വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 0 48 4620336 4608253 2026-05-19T14:42:37Z Ubaid5531 216060 /* */ ഉള്ളടക്കം ചേർത്തു,മുഖ്യമന്ത്രി 4620336 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala}} {{featured}} {{Infobox state | name = | type = [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനം]] | nickname kerala = ''ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട്<br/> നാളികേരങ്ങളുടെ നാട്<br/>വൃക്ഷങ്ങളുടെ നാട്<br/> സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ തോട്ടം'' | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Rice fields of Kuttanad.jpg | photo2a =Munnar Top station.jpg | photo2b =Boat Beauty W.jpg | photo3a = Athirappilly Waterfalls 1.jpg | photo3b =Kathakali performance.jpg | photo4a = 01KovalamBeach&Kerala.jpg | photo5a =Kerala Government Secretariat.jpg | spacing = 2 | position = center | size = 220 | border = 0 | color = #FFFFFF | foot_montage = മുകളിൽനിന്ന്:<br/> [[കുട്ടനാട്|കുട്ടനാട്ടിലെ]] നെൽവയലുകൾ, [[മൂന്നാർ|മൂന്നാറിലെ]] തേയിലത്തോട്ടം, ആലപ്പുഴയിലെ [[കെട്ടുവള്ളം]], [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]], [[കഥകളി]], [[കോവളം]] ബീച്ച്, തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേരള ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്|ഭരണസിരാകേന്ദ്രം]] }} | image_alt = | image_caption = | image_shield gallery [new] = Emblem of Kerala state Vector.svg | shield_alt = | image_map = IN-KL.svg | map_alt = | map_caption = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] കേരളം | image_map1 = Kerala locator map.svg | map_caption1 = കേരളത്തിന്റെ ഭൂപടം | image_flag = | coor_pinpoint = [[തിരുവനന്തപുരം]] | coordinates = {{coord|8.5|77|region:IN-KL|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[Regions of India|മേഖല]] | subdivision_name1 = [[South India|ദക്ഷിണേന്ത്യ]] | established_title = രൂപീകരണം | established_date = {{Start date and years ago|df=yes|p=y|1956|11|1}} | parts_type = [[ജില്ല|ജില്ലകൾ]] | parts_style = para | p1 = [[Districts of Kerala|14]] | seat_type = തലസ്ഥാനം | seat = [[തിരുവനന്തപുരം]] | seat1_type = മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], | government_footnotes = | governing_body = [[Government of Kerala|കേരള സർക്കാർ]] | leader_title = [[ഗവർണ്ണർ]] | leader_name1 = [[V. D. Satheesan|വി.ഡി. സതീശൻ ]] ([[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ.എൻ.സി]]) | leader_title2 = [[Legislature of Kerala|നിയമനിർമ്മാണം]] | leader_name2 = [[ഏകസഭ]], [[കേരള നിയമസഭ]] (140{{ref|leg|*}} സീറ്റുകൾ) | leader_title3 = നീതിന്യായം | leader_name3 = [[Kerala High Court|കേരള ഹൈക്കോടതി]] | leader_title4 = നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ | leader_name4 = [[കേരള നിയമസഭ|നിയമസഭ]]: 140 [[കേരളത്തിലെ ലോകസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ|ലോക്സഭ]]: 20 | area_footnotes = | area_total_km2 = 38863 | area_note = | area_rank = 22-ാമത് | elevation_footnotes = | elevation_m = 900 | population_footnotes = <ref>[http://www.censusindia.gov.in/ Census of India], 2011. Census Data Online, Population.</ref> | population_total = 33387677 | population_as_of = 2011 | population_rank = 13-ാമത് | population_density_km2 = auto | population_note = | timezone = [[ഔദ്യോഗിക_ഇന്ത്യൻ_സമയം|ഔദ്യോഗിക ഇന്ത്യൻസമയം (IST)]] | utc_offset = +05:30 | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | blank_name_sec1 = [[മാനവ വികസന സൂചിക]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.835<ref name="IDHR 2011" >{{cite web |title=India Human Development Report 2011: Towards Social Inclusion |url=http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |publisher=Institute of Applied Manpower Research, [[Planning Commission (India)|Planning Commission]], [[Government of India]] |accessdate=17 October 2012 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106031556/http://www.pratirodh.com/pdf/human_development_report2011.pdf |url-status=dead }}</ref> (<span style="color:#090">വളരെ ഉയർന്നത്</span>) | blank1_name_sec1 = HDI റാങ്ക് | blank1_info_sec1 = 1-ാം (2011) | blank_name_sec2 = [[:en:Literacy_in_India|സാക്ഷരത]] | blank_info_sec2 = {{IncreaseNeutral}}96.2% (ഇന്ത്യയിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനം)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/9-litercy-26-30.pdf</ref> | blank1_name_sec2 = ഔദ്യോഗിക ഭാഷകൾ | blank1_info_sec2 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] | website = [http://kerala.gov.in/ kerala.gov.in] | footnotes = {{note|leg|*}} 140 തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്, 1 നാമനിർദ്ദേശം | official_name = കേരളം | unemployment_rate = | registration_plate = KL | leader_title1 = [[Chief Ministers of Kerala|മുഖ്യമന്ത്രി]] | leader_name = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | population_demonym = കേരളീയൻ, കേരളീയർ, മലയാളി | translit_lang1 = | native_name = ''Kēraḷam'' | native_name_lang = ml | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_max_point = [[ആനമുടി]] | elevation_max_m = 2,695 | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[കുട്ടനാട്]] | demographics_type1 = [[മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനം|ജിഡിപി]] | demographics1_title1 = ആകെ (2022-2023) | demographics1_info1 = {{increase}} {{INRConvert|11.32|lc}} | Demographics section 1 title 2 = | Demographics section 1 title 3 = | Demographics section 1 info 2 = | Demographics section 1 info 3 = <!-- --> }} {{കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ}} {{Keralahistory}} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] 28 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ഒരു സംസ്ഥാനമാണ്, '''കേരളം'''. കേരളം രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ അറ്റത്തുള്ള ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണ്. വടക്കൻ [[അക്ഷാംശം]] 8° 17' 30" നും 12° 47'40" നുമിടയ്ക്കും കിഴക്കൻ [[രേഖാംശം]] 74° 27'47" നും 77° 37'12" നുമിടയ്ക്കുമായി ഈ സംസ്ഥാനം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. തെക്കും കിഴക്കും [[തമിഴ്‌നാട്]], വടക്കു [[കർണാടകം]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലുമാണ്]]. പതിനൊന്നുമുതൽ 121 കിലോമീറ്റർവരെ വീതിയും 580 കിലോമീറ്റർ നീളവുമുള്ള കേരളത്തിന്റെ അതിർത്തികൾ. [[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]] സംസാരിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ താമസിക്കുന്ന ‌(ഇന്നത്തെ തമിഴ്നാട്ടിലെ [[കന്യാകുമാരി]] ജില്ലയും, [[തെങ്കാശി]] ജില്ലയിലെ [[ചെങ്കോട്ട]]<nowiki/>ത്താലൂക്കിൻറെ കിഴക്കേഭാഗവുമൊഴികെ) തിരുവിതാംകൂർ, പണ്ടത്തെ [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], പഴയ മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിലെ ഗൂഡല്ലൂർ താലുക്ക്, കുന്ദ താലൂക്ക്, ടോപ്‌ സ്ലിപ്, ആനക്കെട്ടിക്കു കിഴക്കുള്ള അട്ടപ്പാടിവനങ്ങൾ (ഇപ്പോൾ നീലഗിരി ജില്ല, കോയമ്പത്തൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ) ഒഴികെയുള്ള [[മലബാർ]] ജില്ല,<ref>Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p. 105.Migrant women and urban labour market: concepts and case studies. p.105.</ref> അതേ സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]]യിലെ തുളുനാട് ഉൾപ്പെടുന്ന കാസറഗോഡ് താലൂക്ക് (ഇപ്പോൾ [[കാസറഗോഡ് ജില്ല]]) എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ ചേർത്ത്, [[1956]]-ലാണ്‌ ഭാഷാടിസ്ഥാനത്തിൽ കേരളസംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചത്. വൈവിദ്ധ്യമേറിയ ഭൂപ്രകൃതിയാൽ സമ്പന്നമായ ഇവിടം, ലോകത്തിലെ സന്ദർശനം നടത്തേണ്ട അമ്പതുസ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ [[നാഷണൽ ജിയോഗ്രാഫിക് ട്രാവലർ മാഗസിൻ]] ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാട് എന്നാണ് കേരളം അറിയപ്പെടുന്നത്.{{Ref_label|ക|ക|none}}<ref> [http://www.nationalgeographic.com/traveler/kerala.html ട്രാവലർ മാഗസിനിൽ കേരളത്തെപറ്റി ശേഖരിച്ച തീയതി 2007 മാർച്ച് 24]</ref> മലയാളം പ്രധാനഭാഷയായി സംസാരിക്കുന്ന കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്‌]]. മറ്റു പ്രധാനനഗരങ്ങൾ [[കൊച്ചി]] (വാണിജ്യ തലസ്ഥാനം), [[കോഴിക്കോട്]], [[കൊല്ലം]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]], [[കോട്ടയം]] എന്നിവയാണ്‌. [[കളരിപ്പയറ്റ്]], [[കഥകളി]], [[പടയണി]], [[ആയുർവേദം]], [[തെയ്യം]] മാപ്പിളപാട്ട് തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിന്റെ പുകഴേറ്റുന്നു. [[സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ]]<nowiki/>ക്കും കേരളം പ്രശസ്തമാണ്. വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ ജോലിചെയ്യുന്ന മലയാളികൾ കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രധാനഘടകമാണ്.<!--[[സിന്ധു നദീതടസംസ്കാരം|സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരവുമായി]] കേരളത്തിനു ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു എന്നതും കേരളത്തിന്റെ പുരാതനചരിത്രം ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തോളം പഴക്കമുള്ളതെന്നു തെളിയിക്കുന്നു.{{fact}}--> 1950കളിൽ വളരെ പിന്നോക്കാവസ്ഥയിലായിരുന്ന [[കേരളം]] അരനൂറ്റാണ്ടിനിടയിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾക്കു സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. <!--ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും സാമൂഹിക പുരോഗതി കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനമാണ്‌ കേരളം.{{തെളിവ്}}--> വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ആധുനികതയുടേയും വിദേശജോലി വരുമാനത്തിന്റെയും സ്വാധീനമാണ് ഇതിന് കാരണം. [[സാക്ഷരത]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[ആരോഗ്യം]], [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അഥവാ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ]] സ്വീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കേരളം കൈവരിച്ച നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളുടേതിനോടു കിടപിടിക്കുന്നതാണ്‌. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക വികസനത്തെ [[കേരളാ മോഡൽ]] എന്ന പേരിൽ പല രാജ്യാന്തര സാമൂഹിക ശാസ്ത്രജ്ഞരും പഠനവിഷയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്‌. കേരളത്തിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക്, [[പേർഷ്യൻ ഗൾഫ്]] രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന മലയാളികളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മലബാറിൽ. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[യുകെ]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ വികസിത പശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ശക്തമായ മലയാളികളുടെ സാന്നിധ്യം കാണാം. പല വിദേശ വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർ ഉന്നത പദവികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന തെക്കൻ കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരും നഴ്സുമാരും ആണ് ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിൽ ഏറെയും എന്ന്‌ പറയാം. പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ മികച്ച നഴ്സുമാർ എന്ന അംഗീകാരവും മലയാളികളായ നഴ്സുമാർക്ക് ലഭിക്കാറുണ്ട്. <ref name="ashanet">http://www.ashanet.org/library/articles/kerala.199803.html</ref> വിവിധ സാമൂഹികമേഖലകളിൽ കൈവരിച്ച ചില നേട്ടങ്ങൾമൂലം കേരളം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. 91% സാക്ഷരതയാണ്‌ അതിലൊന്ന്. ഇത്, ഇന്ത്യയിലെതന്നെ ഏറ്റവുമുയർന്ന സാക്ഷരതാ നിരക്കാണ്‌.<ref name="nfhsindia.org">{{Cite web |url=http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |title=2005-2006 National Family Health Survey |access-date=2009-07-15 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217193846/http://www.nfhsindia.org/pdf/KE.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx Census India - Number of Literates & Literacy Rate]</ref> 2005-ൽ ട്രാൻസ്പരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ നടത്തിയ ഒരു സർവ്വേപ്രകാരം, ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കുറവ് അഴിമതിനടക്കുന്ന സംസ്ഥാനം കേരളമാണ്‌.<ref>{{cite web |title=India Corruption Study&nbsp;— 2005 |publisher=[[Transparency International]] |accessdate=2007-11-11 |url=http://www.transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012150233/http://transparency.org/regional_pages/asia_pacific/newsroom/news_archive__1/india_corruption_study_2005 |url-status=dead }}</ref> <ref name="rem1">{{cite web|url=http://ideas.repec.org/p/ind/cdswpp/328.html|title=Kerala's Gulf connection: Emigration, remittances and their macroeconomic impact 1972-2000|year=2002|author=K.P. Kannan, K.S. Hari}}</ref><ref name="rem2">{{cite web|url=http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|format=PDF|title=Remittances and its impact on the Kerala Economy and Society|year=2007|author=S Irudaya Rajan, K.C. Zachariah|access-date=2009-07-15|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225101006/http://www.iss.nl/content/download/8303/81035/file/Panel%202_Rajan.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="abroad">{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&pagewanted=1|title=Jobs Abroad Support ‘Model’ State in India|publisher=New York Times|year=2007}}</ref> == പേരിനുപിന്നിൽ == '''കേരളം''' എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവത്തെപ്പറ്റി വിഭിന്നങ്ങളായ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്. * ''കേരവൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലം'' എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ''കേരളം'' എന്ന പേരുണ്ടായെന്ന അഭിപ്രായമാണ് ഏറ്റവും പ്രബലം. '''കേരം''' എന്ന പദവും സ്ഥലം എന്നർത്ഥം വരുന്ന '''അളം''' എന്ന പദവുംചേർന്നാണ്, '''കേരളം''' എന്ന പേരുണ്ടായതെന്ന വാദം ഈ അഭിപ്രായത്തെ ബലപ്പെടുത്തുന്നു. * മറ്റൊരഭിപ്രായം അറബിസഞ്ചാരികളാണ് പേരിന്റെ ഉല്പത്തിക്കു പിന്നിലെന്നാണ്. കേരളത്തിന്റെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യവും സമ്പദ്സമൃദ്ധിയും കണ്ട്, അവർ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ച നാട് എന്നർത്ഥത്തിൽ '''ഖൈറുള്ള''' എന്നു വിളിച്ചിരുന്നത്രെ. അതു ലോപിച്ചാണ്, കേരളം എന്ന പേരുണ്ടായതെന്നാണത്. "മലബാർ" എന്ന പദം അറബികൾവഴി ലഭിച്ചതാണെന്നതാണ്‌, ഈ അഭിപ്രായത്തിനു കൂടുതൽ പിന്തുണനല്കുന്നത്. "മഹൽ" എന്ന പദവും "ബുഹാർ" എന്ന പദവും ചേർന്നാണു മലബാർ എന്ന പദമുണ്ടായതത്രേ. "മഹൽബുഹാർ" എന്നാൽ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ നാട് എന്നർത്ഥം. അതു പിന്നീടു ലോപിച്ചാണ്, മലബാർ എന്നായത്. കേരളീയരല്ലാതെ, മറ്റാരും കേരളം എന്ന തികച്ചു പറയുന്നില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "M " എന്ന അക്ഷരമുണ്ടായിട്ടും "കേരള" എന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിലെഴുതുന്നത്. ഇക്കാര്യവും ഈ വാദത്തിന് ഉപോൽബലകമായിപ്പറയുന്നു.<ref> {{cite book |last=മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി|first=പി.കെ.|authorlink=പി.കെ.മുഹമ്മദ്കുഞ്ഞി |title=മുസ്ലീങ്ങളും കേരളസംസ്കാരവും|year=1982|publisher=കേരളസാഹിത്യഅക്കാദമി|location= തൃശൂർ|isbn= }}</ref> * കേരളം എന്ന പേരു്, [[കേരളചരിത്രം|‘ചേരളം’]] എന്ന പദത്തിൽനിന്നുദ്ഭവിച്ചതാണെന്നാണ്, മറ്റൊരു വാദം. ചേർ, അഥവാ ചേർന്ത എന്നതിന്, ചേർന്ന എന്നാണർത്ഥം. കടൽമാറി കരകൾ കൂടിച്ചേർന്ന എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഈ പേരുദ്ഭവിച്ചതെന്ന് ഒരു കൂട്ടർ കരുതുന്നു. [[സംഘകാലം|സംഘകാലത്തിലെ]] നെയ്തൽ തിണൈ എന്ന ഭൂപ്രദേശത്തിൽവരുന്ന ഇവിടം, കടൽചേരുന്ന ഇടം എന്നയർത്ഥത്തിൽ ചേർ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ചേർ+അളം എന്നതിന്, സമുദ്രമെന്ന അർത്ഥവുമുണ്ട്. കടലോരമെന്ന സൂചനയാണ് ചേരളം തരുന്നത്. ചേരലർ കടലോരത്തിന്റെ അധിപരുമായി.<ref> സോമൻ ഇലവുംമൂട്; പ്രാചീനകേരളചരിത്രസംഗ്രഹം; താൾ 42, ധന്യാ ബുക്സ്, പുതുപ്പള്ളി, ഏപ്രിൽ 2000. </ref> * [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേര രാജാക്കന്മാരിൽ]]<nowiki/> നിന്നുമാകാം പേർ വന്നതെന്നാണ്, മറ്റൊരഭിപ്രായം.<ref> മനോരമ ഇയർ ബുക്ക് 2006 താൾ 372. മനോരമ പ്രസ്സ് കോട്ടയം </ref> ഇവരുടെ പേർ തന്നെ '''ഥേര''' എന്ന [[പാലി]] വാക്കിൽനിന്നുത്ഭവിച്ചതാണ് എന്നാണ് മറ്റൊരു മതം. അതിനു [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതവുമായി]] ബന്ധംകാണുന്നു. '''ഥേരൻ''' എന്ന വാക്കിന്, വലിയേട്ടൻ എന്നാണു വാച്യാർത്ഥം. ബുദ്ധമതത്തിലെ [[ഥേരവാദം|ഥേരവാദമതത്തിൽപെട്ടവരായിരുന്നു]] ചേരരാജാക്കന്മാർ എന്നു കരുതുന്നു. ഥേര എന്ന വാക്ക്, പാലിയിൽനിന്ന്, [[താലവ്യവത്കരണം]] എന്ന സ്വനനയപ്രകാരം ചേരൻ എന്നായതാണെന്നും, സ്ഥലമെന്ന അർത്ഥത്തിലുള്ള പാലിപദമായ തളം, ആദിലോപംപ്രാപിച്ച് അളം ആയതാണെന്നും ഇക്കൂട്ടർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കേരളം ഒരുകാലത്ത് [[ബുദ്ധമതം|ബുദ്ധമതക്കാരുടെ]] പ്രബലകേന്ദ്രമായിരുന്നുവെന്ന വിശ്വാസം ബലപ്പെടുത്തുന്നതാണീ വാദം.<ref> {{cite book |last=പി.ഒ. |first=പുരുഷോത്തമൻ |authorlink=പി.ഒ. പുരുഷോത്തമൻ|title=ബുദ്ധന്റെ കാല്പാടുകൾ - പഠനം |year=2006 |publisher=പ്രൊഫ. വി. ലൈല |location= കേരളം |isbn= 81-240-1640-2 }} </ref> * വീരകേരളന്റെ നാടായതിനാൽ കേരളം എന്ന പേർവന്നുവെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്.<ref>മാതൃഭൂമി ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> * മലഞ്ചെരിവ് എന്നർത്ഥമുള്ള ചാരൽ എന്ന തമിഴ്പദത്തിൽനിന്നാണ് ചേരൽ ഉണ്ടായതെന്നും അതാണ്, കേരളമായതെന്നുമുള്ള മറ്റൊരു വാദവും നിലനിൽക്കുന്നു. * ചേരം (കേരളം) എന്ന വാക്ക്, നാഗം (പാമ്പ്) എന്നതിന്റെ തൽസമമാണെന്ന് എൽ.എ. അനന്തകൃഷ്ണയ്യർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref> L. A. Ananthakrishna Iye: The Ethnographical survey of Cochin state. Monograph no:10 1906 </ref> കേരളത്തിലെ ദ്രാവിഡരുടെ നാഗാരാധനകാരണമായിരിക്കണം ഒരുപക്ഷേ ഈ പേരുവരാനിടയായത്. *കേരം എന്നത്, ചേരം എന്നതിന്റെ കർണ്ണാടകോച്ചാരണമാണെന്ന് ഡോക്ടർ [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഗോകർണ്ണത്തിനും, കന്യാകുമാരിക്കുമിടയിലുള്ള പ്രദേശത്തിന് ആദ്യകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ചേരം എന്നപേര്, കേരളം ആയി മാറിയതാണെന്ന് അദ്ദേഹം സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref name=keralam343>{{cite book|title=കേരളചരിത്രം|last=പ്രൊഫസ്സർ.എ.|first=ശ്രീധരമേനോൻ|publisher=ഡി.സി.ബുക്സ്|year=2007|isbn=81-264-1588-6|page=26|quote=കേരളം എന്ന പേരിന്റെ ഉൽപത്തി}}</ref> [[പ്രമാണം:Kerala-map-ml.png|thumb|250px|കേരളത്തിന്റെ ജില്ല തിരിച്ചുള്ള ഭൂപടം]] ==ഭാഷ== [[പ്രമാണം:Collage malayalam letters.svg|ലഘുചിത്രം|മലയാളഭാഷയിലെ ലിപികൾ]] കേരളീയരുടെ പൊതുവ്യവഹാരഭാഷ, ദ്രാവിഡഭാഷാഗോത്രത്തില്പെട്ട [[മലയാളം|മലയാളമാണ്]]. പ്രാഗ്കാലതമിഴിൽനിന്നു രൂപംകൊണ്ടതാണു മലയാളം. [[വട്ടെഴുത്ത്|വട്ടെഴുത്തുലിപികളിലാണ്]] ആദ്യകാലമലയാളം എഴുതപ്പെട്ടുപോന്നത്. വട്ടെഴുത്തുലിപികളുടേയും [[ഗ്രന്ഥലിപി| ഗ്രന്ഥലിപികളുടേയും]] സങ്കലനത്തിലൂടെയാണ്, ഇന്നത്തെ മലയാളലിപിസഞ്ചയം ഉരുത്തിരിയുന്നത്. സി.ഇ. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടോടെയാണ്, ഇന്നെഴുതപ്പെടുകയും കേൾക്കപ്പെടുകയുംചെയ്യുന്ന മലയാളം, ഏറെക്കുറെ രൂപപ്പെടുന്നത്. നിത്യവ്യവഹാരഭാഷയിൽ പ്രാദേശികമായി വാമൊഴിവൈവിദ്ധ്യം, ഇന്നും വളരെയേറെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും വരമൊഴിയുടെ കാര്യത്തിൽ കേരളമൊട്ടാകെ പണ്ടുമുതൽക്കേ ഏകമാനത കൈവരിച്ചുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭാഷയുടെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച്, ഇപ്പോഴും തർക്കംനിലനിൽക്കുന്നു == ചരിത്രം == {{Main|കേരള ചരിത്രം}} പ്രാകൃതകാലം മുതലേയുള്ള നിരവധി മനുഷ്യപ്രയാണങ്ങളുടേയും അവയിൽനിന്നുരുത്തിരിഞ്ഞ അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടേയും തുടർച്ചയുടെ ബാക്കി പത്രമാണ്‌ ഇന്നത്തെ കേരളം.ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഈ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ തീരദേശത്ത് ആദ്യമായി എത്തിപ്പെട്ടവർ [[നെഗ്രിറ്റോയ്ഡ്]]-[[ആസ്ത്രലോയ്ഡ്]] വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ടവരായിരുന്നിരിക്കണം എന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ പ്രാകൃതകാലത്ത് ഇന്നുകാണുന്ന സമതലങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഇക്കൂട്ടർ മുഖ്യമായും വനങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉയർന്ന നിരപ്പിലുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങളാണ് സ്വാഭാവികമായും താവളമാക്കിയത്. ഇവർ മുഖ്യമായും നായാട്ടിലൂടെയും വനങ്ങളിലെ കായ്കനികൾ ഭക്ഷിച്ചുമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. [[കൃഷി]] അവർക്ക് അജ്ഞാതമായിരുന്നു. ഇവരുടെ പിന്മുറക്കാർ ഇന്നും കേരളത്തിൽ അവശേഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. കിഴക്കൻ മലകളിലും കാടുകളിലും കണ്ടുവരുന്ന [[പണിയർ]], [[ഇരുളർ]], [[കുറിച്യർ]], [[മുതുവാൻ|മുതുവാന്മാർ]], മലയരയർ, [[മലവേടർ]], [[ഉള്ളാടർ]], [[കാണിക്കാർ]] തുടങ്ങിയ ആദിവാസികൾ ഇവരുടെ പിൻഗാമികൾ ആണ്.<ref> [[മാതൃഭൂമി]] ഇയർബുക്ക് പ്ലസ് 2008 </ref> <!-- പ്രാചീനശിലാ യുഗത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലായിരിക്കണം ഇവരുടെ അധിനിവേശം നടന്നത് (വെരിഫൈ ചെയ്യണം) --> [[പ്രമാണം:Muniyara.jpg|thumb|left|ശിലായുഗത്തിലേതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[മുനിയറകൾ]] കേരളത്തിലെ [[മറയൂർ]] എന്ന സ്ഥലത്ത്.]] പിന്നീട് കടന്നുവന്നവരാണ് [[ദ്രാവിഡർ]]. കടൽ കുറേക്കൂടി പിൻവാങ്ങി കൂടുതൽ സമതലപ്രദേശങ്ങൾ ഉയർന്നുവരികയും ഭൂപ്രകൃതിയിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തതിനുശേഷമാണ് ഇതെന്നാണ് ചരിത്രഗവേഷകർ കരുതുന്നത്. മഹാശിലസംസ്കാരത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കൾ ഇവരാണ്. കേരളത്തിൽ നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കൃഷി അറിയാമായിരുന്ന ഇവർ ആദിമനിവാസികൾ അധിവസിച്ചിരുന്ന വനങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാതിരിക്കുകയോ ആദിമനിവാസികൾ സമതലങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറാതിരിക്കുകയോ ചെയ്തിരിക്കാം. ഈ ആദിമനിവാസികൾ തങ്ങളുടേതായ ചുറ്റുപാടുകളിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ട് പുതിയ അയൽക്കാരുമായി കൊള്ളക്കൊടുക്കകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതായി പിൽക്കാലത്തെ [[സംഘസാഹിത്യം|സംഘം കൃതികളിൽ]] നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഇവർ [[കാളി]], പൂർവ്വികർ(മുത്തപ്പൻ), പ്രകൃതിശക്തികൾ, മലദൈവങ്ങൾ എന്നിവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. [[ഇതിഹാസം|ഇതിഹാസങ്ങളും]] [[പുരാണം|പുരാണങ്ങളും]] രചിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ഇന്നത്തെ രൂപത്തിലേക്ക് എത്തിപ്പെടുമ്പോഴേക്ക് ഏതായാലും കേരളം എന്ന വാക്ക് ഒരു സ്വതന്ത്രാസ്തിത്വം നേടിയിരുന്നു. ബി.സി.എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ രചിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[രാമായണം|രാമായണത്തിലെ]] കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം 41ആം സർഗത്തിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. [[സുഗ്രീവൻ]], വാനരന്മാരെ ദക്ഷിണദേശത്തേയ്ക്കയക്കുമ്പോൾ കാണാവുന്ന രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി [[രാമായണം|രാമായണത്തിൽ]] ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: {{Rquote|left|<poem> നദീം ഗോദാവരീം ചൈവ സർവമേവാനുപശ്യത തഥൈവാന്ധ്രാൻ ച പൗണ്ഡ്രാൻ ച ചോളാൻ പാണ്ഡ്യാൻ ച കേരളാൻ</poem>|||രാമായണം, കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം.<ref>[http://sa.wikisource.org/wiki/किष्किन्धाकाण्डे_एकचत्वारिंशः_सर्गः_॥४-४१॥ Wikisource-രാമായണം "नदीम् गोदावरीम् चैव सर्वम् एव अनुपश्यत । तथैव आन्ध्रान् च पुण्ड्रान् च चोलान् पाण्ड्यान् केरलान् ॥४-४१-१२॥]</ref>}} [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] ഭാരതഭൂമിയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളെപ്പറ്റി പ്രസ്താവിക്കുമ്പോൾ ദ്രമിഡം, കേരളം, കർണാടകം മുതലായ നാമങ്ങൾ വരുന്നു. അതിനാൽ [[വ്യാസൻ]] ഭാരതമെഴുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളരാജ്യമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും അത് ദ്രാവിഡദേശത്തുനിന്നും ഭിന്നമായിരുന്നു എന്നും മനസ്സിലാക്കാം. മഹാഭാരതത്തിൽ ആദിപർവം 175ആം അധ്യായത്തിലും, സഭാപർവം 31ആം അധ്യായത്തിലും, വനപർവം 254ആം അധ്യായത്തിലും, ദ്രോണപർവം 70ആം അധ്യായത്തിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. രുക്മിണീസ്വയംവരത്തിൽ സംബന്ധിക്കുന്നതിനായി ദക്ഷിണദേശത്തുനിന്നും ചോളനും, പാണ്ഡ്യനും, കേരളനും വിദർഭ രാജധാനിയിൽ സന്നിഹിതരായിരുന്നതായി [[ഭാഗവതം]] ദശമസ്കന്ധത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം, അഗ്നിപുരാണം എന്നിവയിലും കേരളത്തെപ്പറ്റി പരാമർശമുണ്ട്. പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും രചിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞ് ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞാണ് അവ ഇന്നത്തെ മട്ടിലായതെന്നും അതിനിടെ അവയിൽ പ്രക്ഷിപ്തമായി പലതും കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും പണ്ഡിതമതമുണ്ട്. {{Quote box|width=30em|align=right|bgcolor=#ACE1AF|quote=''അശോകചക്രവർത്തിയുടെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ ഇപ്രകാരം രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു : ''<br /> : "ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനാകിയ രാജാ പ്രിയദർശിയുടെ രാജ്യത്തും അയൽ രാജ്യങ്ങളായ ചോള, പാണ്ഡ്യ, സത്യപുത്ര, കേരളപുത്ര രാജ്യങ്ങളിലും, താമ്രപർണിയിലും യവനരാജാവായ ആന്റിയോക്കോസ് ഭരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തും അതിന്റെ അയൽ രാജ്യങ്ങളിലും ദേവാനാംപ്രിയ രാജാപ്രിയദർശി രണ്ടുതരം ചികിത്സക്കുള്ള ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു: മനുഷ്യർക്കുള്ള ചികിത്സക്കും കന്നുകാലികൾക്കുള്ള ചികിത്സക്കും. ...".}} കേരളത്തെപ്പറ്റിയുള്ള ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ രേഖ ക്രിസ്തുവിനു മുമ്പ് 272-നും 232-നും ഇടയിൽ മദ്ധ്യേന്ത്യയിൽ [[അശോകചക്രവർത്തി]] സ്ഥാപിച്ച ഒരു ശിലാഫലകത്തിൽ (രണ്ടാം ശിലാശാസനം) നിന്നാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref> {{cite book | last = പി.കെ. | first = ബാലകൃഷ്ണൻ| authorlink = പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ | title = ജാതിവ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും| publisher = [[കറൻറ് ബുക്സ്]] തൃശൂർ| year = 2005 | doi = | isbn = 81-226-0468-4 }} </ref> കേരളരാജാവിന്റെ പേര് അശോകശാസനത്തിൽ പറയുന്നില്ലെങ്കിലും ഇവിടെ '''കേരളപുത്ര''' എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നത് കേരളമാണെന്ന് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ശിലാശാസനം 13-ലും ഇതേരീതിയിലുള്ള പരാമർശം കാണാം. താമ്രപർണി എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന പ്രദേശം ഇന്നത്തെ [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയാണ്]]. കേരളവും [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി]] മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുമായുള്ള വ്യാപാരബന്ധത്തിന് പുരാതനമായ ചരിത്രമുണ്ട്. ബി.സി.ഇ. 1000-ൽ [[സോളമൻ|സോളമന്റെ]] കപ്പലുകളിൽ ഫൊണീഷ്യന്മാർ കേരളതീരത്തുള്ള ഓഫിർ എന്ന തുറമുഖം സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ [[പൂവാർ]] എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ഈ ഓഫീർ തുറമുഖം നിലനിന്നിരുന്നത് എന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=rockliff>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |author2= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=2|url=}}</ref> ബൈബിളിൽ പലയിടത്തായി കേരളത്തെ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആനകളെ കുറിച്ച് പറയുന്ന സ്ഥലത്തു ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും കൊണ്ട് വന്ന ആന എന്ന് വ്യകതമായി പറയുന്നുണ്ട്. ബൈബിളിൽ എസ്തറിന്റെ പുസ്തകത്തിൽ വർഷം ബി.സി. 483-482 തുടങ്ങി മാർച്ച് 473 ബി.സി. കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന കാര്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയെയും പരാമർശ്ശിക്കുന്നുണ്ട്. ക്രിസ്തുവിനു ശേഷമുളള ആദ്യനൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഗ്രീക്ക്, റോമൻ, [[ചൈനീസ്‌ ഭാഷ|ചൈനീസ്]] യാത്രാരേഖകളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയുളള വിവരണങ്ങൾ കാണാം. ക്രി.മു. 302 സെലൂക്കസ് നിക്കേറ്റർ അയച്ച സഞ്ചാരിയായ മെഗസ്തനീസിന്റെ വിവരണങ്ങളിൽ കേരളത്തെപ്പറ്റിയും ഇവിടത്തെ തുറമുഖത്തെപ്പറ്റിയും വിവരണം ഉണ്ട്. ക്രി.വ. ആദ്യ നൂറ്റാണ്ടിൽ എഴുതപ്പെട്ട പെരിപ്ലസ് എന്ന സഞ്ചാരസാഹിത്യത്തിൽ കേരളത്തിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുരാതന കാലം മുതൽ കേരളം [[ചേര രാജവംശം|ചേര രാജവംശത്തിനു]] കീഴിലായിരുന്നു. [[തമിഴ്]] ആയിരുന്നു ചേരൻമാരുടെ വ്യവഹാര ഭാഷ. തമിഴിൽ നിന്നും വേറിട്ട് മലയാള ഭാഷ ഉത്ഭവിച്ചതോടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ തനതു ചരിത്രം പിറക്കുന്നത്. ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലേ കേരളത്തിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനു പ്രചാരം ലഭിച്ചു. ക്രിസ്തുവിനു മുൻപു തന്നെ കേരളീയർ യഹൂദരുമായി വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു. ക്രിസ്തു ശിഷ്യനായ [[തോമാശ്ലീഹാ|തോമസിന്റെ]] കേരളത്തിലേക്കുളള വരവിനു കളമൊരുക്കിയതു ഈ ബന്ധമാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. അതിനു വളരെക്കാലം മുന്നേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈനമതങ്ങളും കേരളത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടു കൂടി ബുദ്ധമതം ക്ഷയിക്കുകയും ഹിന്ദുമതം പ്രബലമായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കേരളത്തിലെത്തിയ അറബി വ്യാപാരികളാണ് മലബാറിലെ പ്രബലമായ മുസ്ലിം ജനവിഭാഗത്തിന്റെ പിറവിക്കു പിന്നിൽ. പത്താം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അസംഖ്യം ജന്മി പ്രഭുക്കന്മാർ വളർന്നു വന്നു. ഇവരുടെ അധികാരവടംവലികൾക്കും ബലപരീക്ഷണങ്ങൾക്കുമൊടുവിൽ ആത്യന്തികമായി, പതിനെട്ടാംനൂറ്റാണ്ടോടെ. [[സാമൂതിരി]], [[കൊച്ചി]] രാജാവ്, [[തിരുവിതാംകൂർ]] രാജാവ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പ്രധാന അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിൽ വന്നു. വടക്ക് [[ചിറക്കൽ]], [[കോലത്തിരി]], വള്ളുവകോനാതിരി, തുടങ്ങിയ രാജവംശങ്ങളും മലബാറിൽ ചെറിയ പ്രദേശങ്ങളിൽ [[അറക്കൽ|അറക്കലും]] തിരൂർ സ്വരൂപവും, കുറുബ്രാനാട്, കടത്തനാട്, കൊടുങ്ങല്ലൂര് രാജവംശവും മേൽക്കൊയ്മ നിലനിർത്തിപ്പോന്നു. തുടർന്നാണ് കേരളം വിദേശാധിപത്യത്തിനു കീഴിലാവുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ അധികാരമുറപ്പിക്കുന്ന കാലമായപ്പോഴേക്ക് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ മുഴുവൻ ബ്രിട്ടീഷ്‌‌ [[മലബാർ]], കൊച്ചി, [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഭരണസംവിധാനങ്ങൾക്ക് കീഴിലായി. [[പ്രമാണം:Calicut 1572.jpg|thumb|left|400px| 1572 ലെ കാലിക്കറ്റ് പോർട്ട് - പോർട്ടുഗീസുകാരുടെ കാലത്ത് വരച്ചത്, ജോർജ്ജ് ബ്രൗൺ ഫ്രാൻസ് ഹോഗെൻബെർ എന്നിവരുടെ ചിവിയേറ്റ്സ് ഓർബിസ് ടെറാറും എന്ന അറ്റ്ലസിൽ നിന്ന്]] പോർച്ചുഗീസ് സഞ്ചാരിയായ [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ]] [[1498]]-ൽ കേരളത്തിൽ എത്തിയത് കേരളത്തിൽ നിന്നുളള സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ അറബികളുടെ മേൽക്കോയ്മ തകർക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ ആയിരുന്നു. അതുവരെ യൂറോപ്പുമായുളള വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളുടെയെല്ലാം ഇടനിലക്കാർ അറബികളായിരുന്നു. ഏതായാലും കേരളത്തിന്റെ കടൽമുഖങ്ങൾ യൂറോപ്യൻ വ്യാപാരികൾക്കു മുന്നിൽ തുറക്കപ്പെട്ടതോടെ ഭൂമിമലയാളത്തിന്റെ ചരിത്രഗതി മാറിമറിഞ്ഞു. ഇതോടെ കേരളത്തിന്റെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ തന്നെ പുതിയ അദ്ധ്യായം തുറക്കുകയായി. കേരള ചരിത്രത്തിൽ ക്രമബദ്ധമായ രേഖകൾ പാശ്ചാത്യനാടുകളിൽ ലഭ്യമാകുന്നത് [[വാസ്കോഡഗാമ]]യുടെ കേരള സന്ദർശനത്തോടെയാണ്.<ref> എം.എൻ. നമ്പൂതിരി; സാമൂതിരി ചരിത്രത്തിലെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ. വള്ളത്തോൾ വിദ്യാപീഠം ശുകപുരം, കേരളം 1987 </ref> പോർച്ചുഗീസുകാരെത്തുടർന്ന് ഡച്ചുകാരും ഫ്രഞ്ചുകാരും അവസാനമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരും കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചു. പിന്നീടുള്ള കേരളചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന ഏടുകളിലെല്ലാം വിദേശാധിപത്യത്തിനെതിരെ നടന്ന നിരവധി സമരങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയും. [[പ്രമാണം:De Lannoy Surrender.JPG|thumb|[[Dutch East India Company|ഡച്ച്]] കമാന്ററായ [[Eustachius De Lannoy|ഡി. ലെനോയ്]] [[Marthanda Varma|മാർത്താണ്ഡവർമ്മക്ക്]] മുൻപിൽ [[Battle of Colachel|കുളച്ചൽ യുദ്ധത്തിനു]] ശേഷം [[Padmanabhapuram Palace|പത്മനാഭകൊട്ടാരത്തിൽ]] വച്ച് കീഴടങ്ങുന്നു]] ബ്രിട്ടീഷുകാർ കേരളത്തിൽ സ്വാധീനമുറപ്പിച്ചതുമുതൽ '''കേരളം''' [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[മലബാർ]] എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തിരിഞ്ഞുകിടക്കുകയായിരുന്നു. [[മലബാർ]] പ്രദേശം [[മദിരാശി സംസ്ഥാനം|മദിരാശി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭാഗമായി ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിനു കീഴിലായിരുന്നു. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലും]] നാട്ടുരാജാക്കൻമാരിലൂടെയായിരുന്നു ഭരണം. [[1947]]ൽ ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രയായ ശേഷം, ഐക്യകേരളത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടു. ഇതേത്തുടർന്ന്, [[1956]] [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്നിനാണ്]] [[മലയാളം]] പ്രധാനഭാഷയായ പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം കൂട്ടിച്ചേർത്തുകൊണ്ട് '''കേരളം''' എന്ന [[സംസ്ഥാനം]] രൂപവത്കരിച്ചത്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[നവംബർ 1|നവംബർ ഒന്ന്]] കേരളപ്പിറവിദിനമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==ജനസംഖ്യാ ശാസ്ത്രം== 2024 ലെ നാഷണൽ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട്‌ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 35.97 മില്യൺ അഥവാ 3.60 കോടിയാണ്. ഇന്ത്യയിലെ പതിനഞ്ചാമത് ജനസംഖ്യയുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യ 3.31 കോടി ആണ്. ഇത് 3.18 കോടി എന്ന 2001 ലെ ജനസംഖ്യയിൽ നിന്നുണ്ടായ 4.91 ശതമാനത്തിന്റെ വർദ്ധനവാണ്. ഇന്ത്യൻ ജനസംഖ്യയുടെ 2.56 ശതമാനം കേരളത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ്. ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ സംസ്ഥാനം ആണ് കേരളം. കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത, ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിന് 2200 നിവാസികൾ എന്ന കണക്കിലാണ്. ജനങ്ങൾ കൂടുതലും തീര പ്രദേശങ്ങളിലും ഇടനാട്ടിലും താമസിക്കുന്നവരാണ്. മലയോരങ്ങളിൽ ജനസാന്ദ്രത താരതമ്യേനെ കുറവാണ്. 2023 ലെ NFHS സർവേ പ്രകാരം ഒരു സ്ത്രീക്ക് 1.8 കുട്ടികൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് പ്രത്യുത്പാദനം (TFR). == നാഴികക്കല്ലുകൾ == [[പ്രമാണം:Madras Prov 1859.gif|thumb|right|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Madras Province|മദ്രാസ് പ്രവിശ്യയുടെ]] മാപ്. [[Malabar|മലബാർ]], [[Kingdom of Cochin|കൊച്ചി]], [[Travancore|തിരുവിതാംകൂർ]], [[South Kanara|തെക്കെ കാനറ]] ജില്ലയുടെ ഭാഗങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നാണ് കേരളം രൂപപ്പെട്ടത്.]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[ക്രി.മു. 350]] – [[ക്രി.മു. 275]] – [[ചാണക്യൻ|ചാണക്യന്റെ]] അർത്ഥശാസ്ത്രത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[ക്രി.മു. 270]] – അശോകന്റെ രണ്ടാം ശിലാശാസനത്തിൽ കേരളത്തെക്കുറിച്ച് പരാമർശം. * [[52]] – ക്രിസ്തുശിഷ്യൻ [[തോമാശ്ലീഹ]] കേരളത്തിൽ വന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. * [[66]]–[[68]] – ജൂതന്മാരുടെ ആഗമനം * [[550]] കുരുമുളകിനേയും നാളികേരത്തേയും കുറിച്ച് [[കോസ്മാസ് ഇൻഡികോപ്ലൂസ്റ്റിസ്]] വിവരിക്കുന്നു. * [[664|630]] – [[മാലിക് ഇബ്നു ദിനാർ]] കേരളത്തിൽ എത്തുന്നു * [[778|788]] – [[ശങ്കരാചാര്യർ]] ജനിച്ചു. * [[800]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം – കുലശേഖരവർമ്മൻ. * [[825]] – കൊല്ലവർഷാരംഭം. * [[1090]] – രാമവർമ്മ കുലശേഖരന്റെ ഭരണാരംഭം. * [[1102]] – രണ്ടാം ചേരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അന്ത്യം. പ്രാദേശികസ്വരൂപങ്ങളുടെ ആവിർഭാവം. * [[1341]] – വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ തുടർന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ മുസിരിസ് തുറമുഖം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, കൊച്ചിയിൽ ഒരു സ്വാഭാവികതുറമുഖം രൂപം കൊള്ളുന്നു. * [[1498]] – വസ്കൊ ഡി ഗാമ കോഴിക്കോടിനടുത്ത് കപ്പലിറങ്ങുന്നു. യൂറോപ്പ്യൻന്മാർ കേരളത്തിലേക്ക്. * [[1653]] – [[കൂനൻ കുരിശുസത്യം]] *[[1789]] – ടിപ്പു സുൽത്താൻ കേരളം ആക്രമിക്കുന്നു. ==ഐതിഹ്യം== [[പ്രമാണം:Parshuramsaraswats.jpg|thumb|left|[[Parasurama|പരശുരാമൻ]] മഴുവെറിഞ്ഞ് കേരളത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നു]] *ഹൈന്ദവ, വൈഷ്ണവ വിശ്വാസപ്രകാരം കേരളോല്പത്തിയെ കുറിച്ചുള്ള ഐതിഹ്യത്തിൽ, [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] അവതാരമായ [[പരശുരാമൻ]] ക്ഷത്രിയ നിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണർക്ക്]] ദാനം ചെയ്യാനായി തന്റെ ആയുധമായ പരശു(മഴു) കൊണ്ട് സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടെടുത്ത പ്രദേശമാണ് കേരളക്കരയെന്നു പറയുന്നു.<ref>[[s:കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം|കേരളോല്പത്തി/പരശുരാമന്റെ കാലം - വിക്കി ഗ്രന്ഥശാല]]</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രം == {{main|കേരളത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം}} <!-- {{kerala map}} --> [[പ്രമാണം:Anamudi from Munnar Gundumalai road.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള കൊടുമുടി- [[ആനമുടി]] (2695 മീറ്റർ)]] കേരളം ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനമാണിത്. ഇന്ത്യയുടെ വെറും 1.18 ശതമാനം വിസ്തീർണ്ണമേ കേരളത്തിനുള്ളൂ. എന്നാൽ ജനസംഖ്യയുടെ കാര്യത്തിൽ 3-4 % വരുന്നുണ്ട്. അക്ഷാംശം 8^o17' 30" മുതൽ 12^o47‘40“ വരെയും രേഖാംശം കിഴക്ക് 74^o51‘57“ മുതൽ 77^o 24‘47“ വരെയുമാണ് കേരളത്തിന്റെ കിടപ്പ്. ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 38,863 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ്. തെക്കുവടക്ക് നിളം 560 കി.മീറ്ററും കിഴക്ക് പടിഞ്ഞാറ് ശരാശരി വീതി 60 കിലോമീറ്ററും ആണ്. കേരളത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തെ വീതി 11 കി. മീ ആണെങ്കിൽ [[എറണാകുളം]], [[ഇടുക്കി]] ജില്ലകളിൽ 124 കിലോമീറ്റർ വരെ വീതിയുണ്ട്. തെക്കോട്ട് വീണ്ടും വീതി കുറഞ്ഞ് വരുന്നു. === ജില്ലകൾ === {{Main|കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ}} [[പ്രമാണം:Kerala density map1.PNG|thumb|left|കേരളത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത ഭൂപടം. ഇരുണ്ട നിറം കൂടിയ ജനസാന്ദ്രതയും ഇളം നിറം കുറഞ്ഞ ജനസാന്ദ്രതയും കാണിക്കുന്നു.]] കേരളത്തിലെ പതിനാല് ജില്ലകൾ [[വടക്കേ മലബാർ]], [[തെക്കേ മലബാർ]], [[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]], [[തിരുവിതാംകൂർ]] എന്നീ നാല് ചരിത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്നു. ഈ കാഴ്ചപ്പാടിന്ന് ഇവിടെ, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ബ്രിട്ടിഷ്ഭരണസംവിധാനങ്ങൾ രൂപംകൊണ്ട കാലത്തോളമേ പഴക്കമുള്ളൂ. അതിന്നുമുൻപ് ഇവിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത് അനേകം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലായി കിടക്കുന്ന ഓരോ [[ജില്ല]]കളും താഴെക്കൊടുക്കുന്നു. * '''[[വടക്കേ മലബാർ]]''': [[കാസറഗോഡ് (ജില്ല)|കാസറഗോഡ്]], [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]], [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക്, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] [[വടകര]] താലൂക്ക് * '''[[തെക്കേ മലബാർ]]''': [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട്]] ജില്ലയിലെ [[മാനന്തവാടി]] താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ]] വടകര താലൂക്ക് ഒഴിച്ചുള്ള ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[കൊച്ചി രാജ്യം|കൊച്ചി]]''': [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]], [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട് ജില്ലയുടെയും]], [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ ജില്ലയുടെയും]] ചിലഭാഗങ്ങൾ * '''[[തിരുവിതാംകൂർ]]''': [[കോട്ടയം (ജില്ല)|കോട്ടയം]], [[ഇടുക്കി (ജില്ല)|ഇടുക്കി]], [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]], [[പത്തനംതിട്ട (ജില്ല)|പത്തനംതിട്ട]], [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]], [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] കേരളത്തിൽ 14 [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ|ജില്ലകൾ]], 27 [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]], 78 [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകൾ|താലൂക്കുകൾ]], 1664 റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ, 6 [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] 87 [[നഗരസഭ|നഗരസഭകൾ]] 941 [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശമായ [[പുതുച്ചേരി|പുതുച്ചേരിയുടെ]] ഭാഗമായ [[മാഹി|മാഹിയുടെ]] അതിരുകൾ മുഴുവൻ കേരളവുമായാണ് പങ്കുവെക്കുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരമാണ്]] സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരവും.<ref name=largestcity>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer:India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061933/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=dnpn&col=aohdq&pt=c&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയാണ്]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരാതിർത്തിയിലായി വസിക്കുന്നതും.<ref name=largestUA>{{Cite web |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |title="World Gazetteer: India - largest cities (per geographical entity") |access-date=2007-10-01 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001104243/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-104&srt=pdnn&col=aohdq&pt=a&va=x&srt=pdnn |url-status=live }}</ref> വലിയ തുറമുഖ നഗരവും. [[കോഴിക്കോട്]], [[തൃശ്ശൂർ]], [[കണ്ണൂർ]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വാണിജ്യനഗരങ്ങൾ. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനങ്ങൾ നഗരങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നത് [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലാണ്]]. ഇവിടത്തെ 50 ശതമാനത്തിലധികം ജനങ്ങൾ നഗരത്തിലാണ് വസിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |title=Directorate of Industries and Commerce - Kannur District |access-date=2009-07-14 |archive-date=2014-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725013220/http://www.dic.kerala.gov.in/web/distknr.php |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ [[ഹൈക്കോടതി]] എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ---- {| class="navbox" width="97%" !colspan="12" style="padding:0.3em 0; line-height:1.2em; font-size:110%;"| കേരളത്തിലെ പ്രധാന നഗരങ്ങൾ<br />{{nobold|<small>(2001 Census of India estimate)<ref>{{cite web |url=http://www.citypopulation.de/India-Kerala.html |title=Kerala |publisher=Office of the Registrar General and Census Commissioner |date=2007-03-18 |accessdate=2008-07-23}}</ref></small>}} |- ! റാങ്ക് !! നഗരം !! ജില്ല !! ജനസംഖ്യ !! rowspan="6" |<!--{{Tnavbar|The Cities and the Largest Towns in Kerala|plain=1}}--> [[പ്രമാണം:Tvmcityview.jpg|border|135px|തിരുവനന്തപുരം]]<br /> [[തിരുവനന്തപുരം]]<br /> <br /> <br /> [[പ്രമാണം:Kochi India.jpg|border|135px|കൊച്ചി]]<br /> [[കൊച്ചി]]<br /> |- | align=center | 01 ||align=left | '''[[തിരുവനന്തപുരം]]''' || [[തിരുവനന്തപുരം (ജില്ല)|തിരുവനന്തപുരം]] || 744,983 |- | align=center | 02 ||align=left | '''[[കൊച്ചി]]''' || [[എറണാകുളം (ജില്ല)|എറണാകുളം]] || 595,575 |- | align=center | 03 ||align=left | '''[[കോഴിക്കോട്]]''' || [[കോഴിക്കോട് (ജില്ല)|കോഴിക്കോട്]] || 436,556 |- | align=center | 04 ||align=left | '''[[കൊല്ലം]]''' || [[കൊല്ലം (ജില്ല)|കൊല്ലം]] || 361,029 |- | align=center | 05 ||align=left | '''[[തൃശ്ശൂർ]]''' || [[തൃശ്ശൂർ (ജില്ല)|തൃശ്ശൂർ]] || 317,526 |- |06 |[[കണ്ണൂർ]] |[[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]] |232,486 | |- | align="center" | 07 || align="left" | '''[[ആലപ്പുഴ]]'''|| [[ആലപ്പുഴ (ജില്ല)|ആലപ്പുഴ]]|| 187,495 | |- | align="center" | 08 || align="left" | '''[[പാലക്കാട്]]'''|| [[പാലക്കാട് (ജില്ല)|പാലക്കാട്]]|| 130,767 | |- | align="center" | 09 || align="left" | '''[[തലശ്ശേരി]]'''|| [[കണ്ണൂർ (ജില്ല)|കണ്ണൂർ]]|| 99,387 | |- | align="center" | 10 || align="left" | '''[[പൊന്നാനി]]'''|| [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]]|| 87,495 | |- | align="center" | 11 || align="left" | '''[[മഞ്ചേരി]]''' || [[മലപ്പുറം (ജില്ല)|മലപ്പുറം]] || 83,024 | |} ===നദികൾ=== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ നദികൾ}} 44 നദികളാണ് കേരളത്തിലുള്ളത് അവയിൽ 41 ഉം പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്നു. കബനി, ഭവാനി, പാമ്പാർ എന്നീ മൂന്ന് നദികൾ കിഴക്കോട്ടൊഴുകി [[കാവേരി]]യിൽ ചേരുന്നു. 15 കിലോമീറ്ററിനു മേലെ നീളമുള്ളവയെയാണ് നദികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്, അതിനു താഴെ നിരവധിയുണ്ടെങ്കിലും അവയെ നദികളുടെ ഗണത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കേരളത്തിലെ മിക്ക നദികളും ഒരേ ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു. കേരളത്തിലെ നദികൾ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതിനോടപേക്ഷിച്ച് വളരെ ചെറുതാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദി [[പെരിയാർ]] ആണ്. കേരളത്തിൽ നദികളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു ആദിമകാലത്തിൽ ഗതാഗതം നടന്നിരുന്നത്. നദികളിൽ നിന്ന് ജലസേചനം മത്സ്യബന്ധനം എന്നിവക്കു പുറമേ വിദ്യുച്ഛക്തിയും കേരളത്തിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ജലസേചനത്തിനും ജലവൈദ്യുത നിർമ്മാണത്തിനുമായി നിരവധി അണക്കെട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ==ഭൂഗർഭജലം== [[കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ്|കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡും]] [[കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ്|കേരള ഭൂഗർഭജല വകുപ്പും]] സംയുകതമായി കേരളത്തിലെ ഭൂഗർഭജല സമ്പത്തിന്റെ അളവു് നിശ്ചിത ഇടവേളകളിൽ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലെ ആയിരത്തോളം കിണറുകളിൽ കേന്ദ്രീയ ഭൂഗർഭജല ബോർഡ് പഠനത്തിനായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. 2011ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം കേരളത്തിൽ ലഭ്യമായ ഭൂഗർഭജലം 6696 ഘനലക്ഷം മീറ്ററാണ്. വാർഷിക ഭൂഗർഭജല ലഭ്യത 6070 ഘനമീറ്ററാണ്. 3070 ഘനമീറ്റർ ഭൂഗർഭജലം കൃഷിയ്ക്ക് ലഭ്യമാണ്. കൂടുതൽ [[ഭൂഗർഭജല വിനിയോഗം]] [[ കാസറഗോഡ്|കാസറഗോഡും]] (77ശതമാനം) കുറവ് [[വയനാട്| വയനാടും]] (18ശതമാനം) ആണ്. അതിചൂഷണം [[പാലക്കാട്]] ജില്ലയിലെ [[ചിറ്റൂർ|ചിറ്റൂരി]]ലാണ്. അർധഗുരുതരമായ 23 ബ്ലോക്കുകലുണ്ട്. [[കാസറഗോഡ്]], [[മലമ്പുഴ]] ബോക്കുകളെ ഗുരുതരമായും [[ചിറ്റൂർ]] ബ്ലോക്കിനെ അതീവ ഗുരുതരമായും വർഗ്ഗീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 2025ൽ ഗാർഹിക-വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്ക് 1710 ഘനമീറ്ററാകും. ഇത് കൃഷിയ്ക്കാവശ്യമായത് ഒഴിവാക്കിയാണ്.<ref name="test12">കേരളത്തിലെ ഭൂജല സമ്പത്ത്, ഡോ. നന്ദകുമാർ.പി.- ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ 2013</ref> ==വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ== [[File:Idukki009.jpg|thumb|right| ഇടുക്കി അണക്കെട്ട഼]] ===നദീജല പദ്ധതികൾ=== കേരളത്തിലെ പ്രധാന നദീജല പദ്ധതികൾ. {| class="wikitable" |- ! ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ബന്ധപ്പെട്ട നദികൾ |- | [[പള്ളിവാസൽ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ശെങ്കുളം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[പന്നിയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[നേര്യമംഗലം ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[മുതിരപ്പുഴ]] |- | [[ഇടുക്കി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[ഇടുക്കി]] | [[പെരിയാർ ]] |- | *[[ഇടമലയാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[എറണാകുളം]] | [[ഇടമലയാർ]] |- | [[പെരിങ്ങൽകുത്ത് ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[തൃശൂർ]] | [[ഷോളയാർ]] |- | [[കുറ്റ്യാടി പദ്ധതി| കുറ്റ്യാടി ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കോഴിക്കോട്]] | [[കുറ്റ്യാടിപ്പുഴ]] |- | [[തെന്മല അണക്കെട്ട് | കല്ലട ജലവൈദ്യുത പദ്ധതി]] | [[കൊല്ലം]] | [[കല്ലടയാർ]] |} ===പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ=== കാറ്റിൽ നിന്നുള്ള വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! പവനോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[കഞ്ചിക്കോട്]] | [[പാലക്കാട്]] | 2.025 |- | [[രാമക്കൽമേട്]] | [[ഇടുക്കി]] | 14.25 |- | [[അഗളി]] | [[പാലക്കാട്]] | 17.40 |}<ref name="vns3">ഊർജരംഗത്ത് സൂര്യപ്രഭ, ആര്യാടൻ മുഹമ്മദ് – ജനപഥം മാസിക, ജൂൺ2013</ref> ===താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ=== താപോർജ്ജ വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | [[ബ്രഹ്മപുരം ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|ബ്രഹ്മപുരം]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[എറണാകുളം]] |106.6 |- | [[കോഴിക്കോട് ഡീസൽ വൈദ്യുത നിലയം|കോഴിക്കോട്]] ([[കെ.എസ്.ഇ.ബി]]) | [[കോഴിക്കോട്]] | 128.00 |- | [[കായംകുളം താപനിലയം|കായംകുളം]] ([[എൻ.ടി.പി.സി]]) | [[ആലപ്പുഴ]] |398.58 |- | [[ബി.എസ്.ഇ.എസ്]] (കെ.എസ്.ഇ.ബി) | [[എറണാകുളം]] | 157.00 |- | [[കാസറഗോഡ് പവർ കോർപറേഷൻ]] | [[കാസറഗോഡ്]] | 20.44 |}<ref name="vns3"/> ===സഹ ഉത്പാദനം=== {| class="wikitable" |- ! താപോർജ്ജ പദ്ധതികൾ ! ജില്ല ! ശേഷി (മെഗാ വാട്ടിൽ) |- | എം.പി.എസ്. സ്റ്റീൽ കോ-ജനറേഷൻ | [[പാലക്കാട്]] |10 |- | [[പി.സി.ബി.എൽ. ലിമിറ്റഡ് കോ-ജനറേഷൻ]] | [[എറണാകുളം]] | 10 |} <ref name="vns3"/> ==കടലും തീരവും== കേരളത്തിന് 580 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കടൽത്തീരമുണ്ട്.<ref name=coastline>{{Cite web |url=http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2012-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426042052/http://www.fisheries.kerala.gov.in/glance.htm |url-status=dead }}</ref> 14 ജില്ലകളിൽ 9ഉം കടലിനോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്നവയാണ്<ref name=coastline/>. അന്തർദേശീയധാരണ അനുസരിച്ച് കരയിൽ നിന്ന് 320 കിലോമീറ്റർ ദൂരം വരെയുള്ള കടൽ പ്രദേശം കേരളത്തിന് മത്സ്യബന്ധനത്തിനവകാശപ്പെട്ടതാണ്. ===തുറമുഖങ്ങൾ=== [[കൊച്ചി]] എന്ന പ്രധാന തുറമുഖം കൂടാതെ 18 അപ്രധാനതുറമുഖങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം]],[[കൊല്ലം തുറമുഖം]] തങ്കശ്ശേരി തുറമുഖം, [[ആലപ്പുഴ തുറമുഖം]], [[കായംകുളം തുറമുഖം]], [[മനക്കോടം തുറമുഖം]], [[തിരുവനന്തപുരം തുറമുഖം]], [[നീണ്ടകര തുറമുഖം]], [[മുനമ്പം തുറമുഖം]], [[പൊന്നാനി തുറമുഖം]], [[ബേപ്പൂർ തുറമുഖം]], [[കോഴിക്കോട് തുറമുഖം]], [[തലശ്ശേരി തുറമുഖം]], [[കണ്ണൂർ തുറമുഖം]], [[അഴീക്കൽ തുറമുഖം]], [[കാസറഗോഡ് തുറമുഖം]], [[മഞ്ചേശ്വരം തുറമുഖം]], [[നീലേശ്വരം തുറമുഖം]] എന്നിവയാണ് അവ.<ref name="test14">{{Cite web |url=http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-19 |archive-date=2013-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520170641/http://www.keralaports.gov.in/ports.htm |url-status=dead }}</ref> * [[വല്ലാർപാടം അന്താരാഷ്ട്ര കണ്ടെയ്‌നർ ട്രാൻസ്ഷിപ്‌മെന്റ് ടെർമിനൽ|വല്ലാർപാടം ടെർമിനൽ]] ==വനങ്ങൾ== {{പ്രലേ|കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ}} കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം വിസ്തീർണ്ണത്തിന്റെ 29,1 ശതമാനം, അതായത് 11,309.5 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വനമേഖലയാണ്.<ref name=forestdepartment>{{cite web|title=കേരളസർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് പോർട്ടൽ|url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&catid=58:forest-a-wild-life-department&id=155:secretariat-department-forest-a-wildlife&Itemid=2258|work=കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|publisher=കേരള സർക്കാർ|accessdate=6 September 2011|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഇതിൽ വിവിധതരം ഉഷ്ണമേഖലാവനങ്ങൾ, ഇലപൊഴിയും വരണ്ടവനങ്ങൾ, ചോലവനങ്ങൾ, പുൽമേടുകൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. == ഋതുക്കൾ== അന്തരീക്ഷ ശാസ്ത്രമനുസരിച്ച് കേരളത്തിൽ നാല് ഋതുക്കളുണ്ട്. മഞ്ഞുകാലം – ഡിസംബർ മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ. വേനൽക്കാലം – മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരെ. ഇടവപ്പാതി – ജൂൺ മുതൽ സെപ്തംബർ വരെ. തുലാവർഷം – ഒക്റ്റോബർ മുതൽ ഡിസംബർ വരെ. == കാലാവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Kerala ecozones map labelled3.png|thumb|right| കേരളത്തിലെ ഭൂമിയുടെ വിഭജനം ഏകദേശ ഭൂപടം]] ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് വളരെ അടുത്തായിക്കിടക്കുന്നതിനാൽ കേരളത്തിൽ ഉഷ്ണമേഖലാ കാലാവസ്ഥയാണ് അനുഭവപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ സമുദ്രസാമീപ്യവും പശ്ചിമഘട്ടനിരകൾ മഴമേഘങ്ങളേയും ഈർപ്പത്തിനേയും തടഞ്ഞു നിർത്തുന്നതും മൂലം, സമശീതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയാണുള്ളത്. കേരളത്തിൽ കാലാവസ്ഥകൾ വ്യക്തമായി വ്യത്യാസം പുലർത്തുന്നവയാണ്. രണ്ട് മഴക്കാലങ്ങൾ ആണ് ഉള്ളത്. [[കാലവർഷം|കാലവർഷവും]] [[തുലാവർഷം|തുലാവർഷവും]]. [[കേരളത്തിലെ‌ ശൈത്യകാലം|ശൈത്യകാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ വേനൽക്കാലം|വേനൽക്കാലം]], [[കേരളത്തിലെ‌ ഉഷ്ണകാലം|ഉഷ്ണകാലം]] എന്നീ മറ്റു കാലാവസ്ഥകളും അനുഭവപ്പെടുന്നു. കൂടിയ [[ആർദ്രത]] മൂലം അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിൽ വർഷത്തിൽ ചെറിയ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകളേ കാണിക്കാറുമുള്ളു. === ശൈത്യകാലം === ചൂടു കുറഞ്ഞ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ എന്നേ പറയാൻ പറ്റൂ. ഭൂമധ്യരേഖയിൽ നിന്ന് അകന്ന പ്രദേശങ്ങൾ പോലെ വളരെ കുറഞ്ഞ താപനില കേരളത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണാറില്ല. മഴ നന്നായി പെയ്യും കുറഞ്ഞ താപനില 13-16 വരെ ചിലപ്പോൾ ആകാറുണ്ട്. എന്നാൽ കൂടിയ താപനില 23 നു താഴെ നിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സുഖകരമായ ഒരു കാലാവസ്ഥയാണ് ഇത്. മൂന്നാർ പോലെയുള്ള കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലെ താപനില ശൈത്യപ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വരുന്നവർക്ക് വളരെ ഇഷ്ടമാകുന്നതിനാൽ വിദേശീയരായ സന്ദർശകർ കൂടുതൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഒരു കാലമാണിത്. ഏറ്റവും കൂടിയ മഴയുടെ അളവ് 15 സെ.മീ. യിൽ താഴെയാണ്.. === വേനൽക്കാലം === കേരളത്തിൽ വേനൽക്കാലം മാർച്ച് മുതൽ മേയ് വരേയാണ്. ഈ സമയത്താണ് ഇവിടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത് . എന്നാൽ മറ്റിടങ്ങളിലില്ലാത്ത തരം വേനൽ മഴ കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. വിട്ടു വിട്ട് പെയ്യുന്ന മഴ മാർച്ച് മേയ് മാസങ്ങളിലെ താപനില കുറക്കാൻ സഹായിക്കാറുണ്ട്. ഈ കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[കോട്ടയം]] ജില്ലയിലെ [[കാഞ്ഞിരപ്പള്ളി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇത് മേയിലാണ് കൂടുതലും ലഭ്യമാകുന്നത്.<ref> {{cite book | title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്|publisher=മനോരമ പ്രസ്സ്|location=കോട്ടയം|year=2006}} </ref> [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ തെക്കു കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗങ്ങൾ, [[പാലക്കാട് ജില്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ 20 സെ.മീ ഓളം മഴ ലഭിക്കാറുണ്ട്. [[കാട്ടുതീ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉണ്ടാകുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. === മഴക്കാലം === ഇത് വ്യക്തമായ രീതിയിൽ രണ്ട് കാലങ്ങളിലായാണ് വരുന്നത്: ഇടവപ്പാതി, തുലാവർഷം. പിന്നെ വേനൽ മഴയും. കേരളത്തിൽ ഒരു വർഷം ശരാശരി 3000മി.ലിറ്ററോളം മഴകിട്ടാറുണ്ട്. മഴവെള്ളത്തിന്റെ 70 ശതമാനത്തോളം കടലിലേക്ക് ഒഴുകി നഷ്ടപ്പെടുന്നു.<ref name="test12"/> ==== ഇടവപ്പാതി ==== {{main|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം}} ഇടവപ്പാതി അഥവാ [[തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ]] കാലം പൊതുവേ കാലവർഷം എന്ന പേരിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. [[ജൂൺ]] മുതൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] വരേയുള്ള മാസങ്ങളിലാണ് ഇത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് ഇക്കാലത്താണ്. [[ഇടവം]] പകുതിയിൽ മഴ ആരംഭിക്കുന്നതു കൊണ്ട് ഇടവപ്പാതി എന്നു വിളിക്കാറുള്ള ഈ മഴക്കാലം അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് രൂപം കൊണ്ട് വരുന്ന മഴമേഘങ്ങൾ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ സാമീപ്യം മൂലം ഘനീഭവിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നതാണ്. ഇടിവെട്ടും മിന്നലും കുറവായിരിക്കുമെന്നതും ദിവസത്തിൽ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും മഴപെയ്യുമെന്നതുമാണ് തുലാവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് ഇതിനുള്ള പ്രത്യേകത. ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത് [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] പീരുമേട് പ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടെ 400 സെ.മീ വരെ മഴ ലഭിക്കുന്നു. മലബാറിലെ [[കുറ്റ്യാടി]], [[വൈത്തിരി]] പ്രദേശങ്ങളിലാണ് വടക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മഴയുടെ നാലിൽ മൂന്നുഭാഗവും [[ജൂൺ|ജൂണിനും]] [[സെപ്റ്റംബർ|സെപ്റ്റംബറിനും]] ഇടക്കുള്ള [[തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷം|തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ കാലവർഷത്തിലാണ്]] പെയ്യുന്നത്. വടക്കുനിന്ന് തെക്കോട്ട് വരുമ്പോൾ മഴയുടെ അളവ് കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞുവരുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] വർഷത്തിൽ ശരാശരി 302.26 സെന്റീമീറ്റർ മഴ ലഭിക്കുമ്പോൾ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്ത്]] ഇത് 163 സെന്റീമീറ്റർ മാത്രമാണ്<ref name=rockliff1>{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE & ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter=1-INTRODUCTION|pages=22-24|url=}}</ref>‌. ==== തുലാവർഷം ==== {{Main|തുലാവർഷം}} വടക്കു കിഴക്കൻ മൺസൂൺ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് തുലാമാസത്തിലാണ് പെയ്തുതുടങ്ങുന്നത്. അതായത് ഒക്ടോബർ പകുതിയോടെ ആരംഭിച്ച് ഡിസംബർ വരെ കിട്ടുന്ന ഈ മഴ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് കൂടുതലായും ലഭിക്കുന്നത്. വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ആണ് ഇത് കൂടുതലായും പെയ്യുക <!--അതുകൊണ്ട് ഈ മഴ നാലുമണി മഴ{{തെളിവ്}} എന്നറിയപ്പെടുന്നു-->, മാത്രവുമല്ല മഴയ്ക്ക് ഇടി മിന്നലിന്റെ അകമ്പടി ഇക്കാലത്ത് കൂടുതലായുണ്ടാകും. [[പുനലൂർ]], [[കുറ്റ്യാടി]], നേരിയമംഗലം എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ മഴ കൂടുതൽ ലഭിക്കുന്നത്. == ഗതാഗതം == [[പ്രമാണം:Roads of kerala(NH47).jpg|thumb|[[ദേശീയപാത 47]]- [[ചേർത്തല]]യിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ==== റോഡുകൾ ==== {{Main|കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതകൾ}} കേരളത്തിലെ ദേശീയപാതയുടെ ആകെ നീളം 1,524 കിലോമീറ്ററും സംസ്ഥാനപാതയുടേത് 4,006 കിലോമീറ്ററുമാണ്, കൂടാതെ 23,702 കിലോമീറ്റർ ജില്ലാപാതകളും കേരളത്തിലുണ്ട് <ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227182533/http://www.keralapwd.net/pwd/public/about.jsp |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ് [[ദേശീയ പാത 17|ദേശീയ പാത 66]]. [[കന്യാകുമാരി]]<nowiki/>യിൽ നിന്നു തുടങ്ങി മുംബൈക്ക് സമീപം പനവേൽ വരെ ചെന്ന് അവിടെ വച്ച് ദേശീയപാത 4-മായി കൂട്ടിമുട്ടുന്ന ദേശീയപാത 66 കേരളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. കേരളത്തിലൂടെയുള്ള രണ്ടാമത്തെ നീളം കൂടിയ ദേശീയപാതയാണ്‌ [[ദേശീയപാത 47|ദേശീയപാത 544]]. ഇത് [[തമിഴ് നാട്|തമിഴ് നാട്ടിലെ]] [[സേലം|സേലത്തുനിന്നും]] ആരംഭിച്ച് കേരളത്തിലൂടെ കൊച്ചിവരെ പോകുന്നു. <ref>[[മാതൃഭൂമി]] തൊഴിൽ വാർത്തയുടെ ഹരിശ്രീ സപ്ലിമെന്റ് 2006 സെപ്റ്റംബർ 30</ref> ദേശീയപാത 85 (കൊച്ചി-രാമേശ്വരം), ദേശീയപാത 208(കൊല്ലം-തിരുമംഗലം), ദേശീയപാത 212(കോഴിക്കോട്-മൈസൂർ), ദേശീയപാത 213 (കോഴിക്കോട്-പാലക്കാട്), ദേശീയപാത 220 (കൊല്ലം-തേനി) എന്നീ ദേശീയപാതകൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും തുടങ്ങുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307011530/http://www.keralapwd.gov.in/pwd/public/kerala_l.html |url-status=dead }}</ref> ദേശീയപാതകൾ കഴിഞ്ഞാൽ കേരളത്തിലെ റോഡ് ശൃംഖലയിൽ പ്രധാനം [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക|സംസ്ഥാനപാതകളാണ്]]. ഇവ കൂടാതെ ജില്ലാപാതകളും, പഞ്ചായത്തുപാതകളും ചേർന്ന് കേരളത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളേയും ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. ==== റെയിൽ‌വേ ==== [[File:Angamaly Railway Station.JPG|thumb|left|അങ്കമാലി റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ]] കേരളത്തിലെ റെയിൽവേ ശൃംഖല, ഇടുക്കി, വയനാട് എന്നീ ജില്ലകളൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാ ജില്ലകളിലൂടെയും കടന്നുപോകുന്നു. എങ്കിലും മലപ്പുറം,പൈനാവ്(ഇടുക്കി), കല്പറ്റ(വയനാട്), പത്തനംതിട്ട എന്നീ ജില്ലാതലസ്ഥാനങ്ങൾ ഈ റെയിൽശൃംഖലയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മംഗലാപുരത്തുനിന്ന് കാസറഗോഡ് വഴി ഷൊർണൂർ വരെയും, ഷൊർണൂർ നിന്ന് പാലക്കാട് വഴി ചെന്നൈ ഭാഗത്തേക്കും, ഷൊർണൂരിൽ നിന്ന് എറണാകുളത്തേക്കും, എറണാകുളത്തുനിന്ന് കോട്ടയം വഴിയും ആലപ്പുഴ വഴിയും വെവ്വേറെ കൊല്ലത്തേക്കും, കൊല്ലത്തുനിന്ന് തിരുവനന്തപുരം വഴി നഗർകോവിൽ ഭാഗത്തേക്കും റെയിൽപ്പാതകൾ നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ തൃശ്ശൂർ നിന്ന് ഗുരുവായൂർക്കും ഷൊർണൂർ നിന്ന് നിലമ്പൂർക്കും കൊല്ലത്തുനിന്ന് പുനലൂർക്കും റെയിൽപ്പാതകളുണ്ട്. പാലക്കാട് നിന്ന് പൊള്ളാച്ചിയിലേക്കും പുനലൂർ നിന്ന് ചെങ്കോട്ടയിലേക്കുമുള്ള മീറ്റർ ഗേജ് പാതകൾ ബ്രോഡ് ഗേജ് ആയി മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 1861 മാർച്ച് മാസത്തിൽ ബേപ്പൂർ നിന്ന് തിരൂർ വരെയാണ് കേരളതീരത്തെ ആദ്യത്തെ റെയിൽപ്പാത നിലവിൽ വന്നത്. പിന്നീട് ഈ പാത മംഗലാപുരത്തേക്കും മദിരാശി (ചെന്നൈ)യിലേക്കും നീട്ടി. തുടർന്ന് ഷൊർണൂർ കൊച്ചി പാതയും നിലവിൽ വന്നു. ഷൊർണുർ നിലമ്പൂർ പാതയും തുടർന്ന് വന്നു. 1904 മുതൽ ചെങ്കോട്ട മുതൽ പുനലൂർ വഴി കൊല്ലം വരെയുണ്ടായിരുന്ന മീറ്റർ ഗേജ് പാത 1930-കളിൽ തിരുവനന്തപുരം വരെ നീട്ടി. ബാക്കി പാതകളെല്ലാം സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരകാലത്ത് ഉണ്ടായവയാണ്. ==== ജലഗതാഗതം ==== [[പ്രമാണം:NationalWaterWay3.JPG|thumb|left|ദേശീയജലപാത 3.]] [[പ്രമാണം:Boat jetty Alappuzha.JPG|thumb|ആലപ്പുഴയിലെ കുപ്പപ്പുഴയിലെ ഒരു കടവ്]] തലങ്ങും വിലങ്ങും നദികളും അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന തോടുകളും ഉള്ള കേരളത്തിൽ വള്ളങ്ങളായിരുന്നു ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതി വരെ മുഖ്യയാത്രാവാഹനങ്ങൾ. ഇത്രയേറെ ജലഗതാഗത സൗകര്യമുള്ളതിനാലാണ് പ്രാചീനലോകത്തെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളുടെ ഭൂപടത്തിൽ കേരളതുറമുഖങ്ങളും ഇടം പിടിച്ചത്. {{Ref|Putinger Tables}} വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ കൂടുതലുള്ളതിനാൽ ഭക്ഷണം, പാർപ്പിടം, സഞ്ചാരം, വസ്ത്രധാരണം എന്നിവയിൽ തനതായ നിരവധി ശൈലികൾ കേരളത്തിനു സ്വന്തമായി. തുറമുഖങ്ങളും ഉൾനാടൻ ജലാശയത്തിന്റെ സാമീപ്യവും മൂലം ആദ്യം കുട്ടനാട്ടിലായിരുന്ന കേരളത്തിന്റെ വാണിജ്യതലസ്ഥാനം പിന്നീട് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കും പിന്നെ കൊച്ചിയിലേക്കും മാറി. അറബിക്കടലിന്റെ റാണി എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[കൊച്ചി]] ഇന്ത്യയിലെതന്നെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നാണ്. ദേശീയ ജലമാർഗ്ഗമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട [[കൊല്ലം]] - കോട്ടപ്പുറം [[ദേശീയജലപാത 3 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയജലപാത 3]] കേരളത്തിലാണ്.<ref>http://iwai.gov.in/Waterways.htm</ref> ഇത് കൊല്ലത്തുനിന്നാരംഭിച്ച് കൊടുങ്ങല്ലൂർ നഗരസഭാ അതിർത്തിക്കുള്ളിലെ കോട്ടപ്പുറം വരെ എത്തുന്നു. ==== വ്യോമഗതാഗതം ==== [[File:കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളം.jpg|thumb| കരിപ്പൂ൪ വിമാനത്താവളം.]] കൊച്ചി([[നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി]]), കോഴിക്കോട്([[കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളം|കരിപ്പൂർ,മലപ്പുറം]]ജില്ല), [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം]], കണ്ണൂർ എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങൾ. കൊച്ചി വെല്ലിങ്ടൺ അയലന്റിലുള്ള വിമാനത്താവളം നാവികസേനയുടെ ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ നാലാമത്തെ വിമാനത്താവളം കണ്ണൂരിൽ 2018 ഡിസംബർ 9 നു ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. മാത്രമല്ല ശബരിമല അടുത്ത് എരുമേലിയിൽ പുതിയ വിമാനത്താവളത്തിന് വേണ്ട സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കാൻ നടപടി ആരംഭിച്ചു. == ഭരണം == {{പ്രധാനലേഖനം|കേരള നിയമസഭ|കേരള സർക്കാർ|കേരള ഹൈക്കോടതി}} സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ മൂന്ന് ഘടകങ്ങളായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു: # '''നിയമനിർമ്മാണം''': ഏകമണ്ഡല നിയമനിർമാണസഭയാണ് കേരളത്തിനുള്ളത്. നിയമസഭ എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''[[കേരള നിയമസഭ]]''', തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളും പ്രത്യേക ഭാരവാഹികളും അടങ്ങുന്നതാണ്. സ്പീക്കറെയും ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറെയും [[നിയമസഭാംഗം|നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] അവരുടെ ഇടയിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. നിയമസഭാ യോഗങ്ങൾ സ്പീക്കറുടെ അധ്യക്ഷതയിലും സ്പീക്കറുടെ അഭാവത്തിൽ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറുമാണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. സംസ്ഥാനത്ത് 140 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്. നിയമസഭ നിയമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയും ബജറ്റ് അംഗീകരിക്കുകയും സർക്കാരിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും മന്ത്രിസഭയുടെയും രൂപീകരണത്തിലും പ്രധാനപങ്ക് വഹിക്കുന്നു. # '''കാര്യനിർവ്വഹണം''': [[ഗവർണ്ണർ|ഗവർണർ]] സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ ഭരണഘടനാപരമായ തലവനാണ്, അദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയുടെ [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്‌ട്രപതി|രാഷ്ട്രപതിയാണ്]].[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] ആണ് കേരളത്തിൻ്റെ നിലവിലെ ഗവർണ്ണർ. [[കേരള സർക്കാർ|'''കേരള സർക്കാരിന്റെ''']] തലവനും വിപുലമായ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അധികാരങ്ങൾ നിക്ഷിപ്തവുമായ [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് ഭരണം നയിക്കുന്നത്; നിയമസഭയിലെ ഭൂരിപക്ഷ കക്ഷി/മുന്നണിയുടെ തലവനെ ഗവർണറാണ് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിക്കുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ച് ഗവർണറാണ് മന്ത്രിസഭയിൽ അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നത്. മന്ത്രിസഭയിൽ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാരും സഹമന്ത്രിമാരും (MoS) ഉൾപ്പെടുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മന്ത്രിമാർക്ക് വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതല ഗവർണർ നൽകുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സെക്രട്ടേറിയറ്റ് മന്ത്രിമാരെ ഭരണത്തിൽ സഹായിക്കുന്നു. സർക്കാരിന്റെ ഭരണ തലവനും ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്. ഓരോ സർക്കാർ വകുപ്പും നയിക്കുന്നത് ഒരു മന്ത്രിയാണ്, അദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കാൻ ഒരു അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറിയോ പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറിയോ ഉണ്ട്, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി [[ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്]] (IAS) ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടറിമാർ നയരൂപീകരണത്തിൽ മന്ത്രിയെയും സർക്കാരിനെയും സഹായിക്കുന്നു. ഭരണ സിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റിൽ ആണ് മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും കാര്യാലയങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. തലസ്ഥാന നഗരമായ തിരുവനന്ത്പുരത്ത് ആണ് സെക്രട്ടറിയേറ്റ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഓരോ ജില്ലകൾക്കും ഒരു ജില്ലാ ഭരണകൂടമുണ്ട്. ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർ]] ആണ്. സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആണ് കലക്ട്ടർമാരെ നിയമിക്കുന്നത്. പ്രാദേശിക ഭരണത്തിനായി [[തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമുണ്ട്]]. # '''നീതിന്യായം''': ജുഡീഷ്യറിയിൽ [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയും]] കീഴ്ക്കോടതികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. കേരള ഹൈക്കോടതി എറണാകുളത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നീതിന്യായ തലസ്ഥാനം കൂടിയാണ് [[എറണാകുളം]]. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശമായ [[ലക്ഷദ്വീപ്|ലക്ഷദ്വീപിൽ]] നിന്നുള്ള കേസുകളും ഹൈക്കോടതി പരിഗണിക്കുന്നു. കേരളത്തെ [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്|ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റിൽ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് [[ലോക്‌സഭ|ലോക്‌സഭയിൽ]] 20 പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളും [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] 9 അംഗങ്ങളുമാണ്. 20 ലോക്‌സഭാ എംപിമാരെ സംസ്ഥാനത്തുടനീളമുള്ള പാർലമെന്റ് മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ജനങ്ങൾ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു, അതേസമയം 9 രാജ്യസഭാ എംപിമാരെ [[കേരള നിയമസഭ]] [[ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യം|ആനുപാതിക പ്രാതിനിധ്യത്തിലൂടെ]] തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ദേശീയ നിയമനിർമ്മാണത്തിലും നയ ചർച്ചകളിലും സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിലും അവർ ഒരുമിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ==== തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം ==== 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ, 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ, 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ എന്നിവ ഗ്രാമീണ ഭരണം നടത്തുന്നു. 87 നഗരസഭകൾ, 6 കോർപ്പറേഷനുകൾ നഗര ഭരണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ഇവയിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഓരോ 5 വർഷവും നടക്കുന്നു. {| class="wikitable" ! colspan=2 | കേരള സർക്കാർ |- ! ഘടന ! എണ്ണം |- | [[കേരളത്തിലെ ജില്ലകളുടെ പട്ടിക|ജില്ലകൾ]] | 14 |- | [[കേരളത്തിലെ റവന്യൂ ഡിവിഷനുകളുടെ പട്ടിക|റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ]] | 27 |- | [[കേരളത്തിലെ താലൂക്കുകളുടെ പട്ടിക|താലൂക്കുകൾ]] | 75 |-90 | [[റവന്യൂ വില്ലേജ്|റവന്യൂ വില്ലേജുകൾ]] | 1453 |} {| class="wikitable" !തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ<ref>{{Cite web |title=Local Self Government Institutions {{!}} Deparyment of Panchayats |url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |access-date=2023-05-27 |website=dop.lsgkerala.gov.in |archive-date=2023-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230527140442/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/article/158 |url-status=dead }}</ref> !എണ്ണം |- |[[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ]] |14 |- |[[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകൾ]] |152 |- |[[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] |941 |- |[[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപ്പറേഷനുകൾ]] |6 |- |[[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]] |87 |- |} {| class="wikitable" ! നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ ! എണ്ണം |- | [[ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|ലോക്‌സഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] |20 |- | [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക|നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ]] |140 |} == രാഷ്ട്രീയം == [[പ്രമാണം:Protests in kerala.jpg|thumb|right|രാഷ്ട്രീയ സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധ പ്രകടനങ്ങളും കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്.]] ബഹുകക്ഷി ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് കേരളത്തിൽ നിലവിലുളളത്. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി. ഐ(എം)]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്,]] ‌[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികളാണ് പ്രധാന കക്ഷികൾ. ഒരു രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിക്കും ഒറ്റയ്ക്കു ജയിക്കാനുള്ള സ്വാധീനമില്ലാത്തതിനാൽ മുന്നണി സംവിധാനമാണ് ഇപ്പോൾ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതൃത്വംനൽകുന്ന [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]) യും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ-മാർക്സിസ്റ്റ് ([[സി.പി.ഐ.(എം)]]) നേതൃത്വം നൽകുന്ന [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡി.എഫ്.]]) യുമാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി)]], [[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി|ജെ.എസ്.എസ്.]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|സി.എം.പി.]], [[ആർ.എസ്.പി (ബി)|ആർ.എസ്. പി. (ബി)]], [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]] എന്നിവയാണ് യു. ഡി. എഫിലെ ഘടക കക്ഷികൾ. [[സി.പി.ഐ.]], [[ആർ.എസ്.പി.]], [[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)|ജനതാദൾ(എസ്)]], കേരളാ കോൺഗ്രസ്(എസ്), [[കോൺഗ്രസ് (എസ്)]], [[എൻ.സി.പി.|എൻ.സി.പി]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ലീഗ്|ഐ.എൻ.എൽ]] എന്നിവയാണ് എൽ.ഡി.എഫിലെ ഇതര കക്ഷികൾ.ബിജെപി പിഡിപി എസ്ഡിപിഐ തുടങ്ങിയപാർട്ടികളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജനങ്ങൾ ഒരു മുന്നണിയോടും സ്ഥായിയായ അനുഭാവം പുലർത്താറില്ല. അതിനാൽ ഓരോ 5 വർഷവും ഈ മുന്നണികളുടെ സർക്കാരുകൾ മാറി മാറി വരുന്നു. === രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകൾ === [[File:Kerala Council of Ministers 1957 EMS.jpg|thumb|1957ലെ ഇ.എം.എസ്. മന്ത്രിസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ.|കണ്ണി=Special:FilePath/Council_of_ministers_1957_(Kerala_State).jpg]] {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} * [[1956]] കേരള സംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു – ജില്ലകൾ – [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]], [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം]], [[തൃശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ]], [[മലബാർ ജില്ല|മലബാർ]]. * [[1957]] [[ഇ.എം.എസ്.]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ ആദ്യത്തെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ – [[ആലപ്പുഴ ജില്ല|ആലപ്പുഴ]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]], [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] ജില്ലകൾ രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. * [[1958]]-[[എറണാകുളം ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി [[ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി]] വിദ്യാഭ്യാസ് ബില്ല് അവതരിപ്പിച്ച് നിയമമാക്കുന്നു. * [[1959]] [[വിമോചന സമരം]]. സർക്കാർ പുറത്താക്കപ്പെട്ടു. * [[1960]] രണ്ടാം പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പട്ടം താണുപിള്ള]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി രണ്ടാം സർക്കാർ [[കോൺഗ്രസ്]]-[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] മുന്നണി. [[ആർ. ശങ്കർ]] ഉപമുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു. * [[1962]] [[പട്ടം താണുപിള്ള]] പഞ്ചാബ് ഗവർണറായി നിയമിതനായതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജി വെക്കുന്നു. [[ആർ.ശങ്കർ]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1963]] [[കേരള ഭൂപരിഷ്കരണനിയമം|കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ബില്ല്]] പാസ്സായി. * [[1964]] വിവിധ ആരോപണങ്ങളെ തുടർന്ന് ആഭ്യന്തരമന്ത്രി [[പി.ടി. ചാക്കോ]] രാജിവെച്ചു, അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവർ ചേർന്ന് [[കേരളാ കോൺഗ്രസ്]] രൂപവത്കരിച്ചു. 15 എം.എൽ.എ. മാർ പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. മന്ത്രിസഭ നിലം പൊത്തി. * [[1965]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. ആർക്കും ഭൂരിപക്ഷം ഇല്ല. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. * [[1966]] കേരളത്തിൽ കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ നിരോധന നിയമം കൊണ്ടുവന്നു. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം തുടരുന്നു. [[അജിത്ത് പ്രസാദ് ജെയിൻ]] രാജിവെച്ചു, [[ഭഗവൻ സഹായ്]] പുതിയ ഗവർണർ. * [[1967]] മൂന്നാം തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഐക്യ കക്ഷി മന്ത്രിസഭ അധികാരത്തിൽ വന്നു. * [[1969]] [[മലപ്പുറം ജില്ല]] രൂപവത്കരിച്ചു. [[ഇ.എം.എസ്.]] മന്ത്രി സഭ രാജിവെച്ചു. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ; ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമല്ലാത്തയാളും രാജ്യസഭാംഗവുമായ ഒരാൾ കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്നു. * [[1970]] കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം. കുടിയായ്മ അവസാനിക്കുന്നു. മുന്നണിയിലെ ഘടകകക്ഷികളിൽ കൂറുമാറ്റം. അച്യുതമേനോൻ നിയമസഭ പിരിച്ചു വിടാൻ ഉപദേശിക്കുന്നു; രാജി വക്കുന്നു. വീണ്ടും രാഷ്ട്രപതി ഭരണം. ഇടക്കാല (നാലാം)തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[സി.അച്യുതമേനോൻ]] വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. പട്ടം താണുപിള്ള അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 27). * [[1971]] സ്വകാര്യ വനങ്ങൾ ദേശസാത്കരിച്ചു. * [[1972]] [[ഇടുക്കി ജില്ല]], കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ ഭേദഗതി ബിൽ, സ്വകാര്യ വന നിയമം. ആർ. ശങ്കർ അന്തരിച്ചു (നവം. 6). * [[1973]] [[നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] നിലവിൽ വന്നു. കാർഷിക കടാശ്വാസ നിയമം. * [[1974]] കേരള കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് ബാലകൃഷ്ണപിള്ള വിഘടിക്കുന്നു (പിള്ള ഗ്രൂപ്പ്). * [[1975]] മുസ്ലീം ലീഗ് പിളർന്നു (ഐ. യു. എം. എൽ, ഏ. ഐ. എം. എൽ.). കർഷക തൊഴിലാളി നിയമം പാസ്സായി. * [[1976]] തിരുവിതാംകൂർ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് നെല്ലും അരിയും കൊടുത്തിരുന്നത് നിർത്താൻ നിയമസഭ നിയമം കൊണ്ടു വന്നു.{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} കേരള കൂട്ടുകുടുംബ നിയമം. [[1955]]ല് പാസ്സാക്കിയ ഹിന്ദു നിയമം എല്ലാ ഹിന്ദുക്കൾക്കും ബാധകമാക്കി (നവ 30). *അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം – കേരള നിയമസഭയുടെ കാലാവധി ആറുമാസം വീതം മൂന്നു തവണ നീട്ടി. * [[1977]] [[ലോകസഭ]], [[നിയമസഭ]] പൊതു തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[രാജൻ കേസ്]] അരോപണങ്ങളെത്തുടർന്ന് രാജി. [[എ.കെ. ആൻറണി]] പുതിയ മുഖ്യമന്ത്രി. * [[1978]] ചികമഗലൂർ പ്രശ്നത്തിൽ [[എ.കെ. ആൻറണി]] രാജി വെക്കുന്നു. സി.പി.ഐ. യിലെ [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായുള്ള 9-മാത്തെ കേരള മന്ത്രിസഭ. * [[1979]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] മുഖ്യമന്ത്രി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാലംഗ മന്ത്രിസഭക്ക് 49 ദിവസത്തിനു ശേഷം രാജിവക്കേണ്ടിവന്നു. കേരള കോൺഗ്രസ് രണ്ടായി പിളർന്നു. [[കേരള കോൺഗ്രസ് ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പ്|ജോസഫ് ഗ്രൂപ്പും]] [[കേരള കോൺഗ്രസ് മാണി ഗ്രൂപ്പ്|മാണി ഗ്രൂപ്പും]] * [[1980]] ആറാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രി. [[വയനാട്]] ജില്ല രൂപവത്കരിക്കപെട്ടു. * [[1981]] കേരളാ കോൺഗ്രസ് (മാണി) പിന്തുണ പിൻവലിച്ചു. നായനാർ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1982]] ലോനപ്പൻ നമ്പാടൻ പിന്തുണ പിൻവലിക്കുന്നു. ഒരംഗത്തിന്റെ മാത്രം ഭൂരിപക്ഷമുണ്ടായിരുന്ന കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയുടെ രാജി. ഏഴാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. കെ. കരുണാകരൻ വീണ്ടും മുഖ്യമന്ത്രി. [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. *[[1983]][[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ]] അന്തരിച്ചു(സപ്തം 28). * [[1984]] [[കാസറഗോഡ്]] ജില്ല രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരുടെയും സാമാന്യജനങ്ങളുടേയും ഏറെക്കാലം നീണ്ട സമ്മർദ്ദങ്ങളുടെ ഫലമായി [[സൈലന്റ് വാലി]] കാടുകൾ ദേശീയോദ്യാനമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. * [[1987]] എട്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[1991]] ഒമ്പതാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. മെയ് 23 ന് നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, മെയ് 21-ന് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വധത്തേ തുടർന്ന്, മാറ്റിവച്ചത് ജൂൺ 18-നാണ് നടന്നത്. [[കെ.കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും. * [[1995]] ഐ.എസ്.ആർ.ഓ ചാരക്കേസിനെ തുടർന്ന് കരുണാകരന്റെ രാജി. എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രി, ചാരായ നിരോധനം. * [[1996]] പത്താം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മൂന്നാമതും മുഖ്യമന്ത്രി. *[[1998]] [[ഇ.എം.എസ്.]] നമ്പൂതിരിപ്പാട് അന്തരിച്ചു (മാർച്ച് 19). *[[2000]] എഞ്ചി.-മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് ആദ്യമായി സ്വകാര്യകോളേജുകൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. * [[2001]] പതിനൊന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[എ.കെ. ആന്റണി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * [[2004]] എ.കെ. ആന്റണി മുഖ്യമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചതിനെത്തുടർന്ന് [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ. കെ. നായനാർ]] അന്തരിച്ചു. *2004 മെയ് 25 ന് ആർ എസ് അജിത്കുമാർ വാദ്ധ്യായർ സമുദായം സ്ഥാപിച്ചു.. പൊൻകുന്നം സ്വദേശിനി ആണ് *[[2005]] [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] അന്തരിച്ചു (ജൂലായ് 12). * [[2006]] പന്ത്രണ്ടാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. *[[2010]] കെ.കരുണാകരൻ അന്തരിച്ചു (ഡിസം. 23). കേരള കോൺഗ്രസ്സിലെ വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒന്നിക്കുന്നു. * [[2011]] പതിമൂന്നാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ.<ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-23 |archive-date=2013-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402165025/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776&Itemid=3022 |url-status=dead }}</ref> * [[2016]] പതിനാലാം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. *2021 പതിനഞ്ചം സംസ്ഥാന തെരഞ്ഞെടുപ്പ്. [[പിണറായി വിജയൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായി വീണ്ടും മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നു. === ഭരണസംവിധാനം === [[File:Niyamasabha Mandiram.JPG|thumb|കേരള നിയമസഭാ മന്ദിരം രാത്രിയിൽ]] സംസ്ഥാനത്തെ നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിൽ]] 141 അംഗങ്ങളുണ്ട്. 140 [[നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങൾ|നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളിൽ]] നിന്നുളള ജനപ്രതിനിധികളും [[ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം|ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ]] സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നോമിനേറ്റഡ് അംഗവും. സർക്കാരിന്റെ തലവൻ [[ഗവർണർ]] ആണ്. എന്നിരുന്നാലും ഗവർണർക്ക് നാമമാത്രമായ അധികാരങ്ങളേയുള്ളു. [[മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭയാണ്]] ഭരണസംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്താണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മുഖ്യമന്ത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള മന്ത്രിമാരുടെയും വിവിധ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരുടെയും വകുപ്പ് മേധാവിമാരുടെയും കാര്യലയങ്ങളും ഇവിടെയാണ്. ത്രിതല പഞ്ചായത്തുകളടങ്ങുന്നതാണ് പ്രാദേശിക ഭരണസംവിധാനം. [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളാണ്]] ഏറ്റവും താഴേത്തട്ടിലുളളത്. അതിനു മുകളിൽ [[ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും]] [[ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്|ജില്ലാപഞ്ചായത്തുകളും]]. നിലവിൽ 941 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളും 152 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും 14 ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്.{{അവലംബം}} ഇവകൂടാതെ അഞ്ചു പ്രധാന നഗരങ്ങളെ [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|കോർപറേഷനുകളായും]] പ്രധാന പട്ടണങ്ങളെ [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും]] തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ അതാത് നഗരങ്ങളുടെയും പട്ടണങ്ങളുടെയും പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഭരണമേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ [[ജില്ലാ കളക്ടർ|ജില്ലാ കലക്ടർമാരുമുണ്ട്.]] റവന്യു ഭരണ സംവിധാനം ജില്ലാ കലക്ടർമാർക്ക് കീഴിൽ താലൂക്ക് തഹസിൽദാർമാർ,അവർക്കുകീഴിലുള്ള വില്ലേജ് ഓഫീസർമാർ എന്നിവരിലൂടെ നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ ജില്ലാതല ഉദ്യോഗസ്ഥർ അതാത് വകുപ്പുകളുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ പരമോന്നത നിയമനിർമ്മാണ സഭയായ [[ലോക്‌സഭ|ലോക്സഭയിലേക്ക്]] കേരളം 20 പ്രതിനിധികളെ അയക്കുന്നു. പാർലമെന്റിന്റെ അധോമണ്ഡലമായ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിൽ]] കേരളത്തിന് 9 പ്രതിനിധികളുണ്ട്. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == {{Main|കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടന}} സംസ്ഥാ‍നമായി രൂപീകൃതമായതു മുതൽ നാലര പതിറ്റാണ്ടുകളോളം [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യത്തിലൂന്നിയ]] [[ക്ഷേമരാഷ്ട്രം|ക്ഷേമരാഷ്ട്ര]] മൂല്യങ്ങളാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ പിന്തുടർന്നിരുന്നത്. എന്നാൽ സമീപകാലത്ത് [[സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരം]], നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപം തുടങ്ങിയ ഉദാരസമീപനങ്ങളിലൂടെ ഒരു മിശ്രസമ്പദ്വ്യവസ്ഥ എന്ന നിലയിലേക്കു മാറിയിട്ടുണ്ട്. 2004-2005ലെ കണക്കുകളനുസരിച്ച് കേരളത്തിന്റെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനം 89451.99 കോടി രൂപയാണ്.<ref name="PTI_2006">Press Trust of India (2006), "[http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm Kerala's GDP hits an all-time high]", Rediff [accessdate= [[25 February]] [[2007]]].</ref> ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ വളർച്ചാ സൂചികയിലും വൻകുതിച്ചു ചാട്ടം കാണാനാകുന്നുണ്ട്. 1980–90കളിൽ അഞ്ചു മുതൽ ആറു ശതമാനം വരെയായിരുന്ന വളർച്ചാ നിരക്ക് 2003–2004-ൽ 7.4 ശതമാനമായും 2004–2005-ൽ 9.2 ശതമാനമായും വർദ്ധിച്ചു. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും വളരെക്കുറച്ചു വൻ‌കിട കമ്പനികളേ കേരളത്തിൽ മുതൽമുടക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ കേരളത്തിലെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ ഈ കുറവു നികത്തുന്നതിനു പ്രധാന കാരണം വിദേശ നാടുകളിലുള്ള കേരളീയർ നാട്ടിലേക്കയക്കുന്ന പണമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2007/09/07/world/asia/07migrate.html?_r=1&oref=slogin|title=Jobs Abroad Support 'Model' State in India |date= 7 September 2007 |work=New York Times|accessdate=07 September 2007}}</ref> മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഇരുപതു ശതമാനത്തോളം വരും ഇത്.<ref name="Hari_Kannan_2002">Hari, KS & KP Kannan (2002), "Kerala's Gulf Connection: Emigration, Remittances and their Macro Economic Impact (Working Paper 328)", Centre for Development Studies (Trivandrum).</ref> കേരളത്തിന്റെ ആളോഹരി വരുമാനം 11,819 രൂപയാണ്. ഇത് ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ ഏറെ മുന്നിലാണ്. ആഗോള ശരാശരിയിൽ നിന്നും ഏറെ താഴെയും. കേരളത്തിന്റെ മാനവ വികസന സൂചികയും ജീവിത നിലവാരക്കണക്കുകളും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ചതും ആഗോള നിലവാരത്തോടു കിടപിടിക്കുന്നതുമാണ്.<ref name="Varma_2005">Varma, MS (2005), "[http://www.financialexpress.com/print.php?content_id=86925 Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap]", The Financial Express [link accessed [[25 February]] [[2007]]].</ref> ഒരേ സമയം ഉയർന്ന ജീ‍വിത നിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും പിന്തുടരുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ അപൂർവ സാഹചര്യത്തെ കേരള മോഡൽ <ref name="Tharamangalam_2005_1">{{Harvnb|Tharamangalam|2005|p=1}}.</ref><ref name="Brenkert_2003_48">{{Harvnb|Brenkert|Malone|2003|p=48}}.</ref>എന്ന പേരിൽ സാമ്പത്തിക ഗവേഷകർ പഠനവിഷയമാക്കാറുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരം, പൊതുഭരണം, ബാങ്കിങ്, ഗതാഗതം, വാർത്താവിനിമയം എന്നിവയുൾപ്പെടുന്ന സേവന മേഖലയും കൃഷി, മത്സ്യബന്ധന മേഖലകളുമാണ് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ലുകൾ. === കാർഷികവിളകൾ === {{wide image|Munnar_tea_gardens.jpg|1050px|'''മൂന്നാറിലെ ഒരു ചായത്തോട്ടം.'''}} <!-- [[ചിത്രം:Rubber plantations.jpg|thumb|right| [[റബ്ബർ]] ഇന്ന് കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ നട്ടെല്ല് ആയിട്ടുണ്ട്. [[റബ്ബർ കൃഷി]] യുടെ ദൃശ്യം]] --> <!--[[ചിത്രം:ചുക്ക്.jpg|thumb|left| ചുക്ക് ഉണക്കുന്നത്- കൊച്ചിയിൽ നിന്ന്]]--> കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം കൃഷിയെ മുഖ്യവരുമാന മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. 3105.21 ച.കി.മീ പാടങ്ങളിൽ നിന്ന് (1990-ൽ ഇത് 5883.4 ച.കി.മീ ആയിരുന്നു) ഇവിടെ 688,859 ടൺ നെല്ല് ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അറുന്നൂറോളം നെല്ലിനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കൃഷിചെയ്യുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[നാളികേരം]], [[തേയില]], [[കാപ്പി]], [[റബ്ബർ]], [[കശുവണ്ടി]] എന്നിവയും [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]], [[കറുവാപ്പട്ട]], [[ജാതിക്ക]] എന്നീ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളും വ്യാപകമായി കൃഷിചെയ്തു വരുന്നു. കേരളം ഒരു ഉപഭോക്തൃസംസ്ഥാനമാണ്. ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വയംപര്യാപ്തത നേടിയിട്ടില്ലാത്ത കേരളം അന്യ സംസ്ഥാനങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് കഴിയുന്നത്. കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും അന്നും ഇന്നും കേരളത്തിന് പുറത്തുള്ളവരെ ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗുരുതരമായ സ്ഥിതിയാണ്. [[നെല്ല്]], [[മരച്ചീനി]], [[വാഴ]], [[റബ്ബർ]], [[കുരുമുളക്]], [[കവുങ്ങ്]], [[ഏലം]], [[കാപ്പി]] തുടങ്ങി മിക്ക കൃഷികളും കേരളത്തിലുണ്ടെങ്കിലും, എല്ലാ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങളും അതിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ വിൽക്കുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. അതായത് കാർഷികവിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള മൂല്യവർദ്ധിതഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ ഉല്പാദനം കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. കാർഷികചെലവ് വർദ്ധിച്ചതും, കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം മുമ്പുണ്ടായിരുന്ന പല കൃഷികളും കർഷകർ ചെയ്യാതായിട്ടുണ്ട്. ഇപ്പോൾ റബ്ബറാണ് കൂടുതലായി കൃഷി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തൊണ്ണൂറ് ശതമാനം റബ്ബറും കേരളത്തിലാണ് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. റബ്ബർപാൽ ഉപയോഗിച്ചു 25,000-ൽ പരം ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിരലിൽ എണ്ണാവുന്ന റബ്ബർ ഉൽപ്പന്നങ്ങളേ കേരളത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുള്ളൂ. റബ്ബർപാൽ ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ പ്രാഥമികദശയിൽ തന്നെ, അതായത് പാലായോ, ഷീറ്റായോ തന്നെ വിൽപ്പന നടത്തുന്ന രീതിയാണ് കേരളത്തിലുള്ളത്. <!-- [[ചിത്രം:Paddyfileds.jpg|thumb|200p|right|നെല്പ്പാടങ്ങൾ]] --> [[പ്രമാണം:Cardomom plant.JPG|thumb|left|[[ഏലം|ഏലച്ചെടിയുടെ]] കട. കേരളത്തിൽ മലമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്തുവരുന്നു.]] കേരളം സ്വയം പര്യാപ്തത നേടുകയോ ധാരാളം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന കാർഷികവിളകൾ കുരുമുളക്, ഏലം, അടക്ക തുടങ്ങിയ നാണ്യവിളകളും റബ്ബർ പോലുള്ള വസ്തുക്കളുമാണ്. ഇവ കേരളത്തിൽ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. [[തെങ്ങ്|നാളികേരത്തിന്]] പേരുകേട്ട നാടായ കേരളം ശാസ്ത്രീയമായ രീതിയിൽ നാളികേരക്കൃഷി പഠിച്ചത് ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നാണ്.<ref>ജാതി വ്യവസ്ഥയും കേരള ചരിത്രവും. പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ ജൂൺ 2005, കറന്റ് ബൂക്സ് തൃശ്ശൂർ. ISBN 81-226-0468-4 </ref> വിലക്കുറവും, രോഗങ്ങൾ മൂലമുള്ള കൃഷിനഷ്ടവും കാരണം ഇന്ന് കേരളം നാളികേരകൃഷിയിൽ നിന്ന് വളരെ പിന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു. തെങ്ങിനെ ബാധിക്കുന്ന പല രോഗങ്ങളും എവിടെ നിന്നു വന്നെന്നോ, കാരണം എന്തെന്നോ കണ്ടു പിടിക്കാൻ ഇന്നും ഇവിടത്തുകാർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. ഇപ്പോൾ നാളീകേരത്തിന്റെ വിവിധ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിച്ച് വിപണനം നടത്താൻ ശ്രമം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |title=കൃഷിയെപ്പറ്റി കേരള ആസൂത്രണ വിഭാഗം ഇറക്കിയ &#91;&#91;പി.ഡി.എഫ്&#93;&#93; ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090321/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter4.pdf |url-status=dead }}</ref> ==== പ്രധാന കാർഷിക വിളകൾ ==== [[പ്രമാണം:Coconut farm.jpg|thumb| left| തെങ്ങ്]] * ധാന്യങ്ങൾ: നെല്ല്, കൂവരക്ക്, ചോളം, വരാഗ്, ചാമ, * പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ: ഉഴുന്ന്, ചെറുപയർ, മുതിര, തുവരപ്പയർ, പെരുംപയർ. * കിഴങ്ങുവർഗ്ഗങ്ങൾ: മരച്ചീനി, ചേമ്പ്, ചേന, ഉരുളക്കിഴങ്ങ്, കാച്ചിൽ, മുള്ളങ്കി, കാരറ്റ്, ബീറ്റ്റൂട്ട്. * പച്ചക്കറികൾ: വഴുതന, തക്കാളി, മുളക്, ചീര, വെണ്ട, കയ്പക്ക (പാവക്ക), ചുരക്ക, പടവലങ്ങ, അമര, കോളിഫ്ലവർ, കാബേജ്, ഉള്ളി (സവാള), മത്തൻ, കുമ്പളം. * പഴവർഗ്ഗങ്ങൾ: ചക്ക, വാഴ, ശീമച്ചക്ക, മലമുന്തിരി, കശുമാങ്ങ, മാങ്ങ, പേരക്ക, ചെറുനാരങ്ങ, പപ്പായ, കൈതച്ചക്ക, സീതപ്പഴം, സപ്പോട്ട, മാതളം, ചാമ്പങ്ങ, ഞാവൽപ്പഴം, ആത്തപ്പഴം. * സുഗന്ധവിളകൾ: മഞ്ഞൾ, കുരുമുളക്, ഏലം, തിപ്പലി, ജാതിക്ക, കറുവാപ്പട്ട, ഗ്രാമ്പൂ, ഓൽസ്പൈസ്, പെരുംജീരകം, ജീരകം. * എണ്ണവിളകൾ: തേങ്ങ, എള്ള്, നിലക്കടല, കടുക്, ആവണക്ക്, എണ്ണപ്പന. * പാനീയവിളകൾ: തേയില, കാപ്പി, കൊക്കോ. * മറ്റു വിളകൾ: പുകയില, വെറ്റില, കമുക്, റബ്ബർ, കരിമ്പ്. * ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ: ശതാവരി, കരിങ്ങാലി, നീർബ്രഹ്മി, ഞവര, കീഴാർനെല്ലി, കറ്റാർവാഴ, സർപ്പഗന്ധി, പള്ളിപ്പാല, കരിനൊച്ചി, ആടലോടകം, അമുക്കുരം തുടങ്ങിയവ. * വൃക്ഷങ്ങൾ: തേക്ക്, കരിമരം, ആഞ്ഞിലി, കാട്ടുപുന്ന, വീട്ടി, മരുത്, ഏഴിലം പാല, കടമ്പ്, മഹാഗണി, യൂക്കാലി, അക്കേഷ്യ, പ്ലാവ്, [[മഞ്ചാടി]] തുടങ്ങിയവ. [[പ്രമാണം:കുരുമുളക് കൊടി.jpg|right|thumb|കുരുമുളക് കൊടി]] ==== സംസ്ഥാന കൃഷിവകുപ്പ് ==== മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലേതു പോലെ കേരളത്തിലും കർഷകരുമായി സഹകരിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷി വികസന പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതും നടപ്പിലാക്കുന്നതും കൃഷിവകുപ്പാണ്. കേരളത്തിൽ എല്ലാ പഞ്ചായത്തുകളിലും കൃഷി ഭവനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ, ഫാം, ഇൻഫർമേഷൻ തുടങ്ങിയ ഉപഘടകങ്ങളും കൃഷിവകുപ്പിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ കാർഷിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ഒരു പഠനകേന്ദ്രം 1965 ൽ ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് തിരുവനന്തപുരം വെള്ളയാണിയിൽ കാർഷിക കോളേജും തൃശൂർ മണ്ണുത്തിയിൽ വെറ്ററിനറി കോളേജും നിലവിലുണ്ട്. പിന്നീട് 1972-ൽ തൃശൂർ വെള്ളാനിക്കര ആസ്ഥാനമായി [[കേരള കാർഷിക സർവ്വകലാശാല|കാർഷിക സർവകലാശാലയും]] രൂപവത്കരിക്കപ്പെട്ടു. ഇവ കൂടാതെ കൊച്ചിയിൽ ഫിഷറീസ് കോളേജും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും ആരംഭിച്ചു. ഇന്ന് കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാർഷിക, മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. കൃഷിവകുപ്പിന്റെ "കേരളകർഷകൻ" തുടങ്ങിയ കാർഷിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കു വേണ്ടത്ര പ്രചാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വ്യവസായം == [[പ്രമാണം:Kerala 15.jpg|thumb|കയർ വ്യവസായം ആലപ്പുഴ പോലുള്ള ജില്ലകളിൽ]] [[ഐടി]], [[ടൂറിസം]], പൊതുമേഖല, ബാങ്ക് മുതലായ സാമ്പത്തിക സ്ഥാപനങ്ങൾ, പൊതുമരാമത്ത്, കമ്യൂണിക്കേഷൻ (2002–2003-ലെ ജി. എസ്. ഡി. പിയുടെ 63,8 %) തുടങ്ങിയ സേവനമേഖലകളും, [[കൃഷി]], [[മത്സ്യബന്ധനം]] (ജി.എസ്. ഡി .പിയുടെ 17,2 %) എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സമ്പദ്ഘടനയുടെ പ്രധാന സ്രോതസ്സുകൾ<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref><ref name = "GOK_2004c_24"/>. ഒരു സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം രൂപവത്കരിച്ചതിനു ശേഷം കേരളത്തിലെ വ്യവസായങ്ങൾ പ്രധാനമായും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റികൾ പോലുള്ള സോഷ്യലിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ഏതാനും വർഷങ്ങളായി [[സ്വകാര്യവൽക്കരണം|സ്വകാര്യവൽക്കരണവും]], [[ഉദാരവൽക്കരണം|ഉദാരവൽക്കരണവും]] നേരിട്ടുള്ള വിദേശ നിക്ഷേപവും കേരള സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രോസ് ഡൊമസ്റ്റിക് പ്രൊഡക്ട്(gross domestic product)(2004-2005ലെ കണക്കനുസരിച്ച്) ഏതാണ്ട് 89451.99 കോടി രൂപയാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news |title=Kerala's GDP hits an all-time high |work=[[Rediff.com|Rediff]] |publisher=Press Trust of India |date=2006-03-09 |accessdate=12 November 2007 |url=http://www.rediff.com/money/2006/feb/09ker.htm }}</ref> എങ്കിലും സമീപകാലത്തെ GDP വളർച്ച (2004–2005 ൽ 9,2% 2003–2004ൽ 7,4%) പഴയ കാലത്തെ ശരാശരിയുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ മെച്ചമാണെന്നു കാണാം(1980കളിൽ ഇത് 2.3% ഉം,1990 കളിൽ ഇത് 5.1%<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> ഉം 5.99%<ref name="GOK_2004_2">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=2}}.</ref>ആയിരുന്നു).<ref name="Mohindra_2003_8">{{harvnb|Mohindra|2003|p=8}}.</ref> 1998 മുതൽ 2005 വരെ കേരളത്തിലെ വ്യാവസായികവളർച്ച 8.93% ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരി 4.80 ശതമാനവുമാണ്.<ref>{{cite web |url=http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |title=Pages |format=PDF |date= |accessdate=2009-07-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172532/http://mospi.nic.in/economic_census_prov_results_2005.pdf |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ പെർ കാപ്പിറ്റ ജി.എസ്.ഡി.പി {{INRConvert|11819}},<ref name="Raman_2005">{{cite news |author=Raman N |date=2005-05-17 |title=How almost everyone in Kerala learned to read |agency=Christian Science Monitor |url=http://www.csmonitor.com/2005/0517/p12s01-legn.html |accessdate=2008-12-29 }}</ref> ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെയധികവും അന്താരാഷ്ട്ര ശരാശരിയേക്കാൾ വളരെ കുറവുമാണ്<ref name="Mohindra_2003">{{cite journal |author=Mohindra KS |year=2003 |title=A report on women Self-Help Groups (SHGs) in Kerala state, India: a public health perspective |journal=Université de Montréal Département de médecine sociale et prévention }}</ref>{{rp|8}}. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഹ്യൂമൺ ഡവലപ്പ്മെന്റ് ഇൻഡെക്സ് കേരളത്തിലാണ്.<ref name="Varma_2005a">{{cite news |author=Varma MS |title=Nap on HDI scores may land Kerala in an equilibrium trap |work=The Financial Express |date=2005-04-04 |accessdate=2007-11-12 |url=http://www.financialexpress.com/old/print.php?content_id=86925 }}</ref> ''കേരള പ്രതിഭാസം'' അല്ലെങ്കിൽ ''കേരളാ മോഡൽ വികസനം'' എന്നൊക്കെ വിളിക്കുന്ന, സംശയകരം എന്നു തോന്നാവുന്ന കേരളത്തിലെ ഈ ഉയർന്ന ജന ജീവിതനിലവാരവും താഴ്ന്ന സാമ്പത്തിക നിലവാരവും സേവനമേഖല മൂലമാണെന്ന് പലരും കരുതുന്നുണ്ട്<ref name="Brenkert_Malone_2003">{{cite journal |author1=Brenkert A |author2=Malone E |year=2003 |title=Vulnerability and resilience of India and Indian states to climate change: a first-order approximation |journal=Joint Global Change Research Institute }}</ref> {{rp|48}}<ref name="Tharamangalam_2005">{{cite journal |author=Tharamangalam J |year=2005 |title=The Perils of Social Development without Economic Growth: The Development Debacle of Kerala, India |journal=Political Economy for Environmental Planners |url=http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115072025/http://www.infra.kth.se/courses/1H1142/Kerala_Paper_4.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|1}}. കേരളത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയുടെ നട്ടെല്ലെന്നു പറയാവുന്നത് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന കേരളീയർ മൂലമാണ്‌. ജി.എസ്.ഡി.പി.യുടെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗവും ലഭിക്കുന്നത് വിദേശമലയാളികളിലൂടെയാണ്. ഇന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[കാനഡ]], [[യൂറോപ്പ്]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]] തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ശക്തമായ മലയാളി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യ തിരുവിതാംകൂർ മേഖലയിലെ വരുമാനം ഇത്തരം രാജ്യങ്ങളിലെ വിദഗ്ദ ജോലിക്കാരെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref name="rem1"/><ref name="rem2"/><ref name="abroad"/>‌. കേരള ജനതയുടെ ഏതാണ്ട് പകുതി കുടുംബങ്ങളും പ്രധാനമായും കൃഷിയിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്‌ കഴിയുന്നത്<ref name = "GOK_2005c"/>. കേരളത്തിലെ 3105.21 കിലോമീറ്റർ ചതുരശ്രവിസ്തൃതി വരുന്ന <ref name="Balachandran_2004"/>{{rp|5}} നെൽപ്പാടങ്ങളിൽ നിന്ന്<ref name="Balachandran_2004">{{cite journal |author=Balachandran PG |year=2004 |title=Constraints on Diffusion and Adoption of Agro-mechanical Technology in Rice Cultivation in Kerala |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105215536/http://www.krpcds.org/publication/downloads/59.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}}, ഏതാണ്ട് 600-ൽ അധികം തരത്തിലുള്ള നെൽവിളകളിലൂടെ<ref name="Sreedharan_2004">{{cite journal |author=Sreedharan TP |year=2004 |title=Biological Diversity of Kerala: A survey of Kalliasseri panchayat, Kannur district |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326054155/http://krpcds.org/publication/downloads/62.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5}} 688,859 ടൺ അരി ഒരു വർഷം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്<ref name = "GOK_2005c"/>. മറ്റു പ്രധാന വിളകളിൽ നാളികേരം(899,198 ), ചായ, കാപ്പി( ഇന്ത്യൻ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 23 %<ref name="Joy_2004">{{cite journal |author=Joy CV |year=2004 |title=Small Coffee Growers of Sulthan Bathery, Wayanad |journal=Centre for Development Studies |url=http://krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-28 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105212659/http://www.krpcds.org/publication/downloads/83.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|13}} അല്ലെങ്കിൽ 57,000 ടൺ) [[റബ്ബർ മരം|റബ്ബർ]], [[കശുമാവ്|കശുവണ്ടി]], [[കുരുമുളക്]], [[ഏലം]], [[വാനില]] തുടങ്ങിയ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടുന്നു. കേരളത്തിലെ 590 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ കിടക്കുന്ന തീരങ്ങളിലെ 10.5 ലക്ഷം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾ ചേർന്ന് ഏതാണ്ട് 668,000 ടൺ മത്സ്യം ഉല്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്(1999–2000 കാലയളവിലെ കണക്ക്). പരമ്പരാഗത വ്യവസായങ്ങളായ [[കയർ]], [[നെയ്ത്ത്]], [[കരകൗശല വസ്തു നിർമ്മാണം]] എന്നിവയിലൂടെ10 ലക്ഷം ജനങ്ങൾക്ക് ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഏതാണ്ട് 1,80,000 ചെറുകിട വ്യവസായങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏതാണ്ട് 909,859 മലയാളികൾക്ക് തൊഴിൽ ലഭിക്കുന്നുണ്ട്; 511 മദ്ധ്യ വൻകിട വ്യവസായയൂണിറ്റുകളും കേരളത്തിലുണ്ട്. [[ഇൽമനൈറ്റ്]], [[കാവോലിൻ]], [[ബോക്സൈറ്റ്]], [[സിലിക്ക]], [[ക്വാർട്‌സ്]], [[സിക്രോൺ]]<ref name="GOK_2005c">{{harvnb|Government of Kerala|2005c}}.</ref> തുടങ്ങിയ ഭൂഖനന യൂണിറ്റുകളിൽ നിന്നായി (ജി. എസ്. ഡി. പി. യുടെ 0,3 % <ref name="GOK_2004c_24">{{harvnb|Government of Kerala|2004c|p=24}}.</ref>) ഒരു ചെറിയ വരുമാനവും കേരളത്തിനു ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഗൃഹപൂന്തോട്ട നിർമ്മാണം, ജന്തു പരിപാലനം എന്നീ മേഖലകളിലും നൂറു കണക്കിനാളുകൾ തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ട്. മറ്റു പ്രധാന മേഖലകളിൽ [[ടൂറിസം]], നിർമ്മാണം, ബിസിനസ് പ്രോസസ് ഔട്ട്സോഴ്സിങ്ങ് എന്നിവയുമുൾപ്പെടുന്നു. 2002 മാർച്ചിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ബാങ്കുകൾക്കു മുഴുവനായി 3341 ബ്രാഞ്ചുകളുണ്ട്.ഇതിൽ ഓരോ ബാങ്കുകളും 10,000 ജനങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ബാങ്കുകൾ അധികമായുള്ള മൂന്നാമത് സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം.<ref name="RBI_2002">{{cite web |url=http://rbidocs.rbi.org.in/rdocs/Publications/PDFs/35585.pdf |title=State/Union Territory-Wise Number of Branches of Scheduled Commercial Banks and Average Population Per Bank Branch |date = March 2002 |work=Reserve Bank of India |accessdate=2008-12-28 |format=PDF}}</ref> 2007-ലെ കണക്കുകൾ അനുസരിച്ച് കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ രഹിതർ ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ 9,4 % ആണ്<ref>{{cite news |author=Kumar KG |title=Jobless no more? |publisher=The Hindu |date=2007-10-08 |url=http://www.thehindubusinessline.com/2007/10/08/stories/2007100850911500.htm |quote=A study by K.C. Zacharia and S. Irudaya Rajan, two economists at the Centre for Development Studies (CDS), Thiruvananthapuram, unemployment in Kerala has dropped from 19.1[%] in 2003 to 9.4[%] in 2007.}}</ref><ref name="Nair_2004">{{cite book |author=Nair NG |editor=Nair PRG, Shaji H |title=Measurement of Employment, Unemployment, and Underemployment |series=Kerala Research Programme on Local Level Development |publisher=Centre for Development Studies |location=Thiruvananthapuram |isbn=81-87621-75-3 |url=http://krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |format=PDF |accessdate=2008-12-31 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105193150/http://www.krpcds.org/publication/downloads/72.pdf |url-status=dead }}</ref>{{rp|5, 13}}.<ref name="GOK_2004_4">{{harvnb|Government of Kerala|2004|p=4}}.</ref> ജനസഖ്യയുടെ 12.71 %<ref>{{cite news |author=Dhar A |title=260 million Indians still below poverty line |publisher=The Hindu |date=28-01-2006 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603081412/http://hindu.com/2006/01/28/stories/2006012803971100.htm |url-status=dead }}</ref> മുതൽ 36 %<ref name="GOK_2006">{{harvnb|Government of Kerala|2006|p=1}}.</ref> വരെ ദാരിദ്ര്യരേഖക്കു താഴെയുള്ളവരാണ്. 45,000 ആളുകൾ ചേരി പ്രദേശങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="FOH_2002">{{Harv|Foundation For Humanization|2002}}.</ref> വ്യവസായങ്ങൾക്ക് പറ്റിയ സ്ഥലമല്ല എന്ന അപഖ്യാതി അടുത്തകാലത്തായി കേരളത്തെ പിടികൂടിയിട്ടുണ്ട്. തൊഴിൽ യൂണിയൻ മേഖലയുടെ അകാരണമായ ഇടപെടലുകൾ മൂലമോ, കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ജോലിക്കാരെ കിട്ടാത്തതോ, പ്രവർത്തനദിനങ്ങൾ വിവിധ സമരങ്ങളുടേയും [[ഹർത്താൽ|ഹർത്താലുകളുടേയും]] പേരിൽ മുടങ്ങുന്നതോ, പാരിസ്ഥിതികപ്രശ്നങ്ങളോ, ജനവാസബാഹുല്യമോ, ഒക്കെ ഇതിന് കാരണങ്ങളായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. == വിനോദസഞ്ചാരം == {{പ്രധാനലേഖനം|വിനോദസഞ്ചാരം കേരളത്തിൽ}} [[File:Munnar Top station.jpg​|thumb|250px| മുന്നാർ- കേരളത്തിലെ ഒരു ഹിൽസ്റ്റേഷനാണ്]] കേരളം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി വളർന്നിരിക്കുകയാണ്, 2006ൽ 85 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ കേരളം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇത് മുൻവർഷത്തെ അപേക്ഷിച്ച് 23,68% വർദ്ധന കാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127065531/https://www.keralatourism.org/tourismstatistics/TS2006.pdf |url-status=dead }}</ref> മലയോരങ്ങളും കടലോരങ്ങളും വനസ്ഥലികളും തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളുമായി സഞ്ചാരികൾക്കു പ്രിയങ്കരമായ ഒട്ടേറെ സ്ഥലങ്ങൾ കേരളത്തിലുടനീളമുണ്ട്. സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടങ്ങളിലേക്കു പ്രവഹിക്കുന്നു. [[മൂന്നാർ ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[പൊന്മുടി]] തുടങ്ങിയ മലയോര കേന്ദ്രങ്ങളും [[ഫോർട്ട് കൊച്ചി]], [[കോവളം]], [[വർക്കല]], [[ചെറായി]] ബീച്ചുകളും, [[പെരിയാര്]], [[ഇരവികുളം]] വന്യജീവി കേന്ദ്രങ്ങളും, [[കൊല്ലം]], [[ആലപ്പുഴ]], [[കോട്ടയം]], എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ കായൽ മേഖലയും ഹൌസ് ബോട്ടുകളും തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ അതിരപ്പിള്ളി വാഴച്ചാൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും, വാസ്കോഡഗാമ കപ്പലിറങ്ങിയ കോഴിക്കോട്ടെ കാപ്പാട് ബീച്ചും വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ആകർഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയിലും വിനോദസഞ്ചാരം നിർണായകമായ പങ്കു വഹിക്കുന്നു. ഇവ കൂടാതെ തീർത്ഥാടന വിനോദസഞ്ചാരവും ഇന്ത്യൻ വൈദ്യ സമ്പ്രദായമായ ആയുർവേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിനോദസഞ്ചാരവും സുപ്രധാനമാണ്. പ്രശസ്ത ആയുർവേദ ചികിൽസാ കേന്ദ്രമാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കോട്ടയ്ക്കൽ ആര്യവൈദ്യ ശാല. === സംസ്ഥാന വിനോദ സഞ്ചാര വകുപ്പ് === കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഈ മേഖലയുടെ വികസനത്തിനായുള്ള പ്രചരണപരിപാടികൾ, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ വികസനം എന്നിവയാണ് വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തിക്കൊണ്ടും സാംസ്കാരിക പൈതൃകം സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുമുള്ള "ഉത്തരവാദിത്തവിനോദസഞ്ചാര വികസനം" എന്ന സമീപനമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റേത്.വിനോദ സഞ്ചാര വികസന മേഖലയിൽ കേരളം സ്തുത്യർഹമായ നേട്ടം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിരവധി ദേശീയവും, അന്തർദേശീയവുമായ പുരസ്കാരങ്ങളും സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. വേൾഡ് ട്രാവൽ ആൻഡ് ടൂറിസം കൗൺസിൽ 2002ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച "ടൂറിസം സാറ്റലൈറ്റ് അക്കൌണ്ട്" പ്രകാരം ആഗോള തലത്തിൽ അടുത്ത പത്ത് വർഷത്തിനുള്ളിൽ സഞ്ചാരികളുടെ വരവിലും വിദേശനാണ്യ വരുമാനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിക്കുമെന്ന് കണക്കു കൂട്ടുന്നു. === കടൽത്തീരങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:കോസ്റ്റ്-ഗാർഡ്-കൊച്ചി.jpg|thumb|left| തീരദേശ സംരക്ഷണത്തിനായി കോസ്റ്റ് ഗാർഡ് പ്രവർത്തിക്കുന്നു]] ഹിപ്പി കാലഘട്ടത്തിൽ ഹിപ്പികളുടെ ഇന്ത്യയിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണകേന്ദ്രമായിരുന്ന കോവളം അതിനു മുമ്പേതന്നെ വിനോദ സഞ്ചാര സ്ഥലമെന്ന പേരിൽ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇവിടെ ഇന്ന് വിദേശികളും സ്വദേശികളുമായി ധാരാളം പേർ വന്നു പോകുന്നു. ഇന്നും ഇത് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽത്തന്നെ ഖ്യാതിയുള്ള ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://www.kovalam.com/html/about.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011041353/http://www.kovalam.com/html/about.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്‌ കടപ്പുറം|മുഴപ്പലിങ്ങാട്]], [[ആലപ്പുഴ]], [[വർക്കല]], [[ശംഖുമുഖം കടപ്പുറം|ശംഖുമുഖം]], [[ചെറായി]], [[അഴീക്കോട് മുനക്കല്]],തിരൂരിലെ പടിഞ്ഞാറേക്കര സൺ ആൻഡ് സാൻഡ് ബീച്ച്&nbsp; തുടങ്ങി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്ന പല കടൽത്തീരങ്ങളും കേരളത്തിലുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080508170842/http://www.keralatourism.org/destination/beaches/ |url-status=dead }}</ref> === കായലുകൾ === <!-- [[ചിത്രം:ബോൾഗാട്ടി.jpg|thumb|കൊച്ചിയിലെ പ്രശസ്തമായ ബോൾഗാട്ടി കൊട്ടാരം]] --> കേരളതീരത്തെ കായലുകളിലെ വിനോദസഞ്ചാരസാദ്ധ്യതകൾ അടുത്തകാലത്തായി വളരെയേറെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിവരുന്നുണ്ട്. കായലുകളിൽ കെട്ടുവള്ളങ്ങളിലുള്ള യാത്രയും താമസവുമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന സവിശേഷത – ഇക്കൂട്ടത്തിൽ [[അഷ്ടമുടിക്കായൽ]], [[കുമരകം]], [[പാതിരാമണൽ]] തുടങ്ങിയവ എടുത്തുപറയേണ്ട വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളാണ്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-26 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403003615/http://www.keralatourism.org/destination/backwater/ |url-status=dead }}</ref> ജലപ്പരപ്പിൽ ഇറങ്ങുകയും അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെടുകയും ചെയ്യാനാകുന്ന സീ പ്ലെയിൻ ഉപയോഗിച്ച് ഈ കേന്ദ്രങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഇയ്യിടെ സർക്കാർ ഏർപ്പാടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. === മലയോരകേന്ദ്രങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Kerala-treehouse-marayoor.jpg|thumb| മറയൂരിലെ മരത്തിലെ വീട്]] [[ഇടുക്കി]], [[നെയ്യാർ]], [[മൂന്നാർ]], [[നെല്ലിയാമ്പതി]], [[ദേവികുളം]], [[പൊൻ‌മുടി]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പൈതൽ മല]], [[വാഗമൺ]] എന്നിവയാണ് ചില പ്രധാന മലയോര വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ. കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വെള്ളച്ചാട്ടമാണു [[അതിരപ്പിള്ളി വെള്ളച്ചാട്ടം]]. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാലക്കുടി|ചാലക്കുടിക്കു]] കിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലെ ഒരു ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമാണ് "പെരുന്തേനരുവി" വെള്ളച്ചാട്ടം. റാന്നി താലൂക്കിലെ വെച്ചൂച്ചിറ പഞ്ചായത്തിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. == പ്രധാനപ്പെട്ട തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ == ===ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട-ഇന്ത്യയിലെ പ്രസിദ്ധമായ തീർഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തരാണ് ഓരോ വർഷവും ഇവിടേക്ക് എത്തിച്ചേരാറുള്ളത്. *[[ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ- ലക്ഷകണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്. *[[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം- ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന പൊങ്കാല, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മ എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. *[[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], എറണാകുളം *[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], തൃശൂർ. *[[ശ്രീപത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], തിരുവനന്തപുരം *[[കൊട്ടിയൂർ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് മുത്തപ്പൻ ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[ഏറ്റുമാനൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[വടക്കുംനാഥൻ ക്ഷേത്രം|വsക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ]] (പൂരം) *[[തൃശ്ശൂർ പാറമേക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]] *[[തൃശ്ശൂർ തിരുവമ്പാടി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമിക്ഷേത്രം]] *[[ആലത്തിയൂർ ഹനുമാൻ ക്ഷേത്രം]], തിരൂർ *[[വൈക്കം മഹാദേവക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം * [[കുമാരനല്ലൂർ ഭഗവതീക്ഷേത്രം|കുമാരനല്ലൂർ ശ്രീ ഭഗവതീക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം *[[എറണാകുളം ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചെട്ടികുളങ്ങര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], മാവേലിക്കര (കുംഭ ഭരണി) *[[ഓച്ചിറ പരബ്രഹ്മ ക്ഷേത്രം]] *[[തൃപ്പൂണിത്തുറ പൂർണത്രയീശ ക്ഷേത്രം]] * തളിപ്പറമ്പ് [[രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം]], കണ്ണൂർ *[[മലയാലപ്പുഴ ദേവീ ക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട *[[കാടാമ്പുഴ ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], മലപ്പുറം * [[തിരുമാന്ധാംകുന്ന് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]], അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം * [[കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം|കല്ലേക്കുളങ്ങര ഹേമാംബികാക്ഷേത്രം,]] പാലക്കാട്‌ (കൈപ്പത്തി ക്ഷേത്രം) *[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീ മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം]] *[[മണ്ണാറശാല നാഗരാജ ക്ഷേത്രം]], ഹരിപ്പാട് *[[ആലുവ ശിവക്ഷേത്രം]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ചക്കുളത്തുകാവ് ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (തൃക്കാർത്തിക പൊങ്കാല), ആലപ്പുഴ *[[പനച്ചിക്കാട് മഹാവിഷ്ണു-സരസ്വതീക്ഷേത്രം|പനച്ചിക്കാട് ശ്രീ ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം]], കോട്ടയം (വിദ്യാരംഭം) *[[തിരുവൈരാണിക്കുളം മഹാദേവക്ഷേത്രം]] (നടതുറപ്പ്), ആലുവ, എറണാകുളം *[[മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം|മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം,]] തേക്കടി, ഇടുക്കി (ചിത്രാ പൗർണമി) *[[നെല്ലുവായ ധന്വന്തരീക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[തൃപ്രയാർ ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം]], തൃശ്ശൂർ * [[മരുത്തോർവട്ടം ധന്വന്തരിക്ഷേത്രം]], ചേർത്തല, ആലപ്പുഴ * [[ചെങ്ങന്നൂർ മഹാദേവക്ഷേത്രം]] * [[ആറന്മുള ശ്രീ പാർത്ഥസാരഥിക്ഷേത്രം]], പത്തനംതിട്ട തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിലെ പ്രധാന ഹൈന്ദവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ഇസ്ലാമിക തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== *[[ചേരമാൻ ജുമാ മസ്ജിദ്]] – കേരളത്തിലെ ഒരു മുസ്ലീം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്. *[[മമ്പുറം മഖാം]] *[[പൊന്നാനി]] *[[സിഎം മഖാം]] *[[പാണക്കാട്]] *[[ചുരത്തിൽ പള്ളി മഖാം]] മറ്റ് പ്രധാന ഇസ്ലാമിക ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ===ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ=== പരുമല പള്ളി, എടത്വ പള്ളി, [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി, [[അർത്തുങ്കൽ പള്ളി ]], [[പൂങ്കാവ് ]]പള്ളി,- KALLOOPARA PALLI തീർത്ഥാടനം [[പുതിയതുറ കൊച്ചെടത്വാ തീർത്ഥാടനം]] [[മലയാറ്റൂർ സെന്റ് തോമസ് പള്ളി|മലയാറ്റൂരും]], മണർകാട് പള്ളി, ഭരണങ്ങാനത്തെ [[അൽഫോൺസാമ്മ തീർഥാടനം|അൽഫോൺസാമ്മയുടെ]] പ്രവർത്തന മേഖലകളായിരുന്ന പ്രദേശങ്ങളും ക്രൈസ്തവർ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. == വന്യജീവിസംരക്ഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ == കേരളത്തിൽ അഞ്ച് ദേശീയോദ്യാനങ്ങളുണ്ട്. [[1934]]-ൽ ആരംഭിച്ച [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവാണ്]] ആദ്യത്തേത്. ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ കൂടാതെ 16 വന്യജീവിസംരക്ഷണകേന്ദ്രങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇതിൽ മൂന്നെണ്ണം പക്ഷിസങ്കേതങ്ങളാണ്. [[നീലഗിരി]], [[അഗസ്ത്യവനം]], എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ജൈവമേഖലകളും ഉണ്ട്. [[ഇരവികുളം ദേശീയോദ്യാനം|ഇരവികുളം]], [[സൈലന്റ്‌വാലി ദേശീയോദ്യാനം|സൈലന്റ് വാലി]], പാമ്പാടും ചോല, മതികെട്ടാൻചോല, ആനമുടിച്ചോല എന്നിവയാണ് 5 ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ. പെരിയാർ, നെയ്യാർ, പറമ്പിക്കുളം, പേപ്പാറ, ചെന്തുരുണി, ചിന്നാർ, തട്ടേക്കാട്, മംഗളവനം, ചിമ്മിണീ, പീച്ചി-വാഴാനി, വയനാട്, ചൂലന്നൂർ-മയിൽ സങ്കേതം, ഇടുക്കി, കുറിഞ്ഞി, ആറളം, മലബാർ എന്നിവയാണ് വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങൾ. == സാംസ്കാരികരംഗം == {{Main|കേരളസംസ്കാരം}} <!-- [[ചിത്രം:സെറ്റ്-മുണ്ട്.jpg|thumb|കേരളീയ സാരി ഉടുത്ത ഒരു സ്ത്രീ]] --> കേരളത്തിന്റെ സംസ്കാരം പുരാതന കാർഷിക സംസ്കൃതിയിൽ ഊന്നി വികസിച്ചു വന്നതാണ്. കുടുംബത്തിന് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തു കൊണ്ടുള്ള ഒരു സംസ്കാരമാണ് കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഏതൊരു ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളെയുംപോലെ പുരുഷമേൽക്കോയ്മയുള്ള സമൂഹമാണ് പൊതുവേ കേരളത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നത്. ഇന്ന് അണുകുടുംബങ്ങൾ കേരളത്തിൽ ഏറെ കാണപ്പെടുന്നു. അച്ഛൻ, അമ്മ, രണ്ടു കുട്ടികൾ എന്നിങ്ങനെയാണ് പൊതുവേ കേരളീയ കുടുംബങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന രീതി. സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും ഒന്നിച്ചു താമസിക്കണമെങ്കിലോ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടണമെങ്കിലോ വിവാഹം എന്ന ആചാരം നിർബന്ധമാണ്. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാരെ ആക്ഷേപിക്കുന്ന, ആക്രമിക്കുന്ന ഒരു രീതിയും കേരളത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. മലയാളം മലയാളികളുടേതാണെങ്കിലും കേരളം അവരുടേതുമാത്രമല്ല. പരദേശികളിലൂടെയാണ് കേരളം വളർന്നത്. മലയാളഭാഷ തന്നെ സങ്കരമായ ഒന്നാണ്‌. പരകീയമായ നിരവധി പദങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ ആദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മുൻകാലങ്ങളിൽ കേരളം മലയാളികളുടെ മാതൃഭൂമി എന്നു വിളിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കേരളത്തിൽ വസിക്കുന്ന പരദേശികളുടെ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് കേരളം, കേരളീയരുടെ മാതൃഭൂമി എന്ന നിലയിലേക്കുയർന്നിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തെ മാതൃഭൂമിയായി സ്വീകരിച്ച അന്യദേശീയരുടെ ഏകീകരണത്തിലും സ്വാംശീകരണത്തിലുമാണ്‌ കേരളം വികസിച്ചത്. കേരളസംസ്കാരത്തിന്റെ ചൈതന്യം അതിന്റെ വൈവിദ്ധ്യ ജനസഞ്ചയത്തിന്റെ ഐക്യത്തിലാണ്‌. മതസഹിഷ്ണുത, ജാതി-മത-വർഗവീക്ഷണം, രാഷ്ട്രീയബോധം, മൂല്യബോധം, സാക്ഷരത, സ്വതന്ത്രവീക്ഷണം തുടങ്ങിയ സവിശേഷതകൾ കേരളത്തിൽ പൊതുവെ വികസിച്ചുവരാൻ കാരണം ഈ സങ്കലിതസ്വഭാവത്തിന്റെ സാർവ്വലൗകികതയാണ്. കേരളത്തിൽ മൂന്നേകാൽ കോടിയിലേറെ വരുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാം കേരളീയരാണെങ്കിലും അവരെല്ലാം മലയാളികൾ അല്ല എന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ ബഹുമുഖ സാംസ്കാരികതക്ക് കാരണം. ഈ മത-ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുട സങ്കലനത്തിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും മാത്രമല്ല കേരളത്തിന്റെ തന്നെ സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി. മതന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ പ്രധാനമായും ക്രൈസ്തവരും മുസ്ലീങ്ങളുമാണ്. അപ്രധാനമായവരിൽ ബുദ്ധ-ജൈന-സിക്ക് വിഭാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും അധികം തമിഴ് സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. കൂടാതെ ഇരുപത്തഞ്ചോളം മറ്റു ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ട്. അതിൽ ഏറ്റവും കുറവ് ചൈനീസ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. ===മതം=== ഇന്ത്യൻ മതേതരത്വം മാതൃകയായി കാണുന്നത് കേരളത്തെ ആണ്. എല്ലാ മതത്തിൽപെട്ടവരും ഒരുപോലെ കഴിയുന്ന നാട്, ജാതി മത പ്രശ്നങ്ങൾ കുറവുള്ള നാട് എന്നിങ്ങനെ കേരളത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കേരളത്തിലെ ജനസംഖ്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വരുന്ന 54.73% വരുന്ന ആളുകൾ ഹിന്ദുക്കളാണ്. ഇസ്ലാം മത വിശ്വാസികൾ 26.56%, ക്രിസ്ത്യാനികൾ 18.38% ആളുകളുമാണ്. മറ്റ് മത വിശ്വാസികൾ അല്ലെങ്കിൽ മതമില്ലാത്തവർ ജനസംഖ്യയുടെ 0.33% വരുന്നു. ഒരു മതമായി കേരളത്തിൽ കുടിയേറിയ ആദ്യത്തെ ജനവിഭാഗം [[യഹൂദർ]] ആണ്. ഇവരിൽ മിക്കവരും [[ഇസ്രായേൽ]] എന്ന രാജ്യത്തിലേക്ക് കുടിയേറി. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ നിന്നു വന്ന [[യദൂഹമതം]] പോലെ തന്നെ ഇന്ത്യയിലെ ഇതരഭാഗത്തു നിന്നും വൈദീക ഹിന്ദുമതവും സംഘടിതമായി വന്നു ചേർന്നു. സിറിയൻ നാഗരികതയിൽ ജനിച്ച ക്രിസ്തുമതവും ഇസ്ലാമും കേരളത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു. [[ക്രിസ്തുമതം]] ദർശനങ്ങളിലൂടെയും പരിവർത്തനത്തിലൂടെയും തെക്കൻ കേരളത്തിൽ വ്യാപിച്ചപ്പോൾ [[ഇസ്ലാം]] മതം കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ മേഖലയിൽ വ്യാപിച്ചു. എന്നാൽ ഇതിനേക്കാൾ വളരെ മുൻപേ തന്നെ ബുദ്ധ-ജൈന മതങ്ങൾ കേരളത്തിൽ വേരൂന്നിയിരുന്നു. ഊർവരത, മാതൃ ദൈവാരാധന എന്നിവ നേരത്തെ തന്നെ കാർഷിക സംസ്കാരമുള്ള പുരാതന കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. ‘കൊറ്റവൈ’ എന്ന യുദ്ധദൈവമായ തായ് ഭഗവതി കേരളത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് കാലക്രമേണ ഭഗവതി പൂജയായി മാറി ശാക്തേയ ഹിന്ദു മതത്തിൽ ചേർക്കപ്പെട്ടു. === സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനങ്ങൾ === കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തൃശ്ശൂരിനെയാണ്. [[പ്രമാണം:സംഗീതനാടക‍അക്കാദമി-തൃശൂർ.jpg|thumb|തൃശൂരിലെ സംഗീതനാടക അക്കാദമി ആസ്ഥാനം]] കേരളത്തിൽ മലയാള ഭാഷ, കല, സാഹിത്യം തുടങ്ങി മറ്റു പഠനങ്ങളുടേയും അഭിവൃദ്ധിക്കായി നിരവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് 1956 ഓഗസ്റ്റ് 15നു രൂപീകൃതമായ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] യാണ്. തൃശൂർ ആണ് ആസ്ഥാനം. മലയാളഭാഷയുടെയും സാഹിത്യത്തിന്റേയും വികസനത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പരിപാടികൾ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കുകയാണ് അക്കാദമിയുടെ ലക്ഷ്യം. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റഫറൻസ് ഗ്രന്ഥശാല അക്കാദമിക്ക് സ്വന്തമായുണ്ട്. മികച്ച സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾക്ക് അക്കാദമി പുരസ്കാരം ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. [[കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്|ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] എന്ന പേരിൽ കേരള സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ പ്രവത്തിക്കുന്ന സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനം മലയാള ഭാഷയുടെ ഉന്നമനത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. '''1968'''-ൽ നിലവിൽ വന്ന ഈ ഭാഷാ പഠനകേന്ദ്രം വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യത്തിന്റെ വികസനം, ഭാഷാ നവീകരണ എന്നീ മേഖലകളിൽ ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രം, സാമൂഹികശാസ്ത്രം, പ്രകൃതിശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികശാസ്ത്രം പ്രസിദ്ധീകരണവിഭാഗം എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് അക്കാദമിക വിഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രാദേശിക ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടുകളിൽ ഏറ്റവും മികച്ചത് കേരളത്തിന്റേതാണ്. ചിത്ര-ശില്പകലകളുടെ വികസനം, സംരക്ഷണം, ഉദ്ധാരണം, പോഷണം എന്നിവ ലക്ഷ്യമാക്കി കേരള സർക്കാർ '''1962'''-ൽ ആരംഭിച്ച സ്ഥാപനമാണ് '''[[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി|ലളിതകലാ അക്കാദമി]]'''. ദൃശ്യകലകളെ സംബന്ധിച്ച പഠനം, ഗവേഷണം, പ്രസിദ്ധീകരണം എന്നിവയും പരിശീലനങ്ങളും മറ്റും നടത്തുന്ന ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം തൃശൂരാണ്. [[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡല]]മാണ് മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്കാരിക പഠനകേന്ദ്രം. തൃശൂരിലെ ചെറുതുരുത്തിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കേരളകലാമണ്ഡലം [[വള്ളത്തോൾ നാരായണമേനോൻ |മഹാകവി വള്ളത്തോളാണ്]] സ്ഥാപിച്ചത്. ഇന്നത് ഒരു കലാ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രവും സർവകലാശാലയുമാണ്. [[കഥകളി|കഥകളിയാണ്]] പ്രധാനമായും ഇവിടെ അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നത്. മോഹിനിയാട്ടം, കൂടിയാട്ടം, തുള്ളൽ, ചാക്യാർ കൂത്ത് എന്നിവയും പാഠ്യവിഷയങ്ങളാണ്. സംഗീതം, നാടകം എന്നീ കലകളുടെ അഭിവൃദ്ധിക്കായി കേരള സർക്കാർ 1958-ൽ തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനമാണ് [[കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി|സംഗീത നാടക അക്കാദമി]]. കേരളത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള കലാസ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിച്ച് കലാരംഗത്തുള്ളവരെയും കലയേയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനവും തൃശൂരാണ്. മലയാള ഭാഷയുടെ പിതാവായ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ജന്മസ്ഥലമായാ തിരൂരിലെ തുഞ്ചൻപറമ്പ് കേരളത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രമുഖ സാംസ്‌കാരിക കേന്ദ്രമാണ്. 1981ൽ സാംസ്കാരികവകുപ്പിന്റെ കീഴിൽ [[കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] രൂപംകൊണ്ടു. കുട്ടികൾക്കായി പുസ്തകങ്ങളും ആനുകാലികങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയാണ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. സർക്കാർതലത്തിൽ കുട്ടികൾക്കായി ഒരു പ്രാദേശികഭാഷയിൽ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏകസ്ഥാപനം എന്ന ബഹുമതിയും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിനുണ്ട്. ====സാംസ്കാരികസ്ഥാപനങ്ങളുടെ പട്ടിക==== # കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി # കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി # കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി # കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി # കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സംസ്ഥാന ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് # കേരള സ്റ്റേറ്റ് ജവഹർ ബാലഭവൻ # ഭാരത് ഭവൻ # വൈലോപ്പിള്ളി സംസ്കൃതി ഭവൻ # കേരള കലാമണ്ഡലം # കുഞ്ചൻ നമ്പ്യാർ സ്മാരകങ്ങൾ # ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമം # തകഴി സ്മാരകവും മ്യൂസിയവും # മഹാകവി മോയീൻകുട്ടി വൈദ്യർ മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി # സെന്റർ ഫോർ ഹെറിറ്റേജ് സ്റ്റഡീസ് # ഉണ്ണായിവാര്യർ സ്മാരക കലാനിലയം # മഹാകവി ഉള്ളൂർ സ്മാരകം # മഹാകവി പി. സ്മാരക കലാസാംസ്കാരിക കേന്ദ്രം # കണ്ണശ്ശസ്മാരകം, നിരണം # ചെറുകാട് സ്മാരകട്രസ്റ്റ് # എ. ആർ. രാജരാജ വർമ്മ സ്മാരകം # കുമാരനാശാൻ ദേശീയ സാംസ്കാരിക ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് #കുമാരനാശാൻ സ്മാരകം പല്ലന. # കേരള ബുക്ക് മാർക്കറ്റിംഗ് സൊസൈറ്റി # കേരള സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര വികസന കോർപ്പറേഷൻ # സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ സ്മാരകം, ചെറായി # തുഞ്ചൻ സ്മാരക ട്രസ്റ്റും ഗവേഷണകേന്ദ്രവും # മലയാളം മിഷൻ # വാസ്തുവിദ്യാ ഗുരുകുലം , ആറന്മുള # സംസ്ഥാന സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തക ക്ഷേമനിധി ബോർഡ് # ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ അസോസിയേഷൻ, കായിക്കര # മാർഗ്ഗി # ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാസമിതി # മുല്ലൂർ സ്‌മാരകം ഇലവുംതിട്ട. ==ലിംഗ സമത്വം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം== ലിംഗ സമത്വവും, ലിംഗനീതിയുമൊക്കെ ഒരു രാജ്യം അല്ലെങ്കിൽ പ്രദേശം കൈവരിച്ച വികസനത്തിന്റെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെയോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെയോ തുല്യ നീതിയുടെയോ സൂചികയായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കേരളത്തിലും ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. സ്ത്രീകൾ, ട്രാൻസ് ജെൻഡറുകൾ തുടങ്ങിയവർക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പദ്ദത്തികൾ, സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ മുന്നേറ്റം, തൊഴിൽ മേഖലകളിൽ ഉള്ള സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം, സ്കൂളുകളിൽ ജൻഡർ ന്യൂട്രൽ യൂണിഫോം തുടങ്ങിയവ ഉദാഹരണമാണ്. ലിംഗ വിവേചനം ഇതിന്റെ എതിർ വാക്കാണ്. ലിംഗ സമത്വം അല്ലെങ്കിൽ ജെന്റർ തുല്യത (Gender Equality) എന്നാൽ സ്ത്രീപുരുഷ-ട്രാൻസ്ജെന്ഡർ വിഭാഗങ്ങൾക്കും മറ്റ് ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും (LGBTIA+) തുല്യ പരിഗണന ഉറപ്പുവരുത്തുക (Equity), ലിംഗ ഭേദത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിവേചനം (Gender based discrimination) കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയാണു ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇത് ഐക്യരാഷ്ട്ര സഭയുടെ ഒരു പ്രധാന ലക്ഷ്യമാണ്. ഒരു ലിംഗ വിഭാഗത്തിന്റെയും ശാരീരിക- മാനസിക പ്രത്യേകതകൾ അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ നിഷേധിക്കാൻ കാരണമാകരുത് എന്നാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. വിവിധ ലിംഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ ശാരീരികവും മാനസികവും സാമൂഹികവുമായ ശാക്തീകരണമാണ് ലിംഗ സമത്വത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണ്. സ്ത്രീകളുടെയും ട്രാൻസ് ജൻഡറുകളുടേയും ഉന്നതിക്കായി നടപ്പിലാക്കുന്ന പദ്ധതികൾ ഇതിന്‌ ഉദാഹരണമാണ്. [[ആരോഗ്യം]], [[വിദ്യാഭ്യാസം]], സാമ്പത്തികം, [[രാഷ്ട്രീയം]], തൊഴിൽ തുടങ്ങിയ സമസ്ത മേഖലകളിലും എല്ലാ ലിംഗവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യത ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്നൊരു ലക്ഷ്യം ഇതിനുണ്ട്. സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്കും നേരെയുള്ള അതിക്രമങ്ങളും ചൂഷണങ്ങളും സമൂഹത്തിൽ വേരോടിയ ലിംഗ അസമത്വത്തിന്റെയും (Gender Inequality) ലിംഗ വിവേചനത്തിന്റെയും ഉപോത്പന്നങ്ങൾ ആണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഇവ പരിഹരിക്കാൻ ഉള്ള ശ്രമങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നടക്കുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെയും ജൻഡർ ബോധവൽക്കരണത്തിന്റെയും അഭാവം പ്രശ്നം ഗുരുതരമാക്കുന്നു. സ്ത്രീകളുടെ പദവിയും അധികാരവും ചെറുതായി കാണുന്ന, ലിംഗപദവി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വേർതിരിവ് പൊതുവെ കേരളത്തിലും വ്യാപകമാണ്. ഇതിന്റെ ഫലമായി സ്ത്രീകൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ ഉപയോഗിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. പുരുഷാധിപത്യ സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതികളും, മതപരമായ വിശ്വാസങ്ങളും, സാംസ്ക്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളും, സ്ത്രീകളുടെ നേർക്കുള്ള ഏകപക്ഷീയമായ നിയന്ത്രണങ്ങളും, പരമ്പരാഗത വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയും ഇതിന്റെ പ്രധാന കാരണങ്ങളാണ്. വീടിനകത്തും പുറത്തും കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള അല്ലെങ്കിൽ വരുമാനമില്ലാത്ത തൊഴിൽ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നതും, സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ അധികാര തുല്യത കുറഞ്ഞതും, പുരുഷമേധാവിത്വ രീതികളും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ എല്ലായിടത്തും പോലെ പൊതുവെ കേരളത്തിലും സ്ത്രീകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനവും ഇപ്പോഴും വീട്ടുജോലികൾ മാത്രം ചെയ്യുന്നവരും എന്നാൽ അവർ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല എന്നതുമാണ്. വീട്ടുജോലികൾ ചെയ്യുക, കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കുക, രോഗികളും ദുർബലരുമായ വൃദ്ധരെ സുശ്രൂഷിക്കുക തുടങ്ങിയ ജോലികൾ പലപ്പോഴും കഠിനമാണ്. എന്നാൽ ഇവ ചെയ്യാൻ മിക്കപ്പോഴും സ്ത്രീകൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. സ്ത്രീകൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്നതോ ജോലി ചെയ്യുന്നതോ മോശമാണ് എന്നൊരു ചിന്താഗതി സമൂഹത്തിൽ പ്രബലമായിരുന്നു. അക്കാരണത്താൽ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തമായി തൊഴിലോ വരുമാനമോ ഇല്ലെന്ന് മാത്രമല്ല സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളിൽ മിക്കപ്പോഴും പുരുഷന്മാരെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്നു. സ്ത്രീധനം മൂലമുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്. മറുവശത്ത് പുരുഷന്മാർ കുടുംബത്തിന്റെ ബാധ്യതകൾ ഏകപക്ഷീയമായി ശിരസിൽ ഏറ്റേണ്ടി വരുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും പുരുഷന്മാരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യത്തെ മോശമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ നല്ലൊരു ശതമാനം ഇപ്പോഴും കൃഷിയും അനുബന്ധ ജോലികളും ചെയ്യുന്നവരാണ്. തൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന ഗ്രാമീണ വനിതകളിൽ വലിയൊരു ശതമാനം സാമൂഹികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നവരും അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാത്തവരുമാണ്. ലിംഗ-ലൈംഗിക ന്യൂനപക്ഷങ്ങളിൽ (LGBTIA+) വിഭാഗങ്ങളിൽ ട്രാൻസ് ജൻഡർ വ്യക്തികൾ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ചില പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ മറ്റ് വിഭാഗങ്ങളെ സമൂഹത്തിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതോ അപമാനിക്കുന്നതോവായ പ്രവണത കാണാം. സമൂഹത്തിലും കുടുംബത്തിലും ഇവർ പൊതുവേ ഒറ്റപ്പെടുന്ന സ്ഥിതി വിശേഷങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അവരുടെ സത്വം മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഉടലെടുക്കുന്നു. പൊതുവേ കേരളത്തിലെ പൊതുയിടങ്ങളിൽ ഇത്തരം വ്യക്തികൾ അധികം കാണപ്പെടുന്നില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ. ഇത്തരം മേഖലയുമായി ബന്ധപെട്ടു പലവിധ പ്രശ്നങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത് ലിംഗ-ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ മാനസികവും ശാരീരികവുമായ ആരോഗ്യത്തെയും സാമൂഹിക സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. == ആചാരങ്ങൾ == ഭാഷാന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ വരവിനെത്തുടർന്ന് കേരളത്തിലെ ജനങ്ങളിലും അവരുടെ ആചാരരീതികളിലും കൂടാതെ കേരളത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലത്തിലും ഒട്ടേറെ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിവാഹം, മരണം എന്നിവയോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തിയിരുന്നു ആചാരപരമായ ചടങ്ങുകളിൽ തികച്ചും ദ്രാവിഡീയമായ കാഴ്ചപ്പാടുണ്ടായിരുന്ന കേരളത്തിലെ ജനങ്ങൾ വിവിധ മതങ്ങളുടെ വരവോടെ അതതു മതങ്ങളിൽ അനുശാസിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള ആചാരങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും പൂർവികാചാരങ്ങൾ പാടെ വിസ്മരിക്കാത്ത തരത്തിലുള്ള നയമാണ്‌ അതിലും പ്രകടമായിരുന്നത്. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടശേഷം മറ്റു മതങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിക്കുന്നതിലും കേരളീയർ വിമുഖത കാട്ടിയിട്ടില്ല. ദ്രാവിഡീയാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ബൗദ്ധരും ബൗദ്ധർ പിന്തുടർന്നിരുന്ന വിവിധാചാരങ്ങൾ സ്വാംശീകരിച്ച ഹിന്ദുക്കളെയും ക്രിസ്തീയരേയും കേരളത്തിൽ കാണുന്നു. ഇസ്ലാം അവരുടേതായ ആചാരങ്ങൾ പാലിച്ചു ജീവിക്കുന്നു. === ആഘോഷങ്ങളും ഉത്സവങ്ങളും === കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളിൽ പലതും പ്രാദേശികതലത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളവ മാത്രമാണ്‌. ആഘോഷങ്ങളിൽ പലതും പ്രാചീനകാലത്തെ പാരമ്പര്യം പേറുന്നവയാണ്. ആഘോഷങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾ വിവിധമതങ്ങളിൽ വിവിധതരമാണെങ്കിലും ചില സമാനതകൾ ദർശിക്കാനാവും. ==== മാമാങ്കം ==== {{Main|മാമാങ്കം}} പ്രാചീനകാലത്തെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരികോത്സവമായിരുന്ന മാമാങ്കം [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴയുടെ]] തീരത്തെ തിരൂരിനടുത്തു [[തിരുനാവായ]] മണപ്പുറത്ത് 12 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കൊണ്ടാടിയിരുന്ന ആഘോഷമായിരുന്നു. ഇതോടൊപ്പം കാർഷിക-വാണീജ്യമേളകളും നടന്നുപോന്നിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യവും ഇതിന് വന്നുചേർന്നു. കേരളത്തിൽ ഉളള എല്ലാ നാടുവാഴികളും തങ്ങളുടെ നായർ പടയാളികളും ആയി മാമാങ്കത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. അവസാനത്തെ പെരുമാൾ ചക്രവർത്തിക്ക് ശേഷം മാമാങ്കത്തിൽ നിലപാടു നിന്നിരുന്നത് "വള്ളുവക്കോനാതിരി" ആയിരുന്നു. പിന്നിട് സാമൂതിരി ഈ സ്ഥാനം പിടിച്ചടക്കി. വള്ളുവക്കോനാതിരിയുടെ ചാവേർ നായന്മാർ ഈ സ്ഥാനം തരിച്ചുപിടിക്കാനും തങ്ങളുടെ പൂർവികരുടെ ചോരക്ക് പകരം ചോദിക്കാനുമായി (കുടിപ്പക തീർക്കാനുമായി) സാമൂതിരിയുടെ (മങ്ങാട്ടച്ചൻ, പാറ നമ്പി, ധർമ്മോത്ത് പണിക്കർ (തമ്മേ പണിക്കർ), തിനയഞ്ചേരി ഇളയത്, കോഴിക്കോട് തലച്ചെന്നനായർ, ഏറനാട് മേനോൻ തുടങ്ങിയ മന്ത്രി /സേനാനായകന്മാരുടെയും ഇളയ രാജാവായ ഏറാൾപ്പാട്, മൂന്നാൾപ്പാട്, സാമന്ത രാജാക്കന്മാരായ പലക്കാട് അച്ചൻ,കവളപ്പാറ സ്വരൂപം മൂപ്പിൽ നായർ, കുതിരവട്ടത്ത് മൂപ്പിൽ നായർ, ബേപ്പൂർ രാജാ, വടകര വാഴുന്നോർ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള) നായർ പടയാളികളോടും നാവികസേന തലവനായ കോഴിക്കോട് കോയ (ഷാബന്ദർ കോയ)നേതൃത്വത്തിലുള്ള മാപ്പിള/മരക്കാർ സേനയോടും ഏറ്റുമുട്ടി വീര ചരമം പ്രാപിച്ചിരുന്നു.<ref>Encyclopaedia of Indian Culture, by Rajaram Narayan Saletore. Published by Sterling, 1981. ISBN 0-391-02332-2. 9780391023321. Page 869.</ref> പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മൈസൂർ സുൽത്താന്മാരുടെ ആക്രമണത്തെ തുടർന്ന് സാമൂതിരിയുടെ സാമ്പത്തികനില പരുങ്ങലിലായതോടെ മാമാങ്കാഘോഷങ്ങൾക്ക് മങ്ങലേൽക്കുകയും ബ്രിട്ടിഷ് ആധിപത്യം പിടിമുറുക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ഇത് പാടേ നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ==== ഓണം ==== {{Main|ഓണം}} കേരളത്തിന്റെ സംസ്ഥാനോത്സവമാണ് [[ഓണം]] വസന്തകാലത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് ഓണമാകുന്നത്. ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണത്തിനാണ് ഓണാഘോഷം പ്രധാനം. അതിനു പത്തു ദിവസം മുൻപ് അത്തം നാളിൽ തന്നെ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആരംഭമാകുന്നു. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച് ശ്രീമഹാവിഷ്ണു വാമനാവതാരം ഭൂമിയിൽ സ്വീകരിച്ച ദിവസമാണ് ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം നക്ഷത്രം അത്കൊണ്ട് തന്നെ ഇത് ഭഗവാന്റെ ജന്മനാളായി കണക്കാക്കുന്നു. എങ്കിലും, ഓണം കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക സംസ്കൃതിയുടെ അടയാളമാണു്. വിളവെടുപ്പുത്സവമായാണു് തുടക്കം എന്നു ചരിത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിക്കുന്നു. കർക്കടകമാസത്തിലെ വറുതിയ്ക്കു ശേഷം ഭക്ഷ്യശേഖരം കൊണ്ടു് കലവറ നിറയുന്ന കാലമാണു് ഈ ആഘോഷം. മുറ്റത്തു ചാണകം മെഴുകി കളം വരച്ചു് പൂക്കളമിടുന്നതു് പ്രധാന ആചാരമാണു്. തിരുവോണ നാളിൽ മഹാബലി തമ്പുരാനെയും തൃക്കാക്കരയപ്പനെയും (വാമനമൂർത്തി) വരവേൽക്കാനാണു് ഈ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ എന്നാണു് വിശ്വാസം. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത രീതിയിലാണു് ഓണം ആഘോഷിക്കുന്നതെങ്കിലും ആഘോഷകാലം ഒന്നു തന്നെയാണു്. എറണാകുളം ജില്ലയീലെ തൃക്കാക്കര ക്ഷേത്രത്തിലെ ഓണാഘോഷവും തൃപ്പൂണിത്തുറയിലെ അത്തച്ചമയവും എടുത്തു പറയേണ്ടതാണു്. സമൃദ്ധിയുടെ ആഘോഷമായാണു് കണക്കാക്കുന്നതെങ്കിലും സമത്വസുന്ദരമായ, മാനുഷരെല്ലാവരും ഒന്നു പോലെ കഴിഞ്ഞ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സ്മരണ പുതുക്കൽ കൂടിയാണു് ഓണം. കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വർഷങ്ങളായി സംസ്ഥാനസർക്കാർ ജില്ലാ തലസ്ഥാനങ്ങളിലും സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനത്തും ഓണാഘോഷങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു വരുന്നു. വിനോദ സഞ്ചാര വാരം ആയിട്ടാണു് സർക്കാർ ഓണാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതു്. കേരളത്തിന്റെ തനതു കലകളായ കഥകളി, കളരിപ്പയറ്റു്, മുതലായവയുടെ അവതരണങ്ങൾ, ചലച്ചിത്ര പ്രദർശനങ്ങൾ, നാടൻ പാട്ടു്, മറ്റു നാടൻ കലകളുടെ അവതരണങ്ങൾ, സംഗീതോത്സവങ്ങൾ, ജലോത്സവങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും സമാപന ദിവസം വിവിധ നിശ്ചലദൃശ്യങ്ങളോടെയുള്ള ഘോഷയാത്രയും പ്രധാന ഇനങ്ങളാണു്. ==== വിഷു ==== {{Main|വിഷു}} കേരളത്തിന്റെ കാർഷികോത്സവമാണ് [[വിഷു]], വിളവിറക്കാനുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനോടനുബന്ധിച്ചാണ് മേടസംക്രാന്തിക്ക് വിഷു കൊണ്ടാടുന്നത്. കാർഷികവിഭവസമൃദ്ധിയെ കണി കണ്ടുകൊണ്ടാണ് അതാരംഭിക്കുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾ ശ്രീകൃഷ്ണനെ കണികണ്ടുകൊണ്ടാണ് പ്രധാനമായും ഇതാഘോഷിക്കുന്നത്. ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമാണ് ഇത്. വിഷു കഴിയുന്നതോടെ കേരളത്തിൽ വേനൽമഴ വ്യാപകമാകുകയും തുടർന്ന് കൃഷിക്കാർ എല്ലാ വിളകളുടേയും കൃഷിക്കുള്ള പ്രാരംഭപ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. വിഷുവിനെ കർഷക വർഷാരംഭം എന്നും പറയാറുണ്ട്. കൊല്ല വർഷാരംഭത്തിനുമുൻപ് മലയാളികളുടെ പുതുവത്സരം മേടം ഒന്ന് ആയിരുന്നിരിക്കണം. ==== വിദ്യാരംഭം ==== [[നവരാത്രി]] അവസാനം വിജയദശമി ദിവസം ഹൈന്ദവർ കുട്ടികളെ ആദ്യമായി എഴുത്തിന് ഇരുത്തുന്ന ചടങ്ങാണിത്. കേരളത്തിൽ ഇത് [[മഹാസരസ്വതി]] പൂജയാണ്. ഹരിശ്രീ ഗണപതായേ നമഃ എന്ന് തുടങ്ങുന്ന വാക്കുകൾ ആചാര്യൻ കുട്ടികളെ കൊണ്ട് അരിയിൽ എഴുതിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ തിരൂർ തുഞ്ചൻ പറമ്പ്, പനച്ചിക്കാട് ദക്ഷിണ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, വടക്കൻ പറവൂർ മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കണ്ണൂർ പള്ളിക്കുന്ന് മൂകാംബിക ക്ഷേത്രം, മാവേലിക്കര തട്ടാരമ്പലം സരസ്വതി ക്ഷേത്രം, പൂജപ്പുര സരസ്വതി മണ്ഡപം തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഇത് പ്രധാന ആഘോഷമാണ്. ==== ക്രിസ്തുമസ് ==== {{Main|ക്രിസ്തുമസ്}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ക്രിസ്തുമസ് കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തുവിന്റെ ജനനദിവസമാണ് ക്രിസ്തുമസ് ആയി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നത്. ==== ഈസ്റ്റർ ==== {{Main|ഈസ്റ്റർ}} ലോക ക്രൈസ്തവരുടെ പ്രധാനാഘോഷങ്ങളിലൊന്നായ ഈസ്റ്റർ കേരളത്തിലും ആഘോഷിക്കുന്നു. യേശുക്രിസ്തു ഉയർത്തെഴുന്നേറ്റ ദിവസമാണിത്. 1952-വരെ കേരളത്തിലെ സുറിയാനി സഭകൾ പഴയരീതിയിലായിരുന്നു ഈസ്റ്റർ കൊണ്ടാടിയിരുന്നത്. എന്നാൽ 1955-ൽ കൽദായ സഭ ഗ്രിഗോറിയൻ കലണ്ടർ അംഗീകരിച്ചതോടെ ഇന്ത്യയിലെല്ലാവരും ഒരു ദിവസമാണ് ഈസ്റ്റർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നത്. ==== ഈദ് അൽഫിതറും ഈദ് അൽ-അസ്ഹയും ==== {{Main|ഈദുൽ ഫിത്ർ |ഈദ് അൽ-അസ്ഹ}} ലോക മുസ്ലീങ്ങളുടെ രണ്ട് പെരുന്നാൾ ആഘോഷങ്ങളാണ് [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ഈദുൽ ഫിത്റും]] [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ഈദുൽ അസ്ഹയും]]. ഈദുൽ ഫിത്ർ ചെറിയ പെരുന്നാൾ എന്നും ഈദുൽ അസ്ഹ ബക്രീദ്, ബലി പെരുന്നാൾ എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു. [[ഇസ്ലാമിക കലണ്ടർ|ഹിജ്റ വർഷ]] കലണ്ടറിലെ ഒമ്പതാമത്തെ മാസമായ [[റമദാൻ|റമദാനിലെ]] മുപ്പത് ദിനങ്ങളിലെ [[വ്രതം|വ്രതത്തിനൊടുവിൽ]] [[ശവ്വാൽ]] ഒന്ന് മാസ പിറവി എടുക്കുമ്പോൾ ആഹ്ലാദപൂർവ്വം ആഘോഷിക്കുന്നതാണ് ഈദുൽ ഫിത്ർ. അന്നേദിവസം ഭക്ഷണത്തിന് വകയില്ലാത്തവരെ നിർബന്ധ ദാനത്തിലൂടെ ഊട്ടണമെന്ന് നിഷ്കർഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. [[ഇബ്രാഹിം നബി|പ്രവാചകനായ ഇബ്രാഹീമിന്റെ]] ത്യാഗപൂർണ്ണമായ ജീവിതത്തിന്റെ ഓർമ്മകളുണർത്തി കടന്ന് വരുന്ന പെരുന്നാളാണ് ഈദുൽ അസ്ഹ. അല്ലാഹുവിന്റെ കല്പന അനുസരിച്ചു മകനെ ബലിയറുക്കാൻ കൊണ്ട് പോയ അദേഹത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിൽ പ്രീതിപ്പെട്ടു മകന് പകരം ആടിന്റെ ബലി ദൈവം സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്മരണയിൽ മൃഗത്തെ [[ബലി|ബലിയർപ്പിച്ച്]] ദാനം ചെയ്യുന്നതാണിതിന്റെ പ്രത്യേകത. കേരളത്തിലും ആഹ്ലാദപൂർവം ഈദ് ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ==== ദീപാവലി ==== ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമായ ഇത് കേരളത്തിൽ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു വരുന്നു. അന്ധകാരത്തിന് മേൽ പ്രകാശത്തിന്റെ വിജയം അഥവാ തിന്മയുടെ മേൽ നന്മയുടെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. ശ്രീകൃഷ്ണണന്റെ നരകാസുര വധവും, മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഇതിന്റെ ഐതീഹ്യം. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും മറ്റും അന്ന് വിളക്കുകൾ കൊളുത്തുകയും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ==== തൃക്കാർത്തിക ==== ദീപാവലി പോലെ തന്നെ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ് തൃക്കാർത്തിക. കേരളത്തിലെ ഹൈന്ദവരുടെ ഒരാഘോഷമാണ് കാർത്തികയും പൗർണമിയും ചേർന്ന് വരുന്ന ദിവസമാണ്. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ജഗദീശ്വരിയായ സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുടെ വിശേഷ ദിനമായി കണക്കാക്കുന്ന അന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിശേഷാൽ പൂജകളും വീടുകളിൽ ദീപം തെളിയിക്കലും മറ്റും നടന്നു വരുന്നു. ഇരുട്ടിന് മേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വിജയം ആണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെയും സങ്കല്പം. ചക്കുളത്ത്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ പൊങ്കാല, കുമാരനെല്ലൂർ തൃക്കാർത്തിക, കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ തിരുനാൾ എന്നിവ പതിനായിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== മഹാശിവരാത്രി ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷമായ [[മഹാശിവരാത്രി]] കേരളത്തിലും നടന്നു വരുന്നു. വ്രതാനുഷ്ഠാനവും ശിവക്ഷേത്ര ദർശനവുമാണ് പ്രധാന ചടങ്ങുകൾ. ആലുവ ശിവരാത്രി മണപ്പുറത്തെ ശിവരാത്രി ഉത്സവം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. ==== തിരുവാതിര ==== ഹിന്ദുക്കളുടെ, ശൈവരുടെ ഒരു പ്രധാന ആഘോഷം. ശിവപാർവതി വിവാഹം നടന്നതിന്റെ ആഘോഷം. ധനുമാസത്തിലെ തിരുവാതിര ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചും സ്ത്രീകൾ പ്രത്യേക രീതിയിൽ തിരുവാതിരക്കളി എന്ന നൃത്തം ചെയ്തും നടത്തുന്ന ഉത്സവം. === പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങൾ === [[File:Maramadi dravidian sports.jpg|thumb|250px|right| മരമടി ഉത്സവം]] [[File:വെള്ളംകുളങ്ങര ചുണ്ടൻ വള്ളം.jpg|thumb|250px|right| കോട്ടപ്പുറം വള്ളം കളി]] [[File:101 Pala Bhairavi Kolam.jpg|thumb|250px|right|കടമ്മനിട്ട പടയണി]] [[File:Kalpathy Car Festival.JPG|thumb|250px|right| കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] കേരളത്തിൽ പ്രാദേശിക പ്രസക്തിയുള്ള നിരവധി ആഘോഷങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു. ഇതിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ലക്ഷ്യമാക്കി നടത്തുന്നവയും ദേവാലയ ആഘോഷങ്ങളും ഉൾപ്പെടും *തൃശ്ശൂർ പൂരം – മേടമാസത്തിൽ ത്രിശൂരിലെ വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തുള്ള തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്തു വച്ചു നടക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് തൃശ്ശൂർ പൂരം. ആനകളെ അണിനിരത്തിയുള്ള പാറമേക്കാവ്, തിരുവമ്പാടി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മേള, പഞ്ചവാദ്യഘോഷങ്ങളും കുടമാറ്റം, പുലരുന്നതിനു മുമ്പുള്ള വെടിക്കെട്ട് എന്നിവ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളാണ്. * [[ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ് സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമലയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടുത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാനദിവസം സ്ത്രീകൾ കൂട്ടായി എത്തി ക്ഷേത്രപരിസരത്തുവച്ച് പായസവും മറ്റും പാകം ചെയ്തു നിവേദിക്കുന്നതാണ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. ലക്ഷകണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒന്നാണിത്. * [[തെയ്യം]] (കളിയാട്ടം) – [[ഉത്തരകേരളം|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] പ്രചാരത്തിലുള്ള [[അനുഷ്ഠാനകല|അനുഷ്ഠാനകലകളിൽ]] ഒന്നാണു '''തെയ്യം'''. [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിപ്പുഴയ്ക്കു]] വടക്കോട്ട്‌ '''കളിയാട്ടം''' എന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] മുതൽ [[വളപട്ടണം]] വരെ '''തെയ്യം''' എന്നും അല്പവ്യത്യാസങ്ങളോടെ തെയ്യം അറിയപ്പെടുന്നു. ഉത്തരമലബാറിൽ [[തീയർ]], ചാലിയാർ, [[നമ്പ്യാർ]] വിഭാകക്കാർക്കും പ്രധാന തെയ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. * [[അർത്തുങ്കൽ]] പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ അർത്തുങ്കൽ സെന്റ് ആൻഡ്രൂസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാളാണിത്.ജനുവരി 10-27 വരെയാണ്. * [[തുമ്പോളി ]]പള്ളി പെരുന്നാൾ – ആലപ്പുഴയിലെ തുമ്പോളി സെന്റ്. തോമസ് പള്ളിയിലെ തിരുനാളാണിത്.നവംബർ 27-ഡിസംബർ 15 വരെയാണ്. * [[അത്തച്ചമയം]] കേരളത്തിൽ ഓണത്തിന്റെ വരവ് അറിയിച്ചുകൊണ്ട്‌ ചിങ്ങമാസത്തിലെ അത്തം നാളിൽ തൃപ്പൂണിത്തുറയിൽ നടക്കുന്ന ചമയഘോഷയാത്ര ആണ് അത്തച്ചമയം *[[ഗജമേള]] – ജനുവരിയിൽ തൃശൂരിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന ഗജമേള വിദേശികളെവരെ ആകർഷിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. * [[മകരവിളക്ക്]] – ശബരിമലയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ വിശേഷം. ജനുവരി മാസത്തിൽ (മകരസംക്രാന്തിനാളിൽ) നടത്തപ്പെടുന്ന ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ലക്ഷക്കണക്കിനു തീർത്ഥാടകർ എത്താറുണ്ട്. * [[ഉത്രാളിക്കാവ് പൂരം]] – തൃശൂരിലെ വടക്കാഞ്ചേരിയിലെ [[ഉത്രാളിക്കാവ്|ഉത്രാളിക്കാവിലെ]] പൂരം. രാവും പകലുമായി ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് നടക്കുന്നു. * [[മാരാമൺ കൺവൻഷൻ]] – പത്തനംതിട്ടയിലെ കോഴഞ്ചേരിയിൽ പമ്പാ തീരത്ത് വച്ച് നടക്കുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്രൈസ്തവസമ്മേളനം. * [[തിറയാട്ട മഹോത്സവം]] – കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലെ (തെക്കൻമലബാർ) കാവുകളിൽ വർഷംതോറും നടത്തപ്പെടുന്നു. ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരേയാണ് തിറയാട്ടകാലം. * [[കോണ്ടോട്ടി നേർച്ച]] – മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ കൊണ്ടോട്ടി പള്ളിയിൽ മുസ്ലീം പുരോഹിതന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-08-12 |archive-date=2019-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190613012309/http://kerala-travel-tours.com/festivals_of_kerala/kondotty_nercha.html |url-status=dead }}</ref> * [[ ചെട്ടികുളങ്ങര കുംഭഭരണി]] – കുംഭ മാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ ചെട്ടികുളങ്ങര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * [[മീനഭരണി]] – മീനമാസത്തിലെ ഭരണിനാളിൽ നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലാണ് പ്രധാനം. കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഭരണിയാണ് എറ്റവും പ്രസിദ്ധം. * [[മലയാറ്റൂർ പെരുന്നാ]]ൾ – മലയാറ്റൂർ സെന്റ്.തോമസ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കൊടുവിലെ മലകയറ്റം പ്രധാനം * [[എടത്വാ പെരുന്നാൾ]] – ആലപ്പുഴയിലെ എടത്വയിലെ സെന്റ്.ജോർജ്ജ് പള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. 11 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ആഘോഷങ്ങൾ * [[പരുമല പെരുന്നാൾ]] – പരുമലയിലെ കബറടങ്ങിയിരിക്കുന്ന [[പരുമല തിരുമേനി|മാർ ഗ്രിഗോറിയോസിന്റെ]] ഓർമപ്പെരുന്നാൾ *[[മണർകാട് പെരുന്നാൾ]] – മണർകാട് പള്ളിയിലെ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പെരുന്നാൾ. * [[ഓച്ചിറക്കളി]] – കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറ ക്ഷേത്രത്തിനു മുന്നിലുള്ള പടനിലത്തെ ആഘോഷം. യുദ്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി നടത്തപ്പെടുന്ന ആഘോഷം. * കർക്കിടകവാവ് – ഹിന്ദുക്കൾ പിതൃക്കളുടെ പ്രീതിക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദിവസങ്ങളിൽ പ്രധാനമായ ഒരു ദിവസം. കടൽക്കരകളിലും പുഴക്കരകളിലും ബലിയർപ്പിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം തിരുവല്ലം ക്ഷേത്രം, കൊല്ലം തിരുമുല്ലവാരം മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം, വയനാട് തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രധാനം. * [[നെഹ്റു ട്രോഫി വള്ളംകളി]] – ആലപ്പുഴ പുന്നമടക്കായലിലെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ ജലകായികമേള. എല്ലാ വർഷവും ഓഗസ്റ്റ് മാസം രണ്ടാമത്തെ ശനിയാഴ്ച ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[ബീമാപള്ളി ഉറുസ്]] – തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ബീമാപള്ളിയിലെ പെരുന്നാൾ. ബീമാബീവി എന്ന പുണ്യസ്ത്രീയുടെ മരണദിവസമാണ് ഈ മുസ്ലീം ആഘോഷം നടക്കുന്നത്. മറ്റു മതസ്ഥരും ചന്ദനക്കുടം വഹിക്കാൻ എത്തുന്നു. * [[ആറന്മുള ഉത്രട്ടാതി വള്ളംകളി|ആറന്മുള വള്ളം കളി]] – ആറന്മുളയിലെ ഉത്രട്ടാതി വള്ളം കളിൽ ചിങ്ങമാസത്തിലെ തിരുവോണം കഴിഞ്ഞുള്ള നാളുകളിൽ ജലഘോഷയാത്രയായി നടത്തപ്പെടുന്നു. *[[കടമ്മനിട്ട പടയണി]] – ലോകപ്രശസ്തമായ കടമ്മനിട്ട പടയണി എല്ലാവർഷവും മേടം മാസം ഒന്നുമുതൽ പത്തുവരെ ആചാരപൂർവം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. * [[കല്പാത്തി രഥോത്സവം]] – പാലക്കാട് നഗരത്തിലെ കല്പാത്തി ആഗ്രഹാരത്തിൽ നടക്കുന്ന ആഘോഷം. കല്പാത്തി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം, ലക്ഷ്മിനാരായണ ക്ഷേത്രം, മന്തക്കര മഹാഗണപതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവ പങ്കെടുക്കുന്നു. * [[ഭരണങ്ങാനം പെരുന്നാള്]] * [[മലബാർ മഹോത്സവം]] * [[ആനയൂട്ട്]] *[[ചക്കുളത്തുകാവ് പൊങ്കാല]] – ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ നീരേറ്റുപുറത്തു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചക്കുളത്തുകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന പൊങ്കാല. വൃശ്ചിക മാസത്തിലെ തൃക്കാർത്തിക ദിവസമാണ് പൊങ്കാല. ധാരാളം സ്ത്രീകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു. *ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി – വൃശ്ചിക മാസത്തിൽ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഗുരുവായൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്ന ഏകാദശി വ്രതവും ഉത്സവവും വിപുലമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. *ചോറ്റാനിക്കര മകം – എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ മകം, പൂരം തൊഴൽ പ്രസിദ്ധമായ ഉത്സവമാണ്. *സ്വർഗ്ഗവാതിൽ ഏകാദശി - വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വൈഷ്ണവ, ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രധാനം. തിരുവനന്തപുരം ശ്രീ പദ്മനാഭ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഉത്സവം. == കലകൾ == [[പ്രമാണം:Margamkali - Saint Thomas Christian dance form.webm|thumb|മാർഗ്ഗംകളി - [[മാർ തോമാ നസ്രാണികൾ|മാർ തോമാ നസ്രാണികളുടെ]] ഒരു കലാ രൂപം.]] [[പ്രമാണം:Kadakali painting.jpg|thumb|right| [[കഥകളി]] കേരളത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര പ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്ത ഒരു കലയാണ്]] {{Main|കേരളീയ കലകൾ}} [[പ്രമാണം:Mohiniyattam_at_Kerala_School_Kalolsavam_2019_02.jpg|ലഘുചിത്രം|കേരളത്തിന്റെ തനത് നൃത്തരൂപം - [[മോഹിനിയാട്ടം]]]] കേരളത്തിലെ തനതായ നൃത്തങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയകലകളായ [[കഥകളി]], [[മോഹിനിയാട്ടം]], [[തുള്ളൽ]], [[തിരുവാതിരക്കളി]] തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂടാതെ [[തെയ്യം]], [[തിറയാട്ടം]], [[മാർഗ്ഗംകളി]], [[ഒപ്പന]], ഗരുഡനൃത്തം, മുടിയേറ്റ്, പരണേറ്റ്, വേലകളി, കാക്കാരിശ്ശി നാടകം, കണ്ണിയാർകളി, പൊറാട്ടുനാടകം, [[ചവിട്ടുനാടകം]] തുടങ്ങി അനേകം നാടൻ കലാരൂപങ്ങൾ പ്രാദേശികമായി കേരളത്തിലുണ്ട്. === ചവിട്ടു നാടകം === പോർത്തുഗീസുകാരുടെ വരവോടെയാണ് ചവിട്ടുനാടകത്തിന് പ്രചാരം ലഭിക്കുന്നത്. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ചവിട്ടുനാടകം തമിഴ് ഭാഷയിലായിരുന്നു. മത്രപ്രചാരണത്തിനായി പറങ്കികൾ ക്രിസ്തീയ കഥകൾ തമിഴിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. നടന്മാർ തന്നെ പാടുകയും ചെയ്തിരുന്നു === കാക്കാരിശ്ശി നാടകം === ചവിട്ടുനാടകത്തിനുശേഷം അവതരിച്ച ഒരു കലാരൂപമാണ് കാക്കാരിശ്ശി നാടകം. സാധാരണക്കാർക്ക് മനസ്സിലാകും വിധം പൊതുവായ കലാസംസ്കാരം ഇതിലടങ്ങിയിരുന്നു. ഹാസ്യത്തിൻ്റെ പിന്തുണ ഇതിനുണ്ട്. കാക്കാലനും കാക്കാലത്തിയുമാണ് പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങൾ === മലയാള നാടക രംഗം === മലയാള നാടകവേദിയിൽ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട നാടകം ഭാഷാശാകുന്തളമാണ്. കേരളവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാൻ ആണ് ഇതിൻ്റെ സൃഷ്ടാവ്. ആദ്യകാലത്ത് മലയാളം തമിഴ് കലർന്ന സങ്കരനാടകങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിറഞ്ഞിരുന്നത്. മലയാള നാടകവേദിയിലെ ലക്ഷണമൊത്ത ആദ്യത്തെ സാമൂഹിക നാടകം കൊച്ചീപ്പൻ തരകൻ്റെ ‘മറിയാമ്മ‘ യാണ്. 1905 ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് നിരവധി സമിതികൾ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. കേരള നാടക ചരിത്രത്തിൽ ഈ സമിതികൾ വലിയ പങ്കു വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. === സിനിമ === മലയാള ചലച്ചിത്രത്തിൻ്റെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത് ജെ.സി. ഡാനിയലിൽ നിന്നാണ്. ഇദ്ദേഹമാണ് മലയാളത്തിലെ ആദ്യ സിനിമ രചിച്ചതും നിർമ്മിച്ചതും. നിശബ്ദ ചിത്രമായ വിഗതകുമരൻ ആയിരുന്നു ആദ്യ സിനിമ. 1938-ൽ ആദ്യ ശബ്ദചിത്രമായ ബാലൻ പുറത്തിറങ്ങി. ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്യ് ശേഷം പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ നിർമല എന്ന സിനിമയിലാണ് ആദ്യമായി പാട്ടു രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ഗാനങ്ങൾ രചിച്ചത് ജി. ശങ്കരക്കു റുപ്പാണ്. 1949-ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ സ്റ്റുഡിയോ ആലപ്പുഴയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനുശേഷം തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്ന് സിനിമാ ചിത്രീകരണം കുറേയൊക്കെ മലയാളത്തിലേക്ക് വന്നു. 1950 കളുടെ അന്ത്യത്തോടെ ഗൗരവമേ റിയ സിനിമകളിലേക്ക് മലയാളികൾ തിരിഞ്ഞു. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനും അരവിന്ദനും ജോൺ എബ്രഹാമും ഷാജി കരുണും കെ. ജി. ജോർജ്ജും ഭരതനും മറ്റും മലയാള സിനിമയെ ലോകത്തിൻ്റെ നെ റുകയിൽ പ്രതിഷ്ടിച്ചു. == വിദ്യാഭ്യാസം == {{Main|വിദ്യാഭ്യാസം കേരളത്തിൽ}} [[പ്രമാണം:Kerala University.jpg|thumb|left|[[കേരള സർവ്വകലാശാല|കേരള സർവ്വകലാശാലയുടെ]] മുഖം]] കേരളത്തിൽ ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം ഹിന്ദുമത ക്ഷേത്രങ്ങളും ബുദ്ധജൈനമതക്കാരുടെ ക്ഷേത്രങ്ങളും കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ് കരുതുന്നത്. തുടർന്ന് സമൂഹത്തിലെ മുഖ്യധാരയിൽപ്പെട്ട എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും തങ്ങളുടേതായ വിവിധതരത്തിലുള്ള ഔപചാരികവിദ്യാഭ്യാസത്തിന് പ്രാമുഖ്യം കൊടുത്തുപോന്നു. പിന്നീട് വന്ന ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും ഈ രീതി പിന്തുടർന്നു പോന്നിരുന്നു. പാശ്ചാത്യമാതൃകയിലുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ആരംഭിക്കുന്നതും സാർവത്രികമാകുന്നതും ബ്രീട്ടീഷ് ആധിപത്യത്തോടേയാണ്. 1800-കളുടെ അവസാനത്തോടെ പടിഞ്ഞാറൻ മാതൃകയിൽ പലയിടത്തും സ്കൂളൂകളും കോളേജുകളും വന്നു തുടങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഗ്രാമങ്ങളിൽ തുടങ്ങിയ സ്കൂളുകൾ മിക്കതും സ്വകാര്യവ്യക്തികളാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. കോളേജുകൾ സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ വലിയ പട്ടണങ്ങളിൽ മാത്രമായിരുന്നു. സംസ്ഥാനരൂപീകരണത്തോടെ പുതുതായി വന്ന സർക്കാർ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലമായ അഴിച്ചുപണി നടത്തി. ഇത് കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതയുടേയും പൊതുവിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റേയും നിലവാരം ഉയർത്തി. സർക്കാർ സഹായമുള്ളതും വ്യക്തികൾ നടത്തുന്നതുമായ ധാരാളം എയ്ഡഡ് കോളേജുകളും ഇക്കാലത്ത് ആരംഭിച്ചത് ഉപരിവിദ്യാഭ്യാസനിലവാരം ഉയരാൻ കാരണമായി. തുടർന്ന് വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ പരക്കെ ലഭ്യമായി. കോഴിക്കോട്ടും തിരുവനന്തപുരത്തും മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ വന്നത് വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. ഇന്ന് കേരളത്തിലെ എൻ. എസ്. എസ്, എസ്. എൻ.ഡി.പി, എസ്.എൻ.ട്രസ്റ്റ്, എം.ഇ.എസ് തുടങ്ങിയ സംഘടനകളും നിരവധി ക്രിസ്ത്യൻ സംഘടനകളും സംസ്ഥാനത്ത് ഒട്ടേറെ സ്കൂളുകളും കോളെജുകളും നടത്തുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസസംസ്കാരമുള്ള സംസ്ഥാനമാണ് കേരളം. ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത കൈവരിച്ച സംസ്ഥാനം എന്ന നിലയിൽ കേരളം ലോകശ്രദ്ധ പിടിച്ചു പറ്റിയിരുന്നു. കേരളത്തിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസമേഖല ഏതൊരു വികസിത രാജ്യത്തെയും വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയോടും കിടപിടിക്കുന്നതാണ്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലാകട്ടെ പരിമിതികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ഒരു പരിധി വരെ കേരളം വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.2016 ജനുവരിയിൽ സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറി.<ref>{{cite news|last1=കേരളം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം|url=http://www.ibtimes.co.in/kerala-becomes-1st-indian-state-achieve-100-primary-education-662878|accessdate=14 January 2016|agency=International Business Times|publisher=International Business Times|date=14 January 2016}}</ref> സാക്ഷരത മിഷന്റെ "അതുല്യം" പദ്ധതി വഴിയാണ് ഈ നേട്ടം കൈ വരിച്ചത്‌.<ref>{{cite web|last1=യുടൂബ്|first1=വിദ്യാഭ്യാസം|title=സമ്പൂർണ്ണ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന ആദ്യത്തെ സംസ്ഥാനമായി കേരളം|url=https://www.youtube.com/watch?v=Q8Hy29dey2g|website=യുടൂബ്|accessdate=11 January 2016}}</ref> [[അക്ഷയ]] എന്ന പേരിൽ കമ്പ്യൂട്ടർ സാക്ഷരതാ പദ്ധതിയും സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള [[കേന്ദ്ര സർവകലാശാല, കേരളം|കേന്ദ്ര സർവകലാശാല]],[[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]], [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല]], [[കാർഷിക സർവ്വകലാശാല തൃശൂര്]], [[കൊച്ചി ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]],[[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല|സംസ്കൃത സർവ്വകലാശാല കാലടി]], [[മഹാത്മഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] കോട്ടയം, [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] തിരുവനന്തപുരo, തിരൂരിലെ മലയാളം സർവകലാശാല എന്നിവയാണ് കേരളത്തിലെ സർവ്വകലാശാലകൾ.[[കേരള കലാമണ്ഡലം|കേരള കലാമണ്ഡലത്തിന്]] കല്പിത സർവകലാശാലാ പദവി ഉണ്ട്. ഏതാനും സ്വകാര്യ കലാശാലകൾക്കും ഇപ്പോൾ കല്പിതപദവി ഉണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിലും എയിഡഡ് – അൺ എയിഡഡ് മേഖലകളിലുമായി 12000 ത്തിൽ പരം പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സർക്കാർ മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 5600 അദ്ധ്യാപകരും എയിഡഡ് മേഖലയിൽ ഏതാണ്ട് 11000 അദ്ധ്യാപകരും ജോലി നോക്കുന്നു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ [[ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ് കോഴിക്കോട്|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് (ഐ.ഐ.എം കെ‌) കോഴിക്കോട്]], [[നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി കാലിക്കറ്റ്‌|നാഷണൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി (എൻ.ഐ.ടി) കോഴിക്കോട്]], ശ്രീചിത്രാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി, തിരുവനന്തപുരം തുടങ്ങിയ അന്തർദേശീയ നിലവാരമുള്ള സാങ്കേതിക – മാനേജ്മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസ - ആരോഗ്യ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. <!--വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപങ്ങൾ കൂടുതലും ക്രിസ്ത്യൻ, എൻ.എസ്.എസ്, എസ്.എൻ.ഡി.പി തുടങ്ങിയ മാനേജ്മെന്റിന്റെ കീഴിൽ ആണ്.{{തെളിവ്}}--> === സാക്ഷരത === {{കേരളം (അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ)}} കേരള സംസ്ഥാന ലൈബ്രറി കൗൺസിൽ നടത്തിയ സർവേയിൽ കേരളത്തിലെ സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 90.12 ശതമാനമാണ്. നിരക്ഷരർ 7.96% വും. ഇതിൽ വയനാട് ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കുറവ് സാക്ഷരത നിരക്ക്. 81.34%. കൂടിയ നിരക്ക് പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിലും. വായനാശീലത്തിലും പത്തനംതിട്ടയാണ് മുന്നിൽ. കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട ജില്ലകളിൽ നിന്നുള്ള ധാരാളം നഴ്സുമാരാണ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[യൂറോപ്പ്]] തുടങ്ങിയ വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത്. <ref> {{cite news |title = സാക്ഷരകേരളത്തിൽ 7.96% പേർ നിരക്ഷരർ|url = |publisher =[[മലയാള മനോരമ]] |date = 18 September 2008|accessdate = 18 September 2008 |language =മലയാളം}}</ref>'കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമാദ്യം സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരത നേടിയത് പട്ടണങ്ങളിൽ കോട്ടയവും ജില്ലകളിൽ എറണാകുളവും ആണ്. == ആഹാരരീതി == [[പ്രമാണം:OnaSadya - The Onam feast 2011.jpg|thumb|left|ഒരു സദ്യ]] {{main|കേരളീയരുടെ ആഹാരരീതി}} കേരളീയരുടെ മുഖ്യാഹാരം പൊതുവെ അരിയും പച്ചക്കറികളും മത്സ്യവും കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾ തന്നെയായിരുന്നു. അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറ് മുഖ്യ ഭക്ഷണമാണ്. കാലാവസ്ഥയും മണ്ണും അനുയോജ്യമായതുകൊണ്ട് നെൽകൃഷിയും പച്ചക്കറി കൃഷിയും ഇവിടെ വ്യാപകമായിരുന്നു. [[ചക്ക]] കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും കേരളത്തിൽ ഏറെ വ്യാപകമാണ്. കടലിൽനിന്നും പുഴകളിൽനിന്നും കായലിൽനിന്നും ലഭിക്കുന്ന [[മത്സ്യം]] മലയാളിയുടെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ മുഖ്യഭാഗമാണ്. [[അറബിക്കടൽ]] കേരളത്തിന് ആവശ്യമായ മത്സ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഇവകൂടാതെ യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവോടെ പ്രചാരത്തിലായ കപ്പയും പിൽക്കാലത്ത് ചപ്പാത്തിയും ഇവിടത്തുകാരുടെ ഭക്ഷണത്തിൽ പ്രധാനഭാഗമായിട്ടുണ്ട്. മാംസാഹാരങ്ങളും പരമ്പരാഗതമായി തന്നെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം മലയാളിയുടെയും ഭക്ഷണശീലത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. മുട്ട, മീൻകറി അല്ലെങ്കിൽ മീൻ വറുത്തത്, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ വ്യാപകമായിരുന്നു. അതേ സമയം കോഴി, താറാവ്, ആട്, ബീഫ് തുടങ്ങിയ മാംസാഹാരങ്ങളുടെ ആളോഹരി ഉപഭോഗം പഴയ കാലത്തേക്കാൾ ഇക്കാലത്ത് കേരളത്തിൽ വളരെയേറെ കൂടിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് അറേബ്യൻ വിഭവങ്ങളായ കുഴിമന്തി, അൽഫാം തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്. [[പ്രമാണം:Ready biriyaani.jpg|thumb|തയ്യാറായ ബിരിയാണി]] ഭക്ഷണപ്രിയരാണ് കേരളീയർ. പല ആളുകളും ചോറ് ധാരാളം കഴിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. അതിനുവേണ്ടി കറികൾ തയ്യാറാക്കുന്നു. അല്പം എരിവും പുളിവും കലർന്ന ആഹാരരീതിയാണ് കേരളീയരുടേത്. നാട്ടിൽ സുലഭമായ സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും മുളക്, മഞ്ഞൾ, മല്ലി തുടങ്ങിയ പലവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെയും തേങ്ങയുടെയും വെളിച്ചെണ്ണയുടെയും സ്വാധീനം കേരളീയ പാചകങ്ങളിൽ നല്ലപോലെയുണ്ട്. പൂർണമായും സസ്യാഹാരം കഴിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങൾ കേരളത്തിൽ കുറവാണ്. എങ്കിലും ഓണം, വിഷു മുതലായ ആഘോഷവേളകളിലും മറ്റ് ചടങ്ങുകൾക്കും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത [[സദ്യ]] പൊതുവേ സസ്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളിച്ചുള്ളതാണ്. എന്നിരുന്നാലും വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മത്സ്യ, മാംസ വിഭവങ്ങൾ സദ്യയിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. കുത്തരിയുടെ ചോറ്, സാമ്പാർ, കാളൻ, പുളിശ്ശേരി, എരിശ്ശേരി, ഓലൻ, അവിയൽ, കൂട്ടുകറി, ഉപ്പേരി, അച്ചാർ, പുളി, പപ്പടം, പച്ചടി, കിച്ചടി, രസം, പഴം, വറുത്തുപ്പേരി, ശർക്കര ഉപ്പേരി എന്നിവയാണ് പ്രധാനമായും സദ്യയുടെ വിഭവങ്ങൾ. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ മീൻകറി, ഇറച്ചിക്കറി തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഭവസമൃദ്ധമായ ഒരു സദ്യയ്ക്ക് ശേഷം രുചികരമായ [[പായസം]] കൂടിയായാലേ സദ്യ പൂർണ്ണമാകുകയുള്ളൂ. അട, സേമിയ, ചെറുപയർ, അരി, പാൽ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സ്വാദിഷ്ഠമായ പായസങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. പ്രാദേശികമായി ഇതിനു അല്പം വകഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാവാം. മലബാറിൽ മുസ്ലീങ്ങളൂടെ ഇടയിലും മദ്ധ്യകേരളത്തിലെ ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായങ്ങൾക്കിടയിലും സദ്യയ്ക്ക് വൈവിധ്യവും സ്വാദുമേറിയ മത്സ്യ-മാംസവിഭവങ്ങൾ കാണാം. മാംസം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായത് [[ബിരിയാണി| ചിക്കൻ ബിരിയാണി]] ആണ്. മലബാറിലെ മുസ്ലിം മേഖലകളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന [[ബിരിയാണി| ബിരിയാണി]] വിശേഷിച്ചും പ്രസിദ്ധമാണ്. കുട്ടനാടൻ പ്രദേശങ്ങൾ മത്സ്യങ്ങൾ, താറാവ് എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങൾക്കു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവ കൂടാതെ പുട്ട്, ദോശ, പലതരം പത്തിരികൾ, അപ്പം, ഇടിയപ്പം, ഇഡലി തുടങ്ങിയ അരികൊണ്ടുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി പലഹാരങ്ങളും കേരളത്തിന് തനതായുണ്ട്. ==ആരോഗ്യം== ആരോഗ്യ രംഗത്തെ കേരളത്തിന്റെ നേട്ടങ്ങൾ വികസിത രാജ്യങ്ങളോട് ഏകദേശം സമാനമാണ്. ശരാശരി ആയുസ്സിൽ ഉണ്ടായ വർധന ആണ് ഒരു പ്രധാന കാരണം. പുരുഷന്മാരുടെ ശരാശരി ആയുസ് 72 വയസും സ്ത്രീകളുടേത്‌ 77 വയസുമാണ്. കുറയുന്ന ജനന നിരക്ക്, അതോടൊപ്പം കുറയുന്ന ജനസംഖ്യാ വളർച്ച നിരക്ക്, [[കുടുംബാസൂത്രണം]] അല്ലെങ്കിൽ [[ഗർഭനിരോധന രീതികൾ|ഗർഭനിരോധന രീതികളുടെ]] ഉപയോഗം, [[ശുചിത്വം]], [[വാക്‌സിനേഷൻ]] എന്നിവയുമുണ്ട്. നേട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, വർധിച്ചു വരുന്ന ഗുരുതര [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] പൊതുജനാരോഗ്യത്തിന് ഭീഷണി ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഉദാഹരണങ്ങൾ: [[പ്രമേഹം]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[പക്ഷാഘാതം]], [[കാൻസർ]], കരൾ രോഗങ്ങൾ, വൃക്ക രോഗങ്ങൾ, [[വിഷാദരോഗം]] തുടങ്ങിയവ. ഹെപ്പറ്റൈറ്റിസ്, ലെപ്രോസി, ലിംഫറ്റിക് ഫിലാരിയസിസ്, [[മലേറിയ]], [[ക്ഷയം]], [[എയ്ഡ്സ്]] എന്നിവയുടെ നിയന്ത്രണത്തിന് സർക്കാർ പ്രത്യേക ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചികിത്സാരംഗം== കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ മന്ത്രവാദം, മുറവൈദ്യം, ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ, ഒറ്റമൂലി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ചികിത്സ തുടങ്ങിയ ഗോത്ര ചികിത്സകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഔഷധ സസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ നല്ല അറിവ് ലഭിക്കുന്നത് അങ്ങനെയാണ്. അതിനു മാറ്റം വന്നത് അശോകന്റെ കാലത്താണ്. അദ്ദേഹം ബുദ്ധസന്യാസിമാരെ നാനാദിക്കിലേക്കും അയച്ചതിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലും [[ബുദ്ധമതം]] പ്രബലമായി. കൂടാതെ ആയുർവേദവും പ്രചരിച്ചു. കിഴി, പിഴിച്ചിൽ, ധാര തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ രൂപം കൊണ്ട സുഖചികിത്സാ മുറകളാണ്. 1902-ൽ വൈദ്യരത്നം പി.എസ്. വാരിയർ കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല സ്ഥാപിച്ചു. അതിന് വളരെ മുൻപ് തന്നെ പാശ്ചാത്യ ചികിത്സാരീതികൾ കേരളത്തിൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ കാലത്ത് ശാസ്ത്ര പിൻബലത്തോടെ [[ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം]] ഏറെ പ്രചരിക്കപ്പെട്ടു. 1848-ൽ കൊച്ചിയിൽ ആദ്യത്തെ ധർമ്മാശുപത്രി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ആശുപത്രിയാണ് ഇന്നത്തെ എറണാകുളം ജനറൽ ആശുപത്രി. ഇതുവഴി ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രം ഔദ്യോഗികമായി കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചേർന്നു. 1950 ൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ മെഡിക്കൽ കോളേജിന്റെ തറക്കല്ലിടൽ നടന്നു. തിരുവനന്തപുരത്താണിത് സ്ഥാപിതമായത്. പിന്നീട് കോഴിക്കോട്, തൃശ്ശൂർ, കോട്ടയം, ആലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പലയിടങ്ങളിലും സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ തുറന്നു. തുടർന്ന് ജില്ലാ-ജനറൽ-താലൂക്ക് ആശുപത്രികൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. തിരുവനന്തപുരം റീജിയണൽ കാൻസർ സെന്റർ, മലബാർ കാൻസർ സെന്റർ, കൊച്ചിൻ കാൻസർ റിസർച്ച് സെന്റർ തുടങ്ങിയവ അർബുദ ചികിത്സ രംഗത്ത് സവിശേഷ സേവനം നൽകി വരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ ശ്രീചിത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി ആരോഗ്യ രംഗത്തും ഗവേഷണ രംഗത്തും ഏറെ മുന്നിലാണ്. കൂടാതെ കൊല്ലത്തെ ESIC മോഡൽ ആൻഡ് സൂപ്പർ സ്‌പെഷ്യാലിറ്റി ആശുപത്രി തുടങ്ങിയവ മികച്ച സേവനം നൽകി വരുന്നു. ഇന്ന്‌‌ ഗ്രാമ പ്രദേശങ്ങളിൽ പോലും ഒന്നിലധികം [[ഡോക്ടർ]]മാർ, നേഴ്സുമാർ, [[ഫാർമസിസ്റ്റ്]], മറ്റ് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ തുടങ്ങിയവർ ഉൾപ്പെടുന്ന കുടുംബാരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും സാമൂഹിക ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളും ESI ഡിസ്‌പെൻസറിയും സ്വകാര്യ ആശുപത്രികളും ക്ലിനിക്കുകളും മറ്റും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്‌ നഴ്സുമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന വിദഗ്ദ സംഘം പ്രതിരോധ കുത്തിവെപ്പുകളും കുടുംബാസൂത്രണ ഗർഭനിരോധന മാർഗങ്ങളും പൊതുജനാരോഗ്യ സേവനങ്ങളും ജനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കി വരുന്നു. ജീവിതശൈലി രോഗ ക്ലിനിക്, മാനസികാരോഗ്യ ആശ്വാസ് ക്ലിനിക് തുടങ്ങിയ പലതും ഇവിടങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഇന്ന് അരോഗ്യ സംരക്ഷണ രംഗത്ത് കേരളം ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഒന്നാം സ്ഥാനത്താണ്. ലോക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളായ ഹൃദയശസ്ത്രക്രിയ കേരളത്തിലും നടന്നിട്ടുണ്ട്. സ്വകാര്യ ആശുപത്രി മേഖലയും കേരളത്തിൽ വളരെ മുന്നേറിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടങ്ങളിൽ ലോക നിലവാരത്തിലുള്ള ആധുനിക ചികിത്സയും ലഭ്യമാണ്. കൊച്ചിയിലെ അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ലേക്‌ഷോർ ആശുപത്രി, ആസ്റ്റർ മെഡിസിറ്റി, അപ്പോളോ ആശുപത്രി, കോഴിക്കോട് ബേബി മെമ്മോറിയൽ ആശുപത്രി, കിംസ് ഹെൽത്ത്‌ തുടങ്ങിയവ ഇവയിൽ എടുത്തു പറയത്തക്ക രീതിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. == കായികരംഗം == കേരളം കായികരംഗത്ത് മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളേക്കാൾ മികച്ചു നിൽക്കുന്നു. 1950കളിലാണ് കേരളം കായികരംഗത്ത് പേരെടുക്കുന്നത്. കായിക കേരളത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നത് ഗോദവർമ്മ രാജ (ജി.വി.രാജ) ആണ്. 1974ൽ ലോങ്ങ് ജമ്പിൽ 8.07 മീറ്റർ ചാടിയ [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ]] ഇത്രയും ദൂരം ചാടുന്ന ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരനായി. കേരളത്തിലെ മികച്ച് ഓൾ റൗണ്ടർ അത്‌ലറ്റായ സുരേഷ്ബാബു കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടുന്ന ആദ്യത്തെ താരമായി മാറിയത് 1978-ലാണ്. ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ മെഡൽ നേടിയ ആദ്യത്തെ മലയാളി താരം [[ഓ.എൽ. തോമസ്]] ആണ്. ആദ്യത്തെ മലയാളി ഒളിമ്പ്യൻ [[സി.കെ. ലക്ഷ്മൺ|സി.കെ. ലക്ഷ്മണും]] അർജ്ജുനപുരസ്കാര ജേതാവ് [[സി. ബാലകൃഷ്ണൻ|സി. ബാലകൃഷ്ണനുമാണ്]]. ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുത്ത ആദ്യത്തെ മലയാളി വനിതയായ [[പി.ടി. ഉഷ]] ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്, കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ് തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര മത്സരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത് പുരസ്കാരങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടി കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനപാത്രമായി. ആദ്യമായി ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിൽ കേരളത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച വനിത [[എം.ഡി. വത്സമ്മ|എം.ഡി. വത്സമ്മയാണ്]]. [[മേഴ്സി മാത്യു കുട്ടൻ]], [[ഷൈനി വിൽസൺ]], [[കെ.എം. ബീനാമോൾ]] [[ബോബി അലോഷ്യസ്]], [[അഞ്ജു ബോബി ജോർജ്ജ്]], [[കെ.സി. റോസക്കുട്ടി]], [[ചിത്ര കെ. സോമൻ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി രാജ്യാന്തര അത്‌ലറ്റുകളെ കേരളം വാർത്തെടുത്തിട്ടുണ്ട്. കേരള വോളീബോൾ രംഗത്ത് നിന്ന് ലോകപ്രശസ്തിയിലേക്കുയർന്ന താരമാണ് [[ജിമ്മി ജോർജ്ജ്]]. ഇന്ത്യക്കുവേണ്ടി യൂറോപ്യൻ വോളിബോൾ ലീഗിൽ കളിച്ച ആദ്യത്തെ ഏഷ്യക്കാരൻ അദ്ദേഹമായിരുന്നു.<ref>{{cite web |title=Jimmy George |work=Sports Portal |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports |accessdate=11 November 2007 |url=http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514040141/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=667&moduleid=&maincatid=59&subid=0&comid=55 |url-status=dead }}</ref> 1950-ലാണ് കേരളത്തിൽ വോളിബോൾ അസോസിയേഷൻ രൂപം കൊണ്ടത്. ഐ.എം. വിജയൻ, ജോപോൾ അഞ്ചേരി, വി.പി. സത്യൻ തുടങ്ങിയ മലയാളികളായ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ ഇന്ത്യൻ ഫുട്ബോൾ രംഗത്ത് തങ്ങളുടേതായ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയവരാണ് കേരളത്തിൽ നിന്ന് രഞ്ജി ട്രോഫി വഴി [[ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|ഇന്ത്യയുടെ]] ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിൽ എത്തിയ രണ്ടു താരങ്ങളുണ്ട്. [[കോതമംഗലം|കോതമംഗലത്തുകാരനായ]] [[എസ്. ശ്രീശാന്ത്‌|ശ്രീശാന്ത്]] 2005 മുതൽ ഇന്ത്യൻ ടീമിൽ അംഗമാണ്.<ref>{{cite web |title=India Wins World Twenty20 Thriller |publisher=The Hindu |date=25 September 2007 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |archive-date=2013-01-10 |archive-url=https://archive.today/20130110234429/http://www.hindu.com/2007/09/25/stories/2007092559400100.htm |url-status=dead }}</ref> [[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പ്യൻ]] [[ടി.സി. യോഹന്നാൻ|ടി.സി. യോഹന്നാന്റെ]] മകൻ [[ടിനു യോഹന്നാൻ]] ആണ് ഇന്ത്യൻ ദേശീയ ടീമിൽ കളിച്ച മറ്റൊരു മലയാളി.<ref>{{cite web |title=It's advantage Tinu at the Mecca of cricket |publisher=The Hindu |date=13 June 2002 |accessdate=11 November 2011 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |archive-date=2010-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111220419/http://hindu.com/thehindu/mp/2002/06/13/stories/2002061300030400.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=India Squad Profiles: Tinu Yohannan |publisher=[[BBC Sport]] |year=2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/england/england_v_india_2002/india_player_profiles/2049702.stm }}</ref><ref>{{cite web |title=Warriors from Kerala |publisher=The Hindu |date=20 January 2002 |accessdate=11 November 2007 |url=http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |archive-date=2013-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727023034/http://www.hindu.com/thehindu/mag/2002/01/20/stories/2002012000160300.htm |url-status=dead }}</ref> കൂടാതെ [[സഞ്ജു വി. സാംസൺ]] [[2013 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്|ഐ.പി.എൽ. 2013]]ലെ മികച്ച യുവതാരത്തിനുള്ള പുരസ്കാരവും, അർദ്ധസെഞ്ച്വറി നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ താരമെന്ന ബഹുമതിയും നേടിയിട്ടുണ്ട്. == വാർത്താ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ == ഒമ്പത് ഭാഷകളിലായി ഒരു ഡസനിലധികം വർത്തമാനപത്രങ്ങൾ കേരളത്തിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=rniindia>{{cite web| url = https://rni.nic.in/pii.htm| title = General Review| accessdate = 01 September 2006| publisher = Registrar of Newspapers for India| archive-date = 2006-07-13| archive-url = https://web.archive.org/web/20060713215421/http://www.rni.nic.in/pii.htm| url-status = dead}}</ref> ഇവയിൽ കൂടുതലും ഉള്ളത് മലയാളത്തിലും, ഇംഗ്ലീഷിലുമാണ്. ഇവയിൽ [[മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം|മലയാള മനോരമ]], [[മാതൃഭൂമി]], [[സുപ്രഭാതം]], [[മാധ്യമം]], [[സിറാജ് ദിനപത്രം|സിറാജ്]], [[തേജസ്‌ ദിനപത്രം|തേജസ്]], [[ജന്മഭൂമി]], [[ദേശാഭിമാനി]], [[ജനറൽ ദിനപത്രം|ജനറൽ]] '','' [[ജനയുഗം]], [[ചന്ദ്രിക ദിനപത്രം|ചന്ദ്രിക]], [[ദീപിക ദിനപത്രം|ദീപിക]], [[വർത്തമാനം ദിനപത്രം|വർത്തമാനം]], [[വീക്ഷണം ദിനപത്രം|വീക്ഷണം]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപത്രം|കേരളകൗമുദി]], എന്നീ ദിനപത്രങ്ങളും [[വനിത]], [[ഗൃഹലക്ഷ്മി]], [[മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[ഭാഷാപോഷിണി]], [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]], [[രിസാല വാരിക]], [[പ്രബോധനം വാരിക ]] തുടങ്ങിയ നിരവധി ആനുകാലികങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ദൂരദർശൻ]] ആണ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത് തുടങ്ങിയത്. അതിനെക്കൂടാതെ ഇന്ന് [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]], [[കൈരളി ടി.വി|കൈരളി]], [[മഴവിൽ മനോരമ]], [[സൂര്യ ടി.വി.|സൂര്യ]], [[അമൃത ടി.വി.|അമൃത]], [[ജയ്‌ഹിന്ദ് ടി.വി.]], [[ഫ്‌ളവേഴ്‌സ് ടെലിവിഷൻ|ഫ്ലവേഴ്സ്]], [[സഫാരി ടിവി]] തുടങ്ങി 39 സ്വകാര്യചാനലുകളും ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾ സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മലയാളത്തിലെ ടെലിവിഷൻ വാർത്താ ചാനലുകളാണു [[പീപ്പിൾ ടി.വി.|കൈരളി പീപ്പിൾ]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്‌]], [[24 ന്യൂസ്]], [[മനോരമ ന്യൂസ്]], [[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്]], [[ജനം ടി.വി]], [[റിപ്പോർട്ടർ (ടെലിവിഷൻ ചാനൽ)|റിപ്പോർട്ടർ]], ന്യൂസ് 18 കേരളം, [[മീഡിയാവൺ ടിവി]] എന്നിവ. [[ആകാശവാണി]] ആണ് പ്രധാന റേഡിയോ പ്രക്ഷേപകർ. ഇവരെക്കൂടാതെ സ്വകാര്യ റേഡിയോ നിലയങ്ങളായ [[റെഡ്‌.എഫ്.എം. 93.5|റെഡ് എഫ്.എം]], [[റേഡിയോ മാംഗോ 91.9|റേഡിയോ മാംഗോ]], [[ക്ലബ് എഫ്.എം.|ക്ലബ് എഫ്.എം]] [[റേഡിയോ മിർച്ചി]] [[ബിഗ് എഫ്. എം]] എന്നിവയും ഉണ്ട്. [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ]], [[ജിയോ]], [[വോഡാഫോൺ ഇന്ത്യ|വോഡഫോൺ-ഐഡിയ]], [[എയർടെൽ]] എന്നീ മൊബൈൽ സേവനദാതാക്കളാണ്‌ കേരളത്തിലുള്ളത്. [[ഗൂഗിൾ ന്യൂസ്‌|ഗൂഗിൾ ന്യൂസിന്റെ]] മലയാളം പതിപ്പ് 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ നിലവിൽ വന്നു.<ref>{{cite web|url=http://news.google.com/news?ned=ml_in|title=Google Malayalam News}}</ref> [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ.]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് സാറ്റലൈറ്റ് കമ്യൂണിക്കേഷൻസ്]], [[കെ.സി.സി.എൽ]], [[വി.എസ്.എൻ.എൽ.]] എന്നിവ നൽകുന്ന [[ ഇന്റർനെറ്റ്]]-[[ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്]] സർവ്വീസുകൾ കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ലഭ്യമാണ്‌. ==ചലച്ചിത്ര വ്യവസായം== കേരളത്തിന് തനതായ [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] വ്യവസായം ഉണ്ട്. മലയാളം കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ്, തമിഴ്, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലുമുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങളും ഇവിടെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. മലയാള ചലച്ചിത്ര നടനായ [[പ്രേംനസീർ]] 720 ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|title=Magic of Sophia Loren|date=2003-10-02|work=The Hindu|access-date=2009-07-15|archive-date=2003-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20031130011344/http://www.hindu.com/mag/2003/11/02/stories/2003110200250500.htm|url-status=dead}}</ref> മലയാള ചലച്ചിത്ര അഭിനേതാക്കളായ [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]], [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയും]] 7 തവണ മികച്ച നടനുള്ള അവാർഡുകൾ കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite book |title=Sura's Year Book 2006 |author=Subburaj V.V.K |page=620|isbn=978-81-7254-124-8 |url=https://books.google.com/books?id=Fz2WDD8sB0MC |publisher=Sura Books |accessdate=30 May 2015}}</ref> == കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ== [[നാഷണൽ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ]]യുടെ കണക്കനുസരിച്ച് (2006) ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അക്രമം നടക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം കേരളത്തിനാണ്. കേരളത്തിൽ ക്രിമിനൽ കേസുകൾ കൂടുതലായി റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യപ്പെടുകയും, കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നത് കൊണ്ട് കൂടിയാണ് ഇത്.<ref name="r1">[http://www.mathrubhumi.com/php/newsDetails.php?news_id=122200&n_type=HO&category_id=3&Farc=&previous=Y മാതൃഭൂമി വാർത്ത]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2006-ൽ 6365 അക്രമക്കേസുകളാണ് കേരളത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് <ref name="r1"/>. [[ബീഹാർ]] (8259 കേസുകൾ), [[മഹാരാഷ്ട്ര]] (7453 കേസുകൾ) ആണ് ഒന്നും രണ്ടും സ്ഥാനങ്ങളിൽ <ref name="r1"/>. കേരളത്തിലെ ഒരു ലക്ഷം ആളുകളിൽ 20.19 പേർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു <ref name="r1"/>. ദേശീയ ശരാശരി 5.82 മാത്രമാണ്<ref name="r1"/>.{{തെളിവ്}} ==സാമൂഹിക സുരക്ഷ== സാമൂഹിക സുരക്ഷ, ക്ഷേമരാഷ്ട്രം എന്ന സങ്കല്പങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമൂഹത്തിൽ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും തുല്യനീതി ഉറപ്പുവരുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1975 സെപ്റ്റംബർ 9 മുതലാണ് കേരളത്തിൽ സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. വൃദ്ധർ, അംഗപരിമിതർ, ട്രാൻസ് ജെൻഡർ വ്യക്തികൾ, മുൻതടവുകാർ, തടവുകാർ, തുടങ്ങിയവർക്കുവേണ്ടി വിവിധ ക്ഷേമപ്രവർത്തനങ്ങളും സേവനങ്ങളും വകുപ്പിനുകീഴിൽ ആവിഷ്ക്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കി വരുന്നു. വയോജന പെൻഷൻ, വിധവാ പെൻഷൻ തുടങ്ങിയവ കേരളത്തിൽ നൽകി വരുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ തുക തീരെ കുറവാണ്, നിത്യ ചിലവുകൾക്ക് തികയുന്നില്ല, പലപ്പോഴും പണം വൈകി മാത്രം ലഭിക്കുന്നു തുടങ്ങിയ പരാതികൾ പലപ്പോഴും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. == കുടിവെള്ളം == കേരളത്തിലെ 70 ശതമാനം പേർക്കും ശുദ്ധജലം അവരവരുടെ വീടുകളിൽ ഉള്ള [[കിണർ]], കുളം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ലഭ്യമാകുന്നുണ്ട് എന്നത് കേരളത്തിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഭാഗ്യമാണ്. 17.2 ശതമാനം പേർക്ക് ഭാഗികമായേ ശുദ്ധജലം ലഭിക്കുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ നഗരങ്ങളിലും മറ്റും സർക്കാർ ശുദ്ധജലം കുഴലുകളിൽ എത്തിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സമുദ്രതീരത്ത് കിടക്കുന്ന [[വൈപ്പിൻ]] പോലുള്ള ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലാണ് ശുദ്ധജലക്ഷാമം ഏറ്റവും രൂക്ഷം.<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |title=ശുദ്ധജല സ്രോതസ്സുകളേക്കുറിച്ച് കേരള ജല അതോറിറ്റിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. ശേഖരിച്ച തിയ്യതി 2007 മാർച്ച് 24 |access-date=2007-03-24 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928090345/http://www.keralaplanningboard.org/html/EconomicReview2005/chapter5.pdf |url-status=dead }}</ref> നദികളിൽ നിന്നും പാടങ്ങളിൽ നിന്നും അനുവദനീയമായ അളവിലും കൂടുതൽ മണൽ എടുക്കുന്നത് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ പലയിടങ്ങളിലും വേനൽകാലത്ത് ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. == ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങൾ == കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷ [[മലയാളം|മലയാളവും]], ഔദ്യോഗിക മുദ്ര [[അശോകസ്തംഭം|അശോകസ്തംഭത്തിന്]] ഇരുവശവുമായി നിൽക്കുന്ന ആനകളുമാണ്. [[തെങ്ങ്|തെങ്ങാണ്]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷം. [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ|മലമുഴക്കി വേഴാമ്പലിന്]] ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയുടേയും [[ഇന്ത്യൻ ആന|ഇന്ത്യൻ ആനയ്ക്ക്]] ഔദ്യോഗിക മൃഗത്തിന്റേയും സ്ഥാനമുണ്ട്. [[കണിക്കൊന്ന]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പുഷ്പവും, [[കരിമീൻ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യവും,<ref name="കരിമീൻ">{{cite news|title=കരിമീൻ ഇനി സംസ്ഥാന മത്സ്യം|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|accessdate=8 July 2010|newspaper=മാതൃഭൂമി|archive-date=2010-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20101010092418/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/400359/2010-07-08/kerala|url-status=dead}}</ref> [[ചക്ക]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലവും,{{citation needed}} [[ഇളനീർ]] കേരളത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയവും ആണ്.{{citation needed}} <gallery 140px"="" heights="180" perrow="5" align="center" mode="packed" caption="ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങൾ"> പ്രമാണം:Laburnum anagyroides hanging flower cluster.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പൂവായ [[കണിക്കൊന്ന]] പ്രമാണം:1859-Martinique.web.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷമായ [[തെങ്ങ്]] പ്രമാണം:ThiruvambadyShivasundar.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മൃഗമായ [[ഇന്ത്യൻ ആന]] പ്രമാണം:Doppelhornvogel-09.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പക്ഷിയായ [[മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ]] പ്രമാണം:കരിമീൻ.jpg|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക മത്സ്യമായ [[കരിമീൻ]] പ്രമാണം:Coconut Drink, Pangandaran.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പാനീയമായ [[ഇളനീർ]] പ്രമാണം:Jackfruit ചക്ക.JPG|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക ഫലമായ [[ചക്ക]] </gallery> == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery widths="150" height="120px" perrow="4" align="center" mode="packed"> പ്രമാണം:Aranmula-boat race- Kerala-India-1.jpg|ഓണത്തോടനുബന്ധിച്ചു നടത്തപ്പെടുന്ന [[വള്ളംകളി]] മത്സരങ്ങൾ ലോക പ്രശസ്തമാണ്‌. പ്രമാണം:Thiruvathirakali kerala.jpg|[[തിരുവാതിരക്കളി]] ഓണത്തിനോടനുബന്ധിച്ചും മറ്റും കേരളത്തിലും വിദേശമലയാളികൾ ഉള്ളയിടത്തും നടത്തപ്പെടുന്നു. പ്രമാണം:Margamkali.jpg|[[മാർഗ്ഗംകളി]] ക്രിസ്ത്യൻ സമുദായത്തിലെ ഒരുകലാ രൂപം File:Puliyoor Kali Theyyam at Mathamangalam.jpg|പുലിയൂർകാളി തെയ്യം പ്രമാണം:Thirayattam- (Karumakam & kariyathan thira).JPG|തിറയാട്ടം - കരുമകനും കരിയാത്തനും. </gallery> {{സമീപസ്ഥാനങ്ങൾ |Northwest = [[അറബിക്കടൽ]] |North = [[കർണ്ണാടക]] |Northeast = [[കർണ്ണാടക]] |West = [[അറബിക്കടൽ]] |Center = കേരളം |South = [[തമിഴ്നാട്]] |Southwest = [[അറബിക്കടൽ]] |Southeast = [[തമിഴ്നാട്]] |East = [[തമിഴ്നാട്]] |}} == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> '''ക'''.{{Note_label|ക|ക|none}} കേരളത്തെക്കുറിച്ചെഴുതിയ ലേഖനത്തിൽ "ഭൂമുഖത്ത് ഇതുപോലെ മറ്റൊരു നാടില്ല" എന്നാണ്‌ വിവരിക്കുന്നത്. '''ഖ'''.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}} തിരുവിതാംകൂർ രാജകൊട്ടാരത്തിലേക്ക് 4000 പറ നെല്ലും 110 പറ ഞവര അരിയും ഒന്നര പറ ഊര അരിയുമാണ് നൽകി വന്നിരുന്നത് ഇത് മാർച്ച് 2 നാണ് നിർത്തലാക്കിയത്. </div> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons|Kerala}} <div class="references-small"> ; സർക്കാർ * [http://www.kerala.gov.in കേരള ഗവണ്മെന്റിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118031516/http://www.kerala.gov.in/ |date=2006-01-18 }} * [http://www.keralacm.gov.in കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ] * [http://www.censuskerala.org/ കേരള സംസ്ഥാന വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007005011/http://www.censuskerala.org/ |date=2006-10-07 }} * [http://www.ktdc.com/ കേരള ടൂറിസം ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ വെബ് സൈറ്റ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ; പൊതു വിജ്ഞാനം * [http://www.britannica.com/ebc/article-9369072 എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/315300/Kerala എൻസൈക്ലോപീഡിയ ബ്രിട്ടാണിക്കയിലെ രേഖകൾ] </div> {{CMs of Kerala}} {{Governers of Kerala}} {{Kerala Dist}} {{ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ}} {{kerala|show=show}} {{Geographic location|Centre = Kerala |North= [[Karnataka|കർണ്ണാടകം]] |Northeast = |East = [[Tamil Nadu|തമിഴ്‌നാട്]] |Southeast = |South= [[Indian Ocean|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം]] |Southwest = |West = [[Lakshadweep Sea|ലക്ഷദ്വീപ് കടൽ]] |Northwest = [[Mahé, India|മയ്യഴി]] }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:കേരളം| ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] hif97gidvcntjipj2y0ubgxp8qbl9c1 0 2836 4620561 4617961 2026-05-20T09:24:41Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620561 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Denmark}} {{Infobox Country | native_name = <span style="line-height:1.33em;">''Kongeriget Danmark''</span> | conventional_long_name = <span style="line-height:1.33em;">ഡെൻമാർക്ക് രാജ്യം</span> | common_name = Denmark | image_flag = Flag of Denmark.svg | image_coat = ‎ National coat of arms of Denmark.svg | national_motto = none<br />([[Royal mottos of Danish monarchs|Royal motto]]: ''Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke''<br /><small>"The Help of God, the Love of the People, the Strength of Denmark"</small>) | image_map = EU location DEN.png | map_caption = {{map caption|country=[[Denmark]]|region=[[Europe]]|subregion=the [[European Union]]|legend=European location legend en.png}} | national_anthem = ''[[Der er et yndigt land]]''&nbsp;<small>(national)</small><br /> | royal_anthem = ''[[Kong christian|Kong christian stod ved højen mast]]''&nbsp;<small>(royal and national)</small> | official_languages = [[Danish language|Danish]]¹ | ethnic_groups = 91.1% [[Danish people|Danish]], 8.9% ([[German people|Germans]], [[Greeks]], [[Bosnian people|Bosnian]], [[Russian people|Russian]], [[Turkish people|Turks]], [[Arab people|Arabs]]) | demonym = [[Danish people|Danish]] or Danes | capital = [[കോപ്പൻഹേഗൻ ‍]] | latd = 55 | latm = 43 | latNS = N | longd = 12 | longm = 34 | longEW = E | largest_city = capital | government_type = [[Parliamentary democracy]] and [[Constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[List of Danish monarchs|Monarch]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Denmark|Prime Minister]] | leader_title3 = [[Folketing#List of Speakers of the Folketing|Folketing Speaker]] | leader_name1 = [[Frederik X]] | leader_name2 = [[മെറ്റെ ഫ്രഡറിക്സൻ]] | leader_name3 = [[Pia Kjaersgaard]] | leader_title4 = [[Danish parliamentary election, 2015|Current coalition]] | leader_name4 = [[Cabinet of Lars Løkke Rasmussen|V Government]] | accessionEUdate = 1 January 1973 (7^th) | area_km2 = 43,098.31 | area_sq_mi = 16,640² <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = 134th² | area_magnitude = 1 E10 | percent_water = 1.6² | population_estimate = 5,505,995 | population_estimate_year = 1 October 2008 | population_estimate_rank = 108th | population_density_km2 = 127.8 | population_density_sq_mi = 331.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 78th² | GDP_PPP_year = 2008 | GDP_PPP = $203.519 billion<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=128&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=70&pr.y=20|title=Report for Selected Countries and Subjects<!-- Bot generated title -->}}</ref> | GDP_PPP_rank = 49th | GDP_PPP_per_capita = $38,207<ref name="autogenerated1" /> (IMF) | GDP_PPP_per_capita_rank = 14th | GDP_nominal = $312.046 billion<ref name="autogenerated1" /> | GDP_nominal_rank = 27th | GDP_nominal_year = 2008 | GDP_nominal_per_capita = $57,386<ref name="autogenerated1" /> (IMF) | GDP_nominal_per_capita_rank = 6th | Gini = 24.7 | Gini_year = 1997 | Gini_Relations = Canadians of Europe | Gini_rank = 1st | Gini_category = <font color="#009900">low</font> | HDI_year = 2007 | HDI = {{increase}} 0.949 | HDI_rank = 14th | HDI_category = <font color="#009900">high</font> | sovereignty_type = Consolidation | sovereignty_note = 8th century | currency = [[ഡാനിഷ് ക്രോൺ]] | currency_code = DKK | time_zone = [[Central European Time|CET]]² | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]² | utc_offset_DST = +2 | drives_on = right | cctld = [[.dk]]^2,3 | calling_code = +45⁴ | footnotes = ¹ Co-official with [[Kalaallisut language|Greenlandic]] in [[Greenland]], and [[Faroese language|Faroese]] in the [[Faroe Islands]]. [[German language|German]] is recognised as a protected minority language in the South Jutland (Sønderjylland) area of Denmark. Danish is recognised as a protected minority language in the [[Schleswig-Holstein]] region of [[Germany]].<br />² For Denmark excluding the Faroe Islands and [[Greenland]].<br />³ The TLD [[.eu]] is shared with other [[European Union]] countries.<br />⁴ The [[Faroe Islands]] use +298 and [[Greenland]] uses +299. | today = }} വടക്കൻ [[യൂറോപ്പ്‌|യൂറോപ്പിൽ]] സ്കാൻഡിനേവിയൻ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രമുഖ രാജ്യമാണ്‌ '''ഡെന്മാർക്ക്‌'''. ഡെന്മാർക്കിനെയും അയൽ രാജ്യങ്ങളായ [[സ്വീഡൻ]], [[നോർവെ|നോർവേ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളെയും കൂട്ടി  സ്കാന്ഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്. ഭരണഘടനാനുസൃത രാജവാഴ്ച നിലനിൽക്കുന്ന ഈ രാജ്യം [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ]], [[നാറ്റോ]] എന്നിവയിൽ അംഗമാണ്‌. 2008 ലെ ലോക സമാധാന പട്ടികയിൽ ഡെന്മാർക്കിന് രണ്ടാം സ്ഥാനം ഉണ്ട്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അഴിമതി കുറഞ്ഞ രാജ്യമാണ് ഡെന്മാർക്ക്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-02-18 |archive-date=2009-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091123224841/http://www.transparency.org/news_room/in_focus/2008/cpi2008 |url-status=dead }}</ref> ഔദ്യോഗിക നാമം: ''കിങ്ഡം ഒഫ് ഡെൻമാർക്.'' [[ചരിത്രം|ചരിത്രപരവും]] രാഷ്ട്രീയവുമായി ഡെന്മാർക്ക് സ്കാൻഡിനേവിയയുടെ ഭാഗമാണെങ്കിലും, [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] തികച്ചും [[ജർമനി|ജർമനിയുടെ]] ഭാഗമാണ്. പ്രധാന കരഭാഗമായ [[ജൂട്ട്‌ലാൻഡ്]] (Jutland) <ref>{{Cite web |url=http://www.ansi.okstate.edu/breeds/horses/jutland/index.htm |title=ജൂട്ട്‌ലാൻഡ് |access-date=2010-12-02 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706192217/http://www.ansi.okstate.edu/breeds/horses/jutland/index.htm |url-status=dead }}</ref> (ഡാനിഷ്: യ്‌ലാൻഡ്) എന്ന വലിയ ഒരു ഉപദ്വീപും 443 ഓളം വരുന്ന നിരവധി ദ്വീപുകളും ഉൾകൊള്ളുന്ന ഡെന്മാർക്കിന്റെ  ഭൂപ്രകൃതി പ്രായോഗികാർഥത്തിൽ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ്. സീലാൻഡ് (Zealand) (ഡാനിഷ് : സെയ്‌ലാൻഡ്), ഫ്യൂനൻ (Funen) (ഡാനിഷ് : ഫ്യുൻ) എന്നിവയാണ് പ്രധാന ദ്വീപുകൾ. കോപ്പൻഹേഗൻ ആണ് രാജ്യതലസ്ഥാനവും ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും. ഡെൻമാർക്കിൽ നിന്ന് 2090 കി.മീ. അകലെ [[കാനഡ|കാനഡയുടെ]] വ. കിഴക്കൻ തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപായ [[ഗ്രീൻലാൻഡ്|ഗ്രീൻലാൻഡും]], സ്കോട്ട്ലൻഡിന് വടക്കു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ഫറോസ് ദ്വീപുകൾ|ഫറോസ് ദ്വീപുകളും]] ഡെന്മാർക്കിന്റെ ഭാഗമായുള്ള സ്വയംഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ ആണ്. ഫറോസ് ദ്വീപുകൾക്ക് 1948-ലും ഗ്രീൻലൻഡ് പ്രവിശ്യക്ക് 1979-ലും സ്വയംഭരണം ലഭിച്ചു. അതിരുകൾ: പടിഞ്ഞാറ് വടക്കൻ കടൽ (North Sea), വടക്കു പടിഞ്ഞാറ് സ്കാജെറാക്ക് ജലസന്ധി; വടക്ക് കറ്റ്ഗട്ട് (Kattegat) ജലസന്ധി<ref>[http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/lgcolor/kattegatbay.htm കറ്റ്ഗട്ട്]</ref>; തെക്കു ജർമനിയും, കിഴക്കു ബാൾട്ടിക്‌ സമുദ്രവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വടക്ക് സ്കാജെറാക്ക്, കറ്റ്ഗട്ട് ജലസന്ധികൾ ഡെൻമാർക്കിനെ യഥാക്രമം [[നോർവെ]], [[സ്വീഡൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കുമ്പോൾ [[ജൂട്ട്‌ലാൻഡ്]] ഉപദ്വീപ് 68 കിലോ മീറ്റർ ജർമനിയുമായി കരാതിർത്തിയും പങ്കിടുന്നു. എ.ഡി. 8-ആം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ രാജ്യത്തു രാജഭരണം നിലവിൽ വന്നു. 11-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ രാജ്യാതിർത്തി വിസ്തൃതമാക്കപ്പെട്ടു. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ യൂറോപ്പിൽ അരങ്ങേറിയ നിരവധി യുദ്ധങ്ങൾ മൂലം രാഷ്ട്ര വിസ്തൃതി ഇന്നു കാണുന്ന നിലയിലേക്ക് പരിമിതപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1849 ജൂൺ 05 ന് നിലവിൽ വന്ന ഭരണഘടന  രാജാവിന്റെ പരമാധികാരം അവസാനിപ്പിക്കുകയും, ഭരണഘടനാനുസൃതമായ രാജവാഴ്ചയും, പാർലമെൻററി ജനാധിപത്യവും സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്ര തലവൻ ഇപ്പോഴും രാജനേതൃത്വം ആണെകിലും, ഭരണതലവൻ ജനാതിപത്യ രീതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന പ്രധാന മന്ത്രിയാണ്. ലോകത്തിലെ വളരെ വികസിച്ച രാജ്യമാണ് ഡെൻമാർക്ക്‌. ജനങ്ങ ളുടെ ജീവിത നിലവാരം, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, മനുഷ്യാവകാശം, ജനാതിപത്യ ബോധം എന്നീ മേഖലകളിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മുന്തിയ സ്ഥാനമാണ് ഡെന്മാർക്കിനുള്ളത്. യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ, നാറ്റോ , യുണൈറ്റഡ് നേഷൻസ് എന്നിവയിൽ അംഗമാണ്. * വിസ്തൃതി: 43,077 ച. കി. മീ., * തീരദേശ ദൈർഘ്യം: 7314 കി. മീ.; * ജനസംഖ്യ: 5,20,3000; * ജനസാന്ദ്രത: ച.കി. മീ. -ന് 121; * ഔദ്യോഗിക ഭാഷ: [[ഡാനിഷ്]]; * തലസ്ഥാനം: [[കോപ്പൻഹേഗൻ]]. == ഭൂപ്രകൃതിയും കാലാവസ്ഥയും == കൊച്ചുകൊച്ചു ഹരിതപാടങ്ങളും, നീലത്തടാകങ്ങളും, വെണ്മണൽ നിറഞ്ഞ [[കടൽ|കടൽത്തീരങ്ങളും]] കൊണ്ട് അനുഗൃഹീതമായ നാടാണ് ഡെൻമാർക്. ലോകത്തിലെ താരതമ്യേന ചെറു രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഡെൻമാർക്ക്‌. 43,094 ച. കി.മീ മാത്രം ഭൂവിസ്തൃതിയുള്ള ഡെൻമാർക്ക്,‌ ലോകത്തിൽ വലുപ്പത്തിൽ 130-ആം സ്ഥാനത്താണ്. ചെറു രാഷ്ട്രമായതുകൊണ്ടു തന്നെ പ്രാധ്യാനം അർഹിക്കുന്ന  നദികളും മലകളും പർവ്വതങ്ങളും രാജ്യത്തു കാണപ്പെടുന്നില്ല. ഉയരക്കുറവാണ് [[ഭൂപ്രകൃതി|ഭൂപ്രകൃതിയുടെ]] മുഖ്യസവിശേഷത. ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ 70 ശതമാനത്തോളം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ജൂട്ട്ലൻഡ് പ്രധാന കരഭാഗത്തെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. 30 മീറ്റർ ശരാശരി ഉയരമുള്ള ജൂട്ട്‌ലൻഡിന്റെ പൂർവ-മധ്യഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന യഡിഗ്ഷോവ്ഹോജ് (Ydig shovhoj) കുന്നുകളാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ ഭൂഭാഗം. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 173 മീ. ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ഹിമാനീകൃതനിക്ഷേപമായ ''മൊറൈൻ'' (Moraine)<ref>{{Cite web |url=http://geography.about.com/od/physicalgeography/a/glacierdeposits.htm |title=മൊറൈൻ |access-date=2010-12-02 |archive-date=2010-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205154734/http://geography.about.com/od/physicalgeography/a/glacierdeposits.htm |url-status=dead }}</ref> കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചുരുക്കം ചില മേഖലകളിൽ മാത്രം അടിസ്ഥാന ശിലകൾ പ്രകടമായി കാണാം. ഭൂപ്രകൃതിയനുസരിച്ച് ഡെൻമാർക്കിനെ 5 പ്രധാന ഭൂമേഖലകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. # പശ്ചിമ ഡ്യൂൺ തീരപ്രദേശം, # പശ്ചിമ മണൽ സമതലങ്ങൾ, # പൂർവ-മധ്യകുന്നുകൾ, # ഉത്തരവിശാല സമതലം, # ബോൺഹോം (Bornholm). === പശ്ചിമ ഡ്യൂൺ തീരപ്രദേശം === പൊതുവേ മണൽ കുന്നുകൾ നിറഞ്ഞ ഡെൻമാർക്കിന്റെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരപ്രദേശമാണിത്. ''ഫിയോർഡുകൾ'' (Fiords)<ref>[http://www.mistyfiords.org/ ഫിയോർഡുകൾ]</ref> എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇടുങ്ങിയതും നീളം കൂടിയതുമായ ഉൾക്കടൽ ഭാഗങ്ങൾ ഈ തീരപ്രദേശത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. ഒരിക്കൽ [[കടൽ|കടലിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്ന ഫിയോർഡുകൾ ഇപ്പോൾ പൂർണമായും മണൽ തിട്ടകളാൽ വേർതിരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. തുടർച്ചയായി [[വേലിയേറ്റം]] അനുഭവപ്പെടുന്ന നിരവധി ചതുപ്പുനിലങ്ങൾ ഈ തീരപ്രദേശത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിൽ കാണാം. === പശ്ചിമ മണൽ സമതലങ്ങൾ === [[ഹിമയുഗം|ഹിമയുഗത്തിൽ]] പ്രവർത്തനക്ഷമമായിരുന്ന [[ഹിമാനി|ഹിമാനികളുടെ]] അപരദന-നിക്ഷേപണ പ്രക്രിയകളുടെ ഫലമായി രൂപപ്പെട്ടതാണ് പശ്ചിമ മണൽ സമതലങ്ങൾ. ഭൂരിഭാഗവും നിരപ്പാർന്ന ഭൂപ്രകൃതി ഈ മേഖലയുടെ പ്രത്യേകതയാകുന്നു. === പൂർവ-മധ്യകുന്നുകൾ === [[പ്രമാണം:Scandinavia_1658.gif|thumb|250px|right|1658-ലെ ഡെന്മാർക്കിന്റെ ഭൂപടം]] ഡെൻമാർക്കിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഭൂഭാഗമാണിത്. ജൂട്ട്‌ലൻഡിന്റെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശങ്ങളും സമീപ ദ്വീപുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രധാന കരഭാഗമായ ജൂട്ട്‌ലൻഡിന് ഏകദേശം 320 കി. മീ. നീളവും 160 കി. മീ. വീതിയുമണ്ട്. വിസ്തൃതി: 29767 ച. കി. മീ. തീരപ്രദേശത്തെ ഫിയോർഡുകൾ നൈസർഗിക തുറമുഖങ്ങളായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 180 കി.മീ. നീളമുള്ള ''ലിം ഫിയോർഡ്'' (Lim fiord)<ref>{{Cite web |url=http://www.panoramio.com/photo/4363804 |title=ലിം ഫിയോർഡ് |access-date=2010-12-02 |archive-date=2011-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111128184036/http://www.panoramio.com/photo/4363804 |url-status=dead }}</ref> ആണ് ഇവയിൽ ഏറ്റവും വലുത്. 20 കി. മീ. വീതിയുള്ള ഒരു ഉൾനാടൻ തടാകത്തിനും ലിം ഫിയോർഡ് ജന്മം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ''തൈബോൺ കനാൽ'' (Thyborn canal)<ref>{{Cite web |url=http://www.planetware.com/limfjord/thyboron-canal-dk-jut-limt.htm |title=തൈബോൺ കനാൽ |access-date=2010-12-02 |archive-date=2010-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723030902/http://www.planetware.com/limfjord/thyboron-canal-dk-jut-limt.htm |url-status=dead }}</ref> ലിം ഫിയോർഡിനെ കടലുമായി ബന്ധപ്പിക്കുന്നു. 7,014 ച. കി. മീ. വിസ്തൃതിയുള്ള സീലാൻഡ് (Zealand) (ഡാനിഷ് : സെയ്‌ലാൻഡ്) ആണ് ഈ മേഖലയിലെ പ്രധാന [[ദ്വീപ്]]. ഡെൻമാർക്കിന്റെ പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ദ്വീപിന് ''സീൽലൻഡ്'' എന്നും പേരുണ്ട്. ഓറെസൻഡ് ജലസന്ധി ഇതിനെ സ്വീഡനിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്നു. ഡെൻമാർക്കിലെ പ്രധാന ജനാധിവാസ മേഖലയായ ഈ ദ്വീപിലാണ് തലസ്ഥാന നഗരമായ കോപെൻഹാഗെൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ജനസംഖ്യയുടെ 2/5 ഉം ഇവിടെ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ ഭൂരിഭാഗവും കോപെൻഹാഗെനിലും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലുമായാണ് നിവസിക്കുന്നത്. സജെൽലൻഡിനും ജൂട്ട്‌ലൻഡിനും മധ്യേ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ''ഫിൻ'' (Fyn) ദ്വീപാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.fyn.com/ |title=ഫിൻ ദ്വീപ് |access-date=2010-12-02 |archive-date=2020-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809224440/https://www.fyn.com/ |url-status=dead }}</ref> വലിപ്പത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത്. വിസ്തൃതി: 2,984 ച. കി. മീ. ഡെൻമാർക്കിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൂന്നാമത്തെ നഗരമായ ''ഒഡെൻസി'' (Odense) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ഈ ദ്വീപിലാണ്. വൻകിട കപ്പൽ നിർമ്മാണ ശാലകൾക്കു പുറമേ നിരവധി ഇരുമ്പുരുക്ക് വ്യവസായ ശാലകളും ഭക്ഷ്യസംസ്ക്കരണ കേന്ദ്രങ്ങളും മോട്ടോർ നിർമ്മാണ ഫാക്ടറികളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഫാൾസ്റ്റെർ (falster),<ref>[http://www.questia.com/library/encyclopedia/falster.jsp ഫാൽസ്റ്റർ ദ്വീപ്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ലോൾലൻഡ് (Loll land) എന്നിവയാണ് മറ്റു പ്രധാന ദ്വീപുകൾ. === ഉത്തരവിശാല സമതലം === ഒരിക്കൽ സമുദ്രാടിത്തട്ടിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഭൂപ്രദേശമാണ് ഉത്തരവിശാല സമതലം. ഹിമാനികളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ പ്രദേശം ഇവയുടെ ദ്രവീകരണാനന്തരം കടലിന്നടിയിൽ നിന്നുയർത്തപ്പെട്ടു എന്നാണ് അനുമാനം. പ്രധാനമായും ഒരു കാർഷിക മേഖലയാണിത്. === ബോൺഹോം === ദക്ഷിണ സ്വീഡനു സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അനേകം ചെറുദ്വീപുകളിൽ ഒന്നാണിത്. വിസ്തൃതി: 588 ച. കി. മീ. ഇതിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഗ്രാനൈറ്റ് ശിലയാൽ ആവൃതമായിരിക്കുന്നു. ഗ്രാനൈറ്റിനു പുറമേ കയോലിനും ഇവിടെ നിന്നു കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മത്സ്യബന്ധനമാണ് ദ്വീപുവാസികളുടെ പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗം.<ref>{{Cite web |url=http://www.sacredsites.com/europe/denmark/bornholm.htm |title=ബോൺഹോം ദ്വീപ് |access-date=2010-12-02 |archive-date=2010-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101128000913/http://sacredsites.com/europe/denmark/bornholm.htm |url-status=dead }}</ref> == ജലസമ്പത്ത് == [[പ്രമാണം:Johan Thomas Lundbye - Landscape at Arresø -Lake Arre-.jpg|thumb|150px|right|അറെസോ തടാകം]] ചെറിയനദികളും [[തടാകം|തടാകങ്ങളുമാണ്]] [[ജലം|ജലസമ്പത്തിന്റെ]] മുഖ്യസ്രോതസ്സുകൾ. [[ഹിമാനി|ഹിമാനികളുടെ]] ദ്രവീകരണ ഘട്ടത്തിൽ [[ഭൂമി|ഭൂതലത്തിലെ]] വിള്ളലുകളിലും ഗർത്തങ്ങളിലും മറ്റും [[മഞ്ഞ്|മഞ്ഞുരുകിയ]] ജലം കെട്ടിനിന്നതിന്റെ ഫലമായാണ് ഇവ രൂപംകൊണ്ടിട്ടുള്ളത്. 41 ച. കി. മീ. വിസ്തൃതിയുള്ള ''അർറെസോ''<ref>[http://www.springerlink.com/content/n3227x3hvr234r5n/ അറെസോ തടാകം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ആണ് ഏറ്റവും വലിയ തടാകം; ഏറ്റവും വലിയ നദി ഗുഡെനും (Guden).<ref>{{Cite web |url=http://bbs.keyhole.com/ubb/ubbthreads.php?ubb=showflat&Number=1074694 |title=ഗുഡെൻ നദി |access-date=2010-12-03 |archive-date=2009-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305132551/http://bbs.keyhole.com/ubb/ubbthreads.php?ubb=showflat&Number=1074694 |url-status=dead }}</ref> സുമാർ 158 കി. മീറ്ററാണ് ഇതിന്റെ നീളം. == സസ്യജന്തുജാലം == വളരെ പരിമിതമാണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ [[വനഭൂമി]] (സുമാർ 9.8 ശതമാനം). ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും [[കൃഷി|കൃഷിക്കായി]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. വനങ്ങളിൽ കോണിഫെർ,ബീച്ച്സ്, [[ഓക്]], ആഷ് എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾക്കാണ് പ്രാമുഖ്യം. മധ്യയൂറോപ്പിൽ സാധാരണ കാണപ്പെടുന്ന വിവിധയിനം ഫേണുകളും മോസുകളും ഇവിടത്തെ വനാന്തരങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണാം. [[മാന്]]‍, [[അണ്ണാൻ]], [[നരി]], [[മുയൽ]] എന്നിവയ്ക്ക് പുറമേ [[കാട്ടുകോഴി]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി [[പക്ഷി|പക്ഷിവർഗങ്ങളും]] ഡെൻമാർക്കിലുണ്ട്. ശുദ്ധജല [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളാൽ]] സമ്പന്നമാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ [[നദി|നദികളും]] [[തടാകം|തടാകങ്ങളും]]. == കാലാവസ്ഥ == അതീവഹൃദ്യമാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ കാലാവസ്ഥ. കരയുടെ ഭൂരിഭാഗവും [[സമുദ്രം|സമുദ്രത്താൽ]] ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതിനാൽ വർഷം മുഴുവൻ ഇവിടെ സുഖകരമായ കാലാവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടുന്നു. സമുദ്രത്തിൽനിന്ന് വീശുന്ന പശ്ചിമവാതങ്ങളാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ കാലാവസ്ഥയെ സ്വാധീനിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകം. [[ശൈത്യം|ശൈത്യത്തിൽ]] [[കടൽ]] [[കര|കരയോളം]] തണുക്കുകയോ, വേനലിൽ അധികം ചൂടാകുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. തത്ഫലമായി സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് വീശുന്ന പശ്ചിമവാതങ്ങൾ ശൈത്യകാലത്ത് ഡെൻമാർക്കിന്റെ കരഭാഗത്തെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുകയും വേനലിൽ തണുപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഭൂവിസ്തൃതി വളരെ പരിമിതമായതിനാൽ ദേശവ്യത്യാസങ്ങൾക്കനുസൃതമായി കാലാവസ്ഥയിൽ ഗണ്യമായ വ്യതിയാനം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല.<ref>{{Cite web |url=http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/dkweather.htm |title=കാലാവസ്ഥ |access-date=2010-12-03 |archive-date=2009-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091026184018/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/dkweather.htm |url-status=dead }}</ref> ശൈത്യത്തിൽ താപനിലയുടെ ശരാശരി 0^o സെ. വരെ താഴുന്നു. തണുപ്പ് ഏറ്റവും കൂടിയ ദിവസങ്ങളിൽ താപനിലയിൽ -9^o സെ. മുതൽ -8^oസെ വരെ വ്യതിയാനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. വേനൽക്കാല താപനിലയുടെ ശരാശരി 17^o സെ. ഡെൻമാർക്കിൽ പ്രതിവർഷം 61 സെ.മീ. വരെ ശരാശരി വർഷപാതം അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. [[മഴ]], [[മഞ്ഞ്]], ഈർപ്പം തുടങ്ങിയവയാണ് വർഷപാതത്തിന്റെ മുഖ്യ സ്രോതസ്സുകൾ. കിഴക്കൻ ഡെൻമാർക്കിനെ അപേക്ഷിച്ച് പടിഞ്ഞാറൻ ഡെൻമാർക്കിലാണ് വർഷപാതത്തിന്റെ തോത് വളരെ കൂടുതൽ. വർഷം മുഴുവൻ മഴ ലഭിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും ആഗസ്റ്റ് ഒക്ടോബർ കാലയളവിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ മഴ ലഭിക്കുന്നത്. വാർഷിക വർഷപാതത്തിന്റെ ശരാശരി: 610 മി. മീ. വർഷത്തിൽ 20 മുതൽ 30 ദിവസം വരെ മഞ്ഞ് വീഴ്ച അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. മിക്കപ്പോഴും പശ്ചിമതീരപ്രദേശം പുകമഞ്ഞും മൂടൽമഞ്ഞും കൊണ്ടുമൂടിക്കിടക്കുക പതിവാണ്.<ref>[http://www.climatetemp.info/denmark/ ഡന്മാർക്കിലെ കാലാവസ്ഥ]</ref> == ജനങ്ങളും ജീവിതരീതിയും == === ജനസംഖ്യ === 2000 ത്തിലെ കണക്കു പ്രകാരം ഡന്മാർക്കിലെ ജനസംഖ്യ 5,336,394, ആണ് . ഈ കണക്കനുസരിച്ച് ജനസംഖ്യയുടെ 85 ശതമാനവും [[നഗരം|നഗരങ്ങളിലും]] അവയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലുമായി നിവസിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും തലസ്ഥാനവുമായ കോപൻഹേഗനിൽ മാത്രം സുമാർ 470,000 പേർ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. അർഹുസ് (Arhus), ഒഡെൻസി, അൽബോർഗ് (Alborg) എന്നിവയാണ് കോപെൻഹാഗെൻ കഴിഞ്ഞാൽ 100,000-ൽ അധികം ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരങ്ങൾ. 55100 ആണ് ഗ്രീൻലൻഡിലെ ജനസംഖ്യ.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Europe/Denmark-POPULATION.html ഡന്മാർക്കിലെ ജനസംഖ്യ]</ref> 250,000 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പുതന്നെ ഇന്നത്തെ ഡെൻമാർക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രദേശത്ത് [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യവാസം]] ആരംഭിച്ചതായി പ്രാക്ചരിത്ര-പുരാതത്ത്വ പഠനങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. എന്നാൽ [[ശിലായുഗം|ശിലായുഗത്തിൽ]] തെക്കു നിന്ന് ഒരു വിഭാഗം ഈ പ്രദേശത്ത് കുടിയേറിയതോടെയാണ് ഇവിടെ സ്ഥിര മനുഷ്യാധിവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. കുടിയേറ്റക്കാരിൽ അവസാനം എത്തിയ ''ബാറ്റിൽ-ആക്സ്'' (Battle-Axe) ജനതയാണ്<ref>{{Cite web |url=http://carnby.altervista.org/troe/04-09.htm |title=ബാറ്റിൽ-ആക്സ് ജനത |access-date=2010-12-03 |archive-date=2010-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101001100926/http://carnby.altervista.org/troe/04-09.htm |url-status=dead }}</ref> ഇവിടെയെത്തിയ പ്രഥമ ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ വിഭാഗം. ബി.സി. 2100-നും 1500 -നും മധ്യേ ഇവിടെ കുടിയേറിയ ഈ ജനവിഭാഗം ക്രമേണ ഈ പ്രദേശത്ത് തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം ഉറപ്പിക്കുകയും ഡാനിഷ് ഭാഷയുടെ പ്രാക്രൂപം സ്വായത്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. മറ്റൊരു പ്രബല [[ജർമൻ]] ഗോത്രവിഭാഗമായ ഡേൻസ് (Danes)<ref>[http://www.bmj.com/content/333/7582/1289.full ഡേൻസ് ഗോത്രവിഭാഗം]</ref> ക്രിസ്തുവിനുമുമ്പ് ആദ്യ ശതകങ്ങളിൽ ഇവിടെ എത്തി. [[നോർവെ|നോർവീജിയൻ]], [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡിഷ്]] വിഭാഗങ്ങളുമായി വംശീയ ബന്ധമുള്ളവരാണ് ഡാനിഷ് ജനത; [[ജർമൻ]] വംശജർ ന്യൂനപക്ഷവും. നാൽപ്പതിനായിരമാണ് ഇവരുടെ ജനസംഖ്യ. ജർമനിയുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന ദക്ഷിണ ജട്‌ലൻഡ് മേഖലയാണ് ഇവരുടെ മുഖ്യ ആവാസ കേന്ദ്രം. 1920-നും 1970-നും മധ്യേ പതിനായിരത്തിലധികം ഡാനിഷ് വംശജർ അമേരിക്കയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. 1911-ൽ ഒരു വിഭാഗം ഡാനിഷ്-അമേരിക്കർ അൽബോർഗിന് സമീപമുള്ള റീബിൽഡി കുന്നിൽ ഒരു ദേശീയ ഉദ്യാനം നിർമ്മിക്കുകയും 1912-ൽ ഇത് ഡാനിഷ് ഗവൺമെന്റിന് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. [[ലോകം|ലോകത്തെ]] ഉന്നത ജീവിതനിലവാരമുള്ള [[രാജ്യം|രാജ്യങ്ങളിൽ]] ഒന്നാണ് ഡെൻമാർക്. പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ കടുത്ത അപര്യാപ്തതയെ അതിജീവിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഡാനിഷ് ജനത ഉയർന്ന ജീവിതനിലവാരവും സമ്പൽസമൃദ്ധിയും കൈവരിച്ചത്. ഇവിടത്തെ ഉത്പന്നങ്ങൾ [[ഇന്ധനം|ഇന്ധനത്തിനും]] [[ലോഹം|ലോഹങ്ങൾക്കും]] വേണ്ടി [[വിദേശരാജ്യം|വിദേശരാജ്യങ്ങളിലേക്ക്]] കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നു. മധ്യകാല ഡാനിഷ് വാസ്തുവിദ്യയുടെ മകുടോദാഹരണങ്ങളായി പ്രശോഭിക്കുന്ന നിരവധി കൊട്ടാരങ്ങളും കതീഡ്രലുകളും ആധുനിക കെട്ടിട സമുച്ചയങ്ങളും അധിവാസകേന്ദ്രങ്ങളും കൊണ്ട് മനോഹരമാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ നഗരങ്ങൾ. ഉന്നത ജീവിത നിലവാരവും കാര്യക്ഷമമായ സാമൂഹിക ക്ഷേമപദ്ധതികളും നഗരങ്ങളെ ചേരിവിമുക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. നഗരവാസികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഫ്ളാറ്റുകളിലാണ് താമസിക്കുന്നതെങ്കിലും നഗരപ്രാന്തങ്ങളിലെ കുടുംബങ്ങൾ അധികവും വെവ്വേറെ വീടുകളിൽ താമസിക്കുവാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. സേവനവ്യവസായമാണ് നഗരങ്ങളിലെ പ്രധാന തൊഴിൽ മേഖല. ആധുനിക ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളാണ് ഡെൻമാർക് നഗരങ്ങളുടെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. സുഗമമായ ട്രെയിൻ-ബസ് സർവീസുകൾ നഗരങ്ങളെയും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെയും പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. രാജ്യത്തെ എല്ലാ നഗരങ്ങളെയും റെയിൽ മാർഗ്ഗം ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇരുചക്രവാഹനങ്ങൾ, [[ബസ്|ബസുകൾ]], [[കാർ|കാറുകൾ]] എന്നിവ നഗരഗതാഗതത്തെ ആദായകരമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ജനസംഖ്യാ വർധനവും മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളുടെ ബാഹുല്യവും നഗരങ്ങളിൽ പതിവായി ഗതാഗതക്കുരുക്ക് സൃഷ്ടിക്കുന്നു. [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുടെ]] 20 ശതമാനത്തോളം ഗ്രാമീണരാണ്. ഡെൻമാർക്കിന്റെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക ജീവിതത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രങ്ങൾ നഗരങ്ങളാണെങ്കിലും ഗ്രാമങ്ങളിൽ കൃഷിയുടെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞിട്ടില്ല. ഗ്രാമപ്രദേശത്തെ തുണ്ടുപാടങ്ങളിൽ അവിടെ താമസിക്കുന്നവർ തന്നെയാണ് കൃഷിയിറക്കുന്നത്. ഏക കുടുംബ സമ്പ്രദായമാണ് ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത. === ഭാഷ === [[നോർവെ|നോർവീജിയന്]]‍, [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡിഷ്]] ഭാഷകളുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധമുള്ള ഡാനിഷാണ് (Danish) ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഔദ്യോഗിക [[ഭാഷ]]. [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷും]] പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. ജർമാനിക്‌ ഭാഷാകുടുംബത്തിൽ പെട്ട ഭാഷയാണ് ഡാനിഷ്. ഉത്തര ജട്‌ലൻഡിലും ബോൺഹോം [[ദ്വീപ്|ദ്വീപിലും]] തനതായ പ്രാദേശിക ഭാഷകൾ ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്. ജർമനാണ് ജർമൻ വംശീയ ന്യൂനപക്ഷത്തിന്റെ മുഖ്യ വ്യവഹാരഭാഷ.<ref>{{Cite web |url=http://iguide.travel/Denmark/Language |title=ഡന്മാർക്കിലെ ഭാഷ |access-date=2010-12-03 |archive-date=2011-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013140754/http://iguide.travel/Denmark/Language |url-status=dead }}</ref>ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ ഗോത്രത്തിലെ ജർമാനിക് ഉപവിഭാഗത്തിൽ ഉത്തര സ്ക്കാൻഡിനേവിയൻ ശാഖയിൽപ്പെടുന്ന ഒരു ഭാഷ. ഏകദേശം അൻപതു ലക്ഷത്തിലധികം ജനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ഡെൻമാർക്കിലെ ഔദ്യോഗിക ഭാഷയായ ഡാനിഷ്, ഗ്രീൻലാൻഡ്, ജ്ജൂട്ട്ലാൻഡ്, ഡാനിഷ് ദ്വീപുകൾ, ബോൺഹോം, ഫറോയ് ദ്വീപുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മുഖ്യമായും പ്രചാരത്തിലിരിക്കുന്നത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി സ്ക്കാൻഡിനേവിയൻ ഭാഷകളായ നോർവീജിയൻ, സ്വീഡിഷ് എന്നിവയോട് അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഡാനിഷിന്റെ ഒരു ഭാഷാഭേഭമാണ് നോർവേ നഗരങ്ങളിൽ സംസാരിക്കപ്പെടുന്നതെന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. ഈ ഭാഷാഭേദത്തെ ഡാനോ-നോർവീജിയൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ജർമൻ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലും ഡാനിഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരുണ്ട്. 1658 വരെ സ്വീഡൻ പ്രദേശങ്ങളായ സ്കെയിൻ, ബ്ലെകിംഗോ, ഹാലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലും 1500-1814 കാലഘട്ടത്തിൽ നോർവേയിലും ഐസ്ലാൻഡ്, ഫറോയ് ദ്വീപുകൾ, ഗ്രീൻലാൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിലും രണ്ടാം ഭാഷയായും ഡാനിഷ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സ്ക്കാൻഡിനേവിയൻ വിഭാഗത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമായ ഭാഷയാണ് ഡാനിഷ്. വിസ്തീർണത്തിൽ ചെറുതെങ്കിലും ഡെൻമാർക്കിൽ വൈവിധ്യമാർന്ന ധാരാളം ഭാഷാഭേദങ്ങൾ ഉപയോഗത്തിലുണ്ട്. ഡെൻമാർക്കിന്റെ തലസ്ഥാന നഗരിയായ കോപ്പൻഹാഗൻ, സീലാൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ മാനക ഭാഷാ രൂപത്തിനാണ് പ്രചാരം. ഓരോ ദ്വീപിനും സ്വന്തമായി ഓരോ ഭാഷാഭേഭമുണ്ട്. ഈ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനും പ്രയാസമാണ്. 'ഡാൻസ്ക്' എന്ന് തനതായ പേരുള്ള ഡാനിഷും നോർവിജിയനും ഒരേ ലിപിയാണുള്ളത്. ഇംനീഷിലെ ഇരുപത്താറ് അക്ഷരങ്ങൾക്ക് പുറമേ ae, ø, a° (aa) എന്നീ അക്ഷരങ്ങളും ഇവയിലുണ്ട്. === മതം === ജനസംഖ്യയിൽ 97 ശതമാനവും വ്യവസ്ഥാപിതമതമായ ലൂഥറെനിസത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു. എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങൾക്കും ഇവിടെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഭരണഘടന ഇവാഞ്ചലിക്കൽ ചർച്ചിനെയാണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഔദ്യോഗിക [[ചർച്ച്|ചർച്ചായി]] അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഒരു പരമോന്നത ആത്മീയാചാര്യന്റെ അഭാവമാണ് ലൂഥറെയിൻ ചർച്ചിന്റെ മുഖ്യസവിശേഷത. പത്ത് പാതിരിമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സമിതിയാണ് ചർച്ചിന്റെ ദൈനംദിന വ്യവഹാരങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. അംഗങ്ങൾ നൽകുന്ന ദേശീയ നികുതിയാണ് ചർച്ച് സമ്പദ്ഘടനയുടെ അടിത്തറ. [[റോം|റോമൻ]] കാത്തോലിക്കരാണ് [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയിൽ]] രണ്ടാംസ്ഥാനത്ത്.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Europe/Denmark-RELIGIONS.html ഡന്മാർക്കിലെ മതം]</ref> === വിദ്യാഭ്യാസം === 11-ം ശതകത്തിന്റെ അവസാനം ചർച്ചിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ കതീഡ്രൽ സ്കൂളുകളും ഗ്രാമർ സ്കൂളുകളും ആരംഭിച്ചതോടെ ഡെൻമാർക്കിൽ വ്യവസ്ഥാപിത വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു തുടക്കം കുറിച്ചു. ആധുനിക കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രാരംഭം വരെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ചർച്ചുകളിൽ നിക്ഷിപ്തമായിരുന്നു. അതുവരെ മതപ്രബോധനമായിരുന്നു പാഠ്യപദ്ധതിയിലെ മുഖ്യവിഷയം. 1739-ൽ അധ്യാപകനും നാടകകൃത്തുമായ ലുഡ്വിഗ് ഹോൾബെർഗ് (Ludvig Holberg) തുടക്കം കുറിച്ച വിദ്യാഭ്യാസ നവീകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഫലമായി ലാറ്റിനു പകരം ഡാനിഷ് അധ്യയനഭാഷയാക്കി (1739). തുടർന്ന് പ്രകൃതി പഠനവും കരകൗശലവിദ്യയും പരീക്ഷണാർഥം പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 19-ം ശതകത്തിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഡെൻമാർക്കിൽ വയോജന [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസ]] സമ്പ്രദായം ആരംഭിച്ചു. ജട്‌ലൻഡിലെ ഫോക്ക് ഹൈസ്ക്കൂളിലാണ് ഈ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതി ആദ്യമായി നടപ്പിലാക്കിയത്. 1814 മുതൽ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നിർബന്ധിതമാക്കി. ആധുനിക ഡെൻമാർക്കിൽ എല്ലാ മുതിർന്ന പൗരന്മാരും സാക്ഷരരാണ്. ഡാനിഷ് നിയമം കുട്ടികൾക്ക് 9 വർഷത്തെ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസം അനുശാസിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രൈമറി തലത്തിൽ ആദ്യ ഏഴു ഗ്രേഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് മൂന്നു മുതൽ അഞ്ചുവരെ വർഷത്തെ ദൈർഘ്യമുണ്ട്. 1990-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് പ്രൈമറി സ്കൂളുകളും സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളും ഉൾപ്പെടെ 2130 സ്കൂളുകൾ ഡെൻമാർക്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നു കാണുന്നു. ഫോക്ക് സ്കൂളുകൾ, കാർഷിക സ്കൂളുകൾ, ഹോം ഇക്കണോമിക് സ്കൂളുകൾ, വെക്കേഷൻ സ്കൂളുകൾ തുടങ്ങിയ ഇരുപതോളം പ്രത്യേക സ്കൂളുകളും ഡെൻമാർക്കിലുണ്ട്. സ്വകാര്യമേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഡാനിഷ് ഫോക്ക് സ്കൂളുകൾ പ്രസിദ്ധമാണ്. ഗവൺമെന്റിന്റെ ധനസഹായത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സ്കൂളുകളിൽ ആറുമാസം ദൈർഘ്യമുള്ള ഹ്രസ്വകാല കോഴ്സുകളിൽ [[ചരിത്രം]], [[രാഷ്ട്രീയം]], [[സാഹിത്യം]] എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പരിശീലനം നൽകുന്നു. യുവതലമുറയെ കാര്യക്ഷമമായി ദേശീയോദ്ഗ്രഥനത്തിൽ പങ്കെടുപ്പിക്കുകയാണ് ഈ വിദ്യാഭ്യാസപദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. 20-ൽ അധികം ഫോക്ക് സ്കൂളുകൾ ഡെൻമാർക്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചുവർഷത്തെ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ വിദ്യാർഥികൾക്ക് സർവകലാശാലാ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നു. ഡെൻമാർക്കിലെ ഏറ്റവും പഴയതും വലിപ്പമേറിയതുമായ കോപ്പൻഹേഗൻ സർവകലാശാല 1479-ൽ സ്ഥാപിച്ചു. 24,000 വിദ്യാർഥികൾക്ക് ഇവിടെ ഉപരിപഠനത്തിന് സൗകര്യമുണ്ട്. അർഹുസ് (Arhus), ഒഡെൻസി എന്നിവ മറ്റു പ്രധാന സർവകലാശാലകളാകുന്നു. ഇവയ്ക്കു പുറമേ ദ് റോയൽ വെറ്റെറിനറി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഒഫ് ഡെൻമാർക്ക്, ടെക്നിക്കൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഒഫ് ഡെൻമാർക്ക് എന്നിവയും ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് നിർണായക സ്ഥാനം അലങ്കരിക്കുന്നു<ref>[http://www.spainexchange.com/guide/DK-education.htm ഡന്മാർക്കിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം]</ref> === ഗ്രന്ഥശാലകളും മ്യൂസിയങ്ങളും === 1500-ൽ അധികം [[ഗ്രന്ഥശാല|ഗ്രന്ഥശാലകൾ]] രാജ്യത്തുടനീളം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 1600-കളുടെ മധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച ''റോയൽ ലൈബ്രറി''യാണ് ഇവയിൽ പ്രധാനം. കോപ്പൻഹേഗനാണ് ഇതിന്റെ ആസ്ഥാനം. ഡെൻമാർക്കിന്റെ ദേശീയ ഗ്രന്ഥശാലയായ ''റോയൽ ലൈബ്രറി''യിൽ 2.5 ദശലക്ഷത്തിലധികം പുസ്തകങ്ങളുണ്ട്. അർഹുസിലെ സർവകലാശാല ലൈബ്രറി, സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി എന്നിവ ഇവിടത്തെ മറ്റു പ്രധാന ഗ്രന്ഥശാലകളാകുന്നു. രാജ്യത്തുടനീളം പ്രവർത്തിക്കുന്ന 250 പബ്ലിക് ലൈബ്രറികൾക്ക് ഗവൺമെന്റ് ധനസഹായം നൽകുന്നു. കേന്ദ്ര-പ്രാദേശിക ഗവൺമെന്റുകളുടെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 280 മ്യൂസിയങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിലുണ്ട്. പ്രധാന മ്യൂസിയങ്ങളെല്ലാം കോപെൻഹാഗെനിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. നാഷണൽ മ്യൂസിയത്തിലെ ഡാനിഷ് ചരിത്രരേഖകൾ ഏറെ വിജ്ഞാനപ്രദമാണ്. ''സ്റ്റേറ്റ് മ്യൂസിയം ഒഫ് ആർട്ടി''ൽ ഡാനിഷ്-യൂറോപ്യൻ കലാകാരന്മാരുടെ നിരവധി ചിത്രങ്ങളും ശില്പങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://europeforvisitors.com/europe/articles/copenhagen_museums_am.htm ഗ്രന്ഥശാലകളും മ്യൂസിയങ്ങളും]</ref> === കല === [[പ്രമാണം:Johannes Evald.jpg|thumb|200px|right|ജോഹന്നെസ് ഇവാൾഡ് 18 - ആം ശതകത്തിലെ ശ്രദ്ധേയനായ ഡാനിഷ് കവി]] മനോഹരമായ കരകൗശല വസ്തുക്കളുടെയും ഗൃഹോപകരണങ്ങളുടെയും ഒരു പ്രധാന ഉത്പാദന വിതരണ കേന്ദ്രമാണ് ഡെൻമാർക്. കോപ്പൻഹേഗൻ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ലോക കരകൗശല പ്രദർശനശാല പ്രസിദ്ധമാണ്. കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ സാംസ്കാരിക വകുപ്പിൻ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന റോയൽ തിയെറ്റർ 1748-ൽ കോപെൻഹാഗെനിൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. [[നാടകം]], [[ഓപെറ]], [[ബാലെ]] തുടങ്ങിയ കലകളുടെ പ്രദർശന വേദിയാണ് ഈ തിയെറ്റർ. 1931-ൽ ഇതിന്റെ ശാഖയായ ന്യൂസ്റ്റേജ് സ്ഥാപിതമായി. [[ലാറ്റിൻ]]‍, [[ജർമന്]]‍, [[ഡാനിഷ്]] എന്നീ ഭാഷകളിൽ രചിക്കപ്പെട്ടവയാണ് ഡാനിഷ് സാഹിത്യകൃതികൾ. പ്രസിദ്ധരായ നിരവധി എഴുത്തുകാരെ ഡെൻമാർക്ക് സംഭാവന ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. 18-ം ശതകത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രസിദ്ധ നാടകകൃത്ത് ലുഡ്വിഗ് ഹോൾബെർഗാണ് ഡാനിഷ് സാഹിത്യത്തിന്റെ പിതാവ്. 18-ം ശതകത്തിലെ തന്നെ ശ്രദ്ധേയനായ മറ്റൊരു കവിയായിരുന്നു ജോഹന്നെസ് ഇവാൾഡ് (Johannes Ewald). യക്ഷിക്കഥകളിലൂടെ ലോകപ്രസിദ്ധനായ ഹാൻസ് ക്രിസ്ത്യൻ ആൻഡെഴ്സെൻ (Hans Christian Andersen),<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0044685/ ഹാൻസ് ക്രിസ്ത്യൻ ആൻഡെഴ്സെൻ]</ref> ഡാനിഷ് അസ്തിത്വവാദത്തിന്റെ ശക്തനായ വക്താവ് സോറെൻ കിർകെഗാർഡ്(Soren Kierkegaard) എന്നിവർ ഡാനിഷ് തത്ത്വശാസ്ത്രത്തെയും സാഹിത്യത്തെയും സമ്പന്നമാക്കിയവരിൽ പ്രസിദ്ധരാകുന്നു. 20-ം ശതകത്തിൽ ഡെൻമാർക്കിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന പ്രസിദ്ധനായ നോവലിസ്റ്റായിരുന്നു ജോഹന്നെസ് വി. ജെൻസൻ (Johannes V.Jensen). മനോഹരമായ നിരവധി കവിതകളും ഇദ്ദേഹം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. 20-ം ശതകത്തിലെ ആദ്യകാല ഡാനിഷ് എഴുത്തുകാരിൽ പ്രസിദ്ധരായ ഹെന് റിക് (Henrik), ജോഹന്നെസ് വി. ജെൻസൻ, കാൾ ജെല്ലെറപ് (Kart Gjellerup) എന്നിവർ സാഹിത്യത്തിന് നോബൽ സമ്മാനം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഇസക് ഡിനെസെൻ(Isak Dinesen), മാർട്ടിൻ എ. ഹാൻസെൻ, മാർട്ടിൻ ആൻഡെർസെൻ നെക്സോ (Martin Andersen Nex) തുടങ്ങിയവരാണ് സാഹിത്യലോകത്ത് വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച മറ്റു ഡാനിഷ് എഴുത്തുകാർ. [[പ്രമാണം:Carl Nielsen.jpg|thumb|200px|left|കാൾ എ. നെൽസെൻ]] ആറു സിംഫണികൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി സൃഷ്ടികളുടെ ജനയിതാവായ കാൾ എ. നെൽസെൻ (Carl A.Nielsen)<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/414599/Carl-Nielsen കാൾ എ. നെൽസെൻ]</ref> ഡെൻമാർക്കിന്റെ മഹാനായ സംഗീതജ്ഞനാകുന്നു. മാസ്കരേഡ് (Maskarade) എന്ന കോമിക് ഓപെറയുടെ ഉപജ്ഞാതാവ് കൂടിയാണ് ഇദ്ദേഹം. നൃത്തരംഗത്ത് ബാലേ മാസ്റ്റർ ആഗസ്റ്റ് ബൗർണൊവില്ലി (August Bournonville) നൽകിയ സംഭാവനകൾ അവിസ്മരണീയമാണ്. മൈക്കിൾ ആങ്ഗെർ (Michael Ancher), സി. ഡബ്ലുയു. എകർസ്ബെർഗ് (C.W.Eckersberg), ഓൾഫ് ഹോസ്റ്റ് (Oluf), ക്രിസ്റ്റെൻ കോബ്കെ (Christen Kbke) തുടങ്ങിയവർ ഡെൻമാർക്കിലെ പ്രസിദ്ധ ചിത്രകാരന്മാരാകുന്നു. പ്രസിദ്ധ ശില്പി ബെർല്ലെറ്റ് തോർവാൾഡ്സെന്നിന്റെ (Berlet Thorvaldsen) ജന്മദേശം ഡെൻമാർക്കാണ്. കോപ്പൻഹേഗനിൽ ഇദ്ദേഹം നിർമിച്ചിട്ടുള്ള ക്രിസ്തുവിന്റെ ശില്പം വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. ലോകസിനിമാ രംഗത്തെ ശ്രദ്ധേയനായ സംവിധായകൻ കാൾ ഡ്രെയെർ (Carl Dreyer)<ref>{{Cite web |url=http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/02/dreyer.html |title=കാൾ ഡ്രെയെർ |access-date=2010-12-06 |archive-date=2010-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100509152315/http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/02/dreyer.html |url-status=dead }}</ref> ഡെൻമാർക്കുകാരനാണ്. ഇദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത ദ് പ്യാഷൻ ഒഫ് ജോൺ ഒഫ് ആർക് സിനിമാലോകത്തെ ഒരു ഉത്തമ കലാസൃഷ്ടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ == [[പ്രകൃതി]] വിഭവങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തത ഉണ്ടെങ്കിലും സുശക്തമാണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ. നോർത്ത് സീയിൽ നിന്ന് കുറഞ്ഞ അളവിൽ [[പ്രകൃതിവാതകം|പ്രകൃതിവാതകവും]] [[പെട്രോളിയം|പെട്രോളിയവും]] ലഭിക്കുന്നു. [[കളിമണ്ണ്]], ഗുണനിലവാരം കുറഞ്ഞ [[കൽക്കരി]] എന്നിവയാണ് മുഖ്യഖനിജങ്ങൾ. [[പെട്രോളിയം]], [[ഇരുമ്പ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലോഹങ്ങളും ലോഹോത്പന്നങ്ങളും വൻതോതിൽ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു. [[മണ്ണ്]] പോഷക സംവർധകമല്ലാത്തതിനാൽ വൻതോതിൽ [[രാസവളം]] പ്രയോഗിക്കേണ്ടിവരുന്നു. പൊതുവേ നിരപ്പായ പ്രതലങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ഡെൻമാർക്കിലെ [[നദി|നദികൾ]] വൈദ്യുതോർജ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയുക്തമല്ല. ആഭ്യന്തര ഉപയോഗത്തിന്റെ പകുതിയോളം [[തടി]] ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മാത്രം ശേഷിയുള്ള [[വനം|വനപ്രദേശമേ]] ഡെൻമാർക്കിലുള്ളൂ. കരയുടെ ഭൂരിഭാഗവും ചുറ്റിക്കിടക്കുന്ന [[കടൽ]] [[രാജ്യം|രാജ്യത്തിന്റെ]] ക്രയവിക്രയങ്ങളിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. [[മത്സ്യം|മത്സ്യസമ്പന്നം]] കൂടിയാണ് കടൽ.<ref>[http://www.traveldocs.com/dk/economy.htm ഡന്മാർക്കിന്റെ സമ്പത് വ്യവസ്ഥ]]</ref> ഡാനിഷ് തൊഴിൽ ശക്തിയുടെ ഭൂരിഭാഗവും സേവനവ്യവസായത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. 1994-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് മൊത്തം ഉല്പാദനത്തിന്റെ 69 ശ. മാ. സേവനമേഖലയും, 27 ശ.മാ. വ്യവസായവും, 5 ശ.മാ. കൃഷിയും പങ്കിടുന്നു. ഡെൻമാർക്കിന്റെ സേവനവ്യവസായത്തിൽ പ്രധാനമായും [[സ്കൂൾ|സ്കൂളുകൾ]], [[ആശുപത്രി|ആശുപത്രികൾ]], ഷോപ്പുകൾ, [[ഹോട്ടൽ|ഹോട്ടലുകൾ]], റസ്റ്റോറന്റുകൾ, ഗവൺമെന്റ് സർവീസ്, ബാങ്കിംഗ്, [[ഇൻഷ്വറൻസ്]], പ്രോപെർട്ടി, [[ഗതാഗതം]], [[വാർത്താവിനിമയം]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ബെർലിൻ]] കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ട്രാൻസ്പാരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ (Transparency International)<ref>[http://www.infoplease.com/world/statistics/2008-transparency-international-corruption-perceptions.html ട്രാൻസ്പാരൻസി ഇന്റർനാഷണൽ]</ref> എന്ന സംഘടനയുടെ നിർണയത്തിൽ (2000) ബിസിനസിൽ ലോകത്തെ അഴിമതി രഹിത രാജ്യങ്ങളിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനം ഡെൻമാർക്കിനാണ്. ഫിൻലൻഡിനാണ് ഒന്നാം സ്ഥാനം. === കൃഷി === ഡെൻമാർക്കിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ [[കൃഷി|കൃഷിക്ക്]] രണ്ടാം സ്ഥാനമാണുള്ളത്. മൊത്തം ഭൂവിസ്തൃതിയുടെ ഏകദേശം മൂന്നിൽരണ്ട് ഭാഗത്തോളം കൃഷിഭൂമിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. 40 ഹെക്ടറാണ് കൃഷിയിടങ്ങളുടെ ശരാശരി വിസ്തൃതി. 1880- വരെ [[ഗോതമ്പ്|ഗോതമ്പായിരുന്നു]] ഡെൻമാർക്കിന്റെ പ്രധാന കാർഷിക ഉത്പന്നം. എന്നാൽ 80-കളിൽ ഗോതമ്പിനുണ്ടായ വിലയിടിവ് കർഷകരെ [[മുട്ട]], [[പാൽ]] തുടങ്ങിയവയുടെ ഉത്പാദനത്തിലേക്കും [[പന്നി]] വളർത്തലിലേക്കും വഴിതെളിച്ചു. സഹകരണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കൃഷിക്കാണ് ഇവിടെ മുൻതൂക്കം. [[ഇറച്ചി|ഇറച്ചിക്കു]] വേണ്ടിയുള്ള കന്നുകാലി വളർത്തലും, പാൽ ഉത്പാദനവും പ്രധാന കാർഷിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സ്ഥാനം നേടിയിട്ടുണ്ട്. വിളകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും കന്നുകാലി തീറ്റകളാകുന്നു. [[ബാർലി]], [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്]], [[കരിമ്പ്]] തുടങ്ങിയവയാണ് മുഖ്യ ഭക്ഷ്യവിളകൾ. ഇവയിൽ ബാർലി ഒന്നാംസ്ഥാനം നേടിയിരിക്കുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗം പ്രദേശത്തും ബാർലി തോട്ടങ്ങൾ കാണാം. കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്ന കാർഷിക ഉല്പന്നങ്ങളിൽ ഏകദേശം 60 ശ.മാ. ഇറച്ചിയും പാൽ ഉത്പന്നങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>[http://earthtrends.wri.org/pdf_library/cp/agr_cou_208.pdf കൃഷിയും ഉത്പാദനവും]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === മത്സ്യബന്ധനം === ഡെൻമാർക്കിന്റെ സമ്പദ്ഘടനയിൽ നിർണായക സ്ഥാനമാണ് [[മീൻപിടുത്തം|മത്സ്യബന്ധനത്തിനുള്ളത്]]. ഉദ്ദേശം 2 ദശലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ ആണ് പ്രതിവർഷ ഉത്പാദനം. ഉത്പാദനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും നോർത്ത് സീയിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. കോഡ്, ലെറിംഗ്, സാൻഡ് ലാൻസെഡ്, സ്പാർട്ട്, വൈറ്റിംഗ്, അയില, സാൽമൻ ട്യൂണ എന്നിവ മുഖ്യയിനങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു. എസ്ബ്ജെർഗ് (Esbjerg) ആണ് ഡെൻമാർക്കിലെ പ്രധാന മത്സ്യബന്ധന തുറമുഖം.<ref>[http://www.nationsencyclopedia.com/Europe/Denmark-FISHING.html മത്സ്യബന്ധനം]</ref> === ഊർജ്ജം === കൽക്കരി അഥവാ പെട്രോളിയം ഉപയോഗിച്ചുള്ള താപോർജ പ്ലാന്റുകളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ വൈദ്യുതോർജ നിർമ്മാണം നിലനിൽക്കുന്നത്. 1990-കളിൽ 9.5 ദശലക്ഷം കി.വാട്ട് (KW) ആയിരുന്നു ഉത്പാദനക്ഷമത.<ref>[http://renewable-training.com/Articles/Solar-Thermal-Articles/Solar-Thermal-Denmark.html താപ ഊർജം]</ref> === ഉത്പാദനം === 20 ശതകത്തിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഡെൻമാർക് ഒരു പ്രധാന ഉത്പാദക രാഷ്ട്രമായി വികസിച്ചു. കൃഷിയെ രാണ്ടാം സ്ഥാനത്തേക്കു പിന്തള്ളിക്കൊണ്ടാണ് ഉത്പാദന മേഖല പ്രഥമസ്ഥാനം കൈയടക്കിയത്. ഉത്പാദനത്തെ പരിപോഷിപ്പിക്കുവാൻ ഗവൺമെന്റ് നിരവധി പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ച് നടപ്പിലാക്കി വരുന്നു. ഡാനിഷ് നിർമ്മാണ മേഖലയുടെ പകുതിയോളം തലസ്ഥാന നഗരമായ കോപൻഹേഗനിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഗുണമേന്മയേറിയ സ്റ്റീരിയോ, ടെലിവിഷന്, ഫർണിച്ചർ, പോർസലിൻ തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ഉത്പന്നങ്ങൾ. ഡീസൽ എൻജിൻ, യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, മരുന്നുൾ, [[കപ്പൽ]], തുണിത്തരങ്ങൾ, സംസ്കരിച്ച ആഹാര പദാർഥങ്ങൾ, തുടങ്ങിയവയും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.csuchico.edu/agr/farm/dairy/studies/ELEVEN~1.PDF |title=ഉത്പാദനം |access-date=2010-12-06 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727090548/http://www.csuchico.edu/agr/farm/dairy/studies/ELEVEN%7E1.PDF |url-status=dead }}</ref> === അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം === ക്രോൺ (Crown) അഥവാ ക്രൗൺ (Krone)<ref>{{Cite web |url=http://www.x-rates.com/d/DKK/table.html |title=ക്രൗൺ (Krone) |access-date=2010-12-07 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721030040/http://www.x-rates.com/d/DKK/table.html |url-status=dead }}</ref> ആണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ കറൻസി (6.0965 ക്രോൺ = യു. എസ്. ഡോളർ) കോപെൻഹേഗൻ ആസ്ഥാനമായുള്ള നാഷണൽ ബാങ്ക് ഒഫ് ഡെൻമാർക്ക് മുഖ്യ ബാങ്കും. നാഷണൽ ബാങ്ക് ഒഫ് ഡെൻമാർക്കിനു പുറമേ രാജ്യത്തുടനീളം ശാഖകളുള്ള നിരവധി വാണിജ്യ ബാങ്കുകളും ഡെൻമാർക്കിലുണ്ട്. കോപെൻഹേഗനിൽ ഒരു സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>[http://www.aaadir.com/banks/countries/all/main.jsp?cont_id=4&country_id=47&la=1 നാഷണൽ ബാങ്ക് ഓഫ് ഡെന്മാർക്ക്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1960-കളുടെ മധ്യത്തോടെ [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനെ]] പിന്തള്ളിക്കൊണ്ട് പശ്ചിമ [[ജർമൻ|ജർമനി]] ഡെൻമാർക്കുമായി അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യബന്ധത്തിലേർപ്പെട്ടു. ഇപ്പോഴും ജർമനി തന്നെയാണ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര പങ്കാളി. എന്നാൽ ബ്രിട്ടനിലേക്കാണ് ഡെൻമാർക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉത്പന്നങ്ങൾ കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നത്. 1960-കളുടെ ആദ്യഘട്ടംവരെ [[കന്നുകാലി|കന്നുകാലികൾ]], സംസ്കരിച്ച ഇറച്ചി, പാൽ ഉത്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന കയറ്റുമതി വിഭവങ്ങൾ. തുടർന്നു വ്യവസായിക ഉത്പന്നങ്ങളുടെ കയറ്റുമതി ആരംഭിക്കുകയും കാർഷികോല്പന്നങ്ങൾ പിന്തള്ളപ്പെടുകയും ചെയ്തു. യന്ത്രസാമഗ്രികൾ, പ്രാഥമിക ലോഹങ്ങൾ, ലോഹോത്പന്നങ്ങൾ, ഗതാഗതസാമഗ്രികൾ, ഇന്ധനം, ലൂബ്രിക്കൻസ് തുടങ്ങിയവ പ്രധാനമായി ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalnegotiationresources.com/cou/Denmark.pdf |title=അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം |access-date=2010-12-07 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929092814/http://www.globalnegotiationresources.com/cou/Denmark.pdf |url-status=dead }}</ref> === ഗതാഗതവും വാർത്താവിനിമയവും === [[പ്രമാണം:Denmark-Norway and possessions.png|thumb|250px|right|ഡന്മാർക്കിലെ നോർവെ കോളനി]] ആധുനികവും വികസിതവുമാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ ഗതാഗതസംവിധാനം. രാജ്യത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളേയും തമ്മിൽ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നവീന [[റോഡുകൾ]] ഡെൻമാർക്കിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയിൽ]] നാലിലൊരാൾക്ക് വീതം മോട്ടോർ കാറും പകുതിയോളം പേർക്ക് മോട്ടോർ സൈക്കിളും സ്വന്തമായിട്ടുണ്ട്. മിക്ക റോഡുകൾക്കും സമാന്തരമായി പ്രത്യേക മോട്ടോർ സൈക്കിൾ പാതകൾ കാണാം. ഗവൺമെന്റിന്റെ അധീനതയിലുള്ള റെയിൽവേ രാജ്യത്തെ മിക്ക നഗരങ്ങളിലേക്കും പട്ടണങ്ങളിലേക്കും ദ്രുതഗതിയിലുള്ള യാത്രാസൗകര്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. [[പ്രമാണം:SAS DC-10-30 in Zurich.jpg|thumb|200px|left|സ്കാൻഡിനേവിയൻ എയർ ലൈനിന്റെ വിമാനം]] സ്കാൻഡിനേവിയൻ എയർലൈൻസ് സിസ്റ്റത്തിന്റെ (SAS) ഭാഗമാണ് ഡാനിഷ് എയർലൈൻസ്. ''ഡാൻ എയർ'' ആണ് ആഭ്യന്തര സർവീസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. കോപെൻഹേഗനു സമീപം പ്രവർത്തിക്കുന്ന കാസ്ട്രപ് (Kastrup) അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം യൂറോപ്പിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യോമപഥാതിർത്തികളിൽ ഒന്നാണ്. പ്രതിവർഷം 12 ദശലക്ഷം യാത്രക്കാർ ഇതുവഴി യാത്രചെയ്യുന്നു.<ref>[http://www.cheapoair.com/travel/cheap-flights/scandinavian-airlines-SK.html സ്കാൻഡിനേവിയൻ എയർ ലൈൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഒരു ദ്വീപസമൂഹമായതിനാൽ ഡെൻമാർക്കിലെ ഗതാഗത സംവിധാനത്തിൽ നിർണായക സ്ഥാനമാണ് [[ജലഗതാഗതം|ജലഗതാഗതത്തിനുള്ളത്]]. ഇത് ജട്‌ലൻഡിനെ ബാൾടിക് ദ്വീപുകളുമായും ബാൾടിക് ദ്വീപുകളെ പരസ്പരവും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടെ നിന്ന് [[ജർമനി]], [[സ്വീഡന്]]‍, [[നോർവെ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും കടത്തു സൗകര്യമുണ്ട്. സജെൻലാൻഡ്, ഫാൾസ്റ്റർ ദ്വീപുകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന സ്റ്റോർ സ്രോം പാലത്തിന് 3211 മീ. നീളമുണ്ട്. കോപെൻഹേഗനാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ പ്രധാന തുറമുഖം.<ref>[http://www.experiencefestival.com/transport_in_denmark_-_waterways ജലഗതാഗതം]</ref> ഏകദേശം 50 ദിനപത്രങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു. മിക്ക ഡാനിഷ് കുടുംബങ്ങൾക്കും പരമാവധി ഒരു [[റേഡിയോ|റേഡിയോയും]] [[ടെലിവിഷൻ|ടെലിവിഷനും]] സ്വന്തമായി ഉണ്ട്. ഡാനിഷ് സാംസ്കാരിക വകുപ്പിൻ കീഴിലുള്ള റേഡിയോ ഡെൻമാർക്കിനാണ്, റേഡിയോ ടെലിവിഷൻ പ്രക്ഷേപണത്തിന്റെ ചുമതല. 1988-ൽ വാണിജ്യ ടെലിവിഷൻ ശൃംഖല പ്രക്ഷേപണം ആരംഭിച്ചു. ദീർഘദൂര [[ടെലിഫോൺ]] സർവീസുകൾ ഗവൺമെന്റിലും പ്രാദേശിക സർവീസുകൾ സ്വകാര്യ കമ്പനികളിലും നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്നു. ഉദ്ദേശം 3 ദശലക്ഷം ടെലിഫോൺ ലൈനുകൾ ഡെൻമാർക്കിൽ ഉപയോഗത്തിലുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. == ഭരണകൂടം == [[രാജാവ്]] അഥവാ [[രാജ്ഞി]] രാഷ്ട്രത്തലവനായുള്ള ഭരണഘടനാധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രമാണ് ഡെൻമാർക്. 1849-ൽ ഡെൻമാർക് ഏകാധിപത്യ രാജവാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഭരണഘടനാധിഷ്ഠിത രാജവാഴ്ചയിലേക്ക് മാറി. 1915-ലെ ഭരണഘടന പ്രകാരം സമ്പൂർണ രാഷ്ട്രീയ [[ജനാധിപത്യം|ജനാധിപത്യവും]] പ്രായപൂർത്തി വോട്ടവകാശവും നിലവിൽവന്നു. 1953-ലെ [[ഭരണഘടന]] പാർലമെന്റിന്റെ ഉപരിമണ്ഡലത്തെ റദ്ദാക്കുകയും സ്ത്രീകളുടെ വോട്ടവകാശം അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് ഗവൺമെന്റിനെ മൂന്നായി വിഭജിക്കുന്നു. # ഭരണ നിർവഹണസമിതി # നിയമ നിർമ്മാണ സഭ, # നീതിന്യായം. പ്രായോഗികാർഥത്തിൽ ഒരു ബഹുപാർട്ടി പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രമായ ഡെൻമാർക്കിലെ നിയമനിർമ്മാണാധികാരം രാജാവിലും ഏകമണ്ഡല പാർലമെന്റിലു(Floketing)മാണ് നിക്ഷിപ്തമായിരിക്കുന്നത്. രാഷ്ട്രത്തലവൻ രാജാവാണെങ്കിലും പരിമിതമായ അധികാരമേ ഇദ്ദേഹത്തിനുള്ളൂ. രാജാവ് നിയമിക്കുന്ന [[പ്രധാനമന്ത്രി|പ്രധാനമന്ത്രിയാണ്]] [[ഗവണ്മെന്റ്|ഗവൺമെന്റിനെ]] പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത്. പാർലമെന്റിൽ ഭൂരിപക്ഷം നേടുന്ന പാർട്ടിയുടേയും പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളുടേയും പിന്തുണയുള്ള നേതാവായിരിക്കും പ്രധാനമന്ത്രിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുക. എന്നാൽ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ ബാഹുല്യം ഡെന്മാർക്കിൽ ഏകപാർട്ടി ഭരണം അസാധ്യമാക്കുന്നു. ഒരു പാർട്ടിക്കും ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ സഖ്യകക്ഷിയുടെ നേതാവിനെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. പാർലമെന്റിലെ വിശ്വാസവോട്ടെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെടുന്ന പ്രധാനമന്ത്രി മറ്റു ക്യാബിനറ്റ് അംഗങ്ങളോടൊപ്പം രാജിവയ്ക്കുകയോ രാജാവിനോട് പാർലമെന്റ് പിരിച്ചുവിട്ട് പുതിയ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താൻ അഭ്യർഥിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.<ref>[http://www.traveldocs.com/dk/govern.htm ഡെന്മാർക്ക് ഗവണ്മെന്റ്]</ref> പ്രധാനമന്ത്രിയാണ് ക്യാബിനറ്റിന്റെ തലവൻ. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം രാജാവ് അഥവാ രാജ്ഞി മറ്റു ക്യാബിനറ്റ് അംഗങ്ങളെ നിയമിക്കുന്നു. ഓരോ അംഗവും പ്രത്യേക വകുപ്പുകളെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ക്യാബിനറ്റ് രാജാവിന്റെ നാമത്തിൽ ഭരണ നിർവഹണാധികാരം വിനിയോഗിക്കുന്നു. ഏകമണ്ഡല സഭയാണ് ഡെൻമാർക് പാർലമെന്റ്. മൊത്തം 179 അംഗങ്ങളിൽ 175 അംഗങ്ങളെ ഡെൻമാർക്കിൽ നിന്നും രണ്ടു അംഗങ്ങളെ വീതം ഗ്രീൻലൻഡ്, ഫറോസ് ദ്വീപുകളിൽ നിന്നും തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. പാർലമെന്റാണ് ഡെൻമാർക്കിലെ പരമോന്നത നിയമനിർമ്മാണ സഭ. എന്നാൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കുന്ന ചില ബില്ലുകൾക്ക് ഡാനിഷ് വോട്ടർമാരുടെ അംഗീകാരം ആവശ്യമുണ്ട്. പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളിൽ മൂന്നിലൊന്ന്, വോട്ടർമാരുടെ അംഗീകാരം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടാലും വോട്ടർമാർക്ക് ബില്ലിന്മേൽ വോട്ടവകാശം ലഭിക്കുന്നു. ഭരണസൗകര്യാർഥം ഡെൻമാർക്കിനെ 14 കൗണ്ടികളും കോപെൻഹേഗെൻ, ഫ്രെഡ്റിക്സ്ബെർഗ് (Frederikberg) എന്നീ രണ്ടു വലിയ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളുമായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. കൗണ്ടികളെ മുന്നൂറോളം ചെറിയ മുനിസിപ്പാലിറ്റികളായും വിഭജിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിക്കവാറും ഒരു നഗരവും അതിനോട് ചേർന്ന ഗ്രാമപ്രദേശവും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ഒരു മുൻസിപ്പാലിറ്റി. തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന കൗൺസിലുകളാണ് കൗണ്ടികളുടേയും മുനിസിപ്പാലിറ്റികളുടേയും ഭരണനിർവഹണസമിതികൾ. മേയറാണ് കൗൺസിലിന്റെ തലവൻ. [[സുപ്രീം കോടതി|സുപ്രീം കോടതിയാണ്]] രാജ്യത്തെ പരമോന്നത [[നീതിന്യായം|നീതിന്യായ]] കോടതി. 15 [[ജഡ്ജി|ജഡ്ജിമാർ]] ഉൾപ്പെടുന്ന സുപ്രീം കോടതിയിൽ പരമാവധി 5 ജഡ്ജിമാരെങ്കിലും കേസ് വിചാരണയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് നിയമം നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. മൊത്തം 30 ജഡ്ജിമാരുള്ള രണ്ടു [[ഹൈക്കോടതി|ഹൈക്കോടതികൾക്കു]] പുറമേ, നൂറിലധികം [[കീഴ്ക്കോടതി|കീഴ്ക്കോടതികളും]] ഡെൻമാർക്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>[http://www.infoplease.com/ce6/world/A0857731.html ഡെന്മാർക്ക് ഗവണ്മെന്റ്]</ref> == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:Skandinavism.jpg|thumb|250px|right|സ്കാൻഡിനേവിസം]] [[ചരിത്രം|ചരിത്രാതീതകാലം]] മുതൽ ഡെൻമാർക്കിൽ [[ജനങ്ങൾ]] കുടിയേറിപ്പാർത്തിരുന്നതായി പുരാവസ്തു പഠനങ്ങൾ സൂചന നൽകുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഇവരുടെ ആദ്യകാല ജീവിതത്തെപ്പറ്റിയുള്ള വ്യക്തമായ ചരിത്രരേഖകൾ ലഭിച്ചിട്ടില്ല. [[മൃഗം|മൃഗങ്ങളെ]] വേട്ടയാടിയും [[മത്സ്യം|മത്സ്യബന്ധനം]] നടത്തിയും ഇവർ ജീവിതം കഴിച്ചുകൂട്ടിയിരുന്നതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടത്തെ ആദ്യകാല നിവാസികൾ ബി.സി. 3000-ത്തോടെ കാർഷികവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയതായി അനുമാനിക്കുന്നു. ക്രിസ്ത്വബ്ദത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇവർ മറ്റു യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലെത്തിയെങ്കിലും അതിനെപ്പറ്റിയുള്ള ആധികാരിക രേഖകൾ ലഭ്യമല്ല. വൈക്കിങ്ങുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ക്കാൻഡിനേവിയൻ യോദ്ധാക്കൾ 8-ം ശതകത്തിന്റെ അന്ത്യത്തോടെ തുടങ്ങിവച്ച ആക്രമണപരമ്പരകൾ [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലാകെ]] സംഭ്രമം പരത്തി. ഡെൻമാർക്കുകാർ കൂടി ഉൾപ്പെട്ട വിഭാഗമായിരുന്നു വൈക്കിങ്ങുകൾ. ഈ ആക്രമണങ്ങളിലൂടെ ഡെൻമാർക്കുകാർ ചരിത്രരേഖകളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചുതുടങ്ങി. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലും]] [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസിലും]] ചില പ്രദേശങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കുവാൻ ഡെൻമാർക്കുകാരായ വൈക്കിങ്ങുകൾക്കു സാധിച്ചു. 9-ം ശതകത്തിൽ ഷാർലമെൻ നടത്തിയ ആക്രമണത്തെ എതിർത്തു തോൽപിക്കാൻ ഡെൻമാർക്കിനു കഴിഞ്ഞു. 9-ം ശതകം മുതൽ ശക്തന്മാരായ രാജാക്കന്മാർ ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഭരണനേതൃത്വത്തിലെത്തിച്ചേർന്നു. ഇവർ [[നോർവെ]] കീഴടക്കിയിരുന്നു. ഡെൻമാർക്കിലെ കാനൂട്ട് രാജാവിന്റെ ഭരണകാലം (1018-35) തുടങ്ങിയപ്പോഴേക്കും ഇംഗ്ലണ്ട് ഡെൻമാർക്കിന്റെ അധികാരപരിധിക്കുള്ളിലായിക്കഴിഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഡെൻമാർക്, നോർവെ, ഇംഗ്ലണ്ട് എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു വിശാലമായ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധിപനായിത്തീർന്നു കാനൂട്ട്. എന്നാൽ കാനൂട്ടിന്റെ പിൻഗാമികളുടെ ഭരണകാലത്ത് രാജ്യം ശിഥിലമായിപ്പോയി. നോർവെയിലെ രാജാവായ മാഗ്നസ് ഒന്നാമൻ 1042-ൽ ഡെൻമാർക്കിലേയും രാജാവായി (1047 വരെ).<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=aa59 സ്കാൻഡിനേവിയൻ കിങ്ഡം]</ref> 1070-ൽ [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡനിലെ]] രാജാവുമായുണ്ടാക്കിയ ഉടമ്പടിപ്രകാരം തെക്കൻ സ്വീഡനിലെ ചില പ്രദേശങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിന്റെ അധീനതയിലായി (17-ം ശതകം വരെ ഈ പ്രദേശങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിന്റെ അധീശത്വത്തിൽത്തന്നെ തുടർന്നു). 12-ം ശതകം ആയതോടെ രാജ്യകാര്യങ്ങളും ഭരണവും ദുർബലമായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഇതേത്തുടർന്ന് അധികാരത്തിൽ വന്ന വാൾഡമർ ദ ഗ്രേറ്റ് (വാൾഡമർ I) അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[പുത്രൻ|പുത്രനായ]] വാൾഡമർ ദ വിക്റ്റോറിയസ് (വാൾഡമർ II) എന്നീ രാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണകാലത്ത് രാജ്യം വീണ്ടും ശക്തിയാർജിച്ചു. വാൾഡമർ II-ന്റെ (ഭ.കാ. 1202-41) കാലത്ത് ഡെൻമാർക് ഉത്തര യൂറോപ്പിലെ ഒരു പ്രമുഖ ശക്തിയായി അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിക്കുകയുണ്ടായി. ഹോൾസ്റ്റീൻ, എസ്ത്തോണിയ തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങൾ ഇദ്ദേഹം ഡെൻമാർക്കിന്റെ അധീനതയിലാക്കി. വാൾഡമർ II-ന്റെ മരണത്തോടെ ഡെൻമാർക്കിൽ ഈ രാജവംശത്തിന്റെ പ്രതാപം അസ്തമിച്ചതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ദീർഘകാലത്തേക്ക് രാജ്യം ആഭ്യന്തരയുദ്ധം മൂലം അരാജകാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ഫ്യൂഡൽ പ്രഭുക്കളും പള്ളി അധികാരികളും രാജാധികാരത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുന്ന അവസ്ഥയാണ് പിന്നീടുണ്ടായത്. തുടർന്നു രാജാവായ എറിക് V-ന്റെ കാലഘട്ടം (1259-86) ഭരണരംഗത്തുണ്ടായ ചില മാറ്റങ്ങൾ മൂലം ശ്രദ്ധേയമായിത്തീർന്നു. പ്രഭുക്കന്മാരും പുരോഹിതന്മാരും സംഘടിച്ച് രാജാവിന്റെ പരമാധികാരങ്ങൾ ഗണ്യമായി വെട്ടിക്കുറയ്ക്കുന്ന ഒരു ചാർട്ടറിൽ എറിക്കിനെക്കൊണ്ട് ഒപ്പുവയ്പ്പിച്ചു. രാജാവിനെ തെരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള അവകാശം പ്രഭുക്കൾ നേടിയെടുത്തു. വർഷംതോറും ഒരു പാർലമെന്റ് സമ്മേളിക്കേണ്ടതാണെന്ന് വ്യവസ്ഥ ചെയ്തു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ മാഗ്നാകാർട്ടയ്ക്കു സമാനമായ ഒരു ചാർട്ടറായിരുന്നു ഇത്. ഭരണക്രമത്തിൽ ഉണ്ടായ ഈ പരിവർത്തനം 1660 വരെ നിലനിൽക്കുകയുണ്ടായി. എറിക്കിന്റെ പുത്രനും പിൻഗാമിയുമായ എറിക് മെൻവഡ് (എറിക് VI, ഭ.കാ. 1286-1319) ജർമൻ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് അധികാരം വ്യാപിപ്പിക്കുവാൻ ശ്രമം നടത്തി. ഇത് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭദ്രത തകരുവാൻ ഇടയാക്കി. പിന്നീട് രാജാവായ എറിക്കിന്റെ സഹോദരൻ ക്രിസ്റ്റഫർ II പണം സംഭരിക്കുന്നതിനായി ഭൂസ്വത്ത് ഹോൾസ്റ്റീനിലെ കൗണ്ടിന് ഈടുവച്ചു. ഹോൾസ്റ്റീനിലെ കൗണ്ട് കുറേക്കാലത്തേക്ക് ഡെൻമാർക്കിലെ മേധാവിക്കു സമം പെരുമാറുന്ന അവസ്ഥ ഈ സംഭവംമൂലം സംജാതമായി. പില്ക്കാലത്ത് ഭരണാധികാരിയായ വാൾഡമർ IV (ഭ.കാ. 1340-75) മധ്യകാല ഡെൻമാർക്കിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനും പ്രാപ്തനുമായ രാജാവായിരുന്നു. ഈടുവച്ചിരുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ തിരിച്ചെടുത്ത് ഇദ്ദേഹം രാജ്യത്തെ ശക്തമാക്കി.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=558&HistoryID=aa59&gtrack=pthc ഡെന്മാർക്കിന്റെ ചരിത്രം]</ref> [[പ്രമാണം:King Christian X in Copenhagen 1940.jpg|thumb|200px|right|ജർമനധിനിവേശം]] വാൾഡമറിന് പുത്രന്മാരില്ലാത്തതുകൊണ്ട് മകൾ മാർഗരറ്റിന്റെ പുത്രനായ ഒലേഫിനെ (1376-87) രാജാവായി പ്രിവികൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർഗരറ്റ് റീജന്റായി ഭരണം നടത്തി. നോർവെയിലെ രാജാവായ ഹാകോൺ VI-ന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു മാർഗരറ്റ്. ഹാകോണിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് 1380-ൽ ഒലേഫ് നോർവെയുടേയും രാജാവായി. ഒലൊഫ് മരണമടഞ്ഞതിനാൽ 1387-ൽ മാർഗരറ്റ് ഡെൻമാർക്കിന്റേയും നോർവെയുടേയും ഭരണം തുടർന്നു നടത്തിവന്നു. സ്വീഡനിലെ ആഭ്യന്തര പ്രശ്നത്തിലിടപെടാൻ അവിടത്തെ പ്രഭുക്കൾ മാർഗരറ്റിനെ ക്ഷണിച്ചു. 1389-ൽ മാർഗരറ്റിന്റെ സൈന്യം സ്വീഡനിലെ രാജാവിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. ഇതോടുകൂടി അവർ സ്വീഡന്റേയും ഭരണാധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു. തന്റെ സഹോദരിയുടെ ചെറുമകനായ എറിക് VII-നെ മൂന്നു രാജ്യങ്ങളുടേയും രാജാവായി അംഗീകരിപ്പിക്കാൻ മാർഗരറ്റിനു കഴിഞ്ഞു (1397). മൂന്നു രാജ്യങ്ങളുടേയും സംയുക്ത ഭരണം കാൽമർ യൂണിയൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. മാർഗരറ്റിനെപ്പോലെ ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള ഭരണാധികാരിയായിരുന്നില്ല എറിക്. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽ അതൃപ്തരായ പ്രിവി കൗൺസിൽ അനന്തരവനായ ക്രിസ്റ്റഫറിനെ രാജാവായി തെരഞ്ഞെടുത്തു (1439-40). ക്രിസ്റ്റഫറിന്റെ മരണശേഷം കാൽമർ യൂണിയൻ ദുർബലമായിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു. സ്വീഡനിലെ പ്രഭുക്കന്മാർ പ്രത്യേകം രാജാവിനെ കണ്ടെത്തിയത് യൂണിയന് വലിയ ആഘാതമായി. ഇതോടെ ഡെന്മാർക്കും നോർവെയും ഓൾഡൻബർഗ് (Oldenberg) രാജകുടുംബത്തിലെ ക്രിസ്ത്യൻ I -നെ രാജാവായി തെരഞ്ഞെടുത്തു (1448). പിന്നീട് ക്രിസ്ത്യൻ II, ഫ്രഡറിക് I, ക്രിസ്ത്യൻ III എന്നിവർ ഭരണാധിപന്മാരായി. 16-ം ശതകത്തിലുണ്ടായ റഫർമേഷ (reformation)ന്റെ തരംഗങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിലും എത്തിച്ചേർന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ III-ന്റെ ഭരണകാലത്ത് (1534-59) റഫർമേഷന്റെ ഫലമായി ലൂഥറനിസം ഡെൻമാർക്കിൽ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. ക്രിസ്ത്യൻ III-ന്റെ പിന്തുടർച്ചക്കാരനായ ഫ്രഡറിക് II-ന്റെ ഭരണകാലഘട്ടം (1559-88) സ്വീഡനുമായി ഏഴുവർഷം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധത്തിന് (1563-70) സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. ബാൾട്ടിക് മേഖലയിൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുണ്ടായ കിടമത്സരമാണ് ഈ യുദ്ധത്തിനു കാരണമായത്. യുദ്ധം ഡെൻമാർക്കിന്റെ സാമ്പത്തികഘടനയെ താറുമാറാക്കി. 16-ം ശതകത്തിന്റെ മധ്യത്തോടെ ഡെൻമാർക്ക് വീണ്ടും സാമ്പത്തിക വളർച്ച കൈവരിച്ചു. കയറ്റുമതി മേഖലയിലെ വർധനയും കാർഷികമേഖലയിലെ പുരോഗതിയും രാഷ്ട്രത്തെ സമ്പന്നമാക്കി. 16-ം ശതകത്തിന്റെ അവസാനകാലങ്ങളിലും 17-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിലും ഡെൻമാർക് സാംസ്കാരികമായി ഔന്നത്യം പ്രാപിച്ചു. പ്രമുഖ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന ടൈക്കോ ബ്രാഹെ ഇക്കാലത്താണു ജീവിച്ചിരുന്നത് (1546-1601). ക്രിസ്ത്യൻ IV (ഭ. കാ. 1588-1648) ഡെൻമാർക്കിന്റെ വാണിജ്യ-വ്യാവസായിക വികസനത്തിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകിയ രാജാവായിരുന്നു. ഡാനിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്താണ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്. ജർമനി കേന്ദ്രീകരിച്ചു നടന്ന മുപ്പതു വർഷയുദ്ധത്തിൽ (1618-48) ക്രിസ്ത്യൻ IV പങ്കെടുത്തു. ഇക്കാലങ്ങളിൽ സ്വീഡനുമായും മറ്റ് അയൽരാജ്യങ്ങളുമായും ഡെൻമാർക് നിരവധി യുദ്ധങ്ങളിലേർപ്പെടുകയുണ്ടായി. നീണ്ടുനിന്ന പല യുദ്ധങ്ങളും ഡെൻമാർക്കിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയെ തകർത്തു. തുടർന്ന് നികുതി ഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്തി. നികുതി കൊടുക്കുന്നതിൽ ഇളവ് അനുഭവിച്ചിരുന്ന പ്രഭുക്കന്മാർ നികുതി കൊടുക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരായിത്തീർന്നു. ശക്തമായ രാജഭരണവ്യവസ്ഥയുടെ ആഗമനം ഇതോടനുബന്ധിച്ചുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. രാജപദവി ശക്തമാക്കുന്നതിനായി പരമ്പരാഗത രാജഭരണമാണ് അഭികാമ്യമെന്ന് പൊതുവായ അഭിപ്രായമുണ്ടായി. അതനുസരിച്ച് 1660-ൽ ഫ്രഡറിക് III പരമ്പരാഗത രാജാവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് 1661-ൽ രാജാവിനെ ഡെൻമാർക്കിലെ പരമോന്നത അധികാരിയായി വാഴിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.destination360.com/europe/denmark/history |title=ചരിത്രം |access-date=2010-12-07 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124065508/http://www.destination360.com/europe/denmark/history |url-status=dead }}</ref> സ്വീഡനുമായുള്ള യുദ്ധം ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്തതാണെന്ന് ഡെന്മാർക്കിലെ രാജാക്കന്മാർ കരുതിപ്പോന്നു. 17-ം ശതകത്തിന്റെ ഒടുവിലും 18-ം ശതകത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിലുമായി പല യുദ്ധങ്ങളുമുണ്ടായി. ഡെൻമാർക്കിന് ഇവകൊണ്ട് പറയത്തക്ക നേട്ടമൊന്നുമുണ്ടായില്ല. 18-ം ശതകത്തിന്റെ പകുതിയോടെ രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക നില മെച്ചപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം ഗ്രീൻലൻഡ് ഡെൻമാർക്കിന്റെ അധീനതയിലായി. വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിലെ മൂന്നു ദ്വീപുകൾ ഡെൻമാർക്കിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലെത്തി. ഇവിടെ നിന്നുള്ള പഞ്ചസാര, കാപ്പി, പുകയില എന്നിവ ഡെൻമാർക്കിന് സാമ്പത്തിക നേട്ടമുണ്ടാക്കി. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഡെൻമാർക്കിൽ സാമൂഹിക പരിഷ്ക്കരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളും ശക്തിയാർജിച്ചിരുന്നു. കൃഷിക്കാർക്ക് പല ഇളവുകളും നൽകപ്പെട്ടു. [[പ്രമാണം:Slaget på reden.jpg|thumb|200px|right|നെപ്പോളിയന്റെ യുദ്ധം ചിത്രരചന]] നെപ്പോളിയന്റെ ഫ്രാൻസും ബ്രിട്ടനും തമ്മിൽ യുദ്ധമുണ്ടായപ്പോൾ അതിൽനിന്നും ഒഴിഞ്ഞു നിൽക്കാനായിരുന്നു ഡെൻമാർക് ശ്രമിച്ചത്. ഡെൻമാർക് വാണിജ്യതാത്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനായി സ്വീഡനും റഷ്യയുമായിച്ചേർന്ന് ഒരു സായുധ നിഷ്പക്ഷതാ സഖ്യം രൂപീകരിച്ചു. കപ്പലുകളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഒരു കോൺവോയ് സമ്പ്രദായം ഡെൻമാർക് നടപ്പിലാക്കി. ഇതോടെ ബ്രിട്ടൻ ഡെൻമാർക്കിനെ ആക്രമിക്കാൻ മുതിർന്നു. കോപെൻഹാഗെനടുത്തുവച്ച് 1801-ലും 1807-ലും ബ്രിട്ടിഷ് നാവികസേന ഡെൻമാർക്കിനോടേറ്റുമുട്ടി. ഇതിനെത്തുടർന്ന് ഡെൻമാർക്ക് നെപ്പോളിയന്റെ പക്ഷത്തേക്കു നീങ്ങി. 1814-ൽ നെപ്പോളിയൻ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ കീൽ ഉടമ്പടിപ്രകാരം (Treaty of Kiel) സ്വീഡന് നോർവെ വിട്ടുകൊടുക്കാൻ ഡെൻമാർക്ക് നിർബന്ധിതമായി. ഈ യുദ്ധം രാജ്യത്തിന് കടുത്ത സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് വരുത്തിവച്ചു.<ref>[http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?groupid=561&HistoryID=aa59&gtrack=pthc നെപ്പോളിയനുമായുണ്ടായ യുദ്ധം]</ref> ഫ്രഡറിക് VI 1834-ൽ രാജ്യത്ത് നാലു പ്രവിശ്യാ അസംബ്ലികൾ രൂപവത്കരിച്ചു. പാർലമെന്ററി സമ്പ്രദായത്തിലേക്കുള്ള ഡെൻമാർക്കിന്റെ ആദ്യ ചുവടുവയ്പായിരുന്നു ഇത്. ഫ്രഡറിക് VII ന്റെ ഭരണകാലത്ത് 1849-ൽ ഡെൻമാർക്കിന് ഒരു ഭരണഘടനയുണ്ടായി. ഇതോടെ ഭരണഘടനാനുസൃത രാജഭരണം നിലനിൽക്കുന്ന രാജ്യമായിത്തീർന്നു ഡെൻമാർക്. 19-ം ശതകത്തിന്റെ പകുതിക്കുശേഷം ഡെൻമാർക് വീണ്ടും അഭിവൃദ്ധിയിലേക്കു കുതിച്ചു. 1880-കളിൽ ഉത്പന്നങ്ങളുടെ വൻതോതിലുള്ള കയറ്റുമതി രാഷ്ട്രത്തിന് ശക്തമായ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഉറപ്പാക്കി. യൂറോപ്പിലെ മികച്ച സമ്പന്ന രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ ഒന്നായി മാറി ഡെൻമാർക്. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ ഡെൻമാർക് നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചു. യുദ്ധാവസാനം ഒരു അഭിപ്രായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ ഷ്ളിസ്വിഗ് ഭൂപ്രദേശം ഡെൻമാർക്കിനു ലഭിച്ചു. 1930-കളിൽ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ നീക്കങ്ങൾ ഡെൻമാർക്കിലുണ്ടായി. ഒരു ക്ഷേമരാഷ്ട്ര വ്യവസ്ഥിതിയിലേക്കു നീങ്ങുവാനുള്ള യത്നങ്ങൾ നടന്നു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ നിഷ്പക്ഷത പാലിച്ചെങ്കിലും 1940-ൽ ഡെൻമാർക്കിനെ ജർമനി ആക്രമിച്ചു കീഴ്പ്പെടുത്തി. 1945 മേയ് മാസത്തിൽ സഖ്യകക്ഷികൾ ജർമനിയുടെ പക്കൽനിന്നും ഡെൻമാർക്കിനെ മോചിപ്പിച്ചു. യുദ്ധം നിമിത്തം സാമ്പത്തിക അടിത്തറ തകർന്ന ഡെൻമാർക്കിന് യു.എസ്. സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകി. തുടർന്ന് ഡെൻമാർക്കിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി ഭദ്രമായി. 1949-ൽ ഡെൻമാർക് നാറ്റോയിൽ (NATO;North Atlantic Treaty organisation) അംഗമായി. 1960-ൽ യൂറോപ്യൻ ഫ്രീ ട്രേഡ് അസ്സോസിയേഷനിലും (EFTA) അംഗമായിച്ചേർന്നു. 1973-ൽ ഇതിൽനിന്നും പിൻവാങ്ങിയശേഷം യൂറോപ്യൻ ഇക്കണോമിക് കമ്യൂണിറ്റിയിലെ (EEC) അംഗത്വം സ്വീകരിച്ചു. 1978-ഓടെ ഗ്രീൻലൻഡിന് ഡെൻമാർക്ക് സ്വയംഭരണാധികാരം അനുവദിച്ചു. ഇപ്പോൾ (2003) ഭരണഘടനാനുസൃത രാജഭരണ വ്യവസ്ഥിതി പിന്തുടരുന്ന ഒരു രാജ്യമാണ് ഡെൻമാർക്.<ref>{{Cite web |url=http://www.historyofnations.net/europe/denmark.html |title=ഡെന്മാർക്കിന്റെ ചരിത്രം |access-date=2010-12-07 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514100412/http://www.historyofnations.net/europe/denmark.html |url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറംകണ്ണികൾ == * [http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/lgcolor/dkcolorlf.htm ഡന്മാർക്ക് ഭൂപടം] * [http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/dkweather.htm ഡന്മാർക്കിലെ കാലാവസ്ഥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026184018/http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/dkweather.htm |date=2009-10-26 }} * [http://www.denmark-weather.com/climate-of-denmark.html കാലാവസ്ഥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110404113814/http://www.denmark-weather.com/climate-of-denmark.html |date=2011-04-04 }} * [http://www.nationsencyclopedia.com/economies/Europe/Denmark.html ജനസംഖ്യ] * [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=denmark ഡന്മാക്കിന്റെ ഭാഷ] * [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3167.htm ഡന്മാർക്ക് - മതം] * [http://colleges.indiaedu.com/Europe/denmark/high-edu-denmark.html ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം - ഡന്മാർക്ക്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110122224356/http://colleges.indiaedu.com/Europe/denmark/high-edu-denmark.html |date=2011-01-22 }} * [http://www.sciway.net/lib/ ഡന്മാർക്കിലെ ലൈബ്രററികളും മ്യൂസിയങ്ങളും] * [http://www.amazon.com/Hans-Christian-Andersen-Danny-Kaye/dp/B000056H2A ഹാൻസ് ക്രിസ്ത്യൻ ആൻഡെഴ്സെൻ] * [http://www.classbrain.com/art_cr/publish/Denmark_economy.shtml ഡന്മാർക്കിന്റെ സംദ് വ്യവസ്ഥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100406042457/http://www.classbrain.com/art_cr/publish/Denmark_economy.shtml |date=2010-04-06 }} * [http://www.planetware.com/jutland/fishing-in-denmark-dk-jut-fish.htm മത്സ്യബന്ധനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101208020617/http://www.planetware.com/jutland/fishing-in-denmark-dk-jut-fish.htm |date=2010-12-08 }} * [http://themoneyconverter.com/USD/DKK.aspx ക്രൗൺ ഡാനിഷ് കറൻസി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101201051725/http://themoneyconverter.com/USD/DKK.aspx |date=2010-12-01 }} * [http://www.nationmaster.com/country/da-denmark/gov-government ഡെന്മാർക്ക് ഗവണ്മെന്റ്] * [http://eh.net/encyclopedia/article/henriksen.denmark എക്കണോമിക് ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071220233349/http://eh.net/encyclopedia/article/henriksen.denmark |date=2007-12-20 }} == വീഡിയോ == * [http://www.youtube.com/watch?v=iwNMvLFWKTM&feature=related ഗുഡെൻ നദി] {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} {{യൂറോപ്യൻ രാഷ്ട്രങ്ങൾ}} {{Euro-geo-stub}} [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഡെന്മാർക്ക്]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ അംഗരാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒരു അയൽരാജ്യം മാത്രമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നോർഡിക് രാജ്യങ്ങൾ]] n34jtt6lcxy2zzc4t4bj51iyy2s5dd6 0 3340 4620535 4616892 2026-05-20T07:57:18Z Sreehari lijinas 209493 4620535 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala Sahitya Akademi Award}} {{Infobox award | name = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം | current_awards =കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2024 | image = | imagesize = | caption = | description = | presenter = [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] | country = [[ഇന്ത്യ]] | reward = | location = | year = 1958 | year2 = | website = [http://www.keralasahityaakademi.org www.keralasahityaakademi.org] }} മലയാളഭാഷയെയും അതിന്റെ സാഹിത്യപൈതൃകത്തെയും സംരക്ഷിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനുമായി [[കേരള സർക്കാർ|കേരളസർക്കാരിന്റെ]] സാംസ്കാരിക വകുപ്പിനു കീഴിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഒരു സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമാണ്‌ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]], സാഹിത്യത്തിന്റെ മേഖലകളിൽ പ്രതിവർഷം മികച്ചസംഭാവനകൾ നൽകുന്നവർക്കായി അക്കാദമി വിവിധ മേഖലകളിൽ നൽകി വരുന്ന പുരസ്കാരമാണ് '''കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം''' <ref name="test1">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_index.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി വെബ്സൈറ്റ്].</ref><ref name="test2">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_awardb.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref>. =പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ = ==വിശിഷ്ടാഗംത്വം== {{main|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ വിശിഷ്ടാംഗത്വം നേടിയവരുടെ പട്ടിക}} ==കവിത== {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! വ്യക്തി |- | 1959 || [[കളിയച്ഛൻ (കവിത)|കളിയച്ഛൻ]] || [[പി. കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ]]<ref name="test3">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw2.htm കവിതയ്ക്ക് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികളുടെ ലിസ്റ്റ്]</ref> |- | 1960 || [[മലനാട്ടിൽ (കവിത)|മലനാട്ടിൽ]] || [[കെ.കെ. രാജ]]<ref name="test3"/> |- | 1961 || [[വിശ്വദർശനം (കവിത)|വിശ്വദർശനം]]|| [[ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]]<ref name="test3"/> |- |1962 ||[[സർഗസംഗീതം (കവിത)|സർഗസംഗീതം]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ]]<ref name="test3"/> |- |1963 || [[മുത്തശ്ശി (കവിത)|മുത്തശ്ശി]] || [[എൻ. ബാലാമണിയമ്മ]]<ref name="test3"/> |- | 1964 || [[കയ്പവല്ലരി (കവിത)|കയ്പവല്ലരി]] || [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ]]<ref name="test3"/> |- |1965 ||[[അവിൽപ്പൊതി (കവിത)|അവിൽപ്പൊതി]] || [[വി. കെ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]]<ref name="test3"/> |- |1966 ||[[മാണിക്യവീണ (കവിത)|മാണിക്യവീണ]] || [[വെണ്ണിക്കുളം ഗോപാലക്കുറുപ്പ്]]<ref name="test3"/> |- |1967 ||[[കഥാകവിതകൾ (കവിത)|കഥാകവിതകൾ]] || [[ഒളപ്പമണ്ണ]]<ref name="test3"/> |- | 1968 ||[[പാതിരാപ്പൂക്കൾ (കവിത)|പാതിരാപ്പൂക്കൾ]] || [[സുഗതകുമാരി]]<ref name="test3"/> |- | 1969 ||[[ഒരു പിടി നെല്ലിക്ക (കവിത)|ഒരു പിടി നെല്ലിക്ക]] || [[ഇടശ്ശേരി ഗോവിന്ദൻ നായർ]]<ref name="test3"/> |- |1970 ||[[‎ഗാന്ധിയും ഗോഡ്‌സേയും (കവിത)|ഗാന്ധിയും ഗോഡ്സേയും]] || [[എൻ.വി. കൃഷ്ണവാര്യർ]]<ref name="test3"/> |- |1971 || [[ബലിദർശനം (കവിത)|ബലിദർശനം]] || [[അക്കിത്തം]]<ref name="test3"/> |- |1972 || [[അഗ്നിശലഭങ്ങൾ (കവിത)|അഗ്നിശലഭങ്ങൾ]] || [[ഒ.എൻ.വി. കുറുപ്പ്]]<ref name="test3"/> |- |1973 ||[[ഉദ്യാനസൂനം (കവിത)|ഉദ്യാനസൂനം]] || [[എം.പി. അപ്പൻ]]<ref name="test3"/> |- |1974 ||[[കോട്ടയിലെ പാട്ട് (കവിത)|കോട്ടയിലെ പാട്ട്]] || [[പുനലൂർ ബാലൻ]]<ref name="test3"/> |- |1975 ||[[അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ കൃതികൾ (കവിത)|അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ കൃതികൾ]] || [[അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ]]<ref name="test3"/> |- |1976 ||[[വിളക്കുകൊളുത്തൂ (കവിത)‌|വിളക്കുകൊളുത്തൂ]] || [[പാലാ നാരായണൻ നായർ]]<ref name="test3"/> |- |1977 ||[[രാജപാത (കവിത)|രാജപാത]] || [[ചെമ്മനം ചാക്കോ]]<ref name="test3"/> |- | 1978 ||[[സുപ്രഭാതം (കവിത)|സുപ്രഭാതം]] || [[കടവനാട് കുട്ടികൃഷ്ണൻ|കടവനാട് കുട്ടിക്കൃഷ്ണൻ]]<ref name="test3"/> |- |1979 || [[ഭൂമിഗീതങ്ങൾ (കവിത)|ഭൂമിഗീതങ്ങൾ]] || [[വിഷ്ണുനാരായണൻ നമ്പൂതിരി]]<ref name="test3"/> |- | 1980 ||[[ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ‌ (കവിത)|ഡിസംബറിലെ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ]] || [[നാലാങ്കൽ കൃഷ്ണപിള്ള]]<ref name="test3"/> |- |1981 || [[ഒറ്റക്കമ്പിയുള്ള തമ്പുരു (കവിത)|ഒറ്റക്കമ്പിയുള്ള തമ്പുരു]] || [[പി. ഭാസ്കരൻ]]<ref name="test3"/> |- |1982 ||[[കടമ്മനിട്ടയുടെ കവിതകൾ]] || [[കടമ്മനിട്ട രാമകൃഷ്ണൻ]] <ref name="test3"/> |- | 1983 ||[[കലികാലം (കവിത)|കലികാലം]] || [[എം.എൻ. പാലൂർ]]<ref name="test3"/> |- | 1984 ||[[ആയിരം നാവുള്ള മൗനം (കവിത)|ആയിരം നാവുള്ള മൗനം]] ||[[യൂസഫലി കേച്ചേരി]]<ref name="test3"/> |- |1985 || [[സപ്തസ്വരം (കവിത)|സപ്തസ്വരം]] ||[[ജി. കുമാരപിള്ള]]<ref name="test3"/> |- |1986 ||[[സഫലമീ യാത്ര (കവിത)|സഫലമീ യാത്ര]] ||[[എൻ.എൻ. കക്കാട്]]<ref name="test3"/> |- | 1987 ||[[കുഞ്ഞുണ്ണിക്കവിതകൾ]] ||[[കുഞ്ഞുണ്ണിമാഷ്]]<ref name="test3"/> |- | 1988 || [[കിളിമൊഴികൾ (കവിത)|കിളിമൊഴികൾ]] || [[മാധവൻ അയ്യപ്പത്ത്]]<ref name="test3"/> |- |1989 ||[[ഇവനെക്കൂടി (കവിത)|ഇവനെക്കൂടി]] ||[[സച്ചിദാനന്ദൻ|കെ. സച്ചിദാനന്ദൻ]]<ref name="test3"/> |- | 1990 ||[[പുലാക്കാട്ട് രവീന്ദ്രന്റെ കവിതകൾ]] || [[പുലാക്കാട്ട് രവീന്ദ്രൻ]]<ref name="test3"/> |- |1991 ||[[നിശാഗന്ധി (കവിത)|നിശാഗന്ധി]] || [[പി. നാരായണക്കുറുപ്പ്]]<ref name="test3"/> |- |1992 ||[[നരകം ഒരു പ്രേമകവിത എഴുതുന്നു]] || [[ഡി. വിനയചന്ദ്രൻ]]<ref name="test3"/> |- |1993 || [[നാറാണത്തു ഭ്രാന്തൻ (കവിത)|നാറാണത്തു ഭ്രാന്തൻ]] || [[വി. മധുസൂദനൻ നായർ]]<ref name="test3"/> |- |1994 ||[[മൃഗശിക്ഷകൻ]] ||[[വിജയലക്ഷ്മി]]<ref name="test3"/> |- |1995 ||[[അർക്കപൂർണിമ]] || [[പ്രഭാവർമ്മ]]<ref name="test3"/> |- |1996 ||[[ആറ്റൂർ രവിവർമ്മയുടെ കവിതകൾ]] || [[ആറ്റൂർ രവിവർമ്മ]]<ref name="test3"/> |- |1997 ||[[അക്ഷരവിദ്യ]] || [[കെ.വി. രാമകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test3"/> |- |1998 ||[[കെ. ജി. ശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ കവിതകൾ]] ||[[കെ.ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള]]<ref name="test3"/> |- | 1999 ||[[വെയിൽ തിന്നുന്ന പക്ഷി]] || [[എ. അയ്യപ്പൻ]]<ref name="test3"/> |- |2000 ||[[ചമത (കവിത)|ചമത]] ||[[നീലമ്പേരൂർ മധുസൂദനൻ നായർ]]<ref name="test3"/> |- |2001 ||[[ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാടിന്റെ കവിതകൾ]] ||[[ബാലചന്ദ്രൻ ചുള്ളിക്കാട്]]<ref name="test3"/> |- |2002 ||[[കാണെക്കാണെ]] || [[പി.പി. രാമചന്ദ്രൻ]]<ref name="test3"/> |- |2003 ||[[കവിത (ആർ. രാമചന്ദ്രൻ)|കവിത]] ||[[ആർ. രാമചന്ദ്രൻ]]<ref name="test3"/> |- |2004 ||[[നെല്ലിക്കൽ മുരളീധരന്റെ കവിതകൾ]] || [[നെല്ലിക്കൽ മുരളീധരൻ]]<ref name="test3"/> |- |2005 ||[[ക്ഷണപത്രം]] || [[പി.പി. ശ്രീധരനുണ്ണി]]<ref name="test3"/> |- |2006 || [[ആൾമറ]] || [[റഫീക്ക് അഹമ്മദ്]]<ref name="test3"/> |- |2007 || [[ചെറിയാൻ കെ. ചെറിയാന്റെ തെരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ]] ||[[ചെറിയാൻ കെ. ചെറിയാൻ]]<ref name="test4">[http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/ksa_award07.pdf 2007-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref> |- |2008 ||[[എന്നിലൂടെ]] || [[ഏഴാച്ചേരി രാമചന്ദ്രൻ]]<ref name="test5">[http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/AWARD%20-%202008%20matter.pdf 2008-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref> |- |2009 ||[[മുദ്ര (കവിത)|മുദ്ര]] || [[എൻ.കെ. ദേശം]]<ref name="test6">[http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/ksaaward2009.pdf 2009-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref> |- | 2010 ||[[കവിത (കവിതാസമാഹാരം)|കവിത]] || [[മുല്ലനേഴി]]<ref name="test7">[http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/Award-Announcement-%2710.pdf 2010-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref> |- | 2011 ||[[കീഴാളൻ]] || [[കുരീപ്പുഴ ശ്രീകുമാർ]]<ref name="test8">[http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 2011-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120801131904/http://www.mathrubhumi.com/books/story.php?id=1811&cat_id=520 |date=2012-08-01 }}.</ref> |- | 2012 ||[[ഉപ്പന്റെ കൂവൽ വരയ്ക്കുന്നു]] || [[എസ്. ജോസഫ്]]<ref>{{cite news|title=സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു|url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=323905|accessdate=2013 ജൂലൈ 11|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=2013 ജൂലൈ 11|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304215108/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=323905|url-status=dead}}</ref> |- | 2013 ||[[ഓ നിഷാദ]] || [[കെ.ആർ. ടോണി]]<ref name="2013a">{{cite news|title=കെ.ആർ മീരയ്ക്കും ടോണിക്കും തോമസ് ജോസഫിനും കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്‌|url=http://www.mathrubhumi.com/books/article/news/3121/|accessdate=2014 December 19|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=2014 December 19|archive-date=2015-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150823090103/http://www.mathrubhumi.com/books/article/news/3121/|url-status=dead}}</ref> |- | 2014 ||[[ഇടിക്കാലൂരി പനമ്പട്ടടി]] || [[പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണൻ]]<ref name=2014a>{{cite web|title=ടി.പി. രാജീവനും വി.ആർ. സുധീഷിനും പി.എൻ. ഗോപീകൃഷ്ണനും അക്കാദമി അവാർഡ്|url=http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|website=മാധ്യമം|accessdate=2016 മാർച്ച് 16|archiveurl=https://archive.today/20160316114447/http://www.madhyamam.com/kerala/2016/mar/01/181337|archivedate=2016-03-16|url-status=live}}</ref> |- |2015 |[[ഹേമന്തത്തിലെ പക്ഷി]] |[[എസ്. രമേശൻ]] |- | 2016 || [[അമ്മയെ കുളിപ്പിക്കുമ്പോൾ]] || [[സാവിത്രി രാജീവൻ]]<ref name=2016a>{{cite news|title=2016 കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു|url=http://www.dcbooks.com/keralasahityaakademi-award_2016.html|website=DCB NEWS|accessdate=2019 ഓഗസ്റ്റ് 16|}}</ref> |- |2017 |[[മിണ്ടാപ്രാണി]] |[[വീരാൻകുട്ടി]] |- |2018 |[[ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ (കവിത)|ബുദ്ധപൂർണ്ണിമ]] |[[വി.എം. ഗിരിജ]] |- |2019 |[[രാത്രി പന്ത്രണ്ടരയ്ക്ക് ഒരു താരാട്ട്]] |[[പി. രാമൻ]]<ref name="thecue">{{cite news |title=മികച്ച നോവൽ മീശ; കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.thecue.in/around-us/2021/02/15/kerala-sahitya-akademi-awards-2019 |accessdate=15 ഫെബ്രുവരി 2021 |date=15 ഫെബ്രുവരി 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210215142451/https://www.thecue.in/around-us/2021/02/15/kerala-sahitya-akademi-awards-2019 |archivedate=2021-02-15 |url-status=live }}</ref> |- |2019 |[[കൊതിയൻ]] |[[എം.ആർ. രേണുകുമാർ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[താജ്മഹൽ (കവിതാസമാഹാരം)|താജ്മഹൽ]] |[[ഒ.പി. സുരേഷ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[മെഹ്‍ബൂബ് എക്സ്പ്രസ്|മെഹ്ബൂബ് എക്സ്പ്രസ്]] |[[അൻവർ അലി]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021">{{cite news |title=രാജശ്രീയ്ക്കും വിനോയ് തോമസിനും വൈശാഖനും പുരസ്‌കാരം; സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 |accessdate=27 ജൂലൈ 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220727140904/https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 |archivedate=2022-07-27 |url-status=bot: unknown }}</ref> |- |2022 |[[കടലാസുവിദ്യ]] |[[എൻ.ജി. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]]<ref name="അക്കാദമി2022">{{cite web |title=2022-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://keralasahityaakademi.org/2022-%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%87%e0%b4%b0%e0%b4%b3-%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b9%e0%b4%bf%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%af-%e0%b4%85%e0%b4%95%e0%b5%8d%e0%b4%95%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%ae%e0%b4%bf/ |publisher=കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി |accessdate=1 ജൂലൈ 2023 |archiveurl=https://archive.today/20230701142118/https://keralasahityaakademi.org/2022-%E0%B4%B2%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3-%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF-%E0%B4%85%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%AE%E0%B4%BF/ |archivedate=1 ജൂലൈ 2023 |date=1 ജൂലൈ 2023}}</ref> |- |2023 |[[തെരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ]] |[[കൽപ്പറ്റ നാരായണൻ]]<ref name="മനോരമ2023">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാര നിറവിൽ കൽപറ്റ നാരായണനും ഹരിത സാവിത്രിയും |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |publisher=മലയാള മനോരമ |accessdate=27 ജൂലൈ 2024 |archiveurl=https://archive.today/20240727082710/https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |archivedate=27 ജൂലൈ 2024}}</ref> |} ==നോവൽ== {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! നോവലിസ്റ്റ് |- | 1958 || [[ഉമ്മാച്ചു]] || [[പി.സി. കുട്ടിക്കൃഷ്ണൻ]] ( ഉറൂബ്)<ref name="test9">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw3.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച നോവലുകൾ].</ref> |- | 1959 || [[നാലുകെട്ട് (നോവൽ)|നാലുകെട്ട്]]|| [[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]]<ref name="test9"/> |- | 1960 || [[ഒരു വഴിയും കുറേ നിഴലുകളും]] || [[ടി.എ. രാജലക്ഷ്മി]]<ref name="test9"/> |- | 1961 || [[ഒരു തെരുവിന്റെ കഥ]] || [[എസ്.കെ. പൊറ്റക്കാട്]]<ref name="test9"/> |- | 1962 || [[മായ]] || [[കെ. സുരേന്ദ്രൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1963 || [[നിഴൽപ്പാടുകൾ]] || [[സി. രാധാകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test9"/> |- |1964 || [[ആത്മാവിന്റെ നോവുകൾ]] || [[പി.സി. ഗോപാലൻ]] (നന്തനാർ)<ref name="test9"/> |- | 1965 || [[ഏണിപ്പടികൾ]] || [[തകഴി ശിവശങ്കരപ്പിള്ള]] <ref name="test9"/> |- | 1966 || [[നിറമുള്ള നിഴലുകൾ]] || [[എം.കെ. മേനോൻ]] (വിലാസിനി) <ref name="test9"/> |- | 1967 || [[വേരുകൾ (നോവൽ)|വേരുകൾ]] || [[മലയാറ്റൂർ രാമകൃഷ്ണൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1968 || [[അരനാഴികനേരം (നോവൽ)|അരനാഴികനേരം]] || [[കെ.ഇ. മത്തായി]] (പാറപ്പുറത്ത്)<ref name="test9"/> |- | 1969 || [[ബലിക്കല്ല് (നോവൽ)|ബലിക്കല്ല്]] || [[പുതൂർ ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1970 || [[ആരോഹണം (നോവൽ‌)|ആരോഹണം]]|| [[വി.കെ.എൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1971 || [[തോറ്റങ്ങൾ]] || [[കോവിലൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1972 ||[[നക്ഷത്രങ്ങളേ കാവൽ]] || [[പി. പത്മരാജൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1973 || [[ഈ ലോകം, അതിലൊരു മനുഷ്യൻ]] || [[എം. മുകുന്ദൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1974 || [[ഇനി ഞാൻ ഉറങ്ങട്ടെ]] || [[പി.കെ. ബാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1975 || [[അഷ്ടപദി (നോവൽ)|അഷ്ടപദി]] || [[പെരുമ്പടവം ശ്രീധരൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1976 || [[നിഴലുറങ്ങുന്ന വഴികൾ]] || [[പി. വത്സല]]<ref name="test9"/> |- | 1977 || [[അഗ്നിസാക്ഷി]] || [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] <ref name="test9"/> |- | 1978 || [[സ്മാരകശിലകൾ]] || [[പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള]]<ref name="test9"/> |- | 1979 || [[നാർമടിപ്പുടവ]] || [[സാറാ തോമസ്]] <ref name="test9"/> |- | 1980 || [[ഇല്ലം (നോവൽ)|ഇല്ലം]] || [[ജോർജ് ഓണക്കൂർ]] <ref name="test9"/> |- | 1981 ||[[എണ്ണപ്പാടം (നോവൽ)|എണ്ണപ്പാടം]] || [[എൻ.പി. മുഹമ്മദ്]] <ref name="test9"/> |- | 1982 ||[[പാണ്ഡവപുരം (നോവൽ)|പാണ്ഡവപുരം]] || [[സേതു (സാഹിത്യകാരൻ)|സേതു]]<ref name="test9"/> |- | 1983 ||[[മഹാപ്രസ്ഥാനം]] || [[മാടമ്പ് കുഞ്ഞുകുട്ടൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1984 || [[ഒറോത]] || [[കാക്കനാടൻ]]<ref name="test9"/> |- |1985 || [[അഭയാർത്ഥികൾ (നോവൽ)|അഭയാർത്ഥികൾ]] || [[ആനന്ദ്]]<ref name="test9"/> |- | 1986 ||[[ശ്രുതിഭംഗം]] || [[ജി. വിവേകാനന്ദൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1987 || [[നഹുഷപുരാണം]] || [[കെ. രാധാകൃഷ്ണൻ (നോവലിസ്റ്റ്)|കെ. രാധാകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1988 || [[ഒരേ ദേശക്കാരായ ഞങ്ങൾ]] || [[ഖാലിദ്]] <ref name="test9"/> |- |1989 || [[പ്രകൃതിനിയമം (നോവൽ)|പ്രകൃതിനിയമം]] || [[സി.ആർ. പരമേശ്വരൻ ]]<ref name="test9"/> |- | 1990 ||[[ഗുരുസാഗരം]] || [[ഒ.വി. വിജയൻ]] <ref name="test9"/> |- | 1991 ||[[പരിണാമം (നോവൽ)|പരിണാമം]] || [[എം.പി. നാരായണപിള്ള]] <ref name="test9"/> |- | 1992 ||[[ദൃക്‌സാക്ഷി (നോവൽ)|ദൃക്‌സാക്ഷി]] || [[ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണൻ തിരുവാഴിയോട്]] <ref name="test9"/> |- | 1993 ||[[ഓഹരി (നോവൽ)|ഓഹരി]] || [[കെ.എൽ. മോഹനവർമ്മ]]<ref name="test9"/> |- |1994 || [[മാവേലി മൻറം]] || [[കെ.ജെ. ബേബി]] <ref name="test9"/> |- |1995 ||[[സൂഫി പറഞ്ഞ കഥ (നോവൽ)|സൂഫി പറഞ്ഞ കഥ]] || [[കെ.പി. രാമനുണ്ണി]]<ref name="test9"/> |- | 1996 || [[വൃദ്ധസദനം (നോവൽ)|വൃദ്ധസദനം]] || [[ടി.വി. കൊച്ചുബാവ]]<ref name="test9"/> |- | 1997 ||[[ജനിതകം (നോവൽ)|ജനിതകം]] || [[എം. സുകുമാരൻ]]<ref name="test9"/> |- | 1998 || [[ഇന്നലത്തെ മഴ]] || [[എൻ. മോഹനൻ]] <ref name="test9"/> |- |1999 || [[കൊച്ചരേത്തി]] || [[നാരായൻ]]<ref name="test9"/> |- | 2000 || [[ആത്മാവിനു ശരിയെന്നു തോന്നുന്ന കാര്യങ്ങൾ]] || [[സി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test9"/> |- | 2001 || [[ആലാഹയുടെ പെണ്മക്കൾ]] || [[സാറാ ജോസഫ്]]<ref name="test9"/> |- | 2002 ||[[അഘോരശിവം]] || [[യു.എ. ഖാദർ]]<ref name="test9"/> |- | 2003 ||[[വടക്കുനിന്നൊരു കുടുംബവൃത്താന്തം]] || [[അക്ബർ കക്കട്ടിൽ]]<ref name="test9"/> |- | 2004 ||[[ലന്തൻ ബത്തേരിയിലെ ലുത്തിനിയകൾ]] || [[എൻ.എസ്. മാധവൻ]]<ref name="test9"/> |- | 2005 || [[കണ്ണാടിയിലെ മഴ]] || [[ജോസ് പനച്ചിപ്പുറം]]<ref name="test9"/> |- | 2006 ||[[കലാപങ്ങൾക്കൊരു ഗൃഹപാഠം]] || [[ബാബു ഭരദ്വാജ്]]<ref name="test9"/> |- | 2007 || [[പാതിരാ വൻ‌കര]] || [[കെ. രഘുനാഥൻ]]<ref name="test4"/> |- | 2008 || [[ചാവൊലി]] || [[പി.എ. ഉത്തമൻ]]<ref name="test5"/> |- |2009 || [[ആടുജീവിതം]] || [[ബെന്യാമിൻ]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[ബർസ]] || [[ഖദീജ മുംതാസ്]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[മനുഷ്യന് ഒരു ആമുഖം]] || [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012|| [[അന്ധകാരനഴി]] || [[ഇ. സന്തോഷ് കുമാർ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി">{{cite news|title=സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു|url=സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു|accessdate=2013 ജൂലൈ 11|newspaper=ദേശാഭിമാനി|date=2013 ജൂലൈ 11}}</ref> |- | 2013|| [[ആരാച്ചാർ (നോവൽ)|ആരാച്ചാർ]] || [[കെ.ആർ. മീര]]<ref name="2013a"/> |- | 2014|| [[കെ.ടി.എൻ. കോട്ടൂർ എഴുത്തും ജീവിതവും]] || [[ടി.പി. രാജീവൻ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[തക്ഷൻകുന്ന് സ്വരൂപം]] |[[യു.കെ. കുമാരൻ|യു. കെ. കുമാരൻ]] |- |2016 |[[സുഗന്ധി എന്ന ആണ്ടാൾ ദേവനായകി]] |[[ടി.ഡി. രാമകൃഷ്ണൻ]] |- |2017 |[[നിരീശ്വരൻ]] |[[വി.ജെ. ജെയിംസ്]] |- |2018 |[[ഉഷ്ണരാശി]] |[[കെ.വി. മോഹൻകുമാർ]] |- |2019 |[[മീശ]] |[[എസ്. ഹരീഷ്]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[അടിയാളപ്രേതം]] |[[പി.എഫ്. മാത്യൂസ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[കല്യാണിയെന്നും ദാക്ഷായണിയെന്നും പേരായ രണ്ട് സ്ത്രീകളുടെ കത]] |[[ആർ. രാജശ്രീ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[പുറ്റ് (നോവൽ)|പുറ്റ്]] |[[വിനോയ് തോമസ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[സമ്പർക്കക്രാന്തി]] |[[വി. ഷിനിലാൽ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[സിൻ (നോവൽ)|സിൻ]] |[[ഹരിത സാവിത്രി]] <ref name="മനോരമ2023" /> |- |2024 |ആനോ |[[ജി.ആർ. ഇന്ദുഗോപൻ|ജി ആർ ഇന്ദുഗോപൻ]]<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/kerala-sahitya-akademi-awards-winners-2025-9439010|title=Kerala Sahitya Academy Awards: ഇന്ദുഗോപൻ്റെ നോവലിനും അനിത തമ്പിയുടെ കവിതയ്ക്കും ഷിനിലാലിൻ്റെ കഥയ്ക്കും കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്|access-date=2026-04-20|last=WebDesk|language=ml}}</ref> |} == ചെറുകഥ == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! കഥാകൃത്ത് |- | 1966 || [[നാലാൾ നാലുവഴി]] || [[പാറപ്പുറത്ത്]]<ref name="test10">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw1.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച ചെറുകഥകൾ]</ref> |- | 1967 ||[[അച്ചിങ്ങയും കൊച്ചുരാമനും (ചെറുകഥ)|അച്ചിങ്ങയും കൊച്ചുരാമനും]] || [[ഇ.എം. കോവൂർ]]<ref name="test10"/> |- | 1968 || [[തണുപ്പ് (ചെറുകഥ)|തണുപ്പ്]] ||[[മാധവിക്കുട്ടി]]<ref name="test10"/> |- | 1969 ||[[മോതിരം (ചെറുകഥ)|മോതിരം]] || [[കാരൂർ നീലകണ്ഠപിള്ള]]<ref name="test10"/> |- | 1970 ||[[പ്രസിഡണ്ടിന്റെ ആദ്യത്തെ മരണം]] ||[[എൻ.പി. മുഹമ്മദ്]] <ref name="test10"/> |- | 1971 ||[[ജലം (ചെറുകഥ)|ജലം]] || [[കെ.പി. നിർമൽ കുമാർ]]<ref name="test10"/> |- | 1972 ||[[പായസം (ചെറുകഥ)|പായസം]] || [[ടാറ്റാപുരം സുകുമാരൻ]]<ref name="test10"/> |- |1973 || [[മുനി (ചെറുകഥ)|മുനി]] || [[പട്ടത്തുവിള കരുണാകരൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1974 ||[[സാക്ഷി (ചെറുകഥ)|സാക്ഷി]] || [[ടി. പത്മനാഭൻ]]<ref name="test10"/> |- |1975 ||[[മലമുകളിലെ അബ്ദുള്ള]] || [[പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള]]<ref name="test10"/> |- | 1976 ||[[മരിച്ചിട്ടില്ലാത്തവരുടെ സ്മാരകം]] || [[എം. സുകുമാരൻ]]<ref name="test10"/> |- |1977 ||[[ശകുനം]] || [[കോവിലൻ]]<ref name="test10"/> |- |1978 ||[[പേടിസ്വപ്നങ്ങൾ (ചെറുകഥ)|പേടിസ്വപ്നങ്ങൾ]] || [[സേതു (സാഹിത്യകാരൻ)|സേതു]]<ref name="test10"/> |- |1979 ||[[ഒരിടത്ത് (ചെറുകഥ)|ഒരിടത്ത്]] || [[സക്കറിയ]]<ref name="test10"/> |- | 1980 ||[[അശ്വത്ഥാമാവിന്റെ ചിരി]] || [[കാക്കനാടൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1981 || [[വീടും തടവും]] || [[ആനന്ദ്]]<ref name="test10"/> |- | 1982 || [[നീരുറവകൾക്ക് ഒരു ഗീതം]] || [[ജി.എൻ. പണിക്കർ]]<ref name="test10"/> |- |1983 ||[[വാസ്തുഹാര (ചെറുകഥ)|വാസ്തുഹാര]] || [[സി.വി. ശ്രീരാമൻ]]<ref name="test10"/> |- |1984 || [[തൃക്കോട്ടൂർ പെരുമ]] || [[യു.എ. ഖാദർ]]<ref name="test10"/> |- | 1985 ||[[ഹൃദയവതിയായ ഒരു പെൺകുട്ടി]] || [[എം. മുകുന്ദൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1986 || [[സ്വർഗ്ഗം തുറക്കുന്ന സമയം]] || [[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]]<ref name="test10"/> |- | 1987 ||[[പുഴ (ചെറുകഥ)|പുഴ]] || [[വെട്ടൂർ രാമൻനായർ]]<ref name="test10"/> |- |1988 || [[ദിനോസറിന്റെ കുട്ടി]] || [[ഇ. ഹരികുമാർ]]<ref name="test10"/> |- | 1989 ||[[നൂൽപ്പാലം കടക്കുന്നവർ]] || [[വൈശാഖൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1990 ||[[ഭൂമിപുത്രന്റെ വഴി]] || [[എസ്.വി. വേണുഗോപൻ നായർ]]<ref name="test10"/> |- | 1991 ||[[കുളമ്പൊച്ച (ചെറുകഥ)|കുളമ്പൊച്ച]] || [[വി. ജയനാരായണൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1992 || [[വീടുവിട്ടുപോകുന്നു]] || [[കെ.വി. അഷ്ടമൂർത്തി]]<ref name="test10"/> |- |1993 ||[[മഞ്ഞിലെ പക്ഷി]] || [[മാനസി]]<ref name="test10"/> |- |1994 ||[[സമാന്തരങ്ങൾ (ചെറുകഥ)|സമാന്തരങ്ങൾ]]|| [[ശത്രുഘ്നൻ (സാഹിത്യകാരൻ)|ശത്രുഘ്നൻ]]<ref name="test10"/> |- |1995 || [[ഹിഗ്വിറ്റ (ചെറുകഥ)|ഹിഗ്വിറ്റ]] || [[എൻ.എസ്. മാധവൻ]]<ref name="test10"/> |- |1996 ||[[രാത്രിമൊഴി (ചെറുകഥ)|രാത്രിമൊഴി]] || [[എൻ. പ്രഭാകരൻ]]<ref name="test10"/> |- | 1997 ||[[ആശ്വാസത്തിന്റെ മന്ത്രച്ചരട്]] || [[മുണ്ടൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി]]<ref name="test10"/> |- | 1998 || [[ഒരു രാത്രിക്കു ഒരു പകൽ]]|| [[അശോകൻ ചരുവിൽ]]<ref name="test10"/> |- | 1999 || [[റെയിൻഡിയർ]]|| [[ചന്ദ്രമതി]]<ref name="test10"/> |- | 2000 || [[രണ്ട് സ്വപ്നദർശികൾ]]|| [[ഗ്രേസി]]<ref name="test10"/> |- | 2001 || [[ഘടികാരങ്ങൾ നിലയ്ക്കുന്ന സമയം]] || [[സുഭാഷ് ചന്ദ്രൻ]]<ref name="test10"/> |- |2002 || [[കർക്കടകത്തിലെ കാക്കകൾ (ചെറുകഥ)|കർക്കടകത്തിലെ കാക്കകൾ]]|| [[കെ.എ. സെബാസ്റ്റ്യൻ]]<ref name="test10"/> |- | 2003 || [[ജലസന്ധി (ചെറുകഥ)|ജലസന്ധി]] || [[പി. സുരേന്ദ്രൻ]]<ref name="test10"/> |- | 2004 || [[ജാഗരൂക (ചെറുകഥ)|ജാഗരൂക]] || [[പ്രിയ എ.എസ്.]]<ref name="test10"/> |- | 2005 || [[താപം (ചെറുകഥ)|താപം]] || [[ടി.എൻ. പ്രകാശ്]]<ref name="test10"/> |- |2006 || [[ചാവുകളി (ചെറുകഥ)|ചാവുകളി]] || [[ഇ. സന്തോഷ്കുമാർ]]<ref name="test10"/> |- | 2007 ||[[തിരഞ്ഞെടുത്ത കഥകൾ (ചെറുകഥ)|തിരഞ്ഞെടുത്ത കഥകൾ]] || [[ശിഹാബുദ്ദീൻ പൊയ്ത്തുംകടവ്]]<ref name="test4"/> |- | 2008 || [[കൊമാല (ചെറുകഥ)|കൊമാല]] || [[സന്തോഷ് ഏച്ചിക്കാനം]]<ref name="test5"/> |- | 2009 || [[ആവേ മരിയ (ചെറുകഥ)|ആവേ മരിയ]] || [[കെ.ആർ. മീര]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[പരസ്യശരീരം]] || [[ഇ.പി. ശ്രീകുമാർ]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[പോലീസുകാരന്റെ പെണ്മക്കൾ]] || [[യു.കെ. കുമാരൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[പേരമരം]] || [[സതീഷ്ബാബു പയ്യന്നൂർ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[മരിച്ചവർ സിനിമ കാണുകയാണ്]] || [[തോമസ് ജോസഫ്]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[ഭവനഭേദനം]] || [[വി.ആർ. സുധീഷ്]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[അഷിതയുടെ കഥകൾ]] |[[അഷിത]] |- |2016 |ആദം |[[എസ്. ഹരീഷ്]] |- |2017 |ഇതര ചരാചരങ്ങളുടെ ചരിത്രപുസ്തകങ്ങൾ |[[അയ്മനം ജോൺ]] |- |2018 |മാനാഞ്ചിറ |[[കെ. രേഖ]] |- |2019 |രാമച്ചി |[[വിനോയ് തോമസ്]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[വാങ്ക്]] |[[ഉണ്ണി ആർ.]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[വഴി കണ്ടുപിടിക്കുന്നവർ]] |[[വി.എം. ദേവദാസ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[മുഴക്കം]] |[[പി.എഫ്. മാത്യൂസ്]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[ഉദയ ആർട്സ് ആന്റ് സ്പോർട്സ് ക്ലബ്ബ്]] |[[എൻ. രാജൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == നാടകം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! നാടകകൃത്ത് |- | 1958 ||[[അഴിമുഖത്തേക്ക്]] || [[എൻ. കൃഷ്ണപിള്ള]]<ref name="test11">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw4.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച നാടകങ്ങൾ]</ref> |- |1959 ||[[മുടിയനായ പുത്രൻ (നാടകം)|മുടിയനായ പുത്രൻ]] || [[തോപ്പിൽ ഭാസി ]]<ref name="test11"/> |- | 1960 || [[പുതിയ ആകാശം പുതിയ ഭൂമി (നാടകം)|പുതിയ ആകാശം പുതിയ ഭൂമി]] || [[തോപ്പിൽ ഭാസി]]<ref name="test11"/> |- | 1961 || [[ഇബിലീസുകളുടെ നാട്ടിൽ]] || [[എൻ.പി. ചെല്ലപ്പൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- | 1962 || [[കാഞ്ചനസീത (നാടകം)|കാഞ്ചനസീത]] || [[സി.എൻ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- |1963 || [[കാക്കപ്പൊന്ന്]] || [[എസ്.എൽ. പുരം സദാനന്ദൻ]]<ref name="test11"/> |- |1964 || [[റയിൽപ്പാളങ്ങൾ]] || [[ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1965 || [[കാഫർ (നാടകം)|കാഫർ]] || [[കെ.ടി. മുഹമ്മദ്]]<ref name="test11"/> |- | 1966 || [[പ്രേതലോകം]] || [[എൻ.എൻ. പിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1967 || [[സ്വാതി തിരുനാൾ (കൈനിക്കര പത്മനാഭപിള്ള രചിച്ച നാടകം)|സ്വാതി തിരുനാൾ]] || [[കൈനിക്കര പത്മനാഭപിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1968 || [[പുലിവാൽ]] || [[പി.കെ. വീരരാഘവൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- | 1969 ||[[യു.ഡി. ക്ലാർക്ക് (നാടകം)|യു.ഡി. ക്ലാർക്ക്]] || [[പി. ഗംഗാധരൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- |1970 ||[[മാതൃകാമനുഷ്യൻ]] || [[കൈനിക്കര കുമാരപിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1971 ||[[അഹല്യ (നാടകം)|അഹല്യ]] || [[പി.ആർ. ചന്ദ്രൻ]]<ref name="test11"/> |- | 1972 || [[പ്രളയം (നാടകം)|പ്രളയം]] || [[ഓംചേരി എൻ.എൻ പിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1973 || [[കുപ്പിക്കല്ലുകൾ]] || [[പി.വി. കുര്യാക്കോസ്]]<ref name="test11"/> |- | 1974 ||[[ചാവേർപ്പട (നാടകം)|ചാവേർപ്പട]] || [[അസീസ്]]<ref name="test11"/> |- | 1975 ||[[നാടകചക്രം]] || [[കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ]]<ref name="test11"/> |- | 1976 || [[സമസ്യ (നാടകം)|സമസ്യ]] || [[കെ.എസ്. നമ്പൂതിരി]]<ref name="test11"/> |- | 1977 ||[[വിശ്വരൂപം (നാടകം)|വിശ്വരൂപം]] || [[സുരാസു]]<ref name="test11"/> |- | 1978 || [[ജ്വലനം (നാടകം)|ജ്വലനം]] || [[സി.എൽ. ജോസ്]]<ref name="test11"/> |- |1979 || [[സാക്ഷി (നാടകം)|സാക്ഷി]] || [[ടി.എൻ. ഗോപിനാഥൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- |1980 ||[[ജാതൂഗൃഹം]]|| [[വൈക്കം ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- |1981 ||[[പെരുന്തച്ചൻ (നാടകം)|പെരുന്തച്ചൻ]] || [[ടി.എം. അബ്രഹാം]]<ref name="test11"/> |- |1982 || [[ഗോപുരനടയിൽ]] || [[എം.ടി. വാസുദേവൻ നായർ]]<ref name="test11"/> |- | 1983 || [[അഗ്നി (നാടകം)|അഗ്നി]] || [[വയലാ വാസുദേവൻ പിള്ള]]<ref name="test11"/> |- | 1984 || [[നികുംഭില]] || [[കടവൂർ ജി. ചന്ദ്രൻപിള്ള]]<ref name="test11"/> |- |1985 || [[സൗപർണിക]] || [[ആർ. നരേന്ദ്രപ്രസാദ്]]<ref name="test11"/> |- |1986 || [[ദക്ഷിണായനം (നാടകം)|ദക്ഷിണായനം]] || [[ടി.പി. സുകുമാരൻ]]<ref name="test11"/> |- | 1987 ||[[മൂന്നു വയസ്സന്മാർ]] || [[സി.പി. രാജശേഖരൻ]]<ref name="test11"/> |- | 1988 || [[പുലിജന്മം (നാടകം)|പുലിജന്മം]] || [[എൻ. പ്രഭാകരൻ]]<ref name="test11"/> |- |1989 ||[[പാവം ഉസ്മാൻ]] || [[പി. ബാലചന്ദ്രൻ]]<ref name="test11"/> |- |1990 ||[[സ്വാതിതിരുനാൾ (പിരപ്പൻകോട് മുരളി രചിച്ച നാടകം)|സ്വാതിതിരുനാൾ]] || [[പിരപ്പൻകോട് മുരളി]]<ref name="test11"/> |- |1991 ||[[അഭിമതം]] || [[വാസു പ്രദീപ്]]<ref name="test11"/> |- | 1992 || [[മണ്ടേലയ്ക്ക് സ്‌നേഹപൂർവം വിന്നി]] || [[പി.എം. ആന്റണി]]<ref name="test11"/> |- | 1993 || [[മൗനം നിമിത്തം]] || [[എ.എൻ. ഗണേഷ്]]<ref name="test11"/> |- |1994 || [[നരഭോജികൾ (നാടകം)|നരഭോജികൾ]] || [[പറവൂർ ജോർജ്]]<ref name="test11"/> |- | 1995 || [[സമതലം (നാടകം)|സമതലം]] || [[മുല്ലനേഴി]]<ref name="test11"/> |- | 1996 ||[[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി (നാടകം)|മദ്ധ്യധരണ്യാഴി]] || [[ജോയ് മാത്യു]]<ref name="test11"/> |- | 1997 || [[രാജസഭ]] || [[ഇബ്രാഹിം വെങ്ങര]]<ref name="test11"/> |- | 1998 || [[ഗാന്ധി (നാടകം)|ഗാന്ധി]] || [[സച്ചിദാനന്ദൻ]]<ref name="test11"/> |- |1999 || [[വാണിഭം (നാടകം)|വാണിഭം]] || [[എൻ. ശശിധരൻ]]<ref name="test11"/> |- | 2000 ||[[ചെഗുവേര (നാടകം)|ചെഗുവേര]] || [[കരിവെള്ളൂർ മുരളി]]<ref name="test11"/> |- | 2001 || [[പദപ്രശ്നങ്ങൾക്കിടയിൽ അവളും അയാളും]] || [[സതീഷ് കെ. സതീഷ്]]<ref name="test11"/> |- | 2002 || [[അമരാവതി സബ്ട്രഷറി]] || [[ശ്രീമൂലനഗരം മോഹൻ]]<ref name="test11"/> |- | 2003 || [[വന്നന്ത്യേ കാണാം]] || [[തുപ്പേട്ടൻ]]<ref name="test11"/> |- | 2004 ||[[വിരൽപ്പാട്]] || [[ശ്രീജനാർദ്ദനൻ]]<ref name="test11"/> |- | 2005 || [[ഓരോരോ കാലത്തിലും]] || [[ശ്രീജ കെ.വി.]]<ref name="test11"/> |- | 2006 ||[[സദൃശവാക്യങ്ങൾ]] || [[സി. ഗോപൻ]]<ref name="test11"/> |- |2007 || [[ദ്രാവിഡവൃത്തം]] || [[ഫ്രാൻസിസ് ടി. മാവേലിക്കര]]<ref name="test4"/> |- | 2008 ||[[പതിനെട്ടു നാടകങ്ങൾ]] || [[ജയപ്രകാശ് കുളൂർ]]<ref name="test5"/> |- |2009 || [[സ്വാതന്ത്ര്യം തന്നെ ജീവിതം]] || [[കെ.എം. രാഘവൻ നമ്പ്യാർ]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[മരം പെയ്യുന്നു]] || [[എ. ശാന്തകുമാർ]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[ചൊല്ലിയാട്ടം]] || [[ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[മറിമാൻ കണ്ണിൽ]] || [[എം.എൻ. വിനയകുമാർ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[ജിന്ന് കൃസ്ണൻ]] || [[റഫീഖ് മംഗലശ്ശേരി]] <ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[ഏറ്റേറ്റ് മലയാളൻ]] || [[വി.കെ. പ്രഭാകരൻ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[മത്തി (നാടകം)|മത്തി]] |[[ജിനോ ജോസഫ്]] |- |2016 |ലല്ല |[[സാംകുട്ടി പട്ടംകരി]] |- |2017 |സ്വദേശാഭിമാനി |[[എസ്.വി. വേണുഗോപൻ നായർ]] |- |2018 |ചൂട്ടും കൂറ്റും |[[രാജ്‌മോഹൻ നീലേശ്വരം]] |- |2019 |അരങ്ങിലെ മത്സ്യഗന്ധികൾ |[[സജിത മഠത്തിൽ]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |ഏലി ഏലി ലമാ സബക്താനി |[[ജിഷ അഭിനയ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[ദ്വയം]] |[[ശ്രീജിത്ത് പൊയിൽക്കാവ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[നമുക്ക് ജീവിതം പറയാം]] |[[പ്രദീപ് മണ്ടൂർ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[കുമരു]] |[[എമിൽ മാധവി]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്]] |[[ഗിരീഷ് പി.സി. പാലം]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == നിരൂപണം, പഠനം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ലേഖകൻ |- |1966 || [[കല ജീവിതംതന്നെ]] || [[കുട്ടികൃഷ്ണമാരാർ]]<ref name="test12">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw5.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച നിരൂപണ-പഠന ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]</ref> |- | 1967 ||[[ഇസങ്ങൾക്കപ്പുറം]] || [[എസ്. ഗുപ്തൻ നായർ]]<ref name="test12"/> |- | 1968 ||[[മാനസികമായ അടിമത്തം]] || [[തായാട്ട് ശങ്കരൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1969 || [[മലയാളപ്പിറവി]] || [[കെ. രാഘവൻപിള്ള]]<ref name="test12"/> |- | 1970 || [[കലാദർശനം]] || [[കെ.എം. ഡാനിയേൽ]]<ref name="test12"/> |- |1971 ||[[ഉപഹാരം]] || [[കെ. ഭാസ്കരൻ നായർ|ഡോ. കെ. ഭാസ്കരൻ നായർ]]<ref name="test12"/> |- |1972 || [[നാടകദർപ്പണം]] || [[എൻ.എൻ. പിള്ള]]<ref name="test12"/> |- | 1973 || [[സീത മുതൽ സത്യവതി വരെ]] || [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]]<ref name="test12"/> |- | 1974 ||[[കേരളപാണിനീയ ഭാഷ്യം]] || [[സി.എൽ. ആന്റണി]]<ref name="test12"/> |- | 1975 ||[[പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യതത്ത്വശാസ്ത്രം]] || [[കെ.എം. തരകൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1976 ||[[ചെറുകഥ : ഇന്നലെ ഇന്ന്]] || [[എം. അച്യുതൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1977 || [[നളിനി എന്ന കാവ്യശില്പം]] || [[നിത്യ ചൈതന്യ യതി|നിത്യചൈതന്യയതി]]<ref name="test12"/> |- | 1978 || [[കൈരളീധ്വനി]] || [[പി.കെ. നാരായണപിള്ള]]<ref name="test12"/> |- | 1979 || [[വള്ളത്തോളിന്റെ കാവ്യശില്പം]] || [[എൻ.വി. കൃഷ്ണവാരിയർ]]<ref name="test12"/> |- | 1980 || [[വർണ്ണരാജി]] || [[എം. ലീലാവതി]]<ref name="test12"/> |- | 1981 || [[ഉറുമീസ് തരകന്റെ ഉപന്യാസങ്ങൾ]] || [[ഉറുമീസ് തരകൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1982 || [[ചിതയിലെ വെളിച്ചം]] || [[എം.എൻ. വിജയൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1983 || [[അയ്യപ്പപ്പണിക്കരുടെ ലേഖനങ്ങൾ]] || [[അയ്യപ്പപ്പണിക്കർ]]<ref name="test12"/> |- | 1984 ||[[മലയാള സാഹിത്യവിമർശനം]] || [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]]<ref name="test12"/> |- | 1985 || [[അവധാരണം (ഗ്രന്ഥം)|അവധാരണം]] || [[എം.കെ. സാനു]]<ref name="test12"/> |- | 1986 ||[[കവിയും കവിതയും കുറേക്കൂടി]] || [[പി. നാരായണക്കുറുപ്പ്]]<ref name="test12"/> |- | 1987 ||[[പ്രതിപാത്രം ഭാഷണഭേദം]] || [[എൻ. കൃഷ്ണപിള്ള]]<ref name="test12"/> |- | 1988 ||[[മാർക്സിസ്റ്റ് സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം: ഉത്ഭവവും വളർച്ചയും]] || [[പി. ഗോവിന്ദപ്പിള്ള]]<ref name="test12"/> |- |1989 || [[എ.പി.പി.യുടെ പ്രബന്ധങ്ങൾ]] || [[എ.പി.പി. നമ്പൂതിരി]]<ref name="test12"/> |- |1990 || [[ഛത്രവും ചാമരവും]] || [[എം.പി. ശങ്കുണ്ണി നായർ]]<ref name="test12"/> |- |1991 || [[കാല്പനികത (ഗ്രന്ഥം)|കാല്പനികത]] || [[ബി. ഹൃദയകുമാരി]]<ref name="test12"/> |- |1992 ||[[അന്വയം]] || [[ആർ. വിശ്വനാഥൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1993 || [[കേരള കവിതയിലെ കലിയും ചിരിയും]] || [[പ്രസന്നരാജൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1994 || [[ജീവന്റെ കൈയൊപ്പ്‌]] || [[ആഷാമേനോൻ]]<ref name="test12"/> |- |1995 ||[[അക്ഷരവും ആധുനികതയും]] || [[ഇ.വി. രാമകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test12"/> |- |1996 || [[നോവൽ സാഹിത്യ പഠനങ്ങൾ]] || [[ഡി. ബെഞ്ചമിൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1997 || [[പിതൃഘടികാരം]] || [[പി.കെ. രാജശേഖരൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1998 || [[ഉത്തരാധുനികത വർത്തമാനവും വംശാവലിയും]] || [[കെ.പി. അപ്പൻ]]<ref name="test12"/> |- | 1999 || [[സാഹിത്യം സംസ്കാരം സമൂഹം]] || [[വി. അരവിന്ദാക്ഷൻ]]<ref name="test12"/> |- | 2000 ||[[പാഠവും പൊരുളും]] || [[സി. രാജേന്ദ്രൻ]]<ref name="test12"/> |- | 2001 ||[[ആത്മാവിന്റെ മുറിവുകൾ]] || [[എം. തോമസ് മാത്യു]]<ref name="test12"/> |- | 2002 || [[കഥയും പരിസ്ഥിതിയും]] || [[ജി. മധുസൂദനൻ]]<ref name="test12"/> |- | 2003 ||[[മലയാളിയുടെ രാത്രികൾ]] || [[കെ.സി. നാരായണൻ]]<ref name="test12"/> |- |2004 ||[[അനുശീലനം]] || [[കെ.പി. ശങ്കരൻ]] <ref name="test12"/> |- | 2005 || [[പ്രതിവാദങ്ങൾ]] || [[വി.സി. ശ്രീജൻ]]<ref name="test12"/> |- | 2006 || [[കവിതയുടെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] || [[ഇ.പി. രാജഗോപാലൻ]]<ref name="test12"/> |- | 2007 || [[ഇടശ്ശേരിക്കവിത - ശില്പവിചാരം]] || [[കെ.പി. മോഹനൻ (സാഹിത്യകാരൻ‌)|കെ.പി. മോഹനൻ]]<ref name="test4"/> |- | 2008 || [[മറുതിര കാത്തുനിന്നപ്പോൾ]] || [[വി. രാജകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test5"/> |- | 2009 || [[ആഖ്യാനത്തിന്റെ അടരുകൾ]] || [[കെ.എസ്. രവികുമാർ]]<ref name="test6"/> |- |2010 || [[മലയാളനോവൽ ഇന്നും ഇന്നലെയും]] || [[എം.ആർ. ചന്ദ്രശേഖരൻ]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[വാക്കുകളും വസ്തുക്കളും]] || [[ബി. രാജീവൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[പെണ്ണെഴുതുന്ന ജീവിതം]] || [[എൻ.കെ. രവീന്ദ്രൻ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[അജ്ഞാതവുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങൾ]] || [[സുനിൽ പി. ഇളയിടം]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[ഉണർവിന്റെ ലഹരിയിലേക്ക്]] || [[എം. ഗംഗാധരൻ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[വംശചിഹ്നങ്ങൾ]] |[[സി.ആർ. പരമേശ്വരൻ|സി. ആർ. പരമേശ്വരൻ]] |- |2016 |ആശാൻ കവിത-സ്ത്രീപുരുഷ സമവാക്യങ്ങളിലെ കലാപം |എസ് സുധീഷ് |- |2017 |കവിതയുടെ ജീവചരിത്രം |[[കൽപറ്റ നാരായണൻ]] |- |2018 |ആധുനികതയുടെ പിന്നാമ്പുറം |[[പി.പി. രവീന്ദ്രൻ|പി.പി.രവീന്ദ്രൻ]] |- |2019 |പാന്ഥരും വഴിയമ്പലങ്ങളും |[[ഡോ.കെ.എം. അനിൽ]] |- |2020 |വൈലോപ്പിള്ളിക്കവിത ഒരു ഇടതുപക്ഷ വായന | ഡോ.പി.സോമൻ |- |2021 |വാക്കിലെ നേരങ്ങൾ |[[എൻ. അജയകുമാർ]] |} == ജീവചരിത്രം, ആത്മകഥ == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- |1992 ||[[അരങ്ങു കാണാത്ത നടൻ]] || [[തിക്കോടിയൻ]]<ref name="test13">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw6.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച ജീവചരിത്രങ്ങളും ആത്മകഥകളും] .</ref> |- | 1993 || [[അർദ്ധവിരാമം (ഗ്രന്ഥം)|അർദ്ധവിരാമം]] || [[അമർത്ത്യാനന്ദ]]<ref name="test13"/> |- |1994 ||[[പഥികയും വഴിയോരത്തെ മണിദീപങ്ങളും]] || [[കെ. കല്യാണിക്കുട്ടിയമ്മ]]<ref name="test13"/> |- | 1995 || [[വിപ്ലവ സ്മരണകൾ : ഭാഗം ഒന്ന്]] || [[പുതുപ്പള്ളി രാഘവൻ]]<ref name="test13"/> |- |1996 || [[ചരിത്രത്തിനൊപ്പം നടന്ന ഒരാൾ]] || [[എ.വി. അനിൽകുമാർ]]<ref name="test13"/> |- |1997 || [[രാജദ്രോഹിയായ രാജ്യസ്നേഹി]] || [[ടി. വേണുഗോപാൽ]]<ref name="test13"/> |- | 1998 || [[ശുചീന്ദ്രം രേഖകൾ]] || [[ടി.എൻ. ഗോപകുമാർ]]<ref name="test13"/> |- | 1999 || [[കൊടുങ്കാറ്റുയർത്തിയ കാലം]] || [[ജോസഫ് ഇടമറുക്]]<ref name="test13"/> |- | 2000 || [[വി.ആർ. കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛൻ: ആത്മകഥ]] || [[വി.ആർ. കൃഷ്ണനെഴുത്തച്ഛൻ]]<ref name="test13"/> |- |2001 || [[എ.കെ. പിള്ള: ആദർശങ്ങളുടെ രക്തസാക്ഷി]] || [[എ. രാധാകൃഷ്ണൻ]] <ref name="test13"/> |- | 2002 || [[അച്ഛൻ (ഗ്രന്ഥം)|അച്ഛൻ]] || [[നീലൻ]]<ref name="test13"/> |- | 2003 ||[[ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ (ജീവചരിത്രം)|ബെർട്രാൻഡ് റസ്സൽ]] || [[വി. ബാബുസേനൻ]]<ref name="test13"/> |- | 2004 || [[ഒരച്ഛന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ]] || [[ഈച്ചരവാരിയർ]]<ref name="test13"/> |- | 2005 || [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ (ചരിത്രവഴിയിലെ ദീപശിഖ)]] || [[എൽ.വി. ഹരികുമാർ]]<ref name="test13"/> |- |2006 || [[എന്റെ ജീവിതം]] || [[ജി. ജനാർദ്ദനക്കുറുപ്പ്]]<ref name="test13"/> |- |2007 || [[പവനപർവം]] || [[പാർവതി പവനൻ]]<ref name="test4"/> |- |2008 || [[സ്മൃതിപർവം]] || [[പി.കെ. വാരിയർ]]<ref name="test5"/> |- | 2009 ||[[ഘോഷയാത്ര]] || [[ടി.ജെ.എസ്. ജോർജ്]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[അനുഭവങ്ങൾ അനുഭാവങ്ങൾ]] || [[പി.കെ.ആർ. വാര്യർ|ഡോ. പി.കെ.ആർ. വാര്യർ]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[കെ.ആർ .ഗൗരിയമ്മ-ആത്മകഥ]] || [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[എന്റെ പ്രദക്ഷിണ വഴികൾ]] || [[എസ്. ജയചന്ദ്രൻ നായർ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[സ്വരഭേദങ്ങൾ]] || [[ഭാഗ്യലക്ഷ്മി]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[പരൽമീൻ നീന്തുന്ന പാടം]] || [[സി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[ഗ്രീൻ റൂം]] |[[ഇബ്രാഹിം വെങ്ങര]] |- |2016 |എ.കെ.ജി ഒരൂ സമ്പൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം |ചന്തവിള മുരളി |- |2017 |തക്കിജ-എന്റെ ജയിൽ ജീവിതം |ജയചന്ദ്രൻ മോകേരീ |- |2018 |ആത്മായനം |[[മുനി നാരായണ പ്രസാദ്]] |- |2019 |ജാലകങ്ങൾ : ഒരു ചരിത്രാന്വേഷിയുടെ വഴികൾ, കാഴ്ചകൾ |[[എം.ജി.എസ്. നാരായണൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[മുക്തകണ്ഠം വികെഎൻ]] |[[കെ. രഘുനാഥൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[അറ്റുപോകാത്ത ഓർമകൾ]] |[[ടി.ജെ. ജോസഫ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[എതിര്]] |[[എം. കുഞ്ഞാമൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ന്യൂസ് റൂം]] |[[ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[ഒരന്വേഷണത്തിന്റെ കഥ]] |[[കെ. വേണു]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- | 1989 || [[കേരളം - മണ്ണും മനുഷ്യനും]] || [[തോമസ് ഐസക്ക്]]<ref name="test14">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw7.htm വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യ മേഖലയിൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]</ref> |- | 1990 || [[സ്വാതന്ത്ര്യസമരം (ഗ്രന്ഥം)|സ്വാതന്ത്ര്യസമരം]] || [[എം.എൻ. സത്യാർത്ഥി]]<ref name="test14"/> |- | 1991 || [[കേരളീയത-ചരിത്രമാനങ്ങൾ]] || [[എം.ആർ. രാഘവവാരിയർ]]<ref name="test14"/> |- | 1992 || [[കേരളത്തിലെ നാടൻ കലകൾ]] || [[എ.കെ. നമ്പ്യാർ]]<ref name="test14"/> |- | 1993 || [[ദർശനത്തിന്റെ പൂക്കൾ]] || [[പൗലോസ് മാർ ഗ്രിഗോറിയസ്]]<ref name="test14"/> |- | 1994 || [[ജൈവമനുഷ്യൻ]] || [[ആനന്ദ്]]<ref name="test14"/> |- | 1995 || [[ഗാന്ധിയുടെ ജീവിതദർശനം]] || [[കെ. അരവിന്ദാക്ഷൻ]]<ref name="test14"/> |- | 1996 || [[പടേനി (ഗ്രന്ഥം)|പടേനി]] || [[കടമ്മനിട്ട വാസുദേവൻ പിള്ള]]<ref name="test14"/> |- | 1997 || [[കേരളത്തിലെ ചുവർചിത്രങ്ങൾ]] || [[എം.ജി. ശശിഭൂഷൺ]]<ref name="test14"/> |- | 1998 || [[പരിണാമത്തിന്റെ പരിണാമം]] || [[എ.എൻ. നമ്പൂതിരി]]<ref name="test14"/> |- | 1999 ||[[ആദിമുദ്രണം ഭാരതത്തിലും മലയാളത്തിലും]] || [[കെ.എം. ഗോവി]]<ref name="test14"/> |- | 2000 ||[[വേദശബ്ദരത്നാകരം]] || [[ഡി. ബാബു പോൾ|ഡി.ബാബുപോൾ]]<ref name="test14"/> |- | 2001 || [[ദേവസ്പന്ദനം]] || [[എം.വി. ദേവൻ]]<ref name="test14"/> |- | 2002 || [[ചിത്രകല ഒരു സമഗ്രപഠനം]] || [[ആർ. രവീന്ദ്രനാഥ്]]<ref name="test14"/> |- | 2003 || [[മലയാള സംഗീതനാടക ചരിത്രം]] || [[കെ. ശ്രീകുമാർ]]<ref name="test14"/> |- | 2004 || [[ഡി.എൻ.എ. വഴി ജീവാത്മാവിലേക്ക്]] || [[സി.എ. നൈനാൻ]]<ref name="test14"/> |- | 2005 ||[[മരുമക്കത്തായം (ഗ്രന്ഥം)|മരുമക്കത്തായം]] || [[കെ.ടി. രവിവർമ്മ]]<ref name="test14"/> |- | 2006 ||[[കൺവഴികൾ കാഴ്ചവട്ടങ്ങൾ]] || [[സുനിൽ പി. ഇളയിടം]]<ref name="test14"/> |- |2007 || [[കേരള സാംസ്കാരികചരിത്ര നിഘണ്ടു]] || [[എസ്.കെ. വസന്തൻ]]<ref name="test4"/> |- | 2008 ||[[സ്വത്വരാഷ്ട്രീയം (ഗ്രന്ഥം)|സ്വത്വരാഷ്ട്രീയം]] || [[പി.കെ. പോക്കർ]]<ref name="test5"/> |- | 2009 || [[സ്ഥലം കാലം കല]] || [[വിജയകുമാർ മേനോൻ]]<ref name="test6"/> |- | 2010 ||[[കുഞ്ഞു കണങ്ങൾക്ക് വസന്തം]] || [[ടി. പ്രദീപ്|ഡോ. ടി. പ്രദീപ്]]<ref name="test7"/> |- | 2011 ||[[ഈണവും താളവും]] || [[എൽ.എസ്. രാജഗോപാലൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 ||[[സാംസ്ക്കാരിക മുദ്രകൾ]] || [[നടുവട്ടം ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 ||[[സംസ്മൃതി]] || [[കെ. രാജശേഖരൻ നായർ]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 ||[[പരിസ്ഥിതിപഠനത്തിന് ഒരാമുഖം]] || [[എ. അച്യുതൻ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും]] |[[കെ.എൻ. ഗണേശ്|കെ. എൻ. ഗണേശ്]] |- |2016 |ചവിട്ടുനാടക വിജ്ഞാനകോശം |ഫാ. വി പി ജോസഫ് വലിയവീട്ടിൽ |- |2017 |നദീവിജ്ഞാനീയം |എൻ.ജെ.കെ. നായർ |- |2018 |പദാർത്ഥം മുതൽ ദൈവകണംവരെ |ഡോ. കെ. ബാബുജോസഫ് |- |2019 |നഷ്ടമാകുന്ന നമ്മുടെ സ്വപ്നഭൂമി |[[ജി. മധുസൂദനൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |ശാസ്ത്രസാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ ചരിത്രം |[[ആർ.വി.ജി. മേനോൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |മാർക്സിസവും ഫെമിനിസവും ചരിത്രപരമായ വിശകലനം |[[ടി.കെ. ആനന്ദി|ഡോ. ടി.കെ. ആനന്ദി]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും കേരളവും - സൂചനകളും കാരണങ്ങളും]] |[[ഗോപകുമാർ ചോലയിൽ|ഡോ: ഗോപകുമാർ ചോലയിൽ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ഭാഷാസൂത്രണം പൊരുളും വഴികളും]] |[[സി.എം. മുരളീധരൻ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[മലയാളി ഒരു ജനിതകവായന]] |[[കെ. സേതുരാമൻ|കെ. സേതുരാമൻ ഐ.പി.എസ്.]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ]] |[[ബി. രാജീവൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == ഹാസ്യസാഹിത്യം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- | 1992 ||[[സ്കൂൾ ഡയറി]] || [[അക്‌ബർ കക്കട്ടിൽ]]<ref name="test15">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw8.htm ഹാസ്യസാഹിത്യത്തിന് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]</ref> |- |1993 || [[ജീവിതാഹ്ലാദത്തിന്റെ നിറനിലാവ്]] || [[ഒ.പി. ജോസഫ്]]<ref name="test15"/> |- | 1994 || [[ഇരുകാലിമൂട്ടകൾ]] || [[സി.പി. നായർ]]<ref name="test15"/> |- | 1995 || [[കിഞ്ചനവർത്തമാനം]] || [[ചെമ്മനം ചാക്കോ]]<ref name="test15"/> |- | 1996 ||[[വായിൽ വന്നത് കോതയ്ക്ക് പാട്ട്]] || [[സുകുമാർ]]<ref name="test15"/> |- | 1997 || - || - |- | 1998 ||[[നാനാവിധം]] || [[കെ. നാരായണൻ നായർ]]<ref name="test15"/> |- | 1999 ||[[അമ്പട ഞാനേ]] || [[പി. സുബ്ബയ്യാപിള്ള]]<ref name="test15"/> |- | 2000 || [[കലികോലം]] || [[കൃഷ്ണ പൂജപ്പുര]]<ref name="test15"/> |- | 2001 || [[പടച്ചോനിക്ക് സലാം]] || [[കോഴിക്കോടൻ]]<ref name="test15"/> |- | 2002 || [[നഥിങ് ഓഫീഷ്യൽ]] || [[ജിജി തോസൺ]]<ref name="test15"/> |- | 2003 ||[[സ്നേഹപൂർവ്വം പനച്ചി]] || [[ജോസ് പനച്ചിപ്പുറം]]<ref name="test15"/> |- | 2004 || [[കളക്ടർ കഥയെഴുതുകയാണ്]] || [[പി.സി. സനൽകുമാർ]]<ref name="test15"/> |- | 2005 || [[19, കനാൽ റോഡ്]] || [[ശ്രീബാല കെ. മേനോൻ]]<ref name="test15"/> |- | 2006 ||[[വികടവാണി]] || [[നന്ദകിഷോർ]]<ref name="test15"/> |- | 2007 || - || - |- | 2008 || [[കറിയാച്ചന്റെ ലോകം]] || [[കെ.എൽ. മോഹനവർമ്മ]] <ref name="test5"/> |- | 2009 || [[റൊണാൾഡ് റീഗനും ബാലൻ മാഷും]] || [[മാർഷെൽ]]<ref name="test6"/> |- |2010 ||[[ശ്രീഭൂതനാഥവിലാസം നായർ ഹോട്ടൽ]] || [[സി.ആർ. ഓമനക്കുട്ടൻ]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[കളിയും കാര്യവും]] || [[ലളിതാംബിക]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[ഒരു നാനോ കിനാവ്]] || [[പി.ടി. ഹമീദ്]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[മലയാളപ്പെരുമ]] || [[പി. സേതുനാഥൻ|ഡോ. പി. സേതുനാഥൻ]]<ref name="2013a"/> |- | 2014|| [[മഴപെയ്തു തോരുമ്പോൾ]] || [[ടി.ജി. വിജയകുമാർ]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[വെടിവട്ടം]] |[[ഡോ.എസ്‌ ഡി പി നമ്പൂതിരി]] |- |2016 |ചില നാട്ടുകാര്യങ്ങൾ |[[മുരളി തുമ്മാരുകുടി]] |- |2017 |എഴുത്തനുകരണം അനുരണനങ്ങളും |[[ചൊവ്വല്ലൂർ കൃഷ്ണൻ കുട്ടി]] |- |2018 |ഹൂ ഈസ് അഫ്രെയിഡ് ഓഫ് വി.കെ.എൻ. |വി.കെ.കെ.രമേഷ്<ref name=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി>{{cite news | title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം | url=https://keralasahityaakademi.org/ | accessdate=9 സെപ്റ്റംബർ 2022}}</ref> |- |2019 |ഈശ്വരൻ മാത്രം സാക്ഷി |[[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[ഇരിങ്ങാലക്കുടക്കു ചുറ്റും]] |[[ഇന്നസെന്റ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[അ ഫോർ അന്നാമ്മ]] |[[ആൻ പാലി]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ഒരു കുമരകംകാരന്റെ കുരുത്തംകെട്ട ലിഖിതങ്ങൾ]] |[[ജയന്ത് കാമിച്ചേരിൽ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[വരനാടൻ കഥകൾ]] |[[സുനീഷ് വരനാട്]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} *കുറിപ്പ്: 1997-ലും 2007-ലും ഹാസ്യ സാഹിത്യത്തിനുള്ള അവാർഡ് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.<ref name="test4"/><ref name="test15"/><ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2008/04/23/stories/2008042355021000.htm |title=Sahitya Akademi awards for 2007 announced |access-date=2011-11-28 |archive-date=2008-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202090841/http://www.hindu.com/2008/04/23/stories/2008042355021000.htm |url-status=dead }}</ref> == വിവർത്തനം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! വിവർത്തകൻ !മൂലകൃതി !ഗ്രന്ഥകാരൻ |- | 1992 || [[ഭൂതാവിഷ്ടർ]] ||[[എൻ.കെ. ദാമോദരൻ]]<ref name="test16">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw9.htm വിവർത്തനസാഹിത്യത്തിന് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]</ref> |ഡെമോൺസ് (Demons) |[[ഫിയോദർ ദസ്തയേവ്‌സ്കി]] |- | 1993 || [[മഹാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ]] || [[കെ. രവിവർമ്മ]]<ref name="test16"/> | | |- | 1994 || [[ഫ്രഞ്ച് കവിതകൾ]] || [[മംഗലാട്ട് രാഘവൻ]]<ref name="test16"/> | | |- | 1995 ||[[താവളമില്ലാത്തവർ]] || [[വി.ഡി. കൃഷ്ണൻ നമ്പ്യാർ]]<ref name="test16"/> | | |- | 1996 || [[ശിലാപത്മം]] || [[പി. മാധവൻപിള്ള]]<ref name="test16"/> | | |- | 1997 || [[ഒരു പുളിമരത്തിന്റെ കഥ]] || [[ആറ്റൂർ രവിവർമ്മ]]<ref name="test16"/> | | |- | 1998 || [[വസന്തത്തിന്റെ മുറിവ്]] || [[എം. ഗംഗാധരൻ]]<ref name="test16"/> | | |- |1999 || [[രാജാരവിവർമ്മ]] || [[കെ.ടി. രവിവർമ്മ]]<ref name="test16"/> | | |- | 2000 || [[മാനസ വസുധ]] || [[ലീലാസർക്കാർ|ലീലാ സർക്കാർ]]<ref name="test16"/> | | |- | 2001 || [[ധർമ്മപദം]] || [[മാധവൻ അയ്യപ്പത്ത്]]<ref name="test16"/> | | |- | 2002 || [[ശാസ്ത്രം ചരിത്രത്തിൽ]] || [[എം.സി. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]<ref name="test16"/> | | |- |2003 ||[[അംബേദ്കർ സമ്പൂർണ്ണ കൃതികൾ]] || [[എം.പി. സദാശിവൻ]]<ref name="test16"/> | | |- |2004 || [[ഡിവൈൻ കോമഡി]] || [[കിളിമാനൂർ രമാകാന്തൻ]]<ref name="test16"/> | | |- | 2005 || [[ദിവ്യം]] || [[സി. രാഘവൻ]]<ref name="test16"/> | | |- | 2006 ||[[അക്കർമാശി]] || [[കാളിയത്ത് ദാമോദരൻ]]<ref name="test16"/> | | |- | 2007 || [[ഡോൺ ക്വിൿസോട്ട്]] || [[ഫാ. തോമസ് നടയ്ക്കൽ]]<ref name="test4"/> | | |- |2008 ||[[ചരകപൈതൃകം]] || [[മുത്തുലക്ഷ്മി]]<ref name="test5"/> | | |- |2009 || [[പടിഞ്ഞാറൻ കവിതകൾ]] || [[സച്ചിദാനന്ദൻ]]<ref name="test6"/> | | |- | 2010 || [[ദ ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദ ഗോട്ട്|ആടിന്റെ വിരുന്ന്]] || [[ആശാലത]]<ref name="test7"/> | | |- | 2011 || [[ക:]] || [[കെ.ബി. പ്രസന്നകുമാർ]]<ref name="test8"/> | | |- | 2012 || [[മരുഭൂമി]] || [[എസ്. ശ്രീനിവാസൻ|ഡോ.എസ്. ശ്രീനിവാസൻ]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> | | |- | 2013 || [[യുലീസസ്]] || [[എൻ. മൂസക്കുട്ടി]]<ref name="2013a"/> | | |- | 2014 || [[ചോഖേർബാലി]] || [[സുനിൽ ഞാളിയത്ത്]]<ref name=2014a/> | | |- |2015 |[[സൗന്ദര്യ ലഹരി(വിവർത്തനം)|സൗന്ദര്യലഹരി]] |[[ഗുരു മുനി നാരായണ പ്രസാദ്‌]] | | |- |2016 |പ്രണയവും മൂലധനവും |സി. എം, രാജൻ | | |- |2017 |പർവതങ്ങളും മാറ്റൊലികൊള്ളുന്നു |രമാ മേനോൻ | | |- |2018 |സ്വപ്നങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനം |പി. പി. കെ. പൊതുവാൾ | | |- |2019 |ഗോതമബുദ്ധന്റെ പരിനിർവ്വാണം |[[കെ. അരവിന്ദാക്ഷൻ]]<ref name="thecue" /> | | |- |2020 |[[റാമല്ല ഞാൻ കണ്ടു]] |[[അനിത തമ്പി]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> | | |- |2020 |[[ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ദിവസങ്ങൾ]] |[[സംഗീത ശ്രീനിവാസൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> | | |- |2021 |[[കായേൻ]] |[[അയ്മനം ജോൺ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> | | |- |2022 |[[ബോദ്‌ലേർ 1821-2021]] ബോദ്‌ലേർ |[[വി. രവികുമാർ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> | | |- |2023 |[[കഥാകദികെ]] |[[എം.എം. ശ്രീധരൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> | | |} == യാത്രാവിവരണം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- | 1995 || [[അടരുന്ന കക്കകൾ]] || [[ആഷാമേനോൻ]] <ref name="test17">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw10.htm യാത്രാവിവരണത്തിന് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]</ref> |- | 1996 || [[നേപ്പാൾ ഡയറി]] || [[ഒ. കൃഷ്ണൻ പാട്യം]]<ref name="test17"/> |- | 1997 || [[മ്യൂണിച്ചിലെ സുന്ദരികളും സുന്ദരന്മാരും]] || [[എസ്. ശിവദാസ്]]<ref name="test17"/> |- | 1998 || [[പാപത്തിന്റെ പൊങ്ങച്ചസഞ്ചി]] || [[ഇ. വാസു]]<ref name="test17"/> |- | 1999 || [[കാടുകളുടെ താളംതേടി]] || [[സുജാതാദേവി]]<ref name="test17"/> |- | 2000 || [[പല ലോകം പല കാലം]] || [[സച്ചിദാനന്ദൻ]]<ref name="test17"/> |- | 2001 || [[വോൾഗയിൽ മഞ്ഞുപെയ്യുമ്പോൾ]] || [[പുനത്തിൽ കുഞ്ഞബ്ദുള്ള]]<ref name="test17"/> |- | 2002 ||[[അമസോണും കുറേ വ്യാകുലതകളും]] || [[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]]<ref name="test17"/> |- |2003 || [[ശാന്തിമന്ത്രം മുഴങ്ങുന്ന താഴ്വരയിൽ]] || [[രാജു നാരായണസ്വാമി]]<ref name="test17"/> |- | 2004 || [[അടരുന്ന ആകാശം]] || [[ജോർജ്ജ് ഓണക്കൂർ]]<ref name="test17"/> |- | 2005 || [[ഉത്തർഖണ്ഡിലൂടെ]] || [[എം.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]]<ref name="test17"/> |- | 2006 || [[ഒരു ആഫ്രിക്കൻ യാത്ര]] || [[സക്കറിയ]]<ref name="test17"/> |- | 2007 || [[ഹിമാലയം (ഗ്രന്ഥം)|ഹിമാലയം]] || [[ഷൗക്കത്ത്]]<ref name="test4"/> |- | 2008 || [[കിങ് ലിയറിന്റെ യൂറോപ്യൻ സഞ്ചാരപഥങ്ങൾ]] || [[ഇയ്യങ്കോട് ശ്രീധരൻ]]<ref name="test5"/> |- | 2009 || [[എന്റെ കേരളം]] || [[കെ. രവീന്ദ്രൻ]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[മരുഭൂമിയുടെ ആത്മകഥ]] || [[വി. മുസഫർ അഹമ്മദ്]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[വോൾഗാ തരംഗങ്ങൾ]] || [[ടി.എൻ. ഗോപകുമാർ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || [[ബാൾട്ടിക് ഡയറി]] || [[സന്തോഷ് ജോർജ് കുളങ്ങര]]<ref name="സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപി"/> |- | 2013 || [[ഗ്രാമപാതകൾ ഇന്ത്യൻ യാത്രകളുടെ പുസ്തകം]] || [[പി. സുരേന്ദ്രൻ]]<ref name="2013a"/> |- | 2014|| [[പൊറ്റെക്കാട്ടും ശ്രീയാത്തൂണും ബാലിദ്വീപും]] || [[കെ.എ. ഫ്രാൻസിസ്]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[ആത്മചിഹ്നങ്ങൾ]] |[[വിജി തമ്പി]] |- |2015 |[[ഭൂട്ടാൻ ദിനങ്ങൾ]] |[[ഒ.കെ. ജോണി|ഒ. കെ. ജോണി]] |- |2016 |നൈൽവഴികൾ |ഡോ. ഹരികൃഷ്ണൻ |- |2017 |ഏതേതോ സരണികളിൽ |സി.വി. ബാലകൃഷ്ണൻ |- |2018 |ലണ്ടനിലേക്ക് ഒരു റോഡ് യാത്ര |ബൈജു എൻ. നായർ |- |2019 |[[വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ|വിശുദ്ധപാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ]] |[[അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |ദൈവം ഒളിവിൽ പോയ നാളുകൾ |[[വിധു വിൻസെന്റ്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[നഗ്നരും നരഭോജികളും]] | [[വേണു]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ യാത്രാപുസ്തകം]] |[[സി. അനൂപ്]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[മുറിവേറ്റവരുടെ പാതകൾ]] |[[ഹരിത സാവിത്രി]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[ആംചോ ബസ്തർ]] |[[നന്ദിനി മേനോൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == ബാലസാഹിത്യം == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- |1959 || മുടന്തനായ മുയൽ|| [[സി.എ. കിട്ടുണ്ണി]] |- |1960 || ആനക്കാരൻ|| [[കാരൂർ നീലകണ്ഠപ്പിള്ള]] |- |1961||വികൃതിരാമൻ||[[പി. നരേന്ദ്രനാഥ്]] |- |1962 || തിരുവോണം||തിരുവല്ല കേശവപിള്ള |- |1963 || ഗാന്ധികഥകൾ || എ.പി. പരമേശ്വരൻപിള്ള |- |1964 || നാടുണരുന്നു|| [[ജി. കമലമ്മ]] |- |1965 || ഗോസായി പറഞ്ഞ കഥ|| [[ലളിതാംബിക അന്തർജ്ജനം]] |- |1966|| കുട്ടികളുടെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം|| [[ഉമയനല്ലൂർ ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]] |- |1967 || കാടിന്റെ കഥ|| [[സി.എസ്. നായർ]] |- |1968 || ഡോ. കാർവൽ|| പി. ശ്രീധരൻപിള്ള |- |1969|| മാലി ഭാഗവതം || [[മാലി (സാഹിത്യകാരൻ)|മാലി]] |- |1970|| ടോൾസ്റ്റായ് ഫാം|| കെ. ഭീമൻനായർ |- |1971 || ലക്കി സ്റ്റാർ ടർലിൻ ഷർട്ട് || എൽ.ഐ. ജസ്റ്റിൻരാജ് |- |1972 || ഉരുളയ്ക്കുപ്പേരി|| മൂർക്കോത്ത് കുഞ്ഞപ്പ |- |1973 || ഖെദ്ദ|| ജോസ് കുന്നപ്പിള്ളി |- |1974 || രസതന്ത്രകഥകൾ || [[എസ്. ശിവദാസ്]] |- |1975 || കുഞ്ഞായന്റെ കുസൃതികൾ|| [[വി.പി. മുഹമ്മദ് പള്ളിക്കര|വി.പി. മുഹമ്മദ്]] |- |1976 || പ്രകൃതിശാസ്ത്രം കുട്ടികൾക്ക്|| [[പി.ടി. ഭാസ്കരപ്പണിക്കർ|പി.ടി. ഭാസ്കരപണിക്കർ]] |- |1977 || അക്ഷരത്തെറ്റ് || കുഞ്ഞുണ്ണി |- |1978|| വായുവിന്റെ കഥ || ഡോ. ടി.ആർ. ശങ്കുണ്ണി |- |1979|| മിഠായിപ്പൊതി|| [[സുമംഗല]] |- |1980 || ദൂരെ ദൂരെ ദൂരെ|| പി.ആർ. മാധവപ്പണിക്കർ |- |1981 || പിരമിഡിന്റെ നാട്ടിൽ|| ഡോ. [[എം.പി. പരമേശ്വരൻ]] |- |1982 || മുത്തുമഴ|| കിളിമാനൂർ വിശ്വംഭരൻ |- |1983 || ഉണ്ണിക്കുട്ടനും കഥകളിയും|| [[ടി.കെ.ഡി. മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] |- |1984 || ഏവൂരിന്റെ ബാലസാഹിത്യകൃതികൾ || ഏവൂർ പരമേശ്വരൻ |- |1985 || ഒരു കൂട്ടം ഉറുമ്പുകൾ|| പ്രൊഫ. [[ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള]] |- |1986 || മിന്നു|| [[ലളിതാ ലെനിൻ]] |- |1987 || അവർ നാലുപേർ|| [[എൻ.പി. മുഹമ്മദ്]] |- |1988|| അരുത് കാട്ടാളാ|| [[ഇ.എ. കരുണാകരൻ നായർ]] |- |1989 || കണ്ണൻകാക്കയുടെ കൗശലങ്ങൾ|| [[മുഹമ്മ രമണൻ]] |- |1990 || പോക്കുവെയിലേറ്റാൽ പൊന്നാകും|| [[സി.ജി. ശാന്തകുമാർ‌|സി.ജി. ശാന്തകുമാർ]] |- |1991|| അപ്പൂപ്പൻതാടിയുടെ സ്വർഗ്ഗയാത്ര|| [[സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം]] |- |1992|| തേൻതുള്ളി|| [[കലാമണ്ഡലം കേശവൻ]] |- |1993 || 2+1=2 || കെ.കെ. വാസു |- |1994 || അത്ഭുതനീരാളി|| [[കെ.വി. രാമനാഥൻ]] |- |1995|| കിണിയുടെ കഥ|| എ. വിജയൻ |- |1996 || പൂജ്യത്തിന്റെ കഥ|| [[പള്ളിയറ ശ്രീധരൻ]] |- |1997 || ബഹുമാന്യനായ പാദുഷ|| [[എൻ.പി. ഹാഫിസ് മുഹമ്മദ്]] |- |1998 || കമ്പിളിക്കുപ്പായം|| [[മലയത്ത് അപ്പുണ്ണി]] |- |1999 || കുട്ടികളുടെ ഇ.എം.എസ്.|| കെ.ടി. ഗോപി |- |2000 || സ്വർണ്ണത്താക്കോൽ|| [[കിളിരൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]] |- |2001 || ചിരിക്കാത്ത കുട്ടി|| ഗംഗാധരൻ ചെങ്ങാലൂർ |- |2002|| ചക്രവർത്തിയെ ഉറുമ്പുതിന്നുന്നു || [[കെ. തായാട്ട്]] |- |2003 || പെണുങ്ങുണ്ണി|| [[കുരീപ്പുഴ ശ്രീകുമാർ]] |- |2004 || മാക്കാച്ചിക്കഥകൾ|| [[സി.ആർ. ദാസ്]] |- |2005 || അമ്പത് യൂറിക്കക്കഥകൾ|| [[കേശവൻ വെള്ളിക്കുളങ്ങര]] |- |2006 || ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ വീട് || [[പ്രിയ എ.എസ്.|എ.എസ്. പ്രിയ]] |- | 2007 || [[പുസ്തകക്കളികൾ]] || [[എസ്. ശിവദാസ്]]<ref name="test4"/> |- |2008 || [[ചിരുതക്കുട്ടിയും മാഷും]] || [[കെ. പാപ്പൂട്ടി]]<ref name="test5"/> |- | 2009 || [[മുയൽച്ചെവി]] || [[എ. വിജയൻ]]<ref name="test6"/> |- |2010 || [[നടന്നു തീരാത്ത വഴികൾ]] || [[സുമംഗല]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[ഗാന്ധിജിയുടെ ആത്മകഥ കുട്ടികൾക്ക്]] || [[കെ രാധാകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test8"/> |- | 2012 || കുട്ടിപ്പട്ടാളത്തിന്റെ കേരളപര്യടനം||എൻ.പി. ഹാഫിസ് മുഹമ്മദ് |- | 2013 || [[ഉണ്ണികൾക്കു നൂറ്റിയെട്ടു ഗുരുദേവ കൃതികൾ]] || [[സിപ്പി പള്ളിപ്പുറം]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[ആനത്തൂക്കം വെള്ളി]] || [[എം. ശിവപ്രസാദ്]]<ref name=2014a/> |- |2015 |[[സണ്ണിച്ചെറുക്കനും സംഗീതപ്പെങ്ങളും]] |[[ഏഴാച്ചേരി രാമചന്ദ്രൻ]] |- |2016 |സാമൂഹ്യപാഠം |കെടി ബാബുരാജ് |- |2017 |[[കുറുക്കൻ മാഷിൻ്റെ സ്‌കൂൾ]] |[[വി.ആർ. സുധീഷ്|വി ആർ സുധീഷ്]] |- |2019 |ഹിസാഗ |[[കെ.ആർ. വിശ്വനാഥൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |പെരുമഴയത്തെ കുഞ്ഞിതളുകൾ |[[പ്രിയ എ.എസ്.]]<ref name="മാതൃഭൂമി">{{cite news |title=സാഹിത്യഅക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; പിഎഫ് മാത്യൂസിനും ഉണ്ണി ആറിനും പുരസ്‌കാരം |url=https://www.mathrubhumi.com/books/news/kerala-sahitya-academy-awards-2020-1.5921406 |accessdate=17 ഓഗസ്റ്റ് 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210817125657/https://www.mathrubhumi.com/books/news/kerala-sahitya-academy-awards-2020-1.5921406 |archivedate=2021-08-17 |url-status=bot: unknown }}</ref> |- |2021 |[[അവർ മൂവരും ഒരു മഴവില്ലും]] | [[രഘുനാഥ് പലേരി]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ചക്കരമാമ്പഴം]] |[[കെ. ശ്രീകുമാർ|ഡോ കെ. ശ്രീകുമാർ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[പെൺകുട്ടിയും കൂട്ടരും]] |[[ഗ്രേസി]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == പലവക == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! കൃതി !! ഗ്രന്ഥകാരൻ |- | 1969 ||[[രാഷ്ട്രപിതാവ് (ഗ്രന്ഥം)|രാഷ്ട്രപിതാവ്]] || [[കെ.പി. കേശവമേനോൻ]]<ref name="test18">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw11.htm പലവിഭാഗത്തിലുള്ള സാഹിത്യകൃതികൾക്കായി നൽകിവന്നിരുന്ന പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]</ref> |- | 1970 ||[[ആത്മകഥ (ഗ്രന്ഥം)|ആത്മകഥ]] || [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]<ref name="test18"/> |- |1971 || [[കണ്ണീരും കിനാവും]] || [[വി.ടി. ഭട്ടതിരിപ്പാട്]]<ref name="test18"/> |- | 1972 || [[കലിയുഗം (ഗ്രന്ഥം)|കലിയുഗം]] || [[പോഞ്ഞിക്കര റാഫി]], [[സെബീന റാഫി]]<ref name="test18"/> |- | 1973 ||[[മറക്കാത്ത കഥകൾ]] || [[എസ്.കെ. നായർ]]<ref name="test18"/> |- | 1974 ||[[വേല മനസ്സിലിരിക്കട്ടെ]] || [[വേളൂർ കൃഷ്ണൻകുട്ടി]]<ref name="test18"/> |- | 1975 || [[ജീവിതപ്പാത]] || [[ചെറുകാട്]]<ref name="test18"/> |- | 1976 || [[നാട്യകല്പദ്രുമം]] || [[മാണി മാധവചാക്യാർ]]<ref name="test18"/> |- |1977 || [[കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രം]] || [[പി.കെ. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1978 || [[എന്റെ ബാല്യകാലസ്മരണകൾ]] || [[സി. അച്യുതമേനോൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1979 || [[കേസരിയുടെ കഥ]] || [[കെ.പി. ശങ്കരമേനോൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1980 || [[സഹസ്രപൂർണ്ണിമ]] || [[സി.കെ. രേവതിയമ്മ]]<ref name="test18"/> |- |1981 || [[വേറാക്കൂറ്]] || [[എം.പി. ബാലഗോപാൽ]]<ref name="test18"/> |- | 1982 || [[സിനിമ- മിഥ്യയും സത്യവും]] || [[തോട്ടം രാജശേഖരൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1983 || [[അരവിന്ദദർശനം]] || [[കെ. വേലായുധൻ നായർ]]<ref name="test18"/> |- | 1984 || [[വെല്ലുവിളികൾ പ്രതികരണങ്ങൾ]] || [[എൻ.വി. കൃഷ്ണവാരിയർ]]<ref name="test18"/> |- |1985 ||[[തത്ത്വമസി (ഗ്രന്ഥം)|തത്ത്വമസി]] || [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]]<ref name="test18"/> |- | 1986 || [[ചേട്ടന്റെ നിഴലിൽ]] || [[ലീലാ ദാമോദരമേനോൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1987 || [[കേളപ്പൻ]] || [[എം.പി. മന്മഥൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1988 || [[എം.എൻ. ന്റെ ഹാസ്യകൃതികൾ]] || [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]]<ref name="test18"/> |- | 1989 || [[അറിയപ്പെടാത്ത ഇ.എം.എസ്]] || [[അപ്പുക്കുട്ടൻ വള്ളിക്കുന്ന്]]<ref name="test18"/> |- | 1990 || [[എം.എൻ. റോയി - സ്വാതന്ത്ര്യാന്വേഷിയായ വിപ്ലവകാരി]] || [[എൻ. ദാമോദരൻ]]<ref name="test18"/> |- | 1991 || [[പത്രപ്രവർത്തനം എന്ന യാത്ര]] || [[വി.കെ. മാധവൻകുട്ടി]]<ref name="test18"/> |} == സമഗ്രസംഭാവന == {| class="wikitable sortable" |- ! വർഷം !! വ്യക്തി |- |1992 || [[എം.ആർ.ബി.]]<ref name="test19">[http://www.keralasahityaakademi.org/ml_aw12.htm സമഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ].</ref> |- | 1993 || [[കെ.പി. നാരായണപ്പിഷാരടി]]<ref name="test19"/> |- | 1993 || [[എ.പി. ഉദയഭാനു]]<ref name="test19"/> |- | 1993 || [[പി.സി. ദേവസ്യ]]<ref name="test19"/> |- | 1996 || [[പാലാ നാരായണൻ നായർ]]<ref name="test19"/> |- | 1996 || [[മേരിജോൺ കൂത്താട്ടുകുളം]]<ref name="test19"/> |- | 1996 || [[എം.എൻ. സത്യാർത്ഥി]]<ref name="test19"/> |- | 1996 || [[കടത്തനാട്ട് മാധവിയമ്മ]]<ref name="test19"/> |- |1997 || [[എം.എച്ച്. ശാസ്ത്രികൾ]]<ref name="test19"/> |- | 1997 || [[വി. ആനന്ദക്കുട്ടൻ നായർ]]<ref name="test19"/> |- | 1997 || [[നാഗവള്ളി ആർ.എസ്. കുറുപ്പ്]]<ref name="test19"/> |- |1998 || [[കെ. രവിവർമ്മ]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[എം.എസ്. മേനോൻ|ഡോ. എം.എസ്. മേനോൻ]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[അക്കിത്തം അച്യുതൻ നമ്പൂതിരി]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[ഒളപ്പമണ്ണ സുബ്രഹ്മണ്യൻ നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[കെ.ടി. മുഹമ്മദ്]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[വെട്ടൂർ രാമൻനായർ]]<ref name="test19"/> |- | 1998 || [[ജി. വിവേകാനന്ദൻ]]<ref name="test19"/> |- | 1999 || [[എൻ.പി. മുഹമ്മദ്]]<ref name="test19"/> |- | 1999 || [[പുതുശ്ശേരി രാമചന്ദ്രൻ]]<ref name="test19"/> |- | 1999 || [[വി.വി.കെ. വാലത്ത്]]<ref name="test19"/> |- | 1999 || [[വൈക്കം ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ]]<ref name="test19"/> |- | 1999 ||[[തിരുനല്ലൂർ കരുണാകരൻ]]<ref name="test19"/> |- |1999 || [[പവനൻ]]<ref name="test19"/> |- | 2000 ||[[എം. കൃഷ്ണൻ നായർ|പ്രൊഫ. എം. കൃഷ്ണൻ നായർ]]<ref name="test19"/> |- | 2001 ||[[കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷ്]]<ref name="test19"/> |- | 2001 ||[[എം. അച്യുതൻ|പ്രൊഫ. എം. അച്യുതൻ]]<ref name="test19"/> |- | 2001 || [[അയ്മനം കൃഷ്ണക്കൈമൾ]]<ref name="test19"/> |- | 2002 || [[എം.കെ. സാനു|പ്രൊഫ. എം.കെ. സാനു]]<ref name="test19"/> |- | 2002 || [[ആർ. നരേന്ദ്രപ്രസാദ്|പ്രൊഫ. ആർ. നരേന്ദ്രപ്രസാദ്]]<ref name="test19"/> |- | 2002 || [[എസ്. കെ. മാരാർ]]<ref name="test19"/> |- | 2002 || [[ഐ.കെ.കെ. മേനോൻ]]<ref name="test19"/> |- |2003 || [[കാക്കനാടൻ]]<ref name="test19"/> |- | 2003 || [[എം. സുകുമാരൻ]]<ref name="test19"/> |- | 2003 || [[എം.എൻ. പാലൂർ]]<ref name="test19"/> |- |2004 || [[ഉണ്ണിക്കൃഷ്ണൻ പുതൂർ]]<ref name="test19"/> |- | 2004 || [[വിഷ്ണുനാരായണൻ നമ്പൂതിരി]]<ref name="test19"/> |- | 2004 || [[പന്മന രാമചന്ദ്രൻ നായർ]]<ref name="test19"/> |- | 2005 || [[ചെമ്മനം ചാക്കോ]]<ref name="test19"/> |- | 2005 || [[ഇ. വാസു]]<ref name="test19"/> |- | 2005 || [[കെ.എസ്. നാരായണപിള്ള|പ്രൊഫ. കെ.എസ്. നാരായണപിള്ള]]<ref name="test19"/> |- | 2006 || [[കടമ്മനിട്ട രാമകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test19"/> |- | 2006 || [[കെ. പാനൂർ]]<ref name="test19"/> |- | 2009 || [[ഏറ്റുമാനൂർ സോമദാസൻ]]<ref name="test6"/> |- | 2009 || [[എരുമേലി പരമേശ്വരൻ പിള്ള]]<ref name="test6"/> |- | 2009 || [[ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ നായർ]]<ref name="test6"/> |- | 2009 || [[പി.വി.കെ. പനയാൽ]]<ref name="test6"/> |- | 2010 || [[ഓംചേരി എൻ.എൻ പിള്ള]]<ref name="test7"/> |- | 2010 || [[എസ്. രമേശൻ നായർ]]<ref name="test7"/> |- | 2010 || [[കെ. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ|പ്രൊഫ. കെ. ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]<ref name="test7"/> |- | 2010 || [[മലയത്ത് അപ്പുണ്ണി]]<ref name="test7"/> |- | 2010 || [[സാറാ തോമസ്]]<ref name="test7"/> |- | 2010 || [[ജോസഫ് മറ്റം]]<ref name="test7"/> |- | 2011 || [[ചാത്തനാത്ത് അച്യുതനുണ്ണി]]<ref name="test20">[http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/Award-Announcement-%202012.pdf 2011-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ].</ref> |- | 2011 || [[പി.ടി. ചാക്കോ (സാഹിത്യകാരൻ)|പ്രൊഫ. പി.ടി. ചാക്കോ]]<ref name="test20"/> |- | 2011 || [[കെ.ബി. ശ്രീദേവി]]<ref name="test20"/> |- | 2011 || [[ജോസഫ് വൈറ്റില]]<ref name="test20"/> |- | 2013 || [[പി.ആർ നാഥൻ|പി.ആർ. നാഥൻ]]<ref name="2013a"/> |- | 2013 || [[എസ്.കെ. വസന്തൻ]]<ref name="2013a"/> |- | 2013 || [[ഡി. ശ്രീമാൻ നമ്പൂതിരി]]<ref name="2013a"/> |- | 2013 || [[കെ.പി. ശശിധരൻ]]<ref name="2013a"/> |- | 2013 || [[എം.ഡി. രത്നമ്മ]]<ref name="2013a"/> |- | 2014 || [[ശ്രീധരൻ ചമ്പാട് ]]<ref>http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/Akademi%20Award%20-%202014_new.pdf</ref> |- | 2014 || [[വേലായുധൻ പണിക്കശ്ശേരി]] |- | 2014 || [[ജോർജ്ജ് ഇരുമ്പയം]] |- | 2014 || [[മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ]] |- | 2014 || [[ദേശമംഗലം രാമകൃഷ്ണൻ]] |- | 2014 || [[ചന്ദ്രക്കല എസ്. കമ്മത്ത്]] |- |2015 |[[ഒ.വി. ഉഷ]] |- |2015 |[[മുണ്ടൂർ സേതുമാധവൻ]] |- |2015 |[[വി. സുകുമാരൻ]] |- |2015 |[[ടി.ബി. വേണുഗോപാലപ്പണിക്കർ]] |- |2015 |[[പ്രയാർ പ്രഭാകരൻ]] |- |2015 |[[കെ. സുഗതൻ]] |- |2018 |[[എസ്. രാജശേഖരൻ|എസ്. രാജശേഖരൻ]] |- |2019 |[[എൻ.കെ. ജോസ്]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |[[പാലക്കീഴ് നാരായണൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |[[പി. അപ്പുക്കുട്ടൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |[[റോസ് മേരി]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |[[യു. കലാനാഥൻ]]<ref name="thecue"/> |- |2019 |[[സി.പി. അബൂബക്കർ]]<ref name="thecue"/> |- |2020 |[[കെ.കെ. കൊച്ച്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2020 |[[മാമ്പുഴ കുമാരൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2020 |[[കെ.ആർ. മല്ലിക]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2020 |[[സിദ്ധാർത്ഥൻ പരുത്തിക്കാട്]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2020 |[[ചവറ കെ.എസ്. പിള്ള]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2020 |[[എം.എ. റഹ്മാൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി"/> |- |2021 |[[കെ. ജയകുമാർ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[കടത്തനാട്ട് നാരായണൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[ജാനമ്മ കുഞ്ഞുണ്ണി]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[കവിയൂർ രാജഗോപാലൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[ഗീത കൃഷ്ണൻകുട്ടി]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2021 |[[കെ.എ. ജയശീലൻ]]<ref name="മാതൃഭൂമി2021"/> |- |2022 |[[ശ്രീകൃഷ്ണപുരം കൃഷ്ണൻകുട്ടി]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[പള്ളിപ്പുറം മുരളി|ഡോ: പള്ളിപ്പുറം മുരളി]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[ജോൺ സാമുവൽ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[കെ.പി. സുധീര]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[രതീ സാക്സേന]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2022 |[[പി.കെ. സുകുമാരൻ (എഴുത്തുകാരൻ)|ഡോ: പി.കെ. സുകുമാരൻ]]<ref name="അക്കാദമി2022"/> |- |2023 |[[കെ.വി. കുമാരൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |- |2023 |[[പ്രേമ ജയകുമാർ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |- |2023 |[[പി.കെ. ഗോപി]]<ref name="മനോരമ2023"/> |- |2023 |[[ബക്കളം ദാമോദരൻ]]<ref name="മനോരമ2023"/> |- |2023 |[[രാജൻ തിരുവോത്ത്]]<ref name="മനോരമ2023"/> |} == അവലംബം == {{Reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Kerala Sahitya Akademi Award}} * [http://www.keralasahityaakademi.org/ml_award.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] == ഇതും കാണുക == * [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] * [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് 2008]] * [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് 2009]] * [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് 2010]] {{കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] [[വർഗ്ഗം:മലയാള സാഹിത്യപുരസ്കാരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പട്ടികകൾ]] [[വർഗ്ഗം:സാഹിത്യ സംബന്ധ പട്ടികകൾ]] qe9manovbiq10lw5vld44403g3h4rh1 0 3753 4620342 4568676 2026-05-19T15:36:30Z ~2026-24027-43 216710 4620342 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|calicut Airport}} {{Infobox airport | name = കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം​ | image = കോഴിക്കോട്_വിമാനത്താവളം.jpg | image-width = 250 | IATA = CCJ | ICAO = VOCL | type = Public | owner = എ.എ.ഐ | operator = [[എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | city-served =[[കോഴിക്കോട്]] <br> [[മലപ്പുറം]] <br> [[വയനാട്]] | location = [[കരിപ്പൂർ]], [[കൊണ്ടോട്ടി]], [[മലപ്പുറം]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | hub = [[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌]] | metric-elev = yes | elevation-f = 342 | elevation-m = 104 | coordinates = {{coord|11.14|N|75.95|E|type:airport|display=inline,title}} | pushpin_map = | pushpin_label = '''CCJ''' | website = {{URL|http://aai.aero/allAirports/calicut_general.jsp}} | metric-rwy = yes | r1-number = 10/28 | r1-length-f = 9,383 | r1-length-m = 2,860 | r1-surface = [[Asphalt]] | stat-year = April 2018 - March 2019 | stat1-header = Passenger movements | stat1-data = 3360847({{increase}}7.1%) | stat2-header = Aircraft movements | stat2-data = 26738({{increase}}7.3%) | stat3-header = Cargo tonnage | stat3-data = 17283({{Decrease}} -8.4%) | footnotes = Source: [[Airport Authority of India|AAI]]<ref name="traffic_stats1">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex3.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-III|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats2">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex2.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-II|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats3">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex4.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-IV|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref> }} [[ചിത്രം:KingFisherCCJ.jpg|200px|thumb|[[കിംഗ്ഫിഷർ ഐയർലൈൻസ്|കിങ്ങ് ഫിഷർ]] ‌‌ATR 72 [[വിമാനം]] കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലെ റൺ‌വേയിയിൽ]][[File:Etihad Calicut.jpg|thumb|ഇത്തിഹാദ് എയർവേയ്‌സ് കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളത്തിൽ]] [[File:Saudia calicut.jpg|thumb|സൗദി എയർലൈൻസ് (HZ-AOL)]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ [[കൊണ്ടോട്ടി നഗരസഭ|കൊണ്ടോട്ടി]] നഗരസഭയിലും , പള്ളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിലും [[കരിപ്പൂർ|കരിപ്പൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിമാനത്താവളമാണ് '''കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം''' {{Airport codes|CCJ|VOCL}}. ''ഗേറ്റ്​വേ ഓഫ്​ മലബാർ'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഈ വിമാനത്താവളത്തെ ''കരിപ്പൂർ എയർപോർട്ട്'' അല്ലെങ്കിൽ ''കാലിക്കറ്റ് എയർപോർട്ട്'' എന്നും പറയാറുണ്ട്. [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] എന്നീ മലബാർ മേഖലകളിലുള്ള ആളുകൾ സേവനം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. അന്തർദേശീയ യാത്രക്കാരുടെ കണക്ക്‌ എടുത്തു നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ തിരക്കുള്ള ഏഴാമത്തെ വിമാനത്താവളവും മൊത്തം യാത്രക്കാരുടെ കണക്ക്‌ എടുത്തു നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ തിരക്കുള്ള 12-മത്തെ വിമാനത്താവളവും കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ തിരക്കേറിയ വിമാനത്താവളമാണ് കരിപ്പൂർ.<ref>{{Cite web |url=http://www.iloveindia.com/indian-airports/calicut-airport.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-06-18 |archive-date=2006-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822073540/http://www.iloveindia.com/indian-airports/calicut-airport.html |url-status=dead }}</ref> [[എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ|എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഉടമസ്ഥതയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[ടേബിൾടോപ്പ് റൺ‌വേ|ടേബിൾടോപ്പ് റൺവേയുള്ള]] രാജ്യത്തെ ചുരുക്കം ചില വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ​ == ചരിത്രം == 1988 ഏപ്രിൽ 13-നാണ്​ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്​. തുടക്കത്തിൽ ബോം​ബെയിലേക്ക്​ മാത്രമായിരുന്നു സർവീസ്. 1992 ഏപ്രിൽ 23-നാണ്​ ആദ്യ അന്താരാഷ്​​ട്ര സർവീസ് തുടങ്ങിയത്​. ഷാർജയിലേക്ക്​ എയർ ഇന്ത്യയാണ്​ ആദ്യഅന്താരാഷ്​ട്ര സർവീസ്​ നടത്തിയത്. 2006 ഫെബ്രുവരി 2-ന്​ കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളത്തിന്​ [[ഐക്യ പുരോഗമന സഖ്യം|യു.പി.എ സർക്കാർ]] അന്താരാഷ്​ട്ര പദവി നൽകിയത്​. തുടർന്ന്​ കൂടുതൽ അന്താരാഷ്​ട്ര കമ്പനികൾ കരിപ്പൂരിലേക്ക്​ സർവീസ്​ ആരംഭിച്ചു. == നിലവിൽ == ലോകത്തെ മികച്ച വിമാനകമ്പനികളായ [[എമിറേറ്റ്സ്|എമിറേറ്റ്​സ്]]​, [[ഖത്തർ എയർവേസ്]]​, [[ഇത്തിഹാദ് എയർവേയ്സ്|ഇത്തിഹാദ്​ എയർ]], സൗദി എയർലൈൻസ്​, [[എയർ അറേബ്യ]], ഒമാൻ എയർ, ഗൾഫ് എയർ തുടങ്ങിയ കമ്പനികളെല്ലാം കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന്​ സർവീസ്​ നടത്തുന്നു. 2002 മുതൽ ബി 747 ഉപയോഗിച്ച്​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന്​ ഹജ്ജ്​ സർവീസ്​ നടന്നുവരുന്നു. 2017-18 ലെ കണക്ക്​ അനുസരിച്ച്​ രാജ്യ​ത്ത്​ അന്താരാഷ്​ട്ര യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ കരിപ്പൂരിന്​ ഏഴാം സ്ഥാനമാണ്​. 92 കോടിയാണ്​ 2017-18 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ പ്രവർത്തന ലാഭം. 2860 മീറ്റർ റൺവേ നീളമുളള കോഴിക്കോട്​ വിമാനത്താവളത്തിന്​ നിലവിൽ കോഡ്​ ഡി ലൈസൻസാണ്​ വ്യോമയാന മന്ത്രാലയം നൽകിയിരിക്കുന്നത്​. നിലവിൽ (2018 ആഗസ്​റ്റ്​) ബി 737-800 ആണ്​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്നും സർവീസ്​ നടത്തുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വിമാനം. [[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌|എയർ ഇന്ത്യ എക്​സ്​പ്രസാണ്]]​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്നും കൂടുതൽ സർവീസുകൾ നടത്തുന്ന വിമാനകമ്പനി. [[File:Airport bay.jpg|thumb|പാർക്കിംഗ് ബേ]] == വൈഡ് ബോഡി വിമാന നിയന്ത്രണങ്ങൾ == 2015-ൽ റൺവേ റീകാർപ്പറ്റിങ്​ ആൻറ്​ സ്​ട്രങ്​ത്തനിങിനായി വിമാനത്താവള റൺ​വേ അടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്​ വിമാനത്താവളത്തിന്​ തിരിച്ചടിയായി. തുടർന്ന്​ [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[എമിറേറ്റ്സ്|എമിറേറ്റ്​സ്]]​, സൗദി എയർ​ൈ​ലൻസ്​ വലിയ വിമാനങ്ങളുടെ സർവീസുകൾ നിർത്തി. 2015 മെയ്​ ഒന്നിന്​ റൺവേ നവീകരണത്തി​ന്റെ പേരിൽ കോഴിക്കോട്​ വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും നിർത്തലാക്കിയ വലിയ വിമാനങ്ങളുടെ സർവീസുകൾ മൂന്നര വർഷത്തിന് ശേഷം പുനരാരംഭിച്ചു. 2018 ഡിസംബർ അഞ്ച്​ മുതലാണ്​ വലിയ വിമാനങ്ങൾ തിരിച്ചെത്തിയത്​. സൗദി എയർലൈൻസിന്റെ കോഡ്​ ഇയിലെ എ 330-300 എന്ന വിമാനമാണ്​ കരിപ്പൂരിൽ വീണ്ടും സർവീസ്​ ആരംഭിക്കുന്നത്​. 2019 മാർച്ച്​ മുതൽ സൗദി എയർലൈൻസ്​ 341 പേർക്ക്​ സഞ്ചരിക്കാവുന്ന ബി 777-200 ഇ.ആർ എന്നീ വിമാനങ്ങളും ഈ സെക്​ടറിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്​. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ യാത്ര വിമാനമായ ബി 747-400 ഉപയോഗിച്ച്​ സർവീസ്​ ആരംഭിക്കുന്നതിനുളള നടപടികൾ എയർഇന്ത്യ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്​. ഫ്ലൈ ദുബൈ 2019 ഫെബ്രുവരി ഒന്ന്​ മുതൽ ദുബൈയിലേക്കുളള സർവീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. എയർഇന്ത്യ 2020 ഫെബ്രുവരി മുതൽ വലിയ വിമാനസർവീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. ഇതിന്​ പിറകെ എമിറേറ്റ്​സിനും [[ഖത്തർ എയർവേസ്|ഖത്തർ എയർവേസിനും]] വലിയ വിമാനങ്ങൾക്ക്​ അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്​. [[ചിത്രം:AirIndia Express Landing Calicut.JPG|thumb|എയർ ഇന്ത്യ എക്‌സ്പ്രസ് കോഴിക്കോട്ടെ ലാൻഡിംഗ്]] == വിമാന സേവനങ്ങൾ == {{Airport destination list |[[എയർ അറേബ്യ]]| [[Sharjah International Airport|ഷാർജ]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/destinations|title=Destinations|publisher=[[Air Arabia]]|access-date=3 February 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[എയർ അറേബ്യ Abu Dhabi]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|അബുദാബി]] <!-- --> | {{nowrap|[[എയർ ഇന്ത്യ]]}} |[[Chhatrapati Shivaji International Airport|മുംബൈ]],<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Air%20India_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=Air India Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|അബുദാബി]], [[Al Ain International Airport|Al Ain]], [[Bahrain International Airport|Bahrain]], [[King Fahd International Airport|ദമ്മാം]], [[Hamad International Airport|ദോഹ]], [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[King Abdulaziz International Airport|Jeddah]], [[Cochin International Airport|കൊച്ചി]], [[Kuwait International Airport|കുവൈറ്റ്]], [[Muscat International Airport|മസ്‌കറ്റ്]], [[Ras Al Khaimah International Airport|Ras Al Khaimah]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]], [[Salalah International Airport|Salalah]], [[Sharjah International Airport|ഷാർജ]], [[Thiruvananthapuram International Airport|തിരുവനന്തപുരം]]<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Air%20india%20Express_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=Air India Express Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Flydubai]]}} | [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]] <!-- --> | {{nowrap|[[Flynas]]}} | [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഗൾഫ് എയർ]]}} | [[Bahrain International Airport|Bahrain]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ ]]}} |[[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബാംഗ്ലൂർ]], [[Chennai International Airport|ചെന്നൈ]], [[King Fahd International Airport|ദമ്മാം]], [[Indira Gandhi International Airport|ഡൽഹി]], [[Hamad International Airport|ദോഹ]], [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[ഹൈദരാബാദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ഹൈദരാബാദ്]], [[King Abdulaziz International Airport|ജിദ്ദ]],[[Chhatrapati Shivaji International Airport|മുംബൈ]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]],<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Indigo_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=IndiGo Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> |{{nowrap|[[ഒമാൻ എയർ]]}} | [[Muscat International Airport|മസ്‌കറ്റ്]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഖത്തർ എയർവേസ്]]}} | [[Hamad International Airport|ദോഹ]] <!-- --> <ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=Oman's SalamAir To Commence Service To Four Indian Cities |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297808/omans-salamair-to-commence-service-to-four-indian-cities/ |website=Routesonline |access-date=30 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[സ്പൈസ്ജെറ്റ് എയർലൈൻസ്‌|സ്പൈസ് ജെറ്റ്]]}} | [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[King Abdulaziz International Airport|ജിദ്ദ]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]], [[Chennai International Airport|ചെന്നൈ]], <ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/SpiceJet_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=SpiceJet Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> }} == ഗതാഗത സംവിധാനം == === '''റോഡ്''' === രണ്ട് ദേശീയപാതകൾക്കിടയിലാണ് കാലിക്കറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ളത് 2.3 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ദേശീയപാത 966 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 966]] (എൻ‌എച്ച് -966) ആണ്, മറ്റൊന്ന് [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] (എൻ‌എച്ച് -66), വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള രാമനാട്ടുകരയിൽ എൻ‌എച്ച് -966 എൻ‌എച്ച് -66 ൽ ചേരുന്നു. ഈ സംയോജിത റോഡ് ശൃംഖല വടക്ക് കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ, വയനാട് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് മലപ്പുറം, പാലക്കാട്, തൃശ്ശൂർ, [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തടസ്സമില്ലാത്ത പോകുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. === '''ബസുകൾ''' === [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലേക്ക് ഫ്ലൈബസ് (ലോ-ഫ്ലോർ എസി ബസ്) സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു.<ref>https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/fly-bus-services-launched/article24324568.ece</ref> നഗരത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ ലഭ്യമായ ഏറ്റവും വിലകുറഞ്ഞ ഓപ്ഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. അടുത്തുള്ള ബസ്റ്റാന്റ് കൊണ്ടോട്ടിയിലാണ് ഉള്ളത് ( 3.1  km) via Melangadi - Airport Rd and International Terminal .ഈ സേവനങ്ങളിൽ വിരലിലെണ്ണാവുന്നതിനാൽ യാത്രയ്ക്ക് വിലകുറഞ്ഞ മറ്റൊരു ഓപ്ഷനുകൾ തേടുന്ന യാത്രക്കാർക്ക് ഓട്ടോ റിക്ഷയിൽ എയർപോർട്ട് ജംഗ്ഷനിലേക്ക് (2.8 കിലോമീറ്റർ അകലെ) പോയാൽ കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, പാലക്കാട് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്. === '''റെയിൽ''' === [[ഫറോക്ക്|ഫറോക്ക് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ അകലെ), പരപ്പനങ്ങടി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ അകലെ), താനൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 28 കിലോമീറ്റർ അകലെ), കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (28 കിലോമീറ്റർ അകലെ) എയർപോർട്ട്), തിരുർ റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ (ഏകദേശം 34 കിലോമീറ്റർ അകലെ), ഇവ ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. === '''കാർ''' === പ്രീ-പെയ്ഡ് ടാക്സി സേവനങ്ങൾ വിമാനത്താവളത്തിൽ ലഭ്യമാണ്.<ref>https://www.kozhikodeairport.com/taxi.php</ref> കാലിക്കറ്റ് നഗരത്തിലേക്കും മറ്റുള്ള നഗരത്തിലേക്കുള്ള യാത്രകൾക്കുമായി വിവിധ ഓപ്ഷനുകൾ നൽകുന്ന ഓൺലൈൻ ക്യാബ് അഗ്രഗേറ്ററുകൾ, [[യൂബർ|ഉബർ]], ഓല കാബ്സ് എന്നിവയും വിമാനത്താവളത്തിൽ സേവനം നൽകുന്നു. == അപകടങ്ങളും സംഭവങ്ങളും == കരിപ്പൂരിൽ ദുബായിൽ നിന്നും വന്ന എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ് വിമാനം മഴ കാരണം റൺവേയിൽ നിന്നും തെന്നി മാറി 35 അടി താഴേക്ക് വീണു. കനത്ത മഴ നിമിത്തം ആദ്യ ലാൻഡിംഗ് പരാജയപ്പെടുകയും രണ്ടാം ലാൻഡിങ്ങിനിടെ ദുരന്തം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു . അപകടത്തിൽ വിമാനം രണ്ടായി പിളർന്നു. 7 ആഗസ്റ്റ് 2020 രാത്രി 8 മണിയോടെയാണ് സംഭവം. കൊണ്ടോട്ടി- [[കുന്നുംപുറം]] റോഡിൽ മേലങ്ങാടി വഴിയുള്ള ക്രോസ് ബെൽറ്റ് റോഡിന്റെ ഭാഗത്തേക്കാണ് വിമാനം വീണത്. 177 യാത്രക്കാർ ഉൾപ്പെടെ 190 പേരാണ് വിമാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ലാൻഡിങ്ങിനിടെ റൺവേയിലൂടെ മുന്നിലേക്കു തെന്നിനീങ്ങിയ വിമാനം വീണ്ടും ടേക്ഓഫ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ ടേബിൾ ടോപ് റൺവേയിൽനിന്നു താഴേക്കു വീഴുകയായിരുന്നു. പൈലറ്റും സഹപൈലറ്റും കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 18 പേർ അപകടത്തിൽ മരിച്ചു.[[ചിത്രം:ഏയർ ഇന്ത്യ ‌‌എ‌310-300.jpg|200px|thumb|[[എയർ ഇന്ത്യ|എയർ ഇന്ത്യയുടെ]] ‌‌എ‌310-300 വിമാനം 'പമ്പ' കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലെ റൺ‌വേയിയിൽ|പകരം=]] == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] * [[ഇന്ത്യയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] *[[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[ആറന്മുള അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[ശബരിഗിരി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Calicut International Airport}} * [http://azworldairports.com/airports/p1750ccj.htm Airport Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215230039/http://www.azworldairports.com/airports/p1750ccj.htm |date=2008-02-15 }} * [http://www.airportsindia.org.in/ Airports Authority of India] * [http://dgca.nic.in/ Ministry of Civil Aviation India] * [http://kozhikode.nic.in/ India Govt. NIC site for Kozhikode] (Calicut) * [http://malappuram.nic.in/ India Govt. NIC site for Malappuram] * [http://www.keralatourism.org/index.jsp?resource=dest&viewId=second00&distId=1 Kerala Govt.Tourism Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051216054103/http://www.keralatourism.org/index.jsp?resource=dest&viewId=second00&distId=1 |date=2005-12-16 }}[http://kozhikodeairport.com/] {{കേരളത്തിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ |state=expanded}} {{Tourism in Kerala}} {{Airports in India}} {{Airport-stub}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1988-ൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിതമായത്]] 5ki98o01d1otkvjhfuhjv4gqfh4zt2p 4620344 4620342 2026-05-19T15:44:39Z ~2026-24027-43 216710 4620344 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|calicut Airport}} {{Infobox airport | name = കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം​ | image = കോഴിക്കോട്_വിമാനത്താവളം.jpg | image-width = 250 | IATA = CCJ | ICAO = VOCL | type = Public | owner = എ.എ.ഐ | operator = [[എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | city-served =[[കോഴിക്കോട്]] <br> [[മലപ്പുറം]] <br> [[വയനാട്]] | location = [[കരിപ്പൂർ]], [[കൊണ്ടോട്ടി]], [[മലപ്പുറം]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | hub = [[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌]] | metric-elev = yes | elevation-f = 342 | elevation-m = 104 | coordinates = {{coord|11.14|N|75.95|E|type:airport|display=inline,title}} | pushpin_map = | pushpin_label = '''CCJ''' | website = {{URL|http://aai.aero/allAirports/calicut_general.jsp}} | metric-rwy = yes | r1-number = 10/28 | r1-length-f = 9,383 | r1-length-m = 2,860 | r1-surface = [[Asphalt]] | stat-year = April 2018 - March 2019 | stat1-header = Passenger movements | stat1-data = 3360847({{increase}}7.1%) | stat2-header = Aircraft movements | stat2-data = 26738({{increase}}7.3%) | stat3-header = Cargo tonnage | stat3-data = 17283({{Decrease}} -8.4%) | footnotes = Source: [[Airport Authority of India|AAI]]<ref name="traffic_stats1">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex3.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-III|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats2">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex2.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-II|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref><ref name="traffic_stats3">{{cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2K19Annex4.pdf|title=Traffic News for the month of March 2019: Annexure-IV|work=[[Airports Authority of India]]|date=1 May 2019|accessdate=5 June 2019|format=PDF|page=3}}</ref> }} [[ചിത്രം:KingFisherCCJ.jpg|200px|thumb|[[കിംഗ്ഫിഷർ ഐയർലൈൻസ്|കിങ്ങ് ഫിഷർ]] ‌‌ATR 72 [[വിമാനം]] കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലെ റൺ‌വേയിയിൽ]][[File:Etihad Calicut.jpg|thumb|ഇത്തിഹാദ് എയർവേയ്‌സ് കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളത്തിൽ]] [[File:Saudia calicut.jpg|thumb|സൗദി എയർലൈൻസ് (HZ-AOL)]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ [[കൊണ്ടോട്ടി നഗരസഭ|കൊണ്ടോട്ടി]] നഗരസഭയിലും , പള്ളിക്കൽ പഞ്ചായത്തിലും [[കരിപ്പൂർ|കരിപ്പൂരിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വിമാനത്താവളമാണ് '''കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം''' {{Airport codes|CCJ|VOCL}}. ''ഗേറ്റ്​വേ ഓഫ്​ മലബാർ'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിയ്ക്കപ്പെടുന്ന ഈ വിമാനത്താവളത്തെ ''കരിപ്പൂർ എയർപോർട്ട്'' അല്ലെങ്കിൽ ''കാലിക്കറ്റ് എയർപോർട്ട്'' എന്നും പറയാറുണ്ട്. [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട്]], [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം]], [[വയനാട് ജില്ല|വയനാട്]], [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] എന്നീ മലബാർ മേഖലകളിലുള്ള ആളുകൾ സേവനം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്നു. അന്തർദേശീയ യാത്രക്കാരുടെ കണക്ക്‌ എടുത്തു നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ തിരക്കുള്ള ഏഴാമത്തെ വിമാനത്താവളവും മൊത്തം യാത്രക്കാരുടെ കണക്ക്‌ എടുത്തു നോക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയിലെ തിരക്കുള്ള 12-മത്തെ വിമാനത്താവളവും കേരളത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ തിരക്കേറിയ വിമാനത്താവളമാണ് കരിപ്പൂർ.<ref>{{Cite web |url=http://www.iloveindia.com/indian-airports/calicut-airport.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-06-18 |archive-date=2006-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060822073540/http://www.iloveindia.com/indian-airports/calicut-airport.html |url-status=dead }}</ref> [[എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ|എയർപോർട്ട് അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] ഉടമസ്ഥതയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[ടേബിൾടോപ്പ് റൺ‌വേ|ടേബിൾടോപ്പ് റൺവേയുള്ള]] രാജ്യത്തെ ചുരുക്കം ചില വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. ​ == ചരിത്രം == 1970 ലാണ് മലബാറിൽ ഒരു എയർപോർട്ട് എന്ന ആവശ്യം ഉയർന്നത് ജനകീയമായ ഈ ആവശ്യം മുൻനിർത്തി കെ.പി. കേശവമേനോനും സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയയും അടക്കമുള്ളവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിരവധി സമരങ്ങൾ നടത്തി. അങ്ങനെയാണ് കൊണ്ടോട്ടിക്ക് അടുത്ത് കരിപ്പൂരിലെ കണ്ണങ്കോട്ടു പാറ എന്ന സ്ഥലത്ത് വിമാനത്താവളം നിർമ്മിക്കാൻ കേന്ദ്ര അനുമതി ലഭിച്ചത്. സ്ഥലം ഏറ്റെടുപ്പിന് ജനങ്ങൾ തടസ്സം നിൽക്കുമോ എന്ന് ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥർ സി എച്ച് മുഹമ്മദ് കോയ പാണക്കാട് സയ്യിദ് മുഹമ്മദലി ശിഹാബ് തങ്ങൾ എന്നിവരെ ബന്ധപ്പെട്ടു. അവർ രണ്ടുപേരും പ്രദേശത്ത് എത്തി ജനങ്ങളെ വികസനത്തിന്റെ കാര്യം ബോധ്യപ്പെടുത്തി അതോടുകൂടി ജനങ്ങൾ സൗജന്യ വിലക്ക് ഭൂമി വിട്ടു നൽകി.<ref /> 1988 ഏപ്രിൽ 13-നാണ്​ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്​. തുടക്കത്തിൽ ബോം​ബെയിലേക്ക്​ മാത്രമായിരുന്നു സർവീസ്. 1992 ഏപ്രിൽ 23-നാണ്​ ആദ്യ അന്താരാഷ്​​ട്ര സർവീസ് തുടങ്ങിയത്​. ഷാർജയിലേക്ക്​ എയർ ഇന്ത്യയാണ്​ ആദ്യഅന്താരാഷ്​ട്ര സർവീസ്​ നടത്തിയത്. 2006 ഫെബ്രുവരി 2-ന്​ കരിപ്പൂർ വിമാനത്താവളത്തിന്​ [[ഐക്യ പുരോഗമന സഖ്യം|യു.പി.എ സർക്കാർ]] അന്താരാഷ്​ട്ര പദവി നൽകിയത്​. തുടർന്ന്​ കൂടുതൽ അന്താരാഷ്​ട്ര കമ്പനികൾ കരിപ്പൂരിലേക്ക്​ സർവീസ്​ ആരംഭിച്ചു. 1990 കളിൽ രണ്ടാമതും വിമാനത്താവളം റൺവേ വികസിപ്പിച്ചു . പി കെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കോഴിക്കോട് എംപി ആയിരുന്ന കെ മുരളീധരനും മുൻകൈയെടുത്താണ് അന്നത്തെ വികസനം നടത്തിയത്. ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ നിയമം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് തുച്ഛമായ വിലയാണ് ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്ക് ലഭിച്ചത് അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ പി വി അബ്ദുൽ വഹാബിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മഡാക്ക് എന്ന ഒരു കമ്മറ്റി ഉണ്ടാക്കി വീട് നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്ക് പ്രത്യേകം സഹായങ്ങൾ നൽകിയാണ് ഭൂമി ലഭ്യമാക്കിയത്. == നിലവിൽ == ലോകത്തെ മികച്ച വിമാനകമ്പനികളായ [[എമിറേറ്റ്സ്|എമിറേറ്റ്​സ്]]​, [[ഖത്തർ എയർവേസ്]]​, [[ഇത്തിഹാദ് എയർവേയ്സ്|ഇത്തിഹാദ്​ എയർ]], സൗദി എയർലൈൻസ്​, [[എയർ അറേബ്യ]], ഒമാൻ എയർ, ഗൾഫ് എയർ തുടങ്ങിയ കമ്പനികളെല്ലാം കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന്​ സർവീസ്​ നടത്തുന്നു. 2002 മുതൽ ബി 747 ഉപയോഗിച്ച്​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്ന്​ ഹജ്ജ്​ സർവീസ്​ നടന്നുവരുന്നു. 2017-18 ലെ കണക്ക്​ അനുസരിച്ച്​ രാജ്യ​ത്ത്​ അന്താരാഷ്​ട്ര യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണത്തിൽ കരിപ്പൂരിന്​ ഏഴാം സ്ഥാനമാണ്​. 92 കോടിയാണ്​ 2017-18 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിലെ പ്രവർത്തന ലാഭം. 2860 മീറ്റർ റൺവേ നീളമുളള കോഴിക്കോട്​ വിമാനത്താവളത്തിന്​ നിലവിൽ കോഡ്​ ഡി ലൈസൻസാണ്​ വ്യോമയാന മന്ത്രാലയം നൽകിയിരിക്കുന്നത്​. നിലവിൽ (2018 ആഗസ്​റ്റ്​) ബി 737-800 ആണ്​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്നും സർവീസ്​ നടത്തുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വിമാനം. [[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌|എയർ ഇന്ത്യ എക്​സ്​പ്രസാണ്]]​ കരിപ്പൂരിൽ നിന്നും കൂടുതൽ സർവീസുകൾ നടത്തുന്ന വിമാനകമ്പനി. [[File:Airport bay.jpg|thumb|പാർക്കിംഗ് ബേ]] == വൈഡ് ബോഡി വിമാന നിയന്ത്രണങ്ങൾ == 2015-ൽ റൺവേ റീകാർപ്പറ്റിങ്​ ആൻറ്​ സ്​ട്രങ്​ത്തനിങിനായി വിമാനത്താവള റൺ​വേ അടക്കാൻ തീരുമാനിച്ചത്​ വിമാനത്താവളത്തിന്​ തിരിച്ചടിയായി. തുടർന്ന്​ [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[എമിറേറ്റ്സ്|എമിറേറ്റ്​സ്]]​, സൗദി എയർ​ൈ​ലൻസ്​ വലിയ വിമാനങ്ങളുടെ സർവീസുകൾ നിർത്തി. 2015 മെയ്​ ഒന്നിന്​ റൺവേ നവീകരണത്തി​ന്റെ പേരിൽ കോഴിക്കോട്​ വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്നും നിർത്തലാക്കിയ വലിയ വിമാനങ്ങളുടെ സർവീസുകൾ മൂന്നര വർഷത്തിന് ശേഷം പുനരാരംഭിച്ചു. 2018 ഡിസംബർ അഞ്ച്​ മുതലാണ്​ വലിയ വിമാനങ്ങൾ തിരിച്ചെത്തിയത്​. സൗദി എയർലൈൻസിന്റെ കോഡ്​ ഇയിലെ എ 330-300 എന്ന വിമാനമാണ്​ കരിപ്പൂരിൽ വീണ്ടും സർവീസ്​ ആരംഭിക്കുന്നത്​. 2019 മാർച്ച്​ മുതൽ സൗദി എയർലൈൻസ്​ 341 പേർക്ക്​ സഞ്ചരിക്കാവുന്ന ബി 777-200 ഇ.ആർ എന്നീ വിമാനങ്ങളും ഈ സെക്​ടറിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്​. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ യാത്ര വിമാനമായ ബി 747-400 ഉപയോഗിച്ച്​ സർവീസ്​ ആരംഭിക്കുന്നതിനുളള നടപടികൾ എയർഇന്ത്യ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്​. ഫ്ലൈ ദുബൈ 2019 ഫെബ്രുവരി ഒന്ന്​ മുതൽ ദുബൈയിലേക്കുളള സർവീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. എയർഇന്ത്യ 2020 ഫെബ്രുവരി മുതൽ വലിയ വിമാനസർവീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. ഇതിന്​ പിറകെ എമിറേറ്റ്​സിനും [[ഖത്തർ എയർവേസ്|ഖത്തർ എയർവേസിനും]] വലിയ വിമാനങ്ങൾക്ക്​ അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്​. [[ചിത്രം:AirIndia Express Landing Calicut.JPG|thumb|എയർ ഇന്ത്യ എക്‌സ്പ്രസ് കോഴിക്കോട്ടെ ലാൻഡിംഗ്]] == വിമാന സേവനങ്ങൾ == {{Airport destination list |[[എയർ അറേബ്യ]]| [[Sharjah International Airport|ഷാർജ]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/destinations|title=Destinations|publisher=[[Air Arabia]]|access-date=3 February 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[എയർ അറേബ്യ Abu Dhabi]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|അബുദാബി]] <!-- --> | {{nowrap|[[എയർ ഇന്ത്യ]]}} |[[Chhatrapati Shivaji International Airport|മുംബൈ]],<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Air%20India_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=Air India Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ്സ്‌]]}} | [[Abu Dhabi International Airport|അബുദാബി]], [[Al Ain International Airport|Al Ain]], [[Bahrain International Airport|Bahrain]], [[King Fahd International Airport|ദമ്മാം]], [[Hamad International Airport|ദോഹ]], [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[King Abdulaziz International Airport|Jeddah]], [[Cochin International Airport|കൊച്ചി]], [[Kuwait International Airport|കുവൈറ്റ്]], [[Muscat International Airport|മസ്‌കറ്റ്]], [[Ras Al Khaimah International Airport|Ras Al Khaimah]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]], [[Salalah International Airport|Salalah]], [[Sharjah International Airport|ഷാർജ]], [[Thiruvananthapuram International Airport|തിരുവനന്തപുരം]]<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Air%20india%20Express_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=Air India Express Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Flydubai]]}} | [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]] <!-- --> | {{nowrap|[[Flynas]]}} | [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഗൾഫ് എയർ]]}} | [[Bahrain International Airport|Bahrain]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഇൻഡിഗോ എയർലൈൻസ്‌|ഇൻഡിഗോ ]]}} |[[ബെംഗലൂരു അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ബാംഗ്ലൂർ]], [[Chennai International Airport|ചെന്നൈ]], [[King Fahd International Airport|ദമ്മാം]], [[Indira Gandhi International Airport|ഡൽഹി]], [[Hamad International Airport|ദോഹ]], [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[ഹൈദരാബാദ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ഹൈദരാബാദ്]], [[King Abdulaziz International Airport|ജിദ്ദ]],[[Chhatrapati Shivaji International Airport|മുംബൈ]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]],<ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/Indigo_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=IndiGo Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> |{{nowrap|[[ഒമാൻ എയർ]]}} | [[Muscat International Airport|മസ്‌കറ്റ്]] <!-- --> | {{nowrap|[[ഖത്തർ എയർവേസ്]]}} | [[Hamad International Airport|ദോഹ]] <!-- --> <ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=Oman's SalamAir To Commence Service To Four Indian Cities |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297808/omans-salamair-to-commence-service-to-four-indian-cities/ |website=Routesonline |access-date=30 March 2022}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[സ്പൈസ്ജെറ്റ് എയർലൈൻസ്‌|സ്പൈസ് ജെറ്റ്]]}} | [[Dubai International Airport|ദുബായ്-ഇന്റർനാഷണൽ]], [[King Abdulaziz International Airport|ജിദ്ദ]], [[King Khalid International Airport|റിയാദ്]], [[Chennai International Airport|ചെന്നൈ]], <ref>{{cite web|url=https://www.dgca.gov.in/digigov-portal/?page=jsp/dgca/InventoryList/airOperation/certification/foreignAirline/internationFLight/SpiceJet_ISS2022.pdf&main4207/4201/servicename|title=SpiceJet Schedule|access-date=31 March 2022}}</ref> <!-- --> }} == ഗതാഗത സംവിധാനം == === '''റോഡ്''' === രണ്ട് ദേശീയപാതകൾക്കിടയിലാണ് കാലിക്കറ്റ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം. ഏറ്റവും അടുത്തുള്ളത് 2.3 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ദേശീയപാത 966 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 966]] (എൻ‌എച്ച് -966) ആണ്, മറ്റൊന്ന് [[ദേശീയപാത 66 (ഇന്ത്യ)|ദേശീയപാത 66]] (എൻ‌എച്ച് -66), വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്. വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 12 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള രാമനാട്ടുകരയിൽ എൻ‌എച്ച് -966 എൻ‌എച്ച് -66 ൽ ചേരുന്നു. ഈ സംയോജിത റോഡ് ശൃംഖല വടക്ക് കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ, വയനാട് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് മലപ്പുറം, പാലക്കാട്, തൃശ്ശൂർ, [[കോയമ്പത്തൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തടസ്സമില്ലാത്ത പോകുവാൻ സഹായിക്കുന്നു. === '''ബസുകൾ''' === [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് കോഴിക്കോട് നഗരത്തിലേക്ക് ഫ്ലൈബസ് (ലോ-ഫ്ലോർ എസി ബസ്) സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു.<ref name=":0">https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/fly-bus-services-launched/article24324568.ece</ref> നഗരത്തിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ ലഭ്യമായ ഏറ്റവും വിലകുറഞ്ഞ ഓപ്ഷനുകളിൽ ഒന്നാണിത്. അടുത്തുള്ള ബസ്റ്റാന്റ് കൊണ്ടോട്ടിയിലാണ് ഉള്ളത് ( 3.1  km) via Melangadi - Airport Rd and International Terminal .ഈ സേവനങ്ങളിൽ വിരലിലെണ്ണാവുന്നതിനാൽ യാത്രയ്ക്ക് വിലകുറഞ്ഞ മറ്റൊരു ഓപ്ഷനുകൾ തേടുന്ന യാത്രക്കാർക്ക് ഓട്ടോ റിക്ഷയിൽ എയർപോർട്ട് ജംഗ്ഷനിലേക്ക് (2.8 കിലോമീറ്റർ അകലെ) പോയാൽ കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, പാലക്കാട് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് ബസുകൾ ലഭ്യമാണ്. === '''റെയിൽ''' === [[ഫറോക്ക്|ഫറോക്ക് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്റർ അകലെ), പരപ്പനങ്ങടി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 20 കിലോമീറ്റർ അകലെ), താനൂർ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 28 കിലോമീറ്റർ അകലെ), കോഴിക്കോട് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (28 കിലോമീറ്റർ അകലെ) എയർപോർട്ട്), തിരുർ റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ (ഏകദേശം 34 കിലോമീറ്റർ അകലെ), ഇവ ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. === '''കാർ''' === പ്രീ-പെയ്ഡ് ടാക്സി സേവനങ്ങൾ വിമാനത്താവളത്തിൽ ലഭ്യമാണ്.<ref>https://www.kozhikodeairport.com/taxi.php</ref> കാലിക്കറ്റ് നഗരത്തിലേക്കും മറ്റുള്ള നഗരത്തിലേക്കുള്ള യാത്രകൾക്കുമായി വിവിധ ഓപ്ഷനുകൾ നൽകുന്ന ഓൺലൈൻ ക്യാബ് അഗ്രഗേറ്ററുകൾ, [[യൂബർ|ഉബർ]], ഓല കാബ്സ് എന്നിവയും വിമാനത്താവളത്തിൽ സേവനം നൽകുന്നു. == അപകടങ്ങളും സംഭവങ്ങളും == കരിപ്പൂരിൽ ദുബായിൽ നിന്നും വന്ന എയർ ഇന്ത്യ എക്സ്പ്രസ് വിമാനം മഴ കാരണം റൺവേയിൽ നിന്നും തെന്നി മാറി 35 അടി താഴേക്ക് വീണു. കനത്ത മഴ നിമിത്തം ആദ്യ ലാൻഡിംഗ് പരാജയപ്പെടുകയും രണ്ടാം ലാൻഡിങ്ങിനിടെ ദുരന്തം സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു . അപകടത്തിൽ വിമാനം രണ്ടായി പിളർന്നു. 7 ആഗസ്റ്റ് 2020 രാത്രി 8 മണിയോടെയാണ് സംഭവം. കൊണ്ടോട്ടി- [[കുന്നുംപുറം]] റോഡിൽ മേലങ്ങാടി വഴിയുള്ള ക്രോസ് ബെൽറ്റ് റോഡിന്റെ ഭാഗത്തേക്കാണ് വിമാനം വീണത്. 177 യാത്രക്കാർ ഉൾപ്പെടെ 190 പേരാണ് വിമാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ലാൻഡിങ്ങിനിടെ റൺവേയിലൂടെ മുന്നിലേക്കു തെന്നിനീങ്ങിയ വിമാനം വീണ്ടും ടേക്ഓഫ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ ടേബിൾ ടോപ് റൺവേയിൽനിന്നു താഴേക്കു വീഴുകയായിരുന്നു. പൈലറ്റും സഹപൈലറ്റും കുഞ്ഞുങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ 18 പേർ അപകടത്തിൽ മരിച്ചു.[[ചിത്രം:ഏയർ ഇന്ത്യ ‌‌എ‌310-300.jpg|200px|thumb|[[എയർ ഇന്ത്യ|എയർ ഇന്ത്യയുടെ]] ‌‌എ‌310-300 വിമാനം 'പമ്പ' കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലെ റൺ‌വേയിയിൽ|പകരം=]] == ഇതുകൂടി കാണുക == * [[ഇന്ത്യയിലെ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] * [[ഇന്ത്യയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളുടെ പട്ടിക]] *[[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[ആറന്മുള അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] *[[ശബരിഗിരി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] == അവലംബം == {{Reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{commonscat|Calicut International Airport}} * [http://azworldairports.com/airports/p1750ccj.htm Airport Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215230039/http://www.azworldairports.com/airports/p1750ccj.htm |date=2008-02-15 }} * [http://www.airportsindia.org.in/ Airports Authority of India] * [http://dgca.nic.in/ Ministry of Civil Aviation India] * [http://kozhikode.nic.in/ India Govt. NIC site for Kozhikode] (Calicut) * [http://malappuram.nic.in/ India Govt. NIC site for Malappuram] * [http://www.keralatourism.org/index.jsp?resource=dest&viewId=second00&distId=1 Kerala Govt.Tourism Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051216054103/http://www.keralatourism.org/index.jsp?resource=dest&viewId=second00&distId=1 |date=2005-12-16 }}[http://kozhikodeairport.com/] {{കേരളത്തിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ |state=expanded}} {{Tourism in Kerala}} {{Airports in India}} {{Airport-stub}} [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1988-ൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിതമായത്]] bps3epy88fg7fp4u84n73fm3nh045r2 10 4795 4620457 4577609 2026-05-20T01:51:38Z Kiran Gopi 10521 4620457 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = CMs of Kerala |title = [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] |listclass = hlist |group1 = തിരുവിതാംകൂർ |list1 = * [[പി.ജി.എൻ. ഉണ്ണിത്താൻ]] * [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള]] * [[പറവൂർ ടി.കെ. നാരായണപിള്ള]] |group2 = കൊച്ചി |list2 = * [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ]] * [[ടി.കെ. നായർ]] * [[ഇ. ഇക്കണ്ട വാര്യർ]] |group3 = തിരു-കൊച്ചി |list3 = * [[പറവൂർ ടി.കെ. നാരായണപിള്ള]] * [[സി. കേശവൻ]] * [[എ.ജെ. ജോൺ]] * [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള]] * [[പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോൻ]] |group4 = [[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] |list4 = *[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] *[[പട്ടം എ. താണുപിള്ള]] *[[ആർ. ശങ്കർ]] *[[സി. അച്യുതമേനോൻ]] *[[കെ. കരുണാകരൻ]] *[[എ.കെ. ആന്റണി]] *[[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] *[[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] *[[ഇ.കെ. നായനാർ]] *[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] *[[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] *[[പിണറായി വിജയൻ]] *[[വി.ഡി. സതീശൻ]] }} <noinclude>[[വർഗ്ഗം:കേരളനിയമസഭകളുടെ ഫലകങ്ങൾ|{{PAGENAME}}]]</noinclude> tbbnqwqpswtxdvz5rn821st9pq8yrpi 10 6297 4620459 4512909 2026-05-20T01:55:59Z Kiran Gopi 10521 4620459 wikitext text/x-wiki <includeonly>|- style="text-align:center;" |style="width:30%;" rowspan="{{{rows|1}}}"|മുൻഗാമി<div style="font-weight: bold">{{Delink question hyphen-minus|{{{before}}}}}{{S-bef/filter|{{{before2|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before3|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before4|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before5|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before6|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before7|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before8|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before9|}}}}}{{S-bef/filter|{{{before10|}}}}}</div>{{#if:{{{as|}}}|'''''as {{{as}}} '''''}}<!-- -->{{S-bef/check|{{{before|}}}}}<!-- --></includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> d08bpzn1jqba7q3is2rlqyhhpbcwgi5 10 6299 4620460 4414829 2026-05-20T01:56:58Z Kiran Gopi 10521 4620460 wikitext text/x-wiki <includeonly>| style="width: 30%; text-align: center;" rowspan="{{{rows|1}}}"| {{S-aft/check|{{{after|}}}}} പിൻഗാമി<div style="font-weight: bold">{{Delink question hyphen-minus|{{{after}}}}}{{S-aft/filter|{{{after2|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after3|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after4|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after5|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after6|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after7|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after8|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after9|}}}}}{{S-aft/filter|{{{after10|}}}}}</div>{{#if:{{{as|}}}|'''''as {{{as}}} '''''}} |-</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> t6xfkfqdenpsvdjj0urtbssn5ohvy78 0 9342 4620453 4620291 2026-05-20T01:49:00Z Kiran Gopi 10521 /* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ */ 4620453 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2026]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | term_start2 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end2 = [[മേയ് 4]] [[2026]] | predecessor2 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor2 = [[ പിണറായി വിജയൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 05d1djfor3bkohhcvj4zw2bv0ef28xr 4620454 4620453 2026-05-20T01:49:17Z Kiran Gopi 10521 /* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ */ 4620454 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2026]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | term_start2 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end2 = [[മേയ് 4]] [[2026]] | predecessor2 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor2 = [[ പിണറായി വിജയൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] ea9u09xnsitsi5un6bktnt7wwbffyto 4620455 4620454 2026-05-20T01:50:38Z Kiran Gopi 10521 /* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ */ 4620455 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2026]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | term_start2 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end2 = [[മേയ് 4]] [[2026]] | predecessor2 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor2 = [[ പിണറായി വിജയൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] rp4qy8d5rv58k3wmo42dyy09pzsxwei 4620456 4620455 2026-05-20T01:51:01Z Kiran Gopi 10521 /* പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ */ 4620456 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 04]] [[2026]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | term_start2 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end2 = [[മേയ് 4]] [[2026]] | predecessor2 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor2 = [[ പിണറായി വിജയൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്. രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു. <ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന് രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെയും]] പൊതുഭരണവും ഇരുപത്തിയേഴ് വകുപ്പുകളുടെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (പതിനേഴ്) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയാണ് അദ്ദേഹം കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്. == വിമർശനങ്ങൾ == *നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> . ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] osf4x4uk2yqjjo2z0u5svdwowfd56yb 0 13004 4620575 4610629 2026-05-20T11:04:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620575 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Dark matter}} {{Physical cosmology|comp/struct}} {{Beyond the Standard Model|expanded=Evidence}} [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിൽ]] കാണാനും തൊടാനും കഴിയാത്ത രീതിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന [[ദ്രവ്യം|ദ്രവ്യത്തെയാണ്]] '''തമോദ്രവ്യം''' (Dark Matter) എന്ന പദം കൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. [[താരാപഥം|താരാപഥങ്ങളുടെ]] ഉൽപ്പത്തിയേയും വികാസത്തെയും കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണമാണ് ‘കാണാദ്രവ്യം’ എന്ന സങ്കല്പത്തിലേക്ക് ശാസ്ത്ര ലോകത്തെ നയിച്ചത്. പഠനവിധേയമാക്കിയ ഓരോ നക്ഷത്ര സമൂഹത്തിന്റെയും ഭാ‍രം അവയിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള ആകെ ഭാ‍രത്തിലും എത്രയോ ഏറെയാണെന്ന് 1937-ൽ [[ഫ്രിറ്റ്സ് സ്വിക്കി]] എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ ആകെ ദ്രവ്യത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് 80 ശതമാനവും ആകെ ഊർജസാന്ദ്രതയുടെ 25 ശതമാനവും തമോദ്രവ്യം ആണെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="CERN Dark Matter">{{cite web |url=http://home.cern/about/physics/dark-matter |title=Dark Matter |website=CERN Physics |date=20 January 2012 |access-date=2018-05-20 |archive-date=2016-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604121500/http://home.cern/about/physics/dark-matter |url-status=dead }}</ref> [[Baryon | ബാരിയോണിക്]] അല്ലാത്ത, ഇതുവരെ കണ്ടുപിടിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത സാങ്കല്പികകണത്താൽ ആണ് ഇതിന്റെ നിർമിതി എന്നാണ് നിലവിലുള്ള അനുമാനം. തമോദ്രവ്യത്തെ ഇതുവരെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിച്ചിട്ടെല്ലെങ്കിലും [[galaxy | താരാപഥങ്ങളുടെ]] ചലനങ്ങളിലുള്ള പല പ്രത്യേകതകളും ഇതിന്റെ സാന്നിധ്യം ഇല്ലാതെ വിശദീകരിയ്ക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതിനാൽ [[universe | പ്രപഞ്ചത്തിലാകമാനം]] തമോദ്രവ്യം കാണപ്പെടുന്നു എന്നും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉല്പത്തിയ്ക്കും വികാസത്തിനും ഇത് സാരമായ പങ്കു വഹിയ്ക്കുന്നുണ്ടെന്നും ശാസ്ത്രകാരന്മാർ വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. [[Electromagnetic radiation | വൈദ്യുതകാന്തികതരംഗങ്ങളുമായി]] പ്രതിപ്രവർത്തിയ്ക്കാത്തതിനാൽ ഇവയുപയോഗിച്ചുള്ള [[Electromagnetic spectrum | സ്പെക്ട്രം]] നിർമ്മിച്ചാലും തമോദ്രവ്യം അദൃശ്യമായി തുടരുന്നു. അതിനാൽ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പഠിയ്ക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിലെ]] പല [[താരാപഥം|താരാപഥങ്ങളിലും]] ആവശ്യത്തിന് തമോദ്രവ്യം ഇല്ലെങ്കിൽ അവയിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ കേന്ദ്രത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിയ്ക്കാതെ അകന്നു പോയേനെ. പല താരാപഥങ്ങളും രൂപം കൊള്ളുകപോലും ഇല്ലായിരുന്നു.<ref name="Siegfried">{{Cite news |last=Siegfried |first=T. |date=5 July 1999 |title=Hidden Space Dimensions May Permit Parallel Universes, Explain Cosmic Mysteries |url=http://www.physics.ucdavis.edu/~kaloper/siegfr.txt |work=[[The Dallas Morning News]] |access-date=2018-05-20 |archive-date=2015-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221072439/http://www.physics.ucdavis.edu/~kaloper/siegfr.txt |url-status=dead }}</ref> [[gravitational lensing | ഗ്രാവിറ്റേഷണൽ ലെൻസിങിന്റെ]] നിരീക്ഷണങ്ങളാണ് തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം കാണിയ്ക്കുന്ന മറ്റൊരു തെളിവ്.<ref name="Trimble 1987">{{cite journal |last=Trimble |first=V. |date=1987 |title=Existence and nature of dark matter in the universe |url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-astronomy-and-astrophysics_1987_25/page/425 |journal=[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics]] |volume=25 |pages=425–472 |bibcode=1987ARA&A..25..425T |doi=10.1146/annurev.aa.25.090187.002233}}</ref> പ്രപഞ്ചത്തിലെ [[Cosmic microwave background radiation | പശ്ചാത്തലവികിരണം]], [[observable universe | ദൃശ്യപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ]] ഘടനയെക്കുറിച്ചുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ, ഗാലക്സികളുടെ രൂപീകരണവും പരിണാമവും, ഗാലക്സികളുടെ കൂട്ടിമുട്ടലുകൾ<ref>{{cite web |url=https://arstechnica.com/science/2017/02/a-history-of-dark-matter |title=A history of dark matter |website=ArsTechnica |date=2 മാർച്ച് 2017}}</ref>, [[galaxy cluster | താരാപഥവ്യൂഹങ്ങൾക്കുള്ളിലെ]] താരാപഥങ്ങളുടെ ചലനങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയൊക്കെ തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം വെളിവാക്കുന്ന മറ്റു തെളിവുകളാണ്. [[cosmology | പ്രപഞ്ചവിജ്ഞാനീയത്തിന്റെ]] [[Lambda-CDM model | ലാംഡ-സി.ഡി.എം മാതൃകയിൽ]] പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആകെ പിണ്ഡ-ഊർജ പരിമാണത്തിൽ 4.9% സാധാരണ ദ്രവ്യവും([[Baryon#Baryonic matter|ബാരിയോണിക് മാറ്റർ]]), 26.8% തമോദ്രവ്യവും ബാക്കി 68.3% [[Dark Energy | തമോ ഊർജവും]] ആണ്.<ref name="NASA Planck Mission">{{cite web |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/planck/news/planck20130321.html |title=Planck Mission Brings Universe Into Sharp Focus |website=NASA Mission Pages |date=21 March 2013 |access-date=2018-05-20 |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112001039/http://www.nasa.gov/mission_pages/planck/news/planck20130321.html |url-status=dead }}</ref><ref name="NASA Science Dark Matter">{{cite web |url=https://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/what-is-dark-energy/ |title=Dark Energy, Dark Matter |website=NASA Science: Astrophysics |date=5 June 2015}}</ref><ref name="planck_overview">{{cite journal |first1=P. A. R. |last1=Ade |first2=N. |last2=Aghanim |first3=C. |last3=Armitage-Caplan |last4=(Planck Collaboration) |title=Planck 2013 results. I. Overview of products and scientific results&nbsp;– Table 9 |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=1303 |page=5062 |url=http://www.cosmos.esa.int/web/planck/publications |date=22 March 2013 |arxiv=1303.5062 |bibcode=2014A&A...571A...1P |doi=10.1051/0004-6361/201321529 |display-authors=etal}}</ref><ref name="wmap7parameters(a)">{{cite web |title=First Planck results: the Universe is still weird and interesting |url=https://arstechnica.com/science/2013/03/first-planck-results-the-universe-is-still-weird-and-interesting/ |author=Francis, Matthew |date=22 March 2013 |work=Arstechnica}}</ref> അതായത് തമോദ്രവ്യം ആകെ ദ്രവ്യത്തിന്റെ 84.5% ത്തോളം വരും.<ref group="note">തമോ ഊർജ്ജത്തെ ദ്രവ്യമായി കണക്കാക്കാത്തതുകൊണ്ട് ഇത് കണക്കുകൂട്ടിയാൽ : 26.8/(4.9 + 26.8)=0.845</ref> തമോദ്രവ്യം ഇതുവരെ നേരിട്ട് നിരീക്ഷിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കാത്തതിനാൽ ഇത് ബാരിയോണിക് ദ്രവ്യവുമായും വൈദ്യുതകാന്തികവികിരണങ്ങളുമായും പ്രതിപ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നില്ലെന്നുവേണം കരുതാൻ. വീക്ക്ലി ഇന്ററാക്ടിങ് മാസ്സിവ് പാർട്ടിക്കിൾസ് (WIMPs) എന്ന സാങ്കല്പിക കണം ആകണം തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ബിൽഡിംഗ് ബ്ലോക്ക് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="Copi 1995">{{cite journal |last1=Copi |first1=C. J. |last2=Schramm |first2=D. N. |last3=Turner |first3=M. S. |date=1995 |title=Big-Bang Nucleosynthesis and the Baryon Density of the Universe |url=https://archive.org/details/sim_science_1995-01-13_267_5195/page/192 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=267 |issue=5195 |pages=192–199 |arxiv=astro-ph/9407006 |bibcode=1995Sci...267..192C |doi=10.1126/science.7809624 |pmid=7809624}}</ref> ഇതിനെ കണ്ടെത്താനുള്ള നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും ഇതുവരെ ഇത്തരം കണങ്ങളെ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല.<ref name="bertone hooper silk">{{cite journal |last1=Bertone |first1=G. |last2=Hooper |first2=D. |last3=Silk |first3=J. |date=2005 |title=Particle dark matter: Evidence, candidates and constraints |journal=[[Physics Reports]] |volume=405 |issue=5–6 |pages=279–390 |arxiv=hep-ph/0404175 |bibcode=2005PhR...405..279B |doi=10.1016/j.physrep.2004.08.031}}</ref> പ്രപഞ്ചത്തിൽ കാണുന്ന തമോദ്രവ്യത്തെ അതിന്റെ 'വേഗത'(കൂടുതൽ കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ അതിന്റെ ഫ്രീ സ്ട്രീമിംഗ് സ്ട്രെങ്ത്) അനുസരിച്ച് തണുത്തത്, ഊഷ്മളം, ചൂടുള്ളത് എന്നിങ്ങനെ പലതായി വിഭജിയ്ക്കാം. ഇപ്പോഴത്തെ കണക്കുകൂട്ടൽ പ്രകാരം തണുത്ത തമോദ്രവ്യം ആണ് പ്രധാനമായും പ്രപഞ്ചത്തിൽ ഉള്ളത്.<ref>{{Cite journal |first1=N. |last1=Vittorio |author2=J. Silk |date=1984 |journal=Astrophysical Journal Letters |volume=285 |pages=L39–L43 |title=Fine-scale anisotropy of the cosmic microwave background in a universe dominated by cold dark matter |doi=10.1086/184361 |bibcode=1984ApJ...285L..39V}}</ref><ref>{{Cite journal |first1=Masayuki |last1=Umemura |author2=Satoru Ikeuchi |title=Formation of Subgalactic Objects within Two-Component Dark Matter |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1985-12-15_299_2/page/n18 |date=1985 |journal=Astrophysical Journal |volume=299 |pages=583–592 |doi=10.1086/163726 |bibcode=1985ApJ...299..583U}}</ref> തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ [[പരികല്പന]] പൊതുവെ ശാസ്ത്രസമൂഹത്തിന് സ്വീകാര്യമാണെങ്കിലും ചില [[Astrophysics | ജ്യോതിർഭൗതിക]] ശാസ്ത്രജ്ഞർ<ref>{{Cite journal |last1=Kroupa |first1=P. |display-authors=etal |date=2010 |title=Local-Group tests of dark-matter Concordance Cosmology: Towards a new paradigm for structure formation |journal=[[Astronomy and Astrophysics]] |volume=523 |pages=32–54 |arxiv=1006.1647 |bibcode=2010A&A...523A..32K |doi=10.1051/0004-6361/201014892}}</ref> വിശ്വസിയ്ക്കുന്നത് തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അത് ഏതു ഭൗതികപ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമായി നിർദ്ദേശിയ്ക്കപ്പെട്ടോ അവയെല്ലാത്തിനേയും പൂർണമായി വിശദീകരിയ്ക്കുന്നില്ല എന്നാണ്.<ref name="physicsworldcorrelation">{{cite news|last=Cooper|first=Keith |authorlink=Keith Cooper| title=Correlation between galaxy rotation and visible matter puzzles astronomers| url=http://physicsworld.com/cws/article/news/2016/oct/07/correlation-between-galaxy-rotation-and-visible-matter-puzzles-astronomers}}</ref> പുതിയ ഒരു തരം ദ്രവ്യത്തിന്റെ പരികല്പന കൊണ്ടുവരുന്നതിന് പകരം നിലവിലുള്ള ഗുരുത്വാകർഷണസിദ്ധാന്തങ്ങൾ ([[സാമാന്യ ആപേക്ഷികതാസിദ്ധാന്തം]]) മെച്ചപ്പെടുത്തിയെടുക്കണം എന്നാണിവർ വാദിയ്ക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തിയെടുത്ത പുതിയ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ആണ് [[Modified Newtonian dynamics|മോഡിഫൈഡ് ന്യൂട്ടോണിയൻ ഡയനാമിൿസ്(MOND)]], [[Tensor–vector–scalar gravity| ടെൻസർ-വെക്റ്റർ-സ്കാലർ ഗ്രാവിറ്റി(TeVeS)]], [[entropic gravity | എൻട്രോപ്പിക് ഗ്രാവിറ്റി]] തുടങ്ങിയവ. ഈ തിയറികൾ പുതിയ തരം കണികകകളോ ദ്രവ്യമോ ഒന്നും കൂടാതെ നിലവിലുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ വിശദീകരിയ്ക്കാൻ ശ്രമിയ്ക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="Angus">{{cite journal |last=Angus |first=G. |date=2013 |title=Cosmological simulations in MOND: the cluster scale halo mass function with light sterile neutrinos |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=436 |pages=202–211 |bibcode=2013MNRAS.436..202A |doi=10.1093/mnras/stt1564 |arxiv=1309.6094}}</ref> പക്ഷേ അവയ്ക്കും പലവിധം പരിമിതികൾ ഉണ്ട്. ==ചരിത്രം == ദൃഷ്ടിയ്ക്കും ശാസ്ത്രോപകരണങ്ങൾക്കും ദൃശ്യമാവാത്ത, എന്നാൽ മറ്റു വസ്തുക്കളിൽ ഗുരുത്വാകർഷണ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്ന വസ്തുക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയത്തിന് വളരെ പഴക്കമുണ്ട്.<ref>{{cite journal|last1=de Swart|first1=J. G.|last2=Bertone|first2=G.|last3=van Dongen|first3=J.|title=How dark matter came to matter|journal=Nature Astronomy|date=2017|volume=1|issue=59|pages=0059|doi=10.1038/s41550-017-0059|url=http://www.nature.com/articles/s41550-017-0059|arxiv = 1703.00013 |bibcode = 2017NatAs...1E..59D }}</ref> 1884 ൽ [[William Thomson, 1st Baron Kelvin | ലോർഡ് കെൽ‌വിൻ]] [[ആകാശഗംഗ | ആകാശഗംഗയെ]] ഒരു വാതകമായി ഉപമിച്ച് നടത്തിയ ചില പഠനങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇത്തരം കാണാദ്രവ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒരു ആശയം മുന്നോട്ടു വെച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.science-site.net/darkmatter.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-05-31 |archive-date=2018-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181124002232/http://www.science-site.net/darkmatter.htm |url-status=dead }}</ref> 1901 ൽ പ്രസിദ്ധീകരിയ്ക്കപ്പെട്ട ഈ പഠനത്തിൽ താരാപഥത്തിന്റെ പിണ്ഡം കണക്കാക്കിയ അദ്ദേഹം ഇത് കാണാവുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പിണ്ഡവുമായി ഒത്തുനോക്കുമ്പോൾ ചേർന്നു പോകുന്നില്ല എന്നു കണ്ടെത്തി. അതിനാൽ ഇതിനെ പരിഹരിയ്ക്കാനായി ഇത്തരം ധാരാളം അദൃശ്യമായ വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടാകണം എന്ന നിഗമനത്തിലെത്തി.<ref name="HistoryBertone">{{cite arXiv |last1=Bertone |first1=Gianfranco|last2=Hooper |first2=Dan |date=2016 |title=A History of Dark Matter |eprint=1605.04909|class=astro-ph.CO}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.de/books?id=QfvFCgAAQBAJ&pg=PA20&lpg=PA20&dq=history+of+dark+matter+lord+kelvin&source=bl&ots=vgIDMBiM3D&sig=GF4YP02icoU0OX1PIo4uUOVelVs&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjWzvuo1bDbAhWHORQKHVc4AHo4ChDoAQhMMAo#v=onepage&q=history%20of%20dark%20matter%20lord%20kelvin&f=false|title=Light/dark Universe, The: Light From Galaxies, Dark Matter And Dark Energy|last1=Wesson|first1=Paul S.|last2=Overduin|first2=James M|publisher=World Scientific Publishing Co. Ltd.|year=2008|isbn=981-283-441-9|location=Singapore|pages=20|access-date=31 May 2018}}</ref><ref name="CERNCourier">{{cite web |url=http://cerncourier.com/cws/article/cern/68432 |title=How dark matter became a particle |website=CERN Courier |date=13 April 2017 |access-date=2018-05-31 |archive-date=2018-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604074542/http://cerncourier.com/cws/article/cern/68432 |url-status=dead }}</ref> 1906 ൽ [[Henri Poincaré | ഹെൻറി പോയിൻകാരെ]] "ദി മിൽകിവേ ആൻഡ് ദി തിയറി ഓഫ് ഗ്യാസസ്" എന്ന തന്റെ പ്രബന്ധത്തിൽ കെൽവിന്റെ പഠനത്തെ പരാമർശിയ്ക്കുന്നുണ്ട്.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://arstechnica.com/science/2017/02/a-history-of-dark-matter/|title=A history of dark matter|newspaper=Ars Technica|access-date=1 June 2018|language=en-us}}</ref><ref name="CERNCourier"/> എന്നാൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വേഗതയെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയുള്ള പഠനങ്ങൾക്ക് ശേഷം അദൃശ്യമായ ദ്രവ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയം ആദ്യം നിർദ്ദേശിച്ചത് 1922 ൽ ഡച്ച് ജ്യോതിഃശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[Jacobus Kapteyn | ജാകോബസ് കാപ്റ്റെയിൻ]] ആണ്.<ref>{{Cite journal |title=First attempt at a theory of the arrangement and motion of the sidereal system |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1922-05_55_4/page/302 |first=Jacobus Cornelius |last=Kapteyn |authorlink=Jacobus Kapteyn |journal=Astrophysical Journal |volume=55 |pages=302–327 |year=1922 |quote=It is incidentally suggested that when the theory is perfected it may be possible to determine ''the amount of dark matter'' from its gravitational effect. |bibcode=1922ApJ....55..302K |doi=10.1086/142670}} (emphasis in original)</ref><ref name="Patras2014">{{cite conference |title=Status of the Axion Dark-Matter Experiment (ADMX) |first=Leslie J |last=Rosenberg |url=http://indico.cern.ch/event/300768/session/0/contribution/30/attachments/566901/780884/Rosenberg-Patras_30jun14.pdf |date=30 June 2014 |page=2 |conference=10th PATRAS Workshop on Axions, WIMPs and WISPs |conference-url=http://axion-wimp2014.desy.de}}</ref> 1932 ൽ മറ്റൊരു ഡച്ച് ജ്യോതിഃശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[Jan Oort | ജാൻ ഊർട്]] [[Local Group|ലോക്കൽ ഗ്രൂപ്പിലെ]] താരാപഥങ്ങളിലെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ചലനങ്ങളിൽ നിന്നും വീണ്ടും ഇതേ നിഗമനത്തിലെത്തി.<ref name="Patras2014" /><ref>Oort, J.H. (1932) "The force exerted by the stellar system in the direction perpendicular to the galactic plane and some related problems", ''Bulletin of the Astronomical Institutes of the Netherlands'', '''6''': 249–287.</ref><ref>{{cite web |title=The Hidden Lives of Galaxies: Hidden Mass |work=Imagine the Universe! |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/teachers/galaxies/imagine/hidden_mass.html |publisher=[[NASA]]/[[GSFC]]}}</ref> എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അളവുകൾ തെറ്റാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal |last1=Kuijken |first1=K. |last2=Gilmore |first2=G. |date=July 1989 |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=239 |issue=2 |pages=651–664 |bibcode=1989MNRAS.239..651K |title=The Mass Distribution in the Galactic Disc – Part III – the Local Volume Mass Density |doi=10.1093/mnras/239.2.651 |url=http://mnras.oxfordjournals.org/content/239/2/605.full.pdf}}</ref> 1933 ൽ സ്വിസ് ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[Fritz Zwicky | ഫ്രിറ്റ്സ് സ്വിക്കിയും]] [[ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്റർ | താരാപഥസമൂഹങ്ങളെക്കുറിച്ച്]] പഠിച്ച് സമാനമായ ഒരു നിഗമനത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Zwicky |first=F. |authorlink=Fritz Zwicky |date=1933 |title=Die Rotverschiebung von extragalaktischen Nebeln |journal=[[Helvetica Physica Acta]] |volume=6 |pages=110–127 |bibcode=1933AcHPh...6..110Z}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zwicky |first=F. |authorlink=Fritz Zwicky |title=On the Masses of Nebulae and of Clusters of Nebulae |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1937-10_86_3/page/217 |date=1937 |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=86 |page=217 |bibcode=1937ApJ....86..217Z |doi=10.1086/143864}}</ref><ref>{{Citation |last=Zwicky |first=F. |bibcode=1933AcHPh...6..110Z |title=Die Rotverschiebung von extragalaktischen Nebeln |date=1933 |journal=Helvetica Physica Acta |volume=6 |pages=110–127}} See also {{Citation |last=Zwicky |first=F. |bibcode=1937ApJ....86..217Z |title=On the Masses of Nebulae and of Clusters of Nebulae |date=1937 |journal=Astrophysical Journal |volume=86 |page=217 |doi=10.1086/143864}}</ref> ഇത്തരം സമൂഹങ്ങളിലെ താരാപഥങ്ങളുടെ വേഗതയെപ്പറ്റി പഠിച്ച അദ്ദേഹം ഈ താരാപഥങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവയുടെ പിണ്ഡം കണക്കാക്കിയാൽ ഇത്തരം ഉയർന്ന വേഗത സാധ്യമല്ല എന്ന് കണ്ടെത്തി. ഇതിനെ തരണം ചെയ്യാനായി അദ്ദേഹം ''ഡുൻക്ൽ മാറ്റെറീ'' (''dunkle Materie'' / ''dark matter'') എന്നൊരു അദൃശ്യദ്രവ്യത്തിന്റെ ആശയം കൊണ്ടുവന്നു. തമോദ്രവ്യം എന്ന ആശയത്തിന്റെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക ഉപയോഗം ഇതാണെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു.<ref name="autogenerated1">Some details of Zwicky's calculation and of more modern values are given in {{Citation |first=M. |last=Richmond |title=Using the virial theorem: the mass of a cluster of galaxies |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys440/lectures/gal_clus/gal_clus.html |accessdate=31 മെയ് 2018}}</ref> എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇത്തരം ദ്രവ്യത്തിന്റെ അളവിനെപ്പറ്റിയുള്ള കണക്കുകൾ വളരെ കൂടുതൽ ആണെന്ന് പിന്നീട് തെളിഞ്ഞു.<ref>{{cite book|first=Katherine |last=Freese|title=The Cosmic Cocktail: Three Parts Dark Matter|url={{google books |plainurl=y |id=c2B8AgAAQBAJ}}|date=4 May 2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-5007-5}}</ref> താരാപഥങ്ങളിലെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രവേഗങ്ങളുടെ വിതരണത്തെപ്പറ്റി പഠിച്ച്‌ 1939 ൽ ഹോറസ് ബാബോക് താരാപഥങ്ങളുടെ പ്രകാശവും പിണ്ഡവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിൽ ചില അപാകതകൾ കണ്ടെത്തിയതാണ് ഇതിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു നാഴികക്കല്ല്. എന്നാൽ താരാപഥത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ തന്നെ പ്രകാശം വിസരിച്ചു പോകുന്നതിനാലാകാം ഈ വ്യത്യാസം എന്ന് അദ്ദേഹം കരുതി. തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ സാധ്യത അദ്ദേഹം പരിഗണിച്ചില്ല.<ref name=":0">Babcock, H, 1939, "[http://ads.nao.ac.jp/cgi-bin/nph-iarticle_query?1939LicOB..19...41B&amp;data_type=PDF_HIGH&amp;whole_paper=YES&amp;type=PRINTER&amp;filetype=.pdf The rotation of the Andromeda Nebula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705231311/http://ads.nao.ac.jp/cgi-bin/nph-iarticle_query?1939LicOB..19...41B&data_type=PDF_HIGH&whole_paper=YES&type=PRINTER&filetype=.pdf |date=2020-07-05 }}", Lick Observatory bulletin; no. 498</ref><ref>{{cite web |title=The Hidden Lives of Galaxies: Hidden Mass |work=Imagine the Universe! |url=http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/babcock-horace-w.pdf |publisher=[[NASA]]|quote="The rotation curve produced by this work (a plot of line-of-sight velocity derived from the optical Doppler effect versus angular position along the major axis of the galaxy) did not decline outside the galaxy’s luminous bulk. Rather, it continued to rise to the outer angular limits of Horace’s observations. This behavior was contrary to the expectations for Keplerian motion about a central gravitating body (in which velocity decreases inversely as the square root of distance from the center of the system). "}}</ref><ref>{{cite book|first=Robert H. |last=Sanders|title=The Dark Matter Problem: A Historical Perspective|url={{google books |plainurl=y |id=RpuAoqS0WQIC}}|date=2010|publisher=Cambridge University Press|pages=16|isbn=978-0-521-11301-4}}</ref> === 1970 കൾ === [[Vera Rubin | വേര റൂബിനും]] [[Kent Ford (astronomer)|കെന്റ് ഫോർഡും]] 1960 കളിലും 70 കളിലും താരാപഥങ്ങളിലെ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രവേഗത്തിന്റെ വിതരണത്തെക്കുറിച്ചു നടത്തിയ വിശദമായ പഠനങ്ങൾ നേരത്തെ കണ്ട അപാകതകൾക്ക് വ്യക്തമായ തെളിവുകൾ നൽകി.<ref name="NYT-20161227">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |authorlink=Dennis Overbye |title=Vera Rubin, 88, Dies; Opened Doors in Astronomy, and for Women |url=https://www.nytimes.com/2016/12/27/science/vera-rubin-astronomist-who-made-the-case-for-dark-matter-dies-at-88.html |date=December 27, 2016 |work=[[New York Times]] |accessdate=1 June 2018 }}</ref><ref>[http://www.darkmatterphysics.com/Galactic-rotation-curves-of-spiral-galaxies.htm First observational evidence of dark matter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130625183052/http://www.darkmatterphysics.com/Galactic-rotation-curves-of-spiral-galaxies.htm |date=2013-06-25 }}. Darkmatterphysics.com. Retrieved 6 August 2013.</ref><ref name="Rubin1970" /> ആധുനികമായ ഒരു [[spectrograph|സ്‌പെക്ട്രോഗ്രാഫ്]] ഉപയോഗിച്ച് റൂബിൻ സർപ്പിളാകൃതിയിലുള്ള താരാപഥങ്ങളുടെ അരികുകളിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വേഗതകളുടെ വിശദമായ പഠനം നടത്തി.<ref name="Rubin1970">{{Cite journal |last1=Rubin |first1=Vera C. |authorlink1=Vera Rubin |last2=Ford |first2=W. Kent, Jr. |authorlink2=Kent Ford (astronomer) |date=February 1970 |title=Rotation of the Andromeda Nebula from a Spectroscopic Survey of Emission Regions |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1970-02_159_2/page/379 |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=159 |pages=379–403 |bibcode=1970ApJ...159..379R |doi=10.1086/150317}}</ref> 1978 ൽ ഈ പഠനങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal |last=Bosma |first=A. |date=1978 |title=The distribution and kinematics of neutral hydrogen in spiral galaxies of various morphological types |url=http://nedwww.ipac.caltech.edu/level5/March05/Bosma/frames.html |type=Ph.D. Thesis |publisher=[[Rijksuniversiteit Groningen]]}}</ref> 1980 ൽ ഇവരുടെ പ്രബന്ധത്തെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തി മറ്റൊരു സുപ്രധാന പ്രബന്ധം പുറത്തുവന്നു.<ref name="Rubin1980">{{Cite journal |last1=Rubin |first1=V. |last2=Thonnard |first2=W. K. Jr. |last3=Ford |first3=N. |date=1980 |title=Rotational Properties of 21 Sc Galaxies with a Large Range of Luminosities and Radii from NGC 4605 (''R'' = 4kpc) to UGC 2885 (''R'' = 122kpc) |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1980-06-01_238_2/page/470 |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=238 |page=471 |bibcode=1980ApJ...238..471R |doi=10.1086/158003}}</ref> അവരുടെ നിഗമനപ്രകാരം ഓരോ താരാപഥത്തിലും കാണാവുന്ന പിണ്ഡത്തിന്റെ ആറു മടങ്ങെങ്കിലും അധികം പിണ്ഡം ഉണ്ടായാലേ ഇത്തരം താരാപഥങ്ങളിലെ [[galaxy rotation curve|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വേഗത]] വിശദീകരിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കുകയുള്ളൂ. അങ്ങനെ 1980 ഓടെ തമോദ്രവ്യം പോലെ ഒന്ന് പരിഹരിയ്‌ക്കേണ്ട ഒരു കൂട്ടം പ്രശ്നങ്ങൾ ജ്യോതിഃശാസ്ത്രത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് വ്യക്തമായി സ്ഥാപിയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref name="NYT-20161227" /> റൂബിന്റെയും ഫോർഡിന്റെയും പഠനങ്ങൾ ഗ്യാലക്സികളുടെ [[Visible spectrum | ദൃശ്യവർണരാജിയിൽ]] ആയിരുന്നു. എന്നാൽ ഏതാണ്ട് ഇതേ സമയത്ത് തന്നെ [[റേഡിയോ ദൂരദർശിനി | റേഡിയോ ദൂരദർശിനികൾ]] ഉപയോഗിച്ച് നമ്മുടെ സമീപ താരാപഥങ്ങളിലെ അറ്റോമിക് ഹൈഡ്രജന്റെ സ്പെക്ട്രം പരിശോധിയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളും നടന്നിരുന്നു. [[നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമം | നക്ഷത്രാന്തരീയ മാദ്ധ്യമത്തിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന അറ്റോമിക് ഹൈഡ്രജൻ (HI) താരാപഥത്തിന്റെ ദൃശ്യമായ ഡിസ്‌ക്കിനും വളരെ അധികം ദൂരത്തിൽ വരെ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ വേഗത അളക്കുന്നതിലൂടെ ഒരു താരാപഥത്തിന്റെ വേഗതാവിതരണം വളരെ വലിയൊരു പശ്ചാത്തലത്തിൽ പഠിയ്ക്കാൻ സാധിയ്ക്കും.<ref>{{cite web|url=http://www.cv.nrao.edu/course/astr534/HIIRegions.html|title=Thermal Radio Emission from HII Regions|website=National Radio Astronomy Observatory (US)|date=|author=|accessdate=1 June 2018|archive-date=2016-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927063626/http://www.cv.nrao.edu/course/astr534/HIIRegions.html|url-status=dead}}</ref><ref name=Savedoff>{{ cite journal |author=Savedoff MP |author2=Greene J |title=Expanding H II region |journal=Astrophys. J. |date=Nov 1955 |volume=122 |issue=11 |pages=477–87 |bibcode=1955ApJ...122..477S |doi=10.1086/146109 }}</ref> ഗ്രീൻ ബാങ്കിലെ 300 അടി ദൂരദർശിനി<ref name="Roberts1966">{{Cite journal |last1=Roberts|first1=Morton S. |authorlink1=Morton S. Roberts (astronomer) |date=May 1966 |title=A High-Resolution 21-cm Hydrogen-Line Survey of the Andromeda Nebula |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=159 |pages=639–656 |bibcode=1966ApJ...144..639R |doi=10.1086/148645}}</ref>, ജോഡ്റെൽ'ലെ 250 അടി ദൂരദർശിനി<ref name="Gottesman1966">{{Cite journal |last1=Gottesman|first1=S. T. |authorlink1=S. T. Gottesman (astronomer) |last2=Davies |first2=R. D. |authorlink2= Rod Davies |last3=Reddish |first3=V. C. |authorlink3= Vincent Cartledge Reddish |date= 1966 |title=A neutral hydrogen survey of the southern regions of the Andromeda nebula |url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_1966_133_4/page/359|journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |volume=133 |issue=4 |pages=359–387 |bibcode=1966MNRAS.133..359G|doi=10.1093/mnras/133.4.359}}</ref> തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് [[Andromeda | ആൻഡ്രോമീഡ ഗ്യാലക്സിയുടെ]] അറ്റോമിക് ഹൈഡ്രജൻ സ്പെക്ട്രം സംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങൾ താരാപഥകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും വളരെ ദൂരെയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വേഗത [[ഗ്രഹചലനനിയമങ്ങൾ | കെപ്ളേറിയൻ പ്രവചനത്തെക്കാൾ]] വളരെ കൂടുതലാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. കൂടുതൽ കൃത്യതയുള്ള റീസിവറുകളുടെ ആവിർഭാവത്തോടെ ആൻഡ്രോമീഡയുടെ വർത്തുളപ്രവേഗം ഏറ്റവും പുറമെയുള്ള 10 കിലോപാർസെക് വലയത്തിൽ (അതായത് കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 20 മുതൽ 30 കിലോപാർസെക് വരെയുള്ള ദൂരങ്ങളിൽ) ഏതാണ്ട് സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നു എന്ന് തെളിയിയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref name="Roberts1975">{{Cite journal |last1=Roberts|first1=Morton S. |authorlink1=Morton S. Roberts (astronomer) |last2=Whitehurst |first2=Robert N. |authorlink2=Robert N. Whitehurst (astronomer) |date=October 1975 |title=The rotation curve and geometry of M31 at large galactocentric distances |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1975-10-15_201_2/page/n84|journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=201 |pages=327–346 |bibcode=1975ApJ...201..327R |doi=10.1086/153889}}</ref><ref name="PhysicsCentral">{{cite web |url=http://physicsbuzz.physicscentral.com/2015/02/podcast-hunting-for-dark-matter.html |title=Podcast: Hunting for Dark Matter|website=Physics Central|date= 4 February 2015 |author= |accessdate= 1 June 2018}}</ref> മോർട്ടൻ റോബെർട്സ്, റോബർട്ട് വൈറ്റ്ഹേഴ്സ്റ്റ് എന്നിവർ ദൃശ്യസ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റയും റേഡിയോ ദൂരദർശിനികളിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റയും ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ ഒരു പ്രബന്ധത്തിലാണ് ഈ പഠനം പുറത്തുവന്നത്. ഇതിലെ ചിത്രം 16 ൽ<ref name="Roberts1975" /> കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 15 കിലോപാർസെക് വരെ ദൂരത്തിലുള്ളത് ദൃശ്യസ്രോതസ്സിൽ നിന്നുള്ള ഡാറ്റയും 20 മുതൽ 30 കിലോപാർസെക് വരെയുള്ളത് റേഡിയോ സ്രോതസ്സിൽ നിന്നുമുള്ള അറ്റോമിക് ഹൈഡ്രജൻ ഡാറ്റയുമാണ്. ഇതിൽ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകുന്തോറും നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രവേഗം ഏതാണ്ട് 10 കിലോ പാർസെക് ദൂരം വരെ കൂടി വരികയും അതിനുശേഷം സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നതായി കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുപുറമെ കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട ഇന്റർഫെറോമെട്രിക് എക്സ്ട്രാ ഗാലക്ടിക് സ്‌പെക്‌ട്രോസ്കോപ്പി സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ച് 1972 ൽ ഡേവിഡ് റോഗ്സ്റ്റാഡ്, സേഥ് ഷോസ്റ്റാക് എന്നിവർ അഞ്ച് വ്യത്യസ്ത സർപ്പിളാകൃതീയ താരാപഥങ്ങളുടെ ഗാലക്ടിക് വെലോസിറ്റി കർവുകൾ വരച്ചതിൽ നിന്നും കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേയ്ക്ക് പോകുന്തോറും നിവർന്നു തന്നെ കിടക്കുന്ന കർവുകളുടെ സാന്നിധ്യം സംശയാതീതമായി തെളിയിയ്ക്കപ്പെട്ടു.<ref name="Rogstad1972">{{Cite journal |last1=Rogstad |first1=D. H. |authorlink1=David H. Rogstad (astronomer) |last2=Shostak |first2=G. Seth |authorlink2= Seth Shostak |date=September 1972 |title=Gross Properties of Five Scd Galaxies as Determined from 21-centimeter Observations |url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1972-09-01_176_2/page/n48 |journal=[[The Astrophysical Journal]] |volume=176 |pages=315–321 |bibcode=1972ApJ...176..315R |doi=10.1086/151636}}</ref><ref name="HistoryBertone"/><ref>{{Cite book|url=https://books.google.de/books?id=jdn9AAAAQBAJ&pg=PP31&lpg=PP31&dq=darkmatter+history+Rogstad&source=bl&ots=_cGCSU1O_V&sig=OKV51vWa9xiqd9VIYpor_MKvHQw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi84aG-k7PbAhUHbFAKHV9hB5E4ChDoAQg-MAQ#v=onepage&q=darkmatter%20history%20Rogstad&f=false|title=Behind the Scenes of the Universe: From the Higgs to Dark Matter|last1= Bertone|first1=Gianfranco|publisher=Oxford University Press|year=2008|isbn=978-0199683086|access-date=31 May 2018}}</ref> [[Galaxy cluster | ഗ്യാലക്സി ക്ലസ്റ്ററുകളുടെ]] [[Gravitational lens | ഗ്രാവിറ്റേഷനൽ ലെൻസിംഗിന്റെ]] പഠനങ്ങൾ{{sfn|Randall|2015|pp=14–16}}, താരാപഥങ്ങളിലെയും ക്ലസ്റ്ററുകളിലെയും ചൂടുവാതകങ്ങളുടെ താപവിതരണം, [[Cosmic microwave background radiation | കോസ്മിക് പശ്ചാത്തല വികിരണത്തിലെ]] അസമതകൾ തുടങ്ങിയ വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിലൂടെ എൺപതുകളിൽ തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ ആവശ്യകത വീണ്ടും വ്യക്തമായി. ഇതുവരെ കണ്ടെത്താനാകാത്ത ഒരു മൗലികകണമാണ് തമോദ്രവ്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ബിൽഡിംഗ് ബ്ലോക്കുകൾ എന്നാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ അഭിപ്രായം.<ref name="Copi 1995"/><ref name="Bergstrom 2000">{{cite journal |last=Bergstrom |first=L. |date=2000 |title=Non-baryonic dark matter: Observational evidence and detection methods |journal=[[Reports on Progress in Physics]] |volume=63 |issue=5 |pages=793–841 |arxiv=hep-ph/0002126 |bibcode=2000RPPh...63..793B |doi=10.1088/0034-4885/63/5/2r3}}</ref> [[particle physics | പരമാണു ഭൗതികത്തിലെ]] ഇന്നത്തെ ഒരു സുപ്രധാന ഗവേഷണം ഈ കണത്തെ കണ്ടുപിടിയ്ക്കാനാണ്.<ref name="bertone hooper silk"/> ==സാങ്കേതിക നിർവ്വചനം== [[പ്രപഞ്ചവിജ്ഞാനീയം | പ്രപഞ്ചവിജ്ഞാനീയത്തിൽ]] [[Scale factor (cosmology) | സ്കെയിൽ ഫാക്ടറിന്റെ]] മൂന്നാം ഘാതത്തിന് വിപരീതമായി [[Energy density | ഊർജസാന്ദ്രത]] (energy density) വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതാണ് [[ദ്രവ്യം ]](ρ ∝ a⁻³). എന്നാൽ [[Radiation|വികിരണത്തിന്റെ]] ഊർജസാന്ദ്രത വ്യത്യാസപ്പെടുന്നത് സ്കെയിൽ ഫാക്ടറിന്റെ നാലാം ഘാതത്തിന് വിപരീതമായാണ്(ρ ∝ a⁻⁴). [[Dark energy|തമോ ഊർജ്ജത്തിന്റേത്]] സ്കെയിൽ ഫാക്ടറിനെ അപേക്ഷിച്ച് മാറുന്നതേയില്ല(ρ ∝ a⁰).<ref>{{cite web|url=http://www.damtp.cam.ac.uk/user/db275/Cosmology/Lectures.pdf|title=Cosmology: Part III Mathematical Tripos, Cambridge University|author=Daniel Baumann|page=21−22|access-date=2018-06-02|archive-date=2017-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065045/http://www.damtp.cam.ac.uk/user/db275/Cosmology/Lectures.pdf|url-status=dead}}</ref> സാധാരണ ദ്രവ്യമല്ലാത്ത, എന്നാൽ ഊർജസാന്ദ്രത സ്കെയിൽ ഫാക്ടറിന്റെ മൂന്നാം ഘാതത്തിനനുസരിച്ച് കുറയുന്നതെന്തോ അതാണ് തമോദ്രവ്യം.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.de/books/about/Cosmology.html?id=uUFVb-DHtCwC&redir_esc=y|title=Cosmology The Origin and Evolution of Cosmic Structure|last1=Coles|first1=Peter|last2=Lucchin|first2=Francesco|publisher=John Wiley & Sons, Ltd|year=2008|isbn=0-47148909-3|location=London|quote="If the creation and annihilation processes are negligible, one has the expected solution: nXeq ∝ a−3"|pages=252|access-date=2 June 2018}}</ref> ==തെളിവുകൾ == ===ഗ്യാലക്സി റോടേഷൻ കർവുകൾ === {{Main|ഗാലക്ടിക് റോട്ടേഷൻ കർവ്}} [[File:GalacticRotation2.svg|thumb|ഒരു സർപ്പിളാകൃത ഗ്യാലക്സിയുടെ [[Galaxy rotation curve |റോടേഷൻ കർവ്]]. '''A''' എന്നത് പ്രവചിയ്ക്കപ്പെട്ട കർവും '''B''' എന്നത് നിരീക്ഷിയ്ക്കപ്പെട്ട കർവും ആണ്.]] [[File:Comparison of rotating disc galaxies in the distant Universe and the present day.webm|thumb|ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഡിസ്ക് ടൈപ്പ് ഗ്യാലക്സികളുടെ ഇന്നത്തെ മാതൃകയും 10 ബില്യൺ കൊല്ലം മുൻപുള്ള മാതൃകയും. ഇന്നത്തെ മാതൃകയിൽ ചുവന്ന നിറത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിയ്ക്കുന്നത് തമോദ്രവ്യം ആണ്.]] [[Spiral galaxy | സർപ്പിളാകൃത താരാപഥങ്ങളുടെ]] വാലുകൾ അവയുടെ മധ്യത്തിലുള്ള പിണ്ഡത്തിനുചുറ്റും ഭ്രമണം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അവയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും പുറത്തേയ്ക്ക് പോകുംതോറും ദൃശ്യമായ [[പിണ്ഡം | പിണ്ഡത്തിന്റെ]] [[സാന്ദ്രത]] കുറഞ്ഞുകൊണ്ടിയിരിയ്ക്കുന്നു. ദൃശ്യമായ പിണ്ഡം മാത്രമാണ് ഇവയുടെ ചലനത്തെ സ്വാധീനിയ്ക്കുന്നതെങ്കിൽ നമുക്ക് ഇവയെ [[സൗരയൂഥം | സൗരയൂഥത്തിന്റെ]] മാതൃകയാക്കി മോഡൽ ചെയ്യാവുന്നതാണ്. കെപ്ലറുടെ [[ഗ്രഹചലനനിയമങ്ങൾ]] പ്രകാരം കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും പുറത്തേയ്ക്ക് പോകുന്തോറും കേന്ദ്രത്തെച്ചുറ്റിയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വേഗത കുറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിയ്ക്കണം. എന്നാൽ ഇത്തരം ഒരു വേഗതക്കുറവ് ഇതുവരെ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടില്ല.<ref>{{cite journal | authors=Corbelli, E. & Salucci, P. | title=The extended rotation curve and the dark matter halo of M33| url=https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_2000-01-11_311_2/page/440 |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |date=2000|volume=311|issue=2|pages=441–447 |doi=10.1046/j.1365-8711.2000.03075.x|arxiv = astro-ph/9909252 |bibcode = 2000MNRAS.311..441C }}</ref> ഇതുവരെ ലഭ്യമായ ഡാറ്റ വെച്ച് നോക്കുമ്പോൾ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും അകന്നുപോകുന്തോറും അവയുടെ വേഗത സ്ഥിരമായാണ് കാണുന്നത്. കെപ്ലർ നിയമം ശരിയാകണമെങ്കിൽ നമുക്ക് കാണാവുന്ന ദ്രവ്യത്തിനുപുറമെ മറ്റൊരു തരം ദ്രവ്യവും ഇത്തരം താരാപഥങ്ങളിൽ വേണം. പ്രത്യേകിച്ചും ഗ്യാലക്സികളുടെ അരികുകളിൽ. ==ഇതും കൂടി കാണുക== *[[Galaxy rotation curve | ഗാലക്റ്റിക് റൊട്ടേഷൻ പ്രോബ്ലെം]] *[[വേര റൂബിൻ]] *[[തമോദ്രവ്യവലയം]] == നോട്ട്സ് == {{reflist|group=note}} ==അവലംബങ്ങൾ== {{reflist|2}} == പുറംകണ്ണികൾ == * {{dmoz|Science/Astronomy/Cosmology/Dark_Matter}} * {{Britannica|151686|Dark matter (Astronomy)}} *[https://arstechnica.com/science/2017/02/a-history-of-dark-matter/ A history of dark matter] (February 2017), ''[[Ars Technica]]'' * [https://web.archive.org/web/20151120074531/http://archive.cosmosmagazine.com/features/what-dark-matter/ What is dark matter?], ''CosmosMagazine.com'' * [http://www.scilogs.com/the-dark-matter-crisis/2010/08/18/is-lambdacdm-or-standard-cosmology-a-4th-order-speculation-and-ought-it-be-further-researched/ The Dark Matter Crisis] 18 August 2010 by Pavel Kroupa, posted in General * [http://www.aspera-eu.org/ The European astroparticle physics network] * [http://www.hap-astroparticle.org/ Helmholtz Alliance for Astroparticle Physics] * {{Cite press release |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |title=NASA Finds Direct Proof of Dark Matter |date=21 August 2006 |publisher=NASA |access-date=2018-05-31 |archive-date=2020-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328193824/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2006/aug/HQ_06297_CHANDRA_Dark_Matter.html |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://today.slac.stanford.edu/feature/darkmatter.asp |title=Dark Matter Observed |author=Tuttle, Kelen |date=22 August 2006 |publisher=SLAC ([[Stanford Linear Accelerator Center]]) Today |access-date=2018-05-31 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909192555/http://today.slac.stanford.edu/feature/darkmatter.asp |url-status=dead }} * {{Cite news |url=https://www.newscientist.com/article/dn7056-astronomers-claim-first-dark-galaxy-find/ |title=Astronomers claim first 'dark galaxy' find |date=23 February 2005 |publisher=[[New Scientist]]}} * {{Cite news |url=https://www.theguardian.com/science/2009/dec/17/dark-matter-detected |title=Dark Matter Detected |date=17 December 2009 |publisher=Guardian |location=London |first=Ian |last=Sample |accessdate=1 June 2018}} * [http://video.ias.edu/the-fifth-element Video lecture on dark matter by Scott Tremaine, IAS professor] * [https://www.sciencedaily.com/releases/2010/06/100613212708.htm Science Daily story "Astronomers' Doubts About the Dark Side ..."] * {{cite web |last1=Gray |first1=Meghan |title=Dark Matter |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/darkmatter.htm |work=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |author2=Merrifield, Mike; Copeland, Ed |date=2010 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://cosmos.nautil.us/short/144/the-physicist-who-denies-that-dark-matter-exists The Physicist Who Denies that Dark Matter Exists By Oded Carmeli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316165847/http://cosmos.nautil.us/short/144/the-physicist-who-denies-that-dark-matter-exists |date=2018-03-16 }} {{Astrostub}} [[വർഗ്ഗം:താരാപഥങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തമോദ്രവ്യം]] [[വർഗ്ഗം:ഭൗതിക പ്രപഞ്ചശാസ്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിർഭൗതികം]] [[വർഗ്ഗം:ഗാലക്റ്റിക് ജ്യോതിശാസ്ത്രം]] 5pgspuadaker4hfcsaat5ms9q070wen 0 13247 4620527 4620106 2026-05-20T07:32:05Z Asifalinair 206364 Updated information 4620527 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala Police}}{{Prettyurl|Kerala Police}} {{Infobox Law enforcement agency | agencyname = കേരള പോലീസ് വകുപ്പ് | nativename = | nativenamea = | nativenamer =Kerala Police | commonname = KP | abbreviation = | patch =File:Kerala State Police Logo.png | patchcaption =ചിഹ്നം | logo = | logocaption = | badge = | badgecaption = | flag = Flag of Kerala Police.svg | flagcaption = | imagesize = | motto = "മൃദു ഭാവെ ദൃഢ കൃത്യേ" <br/> {{Small|'''मृदु भावे दृढ़ कृत्ये'''}} | mottotranslated = '''അർത്ഥം:''' ''മൃദുവായ പെരുമാറ്റം ദൃഢമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ'' soft in temperament firm in action | mission = | formedyear = 1956 | formedmonthday = നവംബർ 1 | preceding1 = | dissolved = | superseding = | employees = | volunteers = | budget = {{INRConvert|3781|c}} <small>(2020–21 est.)</small><ref>{{Cite web |url=https://prsindia.org/sites/default/files/budget_files/State%20Budget%20Analysis%20-%20Kerala%202020-21.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-07-04 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200216221020/https://www.prsindia.org/sites/default/files/budget_files/State%20Budget%20Analysis%20-%20Kerala%202020-21.pdf |url-status=dead }}</ref> | country = ഇന്ത്യ | countryabbr = | divtype = State | divname = [[കേരളം]] | divdab = | map = India_Kerala_locator_map.svg | sizearea = {{convert|38863|km2|sqmi|abbr=on}} | sizepopulation = 33,387,677 (2011) | legaljuris = [[Kerala|കേരളം]] | governingbody = [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]], [[കേരള സർക്കാർ]] | governingbodyscnd = | constitution1 =കേരള പോലീസ് ആക്ട് | police = Yes | local = Yes | speciality = | overviewtype = | overviewbody = | headquarters = [[വഴുതക്കാട്]], [[തിരുവനന്തപുരം]] | hqlocmap = | hqlocleft = | hqloctop = | hqlocmappoptitle = | sworntype = | sworn = | unsworntype = | unsworn = | chief1name = [[രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ]], [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]] | chief1position = [[Director general of police|സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി]] | parentagency = | child1agency = | unittype = | unitname ={{collapsible list | ക്രമസമാധാന വിഭാഗം (L&O)|[[ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് (കേരളം)|ക്രൈംബ്രാഞ്ച്]] (CB)|സംസ്ഥാന സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച് (SSB)|സായുധ പോലീസ് ബറ്റാലിയനുകൾ (APBn)|സ്റ്റേറ്റ് ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ (SCRB)|[[കേരള പോലീസ് അക്കാദമി]]|തീരദേശ പോലീസ്|ഫോറൻസിക് സയൻസ് ലബോറട്ടറി (FSL)|}} | officetype =പോലീസ് ജില്ലകൾ | officename =20 | provideragency = | uniformedas = | stationtype =പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ | stations =484 {{Small|(ലോക്കൽ)|}} + 80 {{Smaller|പ്രത്യേക പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ}} | airbases = | lockuptype = | lockups = | vehicle1type =ജീപ്പ് | vehicles1 =158 <ref>https://document.kerala.gov.in/documents/workstudyreports/workstudy2507202316:52:34.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | boat1type = | boats1 = | aircraft1type = | aircraft1 = | animal1type = | animals1 = | animal2type = | animals2 = | person1name = | person1reason = | person1type = | programme1 = | activity1name = | activitytype = | anniversary1 = | award1 = | website = {{URL|http://keralapolice.gov.in/}} | footnotes = | reference = |electeetype=മന്ത്രി|minister1name= [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]], സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി |vehicle2type=എസ്.യു.വി|vehicles2=2719|vehicle3type=ആകെ വാഹനങ്ങൾ|vehicles3=3610<ref>https://document.kerala.gov.in/documents/workstudyreports/workstudy2507202316:52:34.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} [[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ക്രമസമാധാന പരിപാലന-നിയമ നിർവഹണ ഏജൻസിയാണ്‌ '''കേരള പോലീസ്'''. [[തിരുവനന്തപുരം]] ആണ്‌ കേരള പോലീസിന്റെ‌ ആസ്ഥാനം. 'മൃദുവായ പെരുമാറ്റം, ദൃഢമായ പ്രവർത്തനം' എന്ന് അർത്ഥമാക്കുന്ന 'മൃദു ഭാവെ, ദൃഢ കൃത്യെ' എന്ന സംസ്കൃത വാക്യം ആണ്‌ ഈ സേനയുടെ ആപ്തവാക്യം. കേരള സർക്കാരിൻ്റെ [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സേനയുടെ തലവൻ സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയാണ്. സംസ്ഥാന തലത്തിൽ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുത്ത്‌, പരിശീലനം നൽകി സ്വന്തം ജന്മദേശത്തോ, കേരളത്തിന്റെ മറ്റേതെങ്കിലും ഭാഗത്തോ നിയമിച്ചു കൊണ്ടുള്ള സംവിധാനം ആണ്‌ നിലവിലുള്ളത്‌. കേരളാ പോലീസിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഏതു ഭാഗത്തും പ്രവർത്തിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരാണ്‌. ആവശ്യമെങ്കിൽ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതുണ്ട്‌. ബ്യൂറോ ഓഫ് പോലീസ് റിസർച്ച് ആൻഡ് ഡെവലപ്‌മെന്റ് (ബി.പി.ആർ.ഡി)യുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിൽ ആകെ 564 പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ട്.<ref>https://bprd.nic.in/content/62_1_DataonPoliceOrganizations.aspx</ref> ഇതിൽ മുന്നൂറ്റി എൺപത്തിരണ്ട് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിലും നൂറ്റിരണ്ട് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ നഗരപ്രദേശങ്ങളിലുമാണ്. ക്രമസമാധാന സ്റ്റേഷനുകൾ കൂടാതെ, കേരളത്തിൽ എൺപത് പ്രത്യേക (സ്പെഷ്യൽ പർപ്പസ്) പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ട് ഇവ പ്രത്യേക ഉദ്ദേശ്യ ലക്ഷ്യത്തിന് വേണ്ടിയാണ്, ഉദാഹരണത്തിന് തീരദേശ സുരക്ഷ, ട്രാഫിക്, സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ അന്വേഷണം, സ്ത്രീസുരക്ഷ എന്നീ കാര്യങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിക്കു മുൻപ് വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ഭരണസം‌വിധാനങ്ങളുടെ കീഴിലായിരുന്നു കേരളാ പോലീസ്. [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാം‌കൂറിൽ]] ദിവാൻ ഉമ്മിണിത്തമ്പിയും റസിഡന്റ് കേണൽ മൺറോയും പോലീസ് സേനയെ രൂപീകരിക്കുന്നതിൽ കാര്യമായ പങ്കു വഹിച്ചു. [[1881]]-ൽ ദിവാനായിരുന്ന രായ്യങ്കാരാണ്‌ പോലീസ് സേനയെ നിയമവകുപ്പിൽ നിന്ന് അടർത്തി പകരം സ്വന്തമായ ഒരു പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിനെ അധികാരപ്പെടുത്തിയത്. ആയിരത്തി തൊണ്ണൂറ്റി നാല്പത്തി എട്ട് ആഗസ്റ്റ് ഇരുപത്തിയൊന്ന് ന് ശ്രീ.എൻ.ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ ആദ്യത്തെ പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലായി നിയമിതനായി. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി മുപ്പത്തിരണ്ട് ൽ തിരുവിതാംകൂർ കൊച്ചി സ്റ്റേറ്റുകളുടെ ([[തിരു-കൊച്ചി]]) ലയനത്തിനുശേഷം ഇദ്ദേഹം ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലായി തുടരുകയും.പിന്നേ ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി അമ്പത്തിയാറ്- ൽ കേരള സംസ്ഥാനം രൂപംകൊണ്ടപ്പോൾ ഇദ്ദേഹം ആദ്യ പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലായി നിയമിതനാകുകയും ചെയ്തു. അന്ന് കേരള പോലീസിൻ്റെ മേധാവി [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] (ഐ.ജി.) പദവിയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആയിരുന്നു.ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി അമ്പത്തിയാറ് നവംബർ 1 [[കേരളപ്പിറവി]] ദിനത്തിലാണ് ഇന്ന് കാണുന്ന രീതിയിൽ ഉള്ള കേരള പോലീസ് രൂപീകൃതമായത്. ആദ്യത്തെ കേരള പോലീസ് മേധാവിയും ശ്രീ.എൻ.ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ ആയിരുന്നു. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി എൺപത്തിയൊന്ന്-ൽ പോലീസ് വകുപ്പിന്റെ മേധാവിയുടെ പദവി [[പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ]] ആയി ഉയർത്തുകയും, സ്ഥാനപ്പേര് പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ (ഡിജിപി) എന്നാക്കി മാറ്റി. ശ്രീ.ടി.അനന്ത ശങ്കര അയ്യർ കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഡി.ജി.പി ആയി മാറി. പിന്നീട് രണ്ടായിരത്തി എട്ട്-ൽ ഈ സ്ഥാനപ്പേര് സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി എന്നാക്കി മാറ്റി. [[പ്രമാണം:Kerala cms policemedal .rotated.resized.jpg|thumb|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി പോലീസ് സേനയിലെ സ്തുത്യർഹമായ പ്രവർത്തനത്തിന് നൽകുന്ന [[പോലീസ് മെഡൽ]]]] ==ഘടന== കേരള സർക്കാരിൻ്റെ [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] പൊതുവായ മേൽനോട്ടത്തിൽ ആണ് സംസ്ഥാന പോലീസ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. സാധാരണ മുതിർന്ന [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ.എസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറിയാണ് ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ തലവൻ. പോലീസ് വകുപ്പ് ഭരണത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചുമതല കേരള സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിക്കാണ്. കേരള പോലീസിന്റെ മേധാവി [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ]] പദവിയിലുള്ള സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയാണ്. അദ്ദേഹം ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഡി.ജി.പി) റാങ്കിലുള്ള [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]] (ഐ.പി.എസ്) ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആണ്. [[സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി|സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയെ]] എല്ലാ ഭരണപരവും പ്രവർത്തനപരവുമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വകുപ്പിന്റെ തലവനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ സേനയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണം, മേൽനോട്ടം, പ്രവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് അദ്ദേഹം ഉത്തരവാദിയാണ്. പോലീസ് ആസ്ഥാനം, ക്രമസമാധാനം, സായുധ പോലീസ് ബറ്റാലിയനുകൾ, ക്രൈംബ്രാഞ്ച്, സംസ്ഥാന സ്‌പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്, പരിശീലനം, തീരദേശ പോലീസ്, സ്റ്റേറ്റ് ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ, സോഷ്യൽ പോലീസിംഗ്, ട്രാഫിക്, പൗരാവകാശ സംരക്ഷണം തുടങ്ങി നിരവധി യൂണിറ്റുകളായി സംസ്ഥാന പോലീസിനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോന്നിനും അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എ.ഡി.ജി.പി) റാങ്കിലുള്ള ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ===അധികാരശ്രേണി=== '''ഉദ്യോഗസ്ഥർ''' * [[സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി]] (ഡി.ജി.പി. & എസ്.പി.സി.) * ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എ.ഡി.ജി.പി.) * [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഐ.ജി.) * [[ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഡി.ഐ.ജി.) * [[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (എസ്.പി.) / കമാൻഡന്റ് * അഡീഷണൽ സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് / ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റ് * [[ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (ഡി.വൈ.എസ്.പി.)/[[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റൻ്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] (എ.എസ്.പി.) / അസിസ്റ്റന്റ് കമാൻഡന്റ് '''കീഴുദ്യോഗസ്ഥർ''' * [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ|ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഐ.പി.) * [[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്]] (എസ്.ഐ.) * അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് (എ.എസ്.ഐ.) * സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ/ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ/ഹവിൽദാർ * [[സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ]] (സി.പി.ഓ)/ പോലിസ് കോൺസ്റ്റബിൾ == സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി == സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയാണ് കേരളാ പോലീസിന്റെ തലവൻ. സംസ്ഥാനത്തെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവ്വീസ്]] (ഐ.പി.എസ്.) ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അദ്ദേഹം പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ (ഡി.ജി.പി) റാങ്കിലുള്ള ആളാണ്. സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയെ എല്ലാ ഭരണപരവും പ്രവർത്തനപരവുമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി വകുപ്പിന്റെ തലവനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ സേനയുടെ മൊത്തത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണം, മേൽനോട്ടം, പ്രവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് അദ്ദേഹം ഉത്തരവാദിയാണ്. കേരളത്തിൻ്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറലും സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയും ശ്രീ. [[രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ|രവാഡ ചന്ദ്രശേഖറാണ്]]. എഡിജിപി, ഐജിപി, ഡിഐജി, എഐജി, എസ്പി തുടങ്ങി റാങ്കിലുള്ള നിരവധി സ്റ്റാഫ് ഓഫീസർമാരും മറ്റ് വിവിധ കീഴുദ്യോഗസ്ഥരും പോലീസ് ആസ്ഥാനത്ത് സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിയെ സഹായിക്കുന്നു. {{Infobox official post|name=[[രവാഡ ചന്ദ്രശേഖർ]] [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]] |post = സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവി |incumbentsince= 2025 |member_of=സംസ്ഥാന സുരക്ഷാ സമിതി|appointer [[കേരള ഹൈക്കോടതി]] [[കേരള നിയമസഭ]]|abbreviation= State Police Chief|inaugural=ടി. അനന്തശങ്കർ അയ്യർ, [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]]|termlength=2 വർഷം (ചുരുങ്ങിയത്)|salary=225000 (apex scale)|seat=പോലീസ് ആസ്ഥാനം, [[തിരുവനന്തപുരം]]|status=[[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (പദവി)|style=|type=|precursor=[[ഷെയ്ക്ക് ദർവേഷ് സാഹിബ്]] [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസ്]] |formation= |unofficial_names= ഡി.ജി.പി (ക്രമസമാധാനം) |nominator=[[യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവ്വീസ് കമ്മീഷൻ]] (UPSC)|appointer=[[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] (മന്ത്രിസഭാ അനുമതിയോടു കൂടി)|reports_to=[[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]], [[കേരള സർക്കാർ]]|department=പോലീസ് വകുപ്പ്}} == വിഭാഗങ്ങൾ == പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്; * ക്രമസമാധാന വിഭാഗം (ലോ ആൻഡ് ഓർഡർ) * ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് (കുറ്റാന്വേഷണ വിഭാഗം) * സംസ്ഥാന സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച് (രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗം) * പരിശീലന വിഭാഗം ** കേരള പോലീസ് അക്കാദമി, തൃശ്ശൂർ ** പോലീസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം * സായുധ പോലീസ് വിഭാഗം (ബറ്റാലിയൻ) * സംസ്ഥാന ക്രൈം റിക്കാർഡ്‌സ്‌ ബ്യൂറോ * തീരദേശ പോലീസ് * സംസ്ഥാന റെയിൽവേ പോലീസ് * ട്രാഫിക്, റോഡ് സുരക്ഷാ മാനേജ്മെൻ്റ് വിഭാഗം * സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യ വിഭാഗം * കേരള പോലീസ് സൈബർ ഡിവിഷൻ ** സൈബർ അന്വേഷണ ഗവേഷണ വിഭാഗം<ref>https://www.onmanorama.com/news/kerala/2022/01/17/kerala-police-to-launch-separate-wings-for-cyber-pocso-economic-offences.html</ref> (CIRD) [[File:Kerala Police uniform badge.jpg|കേരള പോലീസിൻ്റെ യൂണിഫോം ബാഡ്ജ്.|thumb|നടുവിൽ]] ==ക്രമസമാധാന വിഭാഗം== പോലീസ് വകുപ്പിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും വലുതുമായ വിഭാഗമാണ് ക്രമസമാധാന വിഭാഗം. സംസ്ഥാനത്തെ എല്ലാ ലോക്കല് പോലീസ് യൂണിറ്റുകളും ഈ വിഭാഗത്തിൻ്റെ കീഴിലാണ് വരുന്നത്. ഒരു അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എഡിജിപി) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ക്രമസമാധാന വിഭാഗത്തിൻ്റെ ചുമതല. ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടിവ് (General Executive) എന്ന പേരിലും ഈ വിഭാഗം അറിയപ്പെടുന്നു. ക്രമസമാധാന വിഭാഗത്തിൽ രണ്ട് പോലീസ് മേഖലകളും (സോണുകൾ) നാല് റേഞ്ചുകളും ഇരുപത് പോലീസ് ജില്ലകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. സംസ്ഥാനത്തെ ഉത്തര മേഖല, ദക്ഷിണ മേഖല എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് മേഖലകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. മേഖലകളുടെ തലവൻ പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ആണ് (ഐ.പി.ജി). ഉത്തര മേഖല, ഐ.ജി.പി യുടെ ഓഫീസ് കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ നടക്കാവ് എന്ന സ്ഥലത്തും, ദക്ഷിണ മേഖല ഐ.ജി.പി യുടെ ഓഫീസ് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ നന്ദാവനത്തും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇതിനുപുറമേ ഓരോ മേഖലയേയും, രണ്ട് റേഞ്ചുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽമാരാണ് (DIG) റെയ്ഞ്ചുകളുടെ ചുമതല വഹിക്കുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം, എറണാകുളം റെയ്ഞ്ചുകൾ ദക്ഷിണ മേഖലയ്ക്കു കീഴിലും, കണ്ണൂർ, തൃശ്ശൂർ റേഞ്ചുകൾ ഉത്തര മേഖലയ്ക്ക് കീഴിലും വരുന്നു. ഓരോ പോലീസ് റേഞ്ചിനു കീഴിലും അനവധി പോലീസ് ജില്ലകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഓരോ പോലീസ് ജില്ലയുടെയും ചുമതല ഒരു ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിക്കാണ്. നഗരമോ റൂറൽ പോലീസ് ജില്ലയോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ച് ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിയുടെ റാങ്ക് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു. സിറ്റി പോലീസ് ജില്ലകൾ ഒരു പോലീസ് കമ്മീഷണറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ്, എന്നാൽ റൂറൽ പോലീസ് ജില്ലകൾ ഒരു [[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലാണ്. തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി, കൊച്ചി സിറ്റി എന്നീ പോലീസ് ജില്ലകളുടെ മേധാവി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഐ.ജി.) റാങ്കിലുള്ള പോലീസ് കമ്മീഷണറാണ്. ഇവ പോലീസ് മേഖലകളുടെ പരിധിയിൽ വരുന്നില്ല, നേരിട്ട് ക്രമസമാധാന വിഭാഗം എഡിജിപിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ എല്ലാ പോലീസ് ജില്ലകൾക്ക് കീഴിലും ജില്ലാ ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്, ജില്ലാ സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്, നാർക്കോടിക് സെൽ, ജില്ലാ ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ, ജില്ലാ സായുധ റിസർവ്വ്, ട്രാഫിക് യൂണിറ്റ് പോലുള്ള പ്രത്യേക വിഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. [[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ നേതൃത്വം നൽകുന്ന ഇവയെല്ലാം ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിയുടെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിൽ ആണ്. പോലീസ് ജില്ലകളെ ക്രമസമാധാനപാലനത്തിനും ഗതാഗത നിർവഹണങ്ങൾക്കുമായി സബ് ഡിവിഷനുകളായും പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളായും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു [[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഓരോ സബ്ഡിവിഷനും ഒന്നിലധികം പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഓരോ പോലീസ് സ്റ്റേഷനും ഒരു [[സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ|സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസറുടെ]] (എസ്.എച്.ഓ.) നേതൃത്വത്തിൽ ആണ്. സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ്റെ ചുമതലയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേരള പോലീസിൻ്റെ പ്രാഥമിക തലത്തിലുള്ള വിഭാഗമാണ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ. കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളും [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] (സി.ഐ) റാങ്കിലുള്ള സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർമാർ ആണ് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ തലത്തിൽ ക്രമസമാധാന, കുറ്റാന്വേഷണ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്, [[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ|പോലീസ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] (എസ്.ഐ.) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് ഇവക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. അഡീഷണൽ എസ്ഐ, അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ, സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ, സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ തുടങ്ങി റാങ്കിലുള്ള പോലീസ്കാരെ സ്റ്റേഷൻ്റെ ദൈന്യംദിന കാര്യങ്ങൾക്ക് നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. {| class="wikitable" |+ പോലീസ് മേഖലകൾ, റേഞ്ചുകൾ, ജില്ലകൾ !മേഖല ! റേഞ്ച് !! പോലീസ് ജില്ലകൾ |- | rowspan="2" |ദക്ഷിണ മേഖല (<small>ആസ്ഥാനം: തിരുവനന്തപുരം</small>) | തിരുവനന്തപുരം റേഞ്ച് || തിരുവനന്തപുരം റൂറൽ,<ref>{{Cite web |title=Thiruvananthapuram Rural Police |url=https://thiruvananthapuramrural.keralapolice.gov.in/page/about-thiruvananthapuram-rural }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂലൈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Kollam City Police|കൊല്ലം സിറ്റി]], കൊല്ലം റൂറൽ,<ref>{{Cite web |title=Kollam Rural Police |url=https://kollamrural.keralapolice.gov.in/page/about-kollam-rural |website=Kollam Rural Police |access-date=2022-06-28 |archive-date=2022-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629225023/https://kollamrural.keralapolice.gov.in/page/about-kollam-rural |url-status=live }}</ref> [[Pathanamthitta district|പത്തനംതിട്ട]] |- | എറണാകുളം റേഞ്ച് || [[Alappuzha district|ആലപ്പുഴ]], [[Kottayam district|കോട്ടയം]], [[Idukki district|ഇടുക്കി]], എറണാകുളം റൂറൽ<ref>{{cite web |title=Ernakulam Rural Police |url=https://ernakulamrural.keralapolice.gov.in/page/about-ernakulam-rural |access-date=16 January 2021 |website=ernakulamrural.keralapolice.gov.in |archive-date=15 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615074456/https://ernakulamrural.keralapolice.gov.in/page/about-ernakulam-rural |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="3" |ഉത്തര മേഖല (ആസ്ഥാനം: കോഴിക്കോട്) | തൃശൂർ റേഞ്ച് || തൃശൂർ സിറ്റി, തൃശൂർ റൂറൽ, [[Palakkad district|പാലക്കാട്]], [[Malappuram district|മലപ്പുറം]]<ref name=":1">{{cite news |last=Saikiran |first=KP |date=September 10, 2020 |title=Kerala police history will soon be on record. |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kerala-police-history-will-soon-be-on-record/articleshow/71056022.cms |access-date=24 September 2020 |archive-date=10 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230410162407/https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kerala-police-history-will-soon-be-on-record/articleshow/71056022.cms |url-status=live }}</ref> |- | കണ്ണൂർ റേഞ്ച് || കോഴിക്കോട് റൂറൽ, [[Wayanad district|വയനാട്]], [[Kannur|കണ്ണൂർ സിറ്റി]], കണ്ണൂർ റൂറൽ, [[Kasaragod district|കാസർകോട്]] |- | colspan="2" |കോഴിക്കോട് സിറ്റി പോലീസ് |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |സിറ്റി പോലീസ് ജില്ലകൾ |- ! No. ! പോലീസ് ജില്ല ! ആസ്ഥാനം |- | 1 | [[തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി പോലിസ്|തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി]] | [[തിരുവനന്തപുരം]] |- |2 |[[കൊല്ലം സിറ്റി പോലീസ്|കൊല്ലം സിറ്റി]] |[[കൊല്ലം]] |- |3 |കൊച്ചി സിറ്റി |[[കൊച്ചി]] |- |4 |തൃശൂർ സിറ്റി |[[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] |- |5 |കോഴിക്കോട് സിറ്റി |[[കോഴിക്കോട്]] |- |6 |കണ്ണൂർ സിറ്റി |[[കണ്ണൂർ]] |- |} {| class="wikitable" ! colspan="3" |റൂറൽ പോലീസ് ജില്ലകൾ |- ! No. ! പോലീസ് ജില്ല ! ആസ്ഥാനം |- | 1 | തിരുവനന്തപുരം റൂറൽ | |- | 2 | കൊല്ലം റൂറൽ | [[കൊട്ടാരക്കര]] |- | 3 | പത്തനംതിട്ട | |- | 4 | ആലപ്പുഴ | |- | 5 | കോട്ടയം | |- | 6 | ഇടുക്കി | [[പൈനാവ്]] |- | 7 | എറണാകുളം റൂറൽ | [[ആലുവ]] |- | 8 | തൃശ്ശൂർ റൂറൽ | [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] |- | 9 | പാലക്കാട് | |- | 10 | മലപ്പുറം | |- | 11 | കോഴിക്കോട് റൂറൽ | [[വടകര]] |- | 12 | വയനാട് | [[കൽപറ്റ|കൽപ്പറ്റ]] |- | 13 | കണ്ണൂർ റൂറൽ | [[തളിപ്പറമ്പ്]] |- | 14 | കാസർകോട് | |- |} ==== ഹൈവെ പോലീസ് ==== <!--[[File:KeralaHighwayPolice.jpg|thumb|കേരള ഹൈവേ പോലീസ്‌ വാഹനം (ഷെവർലെ ടവേര)]] --> 'ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടിവ്‌' നിന്നു തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്ത പോലീസുകാർ തന്നെ ഹൈവേ പോലീസ്‌ സ്ക്വാഡുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഹൈവേകളോടു അടുത്തു കിടക്കുന്ന പോലീസ്‌ സ്റ്റേഷനുകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പോലീസുകാരെ ആണ്‌ ഹൈവേ പോലീസ്‌ വാഹനങ്ങളിൽ നിയോഗിക്കാറുള്ളത്‌. ഓരോ ഹൈവേ പോലീസ് വാഹനത്തിനും ഒരു 'ഓപ്പറേഷൻ ഏരിയ'യും ഒരു ബേസ് സ്റ്റേഷനും നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ കേരളത്തിലെ പ്രധാന റോഡുകളിലായി 44 ഹൈവേ പോലീസ് പട്രോളിംഗുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ==== ട്രാഫിക്ക് പോലീസ് ==== പ്രധാന നഗരങ്ങളിലെ ഗതാഗതം നിയന്ത്രിക്കാൻ വേണ്ടി സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ള വിഭാഗമാണ് ട്രാഫിക്ക് പോലീസ്. ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നവരെ തന്നെയാണ് ഈ വിഭാഗത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പക്ഷെ യൂണിഫോം വ്യത്യസ്തമാണ്. കാക്കി ഷർട്ടിന് പകരം വെള്ള ഷർട്ട് ആണ് യൂണീഫോം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഗതാഗത നിയന്ത്രണം അല്ലാതെ തന്നെ മോട്ടോർ വാഹനങ്ങളുടെ അപകട സ്ഥിരീകരണം ഇവരാണ് ചെയ്യുന്നത്.എല്ലാ നഗരങ്ങളിലും ട്രാഫിക് എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് യൂണിറ്റുകൾ ഉണ്ട്. ട്രാഫിക് ക്രമീകരണത്തിനും, ട്രാഫിക്ക് നിയമലംഘനങ്ങൾ തടയുന്നതിനും വേണ്ടി പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയിട്ടുള്ള വിഭാഗമാണ് ട്രാഫിക്ക് എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് യൂണിറ്റ്. ====പിങ്ക് പോലീസ്==== സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും എതിരായ അതിക്രമങ്ങളും കുറ്റകൃത്യങ്ങളും തടയുക എന്നതാണ് പിങ്ക് പട്രോളിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. പൊതുസ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ത്രീസുരക്ഷ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി, കേരളത്തിലെ വിവിധ നഗരങ്ങളിലെ തിരക്കേറിയ സ്ഥലങ്ങളിലെല്ലാം പട്രോളിംഗ് നടത്തുന്ന ഇവർ, മുഴുവനും വനിതാ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആണ്. പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ള മാരുതി സുസുക്കി സെഡാൻ കാറുകളാണ് ടീമിന് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. പിങ്ക് പട്രോൾ വാഹനങ്ങളിൽ വേഗത്തിലുള്ള പ്രതികരണത്തിനും സഹായത്തിനുമായി [[ഗ്ലോബൽ പൊസിഷനിങ് സിസ്റ്റം|ജിപിഎസും]] മറ്റ് ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളും ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു കൂടാതെ കുറ്റവാളികളെ തിരിച്ചറിയാൻ ഓൺ-ബോർഡ് ക്യാമറകളും സ്കാനിംഗ് സംവിധാനവുമുണ്ട്. {{Image|[[File:Pink police patrol at Kollam.jpg|thumb|പിങ്ക് പോലീസ്]]}} ====കൺട്രോൾ റൂം==== ജില്ലയിലുടനീളമുള്ള പോലീസ് വകുപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് പോലീസ് കൺട്രോൾ റൂമാണ്. അടിയന്തര കോളുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതും പോലീസ് പ്രതികരണങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതും വിവിധ നിയമ നിർവ്വഹണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതുമായ ഒരു കേന്ദ്രീകൃത സൗകര്യമാണ് പോലീസ് കൺട്രോൾ റൂം. കൺട്രോൾ റൂം ജില്ലയിലെ എല്ലാ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളെയും പോലീസ് വാഹനങ്ങളെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. കൺട്രോൾ റൂം എല്ലാ സമയത്തും ജില്ലയിലെ എല്ലാ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുമായും, പോലീസ് വിഭാഗങ്ങളുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എല്ലാ തലങ്ങളിലുമുള്ള ഫീൽഡ് സ്റ്റാഫുകളും നിയന്ത്രണ അധികാരികളും തമ്മിലുള്ള ആശയവിനിമയത്തിന്റെ പങ്കും ഇത് വഹിക്കുന്നു. കൺട്രോൾ റൂം ക്രമസമാധാന പാലനം ഉറപ്പാക്കുന്നു. പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അടിയന്തര കോളുകൾ സ്വീകരിക്കുക, പോലീസ് യൂണിറ്റുകളെ സംഭവസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് അയക്കുക, ആംബുലൻസ്, അഗ്നിശമന വകുപ്പുകൾ തുടങ്ങിയ അടിയന്തര സേവനങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുക, സിസിടിവി ക്യാമറകളിലൂടെയും മറ്റ് നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയും സാഹചര്യങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുക എന്നിവ ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പട്രോളിംഗ് നടത്തുന്നതിലും, ദുരന്ത കോളുകളോട് പ്രതികരിക്കുന്നതിലും, സംഭവങ്ങൾ, അപകടങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ അടിയന്തര സാഹചര്യങ്ങളിൽ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള സഹായം നൽകൽ എന്നിവയിലും അവർ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഇതിനായി കൺട്രോൾ റൂം വാഹനങ്ങൾ (ഫ്ലയിങ്ങ് സ്ക്വാഡ്) സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ==== നർക്കോട്ടിക് സെൽ ==== സംസ്ഥാനത്തെ അനധികൃത മദ്യം മയക്കുമരുന്ന് വിൽപ്പന നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രത്യേക പോലീസ് വിഭാഗമാണിത്. കഞ്ചാവ്,ഹാഷിഷ്, ബ്രൗൺ ഷുഗർ, മറ്റ് ലഹരി വസ്തുക്കൾ പുകയില ഉത്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അനധികൃത വിൽപനയും ഉപഭോഗവും അന്വേഷിച്ച് കണ്ടുപിടിച്ച് കേസെടുക്കുകയും സ്റ്റേഷനുകൾക്കും മറ്റ് അന്വേഷണ ഏജൻസികൾക്കും വേണ്ട നിർദ്ദേശം നല്കുകയും ചെയ്യുന്ന നർക്കോട്ടിക് സെല്ലുകൾ മിക്ക പോലീസ് ജില്ലകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. നാർകോടിക് സെല്ലിൻ്റെ പ്രവർത്തന വിഭാഗമായി ജില്ലാ മയക്കുമരുന്നു വിരുദ്ധസേനയും (ഡാൻസാഫ്) നിലവിൽ ഉണ്ട്. ഒരു [[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] (ഡിവൈഎസ്പി) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥന് ആണ് ഇതിൻ്റെ ചുമതല. നർകോടിക് സെല്ലിൻ്റെ പ്രത്യേക വിഭാഗമായ '''[[ഡാൻസാഫ്]]''' (ഡിസ്ട്രിക്ട് ആൻ്റി നർക്കോട്ടിക് സ്പെഷ്യൽ ആക്ഷൻ ഫോഴ്സ്) മയക്കുമരുന്ന് വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ====ഡിസ്ട്രിക്ട് ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്==== ജില്ലാ 'സി' ബ്രാഞ്ച് ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിയുടെ പ്രത്യേക അന്വേഷണ വിഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, ഇത് ജില്ലാ തലത്തിൽ സെൻസേഷണൽ കേസുകൾ അന്വേഷിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിന് ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ജില്ലാ വനിതാ സെല്ലിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതും ജില്ലാ ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ആണ്. ഒരു ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് (ഡിവൈഎസ്പി) റാങ്കിൽ ഉള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ഡിസ്ട്രിക് ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്ന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിമാരുടെ കീഴിലാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇവ സംസ്ഥാന പോലീസിൻറെ ക്രമസമാധാനവിഭാഗത്തിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്നു. ജില്ലാതലത്തിലുള്ള പ്രമാദമായ, സങ്കീർണമായ കേസുകൾ ഈ വിഭാഗം അന്വേഷിക്കുന്നു. ====='''ഡിസ്ട്രിക്ട് സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്'''===== അതാത് ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിമാർക്ക് കീഴിലും ജില്ലാ തലത്തിലുള്ള സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. അവ ജില്ലാ സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച് (DSB) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ജില്ലാ പോലീസിൻ്റെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗമാണ് ജില്ലാ സ്‌പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്. ജില്ലാ പോലീസ് മേധാവിയുടെ കീഴിൽ ഒരു [[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] (ഡി.വൈ.എസ്.പി) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സർക്കാർ സേവനങ്ങളിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട വ്യക്തികളുടെ മുൻകൂർ പരിശോധനയും പാസ്‌പോർട്ട് പരിശോധനയും ജില്ലാ സ്‌പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ചിലാണ് നടക്കുന്നത്. വിമാനത്താവളങ്ങളിലും വിദേശത്തും മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങളിലും ജോലി അന്വേഷിക്കുന്ന വ്യക്തികൾക്കുള്ള പോലീസ് ക്ലിയറൻസ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ജില്ലാ സ്പെഷൽ ബ്രാഞ്ച് ഓഫീസ് വഴിയാണ് നൽകുന്നത്. ==മറ്റു പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ== === ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്‌ === {{പ്രധാന ലേഖനം|ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് (കേരളം)|l1=ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്}} ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്‌ (സി.ബി. സി.ഐ.ഡി) വിഭാഗം പ്രമാദമായതോ, അന്തർ ജില്ലാ തലത്തിൽ നടന്നിട്ടുള്ള കുറ്റ കൃത്യങ്ങളോ അന്വേഷിക്കുന്നു. സർക്കാരിനോ, കോടതികൾക്കോ, സംസ്ഥാന പോലീസ് മേധാവിക്കൊ ഇവരോട്‌ ഒരു കേസ്‌ ഏറ്റെടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടാവുന്നതാണ്. അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എഡിജിപി) റാങ്കിലുള്ള ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് ക്രൈംബ്രാഞ്ചിന്റെ ചുമതല. സംസ്ഥാന വ്യാപകമായി ബാധിക്കപ്പെടുന്നതോ കണ്ടെത്താത്തതോ ആയ സങ്കീർണവും ഗുരുതരവുമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് അന്വേഷിക്കുന്നു. സങ്കീർണ്ണമായിട്ടുള്ള സംഘടിത കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, വലിയ സാമ്പത്തിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, കണ്ടെത്തപ്പെടാത്തതോ പ്രത്യേകമായതോ ആയ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, അന്തർസംസ്ഥാന ശാഖകളുള്ള കേസുകൾ മുതലായവ അന്വേഷിക്കുന്നതിൽ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് സവിശേഷ ശ്രദ്ധ പുലർത്തുന്നു. ക്രൈംബ്രാഞ്ചിനെ മുന്ന് റേഞ്ച്കളായും 14 ജില്ലാ യൂണിറ്റുകളായും തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഐ.ജി.) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് റേഞ്ച്കളെ നയിക്കുന്നത്, പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്മാരുടെ (എസ്.പി.) കീഴിൽ ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് ജില്ലാ യൂണിറ്റുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് എസ്.പി.മാരുടെ കീഴിൽ ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്, ഡിറ്റക്ടീവ് ഇൻസ്പെക്ടർ, സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ, അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ, സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ തുടങ്ങി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കുറ്റാന്വേഷണത്തിൽ മികച്ച പ്രാവീണ്യം നേടിയ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയാണ് സംസ്ഥാന ക്രൈംബ്രാഞ്ച് ലേക്ക് നിയമിക്കുന്നത്. ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടിവ് (സിവിൽ പോലീസ്) വിഭാഗത്തിൽ നിന്നും ഡെപ്യൂട്ടേഷനിൽ ആണ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിക്കുന്നത്. ===സ്റ്റേറ്റ് സ്പെഷൽ ബ്രാഞ്ച്‌ === {{പ്രധാന ലേഖനം|സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്}} സംസ്ഥാന സ്പെഷൽ ബ്രാഞ്ച്‌ (എസ്‌.എസ്.ബി) വിഭാഗം ആണ്‌ സംസ്ഥാന പോലീസിന്റെ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗം. അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഇന്റെലിജൻസ്) ന്റെ കീഴിലാണ് സംസ്ഥാന സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. എസ്.ബി.സി.ഐ.ഡി എന്ന പേരിൽ ആണ് മുമ്പ് ഈ വിഭാഗം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. രാജ്യത്തിന്റെയോ, സംസ്ഥാനത്തിന്റെയോ നില നിൽപ്പിന്‌ ഭീഷണി ഉയർത്തുന്ന സംഘടനകൾ, വ്യക്തികൾ ഇവരെയൊക്കെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതും അവരുടെ ഒക്കെ വിവരങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു വെക്കുന്നതും ഇവരുടെ ജോലിയാണ്‌. പാസ്പോർട്ട്‌ സംബന്ധിച്ച്‌ അന്വേഷണങ്ങൾക്കും ഇവരുടെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്താറുണ്ട്‌. ലോക്കൽ പോലീസ്‌ സ്റ്റേഷനുകളിൽ സ്പെഷൽ ബ്രാഞ്ചിലെ പോലീസുകാർ ഉണ്ടായിരിക്കും. സി.ഐ.ഡി വിഭാഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പോലീസുകാർ യൂണീഫോം ധരിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ വിഭാഗങ്ങളിലേക്ക്‌ എല്ലാം തന്നെ ഒരു പോലീസ്‌ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ മാറ്റാവുന്നതാണ്‌. ലോക്കൽ പോലീസിൽ നിന്ന് സി.ഐ.ഡി-യിലേക്കും, അവിടെ നിന്ന് തിരിച്ച്‌ ലോക്കൽ പോലീസിലേക്കും ഉള്ള സ്ഥലം മാറ്റങ്ങൾ സർവ്വസാധാരണമാണ്‌. ==== റെയിൽവെ പോലീസ് ==== കേരളത്തിലെ റെയ്ൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിലെ ക്രമസമാധാനപാലനം, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളിൽ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുക, കണ്ടെത്തുക എന്നിവയാണ് കേരള റെയിൽവേ പോലീസിന്റെ ചുമതല. പ്രധാനപ്പെട്ട റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനുകളിലെ റെയിൽവെ ദ്രുത കർമ്മസേനയെ സഹായിക്കുന്നതിനായിട്ടാണ് റെയിൽവേ പോലീസ് സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടിവ് വിഭാഗം തന്നെയാണ് ഈ [[പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ|പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളിലും]] എയ്ഡ് പോസ്റ്റുകളിലും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് (റെയിൽവേ) ആണ് റെയിൽവേ പോലീസിൻറെ മേധാവി. എ.ഡി.ജി.പിയുടെ (ഇന്റലിജൻസ് & റെയിൽവേ) മേൽനോട്ടത്തിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കേരളത്തിൽ 13 റെയിൽവേ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ, പാറശ്ശാല, കൊല്ലം, പുനലൂർ, ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജംഗ്ഷൻ, തൃശൂർ, ഷൊർണൂർ, പാലക്കാട്, കോഴിക്കോട്, കണ്ണൂർ, കാസർകോട് എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ പരിസരത്താണ് ഇവ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. === സായുധ സേന വിഭാഗങ്ങൾ (ആംഡ്‌ പോലീസ്‌ ബറ്റാലിയനുകൾ) === സംസ്ഥാനത്ത്‌ 7 കേരള ആംഡ്‌ പോലീസ്‌ (കെ.എ.പി) ബറ്റാലിയനുകൾ ഇപ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്‌. പുതിയ റിക്രൂട്ടുകൾക്കുള്ള പരിശീലനം ഇവിടെ ആണ്‌ നടക്കുന്നത്‌. അവശ്യ സമയങ്ങളിൽ ലോക്കൽ പോലീസിനെ ക്രമസമധാന പ്രശ്നങ്ങളിൽ സഹായിക്കാനും, ഈ പോലീസ്‌ വിഭാഗത്തിന്റെ സേവനം ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. വളരെയധികം പോലീസുകാരുടെ സേവനം ആവശ്യം വരുന്ന മതപരമായ ഉത്സവങ്ങൾ, സമരങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ബറ്റാലിയനിലെ പോലീസുകാരെ അവിടെ നിയോഗിക്കാറുണ്ട്‌. ഈ വിഭാഗത്തിലെ പോലീസുകാർക്ക്‌ കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള അധികാരം ഇല്ല. ഇവർ ചുരുക്കം അവസരങ്ങളിൽ അല്ലാതെ പൊതു ജനങ്ങളുമായി ഇടപെടാറുമില്ല. താഴെ കൊടുത്തിട്ടുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ക്യാമ്പുകളിൽ ആയി ഈ വിഭാഗം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സായുധ പോലീസിൻ്റെ ചുമതല ഒരു അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എഡിജിപി) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്. ഓരോ ബറ്റാലിയന്റെയും ചുമതല ഒരു പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് റാങ്കിലുള്ള കമാൻഡന്റ്ന് ആണ്. * കെ.എ.പി 1-ആം ബറ്റാലിയൻ, തൃപ്പൂണിത്തറ, എറണാകുളം * കെ.എ.പി 2-ആം ബറ്റാലിയൻ, മുട്ടികുളങ്ങര, പാലക്കാട്‌ * കെ.എ.പി 3-ആം ബറ്റാലിയൻ, അടൂർ, പത്തനംതിട്ട * കെ.എ.പി 4-ആം ബറ്റാലിയൻ, മാങ്ങാട്ടുപറമ്പ്‌, കണ്ണൂർ * കെ.എ.പി 5-ആം ബറ്റാലിയൻ, കുട്ടിക്കാനം, ഇടുക്കി * [[മലബാർ സ്പെഷ്യൽ‍ പോലീസ്‌]] (എം.എസ്‌.പി.), മലപ്പുറം. * സ്പെഷൽ ആർംഡ്‌ പോലീസ്‌ (എസ്‌.എ.പി), തിരുവനന്തപുരം * R R R F (റാപിഡ് റസ്പോൺസ് ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ ഫോഴ്സ്), ക്ലാരി, മലപ്പുറം * ഇന്ത്യ റിസർവ്വ് ബറ്റാലിയൻ (IRB), തൃശൂർ * കേരള സായുധ വനിതാ പോലീസ് ബറ്റാലിയൻ * സംസ്ഥാന വ്യവസായ സുരക്ഷാ സേന (SISF) ഇതിൽ മലബാർ സ്പെഷൽ പോലീസും, സ്പെഷൽ ആംഡ്‌ പോലീസും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഭരണകാലത്തും, ഇന്ത്യക്കു സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടിയ സമയത്തും രൂപീകൃതമായ വിഭാഗങ്ങൾ ആണ്‌. സായുധ പോലീസ് ബറ്റാലിയൻ്റെ ഘടന (അധികാര ശ്രേണി) താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു; * കമാൻഡൻ്റ് * ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റ് (ഡി.സി.) * അസിസ്റ്റൻ്റ് കമാൻഡന്റ് (എ.സി.) * ആംഡ് പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ (എ.പി.ഐ.) * ആംഡ് പോലീസ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ (എസ്.ഐ.) * ആംഡ് അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ (എ.എസ്.ഐ) * ഹവിൽദാർ * ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ (പി.സി.) ===പരിശീലന വിഭാഗം=== {{പ്രധാന ലേഖനം|കേരള പോലീസ് അക്കാദമി}} സംസ്ഥാന പോലീസിന്റെ ഭരണനിർവഹണത്തിൽ പരിശീലനം ഒരു പ്രധാന വശമാണ്, ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത് അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എഡിജിപി) റാങ്കിൽ ഉള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ്, കൂടാതെ അദ്ദേഹം കേരള പോലീസ് അക്കാദമിയുടെ ഡയറക്ടർ കൂടിയാണ്. പോലീസ് പരിശീലന വിഭാഗത്തിൻ കീഴിൽ രണ്ടു മുഖ്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആണുള്ളത്. അവ തൃശ്ശൂരിൽ ഉള്ള കേരള പോലീസ് അക്കാദമിയും തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള പോലീസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജുമാണ്. പോലീസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് റാങ്കിലുള്ള പ്രിൻസിപ്പൽ ആണ് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഉൾപ്പെടെ പോലീസ് വകുപ്പിലെ എല്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും പരിശീലന ആവശ്യങ്ങൾ പോലീസ് അക്കാദമി നിറവേറ്റുന്നു. ഹൈദരാബാദിലെ ദേശീയ പോലീസ് അക്കാദമിയിൽ പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയ ഐ.പി.എസ് ഓഫീസർമാർ, പ്രൊബേഷണറി ഡി.വൈ.എസ്.പി.മാർ, പ്രൊബേഷണറി എസ്.ഐമാർ എന്നിവരുൾപടെയുള്ളവരുടെ പരിശീലനം തിരുവനന്തപുരത്തെ പോലീസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജാണ് നടത്തുന്നത്. എ.എസ്.ഐ/എസ്.ഐ റാങ്കിലേക്ക് സ്ഥാനക്കയറ്റം ലഭിച്ച ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾമാർക്കും പോലീസ് ട്രെയിനിംഗ് കോളേജിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നു. ===ഇതര വിഭാഗങ്ങൾ=== * '''സംസ്ഥാന ക്രൈം റെക്കോർഡ്സ് ബ്യൂറോ''' :- കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെയും കുറ്റവാളികളുടെയും വിവര ശേഖരണം, വിശകലനം എന്നിവയാണ് അടിസ്ഥാന ചുമതല. സംസ്ഥാന പോലീസ്ൻ്റെ എല്ലാ സാങ്കേതിക വിഭാഗങ്ങളുടെയും ചുമതല കൂടി ഈ വിഭാഗത്തിനുണ്ട്. അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (എഡിജിപി) റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. * '''തീരദേശ പോലീസ്''' :- 596 കിലോ മീറ്റർ നീളമുള്ള, വളരെ നീണ്ട ഒരു കടൽത്തീരം നമ്മുടെ സംസ്ഥാനത്തിനുണ്ട്. കടൽത്തീര ത്തുനിന്ന് 12 നോട്ടിക്കൽ മൈൽ വരെയുള്ള ഈ പ്രദേശത്തെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കൽ, ക്രിമിനൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തടയൽ, അവ സംബന്ധിച്ചുള്ള കേസുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യൽ എന്നിവയാണ് തീരദേശ പോലീസിന്റെ മുഖ്യചുമതല. 2009 ൽ കൊല്ലം [[നീണ്ടകര തുറമുഖം|നീണ്ടകരയിലാണ്]] കേരളത്തിലെ ആദ്യ തീരദേശ പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആരംഭിച്ചത്. കേരളത്തിൽ നിലവിൽ 18 തീരദേശ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളാണുള്ളത്. ഐ.ജി. റാങ്കിൽ കുറയാത്ത മുതിർന്ന ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നേതൃത്വം നൽകുന്നു. കൊച്ചിയിൽ ആണ് ഇതിൻ്റെ ആസ്ഥാനം. * '''പോലീസ് ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ''':- സംസ്ഥാന പോലീസിൻ്റെ വയർലെസ്സ് , മറ്റു വാർത്ത വിനിമയ സംവിധാനങ്ങളുടെ പരിപാലനമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിൻ്റെ ചുമതല. ഒരു പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. ജില്ലകളിൽ ദൈനംദിന പോലീസിങ്ങിനു ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ ശൃംഖല നൽകുക, ഉപകരണങ്ങൾ പരിപാലിക്കുക, കൃത്യമായ നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ അത് നന്നാക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ യൂണിറ്റിന്റെ അടിസ്ഥാന കടമകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും. അവർക്ക് ഒരു സ്വതന്ത്ര പരിശീലന വിഭാഗവും മെയിന്റനൻസ് ആൻഡ് റിപ്പയർ വർക്ക് ഷോപ്പും ഉണ്ട്. ഈ വിഭാഗത്തിൽ പ്രത്യേക സാങ്കേതിക തസ്തികകൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ (ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ), ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ (ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ), സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ (ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ), പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ (ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ), ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് (ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ) തുടങ്ങീ പ്രത്യേക സാങ്കേതിക തസ്തികകൾ ഈ വിഭാഗത്തിലുണ്ട്. * '''മോട്ടോർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് വിഭാഗം''':- പോലീസിലെ ഒരു സാങ്കേതിക വിഭാഗമാണിത്. പോലീസ് വകുപ്പിലെ വാഹനങ്ങളുടെ പരിപാലനം, അറ്റകുറ്റപണി, സേവനം എന്നിവയാണ് പ്രധാന ചുമതലകൾ. പോലീസ് സൂപ്രണ്ട് (മോട്ടോർ ട്രാൻസ്പോർട്ട്) ആണ് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. കേരള പോലീസിന് നിരവധി ബസുകളും ജീപ്പുകളും കാറുകളും ഉണ്ട്. സാധാരണയായി വാഹനങ്ങൾ ലോക്കൽ പോലീസ് (ജില്ലാ പോലീസ്), സിബിസിഐഡി, എസ്ബിസിഐഡി, എപിബിഎൻ തുടങ്ങിയ പ്രത്യേക യൂണിറ്റുകളിൽ ലഭ്യമാണ്. ഓരോ ജില്ലയ്ക്കും വ്യത്യസ്തമായ എംടി വിഭാഗമുണ്ട്. ആലപ്പുഴ, കോട്ടയം, എറണാകുളം ജില്ലകളിലെ വെള്ളം കയറുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾക്ക് സ്പീഡ് ബോട്ടുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഡ്രൈവർ പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ, ഡ്രൈവർ ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ, ഡ്രൈവർ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ തുടങ്ങീ പ്രത്യേക തസ്തികകളും ഈ വിഭാഗത്തിന് അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. * * '''പോലീസ് വിരലടയാള വിഭാഗം''':- ക്രിമിനൽ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കെതിരായ പോരാട്ടത്തിൽ പോലീസ് സേനയുടെ വിവിധ അന്വേഷണ ഏജൻസികളെയും വിഭാഗങ്ങളെയും സഹായിക്കുന്ന കേരളാ പോലീസിന്റെ ഒരു പ്രധാന ശാസ്ത്ര അന്വേഷണ വിഭാഗമാണ് "ഫിംഗർ പ്രിന്റ് ബ്യൂറോ". പോലീസ് വകുപ്പിന്റെ കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഫിംഗർ പ്രിന്റ് ബ്യൂറോ ഒരു ഡയറക്ടറുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്, സ്റ്റേറ്റ് ക്രൈം റെക്കോര്ഡ് ബ്യൂറോയുടെ കീഴിൽ നേരിട്ട് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു. ==നിയമനം== [[യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] (UPSC) നടത്തുന്ന സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷയിലൂടെയാണ് IPS ഓഫീസർമാരെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്നത്. പിന്നീട് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കേരള കേഡറിലേക്ക് നിയമിക്കപ്പെടുന്നു. സംസ്ഥാന പോലീസ് സർവീസിൽ നിന്നു സ്ഥാനക്കയറ്റം നേടിയും ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കാറുണ്ട്. നേരിട്ട് റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്ന ഐ.പി.എസ് ഓഫീസറുടെ ആദ്യ നിയമനം അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് (എ.എസ്.പി.) തസ്തികയിലേക്കാണ്. [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ]] (പി.എസ്.സി.) മുഖേനെയാണ് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിയമിക്കുന്നത്. PSC നടത്തുന്ന എഴുത്തു പരീക്ഷയും ശരീരക ക്ഷമത ടെസ്റ്റും അനുസരിച്ചാണ് ഉദ്യോഗാർഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ എന്നീ തസ്തികകളിലേക്കാണ് നേരിട്ടുള്ള നിയമനം. ഇതിൽ പോലീസ് സായുധ വിഭാഗത്തിലേക്കുള്ള സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ (ആംഡ്) തസ്തികയിലേക്കും സിവിൽ പോലീസ് (ലോക്കൽ പോലീസ്) വിഭാഗത്തിലേക്കുള്ള സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ (ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ) തസ്തികയിലേക്കും പ്രതേകം പരീക്ഷകൾ മുഖേനെയാണ് നിയമനം നടത്തുന്നത്. ജനറൽ എക്സിക്യൂട്ടിവ്‌ വിഭാത്തിലേക്കുള്ള സബ്‌-ഇൻസ്പെകടർമാരെ നേരിട്ടും പോലീസുകാരിൽ നിന്നും പ്രൊമോഷൻ മുഖേനയും 1:1 എന്ന അനുപാതത്തിൽ ആണ് എടുക്കുന്നത്‌. പി. എസ്. സി മുഖാന്തരം നേരിട്ടു നിയമനം ലഭിച്ചു വരുന്ന സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർമാരുടെ പരിശീലനം വ്യത്യസ്തവും, ആദ്യ റാങ്ക്‌ തന്നെ സബ്‌-ഇൻസ്പെകടറുടേതും ആയിരിക്കും. പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ തസ്തികയിലേക്കും, കൂടാതെ പോലീസിലെ സാങ്കേതിക തസ്തികകളായ ടെലിക്കമ്യൂണിക്കേഷൻ പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ, ഡ്രൈവർ പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ എന്നിവയിലേക്കും പി. എസ്. സി. മുഖേനെ നിയമനം നടത്തുന്നു. <br></br> ആംഡ്‌ പോലീസ്‌ ബറ്റാലിയനിലെ പരിശീലനം കഴിഞ്ഞാൽ ഒരു കോൺസ്റ്റബിൾ കുറച്ചു വർഷം അതേ ബറ്റാലിയനിൽ തന്നെ തുടരുന്നു. അതു കഴിഞ്ഞാൽ സ്വന്തം ജില്ലയിൽ വരുന്ന ഒഴിവുകൾക്കനുസരിച്ചു, അയാൾ സ്വന്തം ജില്ലയിലെ 'ജില്ലാ സായുധ റിസർവ്വ്‌' (ഏ.ആർ ക്യാമ്പ്‌)-ലേക്ക്‌ വരുന്നു. ജില്ലാ സായുധ റിസർവ് സേന എന്നത് അടിയന്തര ഘട്ടത്തിൽ ലോക്കൽ പോലീസിനെ സഹായിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്‌ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു സേനാവിഭാഗം ആണ്. ലഹളകളെ അമർച്ച ചെയ്യൽ, തടവു പുള്ളികളെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിനുള്ള ബന്ദവസ്സ്‌ തുടങ്ങിയ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നത്‌ സായുധ റിസർവ്വിലെ (Armed Reserve) പോലീസുകാരാണ്‌. പിന്നീട്‌ ലോക്കൽ പോലീസിൽ വരുന്ന ഒഴിവുകൾക്കനുസരിച്ചു സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ (സി.പി.ഓ) ആയി ലോക്കൽ പോലീസ്‌ സ്റ്റേഷനിലേക്ക്‌ നിയമനം ലഭിക്കുന്നു. == സ്റ്റേഷൻ ക്രമീകരണം== {{പ്രധാന ലേഖനം|പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ|സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ}} കേരള പോലീസിൻ്റെ ക്രമസമാധാനവിഭാഗത്തിന്റെ പ്രാഥമിക തലത്തിലുള്ള വിഭാഗമാണ് പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/specials/2018/may/26/kerala-doubling-of-police-sub-divisions-on-the-cards-1819562.html|title=Kerala: Doubling of police sub-divisions on the cards|access-date=2022-06-17}}</ref> സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസറുടെ (എസ്.എച്ച്.ഓ) നേതൃത്വത്തിൽ ആണ് ഓരോ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ്റെ ചുമതല വഹിക്കുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ എന്നാണ് "സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസർ" എന്നതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. 2019 മുതൽ കേരളത്തിലെ ഒട്ടുമിക്ക പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളും ഒരു '''[[ഇൻസ്പെക്ടർ|പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ]]''' {{Small|(Inspector of Police)}} (ഐ.പി.) പദവിയിലുള്ള സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസറുടെ (ISHO) കീഴിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. നിലവിൽ സംസ്ഥാനത്തെ 478 പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുടെയും ചുമതല വഹിക്കുന്നത് [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] (ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ്‌ പോലീസ്) അഥവാ മുമ്പ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന സർക്കിൾ ഇൻസ്പെക്ടർ "സി.ഐ." റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.malayalamnewsdaily.com/node/871676/kerala/sub-inspectors-likely-get-sho-post-back|title=സ്റ്റേഷൻ ചുമതല വീണ്ടും എസ്.ഐ.മാരിലേക്ക്; പഠനറിപ്പോർട്ട് സർക്കാർ പരിഗണനയിൽ|access-date=2023-09-05|date=2023-08-31}}</ref> എന്നിരുന്നാലും കേസുകൾ താരതമ്യേന കുറവുള്ള ചില ചെറിയ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളുടെ ചുമതല സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർമാർ (എസ്.ഐ.) വഹിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://englisharchives.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-police-loknath-behera-station-house-officers-1.2499437|title=Circle Inspectors take charge as SHOs in 196 stations|access-date=2022-06-17|language=en|archive-date=2022-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008081230/https://englisharchives.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-police-loknath-behera-station-house-officers-1.2499437|url-status=dead}}</ref> സ്റ്റേഷൻ തലത്തിൽ ക്രമസമാധാന-കുറ്റാന്വേഷണ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സ്റ്റേഷൻ ഹൗസ് ഓഫീസറെ ക്രമസമാധാന പരിപാലനം, കുറ്റാന്വേഷണം എന്നിവയിൽ സഹായിക്കാനായി ഓരോ [[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ|സബ് ഇൻസ്പെക്ടർമാർ]] ഉണ്ടായിരിക്കും. ക്രമസമാധാന പരിപാലനത്തിനായി ഒരു സബ് ഇൻസ്പെക്ടറും (Sub Inspector, Law & Order), കുറ്റാന്വേഷണത്തിനായി ഒരു സബ് ഇൻസ്പെക്ടറും (Sub Inspector, Crimes) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇവർ ക്രമസമാധാന (L&O), കുറ്റാന്വേഷണ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു. ക്രമസമാധാന ചുമതലയുള്ള സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ പ്രിൻസിപ്പൽ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ (Principal SI) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ജോലി ഭാരം അധികമുള്ള സ്റ്റേഷനുകളിൽ ഒന്നിൽ കൂടുതൽ സബ്‌-ഇൻസ്പെകടർമാർ ഉണ്ടായിരിക്കും. അവരെ അഡീഷണൽ സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പോലീസ്‌ സ്റ്റേഷനുകൾക്ക്‌ കീഴിലായി പോലീസ്‌ ഔട്ട്‌ പോസ്റ്റുകളും നിലവിലുണ്ട്‌. അവ ഒരു അസിസ്റ്റന്റ്‌ സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടറുടേയൊ (എ.എസ്‌.ഐ), സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസറുടേയൊ കീഴിലായിരിക്കും. പോലീസ് സ്റ്റേഷനിലെ ദൈന്യം ദിന കാര്യങ്ങൾക്കായി അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർമാരെയും, സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർമാരെയും, സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർമാരെയും നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോക്കൽ പോലീസ്‌ സംവിധാനത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഘടകം ആണ്‌ [[Crime squad|ക്രൈം സ്ക്വാഡുകൾ]]. ഒന്നിൽ കൂടുതൽ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് '''പോലീസ്‌ സബ്‌-ഡിവിഷൻ'''. ഇതിന്റെ മേൽനോട്ട ചുമതല '''[[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ടിനായിരിക്കും]]'''(ഡി.വൈ.എസ്‌.പി). സബ്‌-ഡിവിഷനുകൾ കൂട്ടി ചേർത്തതാണ്‌ പോലീസ്‌ [[ജില്ല]]. ഇതിന്റെ ചുമതല '''ജില്ലാ പോലീസ്‌ മേധാവിക്ക്''' ആയിരിക്കും. == കേരള പോലീസ്‌ സ്ഥാനമാനങ്ങൾ == {{ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സവീസ് റാങ്കുകൾ}} {{ഫലകം:Kerala Police subordinate officer ranks}} കേരള പോലീസിൽ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ(സി.പി.ഓ) മുതൽ ഡി.ജി.പി വരെയാണ് റാങ്കുകൾ. നേരിട്ടുള്ള നിയമനം [[കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|പി.എസ്.സി.]] മുഖേന സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ (സി.പി.ഓ) സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ്‌ പോലീസ്‌ എന്നീ തസ്തികകളിലേക്കും [[യൂണിയൻ പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ|യു.പി.എസ്.സി]] മുഖേന കേരള കേഡറിലേക്കു നിയമനം ലഭിക്കുന്ന [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐ.പി.എസു]] കാർക്കു [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്]] (എ.എസ്.പി.) തസ്തികയിലേക്കുമാണ്. കൂടാതെ 12 വർഷം സർവീസ് പൂർത്തിയാക്കിയ വകുപ്പ്തല പരീക്ഷകൾ പാസ്സായിട്ടുള്ള സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർമാർക്ക് ഗ്രേഡ് സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ റാങ്കും, 20 വർഷം സർവീസ് പൂർത്തിയാക്കിയ സീനിയർ സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർമാർക്കു് ഗ്രേഡ് അസിസ്റ്റന്റ്‌ സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർ റാങ്കും നൽകുവാനും, 25 വർഷം സർവീസ് പൂർത്തിയാക്കിയ അസിസ്റ്റന്റ്‌ സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർമാർക്ക് ഗ്രേഡ് സബ്‌-ഇൻസ്പെക്ടർ (ഗ്രേഡ്) റാങ്ക് നൽകുവാൻ സർക്കാർ തീരുമാനം എടുത്തു. ഇവർ ഹോണററി ഗ്രേഡ് ലഭിക്കുമ്പോൾ ഉള്ള റാങ്കിന്റെ ചുമതലകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളുമായിരിക്കും തുടർന്നും വഹിക്കുക. {{Multiple image|total_width = 300 <!-- Layout parameters --> | align = center | direction = | background color = <!-- box background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --> | width = 100px | caption_align = center | image_style = | image_gap = <!-- 5 (default)--> <!-- Header --> | header_background = <!-- header background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --> | header_align = <!-- center (default), left, right --> | header = <!-- header text --> <!--image 1--> | image1 = car stars.jpg | width1 = 200px | alt1 = | link1 = | thumbtime1 = | caption1 = മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ റാങ്കുകളും അതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളും, മൂന്നു നക്ഷത്രങ്ങൾ ഡിജിപി/എഡിജിപി എന്നിവരെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. | image2 =Car flags.jpg | width2 = 200px | alt2 = | link2 = | thumbtime2 = | caption2 = മുതിർന്ന ഐപിഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഔദ്യോഗിക വാഹനങ്ങളിൽ ഉള്ള ഫ്ലാഗുകൾ, ഇവ അവരുടെ റാങ്കിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. | footer_background = <!-- footer background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #33CC00 --> | footer_align = <!-- left (default), center, right --> | footer = <!-- footer text --> }} == പോലീസ് റാങ്കുകളും ചിഹ്നങ്ങളും == പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഷർട്ടിൽ (യൂണിഫോം) പദവി ചിഹ്നമുണ്ട്. അവയുടെ പട്ടിക; {| border="1" |+കേരള പോലീസ് റാങ്കുകളും, ചിഹ്നങ്ങളും. |-style="color:white; background-color:#6644EE;" !style="background-color:red;"|പദവി !style="background-color:blue;"|ചിഹ്നം ! |-style="font-style:color:#000066" |align="left"|[[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഡി.ജി.പി.) |align="left"|അശോക ചിഹ്നവും അതിനു താഴെ കുറുകെയുള്ള വാളും ദണ്‌ഡും അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ ഐ.പി.എസ്. |[[File:Director General of Police.png|thumb|60px]] |- |[[അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (എ.ഡി.ജി.പി.) |അശോക ചിഹ്നവും അതിനു താഴെ കുറുകെയുള്ള വാളും ദണ്‌ഡും അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ ഐ.പി.എസ്. |[[File:Director General of Police.png|thumb|60px]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഐ.ജി.) | align="left" |ഒരു നക്ഷത്രം, അതിന് താഴെ കുറുകെയുള്ള വാളും ദണ്ടും, അതിന് താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ IPS എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു |[[File:Insignia of Inspector General of Police in India- 2013-10-02 16-14.png|thumb|60px]] |-style="font-style:color:#000066" |align="left"|[[ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (ഡി.ഐ. ജി.) |align="left"|അശോക ചിഹ്നം, താഴെ മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ, താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ IPS |[[File:Deputy Inspector General of Police.png|thumb|60px]] |-style="font-style:color:#000066" |align="left"|[[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (എസ്. പി.) |align="left"|അശോക ചിഹ്നം, അതിനു താഴെ ഒരു നക്ഷത്രം, അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ IPS അല്ലെങ്കിൽ KPS എന്ന അക്ഷരം. | [[File:Senior Superintendent of Police.png|thumb|60px|സെലെക്ഷൻ ഗ്രേഡ് റാങ്ക്]] [[File:Superintendent of Police.png|thumb|60px|ജൂനിയർ ഗ്രേഡ് റാങ്ക് ]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |അഡീഷണൽ സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് (Addl.SP)/ഡെപ്യൂട്ടി കമാൻഡന്റ് | align="left" |അശോക ചിഹ്നം, അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ KPS എന്ന അക്ഷരം. |[[File:AP Add Superintendent of Police.png|thumb|60px]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റൻ്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (ASP) | align="left" | * മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ IPS എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നു. * [[ഐ.പി.എസ്.|ഐ.പി.എസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പരിശീലന കാലയളവിലെ പദവിയാണിത്. |[[പ്രമാണം:ASP IPS.png|ലഘുചിത്രം|113x113ബിന്ദു]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (DYSP) / അസിസ്റ്റന്റ് കമാൻഡന്റ് | align="left" |മൂന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനു താഴെ ഇംഗ്ലീഷിൽ KPS എന്ന അക്ഷരമുണ്ട് |[[File:Deupty_Superintendent_of_Police.png|thumb|60px]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ]] (Inspector of Police) | align="left" |മൂന്ന് നക്ഷത്രവും അതിൻ താഴെയായി ചുവപ്പും നീലയും നിറമുള്ള റിബ്ബണും അതിൻ താഴെയായി KPS എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരവും. |[[File:Police Inspector insignia.png|thumb|60px]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ|സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്]] (SI) | align="left" |രണ്ട് നക്ഷത്രവും അതിൻ താഴെയായി ചുവപ്പും നീലയും നിറമുള്ള റിബ്ബണും അതിൻ താഴെയായി KP എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരവും. |[[File:Police Sub-Inspector.png|thumb|60px]] |- |[[അസിസ്റ്റൻ്റ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്]] (ASI) |ഒരു നക്ഷത്രവും അതിൻ താഴെയായി ചുവപ്പും നീലയും നിറമുള്ള റിബ്ബണും അതിൻ താഴെയായി KP എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരവും. |[[File:Assistant Sub-Inspector.png|thumb|60px]] |-style="font-style:color:#000066" |align="left"|[[സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ|സീനിയർ സിവിൽ പൊലീസ് ഓഫീസർ]] (SCPO) / ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ |align="left"|ഷർട്ടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരമായ 'V' യുടെ ആകൃതിയിൽ വെള്ള നിറത്തിലുള്ള മൂന്ന് വരകളുണ്ട്. |[[File:AP-Police_Head_Constable.png|thumb|60px]] |- style="font-style:color:#000066" | align="left" |[[സിവിൽ പോലീസ് ഓഫീസർ]] (CPO) / പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ | align="left" |പ്രത്യേകിച്ച് ചിഹ്നമോ അടയാളമോ യൂണിഫോമിൽ ഇല്ല, KP എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരം ഉണ്ടാകും. |'''''ചിഹ്നമില്ല''''' |} == കമ്മീഷണറേറ്റുകൾ (പ്രധാന നഗരങ്ങളിലെ പോലീസ്‌ സംവിധാനം) == {{See also|പോലീസ് കമ്മീഷണറേറ്റ്}} നിലവിൽ കേരളത്തിൽ 20 പോലീസ് ജില്ലകൾ ആണുള്ളതു. കേരളത്തിലെ ആറ് പ്രധാന നഗരങ്ങൾ ആയ തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി, കോഴിക്കോട്,തൃശൂർ, കൊല്ലം, കണ്ണൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പോലീസ്‌ സംവിധാനത്തെ 'സിറ്റി പോലീസ്‌','റൂറൽ പോലീസ്‌' എന്നിങ്ങനെ വേർ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതു പ്രകാരം ഒരു നഗരം ഒരു പോലീസ്‌ ജില്ലക്ക്‌ തുല്യം ആയിരിക്കും. കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി പോലീസിന്റെ ചുമതല ഐ.ജി റാങ്കിലുള്ള 'പോലീസ്‌ കമ്മീഷണറു‍' ടെ കീഴിലും കോഴിക്കോട് ഡി.ഐ.ജി റാങ്കിലുള്ള 'പോലീസ്‌ കമ്മീഷണറു‍' ടെ കീഴിലും തൃശൂർ, കൊല്ലം, കണ്ണൂർ നഗരത്തിന്റെ ചുമതല ഒരു പോലീസ്‌ സൂപ്രണ്ടിന്റെ കീഴിലും ആണ്‌. . നഗരാതിർത്തിക്ക്‌ പുറത്തുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി 'റൂറൽ പോലീസ്‌'' രൂപീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ റൂറൽ പോലീസ്‌ മറ്റു ജില്ലകളിലെ പോലെ ഒരു സൂപ്രണ്ടിന്റെ കീഴിൽ ആയിരിക്കും. == ചിത്രങ്ങൾ == {{Commons|Category:Kerala Police}} {{See also|https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Category:Kerala_Police|l1=കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ}}<Gallery> File:Kerala Police and Thunderbolts route march.jpg|തണ്ടർ ബോൾട്ട് സേനയുടെ റൂട്ട് മാർച്ച്. </Gallery> == '''കേരളാ പോലീസ് ദൗത്യപ്രഖ്യാപനം''' == ഭാരത ഭരണഘടനയോട് കൂറുപുലർത്തി അച്ചടക്കവും, ആദർശധീരതയും ഉൾക്കരുത്താക്കി മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾ മാനിച്ച് ജനങ്ങളുടെ ജീവനും, സ്വത്തും അന്തസ്സും സംരക്ഷിച്ചു ന്യായമായും, നിഷ്പക്ഷമായും, നിയമം നടപ്പാക്കി അക്ഷോഭ്യരായി അക്രമം അമർച്ചചെയ്ത് വിമർശനങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ട് ആത്മപരിശോധന നടത്തി ജനങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ജനങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ജനങ്ങളോടൊത്ത് പ്രവർത്തിച്ച് ക്രമസമാധാനം കാത്ത് സൂക്ഷിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധരാണ് ഞങ്ങൾ. ==ഇതും കാണുക== * [[ക്രൈം ബ്രാഞ്ച് (കേരളം)|ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്]] * [[സ്പെഷ്യൽ ബ്രാഞ്ച്]] * [[കേരള തണ്ടർ ബോൾട്ട്|കേരള തണ്ടർബോൾട്ട്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ് & അഴിമതി വിരുദ്ധ ബ്യൂറോ]] * [[കേരള എക്സൈസ് വകുപ്പ്]] * [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്]] {{Sister project links|commonscat=Yes}} ==അവലംബം== <references/> {{kerala-stub}} {{Law enforcement in India}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമ പരിപാലനം]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ പോലീസ് സേനകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള പോലീസ്]] qsawortjspfppkc4rg2hjub3pfpyyru 0 16811 4620468 4599608 2026-05-20T03:19:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620468 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Book of Jeremiah}} {{പഴയനിയമം}} [[പ്രമാണം:DuraSyn-III-Jeremiah.jpg|thumb|175px|right|[[സിറിയ|സിറിയയിൽ]] [[യൂഫ്രട്ടീസ്]] നദീതീരത്തെ പുരാതനനഗരമായ ദുരാ യുറോപ്പോസിലെ സിനഗോഗിലുള്ള ജെറമിയായുടെ ചിത്രം(കാലം മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്)]] [[എബ്രായ ഭാഷ|എബ്രായ]] [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത ക്രമീകരണമനുസരിച്ച്, പതിനഞ്ചു പ്രവാചകഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ രണ്ടാമത്തേതും മൂന്നു വലിയ പ്രവചനഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നടുവിലത്തേതുമാണ് '''ജെറമിയായുടെ പുസ്തകം''' അല്ലെങ്കിൽ '''യിരെമ്യാവിന്റെ പുസ്തകം''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]:Book of Jeremiah). ക്രി.മു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അന്ത്യപാദവും ആറാം നൂറ്റാണ്ട് ആരംഭവും ചേർന്ന് [[ഇസ്രായേൽ]] ജനതയുടെ ചരിത്രത്തിലെ സംഘർഷഭരിതവും ദുരിതപൂർണ്ണവുമായ കാലഘട്ടമാണ് ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിലെ പ്രവചനങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലമായി കരുതപ്പെടുന്നത്. ഈ പ്രവചനങ്ങളെ ഗ്രസിച്ചുനിൽക്കുന്ന ദുരന്തച്ഛായ, ഗ്രന്ഥകർത്താവായി കരുതപ്പെടുന്ന ജെറമിയയ്ക്ക് "കരയുന്ന പ്രവാചകൻ" (weeping prophet) എന്ന അപരനാമം നേടിക്കൊടുത്തു.<ref>Bible Stories for Kids - Jeremiah, the Weeping Prophet [http://kids.christiansunite.com/Bible_Stories/Bible_Story_057.shtml]</ref> ജെറമിയാദ് (Jeremiad) എന്ന വാക്കു തന്നെ വിലാപങ്ങളുടേയും ദുരന്തപ്രവചനങ്ങളുടേയും പര്യായമായിരിക്കുന്നു.<ref>Jeremiad - Merriam Webster Line [http://www.merriam-webster.com/dictionary/jeremiad]</ref> == ചരിത്രപശ്ചാത്തലം == [[പ്രമാണം:Knesset Menorah P5200009e.JPG|thumb|left|175px|[[യെരുശലേം|യെരുശലേമിൽ]] നിയമനിർമ്മാണസഭയായ ക്നെസ്സറ്റിന്റെ മുൻപിലുള്ള റോസ് ഉദ്യാനത്തിൽ, [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിന്റെ]] ദേശീയ ചിഹ്നമായ മെനോരയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ശില്പത്തിന്റെ ശിഖരങ്ങളിലൊന്നിനു മുകളിലെ ജെറമിയായുടെ ചിത്രീകരണം]] അസീറിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തകർച്ചയുടേയും [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിന്റെ]] ഉയർച്ചയുടേയും സമയമായിരുന്നു അത്. വടക്ക് അസീറിയൻ, ബാബിലോണിയൻ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടേയും തെക്ക് [[ഫറവോ|ഫറവോന്മാരുടെ]] [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിന്റേയും]] നടുവിലുള്ള ചെറിയ രാജ്യമായിരുന്ന യൂദയായെ ആ സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ ഭാഗധേയങ്ങൾ ബാധിച്ചു. ഏതാനും തലമുറകൾ മുൻപ് എബ്രായരുടെ ഉത്തരരാജ്യമായിരുന്ന [[ഇസ്രയേൽ]], അസീറിയൻ ആക്രമണത്തിൽ തകർന്ന് ചരിത്രത്തിൽ നിന്നു തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു. യൂദയാ, അസീറിയയുടെ മേൽകോയ്മയെ അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും ആ ചരിത്രസന്ധിയെ അതിജീവിച്ചു. അവിടത്തെ മതനേതൃത്വത്തിലെ യഹോവപക്ഷപാതികൾ ഇസ്രായേലിന്റെ പതനത്തേയും യൂദയായുടെ തന്നെ ഭാഗധേയങ്ങളേയും, തങ്ങളുടെ വിശ്വാസത്തിലെ ഏകദൈവമായ യഹോവയുടെ നേർക്കുള്ള ഭരണാധികാരികളുടേയും ജനങ്ങളുടേയും വിശ്വസ്തതയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി വിലയിരുത്തി. രാഷ്ട്രീയമായ ദുരന്തങ്ങൾക്ക് കാരണമായി അവർ കണ്ടത്, ജനങ്ങളുടെ അവിശ്വസ്തത മൂലമുണ്ടായ യഹോവയുടെ അപ്രീതിയാണ്.<ref name = "Hershel">Ancient Israel - A Short History from Abraham to the Roman Destruction of the Temple - Edited by Hershel Shanks</ref> [[പ്രമാണം:Michelangelo Buonarroti 027.jpg|thumb|175px|right|സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലിന്റെ മച്ചിൽ [[മൈക്കെലാഞ്ജലോ|മൈക്കെലഞ്ജലോയുടെ]] ജെറമിയ]] ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് 639-ൽ എട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ യഹൂദായിലെ രാജാവായിത്തീർന്ന ജോസിയാ പ്രായപൂർത്തിയിൽ കടുത്ത യഹോവപക്ഷപാതിയായി. തന്റെ ഭരണത്തിന്റെ പതിനെട്ടാം വർഷം മുതൽ അദ്ദേഹം വിപുലമായ ഒരു മതപരിഷ്കരണത്തിനു തുടക്കമിട്ടു. യെരുശലേം ദേവാലയത്തിന്റെ പുനരുദ്ധാരണവേലകൾക്കിടയിൽ കണ്ടുകിട്ടിയതായി അവകാശപ്പെട്ട [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] [[നിയമാവർത്തനം|നിയമാവർത്തനപുസ്തകത്തിലെ]] അരുളപ്പാടുകളെയാണ് ഈ പരിഷ്കരണങ്ങൾ പിന്തുടർന്നത്. യഹോവവിശ്വാസത്തിനു ചേരാത്ത മതവിശ്വാസങ്ങളുടേയും സ്ഥാപനങ്ങളുടേയും നിരോധനവും നശീകരണവും ഈ പരിഷ്കരണത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ജോസിയായുടെ ഭരണം 31 വർഷത്തിനുശേഷം അകാലത്തിൽ അവസാനിച്ചു. ബലഹീനമായിക്കൊണ്ടിരുന്ന അസീറിയക്ക്, ബാബിലോണിനെതിരെ സഹായമെത്തിക്കാനാഗ്രഹിച്ച ഈജിപ്തിലെ ഫറവോ നെക്കോ രണ്ടാമന് യൂദയായിലൂടെ കടന്നുപോകാൻ ജോസിയ അനുമതി നൽകിയില്ല. തുടർന്ന് നോക്കോയുമായി യൂദയായിൽ മെഗിദ്ദോയിലെ [[ഒട്ടകം|ഒട്ടകച്ചുരത്തിൽ]](Camel Pass) വച്ചു നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ ജോസിയ ക്രി.മു. 609-ൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. <ref name = "Hershel"/> ക്രി.മു. 605-ൽ കാർക്കെമിഷിലെ യുദ്ധത്തിൽ [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിന്റെ]] പരാജയത്തെ തുടർന്ന്, മദ്ധ്യപൗരസ്ത്യദേശത്ത് നെബുകദ്നെസ്സറുടെ [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോണിന്റെ]] മേധാവിത്വം ഉറച്ചു.<ref>Ancient Mesopotamia - Babylonian Campaigns - [http://joseph_berrigan.tripod.com/ancientbabylon/id23.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090708225631/http://joseph_berrigan.tripod.com/ancientbabylon/id23.html |date=2009-07-08 }}</ref> ക്രി.മു. 597-ൽ, ജോസിയായുടെ പിൻഗാമികളിലൊരാളായിരുന്ന ജെഹോയിയാച്ചിന്റെ കാലത്ത് നെബുകദ്നെസ്സറുടെ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ [[യെരുശലേം|യെരുശലേമിന്റെ]] പതനത്തെ തുടർന്ന് യഹൂദ സമൂഹത്തിലെ വെണ്ണപ്പാളി ബാബിലോണിലേക്ക് നാടുകടത്തപ്പെട്ടു. അതോടെ യഹൂദസ്മൃതിസഞ്ചയത്തിലെ വഴിത്തിരിവായ ബാബിലോൺ പ്രവാസത്തിന്റെ തുടക്കമായി.<ref>University of Michigan Libraries - Historical Series for Bible Students, Vol-III - A History of the Jewish People During the Babylonian, Persian and Greek Periods by Charles Foster Kent - [http://books.google.com/books?id=6Z5tAAAAMAAJ&pg=PA299&lpg=PA299&dq=The+Jews+in+Babylon&source=bl&ots=oRDdWxgb-_&sig=lhAJMTj4lwFPChJQnAg0pXoqkIM&hl=en&ei=Chg0SoXvMZ-qtgemzbGhCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9#PPP5,M1]</ref>ക്രി.മു. 586-87-ൽ‍ [[യെരുശലേം]] പട്ടണവും യഹൂദരുടെ ഒന്നാം ദേവാലയവും നിലംപരിശാക്കപ്പെട്ടു. ഈ പരിസമാപ്തിയിലേക്ക് നയിച്ച നാലു പതിറ്റാണ്ടുകളും അതിനെ തുടർന്നുള്ള ഏതാനും വർഷങ്ങളുമാണ് ജെറമിയായുടെ പ്രവചനങ്ങളുടെ കാലമായി കരുതപ്പെടുന്നത്.<ref name = "Oxford">Jeremiah the Book of - Oxford Companion to the Bible-ൽ റോബർട്ട് ഡേവിഡ്സൺ എഴുതിയ ലേഖനം</ref>. == ഉള്ളടക്കം == [[പ്രമാണം:Nuremberg chronicles f 55v 3.png|thumb|200px|left|1493-ലെ ന്യൂറംബർഗ് നാളാഗമത്തിലുള്ള ജെറമിയയുടെ ചിത്രം]] ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിലെ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ ക്രമീകരണത്തിൽ ഏതെങ്കിലും വ്യവസ്ഥ കണ്ടെത്തുക ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. കാലഘട്ടങ്ങളും വിഷയങ്ങളും അതിൽ കൂടിക്കലർന്നും ആവർത്തിച്ചും കാണപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അതിന്റെ ഖണ്ഡങ്ങളായി തിരിച്ചുള്ള പഠനം എളുപ്പമല്ല. എങ്കിലും 52 അദ്ധ്യായങ്ങൾ ചേർന്ന് ബൈബിളിലെ ഏറ്റവും വലിയ പുസ്തകങ്ങളിലൊന്നായ ഇതിനെ സൗകര്യത്തിനുവേണ്ടി പലവിധത്തിൽ ഖണ്ഡങ്ങളായി തിരിച്ച് പഠിക്കാറുണ്ട്. താഴെ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ഖണ്ഡങ്ങൾ അത്തരം വിഭജനങ്ങളിൽ ഒന്നിനെ ആശ്രയിക്കുന്നു.<ref>ആമേരിക്കൻ ബൈബിൾ സൊസൈറ്റി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച Good News Bible-ൽ ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിന്റെ അവതരണത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന വിഭജനമാണ് ഇവിടെ പിന്തുടരുന്നത്.</ref> === നിയുക്തിദർശനം === '''(അദ്ധ്യായം 1)''' [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] പ്രവാചകഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ മറ്റൊന്നിലും ഗ്രന്ഥകാരനെക്കുറിച്ചും അയാളുടെ പ്രവചനദൗത്യത്തെക്കുറിച്ചും ഇത്രയേറെ വിശദാംശങ്ങളില്ല. <ref>റോബർട്ട് ആഡ്‌ലറും ഫ്രാങ്ക് കെന്മോഡും ചേർന്ന് സംശോധന ചെയ്ത The Literary Guide to the Bible-ൽ ജോയേൽ റോസൻ ബെർഗിന്റേതായി ചേർത്തിരിക്കുന്ന "ജെറമിയായും എസക്കിയേലും" എന്ന പ്രബന്ധത്തിൽ, "the most fully documented literary prophet in the Hebrew Bible" എന്ന് ജെറമിയയെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.</ref> യെരുശലെമിനു വടക്ക് ബെഞ്ചമിൻ ദേശത്തെ അനാത്തോത്തിലെ പുരോഹിതന്മാരിലൊരാളായിരുന്ന ഹിൽക്കിയായുടെ മകനെ ബാലപ്രായത്തിൽ തന്നെ ദൈവം പ്രവാചകദൗത്യത്തിന് നിയോഗിക്കുന്നതിന്റെ നാടകീയവിവരണത്തോടെയാണ് ഗ്രന്ഥം തുടങ്ങുന്നത്. തന്റെ ദൗത്യത്തിന്റെ അതുല്യസ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തീവ്രമായ ബോധം ഈ പ്രവാചകനുണ്ടായിരുന്നെന്ന് ഈ നിയുക്തിദർശനത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. ഈ വിവരണത്തിൽ തെളിയുന്ന പ്രവാചകന്റെ ആത്മബോധത്തെ വിശ്വസിക്കാമെങ്കിൽ, എബ്രായ പ്രവാചകന്മാരിൽ ഏറ്റവും വലിയ വ്യക്തിവാദി(individualist) ആയിരുന്നു ജെറമിയ. <ref name = "Paths">Paths of Faith, Jonan A Hutchinson, Biblical sources of Monotheism</ref> "മാതാവിന്റെ ഉദരത്തിൽ നിനക്കു രൂപം നൽകുന്നതിനു മുൻപേ ഞാൻ നിന്നെ അറിഞ്ഞു; ജനിക്കുന്നതിനു മുൻപേ ഞാൻ നിന്നെ വിശുദ്ധീകരിച്ചു; ജനതകൾക്ക് പ്രവാചകനായി ഞാൻ നിന്നെ നിയോഗിച്ചു" <ref>ജെറമിയ 1:4-5</ref>എന്നാണ് കർത്താവിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം കേട്ട അരുളപ്പാട്. താൻ സംസാരിക്കാൻ പാടവമില്ലാത്ത കേവലം ബാലനാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഒഴിഞ്ഞുമാറിയ പ്രവാചകനെ ദൈവം ധൈര്യപ്പെടുത്തി. കൈനീട്ടി പ്രവാചകന്റെ അധരത്തിൽ സ്പർശിച്ചുകൊണ്ടാണ് കർത്താവ് അരുളപ്പാട് തുടർന്നത്: <ref>ജെറമിയ 1:9-10</ref> {{Cquote|ഇതാ എന്റെ വചനങ്ങൾ നിന്റെ നാവിൽ ഞാൻ നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നു; പിഴുതെറിയാനും ഇടിച്ചുതകർക്കാനും നശിപ്പിക്കാനും തകിടം മറിക്കാനും പണിതുയർത്താനും നട്ടുവളർത്താനും വേണ്ടി ഇന്നിതാ ജനതകളുടേയും രാജ്യങ്ങളുടേയും മേൽ നിന്നെ ഞാൻ അവരോധിച്ചിരിക്കുന്നു.}} === അനീതിക്കെതിരെ === '''(2:1 - 25:38)''' [[പ്രമാണം:Jeremiah.jpg|thumb|175px|left|ജെറമിയ, പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു [[റഷ്യ|റഷ്യൻ]] രൂപം]] ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ പകുതിയോളം വരുന്ന ഈ ഭാഗം മുഖ്യമായും, യഹൂദായിലെ നാലു രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്ത് അവിടത്തെ മത-രാഷ്ട്രീയനേതൃത്വങ്ങളേയും ജനസാമാന്യത്തേയും ലക്‌ഷ്യമാക്കി നടത്തിയ പ്രവചനങ്ങളാണ്. ജോസിയാ, യഹോയാക്കീം, യഹോയാച്ചിൻ, സെദെക്കിയാ എന്നിവരായിരുന്നു ആ രാജാക്കന്മാർ. ==== കുശവനും കളിമണ്ണും ==== മ്ലേച്ഛതയെ അനുധാവനം ചെയ്ത് സ്വയം മ്ലേച്ഛന്മാരായ<ref>ജെറമിയ 2:5</ref> ജനങ്ങളെയാണ് പ്രവാചകൻ കണ്ടത്. വെള്ളരിത്തോട്ടത്തിലെ നോക്കുകുത്തികളെപ്പോലുള്ള വിഗ്രഹങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക് ദൈവങ്ങളായി. വയറുനിറയെ ഭക്ഷണം കിട്ടിയപ്പോൾ അവർ [[വേശ്യ|വേശ്യാഗൃഹങ്ങളിലേക്ക്]] പടയണിയായി നീങ്ങി. തിന്നുകൊഴുത്തു കാമവെറിപൂണ്ട വിത്തുകുതിരകളെപ്പോലെ ഓരോരുത്തനും അയൽക്കാരന്റെ ഭാര്യയുടെ പുറകേ മോങ്ങി നടക്കുന്നു.<ref>ജെറമിയ 5:7-8</ref> കിണർ പുതുവെള്ളം ശേഖരിച്ചുവയ്ക്കുന്നതുപോലെ, [[യെരുശലേം]] അതിന്റെ അകൃത്യങ്ങളുടെ പുതുമ നിലനിർത്തുന്നു.<ref>ജെറമിയ 6:7</ref> പുരോഹിതരും പ്രവാചകന്മാരും പോലും ജനങ്ങളെ വഞ്ചിക്കുന്നു. ലജ്ജിക്കാൻ പോലും അവർ മറന്നുപോയിരിക്കുന്നു. വിശ്വസ്തത മരിച്ചുപോയി. അതിന്റെ പേരുപോലും ആരും പറയുന്നില്ല. ഇതിനൊക്കെ ശിക്ഷയായി ചിലർ രോഗത്തിനും, മറ്റു ചിലർ യുദ്ധത്തിനും, ചിലർ പട്ടണിക്കും ഇരകളാകും. അവശേഷിച്ചവർ ബന്ധിതരായി പ്രവാസത്തിലേക്ക് നീങ്ങും.<ref>ജെറമിയ 15:2</ref> കുശവന്റെ കയ്യിലെ കളിമണ്ണുപോലെയാണ് തനിക്കു ജനങ്ങൾ എന്ന് കർത്താവ് ജെറമിയായെ അറിയിച്ചു. ധിക്കാരികളായ ജനതയെ നശിപ്പിക്കുന്നതിലെ തന്റെ ന്യായം ജെറമിയായെ ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്താൻ കർത്താവ് അയാളെ കുശവന്റെ വീട്ടിലേക്കയച്ചു. കളിമണ്ണുകൊണ്ട് താൻ രൂപപ്പെടുത്തിയ പാത്രം തന്റെ തൃപ്തിക്കൊത്തതാകാഞ്ഞപ്പോൾ അതിനെ കുശവൻ ഉടച്ചുവാർക്കുന്നതാണ് ജെറമിയ അവിടെ കണ്ടത്.<ref>ജെറമിയ 18:1-6</ref> നാശത്തിന്റെ പ്രവചനം സാധാരണജനങ്ങൾക്കെന്നപോലെ രാജാക്കന്മാർക്കും ബാധകമായി. ജെഹോയാക്കീം രാജാവിനെതിരായുള്ള പ്രവചനം ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: "അധർമ്മത്തിൽ ഭവനവും അനീതിയിൽ മാളികമുറികളും പണിയുന്നവനു ദുരിതം. അയാൾ മരിക്കുമ്പോൾ അയ്യോ തമ്പുരാനേ! എന്നോ, അയ്യോ തിരുമേനീ! എന്നോ പറഞ്ഞ് ആരും വിലപിക്കുകയില്ല. [[കഴുത|കഴുതയെപ്പോലെ]] അയാളെ സംസ്കരിക്കും. [[ജെറുസലേം]] കവാടത്തിനു പുറത്തേക്ക് വലിച്ചിഴച്ച് എറിയും".<ref>ജെറമിയ 22:13, 18-19</ref> ==== പ്രവാചകന്റെ വിലാപം ==== വിനാശത്തിന്റെ ഈ പ്രവചനം പ്രവാചകന് അധികാരികളുടേയും, ജനസാമാന്യത്തിന്റേയും, എതിർപ്രവാചകന്മാരുടേയും ശത്രുത നേടിക്കൊടുത്തു. വ്യക്തിപരമായ പ്രതിസന്ധി മൂർച്ഛിച്ചപ്പോൾ ദൈവം‌പോലും തന്റെ എതിർപക്ഷത്തായെന്ന് ജെറമിയാക്ക് തോന്നി. അപ്പോൾ, തന്റെ ദൗത്യത്തിന്റേയും മനുഷ്യാവസ്ഥയുടെ തന്നെയും കഠോരതയെക്കുറിച്ച് പ്രവാചകൻ വിലപിക്കുന്നു. [[ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം|ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകത്തെ]] ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന ഈ വിലാപത്തിൽ ജെറമിയാ ദൈവത്തെ പ്രതിക്കൂട്ടിലാക്കുകയും കടുത്ത ആത്മനിന്ദ പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു: {{Cquote|കർത്താവേ, അങ്ങ് എന്നെ വഞ്ചിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞാൻ വഞ്ചിതനായി; അങ്ങ് എന്നേക്കാൾ ശക്തനാണ്. അങ്ങ് വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു. ദിവസം മുഴുവൻ ഞാൻ പരിഹാസപാത്രമായി. എല്ലാവരും എന്നെ അപഹസിക്കുന്നു. വാതുറക്കുമ്പോഴൊക്കെ അക്രമം, നാശം എന്നാണ് ഞാൻ വിളിച്ചുപറയുന്നത്. കർത്താവിന്റെ വചനം എനിക്ക് ഇടവിടാതെ നിന്ദനത്തിനും പരിഹാസത്തിനും ഹേതുവായിരിക്കുന്നു. അവിടുത്തെപ്പറ്റി ഞാൻ ചിന്തിക്കുകയില്ല, അവിടുത്തെ നാമത്തിൽ മേലിൽ സംസാരിക്കുകയില്ല എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഹൃദയത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നി എന്റെ അസ്ഥികൾക്കുള്ളിൽ അടച്ചിട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ എനിക്കനുഭവപ്പെട്ടു. അതിനെ അടക്കാൻ ശ്രമിച്ചു ഞാൻ തളർന്നു. എനിക്കു സാധിക്കുന്നില്ല.<ref>ജെറമിയ 20:7-9</ref> ഞാൻ പിറന്ന ദിവസം ശപിക്കപ്പെട്ടതാകട്ടെ; എന്റെ [[അമ്മ]] എന്ന പ്രസവിച്ച ദിവസം അനുഗ്രഹിക്കപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ. എന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്ന് നിനക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന വാർത്ത അറിയിച്ച് അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചവൻ ശപിക്കപ്പെട്ടവനാകട്ടെ. കർത്താവ് നിർദ്ദയം നശിപ്പിച്ച [[പട്ടണം]] പോലെയാകട്ടെ അവൻ. രാവിലെ നിലവിളിയും ഉച്ചക്കു പോർവിളിയും അവനു കേൾക്കാനിടവരട്ടെ. എന്തുകൊണ്ട് അവൻ എന്നെ പിറക്കുന്നതിനു മുൻപ് കൊന്നില്ല? എന്റെ അമ്മയുടെ ഉദരം എന്നേക്കും എന്റെ ശവകുടീരമാകാമായിരുന്നു. എന്തിനാണ് ഞാൻ ഉദരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നത്? ആദ്ധ്വാനവും സങ്കടവും കാണാനോ? എന്റെ ദിനങ്ങൾ അവമാനത്തിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടുന്നതിനോ?<ref>ജെറമിയ 20:14-18</ref>}} === ദുരിതങ്ങൾ === '''(26:1 - 45:5)''' [[പ്രമാണം:Baruch Writing Jeremiah's Prophecies (89467495).jpg|thumb|175px|left|ജെറമിയായും [[ബാറൂക്ക്|ബാറൂക്കും]], ഗുസ്താവ് ഡോറിന്റെ ചിത്രം - ജെറമിയായുടെ കേട്ടെഴുത്തുകാരനായിരുന്നു [[ബാറൂക്ക്]]]] യഹൂദാ [[ബാബിലോണിയ|ബാബിലോൺ]] രാജാവ് നെബുകദ്നെസ്സരുടെ ഭീഷണി നേരിട്ടപ്പോൾ, അയാൾക്ക് കീഴടങ്ങുകയാണ് വേണ്ടതെന്ന ഉപദേശമാണ് കർത്താവിന്റെ സന്ദേശമായി ജെറമിയ നൽകിയത്. തന്നെ ധിക്കരിച്ച യഹൂദായിലെ ജനങ്ങളേയും ഭരണാധികാരികളേയും ശിക്ഷിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച കർ‍ത്താവിന്റെ ഉപകരണം മാത്രമാണ് നെബുകദ്നെസ്സറെന്നായിരുന്നു ജെറമിയായുടെ വാദം. ==== നെരിപ്പോടിലെരിഞ്ഞ ചുരുൾ ==== വിദേശാക്രമണ ഭീഷണിക്കു മുൻപിൽ ജനങ്ങളുടെ മനോവീര്യം കെടുത്തിയതിന് ജെറമിയയെ അധികാരികൾ പിടികൂടിയെങ്കിലും ദൈവത്തിന്റെ പേരിൽ പ്രവചിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ കൊല്ലുന്നത് ശരിയല്ല എന്ന അഭിപ്രായം മാനിച്ച് വിട്ടയച്ചു. ജെറമിയ കർത്താവിന്റെ അരുളപ്പാടുകളൊക്കെ തന്റെ കേട്ടെഴുത്തുകാരൻ [[ബാറൂക്ക്|ബാറൂക്കിന്]] പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. തോൽച്ചുരുളിൽ എഴുതിയെടുത്ത പ്രവചനങ്ങൾ ദേവാലയത്തിന്റെ അങ്കണത്തിൽ ജനങ്ങളുടെ മുൻപാകെ [[ബാറൂക്ക്]] വായിച്ചതു കേട്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ ചിലർ പരിഭ്രാന്തരായി. യഹോയാക്കീം രാജാവിനെ അറിയിക്കാൻ മാത്രം ഗൗരവമേറിയതാണ് ജെറമിയാക്ക് കിട്ടിയ അരുളപ്പാടെന്ന് കരുതിയ അവർ ചുരുൾ ബാറൂക്കിൽ നിന്ന് വാങ്ങി. ശൈത്യകാലത്ത് കൊട്ടാരത്തിൽ നെരിപ്പോടിനുമുൻപിൽ തീകാഞ്ഞിരുന്ന രാജാവിനെ അവർ ചുരുൾ വായിച്ചു കേൾപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹം സന്ദേശം ഗൗരവമായെടുത്തില്ല. ചുരുളിലെ ഭാഗങ്ങൾ വായിച്ചുതീരുന്ന മുറയ്ക്ക് കത്തി കൊണ്ട് മുറിച്ച് നെരിപ്പോടിലിട്ടു കത്തിക്കുകയാണ് രാജാവ് ചെയ്തത്. ജെറമിയായേയും ബാറൂക്കിനേയും പിടികൂടാൻ യഹോയാക്കീം ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അവർ നേരത്തേ ഒളിവിൽ പോയിരുന്നു. ==== ജെറമിയ ബന്ധനത്തിൽ ==== ഇടയ്ക്ക് ഈജിപ്തിനെ നേരിടാനായി ബാബിലോൺ സൈന്യം യെരുശലേമിൽ നിന്ന് താൽക്കാലികമായി പിന്മാറിയപ്പോൾ, സ്വന്തം നാടായ ബെഞ്ചമിൻ ദേശത്തുചെന്ന് കുടുംബവിഹിതം ഏറ്റെടുക്കാനായി [[യെരുശലേം]] വിട്ടുപോകാൻ ശ്രമിച്ച ജെറമിയയെ, കൂറുമാറാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നാരോപിച്ച് അധികാരികൾ പിടികൂടി, കൊട്ടാരം കാര്യദർശിയുടെ വീട്ടിൽ തടവിലാക്കി. സെദക്കിയ രാജാവ് തടവിൽ കിടന്ന പ്രവാചകനെ വിളിച്ചുവരുത്തി, "കർത്താവിന്റെ സന്ദേശം വല്ലതുമുണ്ടോ" എന്നനേഷിച്ചപ്പോൾ കിട്ടിയ മറുപടി ഇതായിരുന്നു: "ഉണ്ട്. നീ ബാബിലോൺ രാജാവിന്റെ കയ്യിൽ ഏല്പ്പിക്കപ്പെടും". ഏതായാലും കൊട്ടാരം കാര്യദർശിയുടെ വീട്ടിൽ കഠിനതടവിൽ നിന്ന് തന്നെ രക്ഷിക്കണമെന്ന പ്രവാചകന്റെ അപേക്ഷ മാനിച്ച്, കൊട്ടാരം അങ്കണത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കാവലിൽ വയ്ക്കാൻ രാജാവ് ഉത്തരവായി. പട്ടണത്തിലെ അപ്പത്തിന്റെ ശേഖരം തീരുന്നതുവരെ ദിവസേന ഓരോ അപ്പം ജെറമിയാക്ക് ഭക്ഷണമായി കിട്ടി. കൊട്ടാരം അങ്കണത്തിൽ തടവിൽ കിടന്നും വിനാശത്തിന്റെ പ്രവചനം തുടർന്ന പ്രവാചകനെ അധികാരികൾ ഒരു പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ എറിഞ്ഞെങ്കിലും കൊട്ടാരത്തിലെ ഷണ്ഡന്മാരിലൊരാളുടെ അനുകമ്പ അദ്ദേഹത്തെ അങ്കണത്തിലെ പഴയ തടവിൽ തിരികെയെത്തിച്ചു. വീണ്ടും കർത്താവിന്റെ സന്ദേശം അന്വേഷിച്ച രാജാവിനോട് ജെറമിയ വിനാശത്തിന്റെ പ്രവചനം തന്നെ കൂടുതൽ ശക്തിയിലും വിസ്താരത്തിലും ആവർ‍ത്തിച്ചു. ==== യെരുശലേമിന്റെ പതനം ==== [[പ്രമാണം:Jeremiah lamenting.jpg|thumb|175px|right|[[യെരുശലേം|യെരുശലേമിന്റെ]] നാശത്തിൽ വിലപിക്കുന്ന ജെറമിയ - [[റെംബ്രാന്റ്|റെംബ്രാൻന്റിന്റെ]] രചന]] [[യെരുശലേം|യെരുശലേമിന്റെ]] പതനം വരെ കൊട്ടാരം അങ്കണത്തിലെ തടവിൽ കഴിഞ്ഞ പ്രവാചകനെ അവിടന്ന് രക്ഷപെടുത്തിയത് ബാബിലോൺ സൈന്യമാണ്. ജെറമിയായെ രക്ഷപെടുത്താനും, ആവശ്യപ്പെടുന്നതൊക്കെ ചെയ്തുകൊടുക്കാനും നെബുകദ്നെസ്സർ കല്പിച്ചു. ബാബിലോണിലെ പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ട ജെറമിയക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തു ജീവിക്കാനും അനുമതി കിട്ടി. പട്ടണത്തിന്റെ പതനത്തെ തുടന്ന് അവിടന്ന് രക്ഷപെടാൻ ശ്രമിച്ച സെദക്കിയാ രാജാവിനേയും കുടുംബത്തേയും ബാബിലോൺ സൈന്യം പിടികൂടി. സെദക്കിയായുടെ മക്കളെ അയാൾ നോക്കി നിൽക്കെ കൊല്ലാനും, കണ്ണ് ചുഴന്നുമാറ്റി അന്ധനാക്കപ്പെട്ട സെദക്കിയായെ തടവുകാരനായി ബാബിലോണിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനും നെബുകദ്നെസ്സർ ഉത്തരവിട്ടു. നെബുകദ്നെസ്സർ, ഗദാലിയാ എന്നൊരാളെ, ബാബിലോണിൽ പ്രവാസത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടാതെ യഹൂദായിൽ അവശേഷിച്ചിരുന്നവർക്കുമേൽ ഭരണാധികാരിയായി നിയമിച്ചു. ബെഞ്ചമിൽ ദേശത്തെ മിസ്പാ പട്ടണമായിരുന്നു ഗദാലിയായുടെ താവളം. നട്ടിൻ പുറത്ത് അവശേഷിച്ചിരുന്ന ചില പടത്തലവൻമാരും അവർക്കൊപ്പമുള്ളവരും ഗദാലിയയുടെ നിയമനവാർത്തയറിഞ്ഞ് മിസ്പായിലെത്തി. ഗദാലിയ അവർക്ക് സുരക്ഷ വാഗ്ദാനം ചെയ്തെങ്കിലും അവരിൽ ചിലർ ഇസ്മായേലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗദാലിയായെ വധിച്ചു. ==== ഈജിപ്തിൽ ==== താൻ നിയമിച്ച ഭരണാധികാരിയുടെ വധത്തോട് നെബുകദ്നെസ്സർ എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുമെന്ന് അവശേഷിച്ചിരുന്നവർക്ക് ഭയമായി. ഈജിപ്തിലേക്ക് പലായനം ചെയ്യാൻ പദ്ധതിയിട്ട അവർ, അക്കാര്യത്തിലുള്ള ദൈവഹിതം അറിയാൻ ജെറമിയായോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. പ്രവാചകന് അരുളപ്പാട് കിട്ടിയത് പത്തു ദിവസം കഴിഞ്ഞാണ്. യഹൂദായിൽ തങ്ങുന്നവരെ കർത്താവ് സം‌രക്ഷിച്ച് അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തുമെന്നും, [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലേക്കു]] പോകുന്നവരെ, അവർ ഭയപ്പെട്ട ആപത്ത് പിന്തുടരുമെന്നുമായിരുന്നു സന്ദേശം. എന്നാൽ നേതാക്കന്മാർ അത് വിശ്വസിച്ചില്ല. ജെറമിയായുടെ സഹായിയും കേട്ടെഴുത്തുകാരനുമായ ബാറൂക്കിന്റെ തന്ത്രമാണ് ഈ സന്ദേശത്തിനു പിന്നിലെന്ന് കരുതിയ അവർ, ഈജിപ്തിലേക്ക് പോകാൻ നിശ്ചയിക്കുകയും ജെറമിയായും ബാറൂക്കും ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരെ ബലമായി കൂടെ കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു. ഈജിപ്തിലെത്തിയ ജെറമിയ അവിടെയും പ്രവചനം തുടർന്നു. ഈജിപ്തിലെ നഗരങ്ങളിൽ പ്രവാസികളായിരുന്നവരെ യഹോവയോട് വിശ്വസ്തത പുലർത്താൻ പ്രേരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. എന്നാൽ എന്നാൽ പ്രവാചകന്റെ സന്ദേശം പ്രവാസികൾ പൊതുവേ തള്ളിക്കളയുകയാണ് ചെയ്തത്. === അന്യജനതകൾക്കെതിരെ === '''(46:1 - 51:64)''' [[പ്രമാണം:Jeremiah by Repin.jpg|thumb|175px|left|നിലംപരിശാക്കപ്പെട്ട [[യെരുശലേം|യെരുശലേമിൽ]] വിലപിക്കുന്ന ജെറമിയ - [[മോസ്കോ|മോസ്കോയിലെ]] ട്രെത്യാക്കോവ് ഗാലറിയിലെ ചിത്രം - കാലം ക്രി.വ.1870]] ഈ വിഭാഗം തുടങ്ങുന്നത് ഈജിപ്തിന്റെ സാമ്രാജ്യമോഹത്തിന് അന്ത്യം കുറിച്ച് ബാബിലോണിയൻ മേധാവിത്വം ഉറപ്പിച്ച കാർക്കെമിഷിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ വിവരണത്തോടെയാണ്. ഈജിപ്തിനെ വിമർശിച്ചുള്ള ഈ തുടക്കത്തിനു ശേഷം ഫിലിസ്തിയ, മൊവാബ്, അമ്മോൻ, ഏദോം, [[ദമാസ്കസ്]], കേദാർ, ഹാസോർ ഏലാം എന്നീ ദേശങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രവചനങ്ങളാണ്. അവസാന ഭാഗം ബാബിലോണിന്റെ പതനത്തെക്കുറിച്ചും അതു വഴി സാധ്യമാകുന്ന എബ്രായരുടെ മോചനത്തെക്കുറിച്ചുമാണ്. === ജെരുശലേമിന്റെ നാശം === '''(52:1 - 34)''' ജെറമിയായുടെ പുസ്തകം 51-ആം അദ്ധ്യായം അവസാനിക്കുന്നത് ജെറമിയായുടെ വചനങ്ങൾ ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു എന്ന വാക്യത്തോടെയാണ്. അതിനാൽ, ഗ്രന്ഥത്തിലെ അവസാനത്തേതായ അൻപത്തി രണ്ടാം അദ്ധ്യായം പിന്നീട് കൂട്ടിച്ചേർക്കപ്പെട്ടതാണെന്ന് അനുമാനിക്കാം. ബാബിലോണിയൻ സേന [[യെരുശലേം]] നഗരത്തിന്റെ മതിലുകൾ ഇടിച്ചുനിരത്തുന്നതിന്റെയും നഗരവാസികളെ പ്രവാസികളായി ബാബിലോണിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതിന്റേയും, ദേവാലയം കൊള്ളയടിച്ചശേഷം നിലംപരിശാക്കുന്നതിന്റെയും വിവരണമാണ് ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ. ബന്ധിതനായി നേരത്തേ ബാബിലോണിലെത്തിയിരുന്ന യെഹോയാക്കിൻ രാജാവിനോട് (സെദെക്കിയായുടെ മുൻഗാമി) ബാബിലോണിലെ അധികാരികൾ കരുണകാണിക്കുന്നതു വിവരിച്ചാണ് ഈ അദ്ധ്യായവും ഗ്രന്ഥവും സമാപിക്കുന്നത്. === പ്രത്യാശയുടെ വചനങ്ങൾ === തിന്മയും കഷ്ടതയും നിറഞ്ഞ നാളുകളിൽ ദൈവഹിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചു നിന്ന് ദൈവകോപത്തിന്റേയും വിനാശത്തിന്റേയും പ്രവചനങ്ങൾ നടത്തിയ ജെറമിയ കരയുന്ന പ്രവാചകൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വിനാശത്തിന്റേയും ശാപത്തിന്റേയും വചനങ്ങൾ മാത്രമല്ല അദ്ദേഹം ഉരുവിട്ടത്. എബ്രായ പ്രവചനപാരമ്പര്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രത്യാശാഭരിതമായ പ്രവചനങ്ങളിൽ ചിലതും അദ്ദേഹത്തിന്റേതാണ്. ശാപത്തിന്റെ പ്രവചനങ്ങളിക്കിടയില്പ്പോലും ആശയുടെ ഈ സന്ദേശം കാണാം. മുപ്പത്തി ഒന്നാം അദ്ധ്യായത്തിലെ ഈ ഭാഗം ഉദാഹരണമാണ്: {{Cquote|ഇസ്രായേൽ ഗോത്രത്തോടും യൂദാ ഗോത്രത്തോടും ഞാൻ ഒരു പുതിയ ഉടമ്പടി ചെയ്യുന്ന ദിവസം ഇതാ വരുന്നു. ഞാൻ അവരെ കൈയ്ക്കു പിടിച്ച് ഈജ്പ്തിൽ നിന്നു കൊണ്ടുവന്ന നാളിൽ അവരുടെ പിതാക്കന്മാരോടു ചെയ്ത ഉടമ്പടിപോലെ ആയിരിക്കുകയില്ല അത്. ഞാൻ എന്റെ നിയമം അവരുടെ ഉള്ളിൽ നിക്ഷേപിക്കും; അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ എഴുതും. ഞാൻ അവരുടെ ദൈവവും അവർ എന്റെ ജനവും ആയിരിക്കും. കർത്താവിനെ അറിയുക എന്ന് ഇനി ആരും സഹോദരനെയോ അയൽക്കാരനെയോ പഠിപ്പിക്കേണ്ടിവരുകയില്ല. വലിപ്പച്ചെറുപ്പമില്ലാതെ എല്ലാവരും എന്ന അറിയും. അവരുടെ അകൃത്യത്തിനു ഞാൻ മാപ്പു നൽകും; അവരുടെ പാപം മനസ്സിൽ വയ്ക്കുകയില്ല.<ref>ജെറമിയ 31:31-34</ref>}} യഹൂദരേയും ക്രിസ്ത്യാനികളേയും നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ എന്തെന്നില്ലാതെ സ്വാധീനിച്ചതാണ് ഏറെ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഈ പ്രവചനഭാഗം.<ref name = "Paths"/> പ്രവാസത്തിലേക്ക് പോയ എബ്രായ ജനതക്ക് ഈ പ്രവചനം പ്രത്യാശയുടെ കിരണമായി. == ചില പ്രത്യേകതകൾ == [[പ്രമാണം:Mariensäule Köln - Prophet Jeremia.jpg|thumb|175px|right|[[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലെ]] കോളോനിലെ മരിയൻ സ്തൂപത്തിനു ചുവട്ടിലുള്ള ജെറമിയായുടെ പ്രതിമ - കാലം ക്രി.വ. 1857]] === എതിർ പ്രവാചകന്മാർ === ഈ പ്രവചനഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ഒരു പ്രത്യേകത ജെറമിയാക്ക് ബദലായി പ്രവചനം നിർ‍വഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു പറ്റം പ്രവാചകന്മാരെപ്പറ്റി അതിലുള്ള പരാമർശങ്ങളാണ്. ജെറമിയാ ദൈവകോപത്തിന്റെയും വിനാശത്തിന്റേയും സന്ദേശം അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ ഈ പ്രവാചകന്മാർ സുരക്ഷയുടേയും അഭിവൃദ്ധിയുടേയും പ്രവചനങ്ങളാണ് നടത്തിയത്. എതിർ പ്രവാചകന്മാരിലൊരാളായ ഹനനിയായുമായി ദേവാലയാങ്കണത്തിൽ ജെറമിയ നാടകീയമായി ഏറ്റുമുട്ടുന്നു. ഒരേ ദൈവത്തിന്റെ നാമത്തിൽ പ്രവചിച്ച രണ്ടു പ്രവാചകന്മാർ തമ്മിലുള്ള ഈ ഏറ്റുമുട്ടൽ എബ്രായപ്രവാചകപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ചരിത്രം പഠിക്കുന്നവർ കൗതുകപൂർവം ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രവാചകന്മാരുടെ കാലത്ത് അവരുടെ ശ്രോതാക്കാളായിരുന്നവർക്ക് അവരുടെ മൊഴികളുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കാൻ‍ കഴിയുമായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇത് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. "യെരുശലേമിന്റെ നാശം ജെറമിയാക്ക് പിൽക്കാലത്ത് ആധികാരികത നൽകിയില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഒരുപക്ഷേ ഇന്ന് വായിക്കാൻ കിട്ടുന്നത് ജെറമിയായുടേതിന് പകരം "ഹനനിയായുടെ പുസ്തകം" ആകുമായിരുന്നു" എന്നാണ് ഒരു നിരീക്ഷണം.<ref name = "Oxford"/> കേൾക്കുന്നവരുടെ മനസ്സിൽ വെല്ലുവിളിയാകാത്ത പ്രവചനങ്ങൾ ദൈവപ്രേരിതമല്ലെന്നും, പ്രവചിക്കുന്നവരുടെ ഭാവനാവിലാസം മാത്രമാണെന്നുമായിരുന്നു ജെറമിയായുടെ നിലപാട്.<ref name = "Oxford"/> <ref>ജെറമിയ 14:14</ref> === പ്രവൃ‍ത്തികളിലെ പ്രവചനം === വാക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള പ്രവചനങ്ങൾ മാത്രമല്ല ജെറമിയ നടത്തിയത്. ഇസ്രായേലിന്റെ വർത്തമാന-ഭാവികളെക്കുറിച്ചുള്ള സന്ദേശങ്ങളിൽ പലതും പ്രതീകാത്മകത നിറഞ്ഞ ചെയ്തികളിലൂടെയായിരുന്നു. കർത്താവിന്റെ ഉത്തരവിൻ പ്രകാരം പ്രവാചകൻ അവിവാഹിതാവസ്ഥയിൽ തുടർന്നതുതന്നെ, സന്താനങ്ങളുടെ പിറവി അഭികാമ്യമാകാതിരിക്കാൻ മാത്രം നിർഭാഗ്യകരമായ ഭാവിയാണ് ജനത്തെ കാത്തിരിക്കുന്നത് എന്ന് സൂചിപ്പിക്കാനാണ്.<ref>ജെറമിയ 16:1-9</ref> ഹിന്നോൻ താഴ്വരയിൽ വിളിച്ചുചേർത്ത ജനനേതാക്കൾക്കുമുൻപിൽ താൻ വാങ്ങിയ കളിമൺഭരണി തച്ചുടച്ചത് യഹൂദായെ കാത്തിരിക്കുന്ന തകർച്ച സൂചിപ്പിക്കാനായിരുന്നു. <ref>ജെറമിയ 19:1-15</ref> ഇസ്രായേലിന് സംഭവിക്കാനിരുന്ന അടിമത്തം സൂചിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊരിക്കൽ ജെറമിയ കഴുത്തിൽ മരം കൊണ്ടുള്ള നുകം പേറി നടന്നു. <ref>ജെറമിയ 27:1-28‌:17</ref> വിനാശത്തിന്റെ സന്ദേശം നൽകാൻ മാത്രമല്ല പ്രവാചകൻ ഈ വഴി അവലംബിച്ചത്. [[യെരുശലേം]] ബാബിലോൺ സൈന്യത്തിന്റെ ഉപരോധത്തിലായിരിക്കെ, കൊട്ടാരം അങ്കണത്തിലെ തടവിൽ കിടന്നിരുന്ന ജെറമിയ സ്വന്തം പട്ടണമായ അനത്തോത്തിലെ ബന്ധുക്കളിലൊരാൾ വിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ച ഭൂമി, പതിനേഴു വെള്ളിക്കാശ് കൊടുത്തു വാങ്ങി. സർവനാശത്തിന്റെ നിഴലിലായ നാട്ടിൽ ഭൂമി വാങ്ങാൻ പ്രവാചകൻ ഒരുങ്ങിയത് ജനങ്ങൾ ദേശത്ത് വീടുകളും, വയലുകളും, മുന്തിരിത്തോട്ടങ്ങളും വാങ്ങാൻ തയ്യാറാകുന്ന കാലം തിരിച്ചുവരുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കാനായിരുന്നു.<ref>ജെറമിയ 32:1-15</ref> === കേട്ടെഴുത്തുകാരൻ === [[പ്രമാണം: BaruchBulla.jpg|thumb|175px|left|ജെറമിയായുടെ കേട്ടെഴുത്തുകാരൻ ബാറൂക്കിന്റെ പേരിലുള്ള ക്രി.മു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കളിമൺ മുദ്ര.]] ജെറമിയായുടെ പ്രവചനഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള ഒരു പ്രത്യേകത പ്രവചനങ്ങളുടെ കേട്ടെഴുത്തുകാരനായി ഒരാൾ അതിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ടെന്നതാണ്. കേട്ടെഴുത്തുകാരനും നേരിയായുടെ പുത്രനുമായ ബാറൂക് എന്നൊരാൾ ജെറമിയായുടെ കാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്നുവെന്നതിന് ബൈബിളിൾ നിന്നല്ലാതെയും സൂചന ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1970-ൽ കണ്ടുകിട്ടി, പുരാവസ്തുവിജ്ഞാനി നഹ്‌മാൻ അവിഗാദ് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, ഇപ്പോൾ [[ഇസ്രായേൽ]] പുരാവസ്തുവിഭാഗത്തിന്റെ കൈവശമുള്ളതും മൂന്നിൽ-രണ്ടിഞ്ച് വ്യാസമുള്ളതുമായ കളിമൺ മുദ്രയിലാണ് ആ സൂചന. ക്രി.മു. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ട് അവസാനത്തേതായി കരുതപ്പെടുന്ന ആ മുദ്രയിൽ, "നീരിയാഹുവിന്റെ മകൻ കേട്ടെഴുത്തുകാരൻ ബെറഖ്യാഹുവിന്റെ വക" എന്ന് മൂന്നുവരികളിലായി എഴുതിയിരിക്കുന്നു. ബാബിലോണിലെ പ്രവാസത്തിനുമുൻപ് ഉപയോഗത്തിലിരുന്ന പഴയ എബ്രായ ലിപിയിലാണ് എഴുത്ത്. ബൈബിളിലെ ഒരു വ്യക്തി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന അപൂർവം സമകാലീന ബൈബിൾ-ബാഹ്യരേഖകളിൽ ഒന്നായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name = "Oxford"/><ref name = "Hershel"/> == രണ്ടു പാഠങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Heilbronn-Kaethchenhaus-Hieremias.JPG|thumb|200px|right|[[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലെ]] പുരാതന നഗരമായ ഹെയിൽബ്രോണിൽ ഒരു പഴയ വസതിയിലുള്ള ജെറമിയായുടെ രൂപം]] ജെറമിയായുടെ പുസ്തകം പരമ്പരാഗതമായ രണ്ടു പാഠങ്ങളിൽ ലഭ്യമാണ്. എബ്രായബൈബിളിന്റെ പാഠങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സ്വീകാര്യത കൈവരിച്ചിട്ടുള്ള [[മസോറട്ടിക് പാഠം|മസോറട്ടിക് പാഠത്തിലുള്ള]] ജെറമിയായുടെ പുസ്തകം, പഴയനിയമത്തിന്റെ പ്രാചീന [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക്]] പരിഭാഷയായ [[സെപ്ത്വജിന്റ്|സെപ്ത്വജിന്റിലെ]] പാഠത്തിൽ നിന്ന് കാര്യമായി വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സെപ്ത്വജിന്റിലെ പാഠം മസോറെട്ടിക്ക് പാഠത്തേക്കാൾ എട്ടിലൊന്ന് വലിപ്പം കുറഞ്ഞതാണ്. മസോറെട്ടിക്കിലെ 2700-ഓളം വാക്കുകൾ സെപ്ത്വജിന്റിൽ കുറവാണ് എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. രണ്ട് പാഠങ്ങളിലും ഗ്രന്ഥഭാഗങ്ങളുടെ ക്രമീകരണവും വ്യത്യസ്തമാണ്. [[ചാവുകടൽ ചുരുളുകൾ|ചാവുകടൽ ചുരുളുകളുടെ]] കണ്ടെത്തൽ ഈ പാഠവ്യത്യാസത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷണങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു. ആ ഗ്രന്ഥശേഖരത്തിലുൾ‍പ്പെട്ട് കണ്ടുകിട്ടിയ ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിന്റെ ശകലങ്ങൾ പലതും മസോറട്ടിക് പാഠം പിന്തുടരുന്നു. എന്നാൽ കുമ്രാനിലെ നാലാം ഗുഹയിൽ നിന്ന് കിട്ടിയ ഒരു എബ്രായ ഭാഷ്യത്തിലെ പാഠപാരമ്പര്യം സെപ്ത്വജിന്റിലേതാണ്. ഈ രണ്ടു പാഠപാരമ്പര്യങ്ങളിൽ ഏതാണ് ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിന്റെ ആദിരൂപത്തോട് കൂടുതൽ അടുത്തിരിക്കുന്നതെന്ന കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായൈക്യമില്ല. ഇന്ന് ഏറെപ്പേരും കൂടുതൽ പൗരാണികതയുള്ള ശുദ്ധപാഠം സെപ്ത്വജിന്റിനു പിന്നിലുള്ളതാണെന്ന് കരുതുന്നു. ഈ വിശ്വാസമനുസരിച്ച്, മസോറട്ടുകൾ ആശ്രയിച്ച പാഠം പിൽക്കാലത്ത് വികസിപ്പിച്ചെഴുതിയ പുനരാഖ്യാനമാണ്.<ref name = "Oxford"/> <ref>A Commentary on the Holy Bible by Various Writers - Edited by The Rev. J.R. Dummelow, Queen's College, Cambridge</ref> == ജെറമിയ പിൽക്കാലങ്ങളിൽ == മൂന്നു വലിയ പ്രവാചകന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഏശയ്യാ]], ജെറമിയ, [[എസെക്കിയേൽ]] എന്നിവർ, യഹൂദപ്രവാചകപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഉന്മാദ-വിഷാദ-ഭ്രാന്ത ഭാവങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നെന്നും ജെറമിയാ വിഷാദഭാവത്തിന്റെ പ്രവാചകനാണെന്നും ജാക്ക് മൈൽസ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name = "Miles"> God a Biography(Chapter-7), Jack Miles</ref> {{Ref_label|ക|ക|none}} രാഷ്ട്രം വലിയ പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടുമ്പോൾ തന്റെ വിധിവാചകങ്ങളും ശിക്ഷാപ്രവചനങ്ങളും വഴി ജനങ്ങളുടെ മനോവീര്യം കെടുത്തുകയാണ് അദ്ദേഹമെന്ന് മത-രാഷ്ട്രീയനേതൃത്വങ്ങൾ കരുതി. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഒളിവിലും ബന്ധനത്തിലും പ്രവാസത്തിലും കാലംപോക്കേണ്ടി വന്നു. വിദേശാക്രമണഭീഷണിയെ നേരിട്ട യെരുശലേമിൽ ജെറമിയായുടെ പെരുമാറ്റം, സാധാരണഗതിയിൽ ഒരു ഭരണകൂടത്തിനും പൊറുക്കാനാവാത്ത തരത്തിലായിരുന്നെന്ന് ആധുനികകാലത്തും വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. നെബുക്കദ്നെസ്സറിനോട് സമ്പൂർണ്ണവിധേയത്വം കാട്ടാൻ‍ ജെറമിയ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് വായിക്കുന്ന ആധുനിക വായനക്കാരൻ അദ്ദേഹം ബാബിലോണിന്റെ ശമ്പളം പറ്റിയിരുന്ന ചാരനായിരുന്നോയെന്നു സംശയിക്കുമെന്ന് [[വിൽ ഡുറാന്റ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref>Will Durant - Our Oriental Heritage, Judea.</ref>{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} എന്നാൽ ചെറിയ രാജ്യവും ജനതയുമായ യൂദയാ ബാബിലോണിനെ ചെറുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് ആത്മഹത്യാപരമായിരിക്കുമെന്ന ജെറമിയയുടെ നിലപാട് ശരിയായിരുന്നെന്ന് പിന്നീട് വ്യക്തമായി. ബാബിലോണിലെ പ്രവാസത്തിന് ജെറമിയ കല്പിച്ചത് എഴുപതുവർഷത്തെ ദൈർഘ്യമായിരുന്നു. <ref>ജെറമിയ 25:11; 29:10</ref> പ്രവാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ ദീർഘദർശനത്തിനൊപ്പം പ്രവാസികൾക്ക് പ്രത്യാശനൽകാൻ പോന്ന ഒട്ടേറെ സന്ദേശങ്ങളും ആ പ്രവചനങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രവാസികളോട് പരദേശത്തെ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കഴിയുന്നത്ര സമാധാനത്തിലുള്ള സാധാരണജീവിതം നയിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചത്. വീടുപണിത് അവയിൽ വസിക്കുവാനും, തോട്ടങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച് ഫലം അനുഭവിക്കാനും, വിവാഹം കഴിച്ച് സന്താനങ്ങളെ ജനിപ്പിച്ച് പെരുകാനും, വസിക്കുന്ന നഗരങ്ങളുടെ സമാധാനത്തിനുവേണ്ടി നിലകൊള്ളുവാനും, ആ നഗരങ്ങൾക്കു വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുവാനും അദ്ദേഹം പ്രവാസികളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. പ്രവാസത്തിലായിരിക്കുന്ന നഗരങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് പ്രവാസികളുടെ ക്ഷേമം എന്ന പ്രായോഗികന്യായമാണ് ഇതിന് പ്രവാചകൻ ഉന്നയിച്ചത്.<ref>ജെറമിയ 29:5-8</ref> യൂദയായുടെ ചരിത്രത്തിലെ ആ നിർണ്ണായകസന്ധിയെ സംബന്ധിച്ച ജെറമിയായുടെ നിലപാടുകളെ കാലം ശരിവച്ചുവെന്നത് ജെറമിയാക്ക് പിൽക്കാലങ്ങളിൽ വലിയ സ്വീകാര്യത നേടിക്കൊടുത്തു. ബാബിലോണിൽ, യഹൂദജനതയുടെ ദേശീയബോധത്തെ നവീകരിക്കുന്നതിൽ മുഴുകിയ പുതിയ നേതൃത്വം ആവേശത്തിന് ഉറ്റുനോക്കിയത് ജെറമിയയുടെ പ്രവചനങ്ങളിലേക്കാണ്. വ്യവസ്ഥാപിത നേതൃത്വത്തിന് അദ്ദേഹം 'ഔദ്യോഗിക' പ്രവാചകനായി <ref name = "Miles"/> {{Ref_label|ഗ|ഗ|none}} 1935-ൽ യൂദയായിലെ ലാച്ചിഷ് നഗരത്തിന്റെ നഷ്ടശിഷ്ടങ്ങളിൽ കണ്ടുകിട്ടിയ [[ലാച്ചിഷ് കത്തുകൾ|ലാച്ചിഷ് കത്തുകളിൽ]], ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിലെ മത-രാഷ്ട്രീയസാഹചര്യങ്ങൾ പ്രതിഭലിക്കുന്നു. ജോസിയായുടെ നയങ്ങളുടെ ഫലമായി യൂദയായിലെ ധാർമ്മികതയിൽ യഹോവപക്ഷത്തിനു ലഭിച്ച മേൽക്കോയ്മ, യെരുശലേമിലെ രാജനീതിയിൽ പ്രവാചകന്മാർ വഹിച്ചിരുന്ന പങ്ക്, ബാബിലോണിന്റെ ഭീഷണിയെ നേരിടാൻ ഈജിപ്തിന്റെ പിന്തുണ തേടാനുള്ള ശ്രമം മുതലായവ ജെറമിയായുടെ പുസ്തകത്തിലും ലാച്ചിഷ് കത്തുകളിലും തെളിഞ്ഞു കാണുന്ന കാര്യങ്ങളാണ്.<ref>ലാച്ചിഷ്, ഓക്സ്ഫോർഡ് ബൈബിൾ സഹകാരിയിലെ ലേഖനം (പുറം 418)</ref> == കുറിപ്പുകൾ == ക. {{Note_label|ക|ക|none}} Isaiah, Jeremiah and Ezekiel may be considered, respectively, the maniac, the depressive and the psychotic articulation of the prophetic message." ഖ. {{Note_label|ഖ|ഖ|none}} "...and advised such complete surrender to Nebuchadrezzar that the modern reader is tempted to wonder could Jeremiah have been a paid agent of Babylonia." ഗ. {{Note_label|ഗ|ഗ|none}}"Vilified during his lifetime, Jeremia became, after his death, something like the 'official' prophet of the sacerdotal establishment." == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ക്രൈസ്തവഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പഴയനിയമം]] [[വർഗ്ഗം:എബ്രായ ബൈബിൾ]] [[വർഗ്ഗം:വലിയ പ്രവാചകന്മാർ]] 5uecxwablqarjro779jkyjhi8pcj0ex 0 20717 4620572 4595545 2026-05-20T10:45:37Z Ranjithsiji 22471 4620572 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Madhalam}} {{redirect|മദ്ദളം|തൊപ്പിമദ്ദളത്തെക്കുറിച്ചറിയാൻ|തൊപ്പിമദ്ദളം}} {{നാനാർത്ഥം|ശുദ്ധമദ്ദളം}} [[ചിത്രം:കഥകളിയിൽ മദ്ദളം വായിക്കുന്ന കലാകാരൻ.jpg|thumb|right|250px|കഥകളിയിൽ‌ മദ്ദളം വായിക്കുന്ന കലാകാരൻ]] [[File:Drummer plying Madhalam BNC.jpg|thumb|മദ്ദളം വായിക്കുന്ന കലാകാരൻ]] പല [[മേളം|മേളപ്രയോഗങ്ങളിലും]] സവിശേഷമായ സ്ഥാനം അലങ്കരിക്കുന്ന ഒരു വാദ്യമാണ്‌‍ മദ്ദളം. [[മൃദംഗം|മൃദംഗത്തിന്റെ]] വലിയ രൂപമായ മദ്ദളത്തിന്‌‍ സംഗീതാത്മകത്വം ഉണ്ട്. [[കേളി]], [[മദ്ദളക്കേളി]], [[പഞ്ചവാദ്യം]], [[കഥകളി]], [[കൃഷ്ണനാട്ടം]] തുടങ്ങിയ പല കലാരൂപങ്ങൾക്കും ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു വാദ്യമാണ്‌ മദ്ദളം. മദ്ദളത്തിൻ [[ഇടന്തല|ഇടന്തലയും]] [[വലന്തല|വലന്തലയും]] ഉണ്ട്. വലന്തലക്കൽ “ചോറ്” ഇട്ടിട്ടുണ്ടാകും. കരിയും ഉണക്കചോറും കൂട്ടി തേച്ച് പിടിപ്പിക്കുന്നതാണ് ചോറിടൽ. മദ്ദളത്തിൻറെ ശ്രുതി ശരിപ്പെടുത്തലാണിതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ചോറിടാത്ത ഇടന്തലയാണ് [[തൊപ്പി മദ്ദളം]]. വലന്തലയ്ക്കൽ കാളത്തോലും ഇടന്തലയ്ക്കൽ പോത്തിന്തോലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. അഗ്രഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് മദ്ദളത്തിൻറെ മദ്ധ്യഭാഗത്തിന്റെ വ്യാസം കൂടുതലാണ്‌. '''ഉളിയപ്പുറം''' എന്നാണിതിൻറെ പേർ. പരന്ന [[തുകൽ|തുകൽ‍വാറുകൾ]] ഉപയോഗിച്ചാൺ മദ്ദളം വലിച്ചുമുറുക്കുന്നത്. [[പ്ലാവ്|പ്ലാവിന്റെ]] തടിയാണ്‌ മദ്ദളത്തിന്റെ കുറ്റിയുണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. രണ്ട് കൈയ്യും ഉപയോഗിച്ചാൺ മദ്ദളം കൊട്ടുന്നത്. ഇടന്തലയ്ക്കൽ വലതുകൈയും വലന്തലയ്ക്കൽ ഇടത്കൈയും ഉപയോഗിച്ചാണ്‌‍ കൊട്ടുക. ഇടന്തല കൊട്ടുന്ന വലതുകൈ വിരലുകളിൽ ചുറ്റുകൾ ഇടാറുണ്ട്. കേരളീയ വാദ്യങ്ങളിൽ മദ്ദളത്തിനു‍ മാത്രമേ ഇങ്ങനെ വിരലുകളിൽ ചുറ്റുകൾ ഇടുന്ന പതിവുള്ളു.{{തെളിവ്}} <!-- (തിമിലക്കും ചുറ്റിടും) --> == കണ്ണികൾ == *[http://www.mridangam.com/madalam.html മൃദംഗം.കോം. - മദ്ദളം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070827093855/http://www.mridangam.com/madalam.html |date=2007-08-27 }} <!-- [[ചിത്രം:മദ്ദളം.jpg|thumb|right|300px| നടക്കുന്നതിനിടയിൽ മദ്ദളം വായിക്കുന്നത് കാണാം]] --> *[http://keralavideos.invis.in/maddalam-making-153.php?#R കേരളവീഡിയോസ് - മദ്ദളത്തിന്റെ നിർമ്മാണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070831123415/http://keralavideos.invis.in/maddalam-making-153.php#R |date=2007-08-31 }} {{Musical-instrument-stub}} {{കേരളത്തിലെ വാദ്യങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:തുകൽ‌വാദ്യങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സ്കൂൾ കലോത്സവ ഇനങ്ങൾ]] cd57kawl5nl0vtrdfhdsr99gzv1f8v3 0 24660 4620425 4016020 2026-05-19T18:34:34Z Vicharam 9387 /* ചരിത്രം */ 4620425 wikitext text/x-wiki {{PU|Farook College}} {{Infobox College |name = Farook College (Autonomous) |image = |motto = Ora et Labora (Pray and Work) |established = 1948 |type = <nowiki>[Autonomous College [|Public]]</nowiki> |academic_affiliation = [[Calicut University]],<ref>{{cite web |url=http://www.universityofcalicut.info/index.php?option=com_content&task=view&id=382 |title=Official website of Calicut University - Kozhikode |publisher=Universityofcalicut.info |date=2013-08-05 |accessdate=2013-08-18 |archive-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726150930/http://www.universityofcalicut.info/index.php?option=com_content&task=view&id=382 |url-status=dead }}</ref> A Grade (Accredited By [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]) |principal = കെ. എം നസീർ |city = [[ഫറോക്ക്]], [[കോഴിക്കോട്]] |state = [[കേരളം]] |country = [[ഇന്ത്യ]] |website =[http://www.farookcollege.ac.in/ Official Website] }} [[പ്രമാണം:Farook college Main gate Kozhicode.JPG|ലഘുചിത്രം|രാജാ ഗേറ്റ് , ഫറൂഖ് കോളേജ്]] {{prettyurl|Farook College}} [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഫറോക്ക്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1948 ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. == ചരിത്രം == റൗസത്തുൽ ഉലൂം പ്രസിഡൻറായിരുന്ന മൗലവി അബൂസബാഹ് അഹമ്മദ് അലിയും [[കെ.എം. സീതി സാഹിബ്|കെ.എം സീതി സാഹിബുമാണ്]] <ref name="DI6461">{{cite book |title=Encyclopaedia of Islam |publisher=E.J Brill |page=461 |url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n482/mode/1up |accessdate=3 October 2019}}</ref> 1948 ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചത്. 1948 ൽ ഓഗസ്റ്റ് 12ാം തിയതിയാണ് ഈ കോളേജ് തുറന്ന് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. അന്ന് മലബാർ പ്രദേശത്തെ ആദ്യ ഫസ്റ്റ് ഗ്രേഡ് കോളേജ് ആയിരുന്നു ഇത്. കെ എം സീതി സാഹിബിന്റെ അതിയായ ആഗ്രഹമായിരുന്നു മലബാറിലൊരു ഫസ്റ്റ് ഗ്രേഡ് കോളേജ്.ആദ്യകാലത്ത് മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെയും പിന്നീട് കേരള സർവകലാശാലയുടെയും പിന്നീട് കോഴിക്കോട് സർവകലാശാലക്കു കീഴിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ഫാറൂഖ്‌ കോളേജിനു 2015ൽ സ്വയഭരണ പദവി ലഭിച്ചു<ref name="UGC">{{cite web |title=UNIVERSITY GRANTS COMMISSION-LIST OF AUTONOMOUS COLLEGES |url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/colleges/autonomous_colleges-list.pdf |accessdate=4 ഏപ്രിൽ 2020}}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/features/social-issues/article-malayalam-news-1.695668 |title=ഫാറൂഖ്‌ കോളേജിൽ സംഭവിക്കുന്നത് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2015-11-25 |accessdate=2016-01-18 |archive-date=2015-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151231133445/http://www.mathrubhumi.com/features/social-issues/article-malayalam-news-1.695668 |url-status=dead }}</ref> == നാഴികക്കല്ലുകൾ == 2015 - 16 വർഷത്തെ ബീ സോൺ ഇൻറർ സോൺ കലാകീരിടം നേടി{{cn}} == പ്രദേശം== ഫറൂഖ് റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും അഞ്ച് കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തുള്ള ഇരുമൂളി പറമ്പ് എന്ന ചെറിയ കുന്നിൻ പ്രദേശത്ത് ആണ് ഈ സ്ഥാപനം നിലകൊള്ളുന്നത്.കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ നിന്നും 15 കിലോമീറ്റർ ആണ് ഇവിടേക്ക് ദൂരം. ഇവിടത്തെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസും കോളേജിന്റെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ==വകുപ്പുകൾ== === ഭാഷ - സാഹിത്യ പഠനം === മലയാളം, അറബി, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നീ ഭാഷകളുടെ പഠനത്തിനായി പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം പഠന വിഭാഗങ്ങൾ ഫാറൂഖിലുണ്ട്. ഇവയിൽ അറബി, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ചെയ്യാനവസരമുണ്ട്. കൂടാതെ കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിലെ ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുമാണ്. കൂടാതെ ഹിന്ദി, ഉറുദു എന്നീ ഭാഷകൾ രണ്ടാം ഭാഷയായി പഠിക്കാനവസരമുണ്ട്. ===മലയാളം=== 1948ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് ആരംഭിച്ച കാലം തൊട്ടേ മലയാള പഠന വകുപ്പ് ഉണ്ട്. കോമൺ ക്ലാസ്സ് (മുമ്പ് രണ്ടാം ഭാഷ) ആയാണ് മലയാളം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് മലയാളം -സോഷ്യോളജി ഡബ്ൾ മെയ്ൻ പഠിക്കാവുന്ന ഒരു വകുപ്പായി പരിണമിച്ചു. 1990 ൽ മലയാള പഠനവകുപ്പ് സ്വതന്ത്ര വകുപ്പായി മാറി. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മലയാള പഠനവകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലേത്. 2020 ജനുവരിയിൽ കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ദേവഗിരി സംഘടിപ്പിച്ച ഋതം കലാ സാഹിത്യ സാംസ്കാരിക പരിപാടിയിൽ 2018-19 വർഷത്തെ പഠന വകുപ്പ് നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പരിഗണിച്ച് ഫാറൂഖ് കോളേജ് മലയാള വിഭാഗത്തെ കേരളത്തിലെ മികച്ച മലയാള വിഭാഗമായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു. പ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സാഹിത്യ- സാമൂഹ്യ-സാംസ്കാരിക രംഗത്തെ പ്രമുഖർ മലയാള പഠനവകുപ്പിൽ അധ്യാപകരായിരുന്നു. പ്രൊഫ. എ.പി.പി. നമ്പൂതിരി, പ്രൊഫ. കെ.ഇ.എൻ. കുഞ്ഞഹമ്മദ്, പ്രൊഫ. പി. എ റംല, പ്രൊഫ. സാഹുദ്ദീൻ മയ്യനാട്, പ്രൊഫ. എ ഷാജഹാൻ എന്നിവർ ഇവിടെ അധ്യാപകരായിരുന്നു. ഡോ. എം. എ റഹ്മാൻ, ഡോ. എം. സി. അബ്ദുൽ നാസർ, ഡോ. പി.വി.പ്രകാശ് ബാബു എന്നിവർ കുറഞ്ഞ കാലം ഇവിടെ സേവനം അനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രമാണം:Ken Kunjahammed in Solidarity Conference at Palakkad 17.1.16.jpg|ലഘുചിത്രം|Dr. K. E. N. Kunhahammed]] നിലവിൽ ഡോ. അസീസ് തരുവണ, കമറുദ്ദീൻ പരപ്പിൽ, ടി മൻസൂറലി, ഡോ. പി. ലക്ഷ്മി പ്രദീപ് എന്നിവരാണ് അധ്യാപകർ. ഡോ. വി. ഹിക്മത്തുല്ല, ഏ.ജി ഷീന എന്നിവർ അതിഥി അധ്യാപകരായി സേവനമനുഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. [[File:WikiWorkshop at Farook College.jpg|thumb|2024 ജനുവരി 17 ന് സെമിനാറിൽ വിക്കിപീഡിയ- എ.ഐ സാധ്യതകൾ എന്ന സെഷൻ]] === ശാസ്ത്രം === [[രസതന്ത്രം]] Chemistry, ഭൗതികശാസ്ത്രം physics, ജന്തുശാസ്ത്രം Zoology, ഗണിത ശാസ്ത്രം Mathematics, സ്ഥിതിവിവരണ ശാസ്ത്രം statistics എന്നീ പഠന വിഭാഗങ്ങളിൽ ബി.എസ്.സി , എം.എസ്. സി ബിരുദ ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകളും ഭൂഗർഭ ശാസ്ത്രം Geology വിഭാഗത്തിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്. സി യും ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളും (Research Centres) പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സസ്യ ശാസ്ത്ര ബിരുദ പഠന വിഭാഗവും ഇവിടെ ഉണ്ട്. === മാനവികം === ചരിത്ര പഠനം, ഇസ്ലാമിക ചരിത്ര പഠനം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പഠനം Economics, വാണിജ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം Commerce, സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം sociology, ബഹുജന മാധ്യമ പഠനം Journalism, ബഹുമുഖ മാധ്യമപoനം Multimedia, എന്നീ വകുപ്പുകൾ ഫാറൂഖാബാദിലുണ്ട്. ഇവയിൽ ചരിത്രം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പഠനം, വാണിജ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം എന്നിവ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാമുകളും ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായി ഉള്ള സേവനം ചെയ്യുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|Farook College}} *[http://www.farookcollege.ac.in/ ഫാറൂഖ് കോളേജ്.എസി.ഇൻ] [[വിഭാഗം:കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാലക്കു കീഴിലുള്ള കലാലയങ്ങൾ]] {{Edu-stub|Farook College, Calicut}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ കലാലയങ്ങൾ]] sz3reznz2w4kxyh9c91ohebuuf7b6ak 4620505 4620425 2026-05-20T05:19:35Z Vicharam 9387 /* ചരിത്രം */ 4620505 wikitext text/x-wiki {{PU|Farook College}} {{Infobox College |name = Farook College (Autonomous) |image = |motto = Ora et Labora (Pray and Work) |established = 1948 |type = <nowiki>[Autonomous College [|Public]]</nowiki> |academic_affiliation = [[Calicut University]],<ref>{{cite web |url=http://www.universityofcalicut.info/index.php?option=com_content&task=view&id=382 |title=Official website of Calicut University - Kozhikode |publisher=Universityofcalicut.info |date=2013-08-05 |accessdate=2013-08-18 |archive-date=2020-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726150930/http://www.universityofcalicut.info/index.php?option=com_content&task=view&id=382 |url-status=dead }}</ref> A Grade (Accredited By [[National Assessment and Accreditation Council|NAAC]]) |principal = കെ. എം നസീർ |city = [[ഫറോക്ക്]], [[കോഴിക്കോട്]] |state = [[കേരളം]] |country = [[ഇന്ത്യ]] |website =[http://www.farookcollege.ac.in/ Official Website] }} [[പ്രമാണം:Farook college Main gate Kozhicode.JPG|ലഘുചിത്രം|രാജാ ഗേറ്റ് , ഫറൂഖ് കോളേജ്]] {{prettyurl|Farook College}} [[കോഴിക്കോട് ജില്ല|കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ ഫറോക്ക്]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 1948 ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. == ചരിത്രം == റൗസത്തുൽ ഉലൂം പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[അബുസ്സബാഹ് അഹമദലി മൗലവി|മൗലവി അബൂസബാഹ് അഹമ്മദ് അലിയും]] [[കെ.എം. സീതി സാഹിബ്|കെ.എം സീതി സാഹിബുമാണ്]] <ref name="DI6461">{{cite book |title=Encyclopaedia of Islam |publisher=E.J Brill |page=461 |url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n482/mode/1up |accessdate=3 October 2019}}</ref> 1948 ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചത്. 1948 ൽ ഓഗസ്റ്റ് 12ാം തിയതിയാണ് ഈ കോളേജ് തുറന്ന് പ്രവർത്തനമാരംഭിക്കുന്നത്. അന്ന് മലബാർ പ്രദേശത്തെ ആദ്യ ഫസ്റ്റ് ഗ്രേഡ് കോളേജ് ആയിരുന്നു ഇത്. കെ എം സീതി സാഹിബിന്റെ അതിയായ ആഗ്രഹമായിരുന്നു മലബാറിലൊരു ഫസ്റ്റ് ഗ്രേഡ് കോളേജ്.ആദ്യകാലത്ത് മദ്രാസ് സർവകലാശാലയുടെയും പിന്നീട് കേരള സർവകലാശാലയുടെയും പിന്നീട് കോഴിക്കോട് സർവകലാശാലക്കു കീഴിലും പ്രവർത്തിച്ചു. ഫാറൂഖ്‌ കോളേജിനു 2015ൽ സ്വയഭരണ പദവി ലഭിച്ചു<ref name="UGC">{{cite web |title=UNIVERSITY GRANTS COMMISSION-LIST OF AUTONOMOUS COLLEGES |url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/colleges/autonomous_colleges-list.pdf |accessdate=4 ഏപ്രിൽ 2020}}</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/features/social-issues/article-malayalam-news-1.695668 |title=ഫാറൂഖ്‌ കോളേജിൽ സംഭവിക്കുന്നത് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2015-11-25 |accessdate=2016-01-18 |archive-date=2015-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151231133445/http://www.mathrubhumi.com/features/social-issues/article-malayalam-news-1.695668 |url-status=dead }}</ref> == നാഴികക്കല്ലുകൾ == 2015 - 16 വർഷത്തെ ബീ സോൺ ഇൻറർ സോൺ കലാകീരിടം നേടി{{cn}} == പ്രദേശം== ഫറൂഖ് റെയിൽവെ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും അഞ്ച് കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തുള്ള ഇരുമൂളി പറമ്പ് എന്ന ചെറിയ കുന്നിൻ പ്രദേശത്ത് ആണ് ഈ സ്ഥാപനം നിലകൊള്ളുന്നത്.കോഴിക്കോട് നഗരത്തിൽ നിന്നും 15 കിലോമീറ്റർ ആണ് ഇവിടേക്ക് ദൂരം. ഇവിടത്തെ പോസ്റ്റ് ഓഫീസും കോളേജിന്റെ പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ==വകുപ്പുകൾ== === ഭാഷ - സാഹിത്യ പഠനം === മലയാളം, അറബി, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നീ ഭാഷകളുടെ പഠനത്തിനായി പ്രത്യേകം പ്രത്യേകം പഠന വിഭാഗങ്ങൾ ഫാറൂഖിലുണ്ട്. ഇവയിൽ അറബി, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകൾ ചെയ്യാനവസരമുണ്ട്. കൂടാതെ കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാലയ്ക്ക് കീഴിലെ ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളുമാണ്. കൂടാതെ ഹിന്ദി, ഉറുദു എന്നീ ഭാഷകൾ രണ്ടാം ഭാഷയായി പഠിക്കാനവസരമുണ്ട്. ===മലയാളം=== 1948ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് ആരംഭിച്ച കാലം തൊട്ടേ മലയാള പഠന വകുപ്പ് ഉണ്ട്. കോമൺ ക്ലാസ്സ് (മുമ്പ് രണ്ടാം ഭാഷ) ആയാണ് മലയാളം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് മലയാളം -സോഷ്യോളജി ഡബ്ൾ മെയ്ൻ പഠിക്കാവുന്ന ഒരു വകുപ്പായി പരിണമിച്ചു. 1990 ൽ മലയാള പഠനവകുപ്പ് സ്വതന്ത്ര വകുപ്പായി മാറി. ഉത്തരേന്ത്യയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മലയാള പഠനവകുപ്പുകളിൽ ഒന്നാണ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലേത്. 2020 ജനുവരിയിൽ കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ദേവഗിരി സംഘടിപ്പിച്ച ഋതം കലാ സാഹിത്യ സാംസ്കാരിക പരിപാടിയിൽ 2018-19 വർഷത്തെ പഠന വകുപ്പ് നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പരിഗണിച്ച് ഫാറൂഖ് കോളേജ് മലയാള വിഭാഗത്തെ കേരളത്തിലെ മികച്ച മലയാള വിഭാഗമായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു. പ്രശസ്തരുമായ നിരവധി സാഹിത്യ- സാമൂഹ്യ-സാംസ്കാരിക രംഗത്തെ പ്രമുഖർ മലയാള പഠനവകുപ്പിൽ അധ്യാപകരായിരുന്നു. പ്രൊഫ. എ.പി.പി. നമ്പൂതിരി, പ്രൊഫ. കെ.ഇ.എൻ. കുഞ്ഞഹമ്മദ്, പ്രൊഫ. പി. എ റംല, പ്രൊഫ. സാഹുദ്ദീൻ മയ്യനാട്, പ്രൊഫ. എ ഷാജഹാൻ എന്നിവർ ഇവിടെ അധ്യാപകരായിരുന്നു. ഡോ. എം. എ റഹ്മാൻ, ഡോ. എം. സി. അബ്ദുൽ നാസർ, ഡോ. പി.വി.പ്രകാശ് ബാബു എന്നിവർ കുറഞ്ഞ കാലം ഇവിടെ സേവനം അനുഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[പ്രമാണം:Ken Kunjahammed in Solidarity Conference at Palakkad 17.1.16.jpg|ലഘുചിത്രം|Dr. K. E. N. Kunhahammed]] നിലവിൽ ഡോ. അസീസ് തരുവണ, കമറുദ്ദീൻ പരപ്പിൽ, ടി മൻസൂറലി, ഡോ. പി. ലക്ഷ്മി പ്രദീപ് എന്നിവരാണ് അധ്യാപകർ. ഡോ. വി. ഹിക്മത്തുല്ല, ഏ.ജി ഷീന എന്നിവർ അതിഥി അധ്യാപകരായി സേവനമനുഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. [[File:WikiWorkshop at Farook College.jpg|thumb|2024 ജനുവരി 17 ന് സെമിനാറിൽ വിക്കിപീഡിയ- എ.ഐ സാധ്യതകൾ എന്ന സെഷൻ]] === ശാസ്ത്രം === [[രസതന്ത്രം]] Chemistry, ഭൗതികശാസ്ത്രം physics, ജന്തുശാസ്ത്രം Zoology, ഗണിത ശാസ്ത്രം Mathematics, സ്ഥിതിവിവരണ ശാസ്ത്രം statistics എന്നീ പഠന വിഭാഗങ്ങളിൽ ബി.എസ്.സി , എം.എസ്. സി ബിരുദ ബിരുദാനന്തര പ്രോഗ്രാമുകളും ഭൂഗർഭ ശാസ്ത്രം Geology വിഭാഗത്തിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് എം.എസ്. സി യും ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളും (Research Centres) പ്രവർത്തിക്കുന്നു. സസ്യ ശാസ്ത്ര ബിരുദ പഠന വിഭാഗവും ഇവിടെ ഉണ്ട്. === മാനവികം === ചരിത്ര പഠനം, ഇസ്ലാമിക ചരിത്ര പഠനം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പഠനം Economics, വാണിജ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം Commerce, സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം sociology, ബഹുജന മാധ്യമ പഠനം Journalism, ബഹുമുഖ മാധ്യമപoനം Multimedia, എന്നീ വകുപ്പുകൾ ഫാറൂഖാബാദിലുണ്ട്. ഇവയിൽ ചരിത്രം, സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പഠനം, വാണിജ്യ ശാസ്ത്ര പഠനം എന്നിവ ബിരുദാനന്തര ബിരുദ പ്രോഗ്രാമുകളും ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായി ഉള്ള സേവനം ചെയ്യുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{commons category|Farook College}} *[http://www.farookcollege.ac.in/ ഫാറൂഖ് കോളേജ്.എസി.ഇൻ] [[വിഭാഗം:കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാലക്കു കീഴിലുള്ള കലാലയങ്ങൾ]] {{Edu-stub|Farook College, Calicut}} [[വർഗ്ഗം:കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ കലാലയങ്ങൾ]] 2sze29ukbnvbcec4463lsehmis1m7t0 0 24825 4620452 4619231 2026-05-20T01:47:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620452 wikitext text/x-wiki {{featured}}{{prettyurl|Jidda}} {{Infobox settlement|official_name = ജിദ്ദ |nickname = ''[[ചെങ്കടലിന്റെ റാണി]]'' |native_name = جدّة |motto = |image_skyline =King Fahd's Fountain.jpg |image_caption = ജിദ്ദ കടൽ തീരത്തെ [[കിംഗ്‌ ഫഹദ്‌ ജലധാര]] |image_flag = Flag of Saudi Arabia.svg |flag_link = Flag_of_Saudi_Arabia |flag_size = 80px |image_shield = Emblem of Saudi Arabia.svg |shield_link = Coat of arms of Saudi Arabia |shield_size = 40px |image_map = Jeddah, Saudi Arabia locator map.png |map_caption = ജിദ്ദയുടെ സ്ഥാനം |subdivision_type = [[രാജ്യം]] |subdivision_name = [[പ്രമാണം:Flag of Saudi Arabia.svg|25px]] [[സൗദി അറേബ്യ]] |subdivision_type1 = [[സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ|പ്രവിശ്യ]] |subdivision_name1 = [[മക്ക പ്രവിശ്യ|മക്ക]] |subdivision_type2 = നഗരസഭ |subdivision_name2 = ജിദ്ദ നഗരസഭ |leader_title = നഗരാദ്ധ്യക്ഷൻ |leader_name =ഹാനി അബു റാസ് |leader_title1 = സിറ്റി ഗവർണ്ണർ |leader_name1 = മിശാൽ അൽ-സൌദ്‌ |leader_title2 = പ്രവിശ്യ ഗവർണ്ണർ |leader_name2 = ഖാലിദ്‌ അൽ ഫൈസൽ |established_title = സ്ഥാപിച്ചത് |established_date = [[500s BC|500+ BC]] |established_title2 = [[സൗദി അറേബ്യ]] |established_date2 = 1925 |established_title3 = |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = Metric |area_magnitude = |area_km2 = 1570 |area_metro_km2 = 3000 |area_urban_km2 = 1320 |elevation_m = |area_footnotes = |population_note = ജിദ്ദ മുൻസിപ്പാലിറ്റി ഉദ്ദേശക്കണക്ക് |population_as_of = [[2012]] |population_total = 4324982 |population_density_km2 = 2921 |population_density_sq_mi = 1826 |population_urban = 3855912 |population_metro = 4500000 |population_footnotes = |timezone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |timezone_DST = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset_DST = +3 |postal_code_type = പിൻകോഡ് |postal_code = (5 അക്കങ്ങൾ) |area_code = +966-2 |website = [http://www.jeddah.gov.sa] |latd=21 |latm=32 |lats=36 |latNS=N |longd=39 |longm=10 |longs=22 |longEW=E }} [[പ്രമാണം:Jeddah map.png|right|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദ നഗരം. വടക്ക് ഭാഗത്ത്‌ കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ വിമാനത്താവളം]] [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിന്റെ]] തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നഗരമാണ് '''ജിദ്ദ''' ({{lang-ar|'''جدّة'''}}). [[മക്ക പ്രവിശ്യ|മക്ക പ്രവിശ്യയിലെ]] ഏറ്റവും വലിയ നഗരവും [[റിയാദ്|റിയാദിനു]] ശേഷം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ [[പട്ടണം|പട്ടണവുമാണ്]] ജിദ്ദ. പുണ്യ നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം ആണ് ജിദ്ദ. സൗദിയുടെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനവും [[മദ്ധ്യപൂർവ്വദേശം|മധ്യപൂർവ്വ ദേശത്തെ]] ഒരു സമ്പന്ന നഗരവുമാണ്‌ ജിദ്ദ. ചെങ്കടലിന്റെ റാണി എന്ന അപര നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ജിദ്ദയുടെ കടൽ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള [[കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാര]] പട്ടണത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്‌. 110 കിലോമീറ്ററോളം നീളത്തിൽ വിനോധത്തിനുതകുന്ന രീതിയിൽ നിർമിച്ച ജിദ്ദ ബീച്ചിനോടനുബന്ധിച്ച് മനോഹരമായ നിരവധി പാർക്കുകളും, മീൻപിടുത്ത പ്രദേശങ്ങളും, ഉല്ലാസ കേന്ദ്രങ്ങളും, ചെങ്കടലിലെ അപൂർവ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾകൊള്ളുന്ന അക്വേറിയങ്ങളും ഉണ്ട്<ref name= >{{cite web | url = http://www.arabnews.com/jeddah-corniche-over-100km-fun | title = ജിദ്ദ കടൽ തീരത്തെ ഉല്ലാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ | accessdate = 23 ജനുവരി 2013 | publisher = അറബ് ന്യൂസ്‌}}</ref>. [[യുനെസ്കോ|യുനെസ്കോയുടെ]] ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[മദായിൻ സ്വാലിഹ്]] ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 950 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തിൽ ആണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[പടിഞ്ഞാറ്]] ഭാഗത്ത് [[ചെങ്കടൽ]], [[കിഴക്ക്]] ഭാഗത്ത് അൽ-സരാവത്‌ [[പർവതം|പർവ്വതം]], [[തെക്ക്]] ഭാഗത്ത് ഒബ്ഹർ , [[വടക്ക്]] ഗൾഫ്‌ ഓഫ് സൽമാൻ എന്നിവയാണ്‌ ജിദ്ദയുടെ അതിർത്തികൾ. [[2012]]ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 43,24,982 ജനസംഖ്യയുള്ള ജിദ്ദയിലെ നിവാസികൾ "ജിദ്ദൻസ്‌" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു<ref name= />. രാജ്യത്തെ [[ജനസംഖ്യ|ജനസംഖ്യയുടെ]] 14 [[ശതമാനം]] വസിക്കുന്നത് ജിദ്ദയിലാണ്<ref name= />. {{USCensusPop |1950= 119000 |1955= 129000 |1960= 141000 |1965= 197000 |1970= 348000 |1975= 584000 |1980= 745000 |1985= 952000 |1990= 1216000 |1995= 1492000 |2000= 1810000 |2005= 2139000 |2008= 3400000 | estimate=3400000 | estyear=2007 }} == പേരിനു പിന്നിൽ == [[പ്രമാണം:Harîrî_Schefer_-_BNF_Ar5847_f.51.jpg|right|thumb|150px|അബു അബ്ദുള്ള മുഹമ്മദ് ഇബ്നു ബത്തൂത്ത]] അൽ-ഖുദ്ദ ഗോത്ര തലവനായിരുന്ന ജിദ്ദ ഇബ്നു ഹലവാൻ അൽ ഖുദ്ദയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ പട്ടണത്തിനു ജിദ്ദ എന്ന പേര് വന്നതിനെ കുറിച്ച് രണ്ടു തരത്തിലുള്ള വിശദീകരണങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്‌. മുത്തശ്ശി എന്നർത്ഥം വരുന്ന അറബി പദമായ ജദ്ദ (jaddah) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പേര് വന്നത് എന്നാണ് അതിലൊന്ന്. ആദ്യ മനുഷ്യ സ്ത്രീയെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന [[ഹവ്വ|ഹവ്വയുടെ]] [[ഖബ്ർ]] ഇവിടെയുണ്ട് എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണിത്.<ref>Jayussi, Salma; Manṣūr Ibrāhīm Ḥāzimī; ʻIzzat ibn ʻAbd al-Majīd Khaṭṭāb ''Beyond the Dunes'' I B Tauris & Co Ltd (28 April 2006), p. 295. ISBN 978-1-85043-972-1 [http://books.google.co.uk/books?id=0aEnJNBD-QAC&lpg=PR13&lr=&pg=PA295#v=onepage&q=&f=false]</ref>. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] സഞ്ചാരിയായിരുന്ന [[ഇബ്നു ബത്തൂത്ത]] ലോക സഞ്ചാരത്തിനിടയിൽ ജിദ്ദയിൽ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഡയറിയിൽ ജുദ്ദ (juddah) എന്നാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്<ref>Ibn Battota's Safari :Tuhfat Al-Nothaar Fe Gharaa'ib Al-Amsaar - Chapter: From Cairo to Hejaz to Tunisia again , ISBN 9953-34-180-X</ref> ബ്രിട്ടീഷ്‌ നയതന്ത്ര കാര്യാലയങ്ങളും മറ്റും പഴയ അക്ഷര വിന്യാസമായ “Jedda“ എന്നാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് 2007 ൽ അവർ പുതിയ രൂപമായ “Jeddah“ എന്നാക്കി മാറ്റി.<ref name="naming">[http://www.britishembassy.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1025870059850&a=KArticle&aid=1186674133138]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} British Embassy website പേരിനു പിന്നിൽ ] ബ്രിട്ടീഷ് നയതന്ത്രകാര്യാലയം വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്നും</ref>. == ചരിത്രം == സൗദി ചരിത്രത്തിന്റെ ഏടുകൾ പലതും ജിദ്ദയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നന്നവയാണ്. ബി.സി. 500-നോടടുത്ത്, ഒരു മത്സ്യ ബന്ധന ഗ്രാമം സ്ഥാപിച്ചു കൊണ്ടാണ് ജിദ്ദയിൽ ജനവാസം ആരംഭിച്ചത് എന്നാണ്, ജിദ്ദയിലെ പുരാതന നഗര ഭാഗമായ [[അൽ ബലദ്|അൽ ബലദിൽ]] നടത്തിയ [[പുരാവസ്തുഗവേഷണം|പുരാവസ്തു ഗവേഷണങ്ങളിൽ]] നിന്ന് കണ്ടെത്തിയത്. എ.ഡി 647-ൽ മൂന്നാം ഖലീഫ [[ഉസ്‌മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ|ഉസ്‌മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാന്റെ]] കാലത്ത് [[ഹജ്ജ്|ഹജ്ജിനു]] വരുന്നവർക്ക് വേണ്ടി ഒരു [[തുറമുഖം|തുറമുഖമാക്കി]] മാറ്റിയതോടു കൂടെയാണ് ജിദ്ദ നഗരം പ്രാധാന്യം കൈവരിക്കുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-overview/history-of-jeddah.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091228165512/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-overview/history-of-jeddah.html |url-status=dead }}</ref>. === ഇസ്ലാമിന് മുമ്പ് === [[പ്രമാണം:Marib dam.jpg|left|thumb|പുതിയ മരിബ്‌ അണക്കെട്ട്]] [[പുരാവസ്തുശാസ്ത്രം|പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[ഖനനം]] നടത്തിയത് പ്രകാരം യെമനിലെ മആരിബ്‌ [[അണക്കെട്ട്|അണക്കെട്ടിന്റെ]] തകർച്ചയെ തുടർന്ന് മധ്യ [[യെമൻ|യെമനിൽ]] നിന്നും [[മക്ക|മക്കയിലേക്ക്]] കുടിയേറി പാർത്ത ഖുവാദ വിഭാഗം ആണ് ജിദ്ദയിലെ ചെറിയ [[മത്സ്യം|മത്സ്യ]] ബന്ധന ഗ്രാമം നിർമ്മിച്ചത്‌ എന്നാണ്<ref name= />. നഗരത്തിലെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ബുറൈമാൻ താഴ്വര, വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള ബൊഇബ് താഴ്വര എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും കുഴിച്ചെടുത്ത തമുദി ലിപി പ്രകാരം നടത്തിയ പുരാവസ്തു പഠനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയത് ആദിമ ശിലാ യുഗത്തിലെ മനുഷ്യരാണ് ഈ പ്രദേശത്ത് വാസം തുടങ്ങിയത് എന്നാണ്. ബി.സി 323 നും 356 നും ഇടയ്ക്കു [[അലക്സാണ്ടർ ചക്രവർത്തി]] ഇവിടെ സന്ദർശനം നടത്തിയതായും ഈ ലിപികളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് .<ref>[http://www.jeddahedu.gov.sa/jed.html name="jeddahedu.gov.sa"]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ഖിലാഫത് കാലഘട്ടം === [[പ്രമാണം:Flag of Hejaz (1917).svg|right|thumb|ഹിജാസ് ഭരണത്തിലെ പതാക]] മുസ്ലിംകളുടെ മൂന്നാം ഖലീഫയായ [[‌ഉസ്‌മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ|ഉസ്മാൻ ഇബ്നു അഫ്ഫാൻ]] മക്കയിലേക്കുള്ള [[ഹജ്ജ്]] [[‌തീർത്ഥാടനം|തീർത്ഥാടകർക്ക്]] വേണ്ടി ചെറിയ തുറമുഖം നിർമ്മിച്ചതാണ് ജിദ്ദയിൽ നടത്തിയ ആദ്യത്തെ പ്രമുഖ വികസന പ്രവർത്തനം. പിന്നീട് ഒട്ടോമൻ തുർക്കികൾ [[ഹിജാസ് റെയിൽവേ]] നിർമ്മിക്കുകയും തീർത്ഥാടകർ [[കടൽ]] മാർഗ്ഗം ഹജ്ജിനു വന്നു തുടങ്ങിയ ജിദ്ദ തുറമുഖം വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ചെങ്കടൽ തീരത്തെ ഒരു തുറമുഖം എന്ന നിലയിലും മക്കയിലേക്കുള്ള കവാടം എന്ന നിലയിലുമുള്ള ജിദ്ദയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം മൂലം പിൽക്കാലത്ത് നിരവധി ഭരണാധികാരികൾക്ക് ഇവിടം കീഴടക്കാൻ പ്രേരകമായി. === ഫാത്വിമി ഖിലാഫത്ത് കാലഘട്ടം === [[അൾജീരിയ|അൾജീരിയയിൽ]] നിന്നുള്ള ഫാത്വിമി ഖലീഫ [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] ഇഖ്ശിദിദ് രാജഭരണ പ്രദേശം മുതൽ ജിദ്ദയിലെ ഇജാസ്‌ മേഖലയുടെ ചുറ്റുപാടുമുള്ള സ്ഥലങ്ങൾ വരെ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം തന്റെ വ്യാപാര ശൃംഖല [[മദ്ധ്യധരണ്യാഴി|മെഡിറ്ററേനിയൻ]], ഇന്ത്യൻ മഹാ സമുദ്രം തുടങ്ങി [[ചെങ്കടൽ]] വഴിയും വിപുലമാക്കി. പിന്നീട് അവരുടെ [[വ്യാപാരം|വ്യാപാര]] ശൃംഖലയും [[നയതന്ത്രം|നയതന്ത്ര]] മേഖലയും [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] സോണ്ഗ് രാജകുലം വഴി വിപുലീകരിച്ചു . === അയ്യുബി കാലഘട്ടം === [[പ്രമാണം:Egyptian vase MBA Lyon 1939-10.jpg|left|thumb|150px|അയ്യുബി കാലഘട്ടത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു പാത്രം]] ജെറുസലേമിൽ [[സലാഹുദ്ദീൻ അയ്യൂബി|സലാഹുദ്ദീന്റെ]] വിജയത്തിന് ശേഷം 1171 ൽ അദ്ദേഹം [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിലെ]] രാജാവായി സ്വയം അവരോധിതനായി. അൽ - അദീദ്‌ രാജാവിന്റെ മരണ ശേഷം ഫാത്വിമി ഭരണം അവസാനിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് ജിദ്ദ അടക്കമുള്ള ഹിജാസ് മേഖലയുടെ ഭരണം അയ്യുബി സാമ്രാജ്യത്തിനു കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നു. 1177 വരെയുള്ള ഭരണം അയ്യുബി സാമ്രാജ്യത്തിൽപ്പെട്ട അബ്ദുൽ ഹാഷിം അൽ-തലബിന്റെ (1094-1201) കീഴിൽ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുടർച്ചക്കാരായ ഭരണാധികാരികൾ ഈ പ്രദേശത്തെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതി, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കാര്യമായ സംഭാവനകൾ നൽകി. തുടർന്ന് സുന്നി മുസ്ലിംകളുടെ കീഴിൽ പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിലെല്ലാം നിരവധി [[മദ്രസ|മദ്രസകൾ]] സ്ഥാപിച്ചു. === മംലൂക്ക് സുൽത്താനേറ്റ് === [[പ്രമാണം:Mamluk.jpg|right|thumb|150px|മംലൂക്ക് സുൽത്താൻ]] 1254 ൽ [[കൈറോ|കൈറോയിൽ]] തുടർച്ചയായി നടന്ന ആക്രമണങ്ങളിൽ അയ്യുബി സാമ്രാജ്യം വിഘടിച്ചതിനെ തുടർന്ന് ഹിജാസ് പ്രവിശ്യ മംലൂക്ക് സുൽത്താനെറ്റിന്റെ ഭാഗമായി മാറി. 1497 ൽ കേപ്പ് ചുറ്റിയുള്ള [[വാസ്കോ ഡ ഗാമ|വാസ്കോ ഡ ഗാമയുടെ]] ഇന്ത്യാ യാത്രക്കിടയിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ചെങ്കടലിലേക്ക് ചരക്കും മുസ്ലീം തീർത്ഥാടകരേയും വഹിച്ചു കൊണ്ടുള്ള കപ്പലുകൾ ആക്രമിക്കുകയും അറബിക്കടലിൽ ഭീതി വിതക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെ തുടർന്ന് അന്നത്തെ [[ഗുജറാത്ത്]], [[യെമൻ]] ഭരണാധികാരികൾ മംലൂക്ക് ഭരണാധികാരികളോട് സഹായാഭ്യർത്ഥന നടത്തി. തുടർന്ന് മംലൂക്ക് സുൽത്താൻ ജിദ്ദയിൽ സൈനിക വിന്യാസം ശക്തമാക്കുകയും [[പോർച്ചുഗീസ് സാമ്രാജ്യം|പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ]] നിന്നും രക്ഷ നേടുന്നതിനുള്ള ഒരു അഭയ കേന്ദ്രമായി ജിദ്ദ പരിണമിക്കുകയും ചെയ്തു. === ഉസ്മാനി ഖിലാഫത്ത് (ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യം) === [[പ്രമാണം:Jeddah 1924.jpg|left|thumb|ജിദ്ദ - 1924 ൽ]] 1517 ൽ [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഒട്ടോമാൻ തുർക്കികൾ]] [[ഈജിപ്റ്റ്‌|ഈജിപ്തിലെയും]], [[സിറിയ|സിറിയയിലെയും]] മംലൂക്ക് സുൽത്താനെറ്റിനെ കീഴടക്കി ഭരണം പിടിച്ചെടുത്തു.<ref name="History of Arabia">[http://www.britannica.com/ebc/article-45995 britannica.com]</ref>. തുടർന്ന് മംലൂക്ക് സുൽത്താനേറ്റിന്റെ പ്രാദേശിക സൈനികകേന്ദ്രമായിരുന്ന മക്കയും ജിദ്ദയുമടങ്ങിയ ഹിജാസ് മേഖല ഒട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധീനതയിലായി. തുടർന്ന് 1525 ൽ ഒട്ടോമാൻ സേന, പോർച്ചുഗീസ് കപ്പിത്താനായിരുന്ന അൽബർഗെരിയയുടെ പടക്കപ്പൽ സേനയുമായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ വിജയിക്കുകയും അതിൽ തകർന്ന കോട്ടകൾ പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ ആറു കവാടങ്ങളടങ്ങിയ നിരീക്ഷണഗോപുരങ്ങൾ നിർമിച്ചു. പോർച്ചുഗീസ് സേനയുടെ ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ വേണ്ടി നിർമിച്ച ഈ കോട്ടകൾ ഇവയായിരുന്നു. കിഴക്ക് - മക്ക കവാടം, പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് തീരത്തോട് അഭിമുഖമായി അൽ മഗ്രിബ കവാടം, തെക്ക് - ഷെരീഫ്‌ കവാടം, വടക്ക് - മദീന കവാടം, അൽ - ബണ്ട് കവാടം, അൽ ശാം കവാടം (അൽ ഷറഫ് കവാടം എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു)<ref>Asia Rooms.com - [http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-sightseeing/makkah-gate-in-jeddah.html Makkah Gate in Jeddah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080923204604/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-sightseeing/makkah-gate-in-jeddah.html |date=2008-09-23 }}</ref>. കൂടാതെ നഗരത്തിലുള്ള സൈനികർക്കായി ഒരു ചെറിയ കോട്ടയും തുർക്കി ഭരണാധികാരികൾ നിർമിച്ചു. അത് കൂടാതെ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭീമമായ കവാടങ്ങളോട് കൂടിയ 4 വൻ കോട്ടകൾ കൂടി നിർമിച്ചു. === 1813-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം === [[പ്രമാണം:Cidde-mehmet-ali-1813.jpg|left|thumb|150px|മുഹമ്മദ്‌ അലി]] 1802-ൽ നെജ്‌ദി സേന, ഓട്ടോമൻ തുർക്കികളിൽ നിന്നും ജിദ്ദയും മക്കയും പിടിച്ചെടുത്തു. എന്നാൽ 1813-ൽ [[ഈജിപ്റ്റ്‌|ഈജിപ്തിലെ]] ഓട്ടോമൻ തുർക്കികളുടെ കീഴിലുള്ള ഭരണകർത്താവായിരുന്ന മുഹമ്മദ്‌ അലി പാഷയുടെ സൈന്യവും മദീനയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ തുസുൻ പാഷയുടെ സേനയും ഒരുമിച്ചു ജിദ്ദയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും പെട്ടെന്ന് തന്നെ നഗരം പിടിച്ചടക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് ജിദ്ദയിൽ ഭരണം നടത്തിയിരുന്ന ശരീഫ് ഹുസൈനെ [[ഇസ്താംബുൾ|ഇസ്താംബൂളിൽ]] കൊണ്ടു പോയി തടവിലാക്കി. കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം ഈ സൈന്യം മക്കയിൽ പ്രവേശിച്ചു മഹ് മൂദ് രണ്ടാമാനിൽ നിന്നും ഭരണം പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം ഷെരീഫ് ഓഫ് ഹിജാസ് എന്ന പേരിൽ ഗാലിബ് അഫന്ദിയെ അവിടുത്തെ പുതിയ ഭരണാധികാരിയാക്കി നിയമിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://www.middleeastexplorer.com/Saudi-Arabia/Battle-of-Jeddah-1813 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-23 |archive-date=2011-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827135828/http://www.middleeastexplorer.com/Saudi-Arabia/Battle-of-Jeddah-1813 |url-status=dead }}</ref>. === 1925-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം === [[പ്രമാണം:Jeddah-1938.jpeg|right|thumb|ജിദ്ദ - 1938 ൽ]] 1925 ഡിസംബറിലാണ് [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|ആധുനിക സൗദി അറേബ്യൻ ഭരണത്തിനു]] തുടക്കം കുറിക്കുന്നതിന് മുന്നോടിയായി 1925-ലെ ജിദ്ദ യുദ്ധം നടന്നത്. അലി ബിൻ ഹുസൈൻ രാജാവിന്റെ [[സൈന്യം]] ജിദ്ദയിൽ വന്നു നജദി സേനക്കെതിരെ ഏറ്റു മുട്ടി വിജയം കൈവരിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ശേഷിച്ച അലി ബിൻ ഹുസൈന്റെ സൈന്യം നഗരത്തിനു ചുറ്റും സംരക്ഷണ വലയം തീർത്തു കൊണ്ടു ഈ മേഖല സ്വന്തം അധീനതയിലാക്കി. തുടർന്ന് അയൽ പ്രദേശങ്ങളായ [[ജോർദാൻ|ട്രാൻസ് ജോർദാൻ]] (അബ്ദുള്ള രാജാവ്)‍, [[ഇറാഖ്‌]] (ഫൈസൽ രാജാവ്) തുടങ്ങിയ പ്രവിശ്യകളിലെ ഭരണാധികാരികളിൽ നിന്നും സൈനിക സഹായം തേടിയ അലി കൂടുതൽ സൈന്യവുമായി തന്റെ ഭരണം കാര്യക്ഷമമാക്കി. തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന പഴയ രണ്ടു യുദ്ധ വിമാനങ്ങൾ തികയാതെ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിൽ]] നിന്നും അഞ്ചു പുതിയ യുദ്ധ വിമാനങ്ങളും [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിന്നും കൂടുതൽ [[യുദ്ധ ടാങ്ക്|യുദ്ധ ടാങ്കുകളും]] വാങ്ങി സൈന്യത്തെ കൂടുതൽ ശക്തരാക്കി<ref>{{Cite web |url=http://www.freebase.com/view/en/battle_of_jeddah_1925 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-23 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819122218/http://www.freebase.com/view/en/battle_of_jeddah_1925 |url-status=dead }}</ref>. പക്ഷേ, അദ്ദേഹത്തിനു കൂടുതൽ കാലം ഭരണത്തിൽ തുടരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. 1926 [[ജനുവരി|ജനുവരിയിൽ]] തന്നെ [[ഹിജാസ്]], നജദ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു കൊണ്ട് ജിദ്ദയടക്കമുള്ള [[സൗദി അറേബ്യ|ആധുനിക സൗദിയുടെ]] എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവിന്റെ പുതിയ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി. അതോടെ അലി രാജാവ് [[ബാഗ്ദാദ്|ബാഗ്ദാദിലേക്ക്]] രക്ഷപെട്ടു. === ആധുനിക രാജഭരണം === [[പ്രമാണം:IbnSaud.jpg|left|thumb|അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഇബ്ൻ സൗദ്]] 1926 ജനുവരി 8 നു [[ഇബ്ൻ സൗദ്|അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഇബ്ൻ സൗദ്]] ആധുനിക [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] രാജാവായി അധികാരമേറ്റു. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബ പരമ്പരയിൽ നിന്നുള്ളവരാണ് [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|രാജാക്കന്മാരായി]] തുടർന്ന് പോന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.saudinf.com/main/b43.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-09 |archive-date=2014-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140804114652/http://www.saudinf.com/main/b43.htm |url-status=dead }}</ref>. ആധുനിക സൗദി അറേബ്യയുടെ പ്രഥമ ഭരണാധികാരിയാണ് അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ-സൗദ്‌ (ജനനം-1876, മരണം-1953). ഇബ്ൻ സൗദ്‌ എന്ന പേരിൽ ആണ് ഇദ്ദേഹത്തെ സാധാരണയായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. 1926-ൽ ഭരണമേറ്റെടുത്ത ഇദ്ദേഹം 1953 -ൽ മരണപ്പെടുന്നത് വരെ രാജാവായി തുടർന്നു. പിന്നീട് വന്ന [[സൗദ് ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌]] (ജനനം-1902, മരണം-1969) 1953 മുതൽ1964 വരെ പതിനൊന്നു വര്ഷം സൗദി അറേബ്യയിൽ അധികാരത്തിലിരുന്നു. [[ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്]] (ജനനം-1904, മരണം-1975) ആണ് സൗദ് രാജാവിനു ശേഷം 1964 മുതൽ 1975 വരെ രാജ്യം ഭരിച്ചത്. ഇദ്ദേഹം അധികാരത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ രാജ്യത്ത് സാമ്പത്തിക രംഗത്തും വിദേശ നയങ്ങളിലും കാതലായ മാറ്റം വരുത്തി. [[പ്രമാണം:Abdullah of Saudi Arabia.jpg|right|thumb|100px|അബ്ദുള്ള രാജാവ്‌ ]] പിന്നീട് 1975 മുതൽ 1982 ൽ അദ്ദേഹം മരിക്കുന്നത് വരെ ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവ് (ജനനം 1912, മരണം -1982) രാജാവായി തുടർന്നു. 1982ൽ അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]] ജിദ്ദ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ സൗദി ഭരണകർത്താവായിരുന്ന ഖാലിദ് രാജാവിന് സമ്മാനിച്ച ആന ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് കീഴിലുള്ള കിലോ -10ലെ മൃഗസംരക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിലായിരുന്നു പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട് ഫഹദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൌദ്‌ (ജനനം-1921, മരണം-2005) 1982 മുതൽ 2005 വരെ രാജാവായി തുടർന്നു. 2005 മുതൽ അബ്ദുള്ള ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ രാജാവായി തുടരുന്നു. ഇതിൽ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ ഒഴികെയുള്ള മറ്റു അഞ്ചു ഭരണാധികാരികളും സഹോദരന്മാരാണ്. == ഭരണ വ്യവസ്ഥ == === പ്രവിശ്യാ ഭരണം === [[പ്രമാണം:Saudi_Arabia_-_Makkah_province_locator.png|left|thumb|[[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യൻ]]‎ ഭൂപടത്തിൽ മക്ക പ്രവിശ്യയുടെ സ്ഥാനം]]‎ [[മക്ക]]‎ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[മക്ക പ്രവിശ്യ|മക്ക പ്രവിശ്യയിലാണ്]]‎ ജിദ്ദ നഗരത്തിന്റെ സ്ഥാനം. [[ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്|ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ]] മകനായ ഖാലിദ് അൽ-ഫൈസൽ രാജകുമാരൻ ആണ് [[സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ|സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രധാന പ്രവിശ്യയായ]] മക്ക പ്രവിശ്യ ഗവർണർ. ഈ പ്രവിശ്യയിലെ വലിയ നഗരം ജിദ്ദയാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.statemaster.com/encyclopedia/Makkah-Province |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-23 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601124752/http://www.statemaster.com/encyclopedia/Makkah-province |url-status=dead }}</ref>. ഉദ്യാന നഗരമായ [[താഇഫ്]]‎ മക്ക പ്രവിശ്യയിലാണ്. === നഗര ഭരണം === ഹാനി അബു റാസ് ജിദ്ദ നഗരസഭയുടെ മേയറും ഖാലിദ്‌ ബിൻ ഫദൽ അഖീൽ ഡെപ്യൂട്ടി മേയറുമാണ്.‍<ref>{{Cite web |url=http://jeddah.gov.sa/english/structure/index.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-23 |archive-date=2010-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226000717/http://www.jeddah.gov.sa/English/structure/index.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010081981360 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-02-01 |archive-date=2014-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214035134/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010081981360 |url-status=dead }}</ref>. കൂടാതെ വ്യത്യസ്ത വകുപ്പുകൾക്കെല്ലാം പ്രത്യേകമായ ഉപ വിഭാഗങ്ങളും നിലവിലുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.jeddah.gov.sa/english/departments/index.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-23 |archive-date=2010-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226005833/http://www.jeddah.gov.sa/English/departments/index.php |url-status=dead }}</ref>. നഗരത്തിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിപാലനവും പൂർണമായും നഗരസഭയുടെ ഭരണത്തിനു കീഴിലാണ്. നഗരത്തിന്റെ ഭാവി പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജിദ്ദ അർബൻ ഒബ്സർവേറ്ററി (JUO)എന്ന സാങ്കേതിക വകുപ്പും 2006 മുതൽ നഗര ഭരണത്തിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ==== നഗര ഭാഗങ്ങൾ ==== ജിദ്ദ നഗരസഭാ പ്രദേശങ്ങൾ 113 ഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <div class="references-small" style="-moz-column-count:5; column-count:3;"> * അൽ-ബസാതീൻ * അൽ-മുഹമദിയ്യ * അൽ-ശാതി * അൽ-നഹദ * അൽ-നയീം * അൽ-സാറ * അൽ-സലാമ * അൽ-ബവാദി * അൽ-രബവ * അൽ-സഫ * അൽ-ഖാലിദിയ * അൽ-റൌദ * അൽ-ഫൈസലിയ * അൽ-അന്തലുസ് * അൽ-അസീസിയ * അൽ-റിഹാബ് * അൽ-ഹംറ * അൽ-മുഷറഫ * അൽ-റുവൈസ് * അൽ-ശറഫിയ * അൽ-വുറൂദ് * അൽ-നസീം * അൽ-ബാഗ്ദാദിയ * അൽ-ശറഖിയ * അൽ-അമാരിയ * അൽ-ഹിന്ദാവിയ * അൽ-സഹൈഫ * അൽ-കന്ദ്ര * അൽ-സുലൈമാനിയ * അൽ-താലബ * അൽ-സബീൽ * അൽ-ഖുറയാത് * ഗുലൈൽ * അൽ-നുസ്ല * അൽ-യമാനിയ * അൽ-ജാമിയ * മദായിൻ അൽ-ഫഹദ് * അൽ-റവാബി * അൽ-വസീറിയ * അൽ-ബാഗ്ദാദിയ അൽ-ഗര്ബിയ * അൽ-ബലദ് * അൽ-അജ്‌വദ് * അൽ-മനാർ * അൽ-സാമിർ * പെട്രോമിൻ * അൽ-മഹ്ജർ * ഒബൂർ അൽ-ജനൂബിയ * അൽ-മർവ * അൽ-ഫയ്ഹ * ബനി മാലിക് * അൽ-ഹരാസത് * അൽ-സലാം * അൽ-മാജിദ് * അൽ-ഗുസൈൻ * അൽ-മസ്ഫ * അൽ-മതാർ അൽ-ഗദീം(പഴയ എയർപോർട്ട്) * അൽ-നൂർ * അൽ-തർഹീൽ (ഡീപോർട്ടെഷൻ) * അൽ-ഇസ്കാൻ അൽ-ജനൂബി * അൽ-തൌഫീഖ് * അൽ-ജൌഹര * അൽ-ജമൂം * അൽ-ഖുംറ * അൽ-ദിഫാ അൽ-ജാവി (എയർ ഡിഫൻസ്) * അൽ-ദഗീഗ് * അൽ-റുബൂ * അൽ-രബീഹ് * അൽ-രിഹേലി * അൽ-സാൽമിയ * അൽ-സനബിൽ * അൽ-സനായിയ (ബവാദി) * അൽ-ആദിൽ * അൽ-ഒലയ * അൽ-ഫൈഹ * അൽ-കരന്തിന * അൽ-അജാവീദ് * അൽ-മുർസലാത്ത് * അൽ-ശൂല * അൽ-കോർണിഷ് * അൽ-വഹ * അൽ -ശൊവാഗ് * അൽ-ഹംദാനിയ * അൽ-സൽഹിയ * അൽ-സലാം * അൽ-മുസ്തവ്ദാത് * അൽ-മുന്താസഹത് * അൽ-മക്രോണ * അൽ-അഹ്മദിയ * അൽ-മൊസാദിയ * ബുറൈമാൻ * അബ്ദുൽ അസീസ്‌ യൂണിവേഴ്സിറ്റി * ഉമ്മു ഹബലൈൻ * പ്രിൻസ് അബ്ദുൽ മജീദ്‌ * കിലോ-2 * കിലോ-3 * കിലോ-8 * കിലോ-5 * കിലോ-7 * കിലോ-10 * കിലോ-11 * കിലോ-13 * കിലോ-14 * ഗുവൈസ * ബാബ്-ശരീഫ് * ബാബ്-മക്ക * അൽ-അമീർ ഫവാസ് * വാദി-ഫാതിമ * ഒബൂർ ശമാലിയ * ഈസ്റ്റ്‌ അല്ഖത് അൽ സാരി * കിംഗ്‌ ഫൈസൽ നേവി ബെയ്സ് * കിംഗ്‌ ഫൈസൽ ഗാർഡ് സിറ്റി * നാഷണൽ ഗാർഡ് റസിഡൻസ്‌ * എയർ ഡിഫൻസ് റസിഡൻസ്‌ * ഖുലൈസ് </div> == ജനജീവിതം == === ജീവിതരീതി === [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെ]] മറ്റു പട്ടണങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വളരെ വ്യത്യസ്തമായ ജീവിത രീതിയാണ് ജിദ്ദയിലേത്. മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ ഇവിടുത്തെ കാലാവസ്ഥയും വിശാലമായ ബീച്ചുമാണ് അതിനു ഒരു കാരണം . ഉഷ്ണ കാലത്ത് വൈകുന്നേരത്തോടെ കുടുംബങ്ങളോട് കൂടി ബീച്ചുകളിൽ വരുന്നവരും മറ്റും പുലർച്ചെ വരെ കാണാം. വാരാന്ത അവധി ദിവസങ്ങളിൽ രാത്രി കാലങ്ങളിൽ ബീച്ചിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും ചൂണ്ടയിട്ടു മീൻ പിടിക്കുന്നവർ ധാരാളമായി ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. === വിശ്വാസം === സൗദി അറേബ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക മതം [[ഇസ്ലാം]] മതമാണ്‌. ജിദ്ദയിൽ ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും മുസ്ലിങ്ങളാണ്. അതിൽ തന്നെ കൂടുതൽ [[സുന്നി|സുന്നി മുസ്ലിങ്ങളും]] ചെറിയ വിഭാഗം [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലിങ്ങളും]]. കൂടാതെ [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യൻ]], പാശ്ചാത്യ, അറബ് ക്രിസ്ത്യാനികളും വസിക്കുന്നുണ്ട്. ജിദ്ദയിൽ 1300 ലധികം മുസ്ലിം പള്ളികളുണ്ട്.<ref>Al-Sharq Al-Awsat Newspaper - [http://www.asharqalawsat.com/details.asp?section=43&issue=10110&article=376124 Report about number of mosques]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മറ്റു മതസ്ഥരുടെ ആരാധനാലയങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ല. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടകർ ജിദ്ദയിൽ വന്നു തുടങ്ങിയത് മുതൽ ഇവിടുത്തെ സാമ്പത്തിക,മത കാര്യ രംഗങ്ങളിൽ വലിയ പുരോഗതി കൈവന്നു. മദ്യം, മയക്കുമരുന്ന് തുടങ്ങിയവയുടെ വ്യാപാരവും ഉപയോഗവും കർശനമായി നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം വസ്തുക്കൾ വിദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് കടത്തുന്നത് തെളിവ് സഹിതം പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ ഇവിടുത്തെ ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്ത് നിയമപ്രകാരം പരമാവധി ശിക്ഷയായ വധശിക്ഷ വരെ ലഭിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. വ്യവസായ സ്ഥാപനങ്ങളും, കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങളും ദിവസത്തിലെ അഞ്ചു നേരങ്ങളിലായുള്ള നമസ്കാര സമയങ്ങളിൽ അടച്ചിടുന്നതാണ്. ഇവിടുത്തെ കോടതി നിയമങ്ങൾ ഇസ്ലാമിക ശരീഅത്ത് നിയമത്തിനു കീഴിലാണ് തയ്യാറാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കുന്ന ജിദ്ദയടക്കമുള്ള സൗദിയുടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും മദ്യ ശാലകൾ പ്രവർ‍ത്തിക്കുന്നതിനും നിരോധനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജിദ്ദയിലെ നിലവിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മസ്ജിദ് ആണ് [[കിംഗ് സൗദ് മോസ്ക്|കിംഗ് സൗദ് മസ്ജിദ്]]. 1987 -ൽ പണി കഴിപ്പിച്ച ഈ മസ്ജിദ് ജിദ്ദയിലെ ശറഫിയയിൽ ആണ്<ref>{{Cite web |url=http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=771 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-04-27 |archive-date=2012-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120112120157/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=771 |url-status=dead }}</ref>. പഴയ ജിദ്ദയുടെ പ്രദേശമായ അൽ-ബലദിലെ അൽ -മസ്ലൂം, അൽ-ശാം, ഗ്രാൻഡ്‌ സൂക്ക്‌, അൽ-നൂരിയ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിരവധി പഴയ പള്ളികൾ ഇന്നും നില നിൽക്കുന്നുണ്ട്‌. അൽ-ഷാഫിഈ മസ്ജിദ്, ഒക്കാഷ മസ്ജിദ്, അൽ -മിമാർ മസ്ജിദ്, അൽ ഹനഫി മസ്ജിദ്, അൽ -പാഷ, ഉസ്മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ മസ്ജിദ് എന്നിവ അവയിൽ ചിലതാണ്. കൂടാതെ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും കൂടി നൂറു കണക്കിന് ആധുനിക രീതിയിലുള്ള പള്ളികളും ഉണ്ട്<ref>http://www.jcci.org.sa/JCCI/EN/About+Jeddah/What+to+See/?cnName=%7B1EA17933-2839-4D48-B379-F35D0139910C%7D{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 70 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്തു കിഴക്ക് ഭാഗത്തായാണ് മുസ്ലിംകളുടെ വിശുദ്ധ കേന്ദ്രമായ [[മക്ക]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ദൈവ കല്പന പ്രകാരം 4000 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് ഇബ്രാഹിം നബി നിർമിച്ചതെന്ന് മുസ്ലീങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്ന [[കഅബ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് വിശുദ്ധ മക്കയിലാണ്. ലോക മുസ്ലിംകൾ അഞ്ചു നേരം ദൈവത്തോട് പ്രാർ‍ത്ഥിക്കുന്നത് ഈ കഅബക്ക് അഭിമുഖമായി നിന്ന് കൊണ്ടാണ്. കൂടാതെ ലോകത്തുള്ള മുസ്ലിംകൾ ഹജ്ജ്‌, ഉം‌മ്ര തീർ‍ത്ഥാടനത്തിന്‌ ഒരുമിച്ചു കൂടുന്നതും മക്കയിലാണ്. [[മുഹമ്മദ് നബി|പ്രവാചകൻ മുഹമ്മദിന്റെ]] പള്ളി നില കൊള്ളുന്ന [[മദീന]], ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 424 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് ഭാഗത്താണ്. മുഹമ്മദ്‌ നബിയുടെ ഭൗതിക ശരീരം മറവു ചെയ്തിട്ടുള്ള ഇവിടെ നബി പരമ്പരയിൽ പെട്ട മറ്റനേകം പേരുടെ [[ഖബ്ർ|ഖബറിടങ്ങളും]] ഉണ്ട്. മക്കയിൽ വരുന്ന വിശ്വാസികൾ മദീന സന്ദർശനവും നടത്തിയതിനു ശേഷം ആണ് മടങ്ങുന്നത്. തീർത്ഥാടകർക്ക് മാത്രമായി ഒരു വിമാനത്താവളവും മദീനയിൽ ഉണ്ട്. തീർത്ഥാടകർക്ക് മെച്ചപ്പെട്ട സേവനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനു വേണ്ടി സൗദി അറേബ്യൻ സർക്കാർ മക്ക,മദീന എന്നീ രണ്ടു വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളിൽ നടത്തിവരുന്ന വൻതോതിലുള്ള വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ജിദ്ദയുടെ കൂടി വികസനത്തിന് സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.saudiembassy.or.jp/En/SA/custodian2.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-04 |archive-date=2018-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181012173201/http://www.saudiembassy.or.jp/En/SA/custodian2.htm |url-status=dead }}</ref>. ഇപ്പോഴുള്ള ഇരുപത്തി അഞ്ചു ലക്ഷം ഹജ്ജ്‌ തീർത്ഥാടകർക്ക് പകരം അഞ്ചു വർഷത്തിനു ശേഷം ഒരു കോടി തീർ‍ത്ഥാടകരെ ഒരുമിച്ചു ഉൾകൊള്ളാൻ പാകത്തിനുള്ള വൻ വികസനമാണ് നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. . ഇത് ,മക്ക,മദീന എന്നീ നഗരങ്ങൾക്കൊപ്പം ജിദ്ദയിലും വ്യാപാര,ടൂറിസം രംഗങ്ങളിൽ വലിയ മുന്നേറ്റം ഉണ്ടാകാൻ സഹായകമാകും എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. === ആചാരങ്ങൾ === ==== വിവാഹം ==== ജിദ്ദയിൽ [[വിവാഹം|വിവാഹങ്ങൾ]] (വിവാഹ സൽക്കാരം) രാത്രിയിൽ 11 മണി മുതൽ പുലർച്ചെ 4 മണി വരെ ആണ് കൂടുതലും നടക്കുന്നത്. 11:30 ഓടു കൂടി സ്വീകരണ ഹാളിലേക്ക് വരുന്ന വധൂ വാന്മാർ 12 മണി മുതൽ അതിഥികളെ സ്വീകരിച്ചു തുടങ്ങുന്നു. തുടർന്ന് നടക്കുന്ന സംഗീത വിരുന്നിനു പരമ്പരാഗത സംഗീത ഇനങ്ങളായ ദഫ്, ടാർ എന്നീ ഇനങ്ങൾ പ്രത്യേക ഗായക സംഘത്തിന്റെ കീഴിൽ നടക്കും. 12 മണി മുതൽ 2-30 വരെ വധൂ വരന്മാരുടെയും അതിഥികളുടെയും സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ നടക്കുന്ന ഈ സംഗീത വിരുന്നിനിടയിൽ നടക്കുന്ന പരമ്പരാഗതമായ ഡാൻസിന്റെ അവസാനത്തിൽ സദസ്യർക്ക് പുറമേ വധുവും വരനും കൂടി പങ്കെടുക്കുന്നു. പുലർച്ചെ 3 - 30 ഓടു കൂടി ബുഫേ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സദ്യയോട് കൂടി വിവാഹ സൽക്കാരം അവസാനിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Nightlife-Jiddah-Wedding_ReceptionsPrivate_Parties-BR-1.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-12 |archive-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090620091915/http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Nightlife-Jiddah-Wedding_ReceptionsPrivate_Parties-BR-1.html |url-status=dead }}</ref>. ==== വസ്ത്രധാരണം ==== [[പ്രമാണം:A Lady from Jeddah 1873.JPG|right|thumb|150px|ജിദ്ദയിലെ പഴയ കാല പരമ്പരാഗത വസ്ത്രം ധരിച്ച സ്ത്രീ(1873-ൽ എടുത്ത ഫോട്ടോ)]] [[പുരുഷൻ|പുരുഷന്മാരുടെ]] പരമ്പരാഗതമായ വേഷം കഴുത്ത് മുതൽ താഴോട്ടു കാൽപ്പാദം വരെയുള്ള വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രമാണ്. തോബ്‌ എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്ന ഈ വസ്ത്രത്തിന് കൂടെ തലയിൽ കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള വട്ടക്കെട്ടോട് കൂടിയ ഒരു തുണിയും ധരിക്കാറുണ്ട്. [[സ്ത്രീ|സ്ത്രീകൾ]] യാത്രക്കും ഷോപ്പിങ്ങിനും മറ്റും വീട്ടിൽ നിന്നും പുറത്തിറങ്ങുമ്പോൾ ശരീരമാസകലം മറയുന്ന അബായ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രം ധരിക്കൽ നിർബന്ധമാണ്‌<ref>{{Cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Local_Customs-Jiddah-Wearing_the_veil-BR-1.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-12 |archive-date=2010-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100504142502/http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Local_Customs-Jiddah-Wearing_the_veil-BR-1.html |url-status=dead }}</ref>. പുരുഷന്മാർ തമ്മിൽ കണ്ടു മുട്ടുമ്പോളും സ്ത്രീകൾ തമ്മിൽ കണ്ടു മുട്ടുമ്പോളും പരസ്പരം കൈ കുലുക്കി മൂന്നു തവണ കവിളുകൾ പരസ്പരം തട്ടിച്ചു കൊണ്ടുള്ള പരമ്പരാഗതമായ രീതിയും നിലവിലുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Local_Customs-Jiddah-Greetings_customs-BR-1.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-12 |archive-date=2015-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121083809/http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Local_Customs-Jiddah-Greetings_customs-BR-1.html |url-status=dead }}</ref> . === ആഹാര രീതി === [[പ്രമാണം:Jeddah-chili's.jpg|left|thumb|ചിലീസ്‌ ഹോട്ടൽ ജിദ്ദ]] വിവിധ രാജ്യക്കാരുടെയും ഗോത്രക്കരുടെയും സംഗമസ്ഥലമാണ് ജിദ്ദ. പ്രധാന ഭക്ഷണം മൈദ കൊണ്ട് തയ്യാറാക്കുന്ന [[ഹുബ്‌സ്|ഖുബ്സ്]] എന്ന പേരിലുള്ള റൊട്ടിയാണ്. [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെ]] മറ്റു പട്ടണങ്ങളെ പോലെ തന്നെ പ്രസിദ്ധമാണ് ജിദ്ദയിലെ ബസ്മതി അരിയും കോഴിയിറച്ചിയും കൊണ്ട് തയ്യാറാക്കുന്ന നജ്ദി കബ്സ. കൂടാതെ [[മന്തി|യെമനി മന്തിയും]] ജിദ്ദയിലെ ഉച്ച ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രമുഖ വിഭവമാണ്. [[ഷവർമ്മ]], [[കൊഫ്ത]], [[കബാബ്]], [[സാൻഡ്‌വിച്ച്|സാൻഡ്‌വിച്,]]<nowiki/>ബർഗർ തുടങ്ങിയ ഇറച്ചിയിൽ വേവിച്ച ഫാസ്റ്റ്‌ ഫുഡ്‌ ഇനങ്ങളും വിപണിയിൽ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്നു. [[ലെബനാൻ|ലബനീസ്]], [[തുർക്കി|തുർക്കിഷ്‌]], [[സിറിയ|സിറിയൻ]] ഹോട്ടലുകളിൽ ലഭിക്കുന്ന റമളാൻ സമൂസ, ഫൂൽ-തമ്മീസ്‌ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങൾ വൈകുന്നേരത്തെ ഭക്ഷണ ഇനങ്ങളാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/what-where-to-eat-in-jeddah/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106004944/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/what-where-to-eat-in-jeddah/index.html |url-status=dead }}</ref>. [[പ്രമാണം:Kabsa.jpg|right|thumb|സൗദി അറേബ്യൻ ഭക്ഷണമായ കബ്സ]] അന്താരാഷ്ട്ര ഭക്ഷണ ഇനങ്ങളും ജിദ്ദയിൽ പ്രശസ്തമാണ്. അമേരിക്കൻ ശൃംഖലകളായ മാക്‌ ഡോനാൾഡ്, ബർഗർ കിംഗ്‌, ടോമിനോസ്‌ പിസ, കെ എഫ്‌ സി, ചിലീസ്‌ എന്നിവയുടെ ബ്രാഞ്ചുകളും ചൈനീസ്, ഇന്ത്യൻ, ഇറാനിയൻ തുടങ്ങിയ ഏഷ്യൻ ഭക്ഷണ ശാലകളും സജീവമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://directrooms.com/saudi-arabia/travel-guides/jeddah/eating-out.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218055042/http://directrooms.com/saudi-arabia/travel-guides/jeddah/eating-out.htm |url-status=dead }}</ref>. ജിദ്ദ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാന പ്രാദേശിക ഫാസ്റ്റ്‌ ഫുഡ്‌ ശൃംഖലയാണ് അൽ ബൈക്ക്‌ ബ്രോസ്റ്റ്‌. കൂടാതെ കേരളീയ ഭക്ഷണ ശാലകൾ എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ഉണ്ട്. ബൂഫിയ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ലഘു ഭക്ഷണ ശാലകളാണ് സാധാരണക്കാർ കൂടുതലായി ആശ്രയിക്കുന്നത്. ബർണീസ് , ജോഫറീസ്‌, സ്റ്റാർ ബക്ക്സ് തുടങ്ങിയവയാണ് ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന കോഫി ഷോപ്പുകൾ. {{ചട്ടം|ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന പഞ്ചനക്ഷത്രഹോട്ടലുകളുടെ പട്ടിക}} ഹിൽട്ടൻ ഹോട്ടൽ • ഡോറ ബീച്ച് ഹോട്ടൽ • ഹോട്ടൽ ലെ മെറിഡിയൻ • മൂവൻപിക്ക് ഹോട്ടൽ • രാഡിസ്സൺ സാസ് വിങ്ങ്സ് • ഇന്റർ കോണ്ടിനെൻറൽ • ഷെറാട്ടൻ ബീച്ച് • അൽ അതാസ്‌ • കോർണിഷ് റോസ് വുഡ് • റൊട്ടാന സ്യൂട്ട്സ്‌ • ഹോളിഡേ ഇൻ • റെഡ് സീ പാലസ് • അൽ ബുസ്താൻ ഹോട്ടൽ • റിസോർട്ട് ബന്നഓയി • ജിദ്ദ ഓർക്കിഡ് • പാർക്ക്‌ ഹയാത്ത് • വില്ലാസ്‌ രമദ • പാലസ് ഹാലിദിയ • മാരിയറ്റ് • ക്രൌൺ പ്ലാസ • സാൻഡ്‌ ഹോട്ടൽ • വെസ്ട്ടിൻ ഹോട്ടൽ {{ചട്ടം-പാദഭാഗം|}} <!-- == അൽ ബൈക്ക്‌ (ബ്രോസ്റ്റ്‌) == ജിദ്ദ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാന ഫാസ്റ്റ്‌ ഫുഡ്‌ ശൃംഖലയാണ് അൽ ബൈക്ക്‌ ബ്രോസ്റ്റ്‌. ജിദ്ദയെ കൂടാതെ സമീപ പ്രദേശങ്ങളായ മക്ക,മദീന,യാമ്പു എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇതിന്റെ ശാഖകൾ ഉണ്ട്. ഓർകൂട്ടിലും ഫേസ്‌ബുക്കിലും കൂട്ടായ്മകൾ രൂപവത്കരിച്ചു കൊണ്ട് ഇതിന്റെ ആരാധക സമൂഹം രൂപപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. --> === ഉച്ചാരണം === ജിദ്ദയിലെ ഉച്ചാരണ രീതി പ്രാദേശിക മാതൃകയായ [[ഹിജാസ്|ഹിജാസി]] ഭാഷയാണ്. [[മക്ക]], [[മദീന]], [[യാമ്പു]], [[താഇഫ്]] തുടങ്ങിയ ജിദ്ദയുടെ അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളിലും ഈ ഉച്ചാരണ രീതിയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.jeddah.gov.sa/english/jeddah/pronunciation.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-08 |archive-date=2009-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090916011155/http://www.jeddah.gov.sa/English/jeddah/pronunciation.php |url-status=dead }}</ref>. മറ്റു ഗൾഫ്‌ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ് ഹിജാസി ഉച്ചാരണരീതി എങ്കിലും [[ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭാഷ|ഈജിപ്ഷ്യൻ]], ലവന്റൈൻ പ്രാദേശിക [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] ഉച്ചാരണ രീതികളടക്കം മറ്റെല്ലാ അറബിക് മൊഴികളുമായും കുറെയൊക്കെ പൊരുത്തപ്പെട്ടു പോകുന്നതാണ് ഈ ഉച്ചാരണ രീതി. ചില പ്രധാന ഹിജാസി ഉച്ചാരണ മൊഴികൾ: {| class="wikitable" |- ! ഹിജാസി !! അർത്ഥം |- | ദഹീൻ || ഇപ്പോൾ |- | ഹാദാ || അത് |- | എശ് || എന്ത് |- | ഏഹ്ന || നമ്മൾ(ഞങ്ങൾ) |- | ഹുമ്മ || അവർ |- | ഹതോല || ഇവ |- | അദീലോ || നൽകുക |- | എശ്ബക് || എങ്ങനുണ്ട് നിനക്ക് |} == പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ == === കിംഗ്‌ ഫഹദ്‌ ജലധാര === [[പ്രമാണം:King Fahd’s Fountain.jpg|left|thumb|150ബിന്ദു|കിംഗ്‌ ഫഹദ്‌ ജലധാര]] ജിദ്ദയിലെ അൽ ഹമ്രയിൽ [[ചെങ്കടൽ|ചെങ്കടലിൽ]] ‌തീരത്തോട് ചേർന്ന് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാര]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജലധാരയാണ്.<ref name= />. [[ഗിന്നസ് പുസ്തകം|ഗിന്നസ് ബുക്കിൽ]] സ്ഥാനം പിടിച്ച ഈ ജലധാര 1985 ലാണ് പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. അന്നത്തെ [[സൗദി അറേബ്യയുടെ ഭരണാധികാരികൾ|സൗദി രാജാവായിരുന്ന]] [[ഫഹദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌|ഫഹദ്‌]] ജിദ്ദക്ക് വേണ്ടി ദാനം ചെയ്ത ഈ ജലധാര അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാമത്തിൽ ആണ് അറിയപ്പെടുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.saudinf.com/main/a853.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-10-18 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419022022/http://www.saudinf.com/main/a853.htm |url-status=dead }}</ref>.ചെങ്കടലിൽ നിന്നും 312 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ രാത്രിയിൽ ശക്തി കൂടിയ [[വൈദ്യുതി]] വിളക്കുകളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ജലധാര ജിദ്ദയിലെ പല പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നും കാണാൻ സാധിക്കും. ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന ആകർഷണമായ ജലധാര ജിദ്ദയിലെ രാജകൊട്ടാരമായ സലാം പാലസിനടുത്താണ്. മണിക്കൂറിൽ 375 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ വെള്ളം പമ്പ് ചെയ്യുന്ന 3.5 മെഗാവാട്ട് ശക്തിയുള്ള മൂന്നു സെന്ററിഫ്യുജൽ പമ്പുകളും പതിനെട്ടു അനുബന്ധ പമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ ജലധാര പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. വർഷത്തിൽ ഒരുമണിക്കൂർ ഭൂമിക്കു വേണ്ടി ലോകം ലൈറ്റണയ്ക്കുന്ന വേൾഡ് വൈഡ് ഫണ്ടിൻറെ [[എർത്ത് അവർ]] പരിപാടിയുമായി സഹകരിച്ചു കൊണ്ട് ജിദ്ദയിലെ ജലധാരയും അതിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്. 2010 ഫെബ്രുവരി 17 നു [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] റെഡ് ബുൾ എയർ ഫോർസിലെ സ്കൈ ജമ്പർ ആയ ഓതെർ ലോറെൻസ് എന്ന മുപ്പത്തിയഞ്ചുകാരൻ കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാരക്ക് മുകളിലൂടെ ഡൈവ് ചെയ്തു കൊണ്ട് അന്താരാഷ്‌ട്ര ബഹുമതി സ്വന്തമാക്കി<ref name= />. === കിംഗ്‌ഡം ടവർ === ലോകത്തിലെതന്നെ എറ്റവും‌ ഉയരം കൂടിയ ടവറാണ് ജിദ്ദയിൽ‌ നിർമ്മാണം നടക്കുന്ന [[കിംഗ്‌ഡം ടവർ]] (അറബി برج المملكة‎‎)<ref name= />. ജിദ്ദ നഗര ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും 30 കിലോമീറ്റർ വടക്കുള്ള ഒഭുർ എന്ന സ്ഥലത്താണ് കിംഗ്‌ഡം ടവർ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഈ ടവർ ആയിരം മീറ്ററിലധികം ഉയരുമുണ്ടാകും. [[സ്വർണം|സ്വർണ]] നിറത്തിൽ [[ആകാശം|ആകാശത്തേക്ക്‌]] കുതിക്കാൻ നിൽക്കുന്ന റോക്കറ്റെന്നു തോന്നുന്ന തരത്തിലാണണ്‌ ഈ കെട്ടിടം രൂപകൽപന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ജിദ്ദ എകണോമിക് കമ്പനിക്ക് കീഴിൽ ജിദ്ദയുടെ വടക്കൻ മേഖലയിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന കിങ്ഡം സിറ്റിയുടെ മുഖ്യ ശ്രദ്ധാ കേന്ദ്രമാകുന്ന ഈ ടവർ ഉയരത്തിലെന്ന പോലെ മറ്റു പല സംവിധാനങ്ങളിലും പ്രത്യേകതയുള്ളതായിരിക്കും. === കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള സാമ്പത്തിക നഗരം === ജിദ്ദ നഗര ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും നൂറു കിലോ മീറ്റർ ദൂരെ ആണ് അത്യാധുനിക രീതിയിൽ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന [[കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള സാമ്പത്തിക നഗരം]] (King Abdullah Economic City). 2005 ൽ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ ഈ വൻ പദ്ധതിക്ക് സൗദി രാജാവായ അബ്ദുള്ള ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൌദ്‌ ആണ് തറക്കല്ലിട്ടത്. ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായ മക്ക മേഖലയിൽ പെടുന്ന ഈ സാമ്പത്തിക നഗരത്തിനു പുതിയ ജിദ്ദ നഗരം (new jeddah city) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. 173 കിലോമീറ്റർ (66.8 sq mi) വിസ്തൃതിയിലുള്ള ഈ നഗരം ജിദ്ദയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്ത് കടൽ തീരത്തോട് ചേർന്ന് [[റാബിഗ്]] പട്ടണത്തിനടുത്ത് ആണ്. ഇരുപതു ലക്ഷത്തിൽ കൂ‌ടുതൽ ആളുകളെ ഉൾ‍കൊള്ളാവുന്ന 300 ബില്യൻ ($ 80 ബില്യൻ) റിയാലിന്റെ ഈ പദ്ധതി പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ പത്തുലക്ഷത്തിനു മുകളിൽ തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടും<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7446923.stm|title=BBC - New cities rise from Saudi desert}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2008/01/20/business/worldbusiness/20saudi.html?ref=business&pagewanted=all|title=New York Times - The Construction Site Called Saudi Arabia}}</ref>. ആദ്യഘട്ട നിർമ്മാണം 2010 ൽ പൂർത്തീകരിച്ചു തുറക്കുന്ന ഈ സാമ്പത്തികനഗരം പൂർണ്ണമായും പ്രവർത്തന സജ്ജമാവുക 2020 ൽ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയാകുന്നതോടെയാണ്‌ . 2.5 മില്യൺ ചതുരശ്ര മീറ്റർ വലിപ്പമുള്ള ഇവിടുത്തെ [[തുറമുഖം]] വർഷം തോറും 300,000 തീർഥാടകരെ ലക്‌ഷ്യം വെക്കുന്നു. === ഹവ്വ ഖബറിടം === [[പ്രമാണം:Eve cave.jpg|left|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ ഹവ്വ ഖബറിടം]] ആദിമ സൃഷ്ടികളായ [[ആദാം|ആദം]]-[[ഹവ്വ]] ദമ്പതികളിലെ ഹവ്വയെ മറവു ചെയ്തിരിക്കുന്നതു ജിദ്ദ നഗര മധ്യത്തിലെ ബാബ് മക്കയിലാണ്. സ്വർഗത്തിൽ നിന്നും വിലക്കപ്പെട്ട കനി ഭക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ആദമിനെയും ഹവ്വയെയും [[അല്ലാഹു ]]സ്വർഗത്തിൽ നിന്നും പുറത്താക്കുകയും തുടർന്ന് ആദം നബി സിലോണിലും ഹവ്വാ ബീവി ജിദ്ദയിലും എത്തിപ്പെട്ടു എന്നാണ് ഇസ്ലാമിക വിശ്വാസം. പിന്നീട് രണ്ടു പേരും മക്കയിലെ അറഫയിൽ പുനഃസമാഗമിക്കുകയും മരണ ശേഷം ആദം നബിയെ മക്കയിലും ഹവാ ബീവിയെ ജിദ്ദയിലും മറവു ചെയ്തു. മക്ക മദീന തീർഥാടകരുടെ പ്രധാന സന്ദർശന സ്ഥലം കൂടിയാണ് മനുഷ്യ കുലത്തിന്റെ മുത്തശ്ശി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹവ്വയുടെ ഖബറിടം. മുത്തശ്ശി എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന അറബി വാക്കായ ജിദ്ദ ഇതിൽ നിന്നും ഉടലെടുത്തതാണ് എന്നതിനാൽ ജിദ്ദ ചരിത്രത്തിൽ പ്രധാനസ്ഥാനമുള്ള ഹവ്വ ഖബറിടം ജിദ്ദ എന്ന പേരുമായും ബന്ധമുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-sightseeing/eve-cave-in-jeddah.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2008-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923204459/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-sightseeing/eve-cave-in-jeddah.html |url-status=dead }}</ref>. === ജിദ്ദ ബീച്ച് === [[പ്രമാണം:Jdbeach-sunset.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദ ബീച്ചിലെ ഒരു സായാഹ്ന കാഴ്ച]] [[ചെങ്കടൽ]] തീരത്തെ മനോഹരമായ ജിദ്ദ നഗരം ചെങ്കടലിന്റെ റാണി എന്ന അപരനാമത്തിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ഒബൂർ മുതൽ ജലധാര വരെയുള്ള നൂറു കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുള്ള [[ജിദ്ദ ബീച്ച്]] ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ ബീച്ചുകളിലൊന്നാണ്<ref name= />. ജിദ്ദയിലെ ഏറ്റവും ആകർഷണീയമായ കാഴ്ചയായ [[കിംഗ്‌ ഫഹദ് ജലധാര]] അൽ ഹംറയിൽ ചെങ്കടൽ തീരത്തോട് ചേർന്നാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മുപ്പതിൽ കൂടുതൽ പാർക്കുകളും, അനേകം റിസോർട്ടുകളും കൂടാതെ ദുറത് അൽ അറൂസ് അടക്കമുള്ള സ്വകാര്യ ബീച്ചുകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>http://www.jcci.org.sa/JCCI/EN/About+Jeddah/Jeddah+City/?cnName={1B50777B-50E2-4F6D-B002-C8B0DEF2932F}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.മനോഹരമായ കടൽ തീരവും അനേകം റിസോർട്ടുകളും അടങ്ങിയ പ്രദേശമായ ജിദ്ദയുടെ വടക്ക് ഭാഗത്തുള്ള ഒബൂർ, അൽ ബിലാദ് ബീച്ച് , അൽ നഖീൽ, ബ്ലൂ ബീച്ച്, ദി പിന്നക്ലെസ് , ഒബൂർ ക്രീക്ക് , അന്ദലുസ് മറീന, ബ്രോക്കെൻ ഡക്ക്, നോർത്ത് കോർണിഷ്, സൗത്ത് കോർണിഷ്, റാബിഗ് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ പേരുകളിലുള്ള വിശാലമായ പ്രദേശമാണ് ജിദ്ദ ബീച്ച്. ലോകത്തെ പ്രമുഖ ഹോട്ടലുകളെല്ലാം ഈ ബീച്ചിനോട് ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.sauditourism.com.sa/en/Experiences/news.aspx?NewsID=23 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-16 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728113109/http://www.sauditourism.com.sa/en/Experiences/news.aspx?NewsID=23 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Things_To_Do-Jiddah-Corniche_Beach_sea-R-1.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === ജിദ്ദ കൊടിമരം=== ലോകത്ത ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൊടിമരം ആണ് ജിദ്ദ കൊടിമരം. സഊദി അറേബ്യയുടെ 84ാം ദേശീയദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് ഈ കൊടിമരം സ്ഥാപിച്ചത്. ജിദ്ദയിൽ അൽഅന്തുലുസ് റോഡ് ടണലിനു മുകളിലുള്ള കിംഗ് അബ്ദുല്ല ചത്വരത്തിലാണ് ഇതു സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 171 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള കൊടിമരത്തിൽ ഉയർത്തുന്ന 49.5 മീറ്റർ നീളവും 33 മീറ്റർ വീതിയുമുള്ള കൂറ്റൻ കൊടിക്ക് 5.7 ടൺ ഭാരമുണ്ട്. സഊദി അറേബ്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നമായ വാളും പനയും കിംഗ് അബ്ദുല്ല ചത്വരത്തിലുണ്ട്. === ഫഖീഹ് അക്വേറിയം === അക്വേറിയം രംഗത്തെ അതിനൂതന സംവിധാനങ്ങളോടെ ജിദ്ദയിലെ ചെങ്കടൽ തീരത്ത് ആണ് ചെങ്കടലിലെ അപൂർവ മത്സ്യങ്ങൾ ഉൾകൊള്ളുന്ന ഫഖീഹ് [[അക്വേറിയം]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്<ref name= />. ചെങ്കടലിലെ വിവിധയിനം [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങളും]] മറ്റു [[ജീവി|ജീവികളും]] ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് അക്വേറിയം. 150ഓളം കുളങ്ങളിലായി 200 ഇനം വിവിധയിനം മത്സ്യങ്ങളും ജന്തുക്കളുമായി 7000 ൽ അധികം ജീവികൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് ഫഖീഹ് അക്വേറിയം. മത്സ്യങ്ങളെയും ജന്തുക്കളെയും കടലിനടിയിൽ കാണുന്ന പ്രതീതി ഉളവാക്കാൻ വെള്ളത്തിനടിയിൽ തുരങ്കങ്ങളുണ്ടാക്കിയാണ് അക്വേറിയം നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[സ്രാവ്|സ്രാവുകൾക്കും]] [[ഡോൾഫിൻ|ഡോൾഫിനുകൾക്കും]] കടൽ ചെടികൾക്കും അലങ്കാരമത്സ്യങ്ങൾക്കും പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. [[കടൽ]] പ്രകൃതിയും മനോഹാരിതയും സന്ദർശകർക്ക് ആസ്വധിക്കാൻ പാകത്തിലും ശബ്ദ വെളിച്ച സംവിധാനങ്ങളോടും കൂടിയ അക്വേറിയത്തിൽ കുട്ടികൾക്ക് മത്സ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച ഫിലിം കാണാനും സെമിനാറുകൾക്കും സൗകര്യവുമുണ്ട്‌<ref name= />. === സംഗ്രഹാലയങ്ങൾ === ജിദ്ദയിൽ നിലവിലുള്ള [[സംഗ്രഹാലയം|കാഴ്ച ബംഗ്ലാവുകളും]] ശേഖരണങ്ങളും പഠനാർഹമായ നിരവധി സംഭാവനകൾ നൽകുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://jeddah.gov.sa/english/directories/entertainment/museums.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-21 |archive-date=2010-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226011111/http://www.jeddah.gov.sa/English/directories/entertainment/museums.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2008070210742 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-21 |archive-date=2008-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080804044722/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2008070210742 |url-status=dead }}</ref>. [[പ്രമാണം:Naseef House.jpg|right|thumb|നസീഫ് ഹൌസ്]] * നസീഫ് ഹൗസ് അൽ-ബലദിലുള്ള ഹിസ്റ്റൊറിക്കൽ ഏരിയയിലാണ് പഴയ കാല [[വാസ്തുവിദ്യ|വാസ്തുശില്പ]] കലയിലുള്ള [[നസീഫ് ഹൗസ്]]. ജിദ്ദയിലെ പഴയ കാല വ്യാപാരിയായിരുന്ന ഷെയ്ഖ് ഉമർ അഫന്തി നസീഫ് എന്ന വ്യക്തിയുടെ വീടാണ് പിന്നീട് നസീഫ് ഹൗസ് എന്ന പേരിൽ മ്യൂസിയമാക്കി മാറ്റിയത്. * അൽ -തയ്ബത് സിറ്റി മ്യൂസിയം ജിദ്ദയിലെ വലിയ മ്യൂസിയങ്ങളിൽ ഒന്നായ അൽ -തയ്ബത് സിറ്റി മ്യൂസിയം പഠനാർഹമായ വ്യത്യസ്ത [[സംസ്കാരം|സംസ്കാരങ്ങളുടെ]] സംഗമ കേന്ദ്രമാണ്. ജിദ്ദയിലെ സിത്തീൻ സ്ട്രീറ്റിൽ 10 ,000 ചതുരശ്ര മീറ്ററിൽ പ്രദേശത്ത് 12 കെട്ടിടങ്ങളിൽ നിറയെ സജ്ജമാക്കിയിരിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ ലൈബ്രറിയും [[തടി]], [[ചുണ്ണാമ്പ്]], [[കല്ല്]] എന്നിവയിൽ തീർത്ത ജിദ്ദയുടെ പഴയ കാല വാസ്തുവിദ്യകളുടെ പ്രതിഫലനവും അടങ്ങിയ വിശാലമായ മ്യൂസിയമാണ് അൽ -തയ്ബത് സിറ്റി മ്യൂസിയം‌. * ജിദ്ദ സയൻസ് ആൻഡ്‌ ടെക്നോളജി മ്യൂസിയം വിനോദവും പഠനവും സമന്വയിപ്പിച്ച് കൊണ്ടുള്ള ആധുനിക രീതിയിലുള്ള ശാസ്ത്രീയവും സാംസ്കാരികവുമായ കേന്ദ്രമാണ് ജിദ്ദ സയൻസ് ആൻഡ്‌ ടെക്നോളജി മ്യൂസിയം. രണ്ടായിരത്തിലെ കണക്കനുസരിച്ച് 170 ,000 കൂടുതൽ സന്ദർശകർ വർഷം തോറും ഈ മ്യൂസിയം സന്ദർശിക്കുന്നുണ്ട്. * മറൈൻ സയൻസ് കോളേജ് മ്യൂസിയം ജീവനുള്ള മീനുകളും മീനുകളുടെ ഫോസിലുകളും അടങ്ങിയ പ്രദർശന കേന്ദ്രമാണ് മറൈൻ സയൻസ് കോളേജ് മ്യൂസിയം. * ആർട്സ് ഹെരിറ്റേജ് മ്യൂസിയം രണ്ടു നിലകളിലായി ലൈബ്രറിയും പഴയ [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യൻ]] വാസ്തുശില്പ ശേഖരവും അടങ്ങിയതാണ് ആർട്സ് ഹെരിറ്റേജ് മ്യുസിയം * അബ്ദുൽ ഹാലിം റദ്വ മ്യൂസിയം പ്ലാസ്റ്റിക് കലാ ചിത്രങ്ങളുടെ ശേഖരങ്ങളാണ് അബ്ദുൽ ഹാലിം റദ്വ മ്യൂസിയത്തിൽ ഉള്ളത്. അറബികവി ആയിരുന്ന അബ്ദുൽ ഹാലിം റദ്വയുടെ 3500 ൽ കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. * അബ്ദുൽ റഊഫ് അൽ-ഹസ്സൻ ഖലീൽ മ്യുസിയം * കൊഴാം പാലസ് മ്യൂസിയം എൺപതു വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവ് നിർമിച്ച ഈ കൊട്ടാരത്തിൽ ഇപ്പോൾ ആദ്യത്തെ മുസ്ലിം ഖലീഫയായിരുന്ന [[അബൂബക്കർ സിദ്ദീഖ്‌]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വസ്തുക്കളുടെ പ്രദർശനമാണ് ഉള്ളത്. ഇത് മ്യൂസിയമായി മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ് സൌദ്‌ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണ കാര്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ഓഫീസ് ആയി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ ഇവിടേയ്ക്ക് സന്ദർശകർക്ക് പ്രവേശനം നൽകുന്നു. കൂടാതെ സ്ത്രീകൾക്കും വിദ്യാർത്ഥിനികൾക്കും വൈകുന്നേരം അഞ്ചുമണി മുതൽ ഏഴുമണി വരെ പ്രത്യേകമായ സന്ദർശന സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. * സഫിയ ബിൻ സാഗർ മ്യൂസിയം സൗദി അറേബ്യൻ പാരമ്പര്യവും പൂർവിക സമ്പത്തുകളും സംരക്ഷണം നൽകുന്ന ഇവിടെ പ്ലാസ്റ്റിക് കലാ ചിത്രങ്ങളുടെ വിപുലമായ ശേഖരണങ്ങളും ഉണ്ട്. * ഹോം ആർട്സ് മ്യൂസിയം 1997 ൽ തുടങ്ങിയ ഹോം ആർട്സ് മ്യൂസിയത്തിൽ പുരാതന വീടുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വസ്തുക്കളുടെ വിപുലമായ പ്രദർശനം ഉണ്ട്. * ജിദ്ദ റീജണൽ മ്യുസിയം * ജിദ്ദ മുനിസിപ്പൽ മ്യുസിയം === ശില്പങ്ങൾ === [[പ്രമാണം:Jed roundabout.jpg|left|thumb|ജിദ്ദ നഗരത്തിലെ റോഡിനു നടുവിലുള്ള ഒരു ശിൽപ്പം|കണ്ണി=Special:FilePath/Jed_roundabout.jpg]] നൂറു കണക്കിന് [[ശിൽപകല|ശിൽപകലാ]] രൂപങ്ങളാണ് ജിദ്ദയിലെ തെരുവുകളിൽ വിവിധയിടങ്ങളിലായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ജിദ്ദയിലെ രാജ പാതകളടക്കമുള്ള റോഡുകൾക്ക് നടുവിലും പാർക്കിലും ബീച്ചുകളിലും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഇത്തരം ശില്പങ്ങൾ വളരെ മനോഹരമാണ്<ref name= />. കല്ല്, തടി, ലോഹങ്ങൾ, കോൺക്രീറ്റ് മുതലായ വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടാണ് ഇവ നിർമിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഓരോ സ്ഥലത്തും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ശിൽപങ്ങളുടെ പേരിലാണ് ചിലയിടങ്ങളിൽ ആ സ്ഥലങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. സൈക്കിൾ (ദറാജ)‍, ഗ്ലോബ് (കുർറൽ അര്ളിയ്യ), പന്ത് (കുർറ) ‍എന്നിങ്ങനെ വിവിധ പേരുകളിൽ അവ അറിയപ്പെടുന്നു. റോഡുകളുടെ വികസനത്തിനും മേൽപ്പാല നിർമ്മാണങ്ങൾക്കും വേണ്ടി പഴയ ചില ശിൽപ്പങ്ങൾ മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. === മൃഗശാലകൾ === ജിദ്ദ നഗരത്തിൽ തഹലിയ, പഴയ മക്ക റോഡിലെ കിലോ 10 എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലായി രണ്ടു മൃഗശാലകളാണ് ഉള്ളത്. * ജിദ്ദ-മക്ക റോഡിൽ കിലോ 10 എന്ന സ്ഥലത്താണ് ജിദ്ദ നഗരസഭയുടെ കീഴിലുള്ള മൃഗശാല. 106 തരത്തിലുള്ള ആയിരത്തിലധികം പക്ഷി മൃഗ വർഗങ്ങൾ ഉള്ള ഇവിടെ പുരുഷന്മാർ, കുടുംബങ്ങൾ, കുട്ടികൾ എന്ന രീതിയിൽ സന്ദർശന സമയം ക്രമീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Things_To_Do-Jiddah-Beautiful_Creatures_Zoo-BR-1.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204065805/http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/Things_To_Do-Jiddah-Beautiful_Creatures_Zoo-BR-1.html |url-status=dead }}</ref>. * 1895 -ൽ വെസ്മി മുബാറക് അൽ-വെസ്മി എന്ന വ്യക്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം പരിശ്രമത്താൽ സ്ഥാപിച്ചതാണ് ജിദ്ദ നഗര ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും പത്തു കിലോ മീറ്റർ ദൂരെ തഹലിയയിലുള്ള മൃഗ ശാല. സൗദി അറേബ്യയിൽ നിന്നും വിദേശത്തു നിന്നും ഉള്ള ഇരുന്നൂറ്റി അമ്പതിൽ പരം സസ്തനികൾ ഇപ്പോൾ ഇവിടെയുണ്ട്. === തായിഫ് === [[പ്രമാണം:Taifroad.jpg|right|thumb|തായിഫിലേക്കുള്ള പാതയിലെ മനോഹരമായ മല നിരകൾ ]] ജിദ്ദ പട്ടണത്തിൽ നിന്നും രണ്ടുമണിക്കൂർ കാർ യാത്ര ചെയ്‌താൽ എത്താവുന്ന [[താഇഫ്]], കുന്നുകളും മലകളും നിറഞ്ഞ പ്രദേശമാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 1,879 m (6,160 ft) ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന തായിഫ്‌, സൗദി അറേബ്യയുടെ കാർഷികമേഖല കൂടിയാണ്. കൂടാതെ വാർഡ്‌ തായിഫി (തായിഫ് റോസാപ്പൂ), ലാവണ്ടാർ എന്നിവയടക്കം പൂക്കൃഷിയും ധാരാളമായി ഇവിടെയുണ്ട്. ജിദ്ദ പട്ടണത്തിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, തണുത്ത കാലാവസ്ഥയും വർഷത്തിൽ നിരവധി തവണ ഇടിയോടു കൂടിയ മഴയും ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശമാണ് തായിഫ്‌. '''റോസാപ്പൂമേള''' തായിഫിൽ വർഷം തോറും നടക്കാറുള്ള റോസാപ്പൂമേള കാണാൻ സൗദിയുടെ വിവിധ പ്രവിശ്യകളിൽനിന്ന് ആയിരക്കണക്കിനു പേർ എത്താറുണ്ട്. ലൂന പാർക്കിനടുത്ത അൽസിഭാദ് ഗാർഡനിൽ ഒരുക്കുന്ന മേളയോടനുബന്ധിച്ച് തായിഫ് നഗരസഭ ഭീമൻ പൂക്കളം ഒരുക്കാറുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010042069915 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-04-25 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728115945/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010042069915 |url-status=dead }}</ref>‌. മേള രണ്ടാഴ്ച നീണ്ടുനില്ക്കും. പുഷ്പപ്രദർശനത്തോടനുബന്ധിച്ച് വിവിധ സാംസ്‌കാരികപരിപാടികളും സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. തായിഫിൽ റോസാപ്പൂ വിളവെടുപ്പുകാലമായ മാർച്ച്‌-ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിലാണ് പുഷ്പമേള നടക്കുന്നത്. തായിഫിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ 760 റോസാപ്പൂതോട്ടങ്ങളും ഇതിനായുള്ള 23 ഫാക്ടറികളും ഉണ്ട്. ഓരോ വർഷവും 233 ദശലക്ഷം റോസാപ്പൂക്കളാണ് ഇവിടെനിന്നും വിളവെടുക്കുന്നത്. ശഫാ, അനുഹദാ, ബനു സഅദ് മേഖലകളിലാണ് റോസാപ്പൂ തോട്ടങ്ങളുള്ളത്. മേളയിൽ പുഷ്പകർഷകർക്ക് പോത്സാഹനം നൽകുന്ന വിവിധ പരിപാടികളും നടക്കുന്നു<ref>http://events.alriyadh.gov.sa/sites/English/Events/Lists/Events%20List/DispForm.aspx?ID=2980{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === മൂൺ പർവതം === മറ്റൊരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ മൂൺ പർവതത്തിലേക്ക്‌ (moon mountain/ജബൽ അൽ-ഖമർ) ജിദ്ദയിൽ നിന്നും 45 മിനിട്ടു കാർ യാത്ര ചെയ്‌താൽ എത്താവുന്നതാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.rockclimbing.com/routes/Asia/Saudi_Arabia/Jeddah/Jebal_Al_Qamr__Moon_Mountain_/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100317142312/http://www.rockclimbing.com/routes/Asia/Saudi_Arabia/Jeddah/Jebal_Al_Qamr__Moon_Mountain_ |url-status=dead }}</ref>. വളരെ ഉയരം തോന്നിക്കുന്ന ഈ പർവതത്തിലേക്ക് ചെറിയ പരിശ്രമം നടത്തി കയറാൻ സാധിക്കും. === ശറഫിയ്യ === ജിദ്ദയിലെ മലയാളികളുടെ കേന്ദ്രമായി അറിയപ്പെടുന്ന ശറഫിയ്യ പ്രധാന വാണിജ്യകേന്ദ്രം കൂടിയാണ്. ഒട്ടുമിക്ക മലയാളി പ്രവാസി സംഘടനകളുടെയും ജിദ്ദയിലെ ആസ്ഥാനം ശറഫിയ്യയിലാണ്. വാരാന്ത്യ അവധി ദിവസങ്ങളും വിശേഷ ദിവസങ്ങളിലും മലയാളികൾ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടാറുണ്ട്. കേരളീയ ഭക്ഷണശാലകൾ, വസ്ത്രസ്ഥാപനങ്ങൾ, ആശുപത്രികൾ, കൂടാതെ കേരളത്തിൽ നിന്നും വരുന്ന പഴം, പച്ചക്കറികൾ എന്നിവയുടെ ജിദ്ദയിലെ കേന്ദ്രവും ശറഫിയയാണ്. കേരളത്തിന്റെ ആഘോഷമായ ഓണം ഇവിടെ ഹോട്ടലുകളിലും മറ്റും പ്രത്യേക ഓണസദ്യ ഒരുക്കി ആഘോഷിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ നിന്നും വരുന്ന രാഷ്ട്രീയ, സാമുദായിക നേതാക്കന്മാർക്ക് സ്വീകരണങ്ങളും സൗദി നിയമപരിധിക്കുള്ളിൽ നിന്നുള്ള പൊതുയോഗങ്ങളും മറ്റു വിനോദ പരിപാടികളും ശറഫിയയിൽ സാധാരണയായി നടക്കാറുണ്ട്<ref>http://www.madhyamam.in/story/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D-%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%89%E0%B4%9C%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%B2-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B5%80%E0%B4%95%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%82</ref>. === ബാബ് മക്ക (മക്ക ഗേറ്റ്) === [[പ്രമാണം:Bab makkah.jpg|left|thumb|പഴയ ജിദ്ദയിലെ മക്കയിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടം (ബാബ് മക്ക)]] നഗരഹൃദയമായ ബാബ് മക്കയിലെ തിരക്ക് കൂടിയ വാണിജ്യമേഖലയിലാണ് ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള മക്ക ഗേറ്റ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മക്കയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ബാബുമക്കയിൽ ജിദ്ദയിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലേക്കുള്ള റോഡുകളിൽ പുരാതനകാലത്ത് നിർമിച്ച കവാടങ്ങളും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു. ജിദ്ദ നഗരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഉള്ള ബസുകൾ ഈ മക്ക ഗേറ്റിനടുത്തു നിന്നും ആണ് പുറപ്പെടുന്നത്. സിത്തീൻ സ്ട്രീറ്റ് വഴി ഭവാതി, ഹായിൽ സ്ട്രീറ്റ് വഴി അൽ-റുവൈസ്, പഴയ മക്ക റോഡുവഴി കിലോ 14, ഹലഗ, മദീന റോഡ്‌ വഴി രിഹേലി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കാണ് ഇവിടെ നിന്നും പ്രധാനമായും ബസ് സർവീസ് ഉള്ളത്. മക്ക ഗേറ്റ് എന്ന വാക്കിന്റെ അറബിപദമായ ബാബ് മക്ക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം ജിദ്ദയിലെ വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളുടെ മൊത്ത വിതരണകേന്ദ്രം കൂടിയാണ്. ജിദ്ദയിലെ പുരാതനമായ നിരവധി സൂഖുകളും ഇവിടെയുണ്ട്. കൂടാതെ ഹവ്വ ഖബറിടവും ഇവിടെയാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് .<ref>http://www.tripadvisor.com/Travel-g295419-d319518/Jeddah:Saudi-Arabia:Makkah.Gate.html</ref>. === അൽ ബലദ് === [[പ്രമാണം:Albalad.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ അൽ-ബലദ്, രാത്രി ദൃശ്യം]] ജിദ്ദയുടെ ചരിത്ര ശേഷിപ്പുകൾ അടങ്ങിയ പുരാതന മേഖലയാണ് അൽ-ബലദ്. 2500 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് മുക്കുവ ഗ്രാമ മായിരുന്ന ഇവിടം ഇന്ന് ജിദ്ദയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഷോപ്പിംഗ്‌ കേന്ദ്രമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.middleeasthub.com/saudi-arabia/tourist-attractions/al-balad-jeddah.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-10-18 |archive-date=2009-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091024081907/http://www.middleeasthub.com/saudi-arabia/tourist-attractions/al-balad-jeddah.html |url-status=dead }}</ref>. നഗര പരിഷ്കരണങ്ങൾ നടത്തിയെങ്കിലും ഇവിടുത്തെ പുരാതന കെട്ടിടങ്ങൾ ജിദ്ദ നഗരസഭ പഴയ പടി നില നിർത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref>http://www.saudicaves.com/saudi/oldjeddah.html</ref>. ആഭരണങ്ങൾ, ഫാഷൻ വസ്ത്രങ്ങൾ, ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഉപകരണങ്ങൾ, അടക്കം വിപുലമായ കച്ചവട സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവിടെയുണ്ട്. ആധുനിക വാണിജ്യ സ്ഥാപങ്ങളും അൽ ബലദ് മുതൽ ബാബ് മക്ക വരെ പറന്നു കിടക്കുന്ന പരമ്പരാഗതമായ കച്ചവട കേന്ദ്രങ്ങളും അടങ്ങിയ പ്രദേശമാണ് അൽ ബലദ്. ജിദ്ദ തുറമുഖം ഇവിടെയാണ്‌. === തഹലിയ തെരുവ് === [[പ്രമാണം:Jeddah tahlia.jpg|left|thumb|200ബിന്ദു|തഹലിയ തെരുവിന്റെ ഒരു ദൃശ്യം]] ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന ഫാഷൻ വസ്ത്ര വ്യാപാര കേന്ദ്രമായ തഹലിയ തെരുവ് പ്രിൻസ് മുഹമ്മദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സ്ട്രീറ്റ് എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. ലോകോത്തര ഫാഷൻ സ്ഥാപനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ സമ്പന്ന പ്രദേശമായ തഹലിയ തെരുവ് [[പാരിസ്|പാരീസിലെ]] ചാംസ് എലിസീസ് സ്ട്രീറ്റിന്റെ പ്രതീതി ജനിപ്പിക്കുന്ന പ്രദേശമാണ്<ref>http://www.hotelsinjeddah.com/shops-jeddah/</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hoteltravel.com/saudi_arabia/jeddah/guides/sightseeing.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-19 |archive-date=2010-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222024931/http://www.hoteltravel.com/saudi_arabia/jeddah/guides/sightseeing.htm |url-status=dead }}</ref>. കുട്ടികൾക്കുള്ള വിനോദ കേന്ദ്രങ്ങളടങ്ങിയ ആധുനിക സജ്ജീകരണങ്ങളോട് കൂടിയ നിരവധി ഷോപ്പിംഗ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളും പ്രമുഖ ഭക്ഷണ ശാലകളും അടങ്ങിയ ഈ തെരുവ് ജിദ്ദയിലെ [[ചെങ്കടൽ]] തീരം വരെ നീണ്ടു കിടക്കുന്നു. അൽ-തഹലിയ മാൾ, സെറാഫി മെഗാ മാൾ, നുജൂദ് സെന്റർ തുടങ്ങിയവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഷോപ്പിംഗ്‌ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/things-to-do-in-jeddah/shopping-in-jeddah/al-tahlia-center-in-jeddah.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-08 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105180040/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/things-to-do-in-jeddah/shopping-in-jeddah/al-tahlia-center-in-jeddah.html |url-status=dead }}</ref>. === അൽ റുവൈസ് === [[പ്രമാണം:Ruwais Cemetery.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|അൽ-റുവൈസ് ഖബര്സ്ഥാൻ, ജിദ്ദ]] ജിദ്ദ പട്ടണത്തിലെ പഴയ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് അൽ റുവൈസ്. ജിദ്ദ നഗരത്തെ സൗന്ദര്യവല്ക്കരിക്കുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിച്ചു നീക്കി പൂർണമായും ആധുനികവൽക്കരിച്ചു കൊണ്ട് റുവൈസ് പ്രദേശം പുനർ നിർമ്മിക്കാൻ ജിദ്ദാ നഗരസഭ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി റുവൈസ് മേഖലയിൽ നിന്നും 3000 പഴയ കെട്ടിടങ്ങളാണ് പൊളിച്ചു മാറ്റുന്നത്. ഇവിടങ്ങളിൽ നിന്നും കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് ജിദ്ദയുടെ കിഴക്കൻ മേഖലയിൽ പ്രത്യേക താമസകേന്ദ്രം ഒരുക്കുന്നുണ്ട്‌<ref>{{Cite web |url=http://www.ruwaisjeddah.com/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100307043001/http://www.ruwaisjeddah.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.arabnews.com/?page=1&section=0&article=123376&d=8&m=6&y=2009</ref>. ജിദ്ദയിൽ വെച്ച് മരണപ്പെട്ട മുൻ [[ഉഗാണ്ട|ഉഗാണ്ടൻ]] ഭരണാധികാരി [[ഇദി അമീൻ|ഇദി അമീനെ]] അടക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്ന റുവൈസ് ശ്മശാനം ഇവിടെയാണ്‌<ref>http://www.usatoday.com/news/world/2003-08-16-amin-obit_x.htm</ref>. സൈനിക അട്ടിമറിയിലൂടെ പുറത്താക്കപ്പെട്ട മുൻ പാകിസ്താൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നവാസ് ഷെരീഫ്|നവാസ് ഷെരീഫിനു]] സൗദി അറേബ്യൻ ഭരണകൂടം അഭയം നൽകി താമസിപ്പിച്ചിരുന്നത് അൽ റുവൈസിലെ സുറൂർ പാലസില് ‍ആയിരുന്നു<ref>http://www.arabnews.com/?page=4&section=0&article=58838&d=11&m=2&y=2005</ref>. === ആഘോഷങ്ങൾ === ജിദ്ദയിലെ ആഘോഷങ്ങളെ മതപരം ,സാംസ്കാരികം, സാമൂഹികം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നായി തരം തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മതപരമായ ആഘോഷങ്ങളായ [[ഈദുൽ ഫിത്ർ|ചെറിയ പെരുന്നാൾ]], [[ഈദുൽ അദ്‌ഹ|ബലി പെരുന്നാൾ]] എന്നിവ വളരെ ആഘോഷപൂർവ്വം ഇവിടെ കൊണ്ടാടുന്നു. [[വെള്ളി (ദിവസം)|വെള്ളി]], [[ശനി (ദിവസം)|ശനി]] എന്നീ ദിവസങ്ങൾ ആണ് വാരാന്ത്യ അവധിദിനങ്ങൾ. പൊതു അവധിദിനങ്ങൾ മുസ്ലിം കലണ്ടർ പ്രകാരം ആണ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ജിദ്ദയിലെ പരമ്പരാഗതമായ നൃത്തരൂപമാണ് അൽ-മിസ്മർ. ചെണ്ടയും പരമ്പരാഗതമായ വാദ്യോപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തുന്ന ഈ നൃത്തം ജിദ്ദയിൽ നിന്നും ഉടലെടുത്ത ഒരു കലാരൂപമാണ്‌. <ref>http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-festivals-%26-events/index.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഈദുൽ ഫിത്വർ ദിനത്തിൽ വിപുലമായ ആഘോഷ പരിപാടികളാണ് ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ നടക്കുന്നത്. വർണാഭമായ വൈദ്യുത വിളക്കുകളാൽ നഗരം അലങ്കരിക്കുന്നു. കുട്ടികൾക്കും യുവാക്കൾക്കും കുടുംബങ്ങൾക്കും വിനോദ, സാംസ്‌കാരിക പരിപാടികൾ മുനിസിപ്പാലിറ്റി ഇൻഫർമേഷൻ സെന്റർ ഒരുക്കാറുണ്ട്‌. പരമ്പരാഗത നൃത്തങ്ങൾ, ഗാനമേള, നാടകം തുടങ്ങിയവയും വിനോദ മൽസര പരിപാടികളും നടത്തുന്നു. പെരുന്നാളിനോടനുബന്ധിച്ച് ജിദ്ദയിലെ പല മലയാളി കൂട്ടായ്മകളും വിനോദ-സാംസ്‌കാരിക പരിപാടികൾ ഒരുക്കുന്നു. ഈദ് സംഗമം, വിനോദ യാത്ര, കപ്പൽയാത്ര, ചരിത്രപ്രധാന സ്ഥലങ്ങളിലെ സന്ദർശനം തുടങ്ങിയവ സംഘടിപ്പിച്ചാണ് ചില മലയാളി കൂട്ടായ്മകൾ പെരുന്നാൾ ആഘോഷിക്കുന്നത്. '''ടൂ‌റിസം ഫെസ്റ്റിവൽ''' ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന വിനോദ, വിസ്മയ പരിപാടിയാണ് വേനൽക്കാല ടൂ‌റിസം ഫെസ്റ്റിവൽ (Jeddah Summer Tourism Festival). ജിദ്ദ കടൽതീരം കേന്ദ്രീകരിച്ചു നടക്കുന്ന ഈ ഫെസ്റ്റിവലിന് പട്ടണത്തിലെ പഴയ ശേഷിപ്പുകളും ആധുനിക കെട്ടിടങ്ങളും ഷോപ്പിംഗ്‌ സെന്ററുകളും പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ ആണ്. ജിദ്ദ ടൂറിസം ഫെസ്റ്റിവൽ തുടങ്ങിയത് 2000 മുതലാണ്‌. സൗദി അറേബ്യയിൽ സ്കൂൾ അവധിക്കാലമായ ജൂൺ-ജൂലൈ മാസങ്ങളിലാണ് ഈ ഫെസ്റ്റിവൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്‌. ജിദ്ദ ബീച്ചിൽ വർണാഭമായ കരിമരുന്നിന്റെ അകമ്പടിയോടെ തുടങ്ങുന്ന ഫെസ്റ്റിവലിന്‌ വിവിധ വിനോദപരിപാടികളും സർക്കസ്‌, സംഗീത വിരുന്നുകൾ , ഒട്ടകസവാരി, കുതിരസവാരി എന്നിവയും കൊഴുപ്പേകും. ജിദ്ദ നിവാസികളെ കൂടാതെ സൗദിയിലെ മറ്റു പ്രവിശ്യകളിൽ നിന്നുള്ളവരും വിദേശികളും വർഷം തോറും ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാറുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20121231147643 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-26 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728113014/http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentid=20121231147643 |url-status=dead }}</ref> == അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ == === പാർപ്പിടം === സ്വദേശികളും വിദേശികളുമായ ഭൂരിഭാഗം കുടുംബങ്ങളും ഇവിടെ വാടക കെട്ടിടങ്ങളിലാണ് താമസിക്കുന്നത്. ജിദ്ദയിൽ മറ്റു സൗദി അറേബ്യൻ നഗരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് കെട്ടിടവാടക കൂടുതലാണ്. സൗദിയിലെ ഏറ്റവും ചെലവു കൂടിയ നഗരം ജിദ്ദയാണന്ന് [[സൗദി മോണിറ്ററിംഗ് ഏജൻസി]] (സാമ) പുറത്തിറക്കിയ റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. ഭക്ഷണ പദാർഥങ്ങൾക്കും മറ്റു ദൈനംദിനാവശ്യങ്ങൾക്കും വരുന്ന ചെലവിനേക്കാൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വർധന ഉണ്ടായത് കെട്ടിട വാടകയിലാണെന്നും എടുത്തുപറയുന്നുണ്ട്. ജിദ്ദയിൽ മിക്ക സ്ഥാപനങ്ങളും തങ്ങളുടെ തൊഴിലാളികൾക്ക് താമസ സൗകര്യം ഒരുക്കാറില്ല. ചില സ്ഥാപനങ്ങൾ താമസത്തിനായി അലവൻസ് നൽകാറുണ്ട്. തുച്ഛവരുമാനത്തിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഭൂരിഭാഗം വിദേശികൾക്കും കെട്ടിട വാടക ഒരു വലിയ ബാദ്ധ്യതയാണ്. പഴയ കെട്ടിടങ്ങൾ വീണ് ആളപായമുണ്ടാവുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നഗരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലായി പഴകിയതും ജീർണ്ണിച്ചതുമായ കെട്ടിടങ്ങൾ പൊളിച്ചുനീക്കുന്ന നടപടി നഗരസഭ ദ്രുതഗതിയിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മേൽവിലാസം വേഗത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ജിദ്ദയിലെ മുഴുവൻ ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളിലെ വീടുകൾക്കും കെട്ടിടങ്ങൾക്കും ബാർ കോഡുകൾ (ഇലക്ട്രോണിക് നമ്പറുകൾ) ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ജിയോഗ്രഫിക്കൽ ഇൻഫർമേഷൻ സംവിധാനവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതിനാൽ വീട് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലം വേഗത്തിലറിയണമെങ്കിൽ കെട്ടിട ബാർകോഡോ നമ്പറോ നൽകിയാൽ മതി. പോസ്റ്റൽ സംവിധാനവും വീടുകളുടെ നമ്പറും ഉപയോഗിച്ച് വീട്ട് അഡ്രസ്സുകൾ ഏകീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. === ജലവിതരണം === [[പ്രമാണം:Jeddah water service.jpg|right|thumb|ജിദ്ദയിൽ ജലവിതരണം നടത്തുന്ന നാഷണൽ വാട്ടർ കമ്പനിയുടെ ടാങ്കർ]] ജിദ്ദയിലെ കുടിവെള്ള വിതരണം സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ ആണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. കുടിവെള്ളത്തിനു ശുദ്ധജല സംഭരണികളോ [[കിണർ|കിണറുകളോ]] ഇല്ലാത്തതിനാൽ സ്വകാര്യ കമ്പനികൾ [[വെള്ളം]] ശുദ്ധീകരിച്ചു ബോട്ടിലുകളിൽ നിറച്ചു ആവശ്യക്കാർക്ക് നേരിട്ട് എത്തിച്ചു കൊടുക്കുന്നു. കച്ചവടസ്ഥാപനങ്ങളിലും ഇത്തരം ബോട്ടിലുകൾ ലഭ്യമാണ്. മറ്റു ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള വെള്ളം വിതരണം ചെയ്യുന്നത് നാഷണൽ വാട്ടർ കമ്പനി എന്ന സ്വകാര്യസ്ഥാപനമാണ്‌. [[കടൽ ]] വെള്ളം തഹ്ലിയയിലുള്ള പ്ലാന്റിൽ വെച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം ഭുഗർഭ പൈപ്പ് ലൈൻ വഴിയാണ് നഗരത്തിന്റെ വിവിധഭാഗങ്ങളിൽ എത്തിക്കുന്നത്. എങ്കിലും ഉയർന്നു വരുന്ന ജനസംഖ്യയും പുതിയ കെട്ടിടങ്ങളും കാരണം ജിദ്ദയുടെ ഭൂരിപക്ഷം സ്ഥലങ്ങളിലും ഇപ്പോൾ വെള്ളത്തിന്‌ രൂക്ഷമായ ക്ഷാമം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഇത്തരം അവസരങ്ങളിൽ 24 മണിക്കൂറും സേവനം നടത്തുന്ന നാഷണൽ വാട്ടർ കമ്പനിയുടെ ടാങ്കർ ലോറികൾ ലഭ്യമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.nwc.com.sa/company.aspx?pageid=24&mid=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-27 |archive-date=2010-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128115025/http://www.nwc.com.sa/company.aspx?pageid=24&mid=2 |url-status=dead }}</ref>. === വൈദ്യുതി === [[പ്രമാണം:Sec jeddah.jpg|left|thumb|സൗദി വൈദ്യുതി വകുപ്പിന്റെ ജിദ്ദയിലെ ആസ്ഥാന മന്ദിരം|കണ്ണി=Special:FilePath/Sec_jeddah.jpg]] ജിദ്ദയടക്കം സൗദി അറേബ്യയിലെ മറ്റെല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും സൗദി ഇലക്ട്രിസിറ്റി കമ്പനിയാണ് [[വൈദ്യുതി]] വിതരണം നടത്തുന്നത്<ref name= />. [[പെട്രോളിയം]] ഉല്പന്നങ്ങളുടെ ഉല്പാദനകേന്ദ്രമായ ഇവിടെ [[ഡീസൽ ]]നിലയങ്ങളിൽ നിന്നും വൈദ്യുതി നിർമ്മിക്കുന്നതിനാൽ വൈദ്യുതിക്ഷാമം അനുഭവപ്പെടുന്നില്ല. വൈദ്യുതി മേഖലയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി സൗദി അറേബ്യയിലെ വൈദ്യുതി കമ്പനിയിൽ പുതിയ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി കമ്പനിയെ വിഭജിച്ച് ഉത്പാദനം, വിതരണം എന്നിവയെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാനാണു തീരുമാനം. കമ്പനി വിഭജനത്തിനായി [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] കൺസൾട്ട് കമ്പനിയുമായി കരാറിൽ ഒപ്പിട്ടു. പുതിയ പദ്ധതി മൂലം വൈദ്യുതി സേവനം മെച്ചപ്പെടുത്താനാണു തീരുമാനം. പദ്ധതിയുടെ പ്രവർത്തനം പൂർണമായും സൗദി ഇലക്ട്രിസിറ്റി കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരിക്കും === ടെലിഫോൺ === [[പ്രമാണം:Stc jeddah.jpg|right|thumb|സൗദി ടെലികോം കമ്പനിയുടെ ജിദ്ദയിലെ ഒരു ശാഖ]] സൗദി ഗവണ്മെന്റിനു ഓഹരിപങ്കാളിത്തമുള്ള [[സൗദി ടെലികോം കമ്പനി]] (STC) യാണ് ജിദ്ദയിലെയും പ്രധാന ഇന്റർനെറ്റ്‌, ടെലിഫോൺ സേവനദാതാക്കൾ. കൂടാതെ യു. എ. ഇ കമ്പനിയായ [[ഇത്തിസലാത്ത്]] ഇന്റർ നാഷണലിന്റെ [[മൊബൈലി]], കുവൈറ്റ്‌ കമ്പനിയായ സൈൻ എന്നിവയും ഇന്റർനെറ്റ്‌, മൊബൈൽ ടെലിഫോൺ സേവനം നൽകുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.bi-me.com/main.php?id=21462&t=1 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-27 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728113619/http://www.bi-me.com/main.php?id=21462&t=1 |url-status=dead }}</ref>. ലോകനിലവാരത്തിലുള്ള ഇന്റർനെറ്റ്‌, മൊബൈൽ സേവനം നൽകുന്ന കമ്പനികൾ 2006 മുതൽ ത്രീ ജി, ബ്രോഡ്‌ ബാൻഡ് സൗകര്യങ്ങളോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.ameinfo.com/87013.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-27 |archive-date=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100129035837/http://www.ameinfo.com/87013.html |url-status=dead }}</ref>. എസ്. ടി. സി ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളായ [[ഫിലിപ്പൈൻസ്]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]], [[പാകിസ്താൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ജോർദാൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ മൊബൈൽ കമ്പനികളുമായി സഹകരിച്ചു ക്രെഡിറ്റ്‌ ട്രാൻസ്ഫർ സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ സ്വകാര്യ മൊബൈൽ ദാദാക്കളായ [[റിലയൻസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്|റിലയൻസ്]], [[ഐഡിയ]], [[വോഡാഫോൺ]], [[എയർടെൽ]], [[ടാറ്റ]], [[എയർസെൽ]] എന്നിവയിലേക്കാണ് എസ. ടി. സി യിൽ നിന്നും ക്രെഡിറ്റ്‌ കൈമാറ്റം സംവിധാനമുള്ളത്. കൂടാതെ സൗദിയിൽ സ്വന്തം കമ്പനിയുടെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് തമ്മിൽ സൗജന്യമായി ക്രെഡിറ്റ്‌ കൈമാറ്റം എസ്‌. ടി. സി യും മൊബൈലിയും ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.stc.com.sa/cws/portal/en/individual/ind-aljawal/ind-alj-start/ind-alj-str-prepaid/ind-alj-str-prepaid-credtrfer |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-16 |archive-date=2010-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100301090500/http://www.stc.com.sa/cws/portal/en/individual/ind-aljawal/ind-alj-start/ind-alj-str-prepaid/ind-alj-str-prepaid-credtrfer |url-status=dead }}</ref>. === അഗ്നിശമനസേന === ജിദ്ദയിലെ [[അഗ്നി സുരക്ഷ|അഗ്നിശമന സേന]] സിവിൽ ഡിഫെൻസിനു കീഴിൽ ആണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കടുത്ത [[ചൂട്]] കാലത്ത്, അമിത [[വൈദ്യുതി]] ഉപയോഗം കാരണം ഉണ്ടാകുന്നതുമായ തീ പിടുത്തങ്ങൾ നേരിടുന്നതിനു ഹെലികോപ്ടറുകൾ അടക്കമുള്ള ആധുനിക സജ്ജീകരണങ്ങൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്. == ഗതാഗതം == സൗദി അറേബ്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരമായ ജിദ്ദയിൽ ഏതാണ്ട് 3 മില്യൺ ജനങ്ങളാണുള്ളത്. ഇവർക്കാവശ്യമായ ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമാക്കാൻ നിലവിലെ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് കഴിയാത്തതിനാൽ പുതിയ നിരവധി പദ്ധതിയുമായി അധികൃതർ മുന്നോട്ട് പോകുന്നുണ്ട്. ലോക മുസ്ലിംകളുടെ ആരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളായ [[മക്ക]], [[മദീന]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള തീർഥാടകർ ജിദ്ദ വിമാനത്താവളവും തുറമുഖവും ആണ് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. === കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ വിമാനത്താവളം === [[പ്രമാണം:KAAirport-NT.JPG|left|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദ വിമാനത്താവളത്തിലെ ഹജ്ജ്‌ ടെർമിനൽ]] [[ഹജ്ജ്]], [[ഉംറ]] തീർത്ഥാടകരുടെ മുഖ്യ പ്രവേശന കവാടവും രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയതുമായ വിമാനത്താവളമാണ് ജിദ്ദ [[കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ വിമാനത്താവളം]]. ലോകത്തെ തിരക്ക് പിടിച്ച വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ ഒന്നായ ജിദ്ദയിലെ കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ വിമാനത്താവളം നാല് ടെർ‍മിനലുകളാൽ വേർ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. വി ഐ പി കൾക്കുള്ള റോയൽ ടെർമിനൽ, വിദേശ വിമാന സർവീസുകൾക്കുള്ള വിദേശ ടെർമിനൽ, ദേശീയ വിമാന കമ്പനിയായ [[സൗദി അറേബ്യൻ എയർലൈൻസ്‌|സൌദിയ എയർലൈൻസിനു]] മാത്രമായുള്ള സൗദിയ ടെർമിനൽ, ഒരേ സമയം 80,000 തീർഥാടകരെ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന പിൽഗ്രിമേജ് ടെർമിനൽ എന്നിവയാണ്<ref>{{Cite web |url=http://jeddah.airporthotelservice.com/jeddah_airport.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091212102240/http://jeddah.airporthotelservice.com/jeddah_airport.html |url-status=dead }}</ref>. ഒരു കോടിയിലധികം യാത്രക്കാർ ഓരോ വർഷവും ഈ വിമാനത്താവളത്തിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ജിദ്ദയിലെ അന്തർദേശീയ വിമാനത്താവളത്തിൽ പുതിയ വികസന പദ്ധതികൾ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു . ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളായ മക്കയിലേക്കും മദീനയിലേക്കുമുള്ള തീർത്ഥാടകൾ വന്നിങ്ങുന്ന ജിദ്ദ കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് രാഷ്ട്രാന്തരീയ വിമാനത്താവളത്തെ എല്ലാ അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ഹൈടെക് എയർപോർട്ടായി മാറ്റാനാണ് സൗദി ഭരണകൂടം ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. പ്രതിവർഷം മൂന്നു കോടി യാത്രക്കാരെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ പാകത്തിലാണ് വിമാനത്താവള വികസനം നടപ്പാക്കുന്നത്. 6,70,000 ചതുരശ്ര മീറ്ററിലാണ് യാത്രക്കാർക്കായി ലോഞ്ചുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം ആഭ്യന്തര യാത്രക്കാർക്കും രണ്ടെണ്ണം അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രക്കാർക്കുമാണ്. 200 കൗണ്ടറുകളിൽ ലഗേജുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ അത്യാധുനിക സംവിധാനമുണ്ടാകും. ആഭ്യന്തര, വിദേശ യാത്രക്കാർക്ക് വിമാനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാൻ 96 എയ്‌റോബ്രിഡ്ജുകളാണ് ഒരുക്കുന്നത്. ജനറൽ അതോറിറ്റി ഓഫ് സിവിൽ ഏവിയേഷന്റെ മാർഗനിർദ്ദേശപ്രകാരം സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തത്തോടെ എയർപോർട്ട് സിറ്റിയാക്കി മാറ്റുകയാണ് ജിദ്ദയിലെ കിംഗ് അബ്ദുൽ അസീസ് അന്തർദേശീയ വിമാനത്താവളം. വിമാനത്താവളത്തോടനുബന്ധിച്ച് എല്ലാ സൗകര്യങ്ങളുമുള്ള ഒരു സിറ്റി തന്നെ വികസിപ്പിച്ചെടുക്കുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലുകൾ, ഷോപ്പിംഗ് മാളുകൾ, റിക്രിയേഷൻ സെന്ററുകൾ, എക്സിബിഷൻ ഹാളുകൾ എന്നിവക്ക് പുറമെ വിനോദ സഞ്ചാരികൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നതിനുള്ള കേന്ദ്രവുമുണ്ടാകും. ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്, ബിസിനസ് ക്ലാസ് യാത്രക്കാർക്ക് നാല് പ്രത്യേക ലോഞ്ചുകളും അൽഹറമൈൻ റെയിൽവേ യാത്രക്കാർക്കായി പ്രത്യേക കേന്ദ്രവും 133 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള എയർ ട്രാഫിക് കൺട്രോൾ ടവറും പദ്ധതിയിലുൾപ്പെടും. ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കൺട്രോൾ ടവറായിരിക്കും ഇത്. ഇതിനുപുറമെ ഡ്യൂട്ടി ഫ്രീ ഷോപ്പുകൾ, കച്ചവട കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഹോട്ടലുകൾ, മറ്റ് സേവന കേന്ദ്രങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് പുതിയ വിമാനത്താവള വികസന പദ്ധതി. ==== ഹജ്ജ് ടെർമിനൽ ==== [[പ്രമാണം:Haj terminal.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|ഹജ്ജ്‌ ടെർമിനൽ - പുറത്തു നിന്നുള്ള ദൃശ്യം]] ലോകത്തിലെ നാലാമത്തെ വലിയ ടെർമിനൽ ആയ ജിദ്ദ ഹജ്ജ്‌ ടെർമിനൽ അഞ്ചു മില്ല്യൻ ചതുരശ്ര അടി (465,000m²) വിസ്തീർണമുണ്ട്<ref>http://www.airport-technology.com/projects/abdul_aziz/</ref>. ഇരുഹറമുകളിലേക്കും വിമാനമാർഗ്ഗമെത്തുന്ന തീർഥാടകരെ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് ഹജ്ജ് ടെർമിനലിന്റെ നിർമ്മാണം 1981ലാണ് പൂർത്തിയായത്. എസ്.ഒ.എം (Skidmore, Owings & Merril) ഗ്രൂപ്പ് അതിന്റെ [[ചിക്കാഗോ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]] ഓഫീസുകളിൽ വെച്ചാണ് ഇതിന്റെ പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കിയത്. 125 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് കിംഗ് അബ്ദുൽ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന ഹജ്ജ് ടെർമിനലിൽ ഒരേ സമയം 80,000 പേരെ ഉൾക്കൊള്ളാനാവും. [[മക്ക|മക്കയിലെ]] [[ഹജ്ജ്|ഹജ്ജിന്റെ]] പ്രധാന കേന്ദ്രീകരണ സ്ഥലമായ [[മിന|മിനായിലെ]] തമ്പുകളുടെ മേൽക്കൂരയുടെ മാതൃകയിൽ നിർമിച്ച 100 ഏക്കറിൽ (405,000m²) കൂടുതൽ വിശാലമായ സ്ഥലവും ഇതിലടങ്ങിയിരിക്കുന്നു<ref>http://www.hajinformation.com/main/h302.htm</ref>. ഹജ്ജ്‌ സീസണിൽ മൂന്നു മാസം മാത്രം സജീവമാകുന്ന ഈ ടെർമിനൽ പിന്നീട് അടച്ചിടുന്നു. പരിസ്ഥിതി സംബന്ധമായ എല്ലാ വശങ്ങളും പരിഗണിച്ച്, ആകർഷകവും മികവാർന്നതുമായ രീതിയിൽ നിർമിച്ച ഹജ്ജ് ടെർമിനലിന്റെ [[വാസ്തുശാസ്ത്രം|വാസ്തുശിൽപ]] രൂപകൽപനക്ക് നിരവധി ദേശീയ അന്താരാഷ്ട്ര അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. {| class="wikitable" |- ! വർഷം ! മൊത്തം യാത്രക്കാർ ! പറന്നുയർന്ന വിമാനങ്ങൾ |- | 1999 | 10,149,000 | 73,747 |- | 2000 | 10,465,000 | 72,702 |- | 2001 | 10,237,000 | 70,232 |- | 2002 | 10,849,000 | 70,932 |- | 2003 | 11,248,000 | 72,384 |} === ജിദ്ദ ഇസ്ലാമിക തുറമുഖം === [[പ്രമാണം:Jeddah-seaport-saudiarabia.PNG|left|thumb|ജിദ്ദ തുറമുഖം]] 1300 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് പണിത ജിദ്ദയിലെ കിംഗ്‌ സൌദ്‌ അന്താരാഷ്‌ട്ര തുറമുഖം ചെങ്കടൽ തീരത്തെ ഏറ്റവും പഴയ തുറമുഖമാണ്. ഇവിടേക്കുള്ള വിമാന സർവീസുകൾ തുടങ്ങുന്നതിനു മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നടക്കം തീർഥാടകർ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഈ തുറമുഖം ഇസ്ലാമിക തുറമുഖം എന്ന പേരിൽ ആണ് അറിയപ്പെടുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/General_Tips-Jiddah-Jiddah_Sea_Port-BR-1.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2010-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100501191711/http://www.virtualtourist.com/travel/Middle_East/Saudi_Arabia/Mintaqat_Makkah/Jiddah-1806894/General_Tips-Jiddah-Jiddah_Sea_Port-BR-1.html |url-status=dead }}</ref>. മുസ്ലിംകളുടെ മൂന്നാം ഖലീഫയായ ഉസ്മാൻ ബിൻ അഫ്ഫാൻ നിർമിച്ച ജിദ്ദ തുറമുഖം പിന്നീട് വലിയ കപ്പലുകൾ ഉൾക്കൊള്ളാവുന്ന രീതിയിൽ ആധുനികവൽക്കരിച്ചു. തുറമുഖനഗരം എന്ന നിലയിൽ മധ്യ പൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് സൂയസ് കനാലിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിന് നങ്കൂരമിടാൻ കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമായ സ്ഥലമാണ് ജിദ്ദ. സൗദി അറേബ്യയിലെ തുറമുഖങ്ങളിൽ ഏറ്റവും വലുതാണ് ജിദ്ദയിലെ ഇസ്ലാമിക് തുറമുഖം (ജെ.ഐ.സി). 32 ലക്ഷം ടി.ഇ.യു (ട്വന്റി ഫൂട്ട് ഇക്വിവലന്റ് യൂനിറ്റ്സ്, കപ്പലുകളുടെയും തുറമുഖങ്ങളുടെയും കണ്ടെയ്നർ ശേഷി കണക്കാക്കുന്ന രീതി) ആണ് ജിദ്ദ തുറമുഖത്തിന്റെ ശേഷി. രാജ്യത്തെ കണ്ടെയ്നർ നീക്കത്തിന്റെ 72 ശതമാനവും ജിദ്ദ വഴിയാണ്. [[സുഡാൻ]], [[ഡമാസ്കസ്]] ([[സിറിയ]]), [[കൈറോ]] ([[ഈജിപ്ത്‌]]), [[അമ്മാൻ]] ([[ജോർദാൻ]]), [[യു.എ.ഇ.]], പേർഷ്യന് ‍[[ഗൾഫ്‌]] മേഖല എന്നീ തുറമുഖങ്ങളിലേക്ക് ഇവിടെ നിന്നും എളുപ്പത്തിൽ എത്താൻ സാധിക്കുകയും ചെയ്യും<ref>http://www.absoluteastronomy.com/topics/Jeddah_Seaport</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ports.gov.sa/section/full_story.cfm?aid=1605&catid=17 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-27 |archive-date=2010-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100807002530/http://www.ports.gov.sa/section/full_story.cfm?aid=1605&catid=17 |url-status=dead }}</ref>. === റോഡ്‌ === [[പ്രമാണം:Jed bus station.jpg|left|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ മക്ക ഗേറ്റിനടുത്തുള്ള ടൌൺ ബസ്‌ നിലയം]] [[പ്രമാണം:Jeddh.beach-road.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|കിംഗ്‌ ഫഹദ് റോഡ്‌ ]] ജിദ്ദയിലെ മക്ക, മദീന എക്സ്പ്രസ്സ്‌ ഹൈവേകൾ തിരക്ക് കൂടിയ പാതകളാണ്. ഹജ്ജ്, ഉമ്ര സമയത്ത് പട്ടണത്തിലും ജിദ്ദയിൽ നിന്ന് വിശുദ്ദ നഗരങ്ങളിലേക്കുള്ള പാതകളിലും ലോകത്തിനെ പല കോണുകളിൽ നിന്നും ഉള്ള തീർഥാടകരുടെ വലിയ തോതിലുള്ള തിരക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഇരുപത്തിനാല് മണിക്കൂറും നഗരത്തിൽ കറങ്ങി കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ടാക്സികളുടെ സേവനവും ഇവിടെയുണ്ട്. ജിദ്ദ പട്ടണത്തിൽ ബാബ്മക്ക( മക്കയിലേക്കുള്ള കവാടം) കേന്ദ്രീകരിച്ച് രണ്ടു റിയാലിന് സർവീസ്‌ നടത്തുന്ന ബസ്സുകളാണ് സാധാരണക്കാർ കൂടുതലായും ആശ്രയിക്കുന്നത്. നഗരത്തിലെ തിരക്ക് പിടിച്ച പാതകൾക്ക് കുറുകെ പൂർണമായും തടി കൊണ്ട് നിർമിച്ച മേൽപാലങ്ങൾ ജനങ്ങൾക്ക്‌ വളരെ പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഒന്നാണ്. [[യു.എ.ഇ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]], [[ഒമാൻ]], [[ഖത്തർ]], [[ജോർദാൻ]], [[കുവൈറ്റ്‌]], [[ഇറാഖ്‌]], [[യെമൻ]] എന്നീ അയൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ജിദ്ദയിൽ നിന്നും റോഡ്‌ മാർഗ്ഗം നേരിട്ടുള്ള ഗതാഗതസൗകര്യം ലഭ്യമാണ്. മക്ക മദീന എന്നീ വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളിലെക്കടക്കം സൌദിയിലെ മറ്റെല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും കൂടാതെ അയൽ രാജ്യങ്ങളിലേക്കും ജിദ്ദയിൽ നിന്നും ബസ്‌ സർവീസ്‌ ഉണ്ട്. നഗര കേന്ദ്രമായ അൽ ബലദിലാണു സൗദി ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്പനിയായ [[സാപ്റ്റ്‌കോ|സാപ്റ്റ്‌കോയുടെ]] [[ബസ്‌]] നിലയം. കൂടാതെ അൻപതോളം മറ്റു ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്പനികളും ജിദ്ദയിൽ സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ഗതാഗത തിരക്ക് മൂലം വീർപ്പു മുട്ടുന്ന നഗരത്തിലെ യാത്ര സുഗമമാക്കുന്നതിന് വേണ്ടി നിരവധി മേൽ പാലങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/how-to-get-in/transportation-in-jeddah/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727065947/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/how-to-get-in/transportation-in-jeddah/index.html |url-status=dead }}</ref>. ജിദ്ദയിലെ റോഡുകളിൽ വാഹന തിരക്ക് കുറക്കാൻ വിവിധ പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതനുസരിച്ച് ശനി മുതൽ ബുധൻ വരെ രാവിലെ ഒമ്പത് മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 വരെ വെള്ളം, ഗ്യാസ്, പെട്രോൾ, ഖരമാലിന്യങ്ങൾ, മലിനജലം, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, സിമൻറ്, കാലികൾ, കോൺക്രീറ്റ് മിക്സ്ചർ എന്നിവ കൊണ്ടുപോകുന്ന ട്രക്കുകൾക്ക് പ്രവേശന അനുമതിയുണ്ട്. രാത്രി ഒന്ന് മുതൽ രാവിലെ ആറ് വരെ മറ്റു വിഭാഗത്തിലുള്ള ട്രക്കുകൾക്ക് അനുമതിയുണ്ട്. വ്യാഴം,വെള്ളി ദിവസങ്ങളിൽ രാത്രി ഒരു മണി മുതൽ വൈകുന്നേരം നാല് വരെ ഒരൊറ്റ സമയമാണ് ട്രക്കുകൾക്ക് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. [[പ്രമാണം:Medina Road - Jeddah - Saudi Arabia.jpg|thumb|center|600px|ജിദ്ദയിലെ തിരക്ക് കൂടിയ മദീന റോഡ്‌]] === റെയിൽവേ === ==== ഹറമൈൻ അതിവേഗ റെയിൽവേ ==== വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളായ മക്കയെയും മദീനയെയും സൌദി അറേബ്യയുടെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമായ ജിദ്ദ വഴി ‍ബന്ധിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് 2009 ഫെബ്രുവരിയിൽ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ റെയിൽ പാതയാണ് ഹറമൈൻ അതിവേഗ [[റെയിൽ‌ ഗതാഗതം|റെയിൽവേ]] പദ്ധതി. സൌദി റെയിൽവേയുടെ ചരിത്രത്തിൽ സുപ്രധാന കാൽവെപ്പും ഹജ്ജ്, ഉംറ തീർഥാടകരുടെ യാത്രാ സൌകര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ വൻ കുതിച്ചു ചാട്ടവുമാണ് ഹറമൈൻ റെയിൽവേ പദ്ധതിയിലൂടെ യാഥാർഥ്യമാവുക. മണിക്കൂറിൽ 360 കിലോമീറ്റർ വേഗത്തിലോടുന്ന വൈദ്യുത പാത വരുന്നതോടെ ഈ വഴിയുള്ള യാത്രയുടെ സൗകര്യം കൂടുകയും തീർഥാടന കാലങ്ങളിൽ മക്ക-മദീന റൂട്ടിലുള്ള തിരക്ക് ഗണ്യമായി കുറയുകയും ചെയ്യും<ref>{{Cite web |url=http://www.saudirailexpansion.com/SaudiRailExpansion/inner.aspx?parent=421&secserno=427&prosecno=421 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-10 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218204914/http://www.saudirailexpansion.com/SaudiRailExpansion/inner.aspx?parent=421&secserno=427&prosecno=421 |url-status=dead }}</ref>. മക്കയിൽ നിന്നും മദീനയിലേക്കുള്ള ഈ റെയിൽ പാതയിൽ ജിദ്ദ സെൻട്രൽ, ജിദ്ദ എയർപോർട്ട്, റാബിഗ് കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള ഏകനോമിക്‌ സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്റ്റേഷനുകൾ ഉണ്ടാകും.കൂടാതെ സൗദി അറേബ്യയിലെ മറ്റു പ്രധാന നഗരങ്ങളായ റിയാദ്, ദമാം എന്നിവയടക്കം നിരവധി പ്രദേശങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതിയും പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിലാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.saudirailexpansion.com/SaudiRailExpansion/inner.aspx?parent=420&secserno=424&prosecno=420 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-10 |archive-date=2009-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091019193626/http://www.saudirailexpansion.com/SaudiRailExpansion/inner.aspx?parent=420&secserno=424&prosecno=420 |url-status=dead }}</ref>. ==== ജിദ്ദ മെട്രോ ==== ജിദ്ദ നഗരത്തിലെ ഗതാഗത കുരുക്ക് പരിഹരിക്കുവാൻ വേണ്ടി തയ്യാറാക്കിയ പദ്ധതികളിൽ ഒന്നാണ് ജിദ്ദ മെട്രോ ലൈറ്റ് റെയിൽ‍. ജിദ്ദ നഗര ഭാഗങ്ങളും വിമാനത്താവളവും ബന്ധപ്പെടുത്തി നിർമ്മിക്കുന്ന 108 കിലോമീറ്റർ ജിദ്ദ മെട്രോ പദ്ധതിയുടെ പ്രാരംഭ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടന്നു വരുന്നു<ref>http://www.arabianbusiness.com/589074-officials-reveal-plan-for-jeddah-metro</ref>. മൂന്ന്‌ ലൈനുകളിലായി 46 സ്റ്റേഷനുകളാണുണ്ടാവുക. ==== മോണോ റെയിൽ ==== പൊതുഗതാഗതം കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ജിദ്ദയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മോണോ റെയിൽപദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 108 കി.മീറ്ററിൽ മൂന്ന് പാതകളാണ് നിർമ്മിക്കുക. ഈ യെല്ലോ ലൈൻ പാതക്ക് 67 കി.മീറ്റർ നീളവും 22 സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ടാകും. മക്ക റോഡ് മുതൽ നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയ ഭാഗം കടന്ന് വടക്ക് അബ്ഹുർ വരെ എത്തുന്നതാണിത്. രണ്ടാമത്തെ ബ്ളൂലൈൻ പാത 24 കി.മീറ്ററിൽ 17 സ്റ്റേഷനുകളോടെ ജിദ്ദ വിമാനത്താവളം മുതൽ തെക്ക് അൽഹറമൈൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ വരെയാണ്. മൂന്നാമത്തെ· ഗ്രീൻലൈൻ പാതക്ക് 17 കി.മീറ്ററിൽ ഏഴ് സ്റ്റേഷനുകളുണ്ടാകും. കോർണിഷ് മുതൽ ഫലസ്തീൻ റോഡ്, പഴയ എയർപോർട്ട്, അൽഹറമൈൻ റെയിൽപാത വരെ നീണ്ടു കിടക്കുന്നതാണിത്. ഇതിനുപുറമെ ജിദ്ദയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ മോണോ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകളെ ബന്ധപ്പെടുത്തി 816 ബസ് സർവീസ് പദ്ധതിയും നടപ്പിലാക്കും. 750 കി.മീറ്ററിലുള്ള ഈ പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ 2950 സ്റ്റേഷനുകളുണ്ടാകും. == വൈദ്യ ശാസ്ത്ര രംഗം == [[പ്രമാണം:Intl medical center.jpg|right|thumb|ജിദ്ദ ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സെന്റർ|കണ്ണി=Special:FilePath/Intl_medical_center.jpg]] ജിദ്ദയിലെ [[വൈദ്യം|വൈദ്യ ശാസ്ത്ര]] മേഖലയിൽ മുന്നിട്ടു നിൽക്കുന്ന സ്ഥാപനമാണ്‌ 1982 ൽ തുടക്കം കുറിച്ച കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ മെഡിക്കൽ സിറ്റി<ref>{{Cite web |url=http://www.ngha.med.sa/English/MedicalCities/Jeddah/Pages/default.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-22 |archive-date=2009-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091207035810/http://www.ngha.med.sa/ENGLISH/MEDICALCITIES/Jeddah/Pages/default.aspx |url-status=dead }}</ref>.സൗദി പൌരൻമാർക്കും വിദേശികൾക്കും നിലവിലുള്ള നിയമമനുസരിച്ച് ഇൻഷുറൻസ് പോളിസി നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. മെഡിക്കൽ രംഗത്ത് ഗവേഷണം നടത്തുന്ന ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന സ്ഥാപനമാണ്‌ കിംഗ്‌ ഫൈസൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ്‌ റിസേർച്ച് സെന്റർ<ref>{{Cite web |url=http://www.kfshrcj.org/channels?reloaded=true |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-22 |archive-date=2010-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100219213444/http://www.kfshrcj.org/channels?reloaded=true |url-status=dead }}</ref>. കിംഗ്‌ ഫഹദ് ഹോസ്പിറ്റൽ, ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിക്കൽ സെന്റർ, ബാറ്റർജി മെഡിക്കൽ കോളേജ് , മഗ്രബി മെഡിക്കൽ ഗ്രൂപ്പ്, സൗദി ജർമൻ ഹോസ്പിറ്റൽ, അബ്ദുൽ ലത്തീഫ് ജമീൽ ഹോസ്പിറ്റൽ തുടങ്ങിയ മുൻനിര സ്ഥാപനങ്ങളും ചെറുതും വലുതുമായ നിരവധി ആതുരാലയങ്ങളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-overview/jeddah-medical-tourism.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-22 |archive-date=2009-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422104757/http://www.asiarooms.com/travel-guide/saudi-arabia/jeddah/jeddah-overview/jeddah-medical-tourism.html |url-status=dead }}</ref>. == നിയമ വ്യവസ്ഥ == സമ്മർദ്ദമോ സ്വാധീനമോ ചെലുത്താനാകാത്ത ശക്തമായ നീതിന്യായ സംവിധാനമാണ് ഇവിടെ നില നിൽക്കുന്നത്. വ്യക്തമായ തെളിവുകളുടെയും സാക്ഷികളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[ശരീഅത്ത്‌]] കോടതികളാണ് ഇവിടെ വിധി നിർണയം നടത്തുന്നത്. കോടതികളിൽ തീർപ്പാക്കുന്ന കേസുകളിലെ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ ബൈത്തുൽ മാൽ (സൗദി ട്രഷറി) വഴിയാണ് നടത്തുന്നത്. കൊലപാതക കേസുകളിൽ പരമാവധി ശിക്ഷയായ വധശിക്ഷ വരെ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടെ മരിച്ചവരുടെ ആശ്രിതർ മാപ്പ് കൊടുക്കുകയാണെങ്കിൽ ശിക്ഷയിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. നഷ്ടപരിഹാര തുക കൊടുക്കാൻ കഴിയാതെ ശിക്ഷാകാലാവധി കഴിഞ്ഞും ജയിലിൽ തുടരുന്ന തടവുകാരെ സഹായിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി ഹെൽപിംഗ് കമ്മിറ്റി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. === തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ === തൊഴിലുടമ ഒപ്പ് വയ്ക്കുന്ന കരാറുകൾക്ക് മാത്രമേ ഇവിടെ നിയമസാധുതയുള്ളൂ. റിക്രൂട്ടിംഗ് എജന്റ്റ് ഒപ്പ് വയ്ക്കുന്ന കരാറുകൾക്ക് സൗദി കോടതിയിൽ നിലനില്പ്പില്ല. പുരുഷ/സ്ത്രീ വീട്ടുജോലിക്കാർ, കൃഷിതൊഴിലാളികൾ, മത്സ്യബന്ധന ജോലിക്കാർ, കപ്പൽ ജോലിക്കാർ എന്നിവർ സൗദി തൊഴിൽ നിയമപരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത വിഭാഗമാണ്‌. അതിനാൽ ഈ വിഭാഗം തൊഴിലാളികളുടെ കേസുകളും തർക്കങ്ങളും സൗദി ലേബർ ഓഫീസുകളുടെ പരിധിയിൽ ഉൾപ്പെടില്ല. വിസിറ്റ്, ഉമ്ര,ട്രാൻസിറ്റ്, ഹജ്ജ് എന്നീ വിസകളിലെത്തിയവർക്ക് ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യാൻ അനുമതിയില്ല. കൂടാതെ സ്വന്തം സ്പോൺസറുടെയോ കമ്പനിയുടെയോ കീഴിലല്ലാതെ ജോലി ചെയ്യുന്നതും ശിക്ഷാർഹമാണ്. ഇത്തരക്കാർ പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ പിഴ ഈടാക്കുകയും പുതിയ വിസയിൽ വരാൻ പറ്റാത്തവിധം ഇവിടെ നിന്നും നാട്ടിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. === മറ്റു നിയമങ്ങൾ === ഇവിടെ വച്ചുള്ള മരണത്തെ നടപടി ക്രമങ്ങളുടെ സൗകര്യത്തിനു വേണ്ടി സ്വാഭാവിക മരണമെന്നും അസ്വാഭാവിക മരണമെന്നും അധികൃതർ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. * പ്രായാധിക്യം മൂലമോ ഹൃദ്രോഗം അടക്കമുള്ള അസുഖങ്ങൾ മൂലമോ സംഭവിക്കുന്ന മരണമാണ് സ്വാഭാവിക മരണം. * കൊലപാതകം, [[ആത്മഹത്യ]], വാഹനാപകടം, പണിശാലയിൽ സംഭവിക്കുന്ന അപകടമരണം, മുങ്ങിമരണം, വൈദ്യുതി ഷോക്ക്, ജോലിസ്ഥലത്ത് നിന്നും ഉയരത്തിൽ നിന്നുള്ള വീഴ്ച, തുടങ്ങിയ ദുരന്തങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന മരണമാണ് അസ്വാഭാവിക മരണം. വിദേശികൾ ഇവിടെ വച്ച് മരണപ്പെട്ടാൽ ഇവിടെ മറവു ചെയ്യുകയോ നടപടിക്രമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി നാട്ടിലേക്ക് കൊണ്ട് പോകുകയോ ചെയ്യാവുന്നതാണ്. മുസ്ലികളുടെയും ഇതര മതക്കാരുടെയും മൃതദേഹങ്ങൾ മറവു ചെയ്യാനുള്ള സെമിത്തേരികൾ ജിദ്ദയിലുണ്ട്. സൗദി അറേബ്യയിൽ ജിദ്ദ കൂടാതെ [[ദമാം]], [[നജ്റാൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് മുസ്ലിംകൾ അല്ലാത്തവരുടെ സെമിത്തേരികൾ ഉള്ളത്. മൃതദേഹങ്ങൾ സംസ്കരിക്കുന്നതിന് കുഴിച്ചുമൂടൽ രീതി മാത്രമേ ഇവിടെ അനുവദനീയമായുള്ളൂ. ചിതയൊരുക്കുന്നത് ഇവിടെ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. സൗദി നിയമമനുസരിച്ച് മരിച്ചയാളുടെ അനന്തരാവകാശി നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനനുസരിച്ചാണ് ഇവിടെ സംസ്കരിക്കണോ നാട്ടിൽ കൊണ്ട് പോകണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ആശുപത്രി അധികൃതരിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന മെഡിക്കൽ റിപ്പോർട്ട്, മരണ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, അതതു എംബസ്സി/കോൺസുലേറ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന നോ ഒബ്ജെക്ഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, പോലീസ് അധികൃതരിൽ നിന്നുള്ള റിപ്പോർട്ട്, ഗവർണേറ്റിൽ (ഇമാറാത്ത്) നിന്നുള്ള അനുമതി പത്രം, മോർച്ചറിയിൽ നിന്നുള്ള എംബാമിംഗ് സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, മൃതദേഹം അയക്കുന്നതിനുള്ള പോലീസിന്റെ തസ്രീഹുൽ ദഫാൻ എന്ന അനുമതിപത്രം, മരിച്ചയാളുടെ [[ഇഖാമ]] (താമസരേഖ) ക്യാൻസൽ ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള എക്സിറ്റ് സ്റ്റാമ്പോട് കൂടിയ പാസ്പോർട്ട് എന്നിവയാണ് മൃതദേഹം നാട്ടിലേക്കയക്കാൻ വേണ്ട രേഖകൾ. == നയതന്ത്രം == ആദ്യ കാലത്ത് ജിദ്ദയിലായിരുന്ന ഇന്ത്യൻ എംബസി ആസ്ഥാനം പിന്നീട് റിയാദിലേക്ക് മാറ്റി പകരം ജിദ്ദയിൽ കോൺസുലേറ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. സൗദി അറേബ്യയിലെ മൂന്നു [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സ്ഥാനപതി കാര്യാലയങ്ങളിലൊന്ന് നിലകൊള്ളുന്നത്‌ ജിദ്ദയിലാണ്. അതീവ സുരക്ഷാ ക്രമീകരണങ്ങളോടെ നിലകൊള്ളുന്ന യു. എസ്. കാര്യാലയം അൽ ഹമ്രയിലെ ഫലസ്തീൻ സ്ട്രീറ്റിലാണ്. [[ബ്രിട്ടൻ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ജർമ്മനി]],[[ഇന്ത്യ]], [[ജപ്പാൻ]], [[ഇറ്റലി]] തുടങ്ങി മറ്റു 67 കോൺസുലേറ്റുകളും ജിദ്ദയിലുണ്ട്. കൂടാതെ [[അറബ് ലീഗ്]] സംഘടനയുടെ കാര്യാലയവും ഇവിടെയുണ്ട്. === കുടിയേറ്റം === [[പ്രമാണം:Jed migrant workers.jpg|left|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ കന്തറ പാലത്തിനു ചുവട്ടിൽ രേഖകളില്ലാതെ നാട്ടിലേക്ക് പോകാൻ കാത്തിരിക്കുന്നവർ]] 1950 കൾക്ക് ശേഷം സൗദിയിൽ ഉണ്ടായ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയുടെ ഫലമായി [[ഇന്ത്യ]] അടക്കമുള്ള വിദേശരാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിന്നും തൊഴിലിന് വേണ്ടി ജനങ്ങൾ വൻതോതിൽ വരാൻ തുടങ്ങി. അഭ്യസ്തവിദ്യരല്ലാത്തവർക്കും തൊഴിൽ സാധ്യതകൾ വർദ്ധിച്ചതോടെ ഈ ഒഴുക്കിന് ശക്തി പ്രാപിച്ചു. [[ഹജ്ജ്‌]], [[ഉംറ]], സന്ദർശകവിസകളിൽ വന്നു സ്വന്തരാജ്യത്തേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകാതെ ജിദ്ദയിൽ തങ്ങി ജോലി ചെയ്യുന്ന പ്രവണതയും വർദ്ധിച്ചു. വിസാ കാലാവധി കഴിഞ്ഞു ജിദ്ദയിൽ നിന്നും പിടിക്കപ്പെട്ടാൽ തീർഥാടക വിസയ്ക്ക് വന്നു എന്നുള്ള ആനുകൂല്യം ഉള്ളതിനാൽ കൂടുതൽ കാലം ജയിലുകളിൽ കഴിയാതെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ സ്വന്തം നാട്ടിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കുന്നുണ്ട് . ഇത്തരത്തിൽ വന്നു സ്ഥിരതാമസമാക്കിയ [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] വംശജരും മറ്റും ഇവിടെ പലവിധ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലും ഏർപ്പെടുന്നു. ജിദ്ദയിലെ കന്തറ, നുസുല എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഫ്ലൈ ഓവറുകൾക്ക് താഴെ യാതൊരു രേഖയുമില്ലാത്ത നൂറുകണക്കിന് അനധികൃത താമസക്കാർ അധികാരികളുടെ കനിവ് കാത്തു കഴിയുന്നത്‌ സ്ഥിരം കാഴ്ചയാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/11/06/09/under-saudi-bridge-migrant-workers-wait-go-home |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-14 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108171416/http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/11/06/09/under-saudi-bridge-migrant-workers-wait-go-home |url-status=dead }}</ref>. മലയാളികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇന്ത്യക്കാരും ഇവർക്ക് പുറമെ ദക്ഷിണ പൂർവേഷ്യൻ രാജ്യക്കാരും വന്നെത്തുന്നത് കന്തറയിൽ ആണ്. മറ്റൊരു പ്രദേശമായ നുസുലയിൽ അറബ് വംശജരാണ് അധികവും തമ്പടിക്കുന്നത്‌. ഇവിടെ താത്ക്കാലിക കുടിലുകളും തമ്പുകളും കെട്ടിയാണ് പലരും തങ്ങുന്നത്<ref name = "refugee">[http://nri.mathrubhumi.com/print.php?id=18512 അനധികൃത താമസക്കാർ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ</ref>. സൗദി അറേബ്യയുടെ വിദൂര പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് നൂറുകണക്കിന് കിലോ മീറ്ററുകൾ പിന്നിട്ടു പോലും അനധികൃത താമസക്കാർ ഇവിടെ എത്തുന്നുണ്ട്. ജിദ്ദ കഴിഞ്ഞാൽ [[റിയാദ്]], [[ദമാം]], [[തബൂക്ക്]], [[താഇഫ്]], [[മക്ക]], [[മദീന]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നാണ് കൂടുതൽ അനധികൃത താമസക്കാർ കന്തറയിൽ എത്തുന്നത്. തൊഴിൽ വിസയിലെത്തി വ്യതസ്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ അനധികൃത താമസക്കാരായി മാറേണ്ടി വന്നവർ, ഉംറ-ഹജ്ജ്-വിസിറ്റ് വിസയിലെത്തി തൊഴിൽ തേടി അലഞ്ഞു തൊഴിൽ ലഭിക്കാതെയോ ചുരുങ്ങിയ കാലം തൊഴിലെടുത്ത് കാര്യമായൊന്നും സമ്പാദിക്കാനാവാതെയോ നാട്ടിലേക്ക് വഴി തേടുന്നവർ, എജന്റിന്റെയോ ട്രാവൽസുകളുടെയോ വാഗ്ദാനങ്ങളിൽ വഞ്ചിതരായി എങ്ങനെയെങ്കിലും നാട്ടിലെത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, തൊഴിൽ വിസയിൽ നിൽക്കെ ഹുറൂബ്‌ (ഒളിച്ചോടി പോയെന്നു പാസ്പോർട്ട് വിഭാഗത്തിൽ സ്പോൺസർ പരാതി നൽകുക) എന്നിങ്ങനെ വിവിധ തരത്തിലുള്ള അനധികൃത താമസക്കാരെ ഇവിടെ കാണാം. ഇവിടെ നിന്നും അതതു രാജ്യങ്ങളിലെ കോൺ‍സുലേറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും ജിദ്ദയിലെ പാസ്പോർട്ട് വിഭാഗം ഉദ്യോഗസ്ഥരും വന്നു ഡീപോർട്ടേഷൻ സെന്ററിലേക്ക് മാറ്റുകയും വിരലടയാള പരിശോധന നടത്തി സ്വന്തം രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റി അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവർക്ക് പിന്നീട് അഞ്ചു വർഷം സൗദി അറേബിയയിലേക്കു വരുന്നതിനു വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിരലടയാള പരിശോധന കർശനമാക്കിയതോടെ, അനധികൃതമായി തങ്ങിയ തീർഥാടകനാണെന്നു ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ജിദ്ദ വഴി നാട്ടിലേക്കു കടക്കാൻ തൊഴിൽ വീസയിൽ എത്തിയവർക്കു സാധിക്കില്ല. വിരലടയാള പരിശോധനയിൽ തൊഴിൽ വീസക്കാരാണെന്നു കണ്ടെത്തുന്നവരെ ജിദ്ദയിൽനിന്നു സ്പോൺസർ ഉള്ള പ്രവിശ്യയിലെ നാടുകടത്തൽ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയാണു പതിവ്. പിന്നീട് അന്വേഷണം പൂർത്തിയാക്കി കുറ്റവാളിയല്ലെന്ന് ഉറപ്പു വരുത്തിയ ശേഷമേ നാടു കടത്തൂ<ref>http://www.keralanewslive.com/php/showNewsDetails.php?cid=13&nid=11266&linkid=5{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === ഇന്ത്യൻ സമൂഹം === [[പ്രമാണം:Jeddah consulate.jpg|left|thumb|ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ നയതന്ത്ര കാര്യാലയം]] ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദേശ ഇന്ത്യക്കാരുള്ള രാജ്യമായ സൗദി അറേബ്യയിൽ 20 ലക്ഷത്തിലധികം ഇന്ത്യക്കാരുണ്ട്<ref>http://arabnews.com/saudiarabia/article47591.ece</ref>. സാങ്കേതിക കഴിവുകൾ, അച്ചടക്കം, സഹിഷ്ണുത, നിയമബോധം എന്നിവ കൊണ്ട് ഇവർ സൗദി തൊഴിലുടമകളുടെ അകമഴിഞ്ഞ പ്രീതി പിടിച്ചുപറ്റിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ഏഴുലക്ഷത്തിൽ കൂടുതൽ ഇന്ത്യക്കാർ ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിന്റെ പരിധിയിലാണ്. ഇവരിൽ പകുതിയിലേറെ ആളുകൾ മലയാളികളാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.cgijeddah.com/CW/CWintro.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-28 |archive-date=2010-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918135127/http://cgijeddah.com/CW/CWintro.aspx |url-status=dead }}</ref>. ഇതിൽ കൂടുതൽ പേരും സാധാരണ തൊഴിലാളികളാണ്. ജിദ്ദ സന്ദർശിച്ച [[ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി|ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു, ഇന്ദിരാഗാന്ധി എന്നിവരാണ്.1956-ൽ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]] ജിദ്ദ സന്ദർശിക്കുകയും ജിദ്ദയിലെ ഫുട്ബോൾ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പൊതുയോഗത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1982 ഏപ്രിലിൽ ആണ് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി]] ജിദ്ദയിൽ വന്നത്. ജിദ്ദയിലെ അന്താരാഷ്‌ട്ര ഇന്ത്യൻ സ്കൂൾ കെട്ടിടത്തിന്റെ ശിലാസ്ഥാപനം നിർവഹിച്ചത് ഇന്ദിരാഗാന്ധിയാണ്. 1982ൽ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജിദ്ദ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ സൗദി ഭരണകർത്താവായിരുന്ന ഖാലിദ് രാജാവിന് [[ആന|ആനയെ]] സമ്മാനമായി നൽകിയിരുന്നു. ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റിക്ക് കീഴിലുള്ള കിലോ -10ലെ മൃഗസംരക്ഷണ കേന്ദ്രത്തിലായിരുന്നു ആനയെ അന്ന് മുതൽ പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഇന്ത്യ-സൗദി സൗഹൃദത്തിന്റെ ഊഷ്മള സാന്നിധ്യമായി മൂന്നു പതിറ്റാണ്ട് ജിദ്ദയിൽ ജീവിച്ചു പോന്ന ആന 2012 -ൽ ഇണയായ ആഫ്രിക്കൻ ആനയുടെ കത്തേറ്റ് മരിച്ചു. പിതാവ് ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിന്റെ 1956 -ലെ സന്ദർശനത്തിന് ശേഷം കാൽ നൂറ്റാണ്ടുകാലം അറ്റുകിടന്ന സൗദിയുമായുള്ള സ്നേഹ സമ്പർക്കം സൂദൃഢമാക്കുന്നതിന് ഇന്ദിരാ ഗാന്ധി ജിദ്ദ സന്ദർശിച്ചത് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷിബന്ധത്തിൽ നാഴികക്കല്ലായിരുന്നു. മദീന റോഡിൽ ഷറഫിയക്കും റുവൈസിനും മദ്ധ്യേ തൽഹാ അൽ-ഫയ്യാദ് സ്ട്രീറ്റിലാണ് ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ കോണ്സുലേറ്റ് 2012 മാർച്ച് മാസം വരെ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ജിദ്ദയിൽ 2010 -ലും 2011-ലും ഉണ്ടായ പ്രളയത്തിൽ കോൺസുലേറ്റിലെ നിരവധി രേഖകൾ നഷ്ടപ്പെത്തിരുന്നു. തുടർന്ന് തഹ്ലിയ സ്ട്രീറ്റിലെ അൽ-അന്തലുസിലെ പുതിയ കെട്ടിടത്തിലേക്ക് മാറ്റി<ref>http://arabnews.com/saudiarabia/article584694.ece</ref>. ഇന്ത്യൻ ഹജ്ജ് തീർഥാടകരുടെ സേവനവും മറ്റും ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ കോണ്സുലേറ്റിനു കീഴിലുള്ള ഹജ്ജ് വിഭാഗം ആണ് നിർവഹിക്കുന്നത്. [[ഇന്തോനേഷ്യ]] കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഹജ്ജ് തീർഥാടകർ വരുന്ന രാജ്യമാണ് ഇന്ത്യ. വർഷം തോറും ഒന്നര ലക്ഷത്തിനു മുകളിൽ തീർത്ഥാടകരാണ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും ഹജ്ജ് നിർവഹിക്കാൻ വരുന്നത്. ഇന്ത്യാ- സൗദി ഹജ്ജ് കരാർ എല്ലാ വർഷവും നയതന്ത്ര തലത്തിൽ സൗദിയിൽ വച്ച് ഒപ്പിടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ ഹജ്ജ് ക്വാട്ട വർദ്ധന ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങൾ ഈ സമയത്ത് ചർച്ച ചെയ്യുന്നു<ref>http://www.kasaragodvartha.com/viewnews.php?id=36318{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഇവിടെ നിന്നും പുതിയ പാസ്പോർട്ട് എടുക്കുന്നതും കാലാവധി തീർന്നവ പുതുക്കുന്നതും ആയ സേവനങ്ങൾ 2008 മുതൽ പുറത്തു നിന്നുള്ള ഏജൻസികളാണ് നടത്തുന്നത്<ref>{{Cite web |url=http://www.cgijeddah.com/passport/GInfo.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-28 |archive-date=2010-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100207001622/http://www.cgijeddah.com/passport/GInfo.aspx |url-status=dead }}</ref>. ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിന്റെ കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രവാസികളുടെ ഏകവേദിയാണ് ഇന്ത്യാ ഫോറം. കോൺസുലേറ്റിന്റെ കീഴിൽ പ്രവാസികളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക സംഘടനയായ ഇന്ത്യാ ഫോറം ജിദ്ദയിലെ ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം സുദൃഢമാക്കുക, സൗദിയുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സൗഹൃദം ഊട്ടിയുറപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി തുടങ്ങിയതാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.indiaforumjeddah.org/default.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-06 |archive-date=2009-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090820223618/http://www.indiaforumjeddah.org/default.aspx |url-status=dead }}</ref>. ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ പ്രവാസി കൂട്ടായ്മയായ ജിദ്ദ ഇന്ത്യ ഫ്രറ്റേണിറ്റി ഫോറം എന്ന സംഘടനയും പ്രവാസി ക്ഷേമപ്രവർത്തനരംഗത്തും ഹജ്ജ് സേവന രംഗത്തും സജീവ സാന്നിധ്യമാണു<ref>{{Cite web |url=http://www.sahilonline.org/english/news.php?catID=gulfnews&nid=6665 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-13 |archive-date=2010-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615212626/http://sahilonline.org/english/news.php?catID=gulfnews&nid=6665 |url-status=dead }}</ref><ref>http://archive.arabnews.com/?page=10&section=0&article=99804&d=18&m=8&y=2007{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.coastaldigest.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1031:fabulous-pirsappad-family-meet-held-in-jeddah&catid=57:news-stories&Itemid=18</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.deedsuponintention.com/?p=2296 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-13 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728110108/http://www.deedsuponintention.com/?p=2296 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sahilonline.net/news.php?catID=gulfnews&nid=2289 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304224932/http://www.sahilonline.net/news.php?catID=gulfnews&nid=2289 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.saudiwave.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3620:haj-volunteer-service-gets-under-way&catid=102:pilgrimage-hajj&Itemid=177 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-05-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223552/http://www.saudiwave.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3620:haj-volunteer-service-gets-under-way&catid=102:pilgrimage-hajj&Itemid=177 |url-status=dead }}</ref>. ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിൻെറ പരിധിയിൽ വരുന്ന പ്രധാന പട്ടണങ്ങളിൽ രണ്ടു മാസം കൂടുമ്പോൾ കോൺസുലാർ സന്ദർശങ്ങൾ നടത്തി ആ മേഖലയിലുള്ള ഇന്ത്യക്കാർക്ക് പാസ്പോർട്ട് പുതുക്കൽ, രേഖകൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തൽ, തൊഴിൽ പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഉപദേശം തേടൽ തുടങ്ങിയ സേവനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിന്റെ പരിധിയിൽ വരുന്ന പടിഞ്ഞാറെ പ്രവിശ്യയുടെ ദൂരദിക്കുകളായ അബഹ, നജ്റാൻ, ജിസാൻ, ബിഷ, ത്വാഇഫ്, മദീന, തബൂക്ക് തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഇന്ത്യക്കാർക്കാണ് ഈ സേവനം ലഭിക്കുന്നത്. പാസ്പോർട്ട് സംബന്ധമായ സേവനങ്ങൾക്കായി ഔട്ട്‌ സോഴ്സിങ് ഏജൻസികളും ഉദ്യോഗസ്ഥ സംഘത്തോടൊപ്പം പോകാറുണ്ട്. സാമൂഹിക ക്ഷേമ നിധിയിൽ ആവശ്യത്തിന് ഫണ്ടുള്ളപ്പോൾ ഇതിന്റെ ആവശ്യമുണ്ടോ എന്നതാണ് പ്രസക്തമായ ചോദ്യം. റിയാദ് എംബസിയുടെ പരിധിയിലുള്ളവർ ഉദ്യോഗസ്ഥ സന്ദർശനം വൈകുന്നത് കൊണ്ട് അങ്ങേയറ്റം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്. കോൺസുലാർ സന്ദർശത്തോടനുബന്ധിച്ച് പ്രസ്തുത പ്രദേശങ്ങളിലെ ജയിൽ , തർഹീൽ, ആശുപത്രി, ലേബർ ക്യാമ്പ് തുടങ്ങിയവ സന്ദർശിച്ച് അവിടെങ്ങളിൽ കഴിയുന്ന ഇന്ത്യക്കാർക്ക് സാന്ത്വനം നൽകാറുണ്ട്. '''ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റ് വിലാസം''' * ടെലിഫോൺ: +96622840130 * ഫാക്സ്: +96622840238 === മലയാളി സമൂഹം === ജിദ്ദയിലെ പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാരിൽ പ്രബല വിഭാഗം [[മലയാളികൾ|മലയാളികളാണ്]]. ഇതിൽ കൂടുതലും [[മലബാർ]] മേഖലയിൽ നിന്നും ഉള്ള അവിദഗ്ദ്ധ തൊഴിലാളികളാണ്. 1970 മുതൽ ആണ് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] നിന്നും തൊഴിൽ തേടിവരുന്ന പ്രവണത തുടങ്ങിയത്. പക്ഷെ പിന്നീട് [[പാകിസ്താൻ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]] അടക്കം ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള തൊഴിലാളികളുടെ ഒഴുക്ക് സാധാരണ തൊഴിലാളികളുടെ ജോലിയെയും കൂലിയേയും കാര്യമായി ബാധിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ, സാംസ്കാരിക, മത രംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന എൺപതോളം മലയാളി സംഘടനകൾ ജിദ്ദയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. കേരളത്തിലെ പ്രത്യേകിച്ചും പ്രവാസികളെ ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഇടപെടുന്നതിനു വേണ്ടി ഇവർ ജിദ്ദ കേരളൈറ്റ്സ് ഫോറം എന്ന പേരിൽ ഒരു കൂട്ടായ്മയായും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഓരോ പ്രദേശങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള മലയാളി കൂട്ടായ്മകളും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മറ്റും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇത്തരം കൂട്ടായ്മകളുടെ മാതൃകാപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രശംസ പിടിച്ചു പറ്റിയിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലും ലീഗിന്റെ]] പ്രവാസി സംഘടനയായ കെ.എം.സി.സി, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി. പി എമ്മിന്റെ]] കീഴിലുള്ള നവോദയ, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോണ്ഗ്രസ്]] പാർട്ടിയുടെ ഒ ഐ.സി.സി [[കാന്തപുരം എ.പി. അബൂബക്കർ മുസ്ലിയാർ|കാന്തപുരം]] വിഭാഗം സുന്നികളുടെ ആർ.എസ്.സി, [[ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമി|ജമാഅത്തെ ഇസ്ലാമിയുടെ]] കേരള ഇസ്ലാമിക് ഗ്രൂപ്പ് (കെ.ഐ.ജി){{തെളിവ്}}, തനിമ കലാ സാംസ്കാരിക വേദി{{തെളിവ്}} എന്നിവയാണ് ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന പ്രവാസി സംഘടനകൾ. കൂടാതെ മറ്റു രാഷ്ട്രീയ, സാമുദായിക സംഘടനകളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മത, സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിൽ ജിദ്ദയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മലയാളി സംഘടനകളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ് [[ജിദ്ദ ഹജ്ജ് വെൽഫയർ ഫോറം]]. വഴിതെറ്റിയ ഹാജിമാരെ തമ്പുകളിലെത്തിക്കാനും ഭക്ഷണം സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യാനും മാസ്ക് നൽകാനും ലഘുലേഖകളിലൂടെ ബോധവത്കരിക്കാനും ജിദ്ദ ഹജ്ജ് ടെർമിനലിൽ വന്നിറങ്ങുമ്പോൾ സ്വീകരിക്കാനും മറ്റും ഫോറം വളണ്ടിയർമാർ സജീവമായി രംഗത്തുണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് പല ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന, നാനാ സംസ്കാരങ്ങളുള്ളവരാണ് തീർഥാടനത്തിന് എത്തുന്നത്. മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രായാധിക്യം ബാധിച്ച ഹാജിമാർ വരുന്നതും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നാണ്. ഹറമിൽ എത്താനുള്ള ഗതാഗതക്കുരുക്ക്, സ്ത്രീകൾക്കും വൃദ്ധർക്കും ബസിൽ തിക്കിത്തിരക്കി കയറേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥ, [[ഇംഗ്ലീഷ്]], [[ഉർദു]] ഭാഷകൾ വശമില്ല എന്നതും പ്രയാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിന്റെ ഹജ്ജ് വിഭാഗത്തിനു ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്ത പ്രശ്നങ്ങളാണ്. അത് കൊണ്ട് തന്നെ ഇത്തരം സംഘടനകൾ വലിയ തോതിൽ ഹാജിമാർക്ക് സഹായകമാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.jeddahhajjwelfare.org/index.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-04-29 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105152345/http://www.jeddahhajjwelfare.org/index.php |url-status=dead }}</ref>. === വിസ === [[ഗൾഫ് സഹകരണ കൗൺസിൽ|ജി.സി.സി]] രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ നിന്നും പുറത്തു നിന്നുള്ളവർ സന്ദർശക, കുടുംബ, തൊഴിൽ [[വിസ]] ലഭിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി സൗദി അറേബ്യയിൽ അംഗീകൃത കമ്പനിയുടെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു സൗദി പൗരന്റെയോ കീഴിൽ നൽകുന്ന വിസ അതതു രാജ്യത്തെ സൗദി നയതന്ത്രസ്ഥാപനങ്ങളിൽ ആരോഗ്യ സാക്ഷ്യപത്രിക സഹിതം മുദ്ര ചെയ്യണം. തുടർന്ന് മൂന്ന് മാസത്തെ വിസാ കാലാവധിക്കുള്ളിൽ സൗദി അറേബ്യയിൽ പ്രവേശിക്കണം. [[ഹജ്ജ്‌]], [[ഉംറ]] തീർത്ഥാടനത്തിനു വരുന്നവർക്ക് ട്രാവൽ ഏജൻസികൾക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ള ക്വോട്ടയിൽ നിന്നും വിസയ്ക്ക് അപേക്ഷിക്കാം. കൂടാതെ ഒരു രാജ്യത്ത് നിന്നും മറ്റൊരു രാജ്യത്തേക്ക് പോകുന്ന മുസ്ലിം യാത്രക്കാർക്ക് (ഉദാ; [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] നിന്നും കിഴക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലെക്കോ മറ്റേതെങ്കിലും [[മദ്ധ്യപൂർവേഷ്യ|മദ്ധ്യപൗരസ്ത്യ]] രാജ്യങ്ങളിലെക്കോ യാത്ര ചെയ്യുന്നവർ) ജിദ്ദ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങി ജിദ്ദയെ കൂടാതെ വിശുദ്ധ നഗരങ്ങളായ [[മക്ക]], [[മദീന]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് 72 മണിക്കൂർ നേരത്തെ സന്ദർശനാനുമതി ലഭിക്കുന്നതാണ്. ഇത്തരം യാത്രക്കാർ മുൻകൂട്ടി തന്നെ അംഗീകൃത സൗദി ഏജൻസികളിൽ നിന്നും ഉള്ള സന്ദർശനാനുമതി വാങ്ങണം, കൂടാതെ തുടർന്നുള്ള യാത്രക്ക് വിമാന ടിക്കറ്റും ജിദ്ദയിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ നിർബന്ധമാണ്‌. == പ്രതിരോധം == ജിദ്ദയിൽ [[കരസേന|കര]], [[വ്യോമസേന|വ്യോമ]], [[നാവികസേന]] സംവിധാനങ്ങൾ ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളോടെ വളരെ ശക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[കടൽ തീരം|കടൽ തീര]] നഗരമായതിനാലും തീവ്രവാദ ഭീഷണി ഉള്ളതിനാലും നഗരത്തിലും കടലിലും സേനാ പട്രോളിംഗ് എല്ലാ സമയങ്ങളിലും ഉണ്ട്. ഒറ്റപ്പെട്ട തീവ്രവാദി ആക്രമണങ്ങളും ജിദ്ദയിൽ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ജിദ്ദയിൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] കാര്യാലയത്തിനു നേരെ [[2004]] [[ഡിസംബർ|ഡിസംബറിൽ]] തീവ്രവാദി ആക്രമണം നടന്നു. മൂന്നു മണിക്കൂർനീണ്ട ശക്തമായ പോരാട്ടത്തിനുശേഷമാണ് സുരക്ഷാ സേനയ്ക്ക് തീവ്രവാദികളെ കീഴടക്കി കോൺസുലേറ്റിൻറെ നിയന്ത്രണം വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞത്. പിന്നീട് വെബ്സൈറ്റുകൾ വഴി ആക്രമണത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം [[അൽ ഖാഇദ|അൽഖ്വയ്ദയുമായി]] ബന്ധമുള്ള സൗദിയിലെ തീവ്രവാദി ഗ്രൂപ്പ് ഏറ്റെടുത്തു. ഈ ആക്രമണത്തിൽ അഞ്ചു സുരക്ഷാജീവനക്കാരും മൂന്ന് ഭീകരരും കൊല്ലപ്പെട്ടു<ref>{{Cite web |url=http://islamabad.usembassy.gov/pakistan/h04120701.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-04-25 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527130241/http://islamabad.usembassy.gov/pakistan/h04120701.html |url-status=dead }}</ref>. == സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Nujood center.jpg|left|thumb|തഹ്ലിയ തെരുവിലെ പ്രമുഖ വ്യാപാര സമുച്ചയമായ നുജൂദ് സെന്റെർ|കണ്ണി=Special:FilePath/Nujood_center.jpg]] <!--‌[[പ്രമാണം:DSC0006573-Westin-Jeddah.JPG|left|thumb|200ബിന്ദു|ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് കെട്ടിടം]]--> [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെ]] രണ്ടാമത്തെ വലിയ നഗരമായ ജിദ്ദ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്‌, വടക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളുടെ തലസ്ഥാന നഗരങ്ങളിൽ നിന്ന് രണ്ടു മണിക്കൂർ വിമാന യാത്ര ചെയ്‌താൽ എത്താവുന്ന ദൂരമാണ് ഉള്ളത്. സൗദി അറേബ്യയിൽ [[റിയാദ്|റിയാദിനു]] ശേഷം രണ്ടാമത്തെ വാണിജ്യ തലസ്ഥാനമാണ്‌ ജിദ്ദ<ref>{{Cite web |url=http://www.freebase.com/view/en/jeddah |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-11-02 |archive-date=2010-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818170458/http://www.freebase.com/view/en/jeddah |url-status=dead }}</ref>. കൂടാതെ റിയാദ്, [[യാമ്പു]], [[ജുബൈൽ]] എന്നീ നഗരങ്ങൾക്ക് ശേഷം സൗദിയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ വ്യാവസായിക നഗരം കൂടിയാണ്. മക്ക, മദീന എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള ആഭ്യന്തര, വിദേശ തീർഥാടകരുടെ പ്രധാന ഷോപ്പിംഗ്‌ കേന്ദ്രമായ ജിദ്ദയിൽ വര്ഷം തോറും ഈ ഇനത്തിൽ വൻ തോതിൽ വ്യാപാരം നടക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഇവിടുത്തെ വിലക്കുറവും വൻ തോതിലുള്ള കളക്ഷനും അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരെയും ജിദ്ദയിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. സൗദി ടൂറിസം കമ്മീഷനും ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഷോപ്പിങ് ഫെസ്റ്റിവൽ സാമ്പത്തിക മേഖലക്ക് വലിയ ഒരളവോളം സഹായകരമാകുന്നുണ്ട്. 30 ലക്ഷം ആളുകളെങ്കിലും വര്ഷം തോറും മേള കാണാനെത്തുന്നു. [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലേത്‌]] കൂടാതെ അയൽ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ആയിരങ്ങൾ ഈ മേള കാണാനെത്തുന്നു.സൗദി അറേബ്യയിലെ, പ്രത്യേകിച്ച്‌ ജിദ്ദയിലെ വിനോദസഞ്ചാരമേഖല വികസിപ്പിക്കുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെയാണ്‌ ഈ മേള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്‌. === വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ === രാജ്യത്തെ പട്ടണങ്ങളുടെ വികസനത്തിന് നിലവിലെ ഭരണാധികാരി [[അബ്ദുല്ല രാജാവ്]] നൽകുന്ന പ്രധാന്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി ജിദ്ദ നഗരത്തിന്റെ മുഖച്ഛായ മാറ്റുന്ന വിധത്തിലുള്ള വൻ വികസന പദ്ധതികളാണ് നടപ്പിലാക്കിവരുന്നത്. എല്ലാ മേഖലകളിലും വളർച്ചയും പുരോഗതിയുമാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ജിദ്ദ കടൽക്കരയിൽ റദ്ബാൻ ഭാഗത്ത് 37 മില്യൺ റിയാലിന്റെ ഉല്ലാസകേന്ദ്ര പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. അടുത്ത കാലത്ത് മഴയും വെള്ളപ്പൊക്കവുമുണ്ടായ സമയത്ത് ജിദ്ദയിൽ വലിയ പ്രയാസമനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയും മറ്റ് വകുപ്പുകളും നിരന്തരയത്നത്തിലൂടെ നടപ്പിലാക്കിയ വിവിധ സേവന പദ്ധതികളിലൂടെ ഇക്കാര്യത്തിൽ ഏതു പ്രതിസന്ധിയെയും നേരിടാവുന്ന വമ്പിച്ച പുരോഗതി കൈവരിക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വലിയ വികസന പദ്ധതികളിലൂടെ ഇരുഹറമുകളുടെ പ്രവേശന കവാടം കൂടിയായ ജിദ്ദ പട്ടണം [[ചെങ്കടൽ]] തീരത്തെ ഏല്ലാവിധ സൗകര്യങ്ങളോടും കൂടിയ ഏറ്റവും മനോഹരവും മാതൃകാപരവും ടുറിസ്റ്റുകളെ ആകർഷിക്കുന്ന പട്ടണമായി മാറ്റുന്നുണ്ട്. === ബാങ്കിംഗ് === [[ബാങ്ക്|ബാങ്കിംഗ്]] മേഖലയിൽ [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിക]] രീതിയിലാണ് ജിദ്ദയിലെ ബാങ്കുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. [[ഇസ്ലാമിക് വികസന ബാങ്ക്]], നാഷണൽ കമേഴ്ഷ്യൽ ബാങ്ക് എന്നിവയുടെ ആസ്ഥാനം ജിദ്ദയിലാണ്. '''ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന ബാങ്കുകൾ''' # നാഷണൽ കമേഴ്ഷ്യൽ ബാങ്ക് (NCB) # സൗദി അമേരിക്കൻ ബാങ്ക് (SAMBA) # സൗദി ബ്രിട്ടീഷ് ബാങ്ക് (SABB) # സൗദി ഹോളണ്ടി ബാങ്ക് (SHB) # റിയാദ് ബാങ്ക് # അൽ-രാജി ബാങ്ക് # [[സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (SBI) # ബാങ്ക് അൽ-ജസീറ # അറബ് നാഷണൽ ബാങ്ക് '''ജിദ്ദ കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രധാന സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക സ്ഥാപനങ്ങൾ''' * സൗദി ജോഗ്രഫിക്കൽ സർവേ സൗദി അറേബ്യയുടെ പുരാതന ശേഷിപ്പുകളെ കുറിച്ച് പഠനം നടത്തുന്ന സ്ഥാപനം. [[പ്രമാണം:Saudi Arabian Airline HQ Fixed.jpeg|left|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ സൗദി എയർലൈൻസ് ആസ്ഥാന മന്ദിരം|കണ്ണി=Special:FilePath/Saudi_Arabian_Airline_HQ_Fixed.jpeg]] * സൗദി അറേബ്യൻ എയർലൈൻസ്‌ സൗദി അറേബ്യയുടെ ദേശീയ വിമാന കമ്പനിയാണ് 1945 ൽ പ്രവത്തനം ആരംഭിച്ച സൗദി അറേബ്യൻ എയർലൈൻസ്‌. അഭ്യന്തര സർവീസുകൾക്ക് പുറമേ ഇന്ത്യയടക്കം ഏഷ്യ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, ആഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ എഴുപതിൽ കൂടുതൽ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് സൗദി എയർലിന്സിന്റെ സേവനം ലഭ്യമാണ്. * ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക്‌ കോൺഫറൻസ് ഐക്യ രാഷ്ട്ര സഭ കഴിഞ്ഞാൽ ലോകത്തെ വലിയ സാമൂഹിക സംഘടനയാണ് ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക്‌ കോൺഫറൻസ് (ഒ.ഐ.സി). 57 രാജ്യങ്ങൾ അംഗങ്ങളായ ഒ.ഐ.സി യിൽ അമേരിക്കയടക്കം നിരവധി രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികളും ഐക്യ രാഷ്ട്ര സഭ പോലുള്ള അന്താരാഷ്‌ട്ര സംഘടനകളുടെ പ്രത്യേക നിരീക്ഷകരും ഉണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://www.oic-oci.org/member_states.asp |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-18 |archive-date=2012-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704173219/http://www.oic-oci.org/index.asp |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.oic-oci.org/page_detail.asp?p_id=179{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[പ്രമാണം:DSC00030-isl-bank1.JPG|right|thumb|200ബിന്ദു|ഇസ്ലാമിക വികസന ബാങ്കിന്റെ (islamic development bank) ആസ്ഥാനം|കണ്ണി=Special:FilePath/DSC00030-isl-bank1.JPG]] * ഇസ്ലാമിക്‌ ഡെവലപ്മെന്റ് ബാങ്ക് അന്താരാഷ്‌ട്ര തലത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബഹുമുഖമായ ധനകാര്യ സ്ഥാപനമാണ്‌ 1973 ൽ ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായി തുടക്കം കുറിച്ച ഇസ്ലാമിക്‌ ഡെവലപ്മെന്റ് ബാങ്ക് (ഐ. ഡി. ബി). നിലവിൽ 56 രാജ്യങ്ങൾ അംഗങ്ങളായ ഐ. ഡി. ബി അംഗ രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ പുരോഗതിക്കു വായ്പയടക്കമുള്ള സഹായങ്ങൾ നൽകുന്നു. * ജിദ്ദ ഇക്കണോമിക്‌ ഫോറം അന്താരാഷ്‌ട്ര, പ്രാദേശിക തലങ്ങളിലുണ്ടാകുന്ന സാമ്പത്തിക സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ധനകാര്യ സ്ഥാപനമാണ്‌ ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കൊമെഴ്സിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജിദ്ദ ഇക്കണോമിക്‌ ഫോറം<ref>{{Cite web |url=http://jef.org.sa/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-18 |archive-date=2018-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180823041003/http://jef.org.sa/ |url-status=dead }}</ref>. * സൗദി അറേബ്യ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് സംഘടന സൗദി അറേബ്യൻ മനുഷ്യാവകാശ സംഘടന. [[പ്രമാണം:Jeddah_Chamber_of_Commerce_and_Industry.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്‌ & ഇന്റസ്ട്രി കെട്ടിടം|കണ്ണി=Special:FilePath/Jeddah_Chamber_of_Commerce_and_Industry.jpg]] * ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ്‌ & ഇന്റസ്ട്രി 1946 ൽ തുടക്കം കുറിച്ച സംഘടന ജിദ്ദയിലെ വ്യാവസായിക പുരോഗതിക്കു വേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. * ജിദ്ദ മാർക്കറ്റിംഗ് ബോർഡ്‌ ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കോമേഴ്സിന്റെ ഭാഗമായ ജിദ്ദ മാർക്കറ്റിംഗ് ബോർഡ്‌ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാവസായിക സംരംഭകർക്ക് ജിദ്ദയിൽ ബിസിനസ് തുടങ്ങാൻ സഹായം നൽകുന്നു. * ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക്‌ ബാങ്ക് ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക്‌ കോൺഫറൻസിന്റെ കീഴിലുള്ള ധനകാര്യ സ്ഥാപനമാണ്‌ ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഇസ്ലാമിക്‌ ബാങ്ക് * ഇസ്ലാമിക്‌ ഷിപ്‌ ഓണർസ് അസോസിയേഷൻ ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായി 1981 ൽ തുടക്കം കുറിച്ച സംഘടനയാണ് ഇസ്ലാമിക്‌ ഷിപ്‌ ഓണർസ് അസോസിയേഷൻ (OISA) * ഇസ്ലാമിക്‌ സ്റ്റേറ്റ്‌സ്‌ ബ്രോട്കാസ്റ്റിംഗ് ഓർഗനൈസേഷൻ ടി വി, റേഡിയോ ചാനലുകളുടെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ അടക്കം സാംസ്കാരിക, സാമൂഹിക വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സംഘടനയാണ് ഇസ്ലാമിക്‌ സ്റ്റേറ്റ്‌സ്‌ ബ്രോട്കാസ്റ്റിംഗ് ഓർഗനൈസേഷൻ. കൂടാതെ ടി വി, റേഡിയോ മേഖലകളിൽ അംഗ രാഷ്ടങ്ങളിലുള്ളവർക്ക് സാങ്കേതികമായ പരിശീലനവും നൽകുന്നു (ISBO)<ref>{{Cite web |url=http://www.isboo.org/pages/entrain.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-02-18 |archive-date=2009-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091116234547/http://www.isboo.org/pages/entrain.htm |url-status=dead }}</ref>. * നാഷണൽ കമേഴ്ഷ്യൽ‍ ബാങ്ക് സൗദി അറേബ്യയിലെ ജിദ്ദ ആസ്ഥാനമായി 1953 ൽ തുടങ്ങിയ ബാങ്കാണ് നാഷണൽ കമേഴ്ഷ്യൽ‍ ബാങ്ക് അഥവാ അൽ-അഹ്ലി ബാങ്ക്. == വിദ്യാഭ്യാസം == [[പ്രമാണം:DSC00090-medicine-kau.JPG|right|thumb|200ബിന്ദു|കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സർവകലാശാല-മെഡിക്കൽ വിഭാഗം|കണ്ണി=Special:FilePath/DSC00090-medicine-kau.JPG]] ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസ, ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണ മേഖലകളിൽ നിരവധി സംഭാവനകൾ നൽകിയ സ്ഥാപനമാണ്‌ ജിദ്ദയിലെ [[കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സർവകലാശാല]]. ആൺകുട്ടികൾക്കും പെൺകുട്ടികൾക്കും പ്രത്യേകമായ ക്ലാസുകളോ സ്കൂളുകളോ ആണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 2005 ലെ കണക്കുപ്രകാരം സ്വകാര്യ, പൊതു മേഖലയിലടക്കം 849 ബോയ്സ് സ്കൂളുകളും 1179 ഗേൾസ്‌ സ്കൂളുകളും ആണ് ജിദ്ദയിൽ ഉള്ളത്.<ref>Statistical information department of the ministry of education:[http://www.moe.gov.sa/statscenter/tawzee.rar Statistical summary for education in Saudi Arabia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222091009/http://www.moe.gov.sa/statscenter/tawzee.rar |date=2015-12-22 }} (AR)</ref><ref>http://iguide.travel/Jeddah/Education{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. പ്രാദേശിക അറബിക്‌ സ്കൂളുകളിൽ [[അറബി ഭാഷ|അറബി ഭാഷക്ക്]] പ്രാധാന്യം നൽകുമ്പോൾ [[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]] രണ്ടാം ഭാഷ എന്ന പരിഗണന നൽകുന്നു. മറ്റു രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സ്കൂളുകളിലും അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരമുള്ള അറബിക് സ്കൂളുകളിലും ഇംഗ്ലീഷ് പ്രധാന ഭാഷയാണ്. ജിദ്ദയിലെയും അടുത്ത പ്രദേശങ്ങളിലെയും ഇന്ത്യക്കാരായ വിദ്യാർത്ഥികൾ കൂടുതലായും ആശ്രയിക്കുന്നത് ഇവിടുത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ഇന്ത്യൻ സ്കൂളുകളെയാണ്‌. കൂടാതെ അനേകം സ്വകാര്യ ഇന്ത്യൻ സ്കൂളുകളും ഉണ്ട്. '''ജിദ്ദയിലെ സർവകലാ ശാലകളുടെയും പ്രധാന കോളെജുകളുടെയും പട്ടിക''' {| class="wikitable" cellpadding=2 cellspacing=2 |- bgcolor=#cccccc ! സർവകലാശാല/കോളേജ് !! കണ്ണി !! തുടക്കം |- valign=top | nowrap align=left|[[കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സർവകലാശാല]] |[http://www.kau.edu.sa www.kau.edu.sa] | align=center|[[1967]] |- valign=top | nowrap align=left|[[പ്രിൻസ് സുൽതാൻ കോളേജ് ഫോർ ടൂറിസം ആൻഡ്‌ ബിസിനസ്‌]] |[http://www.pscj.edu.sa www.pscj.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319010224/http://www.pscj.edu.sa/ |date=2008-03-19 }} | align=center|[[2007]] |- valign=top | nowrap align=left|[[എഫാത്‌ കോളേജ്]] |[http://www.effatcollege.edu.sa www.effatcollege.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723204706/http://www.effatcollege.edu.sa/ |date=2011-07-23 }} | align=center|[[1999]] |- valign=top | nowrap align=left|[[ദാർ അൽ-ഹിക്മ കോളേജ്]] |[http://www.daralhekma.edu.sa www.daralhekma.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100131135240/http://www.daralhekma.edu.sa/ |date=2010-01-31 }} | align=center|[[1999]] |- valign=top | nowrap align=left|[[CBA College|കോളേജ് ഓഫ് ബിസിനസ്‌ അട്മിനിസ്ട്രെഷൻ (CBA)]] |[http://www.cba.edu.sa www.cba.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060706135848/http://www.cba.edu.sa/ |date=2006-07-06 }} | align=center|[[2000]] |- valign=top | nowrap align=left|[[പ്രിൻസ് സുൽത്താൻ എവിയഷൻ അക്കാദമി]] |[http://fo.sv.net/psaa/Default.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060703150509/http://fo.sv.net/psaa/Default.asp |date=2006-07-03 }} | align=center|[[2004]] |- valign=top | nowrap align=left|[[ജിദ്ദ ടീച്ചേഴ്സ് കോളേജ്]] |[http://www.jtc.edu.sa www.jtc.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070314030708/http://www.jtc.edu.sa/ |date=2007-03-14 }} | |- valign=top | nowrap align=left|[[ജിദ്ദ കോളേജ് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] |[http://www.jct.edu.sa www.jct.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723204652/http://www.jct.edu.sa/ |date=2011-07-23 }} | align=center|[[1987]] |- valign=top | nowrap align=left|[[കോളേജ് ഓഫ് ടെലികോം & ഇലക്ട്രോണിക്സ്]] | | |- valign=top | nowrap align=left|[[ജിദ്ദ പ്രൈവറ്റ് കോളേജ്]] | | |- valign=top | nowrap align=left|[[ജിദ്ദ കോളേജ് ഓഫ് ഹെൽത്ത്‌ കെയർ]] | | |- valign=top | nowrap align=left|[[ജിദ്ദ കമ്മ്യൂണിറ്റി കോളേജ്]] |[http://www.kaau.edu.sa/DefaultE.ASP?G=2&S=156 Link]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | |-valign=top |nowrap align=left|[[ബാറ്റർജി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] |[http://www.bmcmedcollege.net/ bmcmedcollege.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723030225/http://www.bmcmedcollege.net/ |date=2011-07-23 }} | |-valign=top |nowrap align=left|[[ഇബ്ൻ സിന നാഷണൽ കോളേജ് ഫോർ മെഡിക്കൽ സ്റ്റഡീസ്]] |[http://ibnsina.edu.sa/ ibnsina.edu.sa] | |-valign=top |nowrap align=left|[[അറബ് ഓപ്പൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |[http://arabou.edu.sa/ arabou.edu.sa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513101756/http://www.arabou.edu.sa/ |date=2012-05-13 }} |} == കായിക രംഗം == [[പ്രമാണം:King_Abdulaziz_University_stadium.jpg|right|thumb|200ബിന്ദു|ജിദ്ദയിലെ KAU സ്റ്റേഡിയം]] ജിദ്ദയിലെ പ്രധാന [[കായിക വിനോദങ്ങളുടെ പട്ടിക|കായിക മത്സരം]] [[ഫുട്ബോൾ]] ആണ്. സൗദി അറേബ്യയിലെ ആദ്യത്തെ ക്ലബ്‌ ആയ അൽ ഇത്തിഹാദ്‌ 1928 ൽ ജിദ്ദയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഏഴു പ്രാവശ്യം സൗദി പ്രീമിയർ ലീഗ് വിജയികളായ അൽ ഇത്തിഹാദ്‌ രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ ഫുട്ബോൾ ടീമാണ്<ref name= />. അൽ-ഇത്തിഹാദ്‌, അൽ-അഹ്ലി എന്നിവ ജിദ്ദയിലെ അറിയപ്പെടുന്ന ക്ലബ്ബുകളാണ്. 9 [[ദശലക്ഷം|മില്യൺ]] ചതുരശ്ര മീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ അത്യാധുനിക സൗകര്യങ്ങളോടെ ജിദ്ദയിലെ കടൽ തീരത്ത് നിർമ്മിക്കുന്ന സ്പോർട്സ് സിറ്റി പൂർത്തിയാകുന്നതോടെ കായിക രംഗത്ത് ജിദ്ദ സൗദിയുടെ ആസ്ഥാനമായി മാറും. ഒരു ലക്ഷം പേർക്കിരിക്കാവുന്ന മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ ഏറ്റവും വലിയ [[സ്റ്റേഡിയം|സ്റ്റേഡിയവും]] ഈ സ്പോർട്സ് സിറ്റിയിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്<ref name= /> === ജിദ്ദയിലെ കളിക്കളങ്ങൾ === * പ്രിൻസ് അബ്ദുള്ള അൽ-ഫൈസൽ സ്റ്റേഡിയം * പ്രിൻസ് സുൽതാൻ ബിൻ ഫഹദ്‌ സ്റ്റേഡിയം * KAU സ്റ്റേഡിയം * എയർ-ഡിഫെൻസ്‌ ഫോഴ്സെസ് സ്റ്റേഡിയം * സ്കൂൾസ്‌ ലീഗ് സ്റ്റേഡിയം * കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള സ്റ്റേഡിയം (നിർമ്മാണം നടക്കുന്നു) == മാധ്യമ രംഗം == [[പ്രമാണം:Jeddah TV Tower.jpg|right|thumb|ജിദ്ദയിലെ ടെലിവിഷൻ ടവർ|കണ്ണി=Special:FilePath/Jeddah_TV_Tower.jpg]] ജിദ്ദയിൽ പരക്കെ പ്രചാരമുള്ള [[ഇംഗ്ലീഷ്]] പത്രങ്ങൾ [[അറബ് ന്യൂസ് (ദിനപത്രം)|അറബ് ന്യൂസ്‌]], സൗദി ഗസറ്റ് എന്നിവയും [[അറബി ഭാഷ|അറബി]] പത്രങ്ങൾ അശ്ശർഖ് അൽ-ഔസത്ത് ,അൽ മദീന ,അൽ ബിലാദ്‌ ,അൽ ഹയാത് ,ഒകാസ്‌ എന്നിവയുമാണ്<ref name= />. കൂടാതെ മലയാള പത്രങ്ങളായ [[മാധ്യമം ദിനപത്രം|ഗൾഫ്‌ മാധ്യമവും]], വാർത്താ ചാനലായ മീഡിയവണും, ജിദ്ദയിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്രാദേശിക മലയാളം പത്രമായ [[മലയാളം ന്യൂസ്]] എന്ന പത്രവും കൂടുതൽ പ്രചാരമുള്ള പത്രങ്ങളാണ്. മറ്റു മലയാള പത്രങ്ങളും ആനുകാലികങ്ങളും ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. സൗദി അറേബ്യയുടെ ഔദ്യോഗിക [[ടെലിവിഷൻ]] ചാനലുകളായ ചാനൽ ഒന്ന്, ചാനൽ രണ്ട്, സൗദി ടി.വി. സ്പോർട്സ് സ്വകാര്യ ചാനലുകളായ അൽ ഇഖ്ബാരിയ (Al-Ekhbariya), ആർട്ട്‌ ( ART ) ചാനൽ ശൃംഖല എന്നിവയാണ് പ്രധാന ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾ. ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിൽ കോഴിക്കോട് ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന '''മീഡിയവൺ ടിവി'''യാണ് മലയാളം ചാനലുകളിൽ ഗൾഫ് മേഖലയിൽ ജനകീയം. സൗദി അറേബ്യയിൽ ലൈസൻസോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഏക മലയാളം വാർത്താ ചാനലും മീഡിയവണാണ്. ഹജ്ജ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സുപ്രധാന ചടങ്ങളുകളും മീഡിയവൺ തത്സമയം കവർ ചെയ്യുന്നു. ജിസിസി ഉച്ചകോടി, അറബ് സമ്മിറ്റ്, എക്സിബിഷനുകൾ, കലാവിരുന്നുകൾ തുടങ്ങി എല്ലാ സർക്കാർ പരിപാടികളിലേക്കും അറബ്, ഇംഗ്ലീഷ് ചാനലുകൾക്കൊപ്പം മീഡിയവണിനും ക്ഷണം ലഭിക്കുന്നു. റിയാദാണ് മീഡിയവൺ ബ്യൂറോ ആസ്ഥാനം. പുറമെ, ജിദ്ദ, ദമ്മാം, മക്ക, മദീന, ബുറൈദ, യാമ്പു, ബുറൈദ, അബഹ തുടങ്ങിയ ഇടങ്ങളിലും റിപ്പോർട്ടർമാരും ഉണ്ട്. കൂടാതെ ഒട്ടുമിക്ക മലയാളം ചാനലുകളും ഇവിടെ ഡിടിഎച്ച് വഴി ലഭ്യമാണ്. ജിദ്ദയിലെ വലിയ ടവറുകളിലൊന്നായ ടി വി ടവർ 250 മീറ്റർ (820 അടി ) ഉയരമുണ്ട്. ജിദ്ദയിലെ ടെലിവിഷൻ പ്രക്ഷേപണ രംഗത്ത് നൂതന സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ സംഭാവന നൽകുന്ന ഈ കെട്ടിടം 2007 ൽ ആണ് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്. == കാലാവസ്ഥ == [[പ്രമാണം:Jeddah Flood - King Abdullah Street.jpg|left|thumb|മഴയിൽ വെള്ളം കയറിയ കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള റോഡിലെ ടണൽ]] [[ഒക്ടോബർ]] മുതൽ [[ഏപ്രിൽ]] വരെയുള്ള 6 മാസ കാലയളവിൽ അർദ്ധരാത്രി മുതൽ വൈകുന്നേരം വരെ ഊഷ്മളമായ [[ഊഷ്മാവ്|താപനിലയാണിവിടെ]] അനുഭവപ്പെടുന്നത്. [[മെയ്]] മുതൽ [[സെപ്റ്റംബർ]] വരെ വളരെ ഉയർന്ന താപനില അനുഭവപ്പെടുന്നു. വർഷത്തിൽ രണ്ടോ മൂന്നോ [[മഴ]] മാത്രം ആണ് ജിദ്ദയിൽ ലഭിക്കുന്നത്‌. ഈ അവസരങ്ങളിൽ റോഡുകളിൽ വെള്ളം കെട്ടി നിൽക്കുന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകാറുണ്ടെങ്കിലും മഴയെ വളരെ ഊഷ്മളതയോടെയാണ്‌ ജിദ്ദാ നിവാസികൾ വരവേൽക്കുന്നത് എന്ന് കാണാം. ചൂട് കാലത്ത് കൂടുതൽ ആളുകളും ജിദ്ദയിലെ ബീച്ചിലും മറ്റു പാർക്കുകളിലും കൂടുതൽ സമയം ചിലവഴിക്കുകയും സൗദി അറേബ്യയിലെ തന്നെ ചൂട് കുറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളായ അസീർ, [[താഇഫ്]] തുടങ്ങിയ പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും മേഖലകളിലേക്കും പോകുന്നു. ജിദ്ദ പട്ടണം താഴ്‌വരകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്. നഗരത്തിന്റെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് 10 ഓളം താഴ്‌വരകളുണ്ട്. അതിനാൽ മഴ പെയ്താൽ ജിദ്ദയിൽ വെള്ളപ്പൊക്ക സാധ്യത കൂടുതലാണ്. താഴ്‌വകളിലെയും അവിടുത്തെ മലകളിലയും മഴവെള്ളത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് ജിദ്ദ പട്ടണത്തിന് വലിയ ഭീഷണിയായത് കൊണ്ട് കനാലുകൾ നിർമ്മിച്ച് ഇത് പരിഹരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്. ജിദ്ദയിൽ ജനങ്ങൾക്ക് ഭീഷണിയായി കിഴക്ക് മുതൽ പടിഞ്ഞാറ് വരെ 12 ഓളം താഴ്‌വരകളുണ്ട്. മഴ ഭീഷണിയുള്ള സമയങ്ങളിൽ ജിദ്ദയുടെ കിഴക്ക് ഭാഗത്തെ താഴ്‌വരകൾ സിവിൽ ഡിഫൻസ് അധികൃതരുടെ സദാ നിരീക്ഷണത്തിലായിരിക്കും. 2009 ലും 2010 ലും ജിദ്ദയിലുണ്ടായ പ്രളയത്തിൽ കനത്ത നാശ നഷ്ടമുണ്ടായി. ഇതിനു ശേഷം മഴക്കെടുതി നേരിടുന്നതിന് ജിദ്ദയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ സിവിൽ ഡിഫെൻസ് ജനത്തിരക്ക്, അപകടമേഖല എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൂടുതൽ അടിയന്തര സേവന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്. {| class="wikitable collapsible" style="font-size:90%;width:100%;border:0px;text-align:center;line-height:120%;" ! colspan= "15" style="background: #6688AA; color: white;" | <big>ജിദ്ദയിലെ കാലാവസ്ഥാ വിവരങ്ങൾ</big><ref>[http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT002760 Average and recorded climate of jeddah at BBC Weather]</ref> |- ! style="background: #DDDDDD;" height="16" | മാസം ! style="background: #DDDDDD;" | ജനു ! style="background: #DDDDDD;" | ഫെബ്രു ! style="background: #DDDDDD;" | മാർച്ച്‌ ! style="background: #DDDDDD;" | ഏപ്രിൽ ! style="background: #DDDDDD;" | മെയ്‌ ! style="background: #DDDDDD;" | ജൂൺ ! style="background: #DDDDDD;" | ജൂലൈ ! style="background: #DDDDDD;" | ആഗ ! style="background: #DDDDDD;" | സെപ് ! style="background: #DDDDDD;" | ഒക്ടോ ! style="background: #DDDDDD;" | നവ ! style="background: #DDDDDD;" | ഡിസം ! style="background: #DDDDDD;" | <!-- Leave this blank! --> ! style="background: #DDDDDD;" | വർഷം |- ! height="16;" |ഏറ്റവും കൂടിയ താപനില °C (°F) | style="background: #EF8F0F; color: black;" | 33 (91) | style="background: #F5930A; color: black;" | 35 (95) | style="background: #FA9605; color: black;" | 38 (100) | style="background: #FF9900; color: black;" | 40 (104) | style="background: #FF9900; color: black;" | 42 (108) | style="background: #FF9900; color: black;" | 47 (117) | style="background: #FF9900; color: black;" | 42 (108) | style="background: #FF9900; color: black;" | 42 (108) | style="background: #FF9900; color: black;" | 42 (108) | style="background: #FF9900; color: black;" | 41 (106) | style="background: #FF9900; color: black;" | 41 (106) | style="background: #EF8F0F; color: black;" | 34 (93) | <!-- Leave this blank! --> | <!-- Leave this blank! --> |- ! height="16;" |ശരാശരി കൂടിയ താപനില °C (°F) | style="background: #DF8C1F; color: black;" | 29 (84) | style="background: #DF8C1F; color: black;" | 29 (84) | style="background: #DF8C1F; color: black;" | 29 (84) | style="background: #EF8F0F; color: black;" | 33 (91) | style="background: #F5930A; color: black;" | 35 (95) | style="background: #F5930A; color: black;" | 36 (97) | style="background: #F5930A; color: black;" | 37 (99) | style="background: #F5930A; color: black;" | 37 (99) | style="background: #F5930A; color: black;" | 36 (97) | style="background: #F5930A; color: black;" | 35 (95) | style="background: #EF8F0F; color: black;" | 33 (91) | style="background: #E78D17; color: black;" | 30 (86) | <!-- Leave this blank! --> | style="background: #EF8F0F; color: black;" | 33 (91) |- ! height="16;" |ശരാശരി കുറഞ്ഞ താപനില °C (°F) | style="background: #BF883F; color: black;" | 18 (64) | style="background: #BF883F; color: black;" | 18 (64) | style="background: #BF883F; color: black;" | 19 (66) | style="background: #C78937; color: black;" | 21 (70) | style="background: #CF8A2F; color: black;" | 23 (73) | style="background: #CF8A2F; color: black;" | 24 (75) | style="background: #D78B27; color: black;" | 26 (79) | style="background: #D78B27; color: black;" | 27 (81) | style="background: #D78B27; color: black;" | 25 (77) | style="background: #CF8A2F; color: black;" | 23 (73) | style="background: #C78937; color: black;" | 22 (72) | style="background: #BF883F; color: black;" | 19 (66) | <!-- Leave this blank! --> | style="background: #C78937; color: black;" | 22 (72) |- ! height="16;" |ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താപനില °C (°F) | style="background: #9F845F; color: black;" | 3 (37) | style="background: #A78557; color: black;" | 11 (52) | style="background: #AF864F; color: black;" | 13 (55) | style="background: #A78557; color: black;" | 12 (54) | style="background: #AF864F; color: black;" | 13 (55) | style="background: #BF883F; color: black;" | 19 (66) | style="background: #C78937; color: black;" | 21 (70) | style="background: #CF8A2F; color: black;" | 23 (73) | style="background: #C78937; color: black;" | 21 (70) | style="background: #C78937; color: black;" | 20 (68) | style="background: #B78747; color: black;" | 17 (63) | style="background: #A78557; color: black;" | 10 (50) | <!-- Leave this blank! --> | <!-- Leave this blank! --> |- ! colspan= "15" |<!--Leave this blank.--> |- ! height="16;" |വർഷപാതം mm (in) | style="background: #8CA3B5; color: black;" | 5 (0.2) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 6 (0.3) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 1 (0.1) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 1 (0.1) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 5 (0.5) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 0 (0) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 0 (0) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 0 (0) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 0 (0) | style="background: #94A4B5; color: black;" | 0 (0) | style="background: #84A1B5; color: black;" | 25 (1.0) | style="background: #80A0B5; color: black;" | 31 (1.2) | <!-- Leave this blank! --> | style="background: #8CA3B5; color: black;" | 67 (2.6) |} == പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണം == ചില സമയങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും ചൂട് കാലത്ത് പൊടിക്കാറ്റും തുടർന്ന് അന്തരീക്ഷത്തിൽ പൊടി പടലങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടുന്ന അവസ്ഥയും ഉണ്ടാകുന്നു. ഉഷ്ണ കാലത്ത് ഉണ്ടാകാറുള്ള വൻ തീപ്പിടുത്തവും വായു മലിനീകരണത്തിനു കാരണമാകുന്നു. മണിക്കൂറിൽ 55 -70 കിലോ മീറ്റർ വേഗത്തിൽ വീശുന്ന പൊടിക്കാറ്റ് പലയിടങ്ങളിലും നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു. റോഡുകളിൽ വാഹനാപകടങ്ങളും ചിലപ്പോൾ വ്യോമഗതാഗതത്തെയും ജിദ്ദ ഇസ്ലാമിക് പോർട്ടിലെ കപ്പലുകളുടെ പോക്കുവരവുകളേയും പൊടിക്കാറ്റ് ബാധിക്കുന്നു. ജിദ്ദ പട്ടണത്തിന്റെ തെക്ക്‌ ഭാഗത്തും വടക്ക് ഭാഗത്തും ഉള്ള രണ്ടു വ്യാവസായിക മേഖലകളിൽ നിന്നും പുറന്തള്ളുന്നതും കൂടാതെ വെള്ളം ശുദ്ധീകരണ ശാല, തുറമുഖം തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും ഉള്ള മലിനീകരണവും ഉണ്ട്. കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സർവകലാശാലയിലെ മറൈൻ ബയോളജി വിഭാഗം 1997ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കണക്കുപ്രകാരം 100,000 ഖന മീറ്റർ മലിനജലം ദിവസവും തെക്കൻ ജിദ്ദയിൽ കടലിലേക്ക്‌ തള്ളുന്നു<ref>http://adelalmalki.blogspot.com/2008/01/bid-to-save-jeddahs-dying-coast.html</ref>. അപൂർവമായി ലഭിക്കുന്ന മഴയിൽ റോഡുകളിൽ വെള്ളം കെട്ടിനിൽക്കുന്നു. കൂടാതെ മലിനജലം ഒഴുക്കി വിടുന്ന ഭൂഗർഭ പൈപ്പ് ലൈനുകളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന തകരാർ മൂലം നഗരത്തിന്റെ പഴയ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ മലിനജലവും നിറയുന്നു. എങ്കിലും നഗരത്തിൽ വ്യാപകമായി വളർത്തി നല്ല നിലയിൽ പരിപാലിക്കുന്ന മരങ്ങളും ചെടികളും ജിദ്ദ നഗരസഭയുടെ കീഴിലുള്ള നൂറുകണക്കിന് ശുചീകരണ തൊഴിലാളികളും കൂടി ഒരു പരിധിവരെ ഈ നഗരത്തെ പരിസ്ഥിതി മലിനീകരണത്തിൽ നിന്നും സംരക്ഷിക്കുന്നുണ്ട്<ref>{{Cite web |url=http://seha.alriyadh.gov.sa/en/contents.aspx?aid=3468 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-20 |archive-date=2010-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100222032744/http://seha.alriyadh.gov.sa/en/contents.aspx?aid=3468 |url-status=dead }}</ref>. === മസ്ക് മലിനജല തടാകം === ജിദ്ദയുടെ കിഴക്കുഭാഗത്താണ് നഗരത്തിലെ സെപ്ടിക് മാലിന്യങ്ങൾ തള്ളുന്ന മസ്ക് മലിന ജല തടാകം<ref>http://www.pbase.com/adnan_masood/musk_lake</ref>. ജിദ്ദയിലെ ബുറൈമാൻ പാലത്തിൽ നിന്ന് 17 കിലോമീറ്റർ അകലെ അൽ സാമിർ, അൽ റബീഅ, അൽ അജ്വാദ് ഡിസ്ട്രികളോട് ചേർന്നു സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മസ്ക് മലിന ജല തടാകത്തിന്റെ നീളം 1,300 മീറ്ററാണ്. 18 മീറ്റർ വീതിയും 10 മീറ്റർ ആഴവുമുണ്ട്. ഈ തടാകത്തിന് കോൺക്രീറ്റുകൊണ്ടുള്ള ഭിത്തികൾക്കു പകരം പ്രകൃതിദത്തമായ അതിരുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. 2009 നവംബറിൽ ജിദ്ദ നഗരത്തിൽ പെയ്ത ശക്തമായ മഴയെ തുടർന്നുണ്ടായ പ്രളയത്തിൽ ഈ തടാകത്തിനും വിള്ളലുണ്ടായി. അതോടെ ഏതുസമയത്തും വലിയ കരുത്തില്ലാത്ത ഭിത്തി പൊട്ടാം എന്ന അവസ്ഥ ഉണ്ടാകുകയും ജിദ്ദ വിമാനത്താവളമടക്കം കിഴക്കൻ മേഖലകൾ അതിൽ മുങ്ങിപ്പോകും എന്ന ആശങ്കയും പടർന്നു<ref>{{Cite web |url=http://nri.mathrubhumi.com/story.php?id=69443 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091205194818/http://nri.mathrubhumi.com/story.php?id=69443 |url-status=dead }}</ref>. തടാകത്തിന്റെ ഭിത്തികൾ തകരാൻ സാധ്യത വർദ്ധിച്ചതിനെ തുടർന്ന് യുദ്ധകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ ചുറ്റു ഭാഗവും ശക്തമായ ഭിത്തി നിർമിച്ചു<ref>http://www.arabnews.com/?page=1&section=0&article=113146&d=21&m=8&y=2008</ref>. <ref>http://www.thefreelibrary.com/Strengthen+Musk+Lake's+walls+to+avoid+catastrophe.-a0213677430</ref>. ഭാവിയിൽ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന അപകടം ഒഴിവാക്കാനായി 2010 മെയ് മാസത്തിൽ അബ്ദുല്ല രാജാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം തടാകം വറ്റിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. 2010 ഒക്ടോബർ മാസത്തോടെ തടാകം പൂർണമായും വറ്റിച്ചു. തടാകത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ജലം മുഖ്യമായും എയർപോർട്ടിനടുത്തും ബുറൈമാനിലുമുള്ള ജലശുദ്ധീകരണ ശാലകളിലേക്കാണ് മാറ്റിയത്. അവശേഷിക്കുന്നവ ബാഷ്പീകരിക്കുന്നതിന് ഒമ്പതു ചെറു തടാകങ്ങളിലേക്ക് പമ്പ് ചെയ്തു മാറ്റി. ബാക്കിയായ ചെളിയും മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് നീക്കം ചെയ്തു. 17 വർഷം മുമ്പാണ് കിഴക്കൻ ജിദ്ദയിൽ നഗരസഭ മലിനജല തടാകം സ്ഥാപിച്ചത്. നിറഞ്ഞ സമയത്ത് തടാകത്തിന് രണ്ടര ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണമുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു കോടി ക്യുബിക് മീറ്റർ മലിനജലവും ഇതിലുണ്ടായിരുന്നു. കിഴക്കൻ ജിദ്ദയിലെ 17 ജില്ലകളുമായി അതിർത്തി പങ്കിട്ട തടാകത്തിലേക്ക് പ്രതിദിനം രണ്ടായിരത്തോളം ടാങ്കർ മലിനജലം ഒഴുക്കിയിരുന്നു. == ജിദ്ദ പ്രളയം == ===2009 ൽ=== [[പ്രമാണം:jeddah flood.jpg|left|thumb|തെക്കൻ ജിദ്ദയിലുണ്ടായ പ്രളയത്തിൽ തകർന്ന വാഹനങ്ങൾ]] 2009 [[നവംബർ]]25 നു പകൽ സമയത്ത് പെയ്ത മഴയെ തുടർന്ന് ജിദ്ദയിലുണ്ടായ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ വലിയ തോതിൽ ആൾ നാശവും ധന നഷ്ടവും ഉണ്ടായി<ref name= />. പെട്ടെന്നുണ്ടായ മഴയിൽ നൂറു കണക്കിന് വാഹനങ്ങളും അതിൽ യാത്ര ചെയ്തവരും ഒഴുകിപ്പോകുകയും ചെയ്തു. ജിദ്ദയിലെ കിംഗ്‌ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ സർവകലാശാലക്കടുത്തുള്ള പ്രദേശമായ ജാമിഅ ഖുവൈസിലാണ് പ്രളയത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നാശനഷ്ടമുണ്ടായത്. പഴയ മക്കാ റോഡ്‌, കിംഗ്‌ അബ്ദുള്ള റോഡ്‌, മക്ക എക്സ്പ്രസ്സ്‌ ഹൈവേ എന്നിവിടങ്ങളിലും കാര്യമായി വെള്ളപ്പൊക്കം നാശം വിതച്ചു. വെള്ളപ്പാച്ചിലിൽ ആയിരക്കണക്കിന് കാറുകൾ ഒഴുകിപ്പോയി. കൂറ്റൻ ട്രക്കുകൾ പോലും ഒഴുക്കിൽപെട്ടു<ref name= />. ജിദ്ദ ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റിൽ വെള്ളം കയറി പല സുപ്രധാന രേഖകളും നശിച്ചു. വലിയ പെരുന്നാൾ തലേന്നുണ്ടായ ഈ ദുരന്തത്തിൽ മലയാളികളുടേതടക്കം നൂറുകണക്കിന് വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളാണ് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയത്. ഈ ദുരന്തത്തിൽ മരിച്ചവരിൽ രണ്ടു മലയാളികളും കൂടാതെ സൗദി അറേബ്യ, [[ഈജിപ്ത്]], [[ജോർദാൻ]], [[യമൻ]], [[നൈജീരിയ]], [[ചാഡ്]], [[അമേരിക്ക]], [[ഇന്ത്യ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[ബർമ]], [[എത്യോപ്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ പൌരന്മാരും ഉൾപ്പെടുന്നു. പ്രളയത്തിൽ മരിച്ചവരുടെ അനന്തരാവകാശികൾക്ക് സ്വദേശി-വിദേശി വ്യത്യാസമില്ലാതെ പത്ത് ലക്ഷം റിയാൽ വീതമാണ് ഗവൺമെന്റ് നഷ്ടപരിഹാരമായി നൽകിയത്. 2009 -ലെ പ്രളയത്തിനു ശേഷം ജിദ്ദയിൽ മഴവെള്ളവും പ്രളയവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന കെടുതികൾക്ക് ശാശ്വത പരിഹാരം കാണുന്നതിന് പുതിയ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നുണ്ട്. അഞ്ചു തടയണകൾ അടക്കം എട്ടു പദ്ധതികളാണ് ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയുടെ ഡ്രെയിനേജ് വകുപ്പ് നടപ്പാക്കന്നത്. അഞ്ചു ഡാമുകൾക്ക് പുറമെ നിലവിലെ മൂന്നു കനാലുകൾ വികസിപ്പിക്കുകയും കിങ് അബ്ദുൽ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിന് സമീപം പുതുതായി ഒരു ഡാം നിർമ്മിക്കലുമാണ് ഈ പദ്ധതികളിൽ പെടുന്നത്. ===2011 ൽ=== 2009 നവംബറിൽ 123 പേരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കിയ അപ്രതീക്ഷിത പ്രളയത്തെക്കാൾ ശക്തമായിരുന്നു 2011 ജനുവരിയിൽ ഉണ്ടായ പ്രളയം<ref name= />. == സഹോദര നഗരങ്ങൾ == '''ജിദ്ദയുടെ സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക, രാഷ്ട്രീയ അടിസ്ഥാനത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുത്ത 24 സഹോദര നഗരങ്ങൾ''' <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * {{flagicon|Turkey}} [[ആദാന]], [[തുർക്കി]] * {{flagicon|Tunisia}} [[ടുനിസ്‌]], [[ടുണീഷ്യ]] * {{flagicon|Egypt}} [[അലക്സാണ്ട്രിയ]], [[ഈജിപ്റ്റ്‌]] * {{flagicon|Kazakhstan}} [[അല്മടി]], [[കസാഖ്സ്ഥാൻ]] * {{flagicon|Jordan}} [[അമ്മാൻ]], [[ജോർദാൻ]] * {{flagicon|Azerbaijan}} [[ബാക്]], [[അസെർബൈജാൻ]] * {{flagicon|Egypt}} [[കൈറോ]], [[ഈജിപ്റ്റ്‌]] * {{flagicon|Morocco}} [[കസബ്ലാങ്ക]], [[മൊറോക്കോ]] * {{flagicon|UAE}} [[ദുബായ്]], [[യു.എ.ഇ]] * {{flagicon|Turkey}} [[ഇസ്താംബുൾ]], [[തുർക്കി]]<ref>{{Cite web |url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm |title=Sister cities of Istanbul - including Jeddah |access-date=2009-10-24 |archive-date=2009-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527130230/http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Indonesia}} [[ജക്കാർത്ത]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]] * {{flagicon|Malaysia}} [[ജോഹോർ ബഹര്]], [[മലേഷ്യ]] * {{flagicon|Pakistan}} [[കറാച്ചി]], [[പാകിസ്താൻ]] * {{flagicon|Canada}} [[ടൊറന്റോ]], [[കാനഡ]] * {{flagicon|Canada}} [[മോന്ട്രീൽ]], [[കാനഡ]] * {{flagicon|Russia}} [[കസാൻ]], [[റഷ്യ]] * {{flagicon|Turkmenistan}} [[മാരി, തുർക്മെനിസ്ടൻ|മാരി]], [[തുർക്‌മെനിസ്ഥാൻ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ഒടെസ്സ]], [[യുക്രെയിൻ]] * {{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ഓഷ്]], [[കിർഗിസ്ഥാൻ]] * {{flagicon|Bulgaria}} [[പ്ലോവ്ടിവ്‌]], [[ബൾഗേറിയ]] * {{flagicon|Brazil}} [[റിയോ ഡി ജനീറോ]], [[ബ്രസീൽ]] * {{flagicon|Japan}} [[ഷിമോനോസേകി]], [[ജപ്പാൻ]] * {{flagicon|Russia}} [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്]], [[റഷ്യ]] * {{flagicon|France}} [[സ്ട്രസ്ബര്ഗ്]], [[ഫ്രാൻസ്]] * {{flagicon|Germany}} [[ടട്ട്ഗര്ട്]], [[ജർമനി]] * {{flagicon|ROC}} [[തായ്പെയ്]], [[തായ്‌വാൻ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |title=Sister cities of Taipei - including Jeddah |access-date=2009-10-24 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718181902/http://www.protocol.taipei.gov.tw/sister/esister.htm |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|USA}} [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം]], [[യു.എസ്.എ]] * {{flagicon|China}} [[ക്ഷ്യാൻ]], [[ചൈന]] </div> == ചിത്രശാല == <gallery caption="ജിദ്ദയുടെ കൂടുതൽ ചിത്രങ്ങൾ" widths="140px" heights="100px" perrow="4"> |ബീച്ചിലെ അതിഥി മന്ദിരം Image:palestinestreet.jpg|ജിദ്ദയിലെ ഫലസ്തീൻ റോഡ്‌ Image:King Saud Mosque2 (26).jpg|കിംഗ്‌ സൌദ് മസ്ജിദ് ജിദ്ദ |ഇന്ത്യൻ-ചൈനീസ്‌ ഹോട്ടലുകൾ Image:Jdbeah-eve.jpg|ബീച്ചിലെ ഒരു രാത്രി കാഴ്ച Image:Palestinest.jpg|പലസ്തീൻ തെരുവ് Image:Jeddah-cornich.jpg|ജിദ്ദയിലെ കടൽ തീരം image:Al-anani.mosque.jpg|ബീച്ചിലെ ഈജിപ്ഷ്യൻ മാതൃകയില് നിർമിച്ച അൽ അനാനി മസ്ജിദ് image:DSC00025-tahlia following Saudi Japan match.JPG|തഹലിയ തെരുവിൽ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം |അൽ സുഹൈലി പ്ലാസ, ആന്തലുസ് സ്ട്രീറ്റ് പ്രമാണം:കിങ് ഫഹദ് ജലധാര.jpg|രാത്രിയിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ജലധാര പ്രമാണം:Jeddah rain.jpg|മഴയിൽ വെള്ളം നിറഞ്ഞ ജിദ്ദയിലെ റോഡ്‌ പ്രമാണം:Juice world, jeddah.jpg|ജ്യൂസ് വേൾഡ് ജിദ്ദ പ്രമാണം:sharafiyya jeddah.jpg|ഷറഫിയ്യ കുബ്രി പ്രമാണം:Obhurbeach.jpg|ഒബൂര് ബീച്ചിലെ ഉല്ലാസ ബോട്ടുകൾ പ്രമാണം:Madeena‌‌ ‌road.jpg|ജിദ്ദയിലെ മദീന എക്സ്പ്രസ്സ്‌ ഹൈവേ പ്രമാണം:DSC00109-Jeddah-Hilton.JPG|ജിദ്ദയിലെ ഹിൽട്ടൺ ഹോട്ടൽ പ്രമാണം:Cycle sculpture jeddah.JPG|ജിദ്ദ ഫൈസലിയയിലെ സൈക്കിൾ ശിൽപം. പ്രമാണം:International Indian school, Jeddah.JPG|ജിദ്ദ ഇന്റർനാഷണൽ ഇന്ത്യൻ സ്കൂൾ -ആൺകുട്ടികളുടെ വിഭാഗം. പ്രമാണം:JPC tower jeddah.jpg|ജിദ്ദ പോർട്ട് കൺട്രോൾ ടവർ പ്രമാണം:Jeddah Science Innovation Club.JPG|ജിദ്ദ സയൻസ് ഇന്നവോഷൻ ക്ലബ്ബ്, ഫൈസലിയ്യ പ്രമാണം:Alajam bus (2).jpg|അലജം ബസ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ജിദ്ദയിലെ സാധാരണക്കാരുടെ വാഹനം. സ്വദേശികളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഈ ബസിൽ രണ്ട് റിയാലാണ് എവിടേക്കും നിരക്ക്. [...] </gallery> == ഇതും കൂടി കാണുക == * [[കിംഗ് സൗദ് മോസ്ക്]] == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.jeddah.gov.sa/english/index.php ജിദ്ദ മുനിസിപ്പാലിറ്റി വെബ് വിലാസം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509054935/http://www.jeddah.gov.sa/English/index.php |date=2017-05-09 }} * [http://www.jcci.org.sa/JCCI/EN/ ജിദ്ദ ചേംബർ ഓഫ് കൊമ്മേഴ്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090919141800/http://www.jcci.org.sa/JCCI/EN |date=2009-09-19 }} * [http://www.cgijeddah.com/mainpage/index.aspx ഇന്ത്യൻ കോൺസുലേറ്റ്, ജിദ്ദ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019111640/http://www.cgijeddah.com/mainpage/index.aspx |date=2009-10-19 }} * [http://www.indiaforumjeddah.org/ ഇന്ത്യൻ ഫോറം, ജിദ്ദ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430185706/http://www.indiaforumjeddah.org/ |date=2010-04-30 }} * [http://www.iisjed.com/ ഇന്റർനാഷണൽ ഇന്ത്യൻ സ്ക്കൂൾ, ജിദ്ദ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180101144858/http://www.iisjed.com/ |date=2018-01-01 }} * [http://www.aqarjeddah.com.sa/ ജിദ്ദ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100208214936/http://www.aqarjeddah.com.sa/ |date=2010-02-08 }} * [http://jeddah.asia/ ജിദ്ദയെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091008121019/http://jeddah.asia/ |date=2009-10-08 }} * [http://www.jwpf.com/index.php?page=jeddah ജിദ്ദ വാട്ടർ ആന്റ് പവർ ഫോറം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513005212/http://www.jwpf.com/index.php?page=jeddah |date=2008-05-13 }} * [http://www.kingabdullahcity.com/en/Home/index.html കിങ് അബ്ദുള്ള ഇക്കോണോമിക്ക് സിറ്റി വെബ് വിലാസം] * [http://www.moi.gov.sa/wps/portal ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയം, സൗദി അറേബ്യ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201110530/http://www.moi.gov.sa/wps/portal |date=2008-12-01 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=bvCgCJCHwD4 ജിദ്ദ വെള്ളപ്പൊക്കം വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ] * [http://www.alnokhba.com/jeddah/jiddah-map/jeddah-city-map.htm ജിദ്ദ നഗരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050102085110/http://www.alnokhba.com/jeddah/jiddah-map/jeddah-city-map.htm |date=2005-01-02 }} * [http://www.youtube.com/jeddahamanah മുനിസിപ്പാലിറ്റി വീഡിയോ ദൃശ്യങ്ങൾ] * [http://www.jeddahfood.com/ ജിദ്ദ ഭക്ഷണവൈവിധ്യങ്ങൾ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.jef.org.sa/ ജിദ്ദ സാമ്പത്തിക ഫോറം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225080537/http://www.jef.org.sa/ |date=2017-02-25 }} {{ഫലകം:Saudi cities}} [[വർഗ്ഗം:സൗദി അറേബ്യയിലെ നഗരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജിദ്ദ]] smvuc93n7p442vhmfwdpf2y8v72jgnf 0 24907 4620397 4301714 2026-05-19T17:57:13Z ~2026-30182-32 217988 /* */ 4620397 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Colour}} {{ToDisambig|വാക്ക്=നിറം}} [[പ്രമാണം:Colouring pencils.jpg|right|250px|thumb|നിറം]] [[കണ്ണ്|കണ്ണിന്റെ]] [[ദൃഷ്ടിപടലം|ദൃഷ്ടിപടലത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന പ്രകാശരശ്മിയുടെ [[തരംഗദൈർഘ്യം|തരംഗദൈർഘ്യത്തിനനുസരിച്ച്]] ലഭിക്കുന്ന അനുഭവമാണ്‌ '''നിറം'''. അതാര്യവസ്തു [[പ്രതിഫലനം|പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതോ]] [[വിസരണം]] ചെയ്യുന്നതോ ആയ ഘടകപ്രകാശത്തേയും സുതാര്യവസ്തു കടത്തിവിടുന്ന ഘടകപ്രകാശത്തേയും പ്രകാശം പൊഴിക്കുന്ന വസ്തു ഉത്സർജ്ജിക്കുന്ന പ്രകാശത്തേയും അതിന്റെ നിറം എന്നു പറയുന്നു. [[വൈദ്യുത കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വിദ്യുത് കാന്തിക വർണ്ണരാജിയിലെ]] ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമേ [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യനു]] നഗ്നനേത്രമുപയോഗിച്ച് കാണാൻ കഴിയുകയുള്ളുവെങ്കിലും അതിനുള്ളിൽ തരംഗ ദൈർഘ്യത്തിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ അനുസരിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വ്യത്യസ്തനിറങ്ങൾ മനുഷ്യനു കാണാൻ കഴിവുണ്ട്. ==നിറങ്ങൾ== * ചുവപ്പ് (Red) * മഞ്ഞ (Yellow) * പച്ച (Green) * ധൂമ്ര നിറം (Violet) * ഊത നിറം (Purple) * വെളുപ്പ് (White) * കറുപ്പ് (Black) * (Pink) * (Brown) ==കാഴ്ച്ചാകോലളവ്== [[File:Rendered Spectrum.png|thumb|400px|[[ചുമപ്പുപച്ചനീല നിറവ്യവസ്ഥ|ചുമപ്പ് പച്ച നീല (RGB)]] നിറങ്ങളുടെ ക്രമ തുടർച്ചയാർന്ന ഒപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രത്തിൽ നിരപ്പെടുത്തിയ കാഴ്ച്ചാകോൽ...]] {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:1em 0 1em 1em; clear:right;" |+ കാഴ്ച്ചായോഗ്യ വർണ്ണകോൽ<ref>{{cite book|title=Fundamentals of Atmospheric Radiation: An Introduction with 400 Problems|author=Craig F. Bohren|publisher=Wiley-VCH|year=2006|isbn=978-3-527-40503-9|url=https://books.google.com/books?id=1oDOWr_yueIC&pg=PA214|page=214|bibcode=2006fari.book.....B}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !style="text-align: left" colspan="2"|നിറം !abbr="Wavelength"|തരംഗ<br />ദൈർഘ്യം !abbr="frequency"|ആവൃത്തി<br />ദൈർഘ്യം |- !style="background:#f00;"| !style="text-align: left"|[[ചുമപ്പ്]] | ~ 700–635&nbsp;nm | ~ 430–480&nbsp;THz |- !style="background:#ff6600"| !style="text-align: left"|[[ഓറഞ്ച് (നിറം)|ഓറഞ്ച്]] | ~ 635–590&nbsp;nm | ~ 480–510&nbsp;THz |- !style="background:#ff0"| !style="text-align: left"|[[മഞ്ഞ]] | ~ 590–560&nbsp;nm | ~ 510–540&nbsp;THz |- !style="background:#0f0"| !style="text-align: left"|[[പച്ച]] | ~ 560–520&nbsp;nm | ~ 540–580&nbsp;THz |- !style="background:#0ff"| !style="text-align: left"|[[സിയാൻ]] | ~ 520–490&nbsp;nm | ~ 580–610&nbsp;THz |- !style="background:#00f"| !style="text-align: left"|[[നീല]] | ~ 490–450&nbsp;nm | ~ 610–670&nbsp;THz |- !style="background:#8000ff" | !style="text-align: left"|[[വയലറ്റ് നിറം]] | ~ 450–400&nbsp;nm | ~ 670–750&nbsp;THz |} {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:hem 0 1em 1em; clear:right;" |+ നിറം,തരംഗദൈർഘ്യം, ആവൃത്തി, പ്രകാശോർജം |- !style="text-align: left"|Color !<math>\lambda \,\!</math><br />(nm) !<math>\nu \,\!</math><br />(THz) !<math>\nu_b \,\!</math><br />(μm⁻¹) ![[Photon energy|<math>E \,\!</math>]]<br />(eV) !<math>E \,\!</math><br />(kJ mol⁻¹) |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|[[Infrared]] | >&nbsp;1000 | <&nbsp;300 | <&nbsp;1.00 | <&nbsp;1.24 | <&nbsp;120 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|ചുമപ്പ് | 700 | 428 | 1.43 | 1.77 | 171 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|ഓറഞ്ച് | 620 | 484 | 1.61 | 2.00 | 193 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|മഞ്ഞ | 580 | 517 | 1.72 | 2.14 | 206 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|പച്ച | 530 | 566 | 1.89 | 2.34 | 226 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|സിയോൺ | 500 | 600 | | | |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|നീല | 470 | 638 | 2.13 | 2.64 | 254 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|വയലറ്റ് | 420 | 714 | 2.38 | 2.95 | 285 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|Near [[ultraviolet]] | 300 | 1000 | 3.33 | 4.15 | 400 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|Far ultraviolet | <&nbsp;200 | >&nbsp;1500 | >&nbsp;5.00 | >&nbsp;6.20 | >&nbsp;598 |} <!-- no empty line here --> [[ദൃശ്യപ്രകാശം|ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ]] എല്ലാ [[ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ ഘടകവർണ്ണങ്ങൾ|ഘടകവർണ്ണങ്ങളും]] പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന വസ്തു [[വെളുപ്പ്]] നിറത്തിലായിരിക്കും കാണുക. അതുപോലെ ഒരു ഘടകവർണ്ണത്തേയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കാത്ത പ്രതലം [[കറുപ്പ്|കറുപ്പുനിറത്തിലും]] കാണുന്നതായിരിക്കും. == നിറത്തിന്റെ കാഴ്ച്ച== {{Main|നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക}} [[File:1Mcolors.png|thumb|ഈ ചിത്രം ദശലക്ഷം ചിത്രകണങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചതാണ്, ഓരോ ചിത്രകാണവും ഓരോ നിറത്തിൽ ആണ് ഉള്ളത്]] മനുഷ്യൻ നിറങ്ങളെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായി കാണുന്നത് വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യത്തിലുള്ള പ്രകാശരശ്മികളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള കണ്ണിലെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിന്റെ കഴിവുകൊണ്ടാണ്‌. നിറങ്ങൾ കാണാനായി കണ്ണ് അതിന്റെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിലെ [[കോൺ കോശം|കോൺ കോശങ്ങളെ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കോൺ കോശങ്ങളാണ്‌ കണ്ണിലുള്ളത്, തരംഗദൈർഘ്യം തീരെ കുറഞ്ഞവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എസ് കോൺ കോശങ്ങൾ, ഇടത്തരം തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എം കോൺ കോശങ്ങൾ, കൂടിയ തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എൽ കോൺ കോശങ്ങൾ എന്നിവയാണവ. ഇവയിലോരോ ഇനം മാത്രമാണ്‌ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതെങ്കിൽ യഥാക്രമം [[നീല]], [[പച്ച]], [[ചുവപ്പ്]] എന്നീ നിറങ്ങൾ കാണുന്നു<ref>Palmer, S.E. (1999). ''Vision Science: Photons to Phenomenology'', Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|0-262-16183-4}}.</ref>. {| class="wikitable" align="right" |+ '''നിറങ്ങൾ''' !width=100|'''പേര്''' !width=50|&nbsp; !'''[[Hex triplet]]''' |- |[[വെള്ള]] |bgcolor=#FFFFFF| |#FFFFFF |- |[[ചാരനിറം]] |bgcolor=#808080| |#808080 |- |[[വെള്ളിനിറം]] |bgcolor=#C0C0C0| |#C0C0C0 |- |[[കറുപ്പ്]] |bgcolor=#000000| |#000000 |- |[[പവിഴനിറം]] |bgcolor=#FF7F50| |#FF7F50 |- |[[രക്തവർണ്ണം]] |bgcolor=#DC143C| |#DC143C |- |[[മറൂൺ]] |bgcolor=#800000| |#800000 |- |[[ചുവപ്പ്]] |bgcolor=#FF0000| |#FF0000 |- |[[ഓറഞ്ച് നിറം]] |bgcolor=#FFA500| |#FFA500 |- |[[കാവി]] |bgcolor=#CC7722| |#CC7722 |- |[[തവിട്ട്]] |bgcolor=#964B00| |#964B00 |- |[[മഞ്ഞ]] |bgcolor=#FFFF00| |#FFFF00 |- |[[സ്വർണ്ണനിറം]] |bgcolor=#FFD700| |#FFD700 |- |[[ഇളമ്പച്ച]] |bgcolor=#00FF00| |#00FF00 |- |[[പച്ച]] |bgcolor=#00CC00| |#00CC00 |- |[[Aquamarine]] |bgcolor=#7FFFD4| |#7FFFD4 |- |[[സിയാൻ]] |bgcolor=#00FFFF| |#00FFFF |- |[[റ്റീൽ]] |bgcolor=#008080| |#008080 |- |[[നീല]] |bgcolor=#0000FF| |#0000FF |- |[[നീലം]] |bgcolor=#0000AF| |#0000AF |- |[[മാന്തളിർ]] |bgcolor=#660099| |#660099 |- |[[വയലറ്റ്]] |bgcolor=#8B00FF| |#8B00FF |- |[[പാടലവർണ്ണം]] |bgcolor=#DF00DF| |#DF00DF |- |[[ചന്ദനനിറം]] |bgcolor=#FFC0CB| |#FFC0CB |} തരംഗദൈർഘ്യം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനനുസരിച്ച് പ്രകാശരശ്മിയിലെ ഊർജ്ജം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ ഊർജ്ജവ്യത്യാസത്താൽ വ്യത്യസ്ത കോശങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത അളവിൽ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണമായി 535 [[നാനോമീറ്റർ]] തരംഗദൈർഘ്യമുള്ള പ്രകാശരശ്മി കണ്ണിൽ പതിക്കുമ്പോൾ എം കോൺ കോശങ്ങൾ മാത്രമേ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു, തത്ഫലമായി നമ്മൾ പച്ചനിറം മാത്രം കാണുന്നു. നിറം തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി [[തലച്ചോർ]] വ്യത്യസ്ത കോശദ്വയങ്ങൾ (എസ്-എം അഥവാ നീല-പച്ച, എസ്-എൽ അഥവാ നീല-ചുവപ്പ്, എം-എൽ അഥവാ പച്ച-ചുവപ്പ്) നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾക്കു പുറമേ കണ്ണിലെ റോഡ് കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന കറുപ്പ്-വെളുപ്പ് ദൃശ്യത്തിന്റെ വിവരങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പ്രകാശം ഉള്ള അവസ്ഥയിലും പ്രകാശം കുറവുള്ള അവസ്ഥയിലും ഒരേ നിറം വ്യത്യസ്തമായി കാണാനിടയുണ്ട്. പ്രകാശം വളരെ കുറവുള്ള അവസ്ഥയിൽ തലച്ചോർ കോൺ കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളെ കണക്കിലെടുക്കാതെ അരണ്ട വെളിച്ചത്തിൽ കൂടുതൽ ക്ഷമതയുള്ള [[റോഡ് കോശം|റോഡ് കോശങ്ങൾ]] നൽകുന്ന വിവരങ്ങളാണ് ദൃശ്യം നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുക. അതിനാൽ അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ദൃശ്യം കറുപ്പും വെളുപ്പുമായിട്ടാവും കാണുക. [[പ്രമാണം:പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളുടെ സം‌യോജനം.svg|thumb|200px|left|പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ സം‌യോജിച്ച് ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളുണ്ടാകുന്നു. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ മൂന്നും ചേരുമ്പോൾ വെള്ള നിറമുണ്ടാകുന്നു]] നീല, പച്ച, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളെ [[പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ]] എന്നു വിളിക്കുന്നു.ഒരു [[സമന്വിത പ്രകാശം]] വളരെയധികം വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്നതാണെങ്കിലും കണ്ണ് അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ഈ മൂന്നു നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്‌. തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന നിറങ്ങൾ ഓരോന്നും ഈ നിറങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത അളവിലുള്ള സം‌യോജനങ്ങളുടെ ഫലമായിട്ടാണ്‌ ഉണ്ടാകുന്നത്<ref name="business">{{cite book|last1=Judd|first1=Deane B.|title=Color in Business, Science and Industry|url=https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0|last2=Wyszecki|first2=Günter|publisher=[[Wiley-Interscience]]|year=1975|isbn=978-0-471-45212-6|edition=third|series=Wiley Series in Pure and Applied Optics|location=New York|page=[https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0/page/388 388]}}</ref>. കോശങ്ങൾ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അളവിന്റെ വ്യത്യാസമനുസരിച്ചാണ്‌ ഇങ്ങനെ വിവിധ സം‌യോജനങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്ന് [[ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ|ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളായ]] [[സിയൻ]] (നീല-പച്ച), [[മഞ്ഞ]] (ചുവപ്പ്-പച്ച), [[മജന്ത]] (ചുവപ്പ്-നീല) എന്നീ നിറങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതോ, ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളും പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളും തമ്മിലുള്ളതോ ആയ സംയോജനഫലമായി നിരവധി അനവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നു. വ്യത്യസ്ത തീവ്രതയിലുള്ള പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ നിരവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. [[ടെലിവിഷൻ]] തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ കണ്ണിന്റെ ഈ പ്രത്യേകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വർണ്ണദൃശ്യങ്ങൾ കാട്ടിത്തരുന്നത്. കണ്ണിലെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള കോൺ‌കോശങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും തകരാറുണ്ടെങ്കിൽ അതും അതിന്റെ സംയോജനത്താലുണ്ടാകുന്ന നിറങ്ങളും കാണുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതാണ്, ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് [[വർണ്ണാന്ധത]] എന്നു പറയുന്നു. ==ഇതുംകാണുക== *[[ക്രോമോഫോർ]] *[[വർണ്ണ വിശകലനം]] (കല) *[[ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിൽ നിറം]] *[[വർണ്ണ മാപ്പിംഗ്]] *[[പൂരക നിറം]] *[[അസാധ്യമായ നിറം]] *[[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ കൺസോർഷ്യം]] *[[ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മീഷൻ ഓൺ ഇല്യൂമിനേഷൻ]] *[[നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക]] (കോംപാക്റ്റ് പതിപ്പ്) *[[നിഷ്പക്ഷ നിറം]] *[[മെറ്റൽ ഇഫക്റ്റ് പിഗ്മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തൂവെള്ള കോട്ടിംഗ്]] *[[സ്യൂഡോ കളർ]] *[[പ്രാഥമിക , ദ്വിതീയ , തൃതീയ നിറങ്ങൾ]] == ബാഹ്യ സൂചികൾ== {{sister project links|auto=1|wikt=color|d=y}} *[http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html ColorLab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011150318/http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html |date=2022-10-11 }} കളർ സയൻസ് കണക്കുകൂട്ടലിനും കൃത്യമായ വർണ്ണ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള ColorLab MATLAB ടൂൾബോക്സ് (ജീസസ് മാലോ, മരിയ ജോസ് ലൂക്ക്, യൂണിവേഴ്സിറ്റാറ്റ് ഡി വലൻസിയ). ഇതിൽ CIE സ്റ്റാൻഡേർഡ് ട്രിസ്റ്റിമുലസ് കളർമെട്രിയും നിരവധി നോൺ-ലീനിയർ കളർ രൂപഭാവമുള്ള മോഡലുകളിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു (CIE ലാബ്, CIE CAM, മുതലായവ). *[https://web.archive.org/web/20110907151050/http://www.fadu.uba.ar/sitios/sicyt/color/bib.htm ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കളർ തിയറിയിലെ ഗ്രന്ഥസൂചിക ഡാറ്റാബേസ്] *{{cite SEP|url-id=color|title=Color|last=Maund|first=Barry}} *{{cite IEP|url-id=color|title=Color}} *[[Robert Ridgway]]'s [https://web.archive.org/web/20110514200313/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&CISOPTR=1733&REC=1 ''A Nomenclature of Colors'' (1886)] and [https://web.archive.org/web/20110514200308/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&CISOPTR=1559&REC=1 ''Color Standards and Color Nomenclature'' (1912)]—text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library *[[Albert Henry Munsell]]'s [http://www.gutenberg.org/files/26054/26054-h/26054-h.htm ''A Color Notation''] (1907) at Project Gutenberg *[http://www.aic-color.org/ AIC], [[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ അസോസിയേഷൻ]] *[http://video.pbs.org/video/2293574270 നിറത്തിന്റെ പ്രഭാവം | ഓഫ് ബുക്ക്നിർമ്മിച്ച ഡോക്യുമെന്ററി ഓഫ് ബുക്ക്] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415152243/http://video.pbs.org/video/2293574270 |date=2013-04-15 }} *[http://philologus.gr/2008-08-02-10-20-04/33/287-നിറങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം] *[https://www.isko.org/cyclo/colour ഡോൺ ഡെഡ്രിക്ക്: "സ്വാഭാവിക ഭാഷകളിലെ വർണ്ണ വർഗ്ഗീകരണം". ISKO എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് നോളജ് ഓർഗനൈസേഷനിൽ] {{portalbar|Technology|Books|Electronics|Physics|Painting}} {{Color topics}} {{Photography}} {{Authority control}} [[Category:നിറം]] [[Category:Image processing]] [[Category:Qualia]] [[Category:Vision]] ==അവലമ്പം== {{photography subject}} [[വർഗ്ഗം:നിറങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വർണ്ണം]] {{അപൂർണ്ണം}} h03k9w2743tjxut481zk5i2d9ep0pjx 4620414 4620397 2026-05-19T18:17:48Z ~2026-29951-10 217989 4620414 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Colour}} {{ToDisambig|വാക്ക്=നിറം}} [[പ്രമാണം:Colouring pencils.jpg|right|250px|thumb|നിറം]] [[കണ്ണ്|കണ്ണിന്റെ]] [[ദൃഷ്ടിപടലം|ദൃഷ്ടിപടലത്തിൽ]] പതിക്കുന്ന പ്രകാശരശ്മിയുടെ [[തരംഗദൈർഘ്യം|തരംഗദൈർഘ്യത്തിനനുസരിച്ച്]] ലഭിക്കുന്ന അനുഭവമാണ്‌ '''നിറം'''. അതാര്യവസ്തു [[പ്രതിഫലനം|പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതോ]] [[വിസരണം]] ചെയ്യുന്നതോ ആയ ഘടകപ്രകാശത്തേയും സുതാര്യവസ്തു കടത്തിവിടുന്ന ഘടകപ്രകാശത്തേയും പ്രകാശം പൊഴിക്കുന്ന വസ്തു ഉത്സർജ്ജിക്കുന്ന പ്രകാശത്തേയും അതിന്റെ നിറം എന്നു പറയുന്നു. [[വൈദ്യുത കാന്തിക വർണ്ണരാജി|വിദ്യുത് കാന്തിക വർണ്ണരാജിയിലെ]] ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമേ [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യനു]] നഗ്നനേത്രമുപയോഗിച്ച് കാണാൻ കഴിയുകയുള്ളുവെങ്കിലും അതിനുള്ളിൽ തരംഗ ദൈർഘ്യത്തിന്റെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ അനുസരിച്ച് ദശലക്ഷക്കണക്കിനു വ്യത്യസ്തനിറങ്ങൾ മനുഷ്യനു കാണാൻ കഴിവുണ്ട്. ==നിറങ്ങൾ== * ചുവപ്പ് (Red) * മഞ്ഞ (Yellow) * പച്ച (Green) * ധൂമ്ര വർണ്ണം (Violet) * ഊത വർണ്ണം (Purple) * വെളുപ്പ് (White) * കറുപ്പ് (Black) * പാടല വർണ്ണം (Pink) * തവിട്ട് നിറം (Brown) * പിംഗല വർണ്ണം (Orange) * സ്വർണ്ണ നിറം (Gold Colour) * വെള്ളി നിറം (Silver Colour) * ധൂമ്രനീല (Indigo) ==കാഴ്ച്ചാകോലളവ്== [[File:Rendered Spectrum.png|thumb|400px|[[ചുമപ്പുപച്ചനീല നിറവ്യവസ്ഥ|ചുമപ്പ് പച്ച നീല (RGB)]] നിറങ്ങളുടെ ക്രമ തുടർച്ചയാർന്ന ഒപ്റ്റിക്കൽ സ്പെക്ട്രത്തിൽ നിരപ്പെടുത്തിയ കാഴ്ച്ചാകോൽ...]] {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:1em 0 1em 1em; clear:right;" |+ കാഴ്ച്ചായോഗ്യ വർണ്ണകോൽ<ref>{{cite book|title=Fundamentals of Atmospheric Radiation: An Introduction with 400 Problems|author=Craig F. Bohren|publisher=Wiley-VCH|year=2006|isbn=978-3-527-40503-9|url=https://books.google.com/books?id=1oDOWr_yueIC&pg=PA214|page=214|bibcode=2006fari.book.....B}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- !style="text-align: left" colspan="2"|നിറം !abbr="Wavelength"|തരംഗ<br />ദൈർഘ്യം !abbr="frequency"|ആവൃത്തി<br />ദൈർഘ്യം |- !style="background:#f00;"| !style="text-align: left"|[[ചുമപ്പ്]] | ~ 700–635&nbsp;nm | ~ 430–480&nbsp;THz |- !style="background:#ff6600"| !style="text-align: left"|[[ഓറഞ്ച് (നിറം)|ഓറഞ്ച്]] | ~ 635–590&nbsp;nm | ~ 480–510&nbsp;THz |- !style="background:#ff0"| !style="text-align: left"|[[മഞ്ഞ]] | ~ 590–560&nbsp;nm | ~ 510–540&nbsp;THz |- !style="background:#0f0"| !style="text-align: left"|[[പച്ച]] | ~ 560–520&nbsp;nm | ~ 540–580&nbsp;THz |- !style="background:#0ff"| !style="text-align: left"|[[സിയാൻ]] | ~ 520–490&nbsp;nm | ~ 580–610&nbsp;THz |- !style="background:#00f"| !style="text-align: left"|[[നീല]] | ~ 490–450&nbsp;nm | ~ 610–670&nbsp;THz |- !style="background:#8000ff" | !style="text-align: left"|[[വയലറ്റ് നിറം]] | ~ 450–400&nbsp;nm | ~ 670–750&nbsp;THz |} {| class="wikitable" style="float:right; width:400px; margin:hem 0 1em 1em; clear:right;" |+ നിറം,തരംഗദൈർഘ്യം, ആവൃത്തി, പ്രകാശോർജം |- !style="text-align: left"|Color !<math>\lambda \,\!</math><br />(nm) !<math>\nu \,\!</math><br />(THz) !<math>\nu_b \,\!</math><br />(μm⁻¹) ![[Photon energy|<math>E \,\!</math>]]<br />(eV) !<math>E \,\!</math><br />(kJ mol⁻¹) |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|[[Infrared]] | >&nbsp;1000 | <&nbsp;300 | <&nbsp;1.00 | <&nbsp;1.24 | <&nbsp;120 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|ചുമപ്പ് | 700 | 428 | 1.43 | 1.77 | 171 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|ഓറഞ്ച് | 620 | 484 | 1.61 | 2.00 | 193 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|മഞ്ഞ | 580 | 517 | 1.72 | 2.14 | 206 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|പച്ച | 530 | 566 | 1.89 | 2.34 | 226 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|സിയോൺ | 500 | 600 | | | |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|നീല | 470 | 638 | 2.13 | 2.64 | 254 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|വയലറ്റ് | 420 | 714 | 2.38 | 2.95 | 285 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|Near [[ultraviolet]] | 300 | 1000 | 3.33 | 4.15 | 400 |- style="text-align:right;" !style="text-align: left"|Far ultraviolet | <&nbsp;200 | >&nbsp;1500 | >&nbsp;5.00 | >&nbsp;6.20 | >&nbsp;598 |} <!-- no empty line here --> [[ദൃശ്യപ്രകാശം|ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ]] എല്ലാ [[ദൃശ്യപ്രകാശത്തിലെ ഘടകവർണ്ണങ്ങൾ|ഘടകവർണ്ണങ്ങളും]] പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന വസ്തു [[വെളുപ്പ്]] നിറത്തിലായിരിക്കും കാണുക. അതുപോലെ ഒരു ഘടകവർണ്ണത്തേയും പ്രതിഫലിപ്പിക്കാത്ത പ്രതലം [[കറുപ്പ്|കറുപ്പുനിറത്തിലും]] കാണുന്നതായിരിക്കും. == നിറത്തിന്റെ കാഴ്ച്ച== {{Main|നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക}} [[File:1Mcolors.png|thumb|ഈ ചിത്രം ദശലക്ഷം ചിത്രകണങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചതാണ്, ഓരോ ചിത്രകാണവും ഓരോ നിറത്തിൽ ആണ് ഉള്ളത്]] മനുഷ്യൻ നിറങ്ങളെ വ്യത്യസ്തങ്ങളായി കാണുന്നത് വ്യത്യസ്ത തരംഗദൈർഘ്യത്തിലുള്ള പ്രകാശരശ്മികളെ തിരിച്ചറിയാനുള്ള കണ്ണിലെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിന്റെ കഴിവുകൊണ്ടാണ്‌. നിറങ്ങൾ കാണാനായി കണ്ണ് അതിന്റെ ദൃഷ്ടിപടലത്തിലെ [[കോൺ കോശം|കോൺ കോശങ്ങളെ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു. മൂന്നു തരത്തിലുള്ള കോൺ കോശങ്ങളാണ്‌ കണ്ണിലുള്ളത്, തരംഗദൈർഘ്യം തീരെ കുറഞ്ഞവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എസ് കോൺ കോശങ്ങൾ, ഇടത്തരം തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എം കോൺ കോശങ്ങൾ, കൂടിയ തരംഗദൈർഘ്യമുള്ളവയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നവ അഥവാ എൽ കോൺ കോശങ്ങൾ എന്നിവയാണവ. ഇവയിലോരോ ഇനം മാത്രമാണ്‌ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതെങ്കിൽ യഥാക്രമം [[നീല]], [[പച്ച]], [[ചുവപ്പ്]] എന്നീ നിറങ്ങൾ കാണുന്നു<ref>Palmer, S.E. (1999). ''Vision Science: Photons to Phenomenology'', Cambridge, MA: MIT Press. {{ISBN|0-262-16183-4}}.</ref>. {| class="wikitable" align="right" |+ '''നിറങ്ങൾ''' !width=100|'''പേര്''' !width=50|&nbsp; !'''[[Hex triplet]]''' |- |[[വെള്ള]] |bgcolor=#FFFFFF| |#FFFFFF |- |[[ചാരനിറം]] |bgcolor=#808080| |#808080 |- |[[വെള്ളിനിറം]] |bgcolor=#C0C0C0| |#C0C0C0 |- |[[കറുപ്പ്]] |bgcolor=#000000| |#000000 |- |[[പവിഴനിറം]] |bgcolor=#FF7F50| |#FF7F50 |- |[[രക്തവർണ്ണം]] |bgcolor=#DC143C| |#DC143C |- |[[മറൂൺ]] |bgcolor=#800000| |#800000 |- |[[ചുവപ്പ്]] |bgcolor=#FF0000| |#FF0000 |- |[[ഓറഞ്ച് നിറം]] |bgcolor=#FFA500| |#FFA500 |- |[[കാവി]] |bgcolor=#CC7722| |#CC7722 |- |[[തവിട്ട്]] |bgcolor=#964B00| |#964B00 |- |[[മഞ്ഞ]] |bgcolor=#FFFF00| |#FFFF00 |- |[[സ്വർണ്ണനിറം]] |bgcolor=#FFD700| |#FFD700 |- |[[ഇളമ്പച്ച]] |bgcolor=#00FF00| |#00FF00 |- |[[പച്ച]] |bgcolor=#00CC00| |#00CC00 |- |[[Aquamarine]] |bgcolor=#7FFFD4| |#7FFFD4 |- |[[സിയാൻ]] |bgcolor=#00FFFF| |#00FFFF |- |[[റ്റീൽ]] |bgcolor=#008080| |#008080 |- |[[നീല]] |bgcolor=#0000FF| |#0000FF |- |[[നീലം]] |bgcolor=#0000AF| |#0000AF |- |[[മാന്തളിർ]] |bgcolor=#660099| |#660099 |- |[[വയലറ്റ്]] |bgcolor=#8B00FF| |#8B00FF |- |[[പാടലവർണ്ണം]] |bgcolor=#DF00DF| |#DF00DF |- |[[ചന്ദനനിറം]] |bgcolor=#FFC0CB| |#FFC0CB |} തരംഗദൈർഘ്യം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നതിനനുസരിച്ച് പ്രകാശരശ്മിയിലെ ഊർജ്ജം വ്യത്യാസപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഈ ഊർജ്ജവ്യത്യാസത്താൽ വ്യത്യസ്ത കോശങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത അളവിൽ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദാഹരണമായി 535 [[നാനോമീറ്റർ]] തരംഗദൈർഘ്യമുള്ള പ്രകാശരശ്മി കണ്ണിൽ പതിക്കുമ്പോൾ എം കോൺ കോശങ്ങൾ മാത്രമേ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നുള്ളു, തത്ഫലമായി നമ്മൾ പച്ചനിറം മാത്രം കാണുന്നു. നിറം തിരിച്ചറിയുന്നതിനായി [[തലച്ചോർ]] വ്യത്യസ്ത കോശദ്വയങ്ങൾ (എസ്-എം അഥവാ നീല-പച്ച, എസ്-എൽ അഥവാ നീല-ചുവപ്പ്, എം-എൽ അഥവാ പച്ച-ചുവപ്പ്) നൽകുന്ന വിവരങ്ങൾക്കു പുറമേ കണ്ണിലെ റോഡ് കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന കറുപ്പ്-വെളുപ്പ് ദൃശ്യത്തിന്റെ വിവരങ്ങളും സ്വീകരിക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പ്രകാശം ഉള്ള അവസ്ഥയിലും പ്രകാശം കുറവുള്ള അവസ്ഥയിലും ഒരേ നിറം വ്യത്യസ്തമായി കാണാനിടയുണ്ട്. പ്രകാശം വളരെ കുറവുള്ള അവസ്ഥയിൽ തലച്ചോർ കോൺ കോശങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരങ്ങളെ കണക്കിലെടുക്കാതെ അരണ്ട വെളിച്ചത്തിൽ കൂടുതൽ ക്ഷമതയുള്ള [[റോഡ് കോശം|റോഡ് കോശങ്ങൾ]] നൽകുന്ന വിവരങ്ങളാണ് ദൃശ്യം നിർമ്മിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുക. അതിനാൽ അത്തരം അവസ്ഥയിൽ ദൃശ്യം കറുപ്പും വെളുപ്പുമായിട്ടാവും കാണുക. [[പ്രമാണം:പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളുടെ സം‌യോജനം.svg|thumb|200px|left|പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ സം‌യോജിച്ച് ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളുണ്ടാകുന്നു. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ മൂന്നും ചേരുമ്പോൾ വെള്ള നിറമുണ്ടാകുന്നു]] നീല, പച്ച, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളെ [[പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ]] എന്നു വിളിക്കുന്നു.ഒരു [[സമന്വിത പ്രകാശം]] വളരെയധികം വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്നതാണെങ്കിലും കണ്ണ് അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നത് ഈ മൂന്നു നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്‌. തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന നിറങ്ങൾ ഓരോന്നും ഈ നിറങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്ത അളവിലുള്ള സം‌യോജനങ്ങളുടെ ഫലമായിട്ടാണ്‌ ഉണ്ടാകുന്നത്<ref name="business">{{cite book|last1=Judd|first1=Deane B.|title=Color in Business, Science and Industry|url=https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0|last2=Wyszecki|first2=Günter|publisher=[[Wiley-Interscience]]|year=1975|isbn=978-0-471-45212-6|edition=third|series=Wiley Series in Pure and Applied Optics|location=New York|page=[https://archive.org/details/colorinbusinesss0000judd_c7a0/page/388 388]}}</ref>. കോശങ്ങൾ ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ അളവിന്റെ വ്യത്യാസമനുസരിച്ചാണ്‌ ഇങ്ങനെ വിവിധ സം‌യോജനങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്. പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേർന്ന് [[ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ|ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളായ]] [[സിയൻ]] (നീല-പച്ച), [[മഞ്ഞ]] (ചുവപ്പ്-പച്ച), [[മജന്ത]] (ചുവപ്പ്-നീല) എന്നീ നിറങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ളതോ, ദ്വിതീയ വർണ്ണങ്ങളും പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങളും തമ്മിലുള്ളതോ ആയ സംയോജനഫലമായി നിരവധി അനവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നു. വ്യത്യസ്ത തീവ്രതയിലുള്ള പ്രാഥമിക വർണ്ണങ്ങൾ ചേരുമ്പോഴും വ്യത്യസ്തങ്ങളായ നിരവധി വർണ്ണങ്ങൾ കാണാൻ കഴിയുന്നതാണ്. [[ടെലിവിഷൻ]] തുടങ്ങിയ ഉപകരണങ്ങൾ കണ്ണിന്റെ ഈ പ്രത്യേകതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് വർണ്ണദൃശ്യങ്ങൾ കാട്ടിത്തരുന്നത്. കണ്ണിലെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിലുള്ള കോൺ‌കോശങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും തകരാറുണ്ടെങ്കിൽ അതും അതിന്റെ സംയോജനത്താലുണ്ടാകുന്ന നിറങ്ങളും കാണുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിടുന്നതാണ്, ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് [[വർണ്ണാന്ധത]] എന്നു പറയുന്നു. ==ഇതുംകാണുക== *[[ക്രോമോഫോർ]] *[[വർണ്ണ വിശകലനം]] (കല) *[[ചൈനീസ് സംസ്കാരത്തിൽ നിറം]] *[[വർണ്ണ മാപ്പിംഗ്]] *[[പൂരക നിറം]] *[[അസാധ്യമായ നിറം]] *[[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ കൺസോർഷ്യം]] *[[ഇന്റർനാഷണൽ കമ്മീഷൻ ഓൺ ഇല്യൂമിനേഷൻ]] *[[നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക]] (കോംപാക്റ്റ് പതിപ്പ്) *[[നിഷ്പക്ഷ നിറം]] *[[മെറ്റൽ ഇഫക്റ്റ് പിഗ്മെന്റുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള തൂവെള്ള കോട്ടിംഗ്]] *[[സ്യൂഡോ കളർ]] *[[പ്രാഥമിക , ദ്വിതീയ , തൃതീയ നിറങ്ങൾ]] == ബാഹ്യ സൂചികൾ== {{sister project links|auto=1|wikt=color|d=y}} *[http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html ColorLab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011150318/http://isp.uv.es/code/visioncolor/colorlab.html |date=2022-10-11 }} കളർ സയൻസ് കണക്കുകൂട്ടലിനും കൃത്യമായ വർണ്ണ പുനർനിർമ്മാണത്തിനുമുള്ള ColorLab MATLAB ടൂൾബോക്സ് (ജീസസ് മാലോ, മരിയ ജോസ് ലൂക്ക്, യൂണിവേഴ്സിറ്റാറ്റ് ഡി വലൻസിയ). ഇതിൽ CIE സ്റ്റാൻഡേർഡ് ട്രിസ്റ്റിമുലസ് കളർമെട്രിയും നിരവധി നോൺ-ലീനിയർ കളർ രൂപഭാവമുള്ള മോഡലുകളിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു (CIE ലാബ്, CIE CAM, മുതലായവ). *[https://web.archive.org/web/20110907151050/http://www.fadu.uba.ar/sitios/sicyt/color/bib.htm ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ കളർ തിയറിയിലെ ഗ്രന്ഥസൂചിക ഡാറ്റാബേസ്] *{{cite SEP|url-id=color|title=Color|last=Maund|first=Barry}} *{{cite IEP|url-id=color|title=Color}} *[[Robert Ridgway]]'s [https://web.archive.org/web/20110514200313/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&CISOPTR=1733&REC=1 ''A Nomenclature of Colors'' (1886)] and [https://web.archive.org/web/20110514200308/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=%2Fnat_hist&CISOPTR=1559&REC=1 ''Color Standards and Color Nomenclature'' (1912)]—text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library *[[Albert Henry Munsell]]'s [http://www.gutenberg.org/files/26054/26054-h/26054-h.htm ''A Color Notation''] (1907) at Project Gutenberg *[http://www.aic-color.org/ AIC], [[ഇന്റർനാഷണൽ കളർ അസോസിയേഷൻ]] *[http://video.pbs.org/video/2293574270 നിറത്തിന്റെ പ്രഭാവം | ഓഫ് ബുക്ക്നിർമ്മിച്ച ഡോക്യുമെന്ററി ഓഫ് ബുക്ക്] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415152243/http://video.pbs.org/video/2293574270 |date=2013-04-15 }} *[http://philologus.gr/2008-08-02-10-20-04/33/287-നിറങ്ങളുടെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം] *[https://www.isko.org/cyclo/colour ഡോൺ ഡെഡ്രിക്ക്: "സ്വാഭാവിക ഭാഷകളിലെ വർണ്ണ വർഗ്ഗീകരണം". ISKO എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് നോളജ് ഓർഗനൈസേഷനിൽ] {{portalbar|Technology|Books|Electronics|Physics|Painting}} {{Color topics}} {{Photography}} {{Authority control}} [[Category:നിറം]] [[Category:Image processing]] [[Category:Qualia]] [[Category:Vision]] ==അവലമ്പം== {{photography subject}} [[വർഗ്ഗം:നിറങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വർണ്ണം]] {{അപൂർണ്ണം}} oyjbypc6ny7mgsc39do3aot4ip2taw0 0 29293 4620469 4597700 2026-05-20T03:20:18Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620469 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jerry Yang}} {{Infobox person | name = ജെറി യാങ് | image = [[File:Jerry yang 2010(4555102908).jpg|center|250px]] | education = [[Stanford University]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Master of Science|MS]]) | birth_name = യാങ് ചിഹ്-യുവാൻ | birth_date = {{birth date and age|1968|11|6}} | birth_place = [[Taipei]], [[Taiwan]] | occupation = Founding Partner, AME Cloud Ventures. | spouse = Akiko Yamazaki | module = {{Infobox Chinese |child=yes |s={{linktext|杨|致|远}} |t={{linktext|楊|致|遠}} |p=Yáng Zhìyuǎn |poj = iông tì oán}} }} '''ജെറി ചിഹ്-യുവാൻ യാങ്''' (ജനനം നവംബർ 6, 1968) ഒരു തായ്‌വാൻ-അമേരിക്കൻ ശതകോടീശ്വരനും, കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രോഗ്രാമറും ഇന്റർനെറ്റ് സംരംഭകനും വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റുമാണ്. [[യാഹൂ!|യാഹൂവിന്റെ]] സഹസ്ഥാപകനും മുൻ സിഇഒയുമാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{cite web|title=Jerry Chih-Yuan Yang|url=https://www.boardroominsiders.com/executive-profiles/4271/Yahoo!-Inc./Jerry-Chih-Yuan-Yang|website=Boardroom Insiders|access-date=April 30, 2015|date=November 7, 2014|archive-date=2015-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150619002548/https://www.boardroominsiders.com/executive-profiles/4271/Yahoo!-Inc./Jerry-Chih-Yuan-Yang|url-status=dead}}</ref><ref name="A to Z of Computer Scientists">{{cite book |last1=Henderson|first1=Harry|title=Yang, Jerry (Chih-Yuan Yang)|url=https://books.google.com/books?id=pNmm_Axdor8C&pg=PA279|work=A to Z of Computer Scientists|page=279|publisher=Infobase|year=2009|isbn=9781438109183}}</ref> 2022 ഫെബ്രുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, യാങ്ങിന്റെ ആസ്തി 2.7 ബില്യൺ ഡോളറാണ്.<ref name="forbes">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/jerry-yang|title = Jerry Yang|website = [[Forbes]]}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതം== 1968 നവംബർ 6 ന് [[തായ്‌വാൻ|തായ്‌വാനിലെ]] [[തായ്‌പെയ്|തായ്‌പേയിൽ]] യാങ് ചിഹ്-യുവാൻ എന്ന പേരിലാണ് യാങ് ജനിച്ചത്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ ഇംഗ്ലീഷിലും നാടകത്തിലും പ്രൊഫസറായിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് വയസ്സുള്ളപ്പോൾ പിതാവ് മരിച്ചു, യാങിന് ഒരു സഹോദരനുണ്ടായിരുന്നു.<ref name=Parmy>Parmy Olson for Forbes.In September 30, 2014. [https://www.forbes.com/sites/parmyolson/2014/09/30/how-jerry-yang-made-the-most-lucrative-bet-in-tech-history/ Finding Alibaba: How Jerry Yang Made The Most Lucrative Bet In Silicon Valley History]</ref><ref name=Time2008>{{cite news|last1=Pickert|first1=Kate|title=Yahoo! CEO Jerry Yang|url=http://content.time.com/time/business/article/0,8599,1860424,00.html|work=Time|date=November 19, 2008|access-date=2022-05-20|archive-date=2022-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520233538/http://content.time.com/time/business/article/0,8599,1860424,00.html|url-status=dead}}</ref> 1978-ൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ കുടുംബത്തെ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] [[സാൻ ജോസ്, കാലിഫോർണിയ|സാൻ ജോസിലേക്ക്]] മാറ്റി, അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ മറ്റ് കുടിയേറ്റക്കാരെ ഇംഗ്ലീഷ് പഠിപ്പിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുത്തശ്ശിയും കൂട്ടുകുടുംബവും ആൺകുട്ടികളെ പരിപാലിച്ചു. യുഎസിലേക്ക് താമസം മാറിയതിനുശേഷം യാങ് അമേരിക്കൻ പേരായ ജെറി, അമ്മ ലില്ലി എന്ന പേരും, സഹോദരൻ കെൻ എന്ന പേരും സ്വീകരിച്ചു.<ref>{{cite book|last1=Sherman|first1=Josepha|title=Jerry Yang and David Filo : chief yahoos of Yahoo!|date=2001|publisher=Twenty-First Century Books|location=Brookfield, Conn.|isbn=9780761319610|url-access=registration|url=https://archive.org/details/jerryyangdavidfi00sher}}</ref> അമേരിക്കയിൽ എത്തിയപ്പോൾ "ഷൂ" എന്ന ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് വാക്ക് മാത്രമേ തനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നുള്ളൂവെന്നും എന്നാൽ ഏകദേശം മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു.<ref name=Fortune2000>{{cite news | url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2000/03/06/275253/index.htm | first=Brent | last=Schlender | title=How A Virtuoso Plays The Web | work=Fortune | date=March 6, 2000 | access-date=November 8, 2008 | archive-date=2022-01-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220118032929/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2000/03/06/275253/index.htm | url-status=dead }}</ref> പീഡ്‌മോണ്ട് ഹിൽസ് ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ യാങ്, നാല് വർഷത്തിനുള്ളിൽ [[സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് സയൻസ് ബിരുദവും [[ഇലക്ട്രിക്കൽ എൻജിനീയറിംഗ്|ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ]] മാസ്റ്റർ ഓഫ് സയൻസും നേടി. അദ്ദേഹം 1989-ൽ സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ വച്ച് [[David Filo|ഡേവിഡ് ഫിലോയെ]] കണ്ടുമുട്ടി, 1992-ൽ ഇരുവരും ആറ് മാസത്തെ എക്‌സ്‌ചേഞ്ച് പ്രോഗ്രാമിനായി ജപ്പാനിലേക്ക് പോയി, അതിനിടയിൽ എക്‌സ്‌ചേഞ്ച് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന തന്റെ ഭാവി ഭാര്യയെ അദ്ദേഹം കണ്ടുമുട്ടി.<ref name=Fortune2000/> ==കരിയർ== യാങ് സ്ഥാപിച്ചത് യാഹൂ! 1994-ൽ, 2007 മുതൽ 2009 വരെ സിഇഒ ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അദ്ദേഹം യാഹൂ! 2012-ൽ അദ്ദേഹം എഎംഇ ക്ലൗഡ് വെഞ്ച്വേഴ്‌സ് എന്ന പേരിൽ ഒരു വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റൽ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു, 2015-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് നിരവധി കോർപ്പറേറ്റ് ബോർഡുകളിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ആക്‌സൽ പാർട്‌ണേഴ്‌സിലെ വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റായ റോബ് സോളമന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, യാങ് "ഒരു മികച്ച സ്ഥാപകനും, സുവിശേഷകനും, തന്ത്രജ്ഞനും, ഉപദേശകനുമായിരുന്നു," "ഇന്റർനെറ്റിൽ സാധ്യമായ കാര്യങ്ങൾക്കായി ഒരു ബ്ലൂപ്രിന്റ് സൃഷ്ടിച്ചു."<ref>{{cite web|last1=Solomon|first1=Rob|title=Yahoo Was the GE of the Internet|url=http://recode.net/2015/01/26/yahoo-was-the-ge-of-the-internet/|website=recode.com|date=January 26, 2015|publisher=Recode|access-date=January 26, 2015|archive-date=2016-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160409223049/http://recode.net/2015/01/26/yahoo-was-the-ge-of-the-internet/|url-status=dead}}</ref> ===1994–2012: യാഹൂവിലുണ്ടായിരുന്ന നാളുകൾ=== 1994-ൽ സ്റ്റാൻഫോർഡിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ, യാങ്ങും ഡേവിഡ് ഫിലോയും ചേർന്ന് "ജെറി ആൻഡ് ഡേവിഡ്സ് ഗൈഡ് ടു ദി വേൾഡ് വൈഡ് വെബ്" എന്ന പേരിൽ ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് വെബ്‌സൈറ്റ് സൃഷ്ടിച്ചു, അതിൽ മറ്റ് വെബ്‌സൈറ്റുകളുടെ ഒരു ഡയറക്‌ടറി ഉൾപ്പെടുന്നു. ജനപ്രീതി വർദ്ധിച്ചതോടെ അവർ അതിനെ "യാഹൂ! ഇങ്ക്." എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. യാഹൂ! 1994 അവസാനത്തോടെ ഏകദേശം 100,000 സന്ദർശകരെ ലഭിച്ചു. 1995 ഏപ്രിലിൽ, യാഹൂവിന് സെക്വോയ ക്യാപിറ്റലിൽ നിന്ന് $2 മില്യൺ നിക്ഷേപം ലഭിച്ചു, ടിം കൂഗലിനെ സിഇഒ ആയി നിയമിച്ചു, യാങ്ങിനെയും ഫിലോയെയും "ചീഫ് യാഹൂ" ആയി നിയമിച്ചു. യാഹൂ! 1995 ലെ വീഴ്ചയിൽ റോയിട്ടേഴ്‌സിൽ നിന്നും സോഫ്റ്റ്‌ബാങ്കിൽ നിന്നും രണ്ടാം റൗണ്ട് ഫണ്ടിംഗ് ലഭിച്ചു. 1996 ഏപ്രിലിൽ 49 ജീവനക്കാരുമായി ഇത് പബ്ളിക്കായി മാറി.<ref>[https://web.archive.org/web/20070918225007/http://yhoo.client.shareholder.com/press/history.cfm Yahoo! Inc. – Company History]. yhoo.client.shareholder.com</ref><ref>Hal Plotkin for Metro. April 11, 1996 [http://www.metroactive.com/papers/metro/04.11.96/yahoo-9615.html MetroActive: A Couple of Yahoos]</ref> 1999-ൽ, എംഐടി ടെക്‌നോളജി റിവ്യൂ ടിആർ100-ൽ 35 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച 100 കണ്ടുപിടുത്തക്കാരിൽ ഒരാളായി യാങ് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name="forbes"/><ref>{{cite magazine|url=http://www.technologyreview.com/tr35/profile.aspx?TRID=541 |title=1999 Young Innovators Under 35: Jerry Yang, 29 |magazine=[[Technology Review]] | year=1999 | access-date=August 14, 2011}}</ref> [[ഡോട്ട്‌കോം കുമിള|ഡോട്ട്-കോം ബബിൾ]] തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം ടിം കൂഗിളിന് പകരം സിഇഒ ആയി മാറിയ ടെറി സെമൽ, 2007 വരെ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, ഗൂഗിളിന്റെ ഉയർച്ച മൂലം അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കുകയും യാങ്ങിനെ ഇടക്കാല സിഇഒ ആയി നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. == ഇവയും കാണുക == [[വിവരസാങ്കേതികരംഗത്തെ പ്രശസ്തരുടെ പട്ടിക]] ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:വിവരസാങ്കേതികവിദ്യാവിദഗ്ദ്ധർ]] [[വർഗ്ഗം:സംരംഭകർ]] [[വർഗ്ഗം:1968-ൽ ജനിച്ചവർ]] {{Bio-stub|Jerry Yang}} 4wpqakljcfpj967p4m0vplatovp0rh6 0 34722 4620372 4533181 2026-05-19T17:21:32Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620372 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ | nickname = RCB | image = रॉयल_चैलेंजर्स_बेंगलुरु_लोगो.png|center | image_size = 160px | league = [[Indian Premier League]] | captain = [[Rajat Patidar]]<br/>(2025–present)<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/royal-challengers-bengaluru-name-patidar-their-captain-for-ipl-2025-1473005|title=Rajat Patidar appointed new RCB captain for IPL 2025|publisher=ESPN Cricinfo|access-date=13 February 2025}}</ref> | coach = <!-- Do not add flagicons here (see MOS:INFOBOXFLAG)-->[[Andy Flower]]<br/>(2024–present)<ref>{{cite news |title=Andy Flower takes over as head coach at Royal Challengers Bangalore |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-rcb-andy-flower-takes-over-as-head-coach-mike-hesson-and-sanjay-bangar-leave-1390794 |access-date=4 August 2023 |work=ESPNcricinfo |archive-date=4 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804045247/https://www.espncricinfo.com/story/ipl-rcb-andy-flower-takes-over-as-head-coach-mike-hesson-and-sanjay-bangar-leave-1390794 |url-status=live }}</ref> | batting_coach = [[Dinesh Karthik]]<br/>(2025–present) | fielding_coach = [[Richard Halsall]] | city = [[Bengaluru]], [[Karnataka]] |colours = {{color box|#FF0000}} {{color box|#191970}} | owner = [[United Spirits]]<ref>{{cite news |title=IPL 2019: Meet the owners of the 8 teams taking the field in season 12 |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/sports-trends/ipl-2019-meet-the-owners-of-the-8-teams-taking-the-field-in-season-12-2542331.html |access-date=15 August 2019 |work=Moneycontrol |archive-date=15 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815211914/https://www.moneycontrol.com/news/trends/sports-trends/ipl-2019-meet-the-owners-of-the-8-teams-taking-the-field-in-season-12-2542331.html |url-status=live}}</ref> | founded = {{start date and age|2008}} | dissolved = | ground = [[M. Chinnaswamy Stadium]] | capacity = 35,000 | title1 = [[Indian Premier League]] | title1wins = [[File:Simple gold cup.svg|20px]] ([[2025 Indian Premier League final|2025]]) | title2 = [[Champions League Twenty20|Champions League]] | title2wins = | website = {{URL|https://www.royalchallengers.com/|Website}} | h_pattern_la = | h_pattern_b = _rcb24 | h_pattern_ra = | h_pattern_pants = | h_leftarm = 191970 | h_body = 191970 | h_rightarm = 191970 | h_pants = FF0000 | h_title = Regular [[Cricket clothing and equipment|kit]] | t_pattern_la = | t_pattern_b = _rcb24_gogreen | t_pattern_ra = | t_pattern_pants = | t_leftarm = 191970 | t_body = 191970 | t_rightarm = 191970 | t_pants = 13da24 | t_title = Green [[Cricket clothing and equipment|kit]] }} '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബെംഗളൂർ''', സാധാരണമായി 'ആർ‌സി‌ബി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ മത്സരിക്കുന്ന കർണാടകയിലെ ബെംഗളൂരു സ്ഥലമായുള്ള ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ഫ്രാഞ്ചൈസി ക്രിക്കറ്റ് ടീമാണ് ആർസിബി. 2008-ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്പിരിറ്റ്സ് സ്ഥാപിച്ച ഈ ടീമിന്റെ ഹോം ഗ്രൗണ്ട് ബെംഗളൂരുയിലുള്ള എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയമാണ്. 2025-ൽ ആർ‌സി‌ബി അവരുടെ ആദ്യ ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് ട്രോഫി നേടി.ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ 2009, 2011, 2016 എന്നീ മൂന് വർഷങ്ങളിൽ റണ്ണേഴ്‌സ് അപ്പായി; ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ പ്ലേഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടി. '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ''' ബ്രാൻഡ് മൂല്യം കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നത് ചെയ്തു ₹ 595 കോടി നടത്തിയ ഒരു സർവേ പ്രകാരം 2019 (അമേരിക്കൻ $ 83 ദശലക്ഷം) ഡഫിന്റെ & ഫെൽപ്സ്'''.''' '''ടീം ചരിത്രം 2008–2010: പ്രാരംഭ സീസണുകൾ പ്രധാന ലേഖനങ്ങൾ: 2008 , 2009 , 2010 വർഷങ്ങളിൽ ബാംഗ്ലൂർ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് 2008 ൽ ടീമിന്റെ ഐക്കൺ കളിക്കാരനായിരുന്നു രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്'''.''' 2008 ലെ പ്ലെയർ ലേലത്തിന് മുന്നോടിയായി ഐപി‌എൽ ബാംഗ്ലൂർ ഫ്രാഞ്ചൈസിയുടെ ഐക്കൺ പ്ലെയറായി രാഹുൽ ദ്രാവിഡിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു , അതായത് ലേലത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബിഡ് കളിക്കാരനേക്കാൾ 15% കൂടുതൽ ദ്രാവിഡിന് നൽകപ്പെടും. ജാക്വസ് കാലിസ് , അനിൽ കുംബ്ലെ , [[സഹീർ ഖാൻ]] , മാർക്ക് ബൗച്ചർ , ഡേൽ സ്റ്റെയ്ൻ , കാമറൂൺ വൈറ്റ് തുടങ്ങി നിരവധി ഇന്ത്യൻ അന്തർദേശീയ കളിക്കാരെ ഫ്രാഞ്ചൈസി ലേലത്തിൽ സ്വന്തമാക്കി . [[റോസ് ടെയ്‌ലർ]] , മിസ്ബ ഉൾ ഹഖ് , ഇന്ത്യ അണ്ടർ 19 ലോകകപ്പ് ജേതാവ് ക്യാപ്റ്റൻ വിരാട് കോഹ്‌ലി എന്നിവരും സൈൻ അപ്പ് ചെയ്തുരണ്ടാം ഘട്ട ലേലത്തിൽ. ഉദ്ഘാടന സീസണിലെ 14 മത്സരങ്ങളിൽ നാലെണ്ണത്തിൽ മാത്രമാണ് ടീം വിജയിച്ചത്, എട്ട് ടീമുകളുടെ പട്ടികയിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്താണ്. ടൂർണമെന്റിൽ 300 ലധികം റൺസ് നേടാൻ ദ്രാവിഡിന് മാത്രമേ സാധിച്ചുള്ളൂ, മോശം ഫോം കാരണം അവരുടെ ചിലവ് കുറഞ്ഞ വിദേശ കളിക്കാരൻ കാലിസിനെ ചില മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് ബെഞ്ച് ചെയ്യേണ്ടിവന്നു. [6] [7] സീസണിലെ പരാജയങ്ങളുടെ തോത് സി‌ഇ‌ഒ ചാരു ശർമയെ പുറത്താക്കി, അദ്ദേഹത്തിന് പകരം ബ്രിജേഷ് പട്ടേലിനെ നിയമിച്ചു. ലേലത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുത്ത കളിക്കാരെ ദ്രാവിഡിനെയും ശർമയെയും പരസ്യമായി വിമർശിച്ച ടീം ഉടമ വിജയ് മല്യ, ടീമിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയാണ് തന്റെ ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റ് എന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. [8]ഒടുവിൽ ചീഫ് ക്രിക്കറ്റ് ഓഫീസർ മാർട്ടിൻ ക്രോ രാജിവച്ചു. 2009-ലെ കളിക്കാരന്റെ ലേലത്തിൽ, ഫ്രാഞ്ചൈസി 1.55 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ റെക്കോർഡ് തുകയ്ക്ക് കെവിൻ പീറ്റേഴ്സണെ സൈൻ അപ്പ് ചെയ്തു , അദ്ദേഹത്തെ സംയുക്ത ചെലവേറിയ കളിക്കാരനാക്കി, ഒപ്പം സഹ ഇംഗ്ലീഷുകാരനായ ആൻഡ്രൂ ഫ്ലിന്റോഫിനൊപ്പം ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് അതേ തുകയ്ക്ക് സൈൻ അപ്പ് ചെയ്തു . അവർ സഹീർ ഖാൻ വ്യാപാരം റോബിൻ ഉത്തപ്പ കൂടെ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് കൂടാതെ പ്രാദേശിക ബാറ്റ്സ്മാനായി പരിശ്രമത്തിലാണ് മനീഷ് പാണ്ഡെഅവരിൽനിന്ന്. പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ് കാരണം ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിലേക്ക് മാറ്റിയ ടൂർണമെന്റിന് മുന്നോടിയായി റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ഈ സീസണിലെ ടീം ക്യാപ്റ്റനായി പീറ്റേഴ്സണെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2009 സീസണിന്റെ ആദ്യ മത്സരങ്ങളിൽ ബാംഗ്ലൂർ പോരാട്ടം തുടർന്നു, പുതിയ ക്യാപ്റ്റന്റെ കീഴിൽ അവരുടെ ആദ്യ ആറ് കളികളിൽ രണ്ടെണ്ണം മാത്രമാണ് വിജയിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, പീറ്റേഴ്‌സൺ ദേശീയ ഡ്യൂട്ടിക്ക് പോയതിനുശേഷം കുംബ്ലെ ക്യാപ്റ്റൻസി ഏറ്റെടുത്തതോടെ ടീമിന്റെ ഭാഗ്യം മെച്ചപ്പെട്ടു, ശേഷിക്കുന്ന എട്ട് ലീഗ് മത്സരങ്ങളിൽ ആറെണ്ണത്തിലും ടീം വിജയിച്ച് പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി. സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ നേരിട്ട സെമിഫൈനലിന് ടീം യോഗ്യത നേടി. ആദ്യം കളത്തിലിറങ്ങിയ ബാംഗ്ലൂർ എതിരാളികളെ 146 റൺസിൽ ഒതുക്കി. 5 വിക്കറ്റുകൾ വീഴ്ത്തി. പാണ്ഡെ, ദ്രാവിഡ് എന്നിവർ യഥാക്രമം 48 ഉം 44 ഉം റൺസ് നേടി. ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സിനെതിരായ ഫൈനലിൽകുംബ്ലെയുടെ 16 വിക്കറ്റിന് 4 റൺസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബ lers ളർമാർ ചാർജേഴ്സിനെ 143/6 ലേക്ക് താഴ്ത്തി. എന്നിരുന്നാലും, റൺ‌ചേസിൽ അവർ പാടുപെട്ടു, നാല് ബാറ്റ്സ്മാൻമാർ മാത്രമാണ് ഇരട്ട കണക്കുകളിൽ എത്തിയത്, മത്സരത്തിൽ ആറ് റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. '''<br />2009-ലും 2010-ലും ആർ‌സിബിയുടെ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു റോസ് ടെയ്‌ലർ .2010-ൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് കുംബ്ലെയുടെ ക്യാപ്റ്റൻസിയിൽ തുടർന്നു, പതിവ് സീസൺ 14 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നും 14 പോയിന്റുകളിൽ നിന്നും ഏഴ് വിജയങ്ങൾ നേടി. 14 പോയിന്റുമായി സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞ നാല് ടീമുകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു രണ്ട് സെമിഫൈനൽ സ്‌പോട്ടുകൾ. ഡെൽഹി ഡെയർ‌ഡെവിൾ‌സ് , കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ് എന്നിവയേക്കാൾ മികച്ച റൺ നിരക്ക് ഉള്ളതിനാൽ അവർ സെമിഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടി. സെമിഫൈനലിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിനെ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് 35 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാരായ പ്ലേഓഫിൽ നിലവിലെ ചാമ്പ്യൻമാരായ ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സിനെതിരെ ഒമ്പത് വിക്കറ്റിന്റെ വിജയത്തോടെ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് 2010 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 യിലേക്ക് യോഗ്യത നേടി. ആ വർഷം ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെയും സി‌എൽ‌ടി 20 ന്റെയും സെമിഫൈനലിലേക്ക് ടീമിനെ നയിച്ച ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിന്റെ സമാപനത്തിൽ കുംബ്ലെ വിരമിച്ചു. '''2011–2017: ഗെയ്‌ൽ-കോഹ്‌ലി-ഡി വില്ലിയേഴ്‌സ് യുഗം.''' പ്രധാന ലേഖനങ്ങൾ: 2011 , 2012 , 2013 , 2014 , 2015 , 2016 , 2017 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ 2011 ജനുവരി 8 ന് ഐപി‌എൽ ഗവേണിംഗ് കൗൺസിൽ ലീഗിന്റെ നാലാം സീസണിലെ ലേലം നടത്തി. 4.5 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് പരമാവധി നാല് കളിക്കാരെ നിലനിർത്താനുള്ള അവസരം ഫ്രാഞ്ചൈസികൾക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് അവരുടെ കളിക്കാരിലൊരാളായ വിരാട് കോഹ്‌ലിയെ മാത്രം നിലനിർത്തി , ബാക്കിയുള്ള കളിക്കാരെ ലേലക്കുളത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു. മറ്റ് ഐ‌പി‌എൽ ഫ്രാഞ്ചൈസികൾ‌ അവരുടെ ഓരോ ടീമുകളിൽ‌ നിന്നും പ്രകടനം നടത്താത്തവരെ വിട്ടയച്ചപ്പോൾ‌, മുൻ‌ സീസണിൽ‌ നിന്നും മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവച്ചവരെ ആർ‌സി‌ബി നഷ്ടപ്പെടുത്തി. ദിവസം-ഒരു ലേലത്തിൽ ന് ബാംഗ്ലൂർ ശ്രീലങ്കൻ വാങ്ങി [[തിലകരത്നെ ദിൽഷാൻ|തിലകരത്നെ ദിൽഷൻ]] , $ 650.000 അവരുടെ മുൻ താരവും മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് നേതൃത്വം സഹീർ ഖാൻ , $ 900,000 വേണ്ടി മധ്യനിര ബാറ്റ്സ്മാൻ താരം എബി ഡിവില്ലിയേഴ്സ്1.1 മില്യൺ ഡോളറിന്, മുൻ ന്യൂസിലൻഡ് ക്യാപ്റ്റൻ ഡാനിയൽ വെട്ടോറി 550,000 ഡോളറിന്, കഴിഞ്ഞ സീസൺ വരെ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസുമായി കളിച്ച ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ സംവേദനം, 1.6 മില്യൺ ഡോളറിന് സൗരഭ് തിവാരി , ഓസ്‌ട്രേലിയയുടെ ഡിർക്ക് നാനസ് 650,000 ഡോളറിനും ഇന്ത്യയുടെ യുവ പ്രതിഭകളായ ചേതേശ്വർ പൂജാര 700,000 ഡോളറിനും. ടൂർണമെന്റിന്റെ മധ്യത്തിൽ പരിക്കേറ്റ ഡിർക്ക് നാനസിന് പകരക്കാരനായി വെസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻ ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിനെ കൊണ്ടുവന്നു . ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ നാലാം സീസണിലേക്ക് വെട്ടോറി ടീമിനെ നയിച്ചു. '''പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട ടീമായ കൊച്ചി ടസ്‌കേഴ്‌സ് കേരളത്തിനെതിരെ ആറ് വിക്കറ്റ് ജയം നേടി ആർ‌സി‌ബി അവരുടെ പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു . മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് , ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സ് , ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് എന്നിവരുടെ കൈകളിൽ മൂന്ന് വലിയ തോൽവികൾ അവർ നേടി . ഈ ഘട്ടത്തിൽ, സ്പീഡ്സ്റ്റർ ഡിർക്ക് നാനെസിനെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്നും പുറത്താക്കി, പകരക്കാരനായി വെസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ ഓപ്പണർ ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിനെ ആർ‌സി‌ബി ടീം മാനേജ്‌മെന്റ് തിരഞ്ഞെടുത്തു . കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിനെതിരെ സെഞ്ച്വറി (55 പന്തിൽ 102 *) നേടി ഗെയ്‌ൽ ടൂർണമെന്റ് ആരംഭിച്ചു , ചലഞ്ചേഴ്സിന് 9 വിക്കറ്റ് ജയം. റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് തല്ലി കൈകാര്യം ഡൽഹി ഡെയർ ആൻഡ് പൂനെ വാരിയേഴ്സ്അവരുടെ അടുത്ത രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ. ടൂർണമെന്റിന്റെ രണ്ടാം സെഞ്ച്വറി (49 പന്തിൽ 107) ഗെയ്ൽ തകർത്തതോടെ അവർ കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെ 85 റൺസിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. കൊച്ചി , രാജസ്ഥാൻ റോയൽസ് എന്നിവർക്കെതിരായ അടുത്ത രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ 9 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു . ബാംഗ്ലൂരിൽ മഴയെ ബാധിച്ച മത്സരത്തിലും അവർ കൊൽക്കത്തയെ പരാജയപ്പെടുത്തി . എന്നാൽ, കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബ് , അവരുടെ ക്യാപ്റ്റൻ ആദം ഗിൽ‌ക്രിസ്റ്റിന്റെ സെഞ്ച്വറി നേടി, ആർ‌സിബിയുടെ 7 മത്സരങ്ങളുടെ വിജയശതമാനം അവസാനിപ്പിച്ചു, 111 റൺസ് മാർജിൻ ജയം. തങ്ങളുടെ അവസാന ലീഗ് മത്സരത്തിൽ നിലവിലെ ചാമ്പ്യൻമാരായ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ ചാലഞ്ചേഴ്സ് പരാജയപ്പെടുത്തിപോയിന്റ് പട്ടികയുടെ മുകളിൽ അവസാനിക്കാൻ 8 വിക്കറ്റിന്. ക്രിസ് ഗെയ്ൽ 50 പന്തിൽ നിന്ന് പുറത്താകാതെ 75 റൺസ് നേടി.''' '''മുംബൈയിൽ നടന്ന ഒന്നാം യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ നേരിട്ടു . വിരാട് കോഹ്‌ലി 44 പന്തിൽ നിന്ന് പുറത്താകാതെ 70 റൺസ് നേടി. 20 ഓവറിൽ 175/4 റൺസ് നേടി. നേരത്തെ വിക്കറ്റ് നഷ്ടമായെങ്കിലും ചെന്നൈ 6 വിക്കറ്റിന് ജയിച്ചു. ജയം ചെന്നൈയെ ഫൈനലിലേക്കും ആർ‌സി‌ബി മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെ നേരിട്ടുചെന്നൈയിലെ രണ്ടാം യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ. ആദ്യം ബാറ്റ് ചെയ്ത റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് 20 ഓവറിൽ 185/4 എന്ന വമ്പൻ ഗോളടിച്ചു. 47 പന്തിൽ നിന്ന് 89 റൺസ് നേടിയ ക്രിസ് ഗെയ്ൽ അവർക്ക് വീണ്ടും താരമായിരുന്നു. 43 റൺസിന്റെ തോൽവിയിലേക്ക് മുംബൈ തകർന്നതിനാൽ ജയം തേടാനായി മുംബൈ ഒരിക്കലും ശ്രമിച്ചില്ല. ഈ വിജയത്തോടെ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടി, ഫൈനലിൽ സ്വന്തം മൈതാനത്ത് ചെന്നൈയെ നേരിട്ടു. ടോസ് നേടിയ ചെന്നൈ ഫൈനലിൽ ആദ്യം ബാറ്റ് ചെയ്യാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തു. സൂപ്പർ കിംഗ്സ് 205/5 എന്ന വമ്പൻ ടോട്ടൽ നേടി. ചാലഞ്ചേഴ്സ് നന്നായി ബാറ്റ് ചെയ്യാതിരുന്നതിനാൽ മത്സരം 58 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിനെ മാൻ ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ട്രോട്ടിൽ 7 മത്സരങ്ങൾ ജയിച്ചുകൊണ്ട് ബാംഗ്ലൂർ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിജയങ്ങൾ നേടി.'''[[പ്രമാണം:Rahul dravid Bangalore Royal Challengers.jpg|പകരം=Rahul Dravid was the team's icon player in 2008.|ലഘുചിത്രം|493x493ബിന്ദു|രാഹുൽ ദ്രാവിഡ് . '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ'''2008 ൽ ടീമിന്റെ ഐക്കൺ കളിക്കാരനായിരുന്നു രാഹുൽ ദ്രാവിഡ് . ]] [[പ്രമാണം:Virat Kohli at the 2015 IPL opening ceremony (cropped).jpg|പകരം=ക്യാപ്റ്റൻ വിരാട് ചലഞ്ചേഴ്സ് ചെയ്തത് 2015 ഐപിഎൽ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ്|ലഘുചിത്രം|313x313ബിന്ദു|ക്യാപ്റ്റൻ വിരാട് ചലഞ്ചേഴ്സ് ചെയ്തത് 2015 ഐപിഎൽ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ്]] [[പ്രമാണം:Royal Challengers Bangalore colours 2008.svg|ലഘുചിത്രം|'''<big>Royal Challengers Bangalore colours</big>''']] '''2011 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരായ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ 2011 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 യുടെ പ്രധാന മത്സരത്തിന് യോഗ്യത നേടി , ടൂർണമെന്റിന്റെ മൂന്ന് സീസണുകളിലും കളിച്ച ആദ്യത്തേതും ഏകവുമായ ടീമായി ഇത് മാറി. ടൂർണമെന്റിന്റെ ആദ്യ റ in ണ്ടിൽ ഗ്രൂപ്പ് ബിയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ച ചലഞ്ചേഴ്സ്, വാരിയേഴ്സിനോട് അവസാന പന്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടതോടെ മഹത്വത്തിനായുള്ള അവരുടെ അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു . രണ്ടാം ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ ഐ‌പി‌എൽ എതിരാളികളായ കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിന്റെ കയ്യിൽ 9 വിക്കറ്റ് തോൽവി ഏറ്റുവാങ്ങി , സെമി ഫൈനലിന് യോഗ്യത നേടുന്നതിന് രണ്ട് ജയിക്കേണ്ട മത്സരങ്ങൾ അവശേഷിപ്പിച്ചു. സോമർസെറ്റിനെ 51 റൺസിന് തോൽപ്പിച്ച് അവർ മത്സരത്തിൽ ആദ്യ വിജയം ഉറപ്പിച്ചുക്രിസ് ഗെയ്‌ലിന്റെ 46 പന്തിൽ 86. ജയം അവരുടെ മോശം റൺ റേറ്റും ഉറപ്പിച്ചു. അവരുടെ അവസാന ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ, ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നുള്ള ചാമ്പ്യൻമാരായ സതേൺ റെഡ്ബാക്കിനെ അവർ നേരിട്ടു . ആദ്യം ബാറ്റ് ചെയ്ത ഒരു സെഞ്ച്വറിയുടെ പ്രകാരം റെഡ്ബാക്ക്സ് കയറി ഡാനിയൽ ഹാരിസ് (61 പന്തിൽ നിന്ന് 108 *) സെറ്റ് ചലഞ്ചേഴ്സ് ലേക്ക് 215. ദി റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ഒരു ലക്ഷ്യം ഒരു സ്പിരിതെദ് ബാറ്റിംഗ് പ്രകടനം പുറപ്പെട്ടു തിലകരത്നെ ദിൽഷൻ ആൻഡ് വിരാട് കോഹ്ലി സ്കോറിംഗ് അർധ സെഞ്ചുറി. എന്നിരുന്നാലും, ഇന്നിംഗ്സിന്റെ അവസാനത്തിൽ പതിവ് ഘട്ടത്തിൽ വിക്കറ്റ് വീഴ്ത്തി റെഡ്ബാക്ക് റൺ-ചേസിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തി. മത്സരം വിജയിക്കാൻ അവസാന പന്തിൽ ആറ് റൺസ് ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ , ഡാനിയൽ ക്രിസ്റ്റ്യനെ അടിച്ച അരുൺ കാർത്തിക്കിൽ ആർ‌സിബി ഒരു നായകനെ കണ്ടെത്തിആർ‌സി‌ബിയെ സെമി ഫൈനലിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിന് ഒരു ഓവർ‌ ഡീപ് മിഡ് വിക്കറ്റിന്. ചലഞ്ചേഴ്സ്, കൂടെ പോയിന്റ് നില ഒരാളായി ഉണ്ടായിട്ടും കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ് ആൻഡ് വാരിയേഴ്സ് രണ്ടു ടീമുകൾ മികച്ച ഒരു നെറ്റ് റൺ റേറ്റ് ഇല്ലാതെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സെമി ഫൈനലിലേക്ക് യോഗ്യത.''' '''ടൂർണമെന്റിന്റെ സെമി ഫൈനലിൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ന്യൂ സൗത്ത് വെയിൽസ് ബ്ലൂസ് കളിച്ചു . ടോസ് നേടിയ ഡാനിയൽ വെറ്റോറി ബ്ലൂസിനെ ബാറ്റിംഗിനിറക്കി. 20 ഓവറിൽ 203/2 എന്ന നിലയിലാണ് ബ്ലൂസ് നേടിയത്. ഡേവിഡ് വാർണറുടെ ശ്രമം മൂലം 68 പന്തിൽ നിന്ന് പുറത്താകാതെ 123 റൺസ് നേടി. ഓടിച്ച ദിൽ‌ഷനെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തോറ്റെങ്കിലും ആർ‌സി‌ബി മികച്ച തുടക്കം കുറിച്ചു, ക്രിസ് ഗെയ്ൽ 41 പന്തിൽ നിന്ന് 92 റൺസ് നേടി. 49 പന്തിൽ നിന്ന് പുറത്താകാതെ 84 റൺസ് നേടിയ കോഹ്‌ലിയുടെ പിന്തുണ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുണച്ചു . 9 പന്തുകൾ മാത്രം ശേഷിക്കെ ആർ‌സിബിക്ക് 6 വിക്കറ്റ് ജയം. ഫൈനലിൽ അവർ പരിക്കേറ്റ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെ നേരിട്ടുചെന്നൈ . ടോസ് നേടിയ മുംബൈ ബാറ്റിംഗ് തിരഞ്ഞെടുത്തു 20 ഓവറിൽ 139 റൺസ് നേടി. 19.2 ഓവറിൽ 108 റൺസിന് പുറത്താകുന്നതിന് മുമ്പ് കൃത്യമായ ഇടവേളകളിൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന് വിക്കറ്റ് നഷ്ടമായി. 31 റൺസിന് ലക്ഷ്യത്തിലെത്തി. നാല് ഓവറിൽ 3/20 റൺസ് നേടിയതിന് മുംബൈ ക്യാപ്റ്റൻ ഹർഭജൻ സിങ്ങിന് മാൻ ഓഫ് ദ മാച്ച് ലഭിച്ചു.''' '''പ്രീ-സീസൺ ട്രാൻസ്ഫർ വിൻഡോയിൽ, റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ ഓസ്‌ട്രേലിയൻ ഓൾ‌റ round ണ്ടർ ആൻഡ്രൂ മക്ഡൊണാൾഡിനെ ഡൽഹി ഡെയർ‌ഡെവിൾസിൽ നിന്ന് മാറ്റി. കൈമാറ്റം ചെയ്ത ഫീസായി ആർ‌സി‌ബി ഒരു ലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ നൽകി. റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരും ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിനെ അടുത്ത രണ്ട് ഐപിഎൽ സീസണുകളിൽ നിലനിർത്തി.''' '''2012 ലെ ലേലത്തിന് മുമ്പ് ആൻഡ്രൂ മക്ഡൊണാൾഡിനെ ഡൽഹി ഡെയർ‌ഡെവിൾസിൽ നിന്ന് മാറ്റി . ജോഹാൻ വാൻ ഡെർ വാത്ത് , ജോനാഥൻ വണ്ടിയർ , നുവാൻ പ്രദീപ് എന്നിവരുടെ കരാറുകളും അവർ വാങ്ങിയിരുന്നു . ലേലത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി ഒരു മില്യൺ ഡോളറിന് വിനയ് കുമാറും മുത്തയ്യ മുരളീധരൻ 220,200 ഡോളറിനും മാത്രമാണ് വാങ്ങിയത്.''' '''കഴിഞ്ഞ ബംഗ്ലാദേശ് പ്രീമിയർ ലീഗിൽ അരക്കെട്ടിനേറ്റ പരുക്കിനെത്തുടർന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തിയ താലിസ്‌മാൻ ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിന്റെ സേവനമില്ലാതെയാണ് റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ 2012 ഐപിഎൽ ആരംഭിച്ചത്. 2011 ൽ ആർ‌സി‌ബിയുടെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ബ ler ളർ ശ്രീനാഥ് അരവിന്ദ് പരിക്കിനെത്തുടർന്ന് താഴ്ന്നു. ഹർഷാൽ പട്ടേൽ അഭിമന്യു മിഥുനെക്കാൾ മുന്നിലുള്ള മൂന്നാം സീമറായി. എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്സും മുത്തയ്യ മുരളീധരനും ദില്ലിക്കെതിരെ ടീമിന് വിജയകരമായ തുടക്കം നൽകിയെങ്കിലും തുടർച്ചയായി 3 തോൽവികൾ. രാഹുൽ ശർമ, സൗരഭ് തിവാരി എന്നിവർ തുടർച്ചയായി 5 സിക്‌സറുകൾ പറത്തി ക്രിസ് ഗെയ്‌ൽ അവസാന പന്തിൽ ഒരു സിക്‌സർ പറത്തി പൂനെക്കെതിരെ ടീമിനെ ശക്തമായി പിന്തുടർന്നു. സമഗ്ര വിജയത്തിൽ ഗെയ്‌ൽ മൊഹാലിയിൽ വീണ്ടും തിളങ്ങി. ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ്, തില്ലകരത്‌നെ ദിൽഷൻ, കെ പി അപ്പന്ന എന്നിവർ ജയ്പൂരിൽ മറ്റൊരു ജയം നേടി. ചെന്നൈയ്‌ക്കെതിരായ ബാംഗ്ലൂരിൽ നടന്ന ഒരു വാഷ് out ട്ട് മത്സരം ടീമിന് 2 പോയിന്റ് നേടാനുള്ള അവസരം നിഷേധിച്ചു, ടീമുകൾ 1-1 വീതം പോയിന്റുകൾ പങ്കിട്ടു. പിന്നീടുള്ള രണ്ട് തോൽവികൾ രാജസ്ഥാൻ റോയൽസ്, ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ്, കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബ് എന്നിവരുമായി അവസാന പ്ലേ ഓഫ് സ്ലോട്ടിൽ മത്സരിച്ചു. മുത്തയ്യ മുരളീധരനെ കളിക്കാൻ ഡാനിയൽ വെട്ടോറി സ്വയം ബെഞ്ച് ചെയ്തു, പ്ലേയിംഗ് ഇലവനിൽ അനുവദിച്ച നാല് വിദേശികളിൽ ഒരാളായി വിരാട് കോഹ്‌ലി ക്യാപ്റ്റൻസി ചുമതലകൾ ഏറ്റെടുത്തു. പരിക്കേറ്റ ശ്രീനാഥ് അരവിന്ദിന് പകരക്കാരനായി 2011 ഐ‌പി‌എല്ലിൽ കൊച്ചി ടസ്‌കേഴ്‌സ് കേരളത്തിനായി കളിച്ച പ്രശാന്ത് പരമേശ്വരനെ ടീം ഒപ്പിട്ടു. ബാംഗ്ലൂരിലെ ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സിനെതിരായ ഗംഭീരമായ പിന്തുടരലും മുംബൈയിലും പൂനെയിലും നടന്ന രണ്ട് റൂട്ടുകളും പ്ലേ ഓഫുകളിൽ ഇടം നേടാൻ ടീമിനെ പിന്നോട്ട് നയിച്ചു.''' '''ടൂർണമെന്റിലെ മറ്റ് ഫലങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ആർ‌സി‌ബിയെ ചെന്നൈയുമായി നേരിട്ടുള്ള മത്സരത്തിൽ അവസാന പ്ലേ ഓഫ് സ്ലോട്ടിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. നെറ്റ് റൺ നിരക്കിൽ ചെന്നൈയുമായി ടീമുകൾ സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞെങ്കിലും ആർ‌സി‌ബിക്ക് ഒരു കളിയുണ്ടായിരുന്നു, ചെന്നൈ അവരുടെ ഗെയിമുകൾ കളിച്ചിരുന്നു. ഈ സീസണിലെ ആർ‌സി‌ബിയുടെ അവസാന മത്സരത്തിൽ ഹൈദരാബാദിൽ നടന്ന ഒരു ബാറ്റിംഗ് പരാജയം ടീമിന്റെ 2012 കാമ്പെയ്ൻ അവസാനിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു, 2009 ന് ശേഷം ആദ്യമായാണ് പ്ലേ ഓഫുകൾക്കും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 ക്കും യോഗ്യത നേടുന്നതിൽ അവർ പരാജയപ്പെട്ടത്. ടൂർണമെന്റിൽ തുടർച്ചയായ രണ്ടാം വർഷവും ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ ക്രിസ് ഗെയ്ൽ 7 അർദ്ധസെഞ്ച്വറികളും 1 സെഞ്ച്വറിയും 160.74 സ്ട്രൈക്ക് റേറ്റുമായി 61.08 ൽ 733 റൺസ് നേടി. ടൂർണമെന്റിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അഞ്ചാമത്തെ വിക്കറ്റായി വിനയ് കുമാർ 17 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 19 വിക്കറ്റുകൾ നേടി.''' '''2013 ലെ ലേലത്തിന് മുമ്പ് മുഹമ്മദ് കൈഫ് , ചാൾ ലാംഗെവെൽഡ് , ഡിർക്ക് നാനസ് , ലൂക്ക് പോമർസ്ബാക്ക് , റൈലി റോസ്സോവ് എന്നിവരെ ആർ‌സി‌ബി പുറത്തിറക്കി . ക്രിസ്റ്റഫർ ബാർ‌വെൽ , ഡാനിയൽ ക്രിസ്റ്റ്യൻ , മൊയ്‌സെസ് ഹെൻ‌റിക്സ് , രവി റാം‌പോൾ , പങ്കജ് സിംഗ് , ആർ‌പി സിംഗ് , ജയദേവ് ഉനദ്‌കട്ട് എന്നിവരെ ലേലത്തിൽ വാങ്ങി. മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെതിരായ 2 റൺസിന്റെ വിജയത്തോടെ ആരംഭിച്ച ആർ‌സി‌ബി 2013 ലെ ആദ്യ 6 ഹോം ഗെയിമുകൾ ആരംഭിച്ചു. ക്രിസ് ഗെയ്ൽ 58 പന്തിൽ 92 * ഉം വിനയ് കുമാർ 3 വിക്കറ്റും നേടി. പുതുതായി രൂപംകൊണ്ട സൺറൈസേഴ്‌സ് ഹൈദരാബാദിനോട് അവർ സൂപ്പർ ഓവർ തോൽവി ഏറ്റുവാങ്ങിയെങ്കിലും അതേ എതിരാളികളെ 6 വിക്കറ്റിന് പരാജയപ്പെടുത്തി വിരാട് കോഹ്‌ലി 93 റൺസ് നേടി. കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിനെ 8 വിക്കറ്റിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ഗെയ്‌ലും കോഹ്‌ലിയും മികച്ച ഫോമിലായിരുന്നു. വിനയ് കുമാറും പന്തിൽ നായകനായിരുന്നു. റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ആർപി സിംഗ് ഒരു ക്യാച്ച് ആയിരുന്നു മത്സരത്തിൽ അവസാന പന്തിൽ ഒരു യാതൊരു പന്തിൽ വഴങ്ങിയ അവിടെ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെ അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ഒരു ഷോക്ക് സമ്മതിച്ചില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അടുത്ത 3 മത്സരങ്ങളിൽ വിജയിക്കാൻ ടീം അണിനിരന്നു. പൂനെ വാരിയേഴ്സിനെതിരായ ഒരു മത്സരത്തിൽ ക്രിസ് ഗെയ്ൽ വെറും 66 പന്തിൽ നിന്ന് 175 റൺസ് നേടി. ഇത് ടി 20 ക്രിക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വ്യക്തിഗത സ്കോറായിരുന്നു. ആർ‌സി‌ബി 263-5 റൺസ് നേടി. പിന്തുടർന്ന പൂനെ ഒരിക്കലും 130 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ആളുകൾ പലപ്പോഴും ബാംഗ്ലൂരിനെ "ബാൻ-ഗെയ്‌ൽ-അയിർ" എന്ന് വിളിപ്പേരുണ്ടാക്കി. എന്നിരുന്നാലും, ടീം വീട്ടിൽ നിന്ന് അകലെ മത്സരങ്ങൾ തോൽക്കാൻ തുടങ്ങി. പഞ്ചാബിനെതിരായ മത്സരങ്ങളിലൊന്നിൽ ഡേവിഡ് മില്ലർ വെറും 38 പന്തിൽ നിന്ന് 101 റൺസ് നേടി. പൂനെ വാരിയേഴ്സ് ഇന്ത്യയെയും ദില്ലി ഡെയർ‌ഡെവിൾസിനെയും തോൽപ്പിക്കാൻ ആർ‌സിബിക്ക് കഴിഞ്ഞു. 13 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 16 പോയിന്റുമായി സൺറൈസേഴ്‌സ് ഹൈദരാബാദുമായി നേരിട്ടുള്ള മത്സരത്തിലാണ് അവർ 13 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 16 പോയിന്റുമായി. കൊൽക്കത്തയ്‌ക്കെതിരായ ബാറ്റിംഗ് പരാജയവും ബാംഗ്ലൂരിൽ പഞ്ചാബിനെതിരായ മോശം ഫീൽഡിംഗും ബ bow ളിംഗ് പ്രകടനവും ബാംഗ്ലൂരിൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനെതിരായ അവസാന ലീഗ് മത്സരത്തിൽ ആർ‌സി‌ബിയെ പരാജയപ്പെടുത്തി. ദൗർഭാഗ്യവശാൽ, മഴയെ ബാധിച്ച അവരുടെ അവസാന മത്സരത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി തകർപ്പൻ ജയം നേടി. കൊൽക്കത്ത ഹൈദരാബാദിനെ തോൽപ്പിച്ചാൽ മാത്രമേ ആർ‌സിബിക്ക് പ്ലേ ഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടാനാകൂ. നിർഭാഗ്യവശാൽ, സൺറൈസേഴ്‌സ് ഹൈദരാബാദ് 5 വിക്കറ്റിന് വിജയിച്ചു. ഇത് ആർ‌സിബിയുടെ 2013 കാമ്പെയ്ൻ അവസാനിപ്പിച്ചു. ക്രിസ് ഗെയ്ൽ 708 റൺസ് നേടി, 22 വിക്കറ്റ് വീഴ്ത്തിയ വിനയ് കുമാർ.''' '''ആർ‌സി‌ബി ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റനായി വിരാട് കോഹ്‌ലിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2014 ലെ ലേലത്തിന് മുമ്പ് എബി ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ് , ക്രിസ് ഗെയ്ൽ , വിരാട് കോഹ്‌ലി എന്നിവരെ മുൻ സീസണുകളിൽ നിന്ന് നിലനിർത്തി. ആൽബി മോർക്കൽ , മിച്ചൽ സ്റ്റാർക്ക് , രവി രാംപോൾ , പാർത്ഥിവ് പട്ടേൽ , അശോക് ദിന്ദ , മുത്തയ്യ മുരളീധരൻ , നിക്ക് മാഡിൻസൺ , ഹർഷാൽ പട്ടേൽ , വരുൺ ആരോൺ , വിജയ് സോൽ , യുവരാജ് സിംഗ് എന്നിവരാണ് 2014 ലെ ലേലത്തിൽ വാങ്ങിയ കളിക്കാർ.14 കോടി രൂപ നേടിയ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ കളിക്കാരൻ. പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്തെത്തിയ അവർ 2014 ഐ‌പി‌എല്ലിൽ പ്ലേ ഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടിയില്ല.''' '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് നിലനിർത്തി വിരാട് കോഹ്ലി , എബി ഡിവില്ലിയേഴ്സ് , ക്രിസ് ഗെയ്ൽ , മിച്ചൽ സ്റ്റാർക് , അശോക് ദിൻഡ , വരുൺ ആരോൺ , ഹര്ശല് പട്ടേൽ , യുജ്വെംദ്ര ചാഹൽ , എൻഐസി മദ്ദിംസൊന് , രിലെഎ രൊഷൊഉവ് , അബു നെച്ചിം , യോഗേഷ് തകവലെ , വിജയ് സോൾ ആൻഡ് സന്ദീപ് വാര്യർ വേണ്ടി 2015 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് . കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ് , മന്ദീപ് സിംഗ് എന്നിവരിൽ നിന്ന് മൻവീന്ദർ ബിസ്ല , ഇക്ബാൽ അബ്ദുല്ല എന്നിവരും വാങ്ങിട്രാൻസ്ഫർ വിൻഡോ സമയത്ത് കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിൽ നിന്ന് . അവർ വാങ്ങി ഡാരൻ സമി , ഡേവിഡ് വിഎസെ , ആദം മിൽനെ , സീൻ ആബട്ട് , ബദരിനാഥ് , ജലജ് സക്സേന , സർഫറാസ് ഖാൻ ആൻഡ് ദിനേശ് കാർത്തിക് വേണ്ടി ₹ 10.5 കോടി 2015 പ്ലേയർ ലേലങ്ങൾ നിന്ന് (അമേരിക്കൻ $ 1.5 മില്യൺ).''' '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ തങ്ങളുടെ സീസൺ ആരംഭിച്ചത് കൊൽക്കത്തയിൽ കെകെആറിനെതിരെ അവിശ്വസനീയമായ വിജയത്തോടെയാണ്, ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിന്റെ 96 റൺസിന്റെ പിന്തുണ. എന്നാൽ ബാംഗ്ലൂരിലെ അവരുടെ അടുത്ത മൂന്ന് മത്സരങ്ങളിൽ SRH, MI, CSK എന്നിവരോട് പരാജയപ്പെട്ടു. രണ്ട് മികച്ച ബ bow ളിംഗ് പ്രകടനങ്ങൾ ആർ‌ആർ‌ബിക്കും ഡി‌ഡിക്കുമെതിരെ ആർ‌സിബിക്ക് ആധിപത്യം ഉറപ്പാക്കി, യഥാക്രമം 9 വിക്കറ്റും 10 വിക്കറ്റും. ആർ‌ആർ‌ബിക്കെതിരായ അവരുടെ അടുത്ത മത്സരം ആർ‌സി‌ബിയുടെ ശക്തമായ ബാറ്റിംഗ് പ്രകടനത്തിന് ശേഷം ഒഴുകിപ്പോയി. സി‌എസ്‌കെയുമായുള്ള ഒരു മത്സരത്തിൽ അവർ പരാജയപ്പെട്ടു, പക്ഷേ കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെ 138 റൺസിന് തകർത്തു, ക്രിസ് ഗെയ്‌ലിന്റെ സെഞ്ച്വറിയും, ശ്രീനാഥ് അരവിന്ദ്, മിച്ചൽ സ്റ്റാർക്ക് എന്നിവരുടെ നാല് വിക്കറ്റ് നേട്ടവും. മികച്ച വിജയം നേടുന്നതിനായി എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്സും വിരാട് കോഹ്‌ലിയും മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെതിരെ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന ടി 20 പങ്കാളിത്തം (പിന്നീട് ഐപി‌എൽ 2016 ൽ അതേ ജോഡിയാൽ പരാജയപ്പെടുത്തി) തകർത്തപ്പോൾ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന്റെ മികച്ച ഫോം തുടർന്നു. പിന്നീട്, മഴയെ ബാധിച്ച മത്സരത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനോട് തോറ്റു, അവരുടെ പ്ലേ ഓഫ് യോഗ്യതയെ സംശയത്തിലാക്കി. അടുത്ത മത്സരത്തിൽ അവർ SRH നെ നേരിട്ടു, മഴയെ വീണ്ടും ബാധിച്ചു. വിരാട് കോഹ്‌ലി, ഗെയ്‌ൽ എന്നിവരുടെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾക്കും നാടകങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ ഹൈദരാബാദിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ ആർ‌സിബി വിജയിച്ചു. ഇപ്പോൾ, പ്ലേ ഓഫിൽ നിന്ന് പുറത്താകാനുള്ള ഒരേയൊരു വഴി വളരെ സാധ്യതയില്ല, പക്ഷേ സാധ്യമാണ്. മഴ ഡിഡി നേരെ അവസാന മത്സരത്തിൽ മഴമൂലം ശേഷം ചലഞ്ചേഴ്സ് പോയിന്റ് പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാപിച്ചതായി അവരുടെ അവസരം നഷ്ടപ്പെട്ടു.''' '''14 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 7 വിജയങ്ങൾ നേടി അവർ മൂന്നാം സ്ഥാനത്ത് ലീഗ് ഘട്ടം അവസാനിപ്പിച്ചു. മെയ് 20 ന്, അവർ എലിമിനേറ്ററിൽ രാജസ്ഥാൻ റോയൽസിനെ നേരിട്ടു, ക്വാളിഫയർ 2 ൽ സ്ഥാനം നേടി. എന്നിരുന്നാലും, ക്വാളിഫയർ 2 ൽ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു , സീസൺ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി. എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്സ്, വിരാട് കോഹ്‌ലി, ക്രിസ് ഗെയ്ൽ എന്നിവർ യഥാക്രമം 4, 5, 6 റൺസ് നേടി. യു‌വേന്ദ്ര ചഹാൽ ആർ‌സിബിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിക്കറ്റ് നേട്ടക്കാരാണ്, ഈ സീസണിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മൂന്നാമത്തെ വിക്കറ്റ്.''' '''<br /> 2016 ൽ ഐ‌പി‌എൽ സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ റൺസ് നേടിയ റെക്കോർഡ് (973) വിരാട് കോഹ്‌ലി . ഉടമ / ചെയർമാൻ വിജയ് മല്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക അഴിമതികളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, അമൃത് തോമസ് റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന്റെ ചെയർമാനായി. ആർ‌സി‌ബി ടീം ലോഗോ മാറ്റി, ഹോം, എവേ മത്സരങ്ങൾക്കായി വ്യത്യസ്ത ജേഴ്സി സ്വീകരിച്ച ഐ‌പി‌എല്ലിലെ ആദ്യ ടീമായി. വിരാട് കോഹ്‌ലി , എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ് , ക്രിസ് ഗെയ്ൽ , മിച്ചൽ സ്റ്റാർക്ക് , ഡേവിഡ് വീസെ , ആദം മിൽനെ , വരുൺ ആരോൺ , മന്ദീപ് സിംഗ് , ഹർഷാൽ പട്ടേൽ , കേദാർ ജാദവ് , സർഫരസ് ഖാൻ , ശ്രീനാഥ് അരവിന്ദ് , യുശ്വേന്ദ്ര ചഹാൽ , അബു നെചിം എന്നിവരെ ആർ‌സിബി നിലനിർത്തി.2016 ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് . പ്ലെയർ ലേലത്തിൽ നിന്ന് അവർ വാങ്ങിയ ഷെയ്ൻ വാട്സൺ വേണ്ടി ₹ 9.5 കോടി (അമേരിക്കൻ $ 1.3 മില്യൺ), കെയ്ൻ റിച്ചാർഡ്സൺ ആൻഡ് സ്റ്റുവർട്ട് ബിന്നി ₹ 2 കോടി രൂപ വീതവും എന്നിവ ട്രാവിസ് ഹെഡ് ആൻഡ് സാമുവൽ ബദ്രീ ₹ 50 ലക്ഷം ഓരോ. സച്ചിൻ ബേബി , ഇക്ബാൽ അബ്ദുല്ല , പ്രവീൺ ദുബെ , അക്ഷയ് കർനേവർ , വിക്രംജീത് മാലിക് , വികാസ് ടോകസ് എന്നിവരാണ് ടീമിൽ ചേർന്ന മറ്റ് കളിക്കാർ . കെ.എൽ. രാഹുൽ ആൻഡ് പർവേസ് റസൂൽ ഐപിഎൽ 2016 പതിപ്പ് ചലഞ്ചേഴ്സ് ചേർന്നു.''' '''റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂരിൽ എസ്ബിഎച്ചിനെതിരെ എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ്, വിരാട് കോഹ്‌ലി എന്നിവർ ചേർന്നാണ് അവരുടെ സീസൺ ആരംഭിച്ചത്. ക്വിന്റൺ ഡി കോക്കിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സെഞ്ച്വറി, ഈ സീസണിലെ രണ്ടാം മത്സരത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി പരാജയപ്പെട്ടു. അടുത്ത അഞ്ചിൽ ഒരു മത്സരത്തിൽ മാത്രം വിജയിച്ച അവരുടെ ഫോം വരുന്ന മത്സരങ്ങളിൽ വഷളായി. എന്നിരുന്നാലും, വിരാട് കോഹ്‌ലിയുടെയും എ ബി ഡിവില്ലിയറുടെയും മികച്ച ഫോം, കെ‌എൽ‌ രാഹുൽ‌ ആർ‌സിബിയുടെ ബാറ്റിംഗിലെ ഒരു പ്രധാന അംഗമായി ഉയർന്നുവന്നതും പോസിറ്റീവ് പോയിൻറുകളായിരുന്നു. റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന് അവരുടെ അടുത്ത ഏഴ് മത്സരങ്ങളിൽ ആറെണ്ണമെങ്കിലും ജയിക്കേണ്ടതുണ്ട്, പ്ലേ ഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടാനുള്ള അവസരം. അവർ ടൂർണമെന്റിൽ പുതിയ എംത്രംത് കിങ്സ് ഉയർന്നുവരുന്ന പുനെ സുപെര്ഗിഅംത് നേരെ തോൽപ്പിക്കാൻ. മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെതിരായ തോൽവിക്ക് യോഗ്യത നേടാൻ 4 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്ന് 4 വിജയങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്. അന്ന് മുതൽ, ക്യാപ്റ്റൻസിയും ബാറ്റും ഉപയോഗിച്ച് വിരാട് കോഹ്‌ലി മികച്ച രൂപത്തിൽ സ്വയം കണ്ടെത്തി. ഐ‌പി‌എൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർജിനായ ആർ‌സി‌ബി 144 റൺസിന് ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. ക്യാപ്റ്റൻസിയും ബാറ്റും ഉപയോഗിച്ച്. ഐ‌പി‌എൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർജിനായ ആർ‌സി‌ബി 144 റൺസിന് ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. ക്യാപ്റ്റൻസിയും ബാറ്റും ഉപയോഗിച്ച്. ഐ‌പി‌എൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർജിനായ ആർ‌സി‌ബി 144 റൺസിന് ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. ഐ‌പി‌എൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർജിനായ ആർ‌സി‌ബി 144 റൺസിന് ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. ഐ‌പി‌എൽ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന മാർജിനായ ആർ‌സി‌ബി 144 റൺസിന് ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. മറ്റ് മത്സര ഫലങ്ങളിലൂടെ, ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആർ‌സി‌ബി രണ്ടാം സ്ഥാനത്ത് അവസാനിച്ചു. റൺ സ്‌കോറിംഗ് പട്ടികയിൽ വിരാട് കോഹ്‌ലി ആധിപത്യം പുലർത്തിയപ്പോൾ ലീഗ് ഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്‌വേന്ദ്ര ചഹാലും ചേർന്ന് വിക്കറ്റ് പട്ടികയിൽ ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. വെയ്ൻ എടുക്കുന്ന പട്ടികയിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്വേന്ദ്ര ചഹാലും ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്. വെയ്ൻ എടുക്കുന്ന പട്ടികയിൽ ഷെയ്ൻ വാട്സണും യുസ്വേന്ദ്ര ചഹാലും ഒന്നാമതെത്തി. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെ അവരുടെ ഹോം ഗ്രൗണ്ടായ എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ ക്വാളിഫയർ 1 ൽ നേരിട്ടു. 4 വിക്കറ്റിന് അവർ വിജയിച്ചു, ഒമ്പത് സീസണുകളിൽ മൂന്നാം ഫൈനലിലെത്തി. ബാംഗ്ലൂരിൽ വീണ്ടും SRH നെതിരെ അവർ ഫൈനൽ കളിച്ചു. ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഈ ഒമ്പതാം സീസണിൽ റണ്ണേഴ്സ് അപ്പായി അവസാനിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബിക്ക് 8 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ഫൈനൽ‌ തോറ്റതിന്റെ മൂന്നാമത്തെ സംഭവമാണിത്.''' '''ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിക്കറ്റുകൾ നേടിയ പട്ടികയിൽ യുസ്വേന്ദ്ര ചഹാലും ഷെയ്ൻ വാട്സണും യഥാക്രമം രണ്ടും മൂന്നും സ്ഥാനങ്ങൾ നേടി.''' '''2016 ഒക്ടോബറിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടന്ന 'ഡ്രൈവൻ: ദി വിരാട് കോഹ്‌ലി സ്റ്റോറി' എന്ന ജീവചരിത്രത്തിന്റെ സമാരംഭ പരിപാടിയിൽ, ആർ‌സി‌ബി തന്റെ സ്ഥിരമായ ഐ‌പി‌എൽ ഫ്രാഞ്ചൈസിയായിരിക്കുമെന്ന് കോഹ്‌ലി പ്രഖ്യാപിച്ചു. [10] [11]''' '''വിരാട് കോഹ്ലി , എബി ഡിവില്ലിയേഴ്സ് , ക്രിസ് ഗെയ്ൽ , മിച്ചൽ സ്റ്റാർക് , ആദം മിൽനെ , മൻദീപ് സിംഗ് , ഹര്ശല് പട്ടേൽ , കേദാർ ജാദവ് , സർഫറാസ് ഖാൻ , ശ്രീനാഥ് അരവിന്ദ് , യുജ്വെംദ്ര ചാഹൽ , ഷെയ്ൻ വാട്സൺ , സ്റ്റുവർട്ട് ബിന്നി , ട്രാവിസ് ഹെഡ് , സാമുവൽ ബദ്രീ , സച്ചിൻ ബേബി , ഇക്ബാൽ 2017 ലെ ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിൽ അബ്ദുല്ല , പ്രവീൺ ദുബെ , കെ എൽ രാഹുൽ എന്നിവരെ ആർ‌സിബി നിലനിർത്തി. പ്ലെയർ ലേലത്തിൽ നിന്ന് അവർ വാങ്ങിയ ത്യ്മല് മിൽസ് വേണ്ടി ₹ 12 കോടി (അമേരിക്കൻ $ 1.7 മില്യൺ), അനികെത് ചൗധരി ₹ 2 കോടി പവൻ നേഗി ₹ 30 ലക്ഷം ₹ 1 കോടി ബില്ലി സ്തംലകെ വേണ്ടി. ചാമ്പ്യൻസ് ട്രോഫിക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പിനായി മിച്ചൽ സ്റ്റാർക്ക് ഈ സീസണിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നു, ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് പകരമായി ടൈമൽ മിൽസിനെ നിയമിക്കാൻ മാനേജ്‌മെന്റിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. ക്യാപ്റ്റൻ വിരാട് കോഹ്‌ലിയും എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്സും പ്രാരംഭ മത്സരങ്ങളിൽ കളിക്കാതിരുന്നതിനാലാണ് ടീമിനെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പരിക്കേറ്റത്. ഷെയ്ൻ വാട്സണെ ഇടക്കാല നായകനാക്കി. അവരുടെ താരങ്ങളായ കെ എൽ രാഹുൽ, സർഫരസ് ഖാൻ എന്നിവരെ പോലും ഈ സീസണിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കി.''' '''സീസണിലെ ആദ്യ മത്സരത്തിൽ 172 റൺസിന് പുറത്തായ അവർ 35 റൺസിന് പരാജയപ്പെട്ടു. ഹൈദരാബാദിലെ സൺറൈസേഴ്‌സ് ഹൈദരാബാദിനോട്. എന്നാൽ ഡൽഹി ഡെയർ‌ഡെവിൾസിനെതിരായ രണ്ടാം മത്സരത്തിൽ അവർ സ്വന്തം ഗ്രൗണ്ടിൽ വിജയിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബ്, മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്, റൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജിയന്റ് എന്നിവയ്‌ക്കെതിരായ തുടർച്ചയായ അടുത്ത മൂന്ന് മത്സരങ്ങളിൽ അവർ പരാജയപ്പെട്ടു. എബി ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ് 46 പന്തിൽ നിന്ന് 89 റൺസ് നേടി. കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെതിരായ മത്സരത്തിൽ ആർ‌സിബി പരാജയപ്പെട്ടു, മറ്റ് കളിക്കാർ 57 ഡോട്ട് പന്തുകൾ നേടി. മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് മത്സരം ഹാട്രിക് ക്ലെയിം ഐപിഎൽ ചരിത്രത്തിൽ 14 ക്രിക്കറ്റർ പെട്ടെന്നുള്ള 62 47 പന്തിൽ സാമുവൽ ബദ്രീ ഓഫ് വിരാട് കോഹ്ലി മടങ്ങിവരവ് കണ്ടു, എന്നാൽ പൊള്ളാർഡ് ജയം 47 പന്തിൽ 70 എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് അവർ തോറ്റു മുംബൈ ഇന്ത്യക്കാർക്ക്. റൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജിയന്റിനെതിരായ മത്സരത്തിൽ 27 റൺസിന് അവർ പരാജയപ്പെട്ടു. ഗുജറാത്ത് ലയൺസിനെതിരായ അവരുടെ അടുത്ത മത്സരത്തിൽ അവർ 20 റൺസിന് വിജയിച്ചു, യാദൃശ്ചികമായി ക്രിസ് ഗെയ്ൽ ടി 20 യിൽ 10,000 റൺസ് നേടിയ ആദ്യ കളിക്കാരനായി. എന്നാൽ, കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ് അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് 2013 പൂനെ വാരിയേഴ്സ് നേരെ 263/5 ചെയ്തു ഉയർന്ന ഐപിഎൽ സ്കോർ ആയിരുന്നു ദിവസം അവർ 49 ഏത് ഏറ്റവും ഐപിഎൽ സ്കോർ ആണ് എല്ലാവരും പുറത്തായി സ്ഥലത്തു വച്ചു, ചെയ്തു ഒരു ബാറ്റ്സ്മാനും 10 റൺസ് നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഉയർന്ന സ്‌കോറുകളും വലിയ തോക്കുകളും നേടാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ അവർ തുടർച്ചയായി മത്സരങ്ങളിൽ പരാജയപ്പെട്ടു - ക്രിസ് ഗെയ്ൽ, വിരാട് കോഹ്‌ലി, എ ബി ഡിവില്ലിയേഴ്‌സ് എന്നിവ ആവർത്തിച്ച് പരാജയപ്പെട്ടു. എം. ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിലെ പിച്ച് ഒരു സാധാരണ ബാറ്റിംഗിൽ നിന്ന് ബ ling ളിംഗ് പിച്ചിലേക്ക് മാറ്റി, ഇത് ബാറ്റ്സ്മാന്മാരെ റൺസിനായി സമരം ചെയ്തു. അവർ പട്ടികയുടെ അടിയിൽ അവസാനിച്ചു, ഓരോ മത്സരത്തിനും അവർ തങ്ങളുടെ ടീമിനെ മാറ്റി, അത് അതിന്റെ പതനത്തിന് കാരണമായി. എന്നിരുന്നാലും, ഡൽഹിയിൽ ഡൽഹി ഡെയർ‌ഡെവിൾസിനെതിരെ 10 റൺസിന് ജയിച്ചതിന് ശേഷമാണ് അവർ തങ്ങളുടെ മോശം സീസൺ അവസാനിപ്പിച്ചത്. കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സിനെതിരെ 49 ഓൾ out ട്ട്, റൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജിയന്റിനെതിരെ 96/9, കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബിനെതിരെ 119 ഓൾ out ട്ട്.''' '''2018 പ്രധാന ലേഖനം: 2018 ൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ 2018 ഐ‌പി‌എല്ലിൽ‌, പോയിൻറ് പട്ടികയിൽ‌ ആർ‌സി‌ബി ആറാം സ്ഥാനത്തെത്തി, പ്ലേ ഓഫിലേക്ക് യോഗ്യത നേടിയില്ല.''' '''2019 പ്രധാന ലേഖനം: 2019 ൽ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ ജാഗ്രത 2019 ഐപിഎല്ലിൽ, റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ശിവം ദുബെ, ശിമ്രോൻ ഹെത്മ്യെര്, അക്ശ്ദെഎപ് നാഥ്, പ്രയസ് ബിയര് ഇയാൾ, ഗുർകീരത് സിങ്, ഹെൻറിച്ച് ക്ലഅസെന്, ദെവ്ദുത്ത് പദിക്കല് ​​ആൻഡ് മിലിന്ദ് കുമാർ പ്ലയെര്സ്- ഒമ്പത് വാങ്ങാൻ ₹ 16.4 കോടി (അമേരിക്കൻ $ 2.4 മില്യൺ) ചെലവഴിച്ചത് . ടൂർണമെന്റിനിടയിൽ, ഗെയിമിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫാസ്റ്റ് ബ lers ളർമാരിൽ ഒരാളായ ഡേൽ സ്റ്റെയ്ൻ ടീമിൽ ചേർന്നു, ടീമിന്റെ വിജയങ്ങൾക്ക് നിർണായകമായിരുന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ, തോളിന് പരിക്കേറ്റതിനാൽ 3 മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചതിന് ശേഷം ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് പുറത്തായി. അവരുടെ കഠിനാധ്വാനം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടങ്ങളിൽ എത്തിക്കാൻ ആർ‌സി‌ബി വീണ്ടും പരാജയപ്പെട്ടു. കളിച്ച 14 കളികളിൽ അഞ്ചെണ്ണത്തിൽ വിജയിച്ചു, എട്ട് തോൽവി, ഒരെണ്ണം സമനില. തൽഫലമായി, അവർ രണ്ടാം തവണ പോയിന്റ് പട്ടികയുടെ അടിയിൽ അവസാനിച്ചു (മുമ്പ് 2017 ൽ).''' '''വരാനിരിക്കുന്ന ക്രിക്കറ്റ് ലോകകപ്പിൽ തന്റെ രാജ്യത്തെ നയിക്കേണ്ടതിനാൽ ടീമിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ വിരാട് കോഹ്‌ലിക്ക് വളരെയധികം കണ്ണുകൾ പതിച്ചിരുന്നു, ഇത് ക്യാപ്റ്റനെ വളരെയധികം സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കി. ഈ സമ്മർദത്തിനിടയിലും കോഹ്‌ലി 464 റൺസ് നേടി, അതിൽ ഒരു മത്സരത്തിൽ വിജയിച്ച സെഞ്ച്വറിയും രണ്ട് അർധസെഞ്ച്വറിയും ഉൾപ്പെടുന്നു.''' '''ഈ സീസണിൽ ആർ‌സിബിയുടെ നിരാശാജനകമായ പ്രകടനം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവരുടെ മിക്ക മത്സരങ്ങളും അടുത്ത ഏറ്റുമുട്ടലുകളായിരുന്നു, മാത്രമല്ല അവരുടെ ആരാധകരെ നന്നായി രസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഐപിഎൽ ഫ്രാഞ്ചൈസി 12 സീസൺ അവസാനത്തോടെ ചലഞ്ചേഴ്സ് ഇപ്പോഴും ഫ്രാഞ്ചൈസി മൂന്നു യഥാർത്ഥ ടീമുകൾ ഇടയിൽ തുടരുന്നു ഇതുവരെ ഐപിഎൽ ട്രോഫി നേടി ചെയ്യാത്ത (മറ്റ് രണ്ട് കിംഗ്സ് ഇലവൻ പഞ്ചാബ്, ഡൽഹി തലസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവ).''' '''2020 2020 ഐപിഎൽ ആരംഭിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, ചലഞ്ചേഴ്സ് അവരുടെ കളിക്കാർ പുറത്തിറക്കി: അക്ശ്ദെഎപ് നാഥ്, കോളിൻ ഡി ഗ്രംധൊംമെ, ഡെയ്ൽ സ്റ്റെയ്ൻ, ഹെൻറിച്ച് ക്ലഷെന് ഇയാൾ താസമിക്കുന്ന ഖെജ്രൊലിയ, മാർക്കസ് സ്തൊഇനിസ്, മിലിന്ദ് കുമാർ, നഥാൻ കൗൾട്ടർ നൈൽ, പ്രയസ് റേ ബിയര് ശിമ്രോൻ ഹെത്മ്യെര് ആൻഡ് ടിം സ out ത്തി . [12] [13] [14] ഐ.പി.എൽ. ലേലത്തിൽ അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു ആരോൺ ഫിഞ്ച് (₹ 4.4 കോടി), ക്രിസ് മോറിസ് (₹ 10 കോടി), ജോഷ്വാ ഫിലിപ്പ് (₹ 20 ലക്ഷം), കെയ്ൻ റിച്ചാർഡ്സൺ (₹ 4 കോടി), പവന്കുമാറിന്റെ ദേശ്പാണ്ഡെ (₹ 20 ലക്ഷം), ഡേൽ സ്റ്റെയ്ൻ (crore 2 കോടി), ഷഹബാസ് അഹമദ് (lakh 20 ലക്ഷം), ഇസുരു ഉദാന (lakh 50 ലക്ഷം). [15] [16] [17]''' '''ടീം ഐഡന്റിറ്റി വിതരണം''' '''2009 മുതൽ 2015 വരെ ആർ‌സിബിയുടെ ലോഗോ.''' '''2016 മുതൽ 2019 വരെ ആർ‌സിബിയുടെ ലോഗോ. തന്റെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്ന മദ്യ ബ്രാൻഡുകളിലൊന്നായ മക്ഡൊവലിന്റെ ഒന്നാം നമ്പർ അല്ലെങ്കിൽ റോയൽ ചലഞ്ചിനെ ടീമുമായി ബന്ധപ്പെടുത്താൻ വിജയ് മല്യ ആഗ്രഹിച്ചു . [18] രണ്ടാമത്തേത് തിരഞ്ഞെടുത്തു, അതിനാൽ ഈ പേര്.''' '''ലോഗോ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ചുവന്ന അടിത്തട്ടിൽ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ആർ‌സി ചിഹ്നം ലോഗോയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു , വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ലോഗോയ്‌ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഫോർമാറ്റിൽ "റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ" എന്ന കറുത്ത വാചകം. ആർ.സി ലോഗോയുടെ മുകളിലായാണ് വയ്ക്കേണ്ടത് അലറുന്ന സിംഹം കിരീടം ചിഹ്നം യഥാർത്ഥ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചതാണ് റോയൽ ചലഞ്ച് ലോഗോ. ലോഗോയുടെ രൂപകൽപ്പനയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങളൊന്നും 2009 മുതൽ സ്വർണ്ണത്തിന് പകരം നൽകിയിട്ടില്ല. ആർ‌സി ചിഹ്നത്തിന് ചുറ്റും വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള വൃത്തവും ഈ ലോഗോയ്ക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നു . ഗെയിം ഫോർ ഗ്രീൻ മാച്ചുകൾക്കായി ടീം ഒരു ഇതര ലോഗോയും ഉപയോഗിക്കുന്നു, അവിടെ പച്ച സസ്യങ്ങൾ ലോഗോയെ ചുറ്റുന്നു, ഗെയിം ഫോർ ഗ്രീൻലോഗോയ്ക്ക് താഴെ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. കറുപ്പ് ദ്വിതീയ നിറമായി ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് 2016 ലോഗോ പുനർരൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തു. ചിഹ്നത്തിലെ സിംഹ ചിഹ്നം വലുതാക്കുകയും പരിചയെ പുതിയ രൂപകൽപ്പനയിൽ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തു. 2020 ൽ, ഒരു വലിയ സിംഹവും മുമ്പത്തെ ലോഗോയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുന്ന കിരീടവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു പുതിയ ലോഗോ പുറത്തിറക്കി. ഈ ചിഹ്നത്തിനായി ആർ‌സി ചിഹ്നം ഒഴിവാക്കി.''' '''ജേഴ്സി 2008 ലെ ടീമിന്റെ ജേഴ്സി നിറങ്ങൾ ചുവപ്പും സ്വർണ്ണ മഞ്ഞയും ആയിരുന്നു, അന of ദ്യോഗിക കന്നഡ പതാകയ്ക്ക് സമാനമാണ് , കളിക്കാരുടെ പേരുകൾ വെള്ളയിൽ അച്ചടിക്കുകയും പിന്നിൽ കറുപ്പിൽ അച്ചടിച്ച നമ്പറുകൾ. ഭാവി സീസണുകളിൽ മഞ്ഞ ഒഴിവാക്കുകയും പകരം സ്വർണ്ണം നൽകുകയും ചെയ്തു. 2010 മുതൽ നീല നിറത്തെ വസ്ത്രത്തിൽ ഒരു ത്രിതീയ നിറമായി അവതരിപ്പിച്ചു. ജേഴ്സി രൂപകൽപ്പനയിൽ ഓരോ സീസണിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി, 2014 ലെ പ്രധാന സ്വർണ്ണത്തിന് മുകളിൽ നീല നിറമുള്ള ആധിപത്യം. 2014 മുതൽ കളിക്കാരന്റെ പേരും അക്കങ്ങളും സ്വർണ്ണത്തിൽ അച്ചടിച്ചു. 2015 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള സ്വർണ്ണ നിറത്തിലുള്ള ഷേഡ് ജേഴ്സിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 2016 ൽ നീല പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കി, ജേഴ്സിയുടെ രണ്ട് പതിപ്പുകളിൽ കറുപ്പ് മൂന്നാം നിറമായി മാറ്റി; ഒന്ന് ഹോം മത്സരങ്ങൾക്കും മറ്റൊന്ന് അകലെ മത്സരങ്ങൾക്കും. 2020 മുതൽ കറുപ്പിന് പകരം ഇരുണ്ട നീലയ്ക്കും കറുപ്പിനും ഇടയിൽ ഒരു നിഴൽ നൽകി.2008 മുതൽ 2014 വരെ റീബോക്ക് ടീമിനായി കിറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കുകയും 2015 ൽ അഡിഡാസ് കിറ്റുകൾ വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 2016 മുതൽ ടീമിനായി കിറ്റുകൾ സെവൻ നിർമ്മിക്കുന്നു. [19]''' '''തീം സോംഗ് 2008 സീസണിലെ ടീമിന്റെ തീം സോംഗ് "ജീതെങ്കെ ഹം ഷാൻ സേ" ആയിരുന്നു . 2009 സീസണിനായി "ഗെയിം ഫോർ മോർ" എന്ന ടീം ഗാനം സൃഷ്ടിച്ചു. അമിത് ത്രിവേദി സംഗീതം നൽകിയതും അൻഷു ശർമയാണ്. "ഹെയർ വി ഗോ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ്" എന്ന പുതിയ ഗാനം 2013 സീസണിനായി സൃഷ്ടിക്കുകയും 2015 വരെ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. "പ്ലേ ബോൾഡ്" എന്ന ഗാനം സലീം-സുലൈമാൻ രചിച്ചതാണ് , സിദ്ധാർത്ഥ് ബസ്രൂർ ആലപിച്ച ഇത് 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങി. സീസണിലെ ജേഴ്സി. ഇംഗ്ലീഷ്, കന്നഡ, തെലുങ്ക്, ബംഗാളി, മറാത്തി, പഞ്ചാബി എന്നീ 6 ഭാഷകളിൽ ആനന്ദ് ഭാസ്‌കർ 2017 ൽ ഇതേ ഗാനം വീണ്ടും ആലപിച്ചു.''' '''അംബാസഡർമാർ 2008 ൽ ടീമിന്റെ ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറായി കത്രീന കൈഫ് സ്ഥാനമേറ്റെങ്കിലും പിന്നീട് ചലച്ചിത്ര പ്രവർത്തകരുമായുള്ള പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത കാരണം അദ്ദേഹം സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു. പ്രാരംഭ സീസണുകളിൽ ദീപിക പദുക്കോൺ , രമ്യ , പുനീത് രാജ്കുമാർ , ഉപേന്ദ്ര , ഗണേഷ് എന്നിവരാണ് ടീമിന്റെ അംബാസഡർമാർ. [20] സീസൺ 11 ന്റെ ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറാണ് ശിവ രാജ്കുമാർ .''' '''കിറ്റ് നിർമ്മാതാക്കളും സ്പോൺസർമാരും 2008 ൽ ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗിന്റെ തുടക്കം മുതൽ മല്യയുടെ ഹോം ബ്രാൻഡായ റോയൽ ചലഞ്ച് ടീമിന്റെ പ്രാഥമിക സ്പോൺസറായി. യുണൈറ്റഡ് സ്പിരിറ്റ്സ് ലിമിറ്റഡ് (ഇപ്പോൾ ഡിയാജിയോയുടെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമാണ് ) അവരുടെ ബ്രാൻഡുകളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി വസ്ത്രത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ പരസ്യ സ്ലോട്ടുകളും ഉപയോഗിച്ചു. കിംഗ്ഫിഷർ , മക്ഡൊവലിന്റെ നമ്പർ 1 , വൈറ്റ്, മാക്കെ , വൈറ്റ് മിഷീഫ് എന്നിവ ജേഴ്സിയിൽ പ്രാരംഭ സീസണുകളിൽ പരസ്യപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 2014 ൽ, ആദ്യമായി ഒരു ഹോം ഇതര ബ്രാൻഡായ ഹുവാവേ രണ്ട് സീസണുകളിൽ ജേഴ്സിയിലെ പ്രധാന സ്ലോട്ട് സ്വന്തമാക്കി. 2016 2017-ൽ, ഹീറോ സൈക്കിളുകൾ എന്നിവ ജിയോണിഹെഡ് ജേഴ്സി സ്പോൺസർമാരെ യഥാക്രമം ഏറ്റെടുത്തു. 2018 ൽ ടീമിന്റെ ജേഴ്സി സ്പോൺസർ ചെയ്യാൻ ഇറോസ് ന Now official ദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.''' '''2015 ൽ ടീമിന് യുണൈറ്റഡ് സ്പിരിറ്റ്സ് , ഹുവാവേ , കിംഗ്ഫിഷർ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന സ്പോൺസർമാർ. മിഡിയ , ടാറ്റ മോട്ടോഴ്‌സ് ( ടാറ്റ ബോൾട്ട് എന്ന് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത് ), ബ്രിട്ടാനിയ ഇൻഡസ്ട്രീസ് , ടിജിഎസ് കൺസ്ട്രക്ഷൻസ്, 7 യുപി , എഡ് ഹാർഡി , അലൻ കരിയർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ഡെയ്‌ലി ന്യൂസ് & അനാലിസിസ് , മല്യ ഹോസ്പിറ്റൽ, പനി 104 എഫ്എം , റെഡ്ബസ്.ഇൻ , ഉബർ , അഡിഡാസ് എന്നിവരാണ് അസോസിയേറ്റ് സ്പോൺസർമാർ.''' '''2016-ൽ, ചലഞ്ചേഴ്സ് സ്വന്തം ബ്രാൻഡ് ഉണ്ടായിരുന്നു കിങ്ഫിഷർ പ്രകാരം യുണൈറ്റഡ് മദ്യംവാറ്റുന്ന ഗ്രൂപ്പ് സഹിതം ഹീറോ സൈക്കിളുകൾ തത്ത്വം സ്പോൺസർ. ലോയ്ഡ് എയർ കണ്ടീഷണറുകൾ , എൽ‌വൈ‌എഫ് , ടാറ്റ സെസ്റ്റ് , ബ്രിട്ടാനിയ , ഹിമാലയ മെൻ , ഏസർ , ഓല എന്നിവരാണ് അസോസിയേറ്റ് സ്പോൺസർമാർ. മൾട്ടി സ്പോർട്സ് വസ്ത്ര ബ്രാൻഡായ സെവൻ , മഹേഷ് ഭൂപതി , ശിഖർ ധവാൻ എന്നിവർ അഡിഡാസിനു പകരം കിറ്റ് സ്പോൺസർമാരായി. 7 യുപി , മണിപ്പാൽ ഹോസ്പിറ്റലുകൾ, പനി 104 എഫ്എം , ഡിഎൻഎ നെറ്റ്‌വർക്ക് എന്നിവയാണ് 2016 ലെ partners ദ്യോഗിക പങ്കാളികൾ.''' '''2017 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, സെവൻ ടീമിനായി കിറ്റുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് തുടർന്നപ്പോൾ, ജിയോണി പ്രധാന സ്പോൺസറായി. ലോയ്ഡ് എയർ കണ്ടീഷണറുകൾ , ജിയോ , കർണാടക ടൂറിസം ജംഗിൾ ലോഡ്ജസ് & റിസോർട്ടുകൾ , ഹിമാലയ മെൻ , ഡ്യൂറോഫ്ലെക്സ് മെത്ത, 7 യുപി എന്നിവരാണ് അസോസിയേറ്റ് സ്പോൺസർമാർ. മറ്റ് ഔദ്യോഗിക പങ്കാളികൾ ഉൾപ്പെടെ ഗതൊരദെ , വ്രൊഗ്ന് , ബൂസ്റ്റ് , തിഷൊത് , റേഡിയോ മിർച്ചി , എയ്സർ , ഡിഎൻഎ നെറ്റ്വർക്ക് , AbhiBus.com, നിഷിന് ഗലീലിയോ-ഇനുര്തുരെ.''' '''വർഷം നിറങ്ങൾ കിറ്റ് നിർമ്മാതാവ് ഫ്രണ്ട് തിരികെ നെഞ്ച് 2008 ചുവപ്പും മഞ്ഞയും റീബോക്ക് റോയൽ ചലഞ്ച് റോയൽ ചലഞ്ച് റീബോക്ക് 2009 ചുവപ്പും സ്വർണ്ണവും വൈറ്റ് & മാക്കെ 2010 മക്‌ഡൊവലിന്റെ നമ്പർ 1 2011 ചുവപ്പ്, സ്വർണം, നീല മക്‌ഡൊവലിന്റെ നമ്പർ 1 റോയൽ ചലഞ്ച് 2012 മക്‌ഡൊവലിന്റെ നമ്പർ 1 റോയൽ ചലഞ്ച് 2013 റോയൽ ചലഞ്ച് 2014 ഹുവാവേ കിംഗ്ഫിഷർ 2015 അഡിഡാസ് മിഡിയ 2016 ചുവപ്പ്, സ്വർണം, കറുപ്പ് സെവൻ ഹീറോ സൈക്കിൾസ് ലോയ്ഡ് എയർകണ്ടീഷണറുകൾ 2017 ജിയോണി 2018 ഇറോസ് ഇപ്പോൾ ഡ്യുറാഗാർഡ് സിമൻറ് എച്ച്പി 2019 തെറ്റ് പിൽസ്ബറി കുക്കി കേക്ക് വാൽവോലിൻ 2020 ചുവപ്പ്, സ്വർണ്ണം, ഇരുണ്ട നീല തെറ്റ് സജീവമാണ് മുത്തൂത്ത് ഫിൻ‌കോർപ്പ് ഡിപി വേൾഡ് മൈന്ത്ര റോയൽ ചലഞ്ച് , മക്‌ഡൊവൽസ് നമ്പർ 1 , വൈറ്റ് മിഷീഫ് , കിംഗ്ഫിഷർ മുതലായ യുബി ഗ്രൂപ്പ് വഴി വിജയ് മല്യയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മദ്യ ബ്രാൻഡുകൾ ടീം 2013 വരെ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. 2014 സീസണിൽ വസ്ത്രത്തിൽ മദ്യ ബ്രാൻഡുകളൊന്നും പരസ്യപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല, എന്നിരുന്നാലും റോയൽ ചലഞ്ച് സ്പോർട്സ് ഗിയർ ആൻഡ് കിങ്ഫിഷർ കുടിവെള്ളം പാക്കേജുചെയ്ത എസ് ദൃശ്യമാകുന്നു.''' '''എതിരാളികൾ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂരിന് ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് , കൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്‌സ് എന്നിവയുമായി സജീവമായ മത്സരമുണ്ട് . നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സുമായുള്ള വൈരാഗ്യം 2008 ലേക്ക് പോകുന്നു, കാരണം ഇത് ആദ്യ ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഉദ്ഘാടന മത്സരമായിരുന്നു . [ യഥാർത്ഥ ഗവേഷണം? ]''' '''ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് അത്തവണത്തെ ഉടലെടുക്കുന്നത് കാവേരി നദി ജല തർക്ക എന്ന തമ്മിലുള്ള കർണാടക ആൻഡ് തമിഴ്നാട് . എതിരാളിയെ "കാവേരി ഡെർബി", "ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഡെർബി" എന്നും വിളിക്കുന്നു. [21] [22] [23] 2011 ഐ‌പി‌എല്ലിന്റെ ഫൈനലിൽ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി, ഐ‌പി‌എൽ ഫൈനലിൽ ഇരു ടീമുകളും തമ്മിലുള്ള ഏക കൂടിക്കാഴ്ച.''' '''പിന്തുണയും ഫാൻ പിന്തുടരലും റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന് ഇന്ത്യയിലുടനീളം, പ്രത്യേകിച്ച് ബാംഗ്ലൂർ നഗരത്തിൽ ആരാധകരുണ്ട് . ആരാധകർ, അവരുടെ പിന്തുണയിൽ വിശ്വസ്തരും ശബ്ദമുയർത്തുന്നവരുമാണ്, [24] ആർ‌സിബിയുടെ ഹോം മത്സരങ്ങൾ പലപ്പോഴും സ്റ്റേഡിയത്തെ "ചുവന്ന കടൽ" എന്ന് വിളിക്കുന്ന സ്ഥലമാക്കി മാറ്റുന്നു. [25] [26] [27] അവർ നന്നായി "ചലഞ്ചേഴ്സ്, ചലഞ്ചേഴ്സ്" അവരുടെ മാസ്റ്റർ ബ്ലാസ്റ്റർ ബാറ്റ്സ്മാൻ "അബ്ദുൽ, അബ്ദുൽ" എന്ന ആൽബമാണ് അവരുടെ ആൽബമാണ് മുഖമുദ്ര എബി ഡിവില്ലിയേഴ്സ് , [28] [29] , കോ-ഒര്ദിനതെദ് മെക്സിക്കൻ ചിന്നസ്വാമിയിൽ തിരമാല . [30] സ്റ്റേഡിയം സംഘാടകർ ഹോം ടീം ആരാധകർക്ക് ചിയർ കിറ്റുകൾ, ആർ‌സി‌ബി ഫ്ലാഗുകൾ, ശബ്‌ദ നിർമ്മാതാക്കൾ എന്നിവയും നൽകുന്നു. [31] റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ ബോൾഡ് ആർമി എന്ന പേരിൽ ഒരു ആരാധക സംഘത്തെ രൂപീകരിച്ചു.''' '''കാലത്ത് 2014 ഐപിഎൽ , റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് സ്വതന്ത്ര നൽകാൻ ആദ്യ മാറി വൈ-ഫൈ അവരുടെ വീട്ടിൽ ഗ്രൗണ്ടിൽ ആരാധകർ ബന്ധം. ചിന്നസ്വാമിയിലെ മത്സര ദിവസങ്ങളിൽ ആരാധകർക്ക് കണക്റ്റിവിറ്റി നൽകുന്നതിന് ഫൈബർ ഒപ്റ്റിക് കേബിളുകൾ ഉപയോഗിച്ച് 50 ആക്സസ് പോയിന്റുകൾ സജ്ജമാക്കി . [32]''' '''ഋതുക്കൾ വർഷം ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20 2008 ലീഗ് ഘട്ടം (7/8) റദ്ദാക്കി 2009 രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാർ ലീഗ് ഘട്ടം 2010 പ്ലേ ഓഫുകൾ (3rd / 8) സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകൾ 2011 രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാർ രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാർ 2012 ലീഗ് ഘട്ടം (5/9) DNQ 2013 2014 ലീഗ് ഘട്ടം (7/8) 2015 പ്ലേ ഓഫുകൾ (3rd / 8) പ്രവർത്തനരഹിതമാണ് വർഷം ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് 2016 രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാർ 2017 ലീഗ് ഘട്ടം (8/8) 2018 ലീഗ് സ്റ്റേജ് (ആറാം / 8) 2019 ലീഗ് സ്റ്റേജ് (8/8) 2020 പ്ലേ ഓഫുകൾ (നാലാം / 8) നിലവിലെ സ്ക്വാഡ് അന്താരാഷ്ട്ര ക്യാപ്സ് കൂടെ കളിക്കാർ ലിസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ ബോൾഡ് . '''പരാമർശങ്ങൾ''' "ഐ‌പി‌എൽ 2019: സീസൺ 12 ൽ കളത്തിലിറങ്ങുന്ന 8 ടീമുകളുടെ ഉടമകളെ കണ്ടുമുട്ടുക" . മണികൺട്രോൾ . ശേഖരിച്ചത് 15 ഓഗസ്റ്റ് 2019 .'''വീരപ്പ, മനുജ (24 ഓഗസ്റ്റ് 2019). "സഞ്ജയ് ബംഗറിനെ ആർ‌സി‌ബി ബാറ്റിംഗ് പരിശീലകനായി തിരഞ്ഞെടുക്കാം" . ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ . ശേഖരിച്ചത് 22 നവംബർ 2019 .'''അനന്തനാരായണൻ, എൻ (28 മെയ് 2018). "ഐ‌പി‌എൽ 2018: റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത് അണ്ടർ‌റീച്ചേഴ്സ് ടാഗ്" . ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് . ശേഖരിച്ചത് 22 നവംബർ 2019 '''"ഫ്രാഞ്ചൈസീസ് ഫോർ ബോർഡിന്റെ പുതിയ ട്വന്റി -20 ലീഗ്" . ESPNcricinfo. 13 സെപ്റ്റംബർ 2007 . ശേഖരിച്ചത് 6 ജൂൺ 2013 .''' "ഐ‌പി‌എൽ: ആർ‌സി‌ബി, കെ‌കെ‌ആർ നഷ്ടപ്പെടുന്ന ബ്രാൻഡ് മൂല്യം; വിൻ‌ഡോൾ ഫോർ എം‌ഐ" . സ്‌പോർട്‌സ്റ്റാർ . 19 സെപ്റ്റംബർ 2019 . ശേഖരിച്ചത് 25 ഫെബ്രുവരി 2020 . "കൂടുതൽ റൺസ്, ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ്, 2007/08" . Cricinfo.com . ശേഖരിച്ചത് 30 മെയ് 2007 . "ബാംഗ്ലൂരിലെ ചീത്ത വേനൽ തുടരുന്നു" . Cricinfo.com . ശേഖരിച്ചത് 30 മെയ് 2007 .'''"തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ തെറ്റ് - മല്യ". Cricinfo.com. 11 മെയ് 2008. ശേഖരിച്ചത് 23 മെയ് 2008.''' '''"എ ടെസ്റ്റ് ടീം ഇൻ ട്വന്റി 20 വസ്ത്രങ്ങൾ" . 28 ഏപ്രിൽ 2008.''' "വിരാട് കോഹ്‌ലി തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ബന്ധങ്ങൾ തുറക്കുന്നു, വിശ്വസ്തതയെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം എന്ന് വിളിക്കുന്നു" . സീ ന്യൂസ്. 19 ഒക്ടോബർ 2016 . ശേഖരിച്ചത് 25 ഒക്ടോബർ 2016 . "വിരാട് കോഹ്ലി ലോയൽറ്റി തന്റെ കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകം വിക്ഷേപണം അവനെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കാര്യം പറയുന്നു" . ഫസ്റ്റ്പോസ്റ്റ് . ശേഖരിച്ചത് 25 ഒക്ടോബർ 2016 . "റിലീസ് ചെയ്തത് റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ, മാർക്കസ് സ്റ്റോയിനിസ് സ്ലാംസ് സെൻസേഷണൽ സെഞ്ച്വറി ഇൻ ബിബിഎൽ" . ക്രിക്കറ്റ് അഡിക്റ്റർ . 12 ജനുവരി 2020 . ശേഖരിച്ചത് 18 ജനുവരി 2020 . '''"കായിക ബ്രാൻഡ് ജെവെന് ചലഞ്ചേഴ്സ് (സൈഡ്ബാർ) ഔദ്യോഗിക കിറ്റ് പാർട്ണർ - ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ" . ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ . ശേഖരിച്ചത് 26 ഏപ്രിൽ 2016 .''' "മുകേഷ്, ഐ‌പി‌എല്ലിനായുള്ള മല്യ ടോപ്പ് ബിഡ്ഡേഴ്സ്" . ദി ഹിന്ദു . ചെന്നൈ, ഇന്ത്യ. 25 ജനുവരി 2008 . ശേഖരിച്ചത് 20 ഫെബ്രുവരി 2008 . "കാവേരി യുദ്ധം" . ക്രിക്ക്ബസ് . ശേഖരിച്ചത് 20 ഏപ്രിൽ 2015 . "കയ്പേറിയ എതിരാളികൾ സ്ക്വയർ ഓഫ് മാർക്യൂ സതേൺ ഡെർബി" . ക്രിക്ക്ബസ് . ശേഖരിച്ചത് 20 ഏപ്രിൽ 2015 . "ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ് റോയൽ ചലഞ്ചിനെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു" . ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ . ശേഖരിച്ചത് 20 ഏപ്രിൽ 2015 . "ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിന്റെ ടിക്കറ്റ് രഹസ്യം" . ESPNcricinfo. 5 മെയ് 2014 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . '''"വർഷം തോറും ഐ‌പി‌എൽ സ്പിരിറ്റ് ഫാനിംഗ്" . വിസ്ഡൻ ഇന്ത്യ . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 .''' "ഗെയ്ൽ കൊടുങ്കാറ്റ് ആർ‌സി‌ബി വിജയിക്കാൻ തുടക്കം നൽകുന്നു" . ഡെക്കാൻ ഹെറാൾഡ്. 5 ഏപ്രിൽ 2013 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയത്തിൽ സിക്സറുകൾ പെയ്തു തുടർന്നു" . ദി ഹിന്ദു . 23 മെയ് 2011 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "ശൈലി മേൽ സമ്പത്തു ഉംദെരഛിഎവെര്സ് ചലഞ്ചേഴ്സ് രൂപം" . ESPNcricinfo. 4 ഏപ്രിൽ 2015 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "മഴ, റൺസ്, ഒരു ആർ‌സി‌ബി പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കൽ" . ESPNcricinfo. 19 മെയ് 2013 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയം സെറ്റ്സ് ദി ബെഞ്ച്മാർക്ക്" . ESPNcricinfo. 16 മാർച്ച് 2010 . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ആരാധകർ വീട്ടിൽ മത്സരങ്ങളിൽ സൗജന്യ വൈ-ഫൈ ആസ്വദിക്കാനാകും" . NDTV . ശേഖരിച്ചത് 4 ഏപ്രിൽ 2015 . "ആനന്ദ് ക്രിപലു ചലഞ്ചേഴ്സ് പുതിയ ചെയർമാൻ എന്ന" . ഫിനാൻഷ്യൽ എക്സ്പ്രസ് . 18 സെപ്റ്റംബർ 2020 . ശേഖരിച്ചത് 23 ജനുവരി 2021 . '''"നവ്നിത ഗൗതം ചലഞ്ചേഴ്സ്, ഐപിഎല്ലിൽ അപൂർവ സ്ത്രീ പിന്തുണ ജീവനക്കാരൻ ചേരുന്നു" . ESPNcricinfo . 18 ഒക്ടോബർ 2019 . ശേഖരിച്ചത് 17 ഫെബ്രുവരി 2020 .''' "റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ക്രിക്കറ്റ് ടീം റെക്കോർഡുകൾ & സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ | ESPNcricinfo.com" . ക്രിസിൻഫോ . ശേഖരിച്ചത് 4 മാർച്ച് 2021 . "റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സ് ബാംഗ്ലൂർ ക്രിക്കറ്റ് ടീം റെക്കോർഡുകൾ & സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ | ESPNcricinfo.com" . ക്രിസിൻഫോ . ശേഖരിച്ചത് 4 മാർച്ച് 2021 . ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് vടിe ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് ഋതുക്കൾ 20082009201020112012201320142015201620172018201920202021 Ipl.svg ഫൈനലുകൾ 2008200920102011201220132014201520162017201820192020 പങ്കെടുക്കുന്ന ടീമുകൾ ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിംഗ്സ്ദില്ലി തലസ്ഥാനങ്ങൾകൊൽക്കത്ത നൈറ്റ് റൈഡേഴ്സ്മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ്പഞ്ചാബ് രാജാക്കന്മാർരാജസ്ഥാൻ റോയൽസ്റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർസൺറൈസേഴ്‌സ് ഹൈദരാബാദ് പ്രവർത്തനരഹിതമായ ടീമുകൾ ഡെക്കാൻ ചാർജറുകൾഗുജറാത്ത് ലയൺസ്കൊച്ചി ടസ്കേഴ്സ് കേരളംപൂനെ വാരിയേഴ്സ് ഇന്ത്യറൈസിംഗ് പൂനെ സൂപ്പർജയന്റ് ലേലം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും രേഖകളും ടീംഫലമായിസ്‌കോറുകൾബാറ്റിംഗ്ബ ling ളിംഗ്വിക്കറ്റ് കീപ്പിംഗ്ഫീൽഡിംഗ്വ്യക്തിപങ്കാളിത്തംപലവകഅമ്പയർമാർ ലിസ്റ്റുകൾ ഋതുക്കൾഅവാർഡുകൾവേദികൾകളിക്കാർക്യാപ്റ്റൻമാർഅമ്പയർമാർനൂറ്റാണ്ടുകൾഅഞ്ച് വിക്കറ്റ്നൂറുകണക്കിന് റൺ പങ്കാളിത്തം വിവാദങ്ങൾ 2012 സ്പോട്ട് ഫിക്സിംഗ് കേസ്2013 സ്പോട്ട് ഫിക്സിംഗ്, വാതുവയ്പ്പ് കേസ് അനുബന്ധ വിഷയങ്ങൾ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ട്വന്റി -20ലളിത് മോദിഐക്കൺ പ്ലെയർ വിക്കിപീഡിയ പുസ്തകം പുസ്തകംവിഭാഗം വിഭാഗംകോമൺസ് പേജ് കോമൺസ്വിക്കി പ്രോജക്റ്റ് വിക്കി പ്രോജക്റ്റ് vടിe റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്‌സ് ബാംഗ്ലൂർ ലിസ്റ്റുകൾ കളിക്കാർരേഖകള് ഹോം ഗ്ര .ണ്ട് എം ചിന്നസ്വാമി സ്റ്റേഡിയം ക്യാപ്റ്റൻമാർ രാഹുൽ ദ്രാവിഡ് (2008)കെവിൻ പീറ്റേഴ്‌സൺ (2009)അനിൽ കുംബ്ലെ (2009–2010)ഡാനിയൽ വെട്ടോറി (2011–2012)വിരാട് കോഹ്‌ലി (2013 - ഇന്നുവരെ) കോച്ചുകൾ മാർട്ടിൻ ക്രോ (2008)വെങ്കിടേഷ് പ്രസാദ് (2008–2009, 2011–2013)റേ ജെന്നിംഗ്സ് (2009–2013)ഡാനിയൽ വെട്ടോറി (2014–2018)അലൻ ഡൊണാൾഡ് (2014–2017)ഗാരി കിർസ്റ്റൺ (2018–2019)ആശിഷ് നെഹ്‌റ (2018–2019)സൈമൺ കാറ്റിച്ച് (2020)മൈക്ക് ഹെസ്സൺ (2020) ''' == '''സീസൺ 2008''' == പ്രഥമ ഐ.പി.എൽ. ടൂർണമെന്റിൽ നാല് മത്സരങ്ങളിൽ മാത്രം ജയിച്ച ബാംഗ്ലൂർ റോയൽ ചലഞ്ചേഴ്സിന് പോയിന്റ് നിലയിൽ ഏഴാം സ്ഥാനത്തെത്താനെ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. == '''സീസൺ 2009''' == * രണ്ടാം സ്ഥാനം. 2009 സീസണിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ ഫൈനലിൽ [[ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സ്|ഡെക്കാൻ ചാർജേഴ്സിനോട്]] പരാജയപ്പെട്ടു. =='''സീസൺ 2010'''== *മൂന്നാം സ്ഥാനം 2010 സീസണിൽ മൂന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി =='''സീസൺ 2011'''== *രണ്ടാം സ്ഥാനം 2011 സീസണിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ ഫൈനലിൽ [[ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിങ്ങ്‌സ്|ചെന്നൈ സൂപ്പർ കിങ്ങ്‌സിനോട്]] പരാജയപ്പെട്ടു. =='''സീസൺ 2012'''== *അഞ്ചാം സ്ഥാനം 2012 സീസണിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ 17 പോയന്റോടെ അഞ്ചാം സ്ഥാനക്കാരായി. =='''സീസൺ 2013'''== *അഞ്ചാം സ്ഥാനം 2013 സീസണിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ 18 പോയന്റോടെ അഞ്ചാം സ്ഥാനക്കാരായി. =='''സീസൺ 2014'''== *ഏഴാം സ്ഥാനം 2014 സീസണിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങളിൽ 10 പോയന്റോടെ ഏഴാം സ്ഥാനക്കാരായി. [[വിഭാഗം:ഇന്ത്യൻ പ്രീമിയർ ലീഗ് ടീമുകൾ]] tm7vzuqaqhw91f966klxr51zi27mnj1 0 40395 4620429 4552842 2026-05-19T18:36:50Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620429 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|GNU GRUB}} {{Infobox software | name = ഗ്നു‌‌‌ ഗ്രബ് | logo = Grub logo large.png | logo size = 120px | logo caption = ഗ്നു‌‌‌ ഗ്രബ് ലോഗോ | screenshot = Debian Unstable GRUB2 (2015).png | caption = ഗ്രബ് വി2 ടെക്സ്റ്റ് മോഡിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു | collapsible = | author = Erich Boleyn | developer = [[GNU Project]] | released = {{Start date and age|1995}} | latest release version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q212885|P348|P548=Q2804309}} | latest release date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q212885|P348|P548=Q2804309|P577}} | latest preview version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q212885|P348|P548=Q51930650}} | latest preview date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q212885|P348|P548=Q51930650|P577}} | programming language = [[Assembly language|Assembly]], [[C (programming language)|C]]<ref name="ohloh">{{cite web | url = http://www.ohloh.net/p/grub | title = Ohloh Analysis Summary – GNU GRUB | publisher = [[Ohloh]] | access-date = 2010-05-12 | archive-date = 2009-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090204221010/http://www.ohloh.net/p/grub | url-status = dead }}</ref> | operating_system = [[Linux]], [[macOS]], [[BSD (operating system)|BSD]], ([[Solaris (operating system)|Solaris]]/ [[illumos]] (x86 port)), and [[Microsoft Windows|Windows]] (through chainloading) | platform = [[IA-32]], [[x86-64]], [[IA-64]], [[ARM architecture|ARM]], [[PowerPC]], [[s390x]], [[MIPS architecture|MIPS]], [[RISC-V]] and [[SPARC]] | size = | language = [[English language|English]] and others | genre = [[Bootloader]] | license = 2007: [[GNU General Public License|GPL-3.0-or-later]]{{efn|GPL-3.0-or-later since 2007-07-21.<ref>{{cite web|url=https://git.savannah.gnu.org/cgit/grub.git/commit/?id=5a79f472c750dc08f1d074f7d480ef571c6f2e36|title=Migrate to GNU General Public License Version 3.|date=2007-07-21}}</ref>}}<ref name="GNU GRUB license">{{cite web | url = http://bzr.savannah.gnu.org/lh/grub/trunk/grub/annotate/head:/COPYING | archive-url = https://archive.today/20130911174027/http://bzr.savannah.gnu.org/lh/grub/trunk/grub/annotate/head:/COPYING | url-status = dead | archive-date = 2013-09-11 | title = GNU GRUB license}}</ref><br />1999: [[GNU General Public License|GPL-2.0-or-later]]{{efn|GPL-2.0-or-later from 1999 until 2007-07-02.}} | website = {{URL|https://www.gnu.org/software/grub/}} }} ഗ്നു പ്രോജക്റ്റിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ബൂട്ട് ലോഡർ പാക്കേജാണ് '''ഗ്നു ഗ്രബ്''' (ഗ്നു ഗ്രാൻഡ് യൂണിഫൈഡ് ബൂട്ട്ലോഡർ എന്നതിന്റെ ചുരുക്കം, സാധാരണയായി GRUB എന്ന് വിളിക്കുന്നു). കമ്പ്യൂട്ടറിലുള്ള വിവിധ [[ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റങ്ങളിൽ]] നിന്ന് ആവശ്യമുള്ളത് തെരഞ്ഞെടുത്ത് അതിലേക്ക് ബൂട്ട് ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുന്ന [[ഗ്നു|ഗ്നു പ്രോജക്റ്റിന്റെ]] [[ബൂട്ട് ലോഡർ|ബൂട്ട് ലോഡറാണു്]] ഗ്നു ഗ്രാന്റ് യൂണിഫൈഡ് ബൂട്ട് ലോഡർ അല്ലെങ്കിൽ ഗ്നു ഗ്രബ് (GRand Unified Bootloader). മൾട്ടിബൂട്ട് സ്പെസിഫിക്കേഷൻ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഉണ്ടാക്കിയ ഗ്രബ് ബൂട്ട് ലോഡർ കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്തിട്ടുള്ള നിരവധി കേർണലുകളിൽ നിന്ന് വേണ്ടത് തിരഞ്ഞെടുക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. [[യുണിക്സ്]] പോലുള്ള ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റങ്ങളും, മിക്കവാറും എല്ലാ [[ഗ്നു/ലിനക്സ്]] വിതരണങ്ങളും [[ഗ്നു ഹേർഡ്‌|ഗ്നു ഹേർഡും]] ബൂട്ട് ലോഡറായി ഗ്രബ്ബാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[സൊളാരിസ്]] 10 1/06 പതിപ്പിലും ഈ ബൂട്ട് ലോഡറാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ==ഓപ്പറേഷൻ== [[File:GNU GRUB on MBR partitioned hard disk drives.svg|thumb|upright=1.5|എംബിആർ പാർട്ടീഷൻ ചെയ്ത ഹാർഡ് ഡ്രൈവിൽ ഗ്രബ്2; സ്റ്റേജ് 1 (boot.img) പാർട്ടീഷൻ ബൂട്ട് സെക്ടറുകളിലൊന്നിലേക്ക് പകരമായി എഴുതാം.]] [[File:GNU GRUB on GPT partitioned hard disk drives.svg|thumb|upright=1.5|ഒരു ജിപിറ്റി പാർട്ടീഷൻ ചെയ്ത ഹാർഡ് ഡ്രൈവിൽ ഗ്രബ്2, ബയോസ്(BIOS)ഫേംവെയറിൽ ബൂട്ട് ചെയ്യുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ യുഇഎഫ്ഐ(UEFI)കോംപാറ്റിബിലിറ്റി മോഡ് (CSM)]] ===ബൂട്ടിംഗ്=== ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ ഓൺ ചെയ്യുമ്പോൾ, [[ബയോസ്]](BIOS), കോൺഫിഗർ ചെയ്ത് ബൂട്ട് ചെയ്യാവുന്ന ഉപകരണം(സാധാരണയായി കമ്പ്യൂട്ടറിന്റെ ഹാർഡ് ഡിസ്ക്) കണ്ടെത്തി, മാസ്റ്റർ ബൂട്ട് റെക്കോർഡിൽ (MBR) നിന്ന് പ്രാരംഭ ബൂട്ട്സ്ട്രാപ്പ് പ്രോഗ്രാം ലോഡുചെയ്ത് നടപ്പിലാക്കുന്നു. എംബിആർ ഹാർഡ് ഡിസ്കിന്റെ ആദ്യ സെക്ടറാണ്, പൂജ്യം അതിന്റെ ഓഫ്സെറ്റാണ്(സെക്ടറുകളുടെ എണ്ണൽ പൂജ്യത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു). വളരെക്കാലമായി, ഒരു സെക്ടറിന്റെ വലുപ്പം 512 ബൈറ്റുകളായിരുന്നു, എന്നാൽ 2009 മുതൽ 4096 ബൈറ്റുകളുടെ സെക്ടർ വലുപ്പമുള്ള ഹാർഡ് ഡിസ്കുകൾ ലഭ്യമാണ്, അതിനെ അഡ്വാൻസ്ഡ് ഫോർമാറ്റ് ഡിസ്കുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. 2013 ഒക്ടോബറിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, 512e എമുലേഷൻ ഉപയോഗിച്ച് അത്തരം ഹാർഡ് ഡിസ്കുകൾ 512-ബൈറ്റ് സെക്ടറുകളിൽ ഇപ്പോഴും ആക്സസ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web |last = Smith |first = Ryan |title = Western Digital's Advanced Format: The 4K Sector Transition Begins |publisher = [[AnandTech]] |date = December 18, 2009 |url = http://www.anandtech.com/show/2888 |access-date = October 10, 2013 |archive-date = 2012-03-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120312061308/http://www.anandtech.com/show/2888 |url-status = dead }}</ref> ലെഗസി എംബിആർ പാർട്ടീഷൻ ടേബിൾ പരമാവധി നാല് പാർട്ടീഷനുകളെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും 64 ബൈറ്റുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓപ്ഷണൽ ഡിസ്ക് സിഗ്നേച്ചർ (നാല് ബൈറ്റുകൾ), ഡിസ്ക് ടൈംസ്റ്റാമ്പ് (ആറ് ബൈറ്റുകൾ) എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം, ഇത് ഒരു ബൂട്ട് ലോഡറിന്റെ മെഷീൻ കോഡിനായി 434 നും 446 ബൈറ്റുകൾക്കും ഇടയിൽ സ്ഥലം ലഭ്യമാണ്. വളരെ ലളിതമായ ബൂട്ട് ലോഡറുകൾക്ക് ഇത്രയും ചെറിയ ഇടം മതിയാകുമെങ്കിലും,<ref>{{cite web | url = http://mbldr.sourceforge.net/ | title = mbldr (Master Boot LoaDeR) | year = 2009 | access-date = October 10, 2013 | website = mbldr.sourceforge.net}}</ref> സങ്കീർണ്ണവും ഒന്നിലധികം ഫയൽ സിസ്റ്റങ്ങളും പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ഒരു ബൂട്ട് ലോഡർ, ബൂട്ട് ചോയിസുകളുടെ മെനു-അധിഷ്ഠിത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുതലായവ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ഇത് പര്യാപ്തമല്ല. വലിയ ഫുട്ട്പ്രിന്റുകളുള്ള ബൂട്ട് ലോഡറുകൾ ഇങ്ങനെ കഷണങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു, അവിടെ ഏറ്റവും ചെറിയ കഷണം എംബിആറിനുള്ളിൽ യോജിക്കുകയും അതിൽ വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ ബൂട്ട് ലോഡറിന്റെ എംബിആർ കോഡ് ഉപയോഗിച്ചും, അതേസമയം വലിയ കഷണങ്ങൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, എംബിആറിനും ആദ്യ പാർട്ടീഷനും ഇടയിലുള്ള ശൂന്യമായ സെക്ടറുകളിൽ) മറ്റ് സ്ഥലങ്ങളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. == പ്രത്യേകതകൾ == * ഇന്നുള്ള മിക്ക ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റങ്ങളിലേക്കും ബൂട്ട് ചെയ്യുവാനുപയോഗിക്കാം.([[ഡോസ്]], [[ഒഎസ് 2]], [[വിൻഡോസ്]], [[ഗ്നു/ലിനക്സ്]], [[സൊളാരിസ്]], [[ബി.എസ്.ഡി]], [[ഗ്നു ഹേർഡ്]]) * പിന്നണിയിൽ ചിത്രം നൽകുവാൻ കഴിയും * ചില ഗ്രബ് ലക്കങ്ങളിൽ മൗസ് പിന്തുണയുണ്ട് == കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് == <!--{{portal|സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ|Free Software Portal Logo.svg}} --> * [http://www.pixelbeat.org/docs/disk/ പിസിയിലുള്ള ഗ്രബിനെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ ] * [http://www.gnu.org/software/grub/ ഗ്നു ഗ്രബ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071126025215/http://www.gnu.org/software/grub/ |date=2007-11-26 }} [[File:GNU GRUB components.svg|thumb|right|300px|<code>boot.img</code> has the exact size of 446&nbsp;Bytes and is written to the [[Master boot record|MBR]] (sector 0). <code>core.img</code> is written to the empty sectors between the MBR and the first partition, if available (for legacy reasons the first partition starts at sector 63 instead of sector 1, but this is not mandatory). The <code>/boot/grub</code>-directory can be located on an distinct partition, or on the /-partition.]] == അവലംബം == <references/> {{GNU}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{notelist}} [[വർഗ്ഗം:ബൂട്ട് ലോഡറുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്നു പദ്ധതി]] jdxqeex3s7eo4w23p90n61g0msgr416 0 45663 4620440 4620021 2026-05-19T21:50:44Z Sourya88 207107 /* */ 4620440 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|List of Chief Ministers of Kerala}} 1956-ൽ [[കേരളം]] രൂപംകൊണ്ടതിനുശേഷം സംസ്ഥാനത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായി ചുമതലയേറ്റവരുടെ സമ്പൂർണ്ണ പട്ടികയാണിത്. {{Infobox official post|post=കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|incumbent=[[വി.ഡി. സതീശൻ]]|insignia=Government of Kerala Logo.png |flag = Flag of India.svg |flagborder = yes |flagcaption = [[ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയപതാക]] |flagsize = 100px |image=File:Vd-Satheesan.jpg|incumbentsince=2026 മെയ് 18|appointer=[[കേരള ഗവർണ്ണർ]]|department={{Small| {{collapsible list| * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]] * പൊതുഭരണം * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]] * ആസൂത്രണം * ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമം * പരിസ്ഥിതി * മലിനീകരണ നിയന്ത്രണം * പ്രവാസികാര്യം * ഐ.ടി * എയർപോർട്ട് * മെട്രോ റെയിൽ * ഫയർ ഫോഴ്സ് * ജയിൽ * വിവര-പൊതുജന സമ്പർക്കം * ഷിപ്പിങ്ങ് ആൻ്റ് നാവിഗേഷൻ * ഉദ്യോഗസ്ഥ ഭരണ പരിഷ്കാരം * അഖിലേന്ത്യ സർവീസുകൾ * ഇലക്ഷൻ * സൈനികക്ഷേമം * അന്തർ സംസ്ഥാന നദീജലം * ശാസ്ത്ര സാങ്കേതികം * ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ * ദുരിത നിവാരണം * ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി }} }}|residence=ക്ലിഫ് ഹൗസ്, തിരുവനന്തപുരം|abbreviation=CM|website=https://keralacm.gov.in|seat=മൂന്നാം നില, നോർത്ത് ബ്ലോക്ക്, സെക്രട്ടേറിയറ്റ് തിരുവനന്തപുരം - 695001|memberof=|member_of=* മന്ത്രിസഭ * [[കേരള നിയമസഭ]]|nominator=നിയമസഭാംഗങ്ങൾ|inaugural=[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]|salary=₹185,000}} ==കേരളത്തിലെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ== <timeline> ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1957 till:01/01/2017 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960 Colors = id:cpi value:red legend: CPI id:psp value:rgb(0.2,0.6,0) legend: PSP id:inc value:rgb(0.2,0.9,1) legend: Congress id:cpim value:red legend: CPI(M) id:iml value:green legend: IML Legend = columns:4 left:150 top:24 columnwidth:175 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"Political parties:" BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 05/04/1957 till: 31/07/1959 color:cpi text:"[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]" fontsize:10 from: 22/02/1960 till: 26/09/1962 color:psp text:"[[പട്ടം താണുപിള്ള]]" fontsize:10 from: 26/09/1962 till: 10/09/1964 color:inc text:"[[ആർ. ശങ്കർ]]" fontsize:10 from: 06/03/1967 till: 01/11/1969 color:cpim text:"ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്" fontsize:10 from: 01/11/1969 till: 01/08/1970 color:cpi text:"[[സി. അച്യുതമേനോൻ]]" fontsize:10 from: 04/10/1970 till: 25/03/1977 color:cpi text:"സി. അച്യുതമേനോൻ" fontsize:10 from: 25/03/1977 till: 25/04/1977 color:inc text:"[[കെ. കരുണാകരൻ]]" fontsize:10 from: 27/04/1977 till: 27/10/1978 color:inc text:"[[എ.കെ. ആന്റണി]]" fontsize:10 from: 29/10/1978 till: 07/10/1979 color:cpi text:"[[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]]" fontsize:10 from: 12/10/1979 till: 01/12/1979 color:iml text:"[[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]]" fontsize:10 from: 25/01/1980 till: 20/10/1981 color:cpim text:"[[ഇ.കെ. നായനാർ]]" fontsize:10 from: 28/12/1981 till: 17/03/1982 color:inc text:"കെ. കരുണാകരൻ" fontsize:10 from: 24/05/1982 till: 25/03/1987 color:inc text:"കെ. കരുണാകരൻ" fontsize:10 from: 26/03/1987 till: 17/06/1991 color:cpim text:"ഇ.കെ.നായനാർ" fontsize:10 from: 24/06/1991 till: 16/03/1995 color:inc text:"കെ.കരുണാകരൻ" fontsize:10 from: 22/03/1995 till: 09/05/1996 color:inc text:"എ.കെ.ആന്റണി" fontsize:10 from: 20/05/1996 till: 13/05/2001 color:cpim text:"ഇ.കെ.നായനാർ" fontsize:10 from: 17/05/2001 till: 29/08/2004 color:inc text:"എ.കെ. ആന്റണി" fontsize:10 from: 31/08/2004 till: 18/05/2006 color:inc text:"[[ഉമ്മൻചാണ്ടി]]" fontsize:10 from: 18/05/2006 till: 18/05/2011 color:cpim text:"[[വി.എസ്.അച്യുതാനന്ദൻ]]" fontsize:10 from: 18/05/2011 till: 20/05/2016 color:inc text:"ഉമ്മൻചാണ്ടി" fontsize:10 from: 25/05/2016 till:end color:cpim text:"[[പിണറായി വിജയൻ]]" fontsize:10 </timeline> ==കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക== <center> {{legend2|{{Indian National Congress/meta/color}}|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|{{CPI(M)/meta/color}}|[[സി.പി.ഐ.(എം)]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|{{CPI/meta/color}}|[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|{{Indian Union Muslim League/meta/color}}|[[മുസ്ലിം ലീഗ്]]|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|white|[[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]|border=1px solid #AAAAAA}} <onlyinclude> </center> {| class="wikitable sortable" ! ക്രമനമ്പർ ! മുഖ്യമന്ത്രി ! ഫോട്ടോ ! അധികാരമേറ്റ തീയതി ! അധികാരമൊഴിഞ്ഞ തീയതി ! രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി !മുന്നണി |- ! style="background-color: {{CPI/meta/color}}" | 1 | [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] | [[പ്രമാണം:E. M. S. Namboodiripad.jpg|143x143ബിന്ദു]] | [[ഏപ്രിൽ 5]], [[1957]] | [[ജൂലൈ 31]], [[1959]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | |- ! style="background-color: white" | 2 | [[പട്ടം എ. താണുപിള്ള]] | [[പ്രമാണം:Pattom A. Thanu Pillai (image).jpg|143x143ബിന്ദു]] | [[ഫെബ്രുവരി 22]], [[1960]] | [[സെപ്റ്റംബർ 26]], [[1962]] | [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 3 | [[ആർ. ശങ്കർ]] | [[പ്രമാണം:R Sankar 2009 stamp of India.jpg|143x143ബിന്ദു]] | [[സെപ്റ്റംബർ 26]], [[1962]] | [[സെപ്റ്റംബർ 10]], [[1964]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 4 | [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] | [[പ്രമാണം:E. M. S. Namboodiripad.jpg|143x143ബിന്ദു]] | [[മാർച്ച് 6]], [[1967]] | [[നവംബർ 1]], [[1969]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | |- ! style="background-color: {{CPI/meta/color}}" | 5 | [[സി. അച്യുതമേനോൻ]] | [[പ്രമാണം:C achuthamenon.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[നവംബർ 1]], [[1969]] | [[ഓഗസ്റ്റ് 1]], [[1970]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | |- ! style="background-color: {{CPI/meta/color}}" | 6 | [[സി. അച്യുതമേനോൻ]] | [[പ്രമാണം:C achuthamenon.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ഒക്ടോബർ 1]], [[1970]] | [[മാർച്ച് 25]], [[1977]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 7 | [[കെ. കരുണാകരൻ]] | [[File:Karunakaran Kannoth.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[മാർച്ച് 25]], [[1977]] | [[ഏപ്രിൽ 25]], [[1977]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 8 | [[എ.കെ. ആന്റണി]] | | [[പ്രമാണം:A. K. Antony.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ഏപ്രിൽ 27]], [[1977]] | [[ഒക്ടോബർ 27]], [[1978]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | |- ! style="background-color: {{CPI/meta/color}}" | 9 | [[പി.കെ. വാസുദേവൻ നായർ]] | [[പ്രമാണം:P.K. Vasudevan Nair.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ഒക്ടോബർ 29]], [[1978]] | [[ഒക്ടോബർ 7]], [[1979]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] | |- ! style="background-color: {{Indian Union Muslim League/meta/color}}" | 10 | [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] | [[പ്രമാണം:CHmohammedKoya.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ഒക്ടോബർ 12]], [[1979]] | [[ഡിസംബർ 1]], [[1979]] | [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]] | |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 11 | [[ഇ.കെ. നായനാർ]] | [[ചിത്രം:Ek nayanar.jpeg|136x136px]] | [[ജനുവരി 25]], [[1980]] | [[ഒക്ടോബർ 20]], [[1981]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 12 | [[കെ. കരുണാകരൻ]] | [[File:Karunakaran Kannoth.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ഡിസംബർ 28]], [[1981]] | [[മാർച്ച് 17]], [[1982]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 13 | [[കെ. കരുണാകരൻ]] | [[File:Karunakaran Kannoth.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[മേയ് 24]], [[1982]] | [[മാർച്ച് 25]], [[1987]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 14 | [[ഇ.കെ. നായനാർ]] | [[പ്രമാണം:E.K.Nayanar 1.jpg|125x125ബിന്ദു]] | [[മാർച്ച് 26]], [[1987]] | [[ജൂൺ 17]], [[1991]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 15 | [[കെ. കരുണാകരൻ]] | [[File:Karunakaran Kannoth.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[ജൂൺ 24]], [[1991]] | [[മാർച്ച് 16]], [[1995]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 16 | [[എ.കെ. ആന്റണി]] | [[പ്രമാണം:A. K. Antony.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[മാർച്ച് 22]], [[1995]] | [[മേയ് 9]], [[1996]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 17 | [[ഇ.കെ. നായനാർ]] | [[പ്രമാണം:E.K.Nayanar 1.jpg|124x124ബിന്ദു]] | [[മേയ് 20]], [[1996]] | [[മേയ് 13]], [[2001]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 18 | [[എ.കെ. ആന്റണി]] | [[പ്രമാണം:A. K. Antony.jpg|130x130ബിന്ദു]] | [[മേയ് 17]], [[2001]] | [[ഓഗസ്റ്റ് 29]], [[2004]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 19 | [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | [[പ്രമാണം:Oommen Chandy (cropped).jpg|134x134ബിന്ദു]] | [[ഓഗസ്റ്റ് 31]], [[2004]] | [[മേയ് 18]], [[2006]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 20 | [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] | [[പ്രമാണം:V. S. Achuthanandan 2016.jpg|123x123ബിന്ദു]] | [[മേയ് 18]], [[2006]] | [[മേയ് 14]] [[2011]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 21 | [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | [[പ്രമാണം:Oommen Chandy (cropped).jpg|134x134ബിന്ദു]] | [[മേയ് 18]], [[2011]] | [[മേയ് 20]],[[2016]] | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 22 | rowspan="2" | [[പിണറായി വിജയൻ]] | rowspan="2" | [[പ്രമാണം:Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.tif|148x148ബിന്ദു]] | [[മേയ് 25]], [[2016]] | [[മേയ് 3]], [[2021]] | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{CPI(M)/meta/color}}" | 23 | [[മേയ് 20]], [[2021]] | മെയ് 04, 2026 | [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |- ! style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | 24 |[[വി.ഡി. സതീശൻ]] | [[File:V-d-satheesan.png|120px]] |മെയ് 18, 2026 | - തുടരുന്നു |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |} * {{commons category|Chief Ministers of Kerala}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.keralacm.gov.in/ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി (ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്)] * [http://www.keralacm.gov.in/cms_kerala.htm കേരളത്തിലെ മുൻകാല മുഖ്യമന്ത്രിമാർ (ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080926022059/http://www.keralacm.gov.in/cms_kerala.htm |date=2008-09-26 }} * [http://www.kerala.gov.in/ കേരള സർക്കാർ (ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118031516/http://www.kerala.gov.in/ |date=2006-01-18 }} == ഇതും കാണുക == * [[ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപതിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[ഇന്ത്യയുടെ ഉപരാഷ്ട്രപതിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക]] * [[ഇന്ത്യയിലെ ലോക്‌സഭാ സ്പീക്കർമാരുടെ പട്ടിക]] {{Current Indian chief ministers}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടികകൾ]] smb8i3y69q1v8ezbtwnrzcu5ewf345c 0 49520 4620377 4598626 2026-05-19T17:31:58Z ~2026-30118-27 217983 4620377 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 19 | name = കല്പറ്റ | image = | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 190938 (2016) | current mla = [[ടി. സിദ്ദിഖ്]] | party = [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]] | front = [[യു.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2021 | district = [[വയനാട് ജില്ല]] | self governed segments = }} [[വയനാട് (ജില്ല)|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[കൽപറ്റ നഗരസഭ|കൽപ്പറ്റ നഗരസഭയും]] , [[മുട്ടിൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുട്ടിൽ]], [[മേപ്പാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മേപ്പാടി]], [[വൈത്തിരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വൈത്തിരി]] , [[കണിയാമ്പറ്റ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കണിയാമ്പറ്റ]],[[കോട്ടത്തറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോട്ടത്തറ]], [[വേങ്ങപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങപ്പള്ളി]], [[തരിയോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തരിയോട്]], [[പടിഞ്ഞാറത്തറ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടിഞ്ഞാറത്തറ]] , [[പൊഴുതന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൊഴുതന]],[[മൂപ്പൈനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൂപ്പൈനാട്]] എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെട്ടതാണ്‌ '''കൽപറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. <ref>[http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm മലയാള മനോരമ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121061834/http://www.manoramaonline.com/advt/election2006/panchayats.htm |date=2008-11-21 }} നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006, ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref>. <mapframe text="കല്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q13111774,Q6363313,Q20577752,Q16136694,Q13113505,Q16137548,Q13114224,Q13114868,Q7919896,Q13112383,Q6944101"}</mapframe> == പ്രതിനിധികൾ == * 2026 മുതൽ ടി. സിദ്ദിഖ് * 2021 -2026 [[ടി. സിദ്ദിഖ്]] * 2016 - 2021 [[സി.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] <ref>http://www.niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/108%20C%20K%20Saseendran.pdf</ref> * 2011 - 2016 [[എം.വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] -<ref>http://www.keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&no=19</ref> * 2006 - 2011 [[എം.വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] - [[ജനതാ ദൾ (എസ്.)]]. <ref>[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp29.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, കല്പറ്റ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref> *2001 - 2006 [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_11.htm കേരള നിയമസഭ] - പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1996 - 2001 [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_10.htm കേരള നിയമസഭ ]- പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1991 - 1996 [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_9.htm കേരള നിയമസഭ ]- ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1987 - 1991 [[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]]. <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_8.htm കേരള നിയമസഭ ]- എട്ടാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1982 - 1987 [[എം. കമലം]]<ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_7.htm കേരള നിയമസഭ] - ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1980 - 1982 [[എം. കമലം]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_6.htm കേരള നിയമസഭ ]- ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1977 - 1979 [[കെ.ജി. അടിയോടി]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_5.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1970 - 1977 [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_4.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> *1967 - 1970 [[ബി. വെല്ലിംഗ്ടൺ]] <ref>[http://www.niyamasabha.org/codes/mem_1_3.htm കേരള നിയമസഭ ]- അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗങ്ങൾ , ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008 </ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-17 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-09-18 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021 || [[ടി. സിദ്ദിഖ്]] || || || |- |2016 || [[സി.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] || || || |- |2011 || [[എം.വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] || || || |- |2006 || [[എം.വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ]] || - [[ജനതാ ദൾ (എസ്.)]] || || |- |2001 || [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] || || || |- |1996 || [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] || || || |- |1991 || [[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]] || || || |- |1987 || [[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]] || || || |- |1982 || [[എം. കമലം]] || || || |- |1980 || [[എം. കമലം]] || || || |- |1977 || [[കെ.ജി. അടിയോടി]] || || || |- |1970 || [[പി. സിറിയക് ജോൺ]] || || || |- |1967 || [[ബി. വെല്ലിംഗ്ടൺ]] || || || |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ == === 2006 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ === {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }} http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |date=2021-11-11 }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!! വോട്ട്!!പാർട്ടി !!എതിരാളി!! വോട്ട്!!പാർട്ടി|| എതിരാളി!! വോട്ട്!!പാർട്ടി!! |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2021&no=19 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-12 |archive-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612034133/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2021&no=19 |url-status=dead }}</ref> ||200895 ||152209||[[ടി. സിദ്ദിഖ്]]||70252|| [[ഐ എൻ സി]] ||[[എം.വി. ശ്രേയംസ് കുമാർ]]|| 64782||[[എസ്.ജെ.ഡി.]]||കെ.സദാനന്ദൻ||14113 || ബിജെപി |- |2016<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2016&no=19 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-12 |archive-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612034129/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2016&no=19 |url-status=dead }}</ref> ||190879 ||150970||[[സി കെ ശശീന്ദ്രൻ]]||67018|| [[സി.പി.എം.]] ||[[എം.വി. ശ്രേയംസ് കുമാർ]]|| 59876||[[എസ്.ജെ.ഡി.]]||കെ.സദാനന്ദൻ||129380 || ബിജെപി |- |2011<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2011&no=19 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-12 |archive-date=2021-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210612034134/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2011&no=19 |url-status=dead }}</ref> ||170245 ||126587||[[എം.വി. ശ്രേയംസ് കുമാർ]]|| [[എസ്.ജെ.ഡി.]]||67018 ||[[പി.എ. മുഹമ്മദ്]]||48849|| [[സി.പി.എം.]]||പി.ജി ആനന്ദ് കുമാർ ||6580|| ബിജെപി |- |2006 <ref>[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=29 സ്റ്റേറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2006 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024202338/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=29 |date=2006-10-24 }} -കല്പറ്റ ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref> || 157684||114072||[[എം.വി. ശ്രേയംസ് കുമാർ]]|| 50023 || [[ജനതാദൾ എസ്]] ||കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ||48182||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]] ||[[പി.ആർ. ബാലകൃഷ്ണൻ]]|| || [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |- |} === 1977 മുതൽ 2001 വരെ === 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ. <ref>[http://archive.eci.gov.in/ElectionAnalysis/AE/S11/Partycomp29.htm ഇന്ത്യൻ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} കൽപറ്റ - 1977 മുതലുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ, ശേഖരിച്ച തീയതി 17 സെപ്റ്റംബർ 2008</ref> {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം (1000) !!പോളിംഗ് ശതമാനം!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ%!!പാർട്ടി |- |2001||137.19 || 82.38 ||[[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]]|| 52.98 ||[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|INC(I)]]||[[കെ.കെ. ഹംസ]] ||37.15 ||[[ജനതാ ദൾ (എസ്.)]] |- ||1996 || 125.55 ||76.81 ||[[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]]||49.51 ||[[INC]] ||[[ജൈനേന്ദ്ര കല്പറ്റ]]||42.60 ||[[[[ജനതാ ദൾ (എസ്.)]] |- ||1991 ||120.29 || 79.84 ||[[കെ.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]]||48.16 ||[[INC]] ||[[കെ.കെ. ഹംസ]] ||44.23 ||[[ജനതാ ദൾ (എസ്.)]] |- ||1987 ||103.98 ||85.27 ||[[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]]||58.00 ||[[ജനതാ പാർട്ടി]] ||[[സി. മമ്മൂട്ടി]]||38.11 ||[[മുസ്ലീം ലീഗ്]] |- ||1982 ||77.45 ||78.58 ||[[എം. കമലം]]||55.26 ||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||[[പി.എ. ഹാരിസ്]]||36.94 ||[[ജനതാ പാർട്ടി]] |- ||1980 ||63.39 ||67.33 ||[[എം. കമലം]]||59.44 ||[[ജനതാ പാർട്ടി]] ||[[കെ. അബ്ദുൾ ഖാദർ]]||38.74 ||[[ആർ.എസ്.പി.]] |- ||1977 ||57.74 ||81.41 ||[[കെ.ജി. അടിയോടി]]||51.06 ||[[ഐ.എൻ.സി.]] ||[[എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ]]||47.31 ||[[ബി.എൽ.ഡി]] |} == ഇതും കാണുക == *[[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബം == <references/> {{വയനാട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} lvhc40f1d94ih7z72ijkxg8lkt5lkho 0 57833 4620564 4102059 2026-05-20T09:40:35Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620564 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Dell}} {{Infobox company | name = ഡെൽ ഇങ്ക്. | logo = Dell logo 2016.svg | logo_caption = 2016 മുതൽ ലഭ്യമായ ലോഗോ | logo_size = 150px | image = RR1- Dell Campus.jpg | image_size = 250px | image_caption = റൗണ്ട് റോക്ക് ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ്, ടെക്സാസ് | former_name = PC's Limited {{small|(1984-1987)}} | type = [[Subsidiary]] | industry = [[Personal computer hardware|Computer hardware]]<br />[[Software|Computer software]] | fate = | founded = {{start date and age|1984|02|01}} | founder = [[Michael Dell]] | location_city = [[Round Rock, Texas|Round Rock]], [[Texas]] | hq_location_country = U.S.<ref>{{cite web | url = http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | title = Dell Company Profile | access-date = July 28, 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120119113923/http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell.aspx?c=us&l=en&s=corp | archive-date = January 19, 2012 | url-status = dead}}</ref> | area_served = Worldwide | key_people = Michael Dell<br /><small>(Chairman & CEO)</small> | products = {{unbulleted list | [[Personal computers]] | [[Server (computing)|Servers]] | [[Peripheral]]s | [[Smartphone]]s | [[Televisions]]}} | parent = [[Dell Technologies]] | revenue = {{Increase}} {{USD|94 billion|link=yes}} (FY 2021)<ref name=FY>{{cite web | url = https://craft.co/dell-technologies/ | title = Dell Technologies company profile | publisher = Craft | access-date = February 20, 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190404081558/https://craft.co/dell-technologies | archive-date = April 4, 2019 | url-status = dead }}</ref> | num_employees = 165,000 (Early 2020)<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/264917/number-of-employees-at-dell-since-1996/|title=Number of employees at Dell from 1996 to 2020 (in 1,000s)*|publisher=Statista|access-date=March 11, 2021}}</ref> | homepage = {{URL|https://www.dell.com/}} }} [[വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ|കമ്പ്യൂട്ടറുകളും]] അനുബന്ധ ഉൽപന്നങ്ങളും സേവനങ്ങളും വികസിപ്പിക്കുകയും വിൽക്കുകയും അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ ചെയ്യുകയും പിന്തുണയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അമേരിക്കൻ [[Multinational corporation|മൾട്ടിനാഷണൽ]] കമ്പ്യൂട്ടർ ടെക്നോളജി കമ്പനിയാണ് '''ഡെൽ''', അതിന്റെ മാതൃ കമ്പനിയായ ഡെൽ ടെക്നോളജിയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. 1984 ൽ മൈക്കൽ ഡെൽ സ്ഥാപിച്ച ഈ കമ്പനി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടെക്നോളജി കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഒന്നാണ്, യുഎസിലും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 165,000 ത്തിലധികം ആളുകൾ ജോലി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|year=2020|title=Form 10-K {{!}} Dell Technologies|url=https://investors.delltechnologies.com/node/10741/html|access-date=2020-10-22|website=investors.delltechnologies.com|quote=As of January 31, 2020, we had approximately 165,000 total full-time employees|archive-date=2020-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027200923/https://investors.delltechnologies.com/node/10741/html|url-status=dead}}</ref><ref name="statesman">{{cite web|url=http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/|title=Dell selling former site of North Carolina manufacturing plant|publisher=statesman.com|access-date=April 27, 2013|archive-date=2016-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160925102835/http://www.statesman.com/news/business/dell-selling-former-site-of-north-carolina-manufac/nTbTJ/|url-status=dead}}</ref> മറ്റ് നിർമ്മാതാക്കൾ നിർമ്മിച്ച വ്യക്തിഗത [[Personal computer|കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ (പിസി)]], [[server|സെർവറുകൾ]], ഡാറ്റ സംഭരണ ഉപകരണങ്ങൾ, [[നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്വിച്ച്|നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്വിച്ചുകൾ]], [[Software|സോഫ്റ്റ്വെയർ]], കമ്പ്യൂട്ടർ അനുബന്ധ ഉപകരണങ്ങൾ, [[എച്ച്.ഡി. ടിവി|എച്ച്ഡിടിവികൾ]], ക്യാമറകൾ, പ്രിന്ററുകൾ, ഇലക്ട്രോണിക്സ് എന്നിവ ഡെൽ വിൽക്കുന്നു. സപ്ലൈ ചെയിൻ മാനേജ്‌മെന്റിലും ഇലക്ട്രോണിക് കൊമേഴ്‌സിലും, പ്രത്യേകിച്ച് അതിന്റെ ഡയറക്ട്-സെയിൽസ് മോഡലിലും "ബിൽഡ്-ടു-ഓർഡർ" അല്ലെങ്കിൽ "ഓർഡർ ചെയ്യാൻ കോൺഫിഗർ ചെയ്യുക" എന്ന ഉൽപാദന സമീപനത്തിലും-ഉപഭോക്താവിന് ആവശ്യമായ സവിശേഷതകൾ കോൺഫിഗർ ചെയ്ത വ്യക്തിഗത പിസികൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനും ഈ കമ്പനി പ്രസിദ്ധിയാജ്ജിച്ചതാണ്.<ref name="bw1103">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/stories/2003-11-02/what-you-dont-know-about-dell|title=What you don't know about Dell|work=Bloomberg BusinessWeek|date=November 2, 2003|access-date=October 28, 2012}}</ref><ref name="statesman" />ഡെൽ നിലനിന്നിരുന്നത് ഒരു പ്യൂയർ ഹാർഡ്‌വെയർ വെണ്ടർ ആയിട്ടായിരുന്നു, എന്നാൽ 2009 ൽ പെറോട്ട് സിസ്റ്റംസ് ഏറ്റെടുത്തതോടെ, ഡെൽ ഐടി സേവനങ്ങൾക്കായി വിപണിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ എന്റർപ്രൈസ് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് പൂർണ്ണമായ പരിഹാരങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി മാത്രം അവരുടെ പോർട്ട്ഫോളിയോ വിപുലീകരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ കമ്പനി സ്റ്റോറേജ്, നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളിൽ അധിക ഏറ്റെടുക്കലുകൾ നടത്തി.<ref name="reut">{{cite news|agency=Reuters Financial|url=https://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|archive-url=https://web.archive.org/web/20080913131447/http://www.reuters.com/finance/stocks/companyProfile?rpc=66&symbol=DELL.O|url-status=dead|archive-date=September 13, 2008|title=Dell company profile|access-date=June 15, 2013}}</ref><ref name="bloomberg.com">{{cite news|last=Carey|first=David|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-09-13/silver-lake-investors-said-to-see-dell-as-mixed-blessing.html|title=Silver Lake Investors Said to See Dell as Mixed Blessing|publisher=Bloomberg|date=September 13, 2013|access-date=January 9, 2014}}</ref> 2014 വരെ ഫോർച്യൂൺ 500 പട്ടികയിൽ ഡെൽ 51-ാം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Dell – Fortune 500 2013 – Fortune |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2013/snapshots/1053.html |work=Fortune |access-date=July 11, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615044518/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2013/snapshots/1053.html |archive-date=June 15, 2013 }}</ref> നിലവിൽ ഫോർച്യൂൺ 500 -ൽ അതിന്റെ റാങ്ക് 34 ആണ്.<ref>{{cite web |url=https://fortune.com/company/dell-technologies/fortune500/ |title=Fortune 500: Dell Technologies |website=fortune.com |access-date=July 26, 2021 |url-status=live}}</ref> ലെനോവോ, എച്ച്പി ഇൻക് എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം ജനുവരി 2021 വരെ യൂണിറ്റ് വിൽപ്പന പ്രകാരം ലോകത്തിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ പേഴ്സണൽ കമ്പ്യൂട്ടർ വെണ്ടറാണ് ഇത്.<ref>{{cite news|url=https://www.gartner.com/en/newsroom/press-releases/2021-01-11-gartner-says-worldwide-pc-shipments-grew-10-point-7-percent-in-the-fourth-quarter-of-2020-and-4-point-8-percent-for-the-year |title=Gartner Says Worldwide PC Shipments Grew 10.7% in Fourth Quarter of 2020 and 4.8% for the Year |publisher=[[Gartner]] |date=January 11, 2021 |access-date=January 12, 2021}}</ref> ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പിസി മോണിറ്ററുകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ വിതരണക്കാരനാണ് ഡെൽ.<ref>{{cite news | url=https://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS43073017 | title=Dell Sees Solid Year-Over-Year Growth in Worldwide PC Monitor Market in Second Quarter of 2017, According to IDC | work=[[International Data Corporation]] | date=September 18, 2017 | access-date=January 3, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190103211023/https://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS43073017 | archive-date=January 3, 2019 | url-status=dead }}</ref> ഫോർച്യൂൺ മാസികയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് മൊത്തം വരുമാനത്തിൽ ടെക്സസിലെ ആറാമത്തെ വലിയ കമ്പനിയാണ് ഡെൽ.<ref>{{cite news | title=Fortune 500 | url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | publisher=CNN | access-date=2021-08-11 | archive-date=2025-04-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250424041547/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/states/TX.html | url-status=dead }}</ref> ടെക്സാസിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ എണ്ണ ഇതര കമ്പനിയാണ് (AT&T-യ്ക്ക് പിന്നിൽ), ഗ്രേറ്റർ ഓസ്റ്റിൻ പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്പനിയും.<ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|publisher=CNN|title=Fortune 500 2010: States: Texas Companies|access-date=2021-08-11|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813224844/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/TX.html|url-status=dead}}</ref> 2013-ൽ സ്വകാര്യ കമ്പനിയായതിനുശേഷം, അതിന്റെ സാമ്പത്തിക വിവരങ്ങളുടെ പുതിയ രഹസ്യ സ്വഭാവം കമ്പനിയെ ഫോർച്യൂൺ റാങ്ക് ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്ന് തടയുന്നു. 2013 ഒക്ടോബർ 30-ന് അവസാനിച്ച ഒരു ലീവറേജ് ബൈഔട്ടിൽ സ്വകാര്യ കമ്പനിയാകുന്നതുവരെ ഇത് പൊതുവായി ട്രേഡ് ചെയ്യപ്പെട്ട കമ്പനിയായിരുന്നു (നാസ്ഡാക്ക്: DELL), കൂടാതെ നാസ്ഡാക്-100(NASDAQ-100), എസ്ആൻഡ്പി 500(S&P 500) എന്നിവയുടെ ഒരു ഘടകുമാണ്. 2015 ൽ, ഡെൽ എന്റർപ്രൈസ് ടെക്നോളജി സ്ഥാപനമായ ഇഎംസി കോർപ്പറേഷൻ ഏറ്റെടുത്തു; വാങ്ങൽ പൂർത്തിയായതിനെത്തുടർന്ന്, ഡെല്ലും ഇഎംസിയും ഡെൽ ടെക്നോളജീസ് വിഭാഗങ്ങളായി. ഡെൽ ടെക്നോളജിയുടെ ഭാഗമായ ഡെൽ ഇഎംസി ഡാറ്റ സംഭരണം, വിവര സുരക്ഷ, വിർച്ച്വലൈസേഷൻ, അനലിറ്റിക്സ്, ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, മറ്റ് അനുബന്ധ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും സേവനങ്ങളിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|title=Dell EMC|url=https://www.forbes.com/companies/dell-emc/|access-date=2020-11-08|website=Forbes|language=en}}</ref> == ചരിത്രം == [[File:Michael Dell (6211618173).jpg|thumb|മൈക്കൽ ഡെൽ (സ്ഥാപകൻ)]] ===സ്ഥാപിക്കലും സ്റ്റാർട്ടപ്പും=== {{multiple image | direction = vertical | align = left | width = 150 | image1 = Dellpre1989.JPG | alt1 = Dell's first logo from 1987 to 1989 | caption1 = 1987 മുതൽ 1989 വരെ ഡെല്ലിന്റെ ആദ്യ ലോഗോ | image2 = Dell logo.svg | alt2 = Dell's former logo, used from 1989 to 2010 | caption2 = 1989 മുതൽ 2010 വരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഡെല്ലിന്റെ മുൻ ലോഗോ | image3 = Dell Logo.svg | alt3 = Dell's logo, used before the acquisition of EMC, used from 2010 to 2016 | caption3 = 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഇഎംസി(EMC) ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഡെല്ലിന്റെ ലോഗോ 2018 ന്റെ ആരംഭം വരെ ചില ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ തുടർന്നും ഉപയോഗിച്ചു. }} മൈക്കിൾ ഡെൽ ഡെൽ കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേഷൻ സൃഷ്ടിച്ച 1984-ലാണ് ഡെൽ ആരംഭിക്കുന്നത്, ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സാസ് സർവകലാശാലയിലെ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ അക്കാലത്ത് പിസി ലിമിറ്റഡായി ബിസിനസ്സ് നടത്തിയിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.biography.com/people/michael-dell-9542199 |title=Michael Dell Biography – Facts, Birthday, Life Story |publisher=Biography.com |date=February 23, 1965 |access-date=June 10, 2013}}</ref><ref>{{cite web| title = Michael Dell with an early model of a PC's Limited computer| url = http://pinterest.com/pin/208643395206891882/| access-date = September 3, 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20131022035906/http://www.pinterest.com/pin/208643395206891882/| archive-date = October 22, 2013| url-status = dead}}</ref>ഡോർ റൂം ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് കമ്പനി സ്റ്റോക്ക് കമ്പോണന്റിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച ഐബിഎം പിസി-കോംപിറ്റബിൾ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ വിറ്റുു.<ref>{{cite web|url=http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell-our-story.aspx?c=us&l=en&s=corp&~ck=ln&lnki=0&redirect=1 |title=About Dell&#124;History &#124; Dell Österreich |publisher=Euro.dell.com |access-date=September 5, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503071901/http://content.dell.com/us/en/corp/about-dell-our-story.aspx?c=us&l=en&s=corp&~ck=ln&lnki=0&redirect=1 |archive-date=May 3, 2011 }}</ref> മൈക്കൽ ഡെൽ തന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം $1,000 വിപുലീകരണ-മൂലധനം നേടിയ ശേഷം, തന്റെ പുതിയ ബിസിനസിൽ മുഴുവൻ സമയവും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി ഓസ്റ്റിനിലെ ടെക്സാസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ തന്റെ പുതുവർഷത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ കോളേജിൽ നിന്ന് ഡ്രോപൗട്ടായി.<ref>{{Cite book |last=Koehn |first=Nancy Fowler |title=Brand New: How Entrepreneurs Earned Consumers' Trust from Wedgwood to Dell |publisher=[[Harvard Business Press]] |year=2001 |isbn=978-1-57851-221-8 |page=287 |url=https://books.google.com/books?id=7j8VefeqUk4C |access-date=October 14, 2008}}</ref> 2021 ഏപ്രിലിലെ കണക്കനുസരിച്ച്, മൈക്കൽ ഡെല്ലിന്റെ ആസ്തി 50 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം വരും.<ref>{{cite web |last=Stupples |first=Benjamin |title=Michael Dell's Fortune Soars to $51 Billion With Spinoff |year=2021 |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-04-15/michael-dell-s-fortune-surges-to-52-billion-with-spinoff-plan |website=Bloomberg |access-date=November 22, 2021}}</ref> 1986-ൽ മൈക്കിൾ ഡെൽ 51-കാരനായ വെഞ്ച്വർ ക്യാപിറ്റലിസ്റ്റായ ലീ വാക്കറെ പ്രസിഡന്റും ചീഫ് ഓപ്പറേറ്റിങ് ഓഫീസറുമായി ഡെല്ലിന്റെ ഉപദേഷ്ടാവായും കമ്പനി വളരുന്നതിനും ഡെല്ലിന്റെ ആശയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും കൊണ്ടുവന്നു. 1988-ൽ കമ്പനി പരസ്യമായപ്പോൾ ഡയറക്ടർ ബോർഡിലേക്ക് അംഗങ്ങളെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്നതിലും വാക്കർ പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. 1990 ൽ വാക്കർ ആരോഗ്യപ്രശ്നം മൂലം വിരമിച്ചു, മൈക്കൽ ഡെൽ കമ്പനിയെ അതിവേഗം വളരുന്ന ഒരു ഇടത്തരം സ്ഥാപനത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ബില്യൺ ഡോളർ എന്റർപ്രൈസാക്കി മാറ്റുന്നതിന് ഇലക്ട്രോണിക് ഡാറ്റാ സിസ്റ്റംസ് മുൻ സിഇഒയും പ്രസിഡന്റുമായ മോർട്ടൺ മേയർസണെ നിയമിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.mhhe.com/business/management/updates/thompson12e/case/dell4.html |title=Dell Computer Corporation Online Case |publisher=Mhhe.com |access-date=January 9, 2014}}</ref> 1987 ൽ കമ്പനി പിസിയുടെ ലിമിറ്റഡ് പേര് ഉപേക്ഷിച്ച് ഡെൽ കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേഷനായി മാറുകയും ആഗോളതലത്തിൽ വ്യാപിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1988 ജൂണിൽ, ഡെല്ലിന്റെ മാർക്കറ്റ് ക്യാപിറ്റലൈസേഷൻ 30 മില്യൺ ഡോളറിൽ നിന്ന് 80 മില്യൺ ഡോളറായി ഉയർന്നു, ജൂൺ 22 ന്റെ പ്രാരംഭ പബ്ലിക് ഓഫർ 3.5 ദശലക്ഷം ഓഹരികൾ, ഒരോഹരിക്ക് 8.50 ഡോളർ വിലയുണ്ട്.<ref>Website 1000ventures.com: Case study on:[http://www.1000ventures.com/business_guide/cs_im_dell.html Dell Inc.], visited: October 28, 2012</ref> 1992 ൽ ഫോർച്യൂൺ മാഗസിൻ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ 500 കമ്പനികളുടെ പട്ടികയിൽ ഡെൽ കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേഷനെ ഉൾപ്പെടുത്തി, മൈക്കിൾ ഡെല്ലിനെ ഫോർച്യൂൺ 500 കമ്പനിയുടെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ സിഇഒ ആക്കി.<ref name=NatPressClub>{{cite web|url=https://www.npr.org/programs/npc/2000/000608.mdell.html|title=Michael Dell|work=National Press Club Summary|publisher=NPR|access-date=May 28, 2012|date=June 8, 2008|archive-date=2019-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404081545/https://www.npr.org/programs/npc/2000/000608.mdell.html|url-status=dead}}</ref> 1993-ൽ, സ്വന്തം നേരിട്ടുള്ള സെയിൽസ് ചാനലായ ഡെൽ, വാൾമാർട്ട് പോലുള്ള വലിയ ബോക്സ് റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്ലെറ്റുകളിൽ പിസി വിൽക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടു, ഇത് വഴി 125 മില്യൺ ഡോളർ വാർഷിക വരുമാനം കൊണ്ടുവന്നു. ബെയ്ൻ കൺസൾട്ടന്റ് കെവിൻ റോളിൻസ് ഈ ഇടപാടുകളിൽ നിന്ന് പിന്മാറാൻ മൈക്കൽ ഡെല്ലിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു, ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ അവർ പണം നഷ്ടപ്പെടുന്നതിന് ഇടവരുത്തുന്നവരാണെന്ന് വിശ്വസിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite news|last=Rivlin |first=Gary |url=https://www.nytimes.com/2005/09/11/technology/11dell.html |title=He Naps. He Sings. And He Isn't Michael Dell. |work=The New York Times |date=September 11, 2005 |access-date=October 30, 2012}}</ref> ഡെൽ 1994 ൽ റീസെല്ലർ ചാനൽ വിട്ടു.<ref name="mhhe.com">{{cite web|url=http://www.mhhe.com/business/management/updates/thompson12e/case/dell3.html |title=Dell Computer Corporation Online Case |publisher=Mhhe.com |date=January 30, 1994 |access-date=January 9, 2014}}</ref> റോളിൻസ് താമസിയാതെ മുഴുവൻ സമയവും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ഡെല്ലിൽ ചേരുകയും ഒടുവിൽ കമ്പനി പ്രസിഡന്റും സിഇഒയും ആകുകയും ചെയ്തു. === ഉത്ഭവം === == ഉല്പന്നങ്ങൾ == == ബ്രാൻഡുകൾ == വിവിധ മേഖലകൾക്കായി പല ബ്രാൻഡ് നേമിലാണ് ഡെൽ ഉല്പന്നങ്ങൾ പുറത്തിറക്കുന്നത്. * ബിസിനസ്/കോർപ്പറേറ്റ് ക്ലാസ് ** ഒപ്റ്റിപ്ലക്സ് ** എൻ ശ്രേണി ** ലാറ്റിട്യൂഡ് ** പ്രസിഷൻ ** പവർഎഡ്ജ് ** പവർവാൾട്ട് ** പവർകണക്ട് * ഹോം ഓഫീസ്/ഉപഭോക്തൃ ക്ലാസ് ** ഇൻസ്പിരൺ ** വോസ്ട്രോ ** സ്റ്റുഡിയോ ** എക്സ്പിഎസ് ** ഏലിയൻവെയർ == അവലംബം == <references/> {{IT giants}} {{Company-stub|Dell}} {{Compu-stub|Dell}} [[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ നിർമ്മാണകമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത വ്യവസായങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്ക ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ ‎]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ബ്രാൻഡുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഡെൽ]] 5arhvr87yf8oc4fxienavs9vignkioe 0 60036 4620337 4616937 2026-05-19T14:56:13Z ~2026-30054-25 217928 4620337 wikitext text/x-wiki [[2003]] [[മെയ് 2|മെയ് 2നാണ്]] മാറാട് കൂട്ടക്കൊല നടന്നത്. ആയുധധാരികളായ അക്രമികൾ മാറാട് കടപ്പുറത്ത് മത്‌സ്യബന്ധനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന എട്ടുപേരെ കൊല്ലുകയും, നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേല്പിക്കുകയും ചെയ്ത സം‌ഭവമാണ്‌.2002ൽ പുതുവർഷാഘോഷവുമായി തുടങ്ങിയ തർക്കം 2 മുസ്ലിംകളുടെയും 3 ഹിന്ദുക്കളുടെയും കൊലപാതകത്തിൽ കലാശിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiatogether.org/2003/jul/pce-marad.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-12-31 |archive-date=2006-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508065527/http://indiatogether.org/2003/jul/pce-marad.htm |url-status=dead }}</ref> ഇത് സംശയാസ്പടമാണ് == ജസ്റ്റിസ് തോമസ് പി. ജോസഫ് കമ്മീഷൻ == [[ജസ്റ്റിസ് തോമസ് പി ജോസഫ്]]<ref>https://archive.org/stream/ThomasPJosephCommissionOfInquiry-maradCommunalDistrabances/marad-report-part-I_djvu.txt</ref> കമ്മീഷൻ അന്വേഷണത്തിൽ കൂട്ടക്കൊലക്ക് പിന്നിൽ ഇരു വിഭാഗങ്ങളിലെയും നേതാക്കന്മാർക്ക് പങ്ക് ഉണ്ടെന്നും വിദേശ ഏജൻസികളുടെ പങ്ക് കണ്ടെത്താൻ ആയില്ലെന്നും റിപ്പോർട്ട് നൽകി. തുടർന്ന് അന്വേഷണത്തിനായി കേസ് സി.ബി.ഐയ്ക്കു കൈമാറി == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Marad.jpg|thumb|left|200px]] കൂട്ടക്കൊലയെ തുടർന്ന് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന [[എ.കെ. ആന്റണി]] ജുഡിഷ്യൽ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്വേഷണ ചുമതല തോമാസ്സ് പി ജോസഫിനായിരുന്നു. ആ റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച് ഇരു വിഭാഗങ്ങളിലെയും പ്രാദേശിക നേതൃത്വത്തിന്റെയും സമ്മതത്തോടു കൂടിയാണ് കൂട്ടക്കൊല കൂട്ടക്കൊല നടന്നത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Marad-massacre-Kerala-govt-for-CBI-probe/articleshow/2032620.cms|title=Marad massacre: Kerala govt for CBI probe|date=2006 സെപ്റ്റംബർ 27|publisher=ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|lang=en|accessdate=2019 ജനുവരി 31}}</ref> 2001ൽ മാറാടിലെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ തമ്മിലുണ്ടായ ചെറിയ തർക്കം ഹിന്ദു ഐക്യവേദി, മുസ്ലിം സംഘടനകൾ രാഷ്ടീയ മുതലെടുപ്പിന് ശ്രമിച്ചതാണ് പ്രശ്നങ്ങളുടെ തുടക്കമെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു<ref>http://www.rediff.com/news/2006/sep/28gi.htm</ref> == സി.ബി.ഐ. അന്വേഷണം == മാറാട് കേസിൽ സി.ബി.ഐ. അന്വേഷണം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ടുള്ള പൊതുതാല്പര്യ ഹരജി 2009 ഫെബ്രുവരി 10-ന് കേരള ഹൈക്കോടതി തള്ളി. <ref>{{cite news|publisher=[[മാതൃഭൂമി]]|title=മാറാട്‌ കേസ്‌: സി.ബി.ഐ അന്വേഷണം വേണ്ടെന്ന്‌ ഹൈക്കോടതി|url=http://mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=128761&n_type=HO&category_id=1|accessdate=ഫെബ്രുവരി 10, 2009|date=ഫെബ്രുവരി 10, 2009|language=മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കേസിൽ സി.ബി.ഐ അന്വേഷണം നടത്തണമെന്ന്‌ ആവശ്യപ്പെട്ട്‌ സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആറു തവണ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്‌ കത്തയച്ചിരുന്നു. അന്വേഷണം സി.ബി.ഐക്ക് വിട്ട് 2016 നവംബർ 10ന് കേരള ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. കൊളക്കാടൻ മൂസ ഹാജി സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹരജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. 2017 ജനുവരി 19ന് സി.ബി.ഐ എറണാകുളം ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ എഫ്.ഐ.ആർ സമർപ്പിച്ചു. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലാപങ്ങൾ]] c5yjurzwo6x39j2j0vkbye0calujqkx 4620517 4620337 2026-05-20T05:43:26Z Vicharam 9387 [[Special:Contributions/~2026-30054-25|~2026-30054-25]] ([[User talk:~2026-30054-25|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4620337|4620337]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4620517 wikitext text/x-wiki [[2003]] [[മെയ് 2|മെയ് 2നാണ്]] മാറാട് കൂട്ടക്കൊല നടന്നത്. ആയുധധാരികളായ അക്രമികൾ മാറാട് കടപ്പുറത്ത് മത്‌സ്യബന്ധനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന എട്ടുപേരെ കൊല്ലുകയും, നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേല്പിക്കുകയും ചെയ്ത സം‌ഭവമാണ്‌.2002ൽ പുതുവർഷാഘോഷവുമായി തുടങ്ങിയ തർക്കം 2 മുസ്ലിംകളുടെയും 3 ഹിന്ദുക്കളുടെയും കൊലപാതകത്തിൽ കലാശിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.indiatogether.org/2003/jul/pce-marad.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-12-31 |archive-date=2006-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060508065527/http://indiatogether.org/2003/jul/pce-marad.htm |url-status=dead }}</ref> == ജസ്റ്റിസ് തോമസ് പി. ജോസഫ് കമ്മീഷൻ == [[ജസ്റ്റിസ് തോമസ് പി ജോസഫ്]]<ref>https://archive.org/stream/ThomasPJosephCommissionOfInquiry-maradCommunalDistrabances/marad-report-part-I_djvu.txt</ref> കമ്മീഷൻ അന്വേഷണത്തിൽ കൂട്ടക്കൊലക്ക് പിന്നിൽ ഇരു വിഭാഗങ്ങളിലെയും നേതാക്കന്മാർക്ക് പങ്ക് ഉണ്ടെന്നും വിദേശ ഏജൻസികളുടെ പങ്ക് കണ്ടെത്താൻ ആയില്ലെന്നും റിപ്പോർട്ട് നൽകി. തുടർന്ന് അന്വേഷണത്തിനായി കേസ് സി.ബി.ഐയ്ക്കു കൈമാറി == അനന്തരഫലങ്ങൾ == [[File:Marad.jpg|thumb|left|200px]] കൂട്ടക്കൊലയെ തുടർന്ന് അന്നത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്ന [[എ.കെ. ആന്റണി]] ജുഡിഷ്യൽ അന്വേഷണം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്വേഷണ ചുമതല തോമാസ്സ് പി ജോസഫിനായിരുന്നു. ആ റിപ്പോർട്ടനുസരിച്ച് ഇരു വിഭാഗങ്ങളിലെയും പ്രാദേശിക നേതൃത്വത്തിന്റെയും സമ്മതത്തോടു കൂടിയാണ് കൂട്ടക്കൊല കൂട്ടക്കൊല നടന്നത്.<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Marad-massacre-Kerala-govt-for-CBI-probe/articleshow/2032620.cms|title=Marad massacre: Kerala govt for CBI probe|date=2006 സെപ്റ്റംബർ 27|publisher=ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ|lang=en|accessdate=2019 ജനുവരി 31}}</ref> 2001ൽ മാറാടിലെ മീൻ പിടുത്തക്കാർ തമ്മിലുണ്ടായ ചെറിയ തർക്കം ഹിന്ദു ഐക്യവേദി, മുസ്ലിം സംഘടനകൾ രാഷ്ടീയ മുതലെടുപ്പിന് ശ്രമിച്ചതാണ് പ്രശ്നങ്ങളുടെ തുടക്കമെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു<ref>http://www.rediff.com/news/2006/sep/28gi.htm</ref> == സി.ബി.ഐ. അന്വേഷണം == മാറാട് കേസിൽ സി.ബി.ഐ. അന്വേഷണം വേണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ടുള്ള പൊതുതാല്പര്യ ഹരജി 2009 ഫെബ്രുവരി 10-ന് കേരള ഹൈക്കോടതി തള്ളി. <ref>{{cite news|publisher=[[മാതൃഭൂമി]]|title=മാറാട്‌ കേസ്‌: സി.ബി.ഐ അന്വേഷണം വേണ്ടെന്ന്‌ ഹൈക്കോടതി|url=http://mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=128761&n_type=HO&category_id=1|accessdate=ഫെബ്രുവരി 10, 2009|date=ഫെബ്രുവരി 10, 2009|language=മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കേസിൽ സി.ബി.ഐ അന്വേഷണം നടത്തണമെന്ന്‌ ആവശ്യപ്പെട്ട്‌ സംസ്ഥാന സർക്കാർ ആറു തവണ കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്‌ കത്തയച്ചിരുന്നു. അന്വേഷണം സി.ബി.ഐക്ക് വിട്ട് 2016 നവംബർ 10ന് കേരള ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. കൊളക്കാടൻ മൂസ ഹാജി സമർപ്പിച്ച പൊതുതാൽപര്യ ഹരജിയിലാണ് ഉത്തരവ്. 2017 ജനുവരി 19ന് സി.ബി.ഐ എറണാകുളം ചീഫ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ എഫ്.ഐ.ആർ സമർപ്പിച്ചു. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കലാപങ്ങൾ]] pdxfy88p33rm8tkudhwio5sbjmpdn3d 0 65509 4620478 3919998 2026-05-20T04:18:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620478 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|John Donne}} {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = ജോൺ ഡൺ | image = John Donne by Isaac Oliver.jpg | caption = ജോൺ ഡൺ | birthdate = 1572 | birthplace = [[ലണ്ടൺ]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] | deathdate = 31 മാർച്ച് 1631 | occupation = [[കവി]], [[പുരോഹിതൻ]], [[വക്കീൽ]] | nationality = [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലീഷ്]] | genre = ഹാസ്യം, ഭാവഗീതം, വിലാപഗീതം, പ്രഭാഷണം | subject = [[പ്രേമം]], [[ലൈംഗികത]], [[മതം]], [[മരണം]] | movement = മെറ്റഫിസിക്കൽ കവിത | ഡണിനെ സ്വാധീനിച്ചവർ = [[വില്യം ഷേക്സ്പിയർ]] | ഡൺ സ്വാധീനിച്ചവർ = [[ഡബ്ലിയൂ. ബി. യേറ്റ്സ്]], [[ഏണസ്റ്റ് ഹെമിങ്ങ്‌വേ]], [[റ്റി.എസ്. ഏല്യറ്റ്]], [[ഡബ്ലിയൂ. എച്ച് ഓഡൻ]]<ref name="Colum">[http://www.bartleby.com/65/do/Donne-Jo.html Donne, John]. Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. Accessed 2007-[[February 19|2-19]].</ref> }} ഇംഗ്ലീഷ് ജാക്കോബിയൻ കവിയും പ്രഭാഷകനും ആയിരുന്നു '''ജോൺ ഡൺ''' ([[1572]] – [[മാർച്ച് 31]], [[1631]]). പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മെറ്റഫിസിക്കൽ കവികളിൽ പ്രമുഖനായി അദ്ദേഹം എണ്ണപ്പെടുന്നു. ഡണ്ണിന്റെ കവിതകളിലെ യാഥാതഥവും ഐന്ദ്രികവുമായ ശൈലി പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഭാവഗീതങ്ങളും, പ്രേമഗീതങ്ങളും, നർമ്മോക്തികളും, വിലാപകാവ്യങ്ങളും, ആക്ഷേപഹാസ്യവും, പ്രഭാഷണങ്ങളും, ലത്തീനിൽ നിന്നുള്ള പരിഭാഷകളും എല്ലാം ചേർന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനാലോകം. ഡണ്ണിന്റെ കവിതകൾ, ഭാഷയുടെ ചടുലത, ഭാവനയുടെ നവീനത, എന്നിവയിൽ അക്കാലത്തെ മറ്റുകവികളുടെ രചനകളിൽ നിന്ന് വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു. ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസവും കവിതാവാസനയും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും സമ്പന്നരായ സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഔദാര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചല്ലാതെ കഴിയാൻ നിവൃത്തിയില്ലാത്തത്ര ദാരിദ്ര്യത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജീവിതം ഏറിയഭാഗവും. 1615-ൽ ആംഗ്ലിക്കൻ പുരോഹിതനായി അഭിഷിക്തനായ ഡൺ, 1621-ൽ ലണ്ടണിലെ വിശുദ്ധ പൗലോസിന്റെ ഭദ്രാസനത്തിലെ ഡീൻ ആയി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. ചില പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഡണ്ണിന്റെ സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾ ഈ ജീവിതഘട്ടങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. {{Ref_label|ക|ക|none}} ഈ വാദമനുസരിച്ച്, ഡൺ പ്രേമഗീതങ്ങളും ആക്ഷേപഹാസ്യകൃതകളും യൗവനത്തിലും മതപ്രഭാഷണങ്ങൾ പിൽക്കാലത്തുമാണ് എഴുതിയത്. ഹെലൻ ഗാർഡ്നർ തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതന്മാർ ഈ കാലഗണനാരീതിയുടെ വിശ്വസനീയത ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ഡണ്ണിന്റെ മിക്കവാറും കവിതകൾ മരണാനന്തരമാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ജീവിതകാലത്തുതന്നെ 1612-ലും 1623-ലുമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ''വാർഷികങ്ങൾ''(Anniversaries) ''പ്രത്യേകാവസരങ്ങളിലെ പ്രാർത്ഥനകൾ'' എന്നിവയുടെ രചനാകാലം അറിവുണ്ട്. ഡണ്ണിന്റെ പ്രഭാഷണങ്ങൾ എഴുതപ്പെട്ടതെന്നെന്നും, ആണ്ടും തിയതിയും ഉൾപ്പെടെ, ഏറെക്കുറെ ഉറപ്പായി നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. == ആദ്യകാലജീവിതം == === ജനനം, ബാല്യം === മാതാപിതാക്കന്മാരുടെ ആറുമക്കളിൽ മൂന്നാമനായി 1572-ൽ [[ലണ്ടൺ|ലണ്ടണിലാണ്]] ജോൺ ഡൺ ജനിച്ചത്. പിതാവിന്റെ പേരും ജോൺ ഡൺ എന്നുതന്നെയായിരുന്നു. ലണ്ടണിലെ ഇരുമ്പായുധ നിർമ്മാണസ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നിലെ ജോലിക്കാരനായിരുന്ന പിതാവിന്റെ പൂർവികർ വെയിൽസിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു. [[കത്തോലിക്കാ സഭ|കത്തോലിക്കനായിരുന്ന]] അദ്ദേഹം മതപീഡനം ഭയന്ന്, സർക്കാരിന്റെ നോട്ടത്തിൽ പെടാതിരിക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു.<ref name="Colly">"Donne, John" by Richard W. Langstaff. Article from Collier's Encyclopedia, Volume 8. Bernard Johnsto n, general editor. P.F. Colliers Inc., New York: 1988. pp. 346–349.</ref><ref name="britauth">"Donne, John." Article in ''British Authors Before 1800: A Biographical Dictionary''. Edited by Stanley Kunitz and Howard Haycraft. The H.W. Wilson Company, New York: 1952. pp. 156–158.</ref> 1576-ൽ പിതാവിന്റെ മരണത്തോടെ മക്കളെ വളർത്തുന്ന ചുമതല അമ്മ ഇലിസബത്ത് ഹേവുഡിന്റേതായി.<ref name="britauth"/> ഇലിസബത്തും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു കത്തോലിക്കാകുടുംബത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. നാടകകൃത്തായ ജോൺ ഹേവുഡിന്റെ മകളും, പരിഭാഷകനും ഈശോസഭാവൈദികനുമായ ജാസ്പർ ഹേവുഡിന്റെ സഹോദരിയുമായിരുന്നു അവർ. കത്തോലിക്കാ രക്തസാക്ഷിയായ തോമസ് മോറും അവരുടെ പൂർവികരിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name="Annii">Jokinen, Anniina. "The Life of John Donne." Luminarium. 22 June 2006. Accessed 2007-1-22.[http://www.luminarium.org/sevenlit/donne/donnebio.htm]</ref> രക്തസാക്തിത്വത്തിന്റെ ഈ പാരമ്പര്യം ഡോണിന്റെ അടുത്തബന്ധുക്കൾക്കിടയിൽ തുടർന്നു. അവരിൽ പലരും മതവിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ വധിക്കപ്പെടുകയോ, നാടുകടത്തപ്പെടുകയോ ചെയ്തു.<ref name="Nort">Greenblatt, Stephen. ''The Norton anthology of English literature'', Eighth edition. W. W. Norton and Company, 2006. ISBN 0-393-92828-4. pp. 600–602</ref> കത്തോലിക്കാസംന്യാസസമൂഹമായ ഈശോസഭയുമായി അടുക്കുന്നത് അക്കാലത്തെ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ അപകടകമായിരുന്നിട്ടും ഡണിന്റെ കുടുംബം അദ്ദേഹത്തിന് ഈശോസഭാ സ്ഥാപനത്തിൽ ആരംഭവിദ്യാഭ്യാസം ഏർപ്പാടുചെയ്തു. ഈവഴിക്ക് ലഭിച്ച അഗാധമായ മതബോധം ഡണിനെ പിൽക്കാലത്തെ ആശയസമരങ്ങൾക്ക് സജ്ജനാക്കി.<ref name="Annii"/> പിതാവിന്റെ മരണത്തിന് ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുശേഷം അമ്മ, സമ്പന്നനായ ഡോക്ടർ ജോൺ സിമിങ്ങ്‌സിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. മുൻവിവാഹത്തിൽ മൂന്നുകുട്ടികളുണ്ടായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ മരിച്ചിരുന്നു. അടുത്തവർഷം, 1577-ൽ ഡോണിന്റെ സഹോദരി ഇലിസബത്ത് മരിച്ചു. സഹോദരിമാരായ മേരിയും കാതറിനും, നാലുവർഷം കഴിഞ്ഞ്, 1581-ൽ മരിച്ചു. അങ്ങനെ, ഡണ്ണിന് പത്തുവയസ്സാകുന്നതിനുമുൻപ്, അടുത്തബന്ധുക്കളിൽ നാലുപേർ മരിച്ചു. [[ചിത്രം:John Donne house Pyrford.jpg|right|thumb|200px|പിർഫോർഡിൽ ജോൺ ഡൺ ജീവിച്ചിരുന്ന വീടിന്റെ ഒരു ഭാഗം]] === വിദ്യാഭ്യാസം, നാടോടിജീവിതം === പതിനൊന്നു വയസ്സുള്ള ഡൺ, ഓക്സ്‌ഫോർഡിൽ ഇന്നത്തെ ഹെർട്ട്‌ഫോർഡ് കോളജായ ഹാർട്ട് ഹാളിൽ പഠനം തുടങ്ങി. അവിടെ മൂന്നുവർഷത്തെ പഠനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാലയിൽ ചേർന്ന് മൂന്നുവർഷം കൂടി പഠിച്ചു. ബിരുദം ലഭിക്കാൻ, രാജാവിനെ ആംഗലസഭയുടെ തലവനായി ഏറ്റുപറയുന്ന ശപഥം എടുക്കേണ്ടിയിരുന്നതിനാൽ, കത്തോലിക്കനായ ഡണിന് രണ്ടു സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നും ബിരുദം എടുക്കാനായില്ല.<ref name="Annii"/> 1591-ൽ ലണ്ടണിലെ തവീസ് ഇൻ നിയമവിദ്യാലയത്തിൽ ചേർന്ന ഡൺ 1592-ൽ ലിങ്കൺസ് ഇൻ എന്ന സ്ഥാപനത്തിലെക്കുമാറി.<ref name="Annii"/> ഡണിന്റെ സഹോദരൻ ഹെന്റിയും, ഒരു കത്തോലിക്കാ പുരോഹിതന് അഭയം കോടുത്തതിന് 1593-ൽ അറസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടുന്നതുവരെ സർവകലാശാലാവിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്നു. ജയിലിൽ വച്ച് ഹെന്റി ബുബോണിക് പ്ലേഗ് പിടിച്ചുമരിച്ചു. തന്റെ കത്തോലിക്കാവിശ്വാസം പുന:പരിശോധിക്കാൻ ഇത് ഡണിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref name="britauth"/> വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തും പിന്നീടും, ഡൺ പൈതൃകസ്വത്തിൽ വലിയഭാഗം പ്രേമബന്ധങ്ങൾ, പുസ്തകങ്ങൾ, യാത്ര, എന്നിവക്കായി ചെലവഴിച്ചു.<ref name="Colly"/><ref name="Annii"/> യാത്രചെയ്തത് എവിടേക്കാണെന്നതിന് കൃത്യമായ രേഖകളൊന്നുമില്ലെങ്കിലും അദ്ദേഹം യൂറോപ്പ് സന്ദർശിക്കുകയും സസക്സിലെ പ്രഭു, സർ വാൾട്ടർ റാലി എന്നിവർക്കൊപ്പം സ്പയിൻകാർക്കെതിരായി 1596-ലെ കദീസ് യുദ്ധത്തിലും 1597-ലെ അസോർ യുദ്ധത്തിലും പങ്കെടുത്ത്, [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിന്റെ]] പതാകക്കപ്പലായ സാൻ ഫെലിപ്പെയുടേയും അതിലെ നാവികരുടേയും നാശത്തിന് സാക്ഷിയാവുകയും ചെയ്തതായി കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name="Colum">[http://www.bartleby.com/65/do/Donne-Jo.html Donne, John]. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. Accessed 2007-[[February 19|2-19]].</ref><ref name="britauth"/><ref name="Durant">വിൽ, ഏരിയൽ ഡുറാന്റുമാർ - ''സംസ്കാരത്തിന്റെ കഥ, ഏഴാം ഭാഗം: യുക്തിയുഗത്തിന്റെ തുടക്കം</ref> 1640-ൽ ഡണിന്റെ ജീവചരിത്രം എഴുതിയ ഇസ്സാക്ക് വാൾട്ടൺ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുനതനുസരിച്ച്: {{cquote|... ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതിനുമുൻപ് ആദ്യം [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയും]] തുടർന്ന് സ്പെയിനിലും കുറേ വർഷം താമസിച്ച അദ്ദേഹം, ആ രാഷ്ട്രങ്ങളിലെ രീതികൾ, നിയമങ്ങൾ ഭരണവ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുകയും ഭാഷകളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുകയും ചെയ്തു.}} === പ്രണയം, ജെയിൽ, വിവാഹം === നയതന്ത്രജ്ഞനാകാനാണ് ഡൺ ശ്രമിച്ചിരുന്നതന്ന് തോന്നുന്നു. ഇരുപത്തഞ്ചാം വയസ്സിൽ അതിനുവേണ്ട പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയതിനെ തുടർന്ന്<ref name="Durant"/> രാജമുദ്രയുടെ സൂക്ഷിപ്പുകാരൻ, ബ്രാക്ക്‌ലിയിലെ ഒന്നാം വൈക്കൗണ്ട് തോമസ് എഗേർട്ടൻ പ്രഭുവിന്റെ മുഖ്യസചിവനായി നിയമിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം പ്രഭുവിന്റെ ലണ്ടനിലെ വസതിയായ സ്ട്രാൻഡിലെ യോർക്ക് ഹൗസിൽ താമസമാക്കി. അക്കാലത്ത് ഇംഗ്ലണ്ടിലെ സാമൂഹ്യജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രസ്ഥാനമായിരുന്ന വൈറ്റ്‌ഹാൾ കൊട്ടാരത്തിന് വളരെ അടുത്തായിരുന്നു യോർക്ക് ഹൗസ്. അടുത്ത നാലുവർഷത്തിനിടെ അദ്ദേഹം പ്രഭുവിന്റെ പതിനേഴിൽ താഴെ വയസ്സു പ്രായമുണ്ടായിരുന്ന അനന്തരവൾ ആനിയുമായി പ്രണയത്തിലായി. 1601-ൽ പ്രഭുവിന്റേയും ആനിയുടെ പിതാവ് ജോർജ്ജ് മോറിന്റേയും എതിർപ്പിനെ അവഗണിച്ച് അവർ രഹസ്യമായി വിവാഹിതരായി. ഇങ്ങനെ ഡൺ ജോലിയും നയതന്ത്രരംഗത്തെ ഭാവിയും കളഞ്ഞുകുളിച്ചെന്നുമാത്രമല്ല ഹ്രസ്വകാലത്തെ ജെയിൽവാസവും സമ്പാദിച്ചു . ഫ്ലീറ്റ് ജെയിലിൽ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുത്ത പുരോഹിതനും അതിന് സാക്ഷിനിന്നയാളും ഉണ്ടായിരുന്നു. വിവാഹം സാധുവാണെന്ന് തെളിഞ്ഞതോടെ ഡൺ ജെയിൽ വിമുക്തനായി. മറ്റുരണ്ടുപേരെ ജെയിൽമുക്തരാക്കാൻ അദ്ദേഹം മുൻകൈയ്യെടുത്തു. ജോലി നഷ്ടമായ കാര്യം പറഞ്ഞ് ആനിക്കെഴുതിയ കത്തിൽ ഡൺ തന്റെ പേരിനുതാഴെ ''ജോൺ ഡൺ, ആനി ഡൺ, അൺഡൺ(തുലഞ്ഞു)'' എന്നെഴുതിയതായി ജീവചരിത്രകാരൻ വാൾട്ടൺ പറയുന്നു. 1609-ൽ മാത്രമാണ് ഭാര്യാപിതാവ് എഗേർട്ടൺ ഡണുമായി രമ്യതയിലായതും ആനിക്ക് സ്ത്രീധനം കൊടുത്തതും. === ദാരിദ്ര്യം === [[ചിത്രം:John Donne BBC News.jpg|right|thumb|175px|യുവാവായ ജോൺ ഡൺ - 1595-നടുത്ത് രചിക്കപ്പെട്ട ഈ ചിത്രം ലണ്ടണിലെ ദേശീയ ഛായാചിത്രഗാലറിയിലെ ശേഖരത്തിലാണുള്ളത് - ചിത്രകാരനാരെന്ന് നിശ്ചയമില്ല.<ref>[http://www.npg.org.uk/live/search/portrait.asp?locid=7&rNo=0 The painting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912100953/http://www.npg.org.uk/live/search/portrait.asp?locid=7&rNo=0 |date=2008-09-12 }} on the NPG's website.</ref>]] ജയിൽ മുക്തിയെ തുടർന്ന് ഡൺ തൊഴിലൊന്നുമില്ലാതെ സറി എന്ന സ്ഥലത്തെ പിർഫോർഡിൽ ഗ്രാമജീവിതവുമായി ഒതുങ്ങി.<ref name="Annii"/> തുടർന്നുവന്ന കുറേ വർഷങ്ങൾ വക്കീലായി ജോലി ചെയ്ത് അദ്ദേഹം അരിഷ്ടിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഭാര്യയുടെ കസിൻ ഫ്രാൻസിസ് വോളിയാണ് അദ്ദേഹത്തിനും കുടുംബത്തിനും താമസിക്കാനിടം കൊടുത്തത്. അക്കാലത്ത് മിക്കവാറും എല്ലാവർഷവും തന്നെ അവർക്ക് ഓരോ കുട്ടി ജനിച്ചു. വക്കീൽപണിയും ലഘുലേഖകൾ എഴുതുന്നതിൽ തോമസ് മോർട്ടൺ മെത്രാനെ സഹായിക്കുന്ന ജോലിയും ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും, വലിയ കുടുംബത്തെ പാലിക്കേണ്ടിയിരുന്നതിനാൽ സാമ്പത്തികമായി ഡൺ നിത്യം ഞെരുക്കത്തിലായിരുന്നു.<ref name="Annii"/> ആനിക്കും ഡണിനും പന്ത്രണ്ടു മക്കൾ ജനിച്ചു. മൂന്നു പേർ ജനനത്തിലേ മരിച്ചു. മറ്റുള്ള ഒൻപതുകുട്ടികൾക്ക്, കോൺസ്റ്റൻസ്, ജോൺ, ജോർജ്ജ്, ഫ്രാൻസിസ്, ലൂസി, ബ്രിഡ്ജിറ്റ്, മേരി, നിക്കോളസ്, മാർഗരറ്റ് എന്നീ പേരുകളാണിട്ടത്. ഫ്രാൻസിസും മേരിയും പത്തുവയസ്സു തികയുന്നതിനു മുൻപു മരിച്ചു. "ഒരു കുട്ടിമരിച്ചാൽ തീറ്റിപ്പോറ്റാൻ ഒരുവയർ കുറയുമെന്ന ആശ്വാസമുണ്ടെങ്കിലും ശവസംസ്കാരച്ചെലവ് താങ്ങാൻ പാടാണ്" എന്ന് നിരാശയുടെ അങ്ങേയറ്റത്ത് ഡൺ എഴുതി. [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിൽ]] നിന്നും മറ്റും ന്യായങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ച് ആത്മഹത്യയെ ന്യായീകരിക്കുന്ന 'ബിയാത്താനാറ്റോസ്'(Biathanotos) എന്ന അസാമാന്യകൃതി ഡോൺ എഴുതിയത് ഇക്കാലത്താണ്. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടില്ല.<ref name="Nort">Greenblatt, Stephen. ''The Norton anthology of English literature'' Eighth edition. W. W. Norton and Company, 2006. ISBN 0-393-92828-4. page 601</ref> === ആദ്യകവിതകൾ === ഡണിന്റെ ആദ്യകവിതകൾ ഇംഗ്ലീഷ് സമൂഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അഗാധമായ അറിവും സാമൂഹ്യപ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനാത്മകമായ നിലപാടും പ്രകടിപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹാസ്യരചനകൾ ന്യായപാലനരംഗത്തെ അഴിമതി, മൂന്നാം‌കിട കവികൾ, പൊങ്ങച്ചക്കാരായ കൊട്ടാരപ്പരിഷകൾ എന്നിവ പോലുള്ള പതിവ് ഇലിസബത്തൻ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചായിരുന്നെങ്കിലും, ധിഷണാസംസ്കൃതിയും പിടിച്ചുനിർത്തുന്ന ബിംബങ്ങളും അവയെ മാറ്റിനിർത്തി. രോഗങ്ങളുടേയും, ഛർദ്ദിയുടേയും, ചീഞ്ഞളിയലിന്റേയും, പ്ലേഗിന്റേയും രംഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ രചനകളിൽ, ഇംഗ്ലണ്ടിലെ മുഴുവൻ വിഡ്ഢികളും തെമ്മാടികളും നിറഞ്ഞ ഒരു ലോകത്തിന്റെ ഹാസ്യചിത്രം പിറന്നു. മൂന്നാമത്തെ ഹാസ്യരചനയിൽ ഡൺ ഏറെ പ്രധാനമായി കരുതിയ മതത്തിന്റെ വിഷയമാണ് കൈകാര്യം ചെയ്തത്. ഏതെങ്കിലും പാരമ്പര്യത്തെ അന്ധമായി പിന്തുടരാതെ ഓരോരുത്തരും അവരുടെ മതപരമായ ബോദ്ധ്യങ്ങളെ ശ്രദ്ധാപൂർവം പരിശോധിക്കണമെന്ന് ഡൺ വാദിച്ചു. "ഹാരി എന്നെ ഇതുപഠിപ്പിച്ചു, മാർട്ടിൻ അതുപഠിപ്പിച്ചു" എന്ന വിശദീകരണം അന്ത്യവിധിദിവസം ആരുടേയും രക്ഷക്കെത്തുകയില്ലെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട്.<ref name="Nort">Greenblatt, Stephen. ''The Norton anthology of English literature'' Eighth edition. W. W. Norton and Company, 2006. ISBN 0-393-92828-4. page 600.</ref> ഡണിന്റെ ആദ്യകാല രചനകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് "വിലാപകവിതകൾ" (Elegies) വിചിത്രസങ്കല്പങ്ങളും ലൈംഗികബിംബങ്ങളും നിറഞ്ഞവയായിരുന്നു. കാമുകീകാമുകന്മാർക്ക് കിട്ടിയ ചെള്ളുകടി കവിയെ മൈഥുനസ്മൃതിയിലെത്തിച്ചത് ഉദാഹരണമാണ്. ഇരുവരേയും കടിച്ച കീടം കമിതാക്കളെ രക്തം കൊണ്ട് വിവാഹിതരാക്കിയിരിക്കുകയാൽ അവർക്ക് പാപഭയം കൂടാതെ ഹർഷോന്മാദം ആസ്വദിക്കാം എന്നായിരുന്നു കവിയുടെ യുക്തി<ref name="Durant"/>[http://en.wikisource.org/wiki/Elegy_XIX:_To_His_Mistress_Going_to_Bed ശയ്യയേറുന്ന പ്രേയസിയോട്] എന്ന പത്തൊൻപതാം എലിജിയിൽ അദ്ദഹം കാമുകിയെ കാവ്യാത്മകമായി വിവസ്ത്രയാക്കുകയും ശരീരലാളനത്തെ അമേരിക്കയിലെ പര്യവേഷണത്തോട് താരതമ്യപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു . പതിനെട്ടാം എലിജിയിൽ കാമുകിയുടെ സ്തനങ്ങൾക്കിടയിലെ വിടവിനെ കവി യൂറോപ്പിനും ഏഷ്യക്കും ഇടയിലുള്ള കടലിടുക്കായ ഹെല്ലസ്പോണ്ടിനോടാണുപമിച്ചത്.<ref name="Durant"/> "ബഹുഭാര്യത്വം പാപമായി കണക്കാക്കാതിരുന്ന പൗരാണികകാലത്തെ നമ്മുടെ പിതാക്കന്മാർ എത്ര ഭാഗ്യവാന്മാരായിരുന്നു" എന്നാണ് പതിനേഴാം എലിജിയിലെ വിലാപം. ഈ കവിതകൾ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെ രൂപത്തിൽ കാര്യമായി പ്രചരിച്ചെങ്കിലും ഡോൺ അവ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചില്ല.<ref name="Durant"/>{{Ref_label|ഖ|ഖ|none}} പ്രേമകവിതകൾക്ക് അക്കാലത്ത് ഏറെ പ്രചാരമുണ്ടായിരുന്നു. ഡണിന്റെ വികാരതീവ്രമായ പ്രേമഗീതങ്ങൾക്ക് വിഷയമായത് പത്നി ആനി ആയിരുന്നോയെന്ന കാര്യത്തിൽ അഭിപ്രായൈക്യമില്ല. പതിനാറുവർഷത്തെ വിവാഹജീവിതം മുഴുവൻ തന്നെ ആനി ഗർഭവും ശിശുപാലനവും ആയി കഴിച്ചു. {{Ref_label|ഘ|ഘ|none}} ചാപിള്ളയായ അവരുടെ പന്ത്രണാം സന്താനത്തിനു ജന്മം നൽകി അഞ്ചുദിവസം കഴിഞ്ഞ് 1617 ഓഗസ്റ്റ് പതിനഞ്ചാം തിയതി അവർ മരിച്ചു. ഡൺ അവരുടെ മരണത്തിൽ അഗാധമായി ദുഃഖിച്ചു. [[wikisource:en:Holy Sonnets|വിശുദ്ധഭാവഗീതങ്ങളിൽ പതിനേഴാമത്തേത്]] ഡൺ എഴുതിയത് അവരുടെ സ്മരണയിലാണ്.<ref name="Annii"/> വലിയ ഒരു കുടുംബത്തെ പരിപാലിക്കേണ്ടിയിരുന്നിട്ടും, അദ്ദേഹം പിന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചില്ല; ഇത് അക്കാലത്തെ പതിവിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. == ഉദ്യോഗവും പിൽക്കാലജീവിതവും == [[ചിത്രം:Donne-shroud.png|thumb|175px|1615-ൽ മരണത്തിന് ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുമുൻപ്, പുനരുദ്ധാനത്തിൽ താൻ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുമെന്ന ഊഹം വച്ചുള്ള തന്റെ ഒരു ചിത്രം വരയ്‍ക്കാൻ ഡൺ ഏർപ്പാടുചെയ്തു.<ref>Lapham, Lewis. ''The End of the World.'' Thomas Dunne Books: New York, 1997. page 98.</ref> ജീവിതത്തിന്റെ നൈമിഷികതയെ ഓർക്കാനായി അദ്ദേഹം അത് തന്റെ മുറിയുടെ ഭിത്തിയിൽ തൂക്കി.]] === ആശ്രയദാതാക്കൾ === 1602-ൽ ഡൺ ബ്രാക്ക്‌ലി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് പാർലമെന്റിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾക്ക് ശമ്പളമൊന്നുമില്ലാതിരുന്നതുകൊണ്ട്, സമ്പന്നരായ സുഹൃത്തുക്കളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ഡൺ കുടുംബം പോറ്റിയത്.<ref name="Annii"/> അക്കാലത്ത് നടപ്പിലിരുന്ന സ്തുതിപാഠകവിതകൾ ആശ്രയദാതാക്കളെ കിട്ടാൻ ഡണിനെ സഹായിച്ചു. തന്റെ പ്രധാന ആശ്രയമായി മാറിയ റോബർട്ട് ഡ്രൂറിയെയും മറ്റും പോലെ സമ്പത്തും സ്വാധീനവുമുള്ളവരെ പുകഴ്ത്തി അദ്ദേഹം കവിതകൾ എഴുതി.<ref name="Durant"/> 1611-ലും 1612-ലുമായി എഴുതിയ വാർഷികങ്ങളായ (Anniversaries) ''ലോകത്തിന്റെ ഘടന'', ''ആത്മാവിന്റെ പുരോഗതി'' എന്നിവ ഡ്രൂറിക്കുവേണ്ടിയായിരുന്നു. === വിശ്വാസപരിവർത്തനം === ഡൺ കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസം ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ അഭിപ്രായൈക്യമില്ല. അദ്ദേഹം മുൻപേതന്നെ ജെയിംസ് ഒന്നാമൻ രാജാവുമായി ഇതുസംബന്ധിച്ച് ആശയവിനിമയം നടത്തിയിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാണ്. 1610-ലും 1611-ലുമായി ഡൺ, ''കപടരക്തസാക്ഷി'', ''ഇഗ്നേഷ്യസിന്റെ രഹസ്യസംഘം'' എന്നീ പേരുകളിൽ രണ്ടു കത്തോലിക്കാവിരുദ്ധലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു<ref name="Annii"/> ഈ രചനകൾ ജെയിംസ് രാജാവിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഡണിനെ രാജസഭയിൽ അംഗമാക്കാൻ അദ്ദേഹം വിസമ്മതിച്ചു. പകരം, പൗരോഹിത്യം സ്വീകരിക്കാൻ ഡണിനോടാവശ്യപ്പെടുകയാണ് രാജാവ് ചെയ്തത്.<ref name="britauth"/> വിശുദ്ധ അഭിക്ഷേകത്തിന് താൻ യോഗ്യനല്ലെന്നുകരുതിയ ഡൺ ആദ്യം വിസമ്മതിച്ചുവെങ്കിലും രാജാവിന്റെ നിർബ്ബന്ധത്തിനുവഴങ്ങി 1615-ൽ അദ്ദേഹം ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയിലെ പൗരോഹിത്യം സ്വീകരിച്ചു.<ref name="Durant"/> === പുരോഹിതൻ, പ്രഭാഷകൻ === 1615-ൾ ഡൺ കൊട്ടാരം പുരോഹിതനായി നിയമിതനായി. അടുത്തവർഷം ലിങ്കൺസ് ഇന്നിൽ ദൈവശാസ്ത്രാദ്ധ്യാപകനായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹത്തെ 1618-ൽ കേംബ്രിഡ്ജ് സർവകലാശാല ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടർ ബിരുദം നൽകി ബഹുമാനിച്ചു.<ref name="Annii"/> 1618 അവസാനം ഒരു നയതന്ത്രദൗത്യത്തിനു നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഡൊങ്കാസ്റ്റർ പ്രഭുവിന്റെ സംഘത്തിലെ ചാപ്ലിനായി ജർമ്മനിയിലേക്കുപോയ ഡൺ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തിയത് 1620-ലാണ്.<ref name="Annii"/> 1621-ൽ അദ്ദേഹം ലണ്ടണിലെ വിശുദ്ധ പൗലോസിന്റെ ഭദ്രാസനത്തിലെ മുഖ്യപുരോഹിതനായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. ആംഗ്ലിക്കൻ സഭയലെ ഒന്നാംകിടയിൽ പെട്ടതും നല്ല വരുമാനമുള്ളതുമായ സ്ഥാനമായിരുന്നു ഇത്. 1631-ലെ മരണം വരെ അദ്ദേഹം ആ സ്ഥാനം വഹിച്ചു. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ ലൂസി, പതിനെട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ മരിച്ചു. അവശേഷിച്ച കാലത്തെ ഡണിന്റെ രചനകളേറെയും മതപരമായ വിഷയങ്ങളിലാണ്. ഉറ്റവരിൽ പലരുടേയും മരണം അടക്കമുള്ള അനുഭവങ്ങൾ നൽകിയ ശോകം നേരത്തേ സന്ദേഹിയായിരുന്ന ഡണിനെ പരമ്പരാഗതമതത്തിലുള്ള തീവ്രവിശ്വാസത്തിലെത്തിച്ചു. 1623 നവംബർ-ഡിസംബറിൽ ഡൺ ടൈഫസ് രോഗബാധിതനായി മരണത്തിന്റെ വക്കോളമെത്തി. സുഖപ്രാപ്തിയുടെ സമയത്ത് അദ്ദേഹം, ആരോഗ്യം, വേദന, രോഗം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഒരുകൂട്ടം ധ്യാനങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും എഴുതി. 1624-ൽ അത് "ആപത്‌സന്ധികളിലെ ഭക്ത്യാഭ്യാസങ്ങൾ" എന്നപേരിൽ പുസ്തകമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1624-ൽ ഡണിന് സെയിന്റ് ഡൻസ്റ്റൻ പള്ളിയിലെ വികാരി സ്ഥാനവും 1625-ൽ ചാൾസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ പുരോഹിതസ്ഥാനവും ലഭിച്ചു.<ref name="Annii"/> ഡൺ മതപ്രഭാഷണങ്ങളിലും ആദ്ധ്യാത്മികവിഷയങ്ങളിലെ കവിതകളിലും ശ്രദ്ധയൂന്നി . ഒരു പ്രഭാഷകനെന്ന നിലയിൽ ഡണിന്റെ പ്രശസ്തി ഇക്കാലത്ത് പരന്നു. ഡണിന്റെ നൂറ്റിയറുപതോളം പ്രഭാഷണങ്ങൾ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ് == മരണം == [[ചിത്രം:Wenceslas Hollar - John Donne (monument).jpg|thumb|200px|right|ഡണിന്റെ സംസ്കാരസ്ഥാനത്തെ ഈ സ്മാരകം, മരണത്തിന് ഏതാനും മാസം മുൻപ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് വരച്ച ചിത്രത്തെ മാതൃകയാക്കിയുള്ളതാണ്]] മരണം ഡണിന്റെ രചനകളിൽ നിത്യപ്രമേയമായിരുന്നു. "ആപത്‌സന്ധികളിലെ ഭക്താഭ്യാസങ്ങൾ" എന്ന പുസ്തകത്തിലെ [http://en.wikisource.org/wiki/Meditation_XVII പതിനേഴാം ധ്യാനം] ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. അതിലെ ഈ വരികൾ ഡണിന്റെ ഏറ്റവും അറിയപ്പെടുന്ന മൊഴികളിൽ പെടുന്നു: {{Cquote|ഒരുമനുഷ്യനും അതിൽ തന്നെ പൂർണ്ണതയുള്ള ഒരു ദ്വീപല്ല; ഓരോരുത്തനും ഒരു വൻകരയുടെ ഖണ്ഡമാണ്: മുഖ്യമായതിന്റെ ഒരംശം. ഒരു മൺകട്ട കടലിൽ അലിഞ്ഞാൽ യൂറോപ്പ് അത്രമാത്രം ചെറുതാവുന്നു, ഒരു ഉപദ്വീപോ, നിന്റെ സുഹൃത്തിന്റെയോ നിന്റെ തന്നെയോ വീടോ കടൽ കൊണ്ടുപോയാൽ എന്നപോലെ തന്നെ: ഞാൻ മനുഷ്യരാശിയിൽ പെട്ടവനാകയാൽ, ഏതുമനുഷ്യന്റെ മരണവും എന്നെ ചെറുതാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, മണിമുഴങ്ങുന്നതാർക്കുവേണ്ടി എന്നറിയാൻ ആളയക്കേണ്ടതില്ല; അത് നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് മുഴങ്ങുന്നത്.}} ജീവിതാന്ത്യത്തിനടുത്ത് പലരചനകളിലും ഡൺ, മരണത്തെയും അത് മനുഷ്യരിൽ ഉളവാക്കുന്ന ഭയത്തേയും, മരണാനന്തരസ്വർഗ്ഗപ്രാപ്തിയിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വെല്ലുവിളിച്ചു. ഈ വെല്ലുവിളിയുടെ ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ [http://en.wikisource.org/wiki/Death_be_not_proud പത്താമത്തെ വിശുദ്ധഭാവഗീതം] ആണ്. അതിലെ ഈ വരികൾ അതിപ്രശസ്തമാണ്: {{Cquote|മരണമേ നീ അഹങ്കരിക്കേണ്ട;<br />ശക്തൻ, ഭയാനകൻ, എന്നൊക്കെ<br />പലരും നിന്നെ വിളിച്ചിരിക്കാം<br />എങ്കിലും നീ അതൊന്നുമല്ല.}} 1631-ലെ വലിയ നോയമ്പുകാലത്ത് മരണക്കിടക്കയിൽ നിന്നെഴുന്നേറ്റ് ഡൺ [http://en.wikisource.org/wiki/Death%27s_Duell,_or_A_Consolation_to_the_Soul,_against_the_dying_Life_and_the_living_Death_of_the_Body മരണത്തിന്റെ മല്പ്പിടുത്തം] എന്ന പ്രഭാഷണം നടത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ ചരമപ്രസംഗം എന്ന് അത് പിന്നീട് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ജീവിതത്തെ സഹനത്തിലൂടെ മരണത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഈ പ്രഭാഷണം, മരണാനന്തരം യേശുവിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന രക്ഷയായ പുനരുദ്ധാനത്തിന്റെ ദൈവാശ്ലേഷത്തിൽ ആശവയ്ക്കുന്നു.<ref name="Nort"/><ref name="Durant"/><ref>[https://web.archive.org/web/20030320035314/http://www.geocities.com/milleldred/donnesthought.html Fulfilling the Circle: A Study of John Donne's Thought] by Terry G. Sherwood University of Toronto Press, 1984, page 231</ref> 1631 ഫെബ്രുവരി മാസം വൈറ്റ്‌ഹാൾ കൊട്ടാരത്തിൽ ചാൾസ് ഒന്നാമൻ രാജാവിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യത്തിലാണ് ഡൺ ഈ പ്രഭാഷണം നിർവഹിച്ചത്. ഡണിന്റെ മരണത്തിൽ കലാശിച്ച രോഗം ഉദരാർബുദമായിരുന്നു എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 1631 മാർച്ച് 31-നായിരുന്നു മരണം. അന്നേവരെ ഡണിന്റെ ഒരു കവിതപോലും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എന്നാൽ തന്റെ കാലത്തെ വൈകാരികവും ബൗദ്ധികവുമായ സംഘർഷങ്ങളിൽ തീവ്രമായി പങ്കുചേരുന്ന ഒരു രചനാസമുച്ചയം അദ്ദേഹം വിട്ടുപോയിരുന്നു. ജോൺ ഡണിനെ സംസ്കരിച്ചിരിക്കുന്നത് ലണ്ടണിലെ വിശുദ്ധ പൗലോസിന്റെ ഭദ്രാസനപ്പള്ളിയിലാണ്. അവിടെ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച വരക്കപ്പെട്ട ചിത്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഒരു സ്മാരകപ്രതിമ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ലത്തീനിലുള്ള സ്മാരകക്കുറിപ്പ് ഡണിന്റെ തന്നെ രചനയാവാം. == വിലയിരുത്തൽ == ഡണിനെ ശ്രദ്ധേയനാക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയിലെ തത്ത്വമീമാംസയാണ്. ജീവിതത്തോടും അതിലെ ആനന്ദങ്ങളോടും ആരോഗ്യകരമായ ആഭിമുഖ്യം കട്ടിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിത, തീവ്രഭാവങ്ങളുടെ ആവിഷ്കരണത്തിലും സാമർത്ഥ്യം കാട്ടി. ഡൺ ഇതുചെയ്തത് വിരുദ്ധരൂപകങ്ങളും(conceits), ഫലിതവും ഉപയോഗിച്ചാണ്. "[http://en.wikisource.org/wiki/The_Sun_Rising ഉദിക്കുന്ന സൂര്യൻ]", "[http://en.wikisource.org/wiki/Batter_My_Heart എന്റെ ഹൃദയത്തെ ഇടിച്ചുപൊടിക്കുക]" എന്നീ കവിതകൾ ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്. തത്ത്വമീമാംസയിൽ ഡണിന്റെ മുഖ്യഉപകരണമായത് വിരുദ്ധരൂപകങ്ങളായിരുന്നു(Metaphysical conceits). രൂപകങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗതരീതിയെ മറികടന്ന് വ്യത്യസ്തങ്ങളും വിരുദ്ധങ്ങളുമായ രണ്ട് ആശയങ്ങളെ ഒരേ സങ്കല്പമായി കൂട്ടിയിണക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.<ref name="Nort">Greenblatt, Stephen. ''The Norton anthology of English literature'' Eighth edition. W. W. Norton and Company, 2006. ISBN 0-393-92828-4. pp. 600–602</ref> ''കാനനൈസേഷൻ'' എന്ന കവിതയിൽ കമിതാക്കളെ പുണ്യാത്മാക്കളോട് താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. മറ്റൊരിടത്ത് അദ്ദേഹം അകന്നിരിക്കുന്ന കാമുകീകാമുകന്മാരെ, ദൂരമാപിനിയുടെ(Compass) രണ്ടുകാലുകലോട് താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. മറ്റ് ഇലിസബത്തൻ കവികൾ താരതമ്യസാധ്യതയും സാദൃശ്യവും ഉള്ള വസ്തുക്കളേയോ ആശയങ്ങളേയോ ആണ് അവരുടെ അലങ്കാരങ്ങളിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്തിരുന്നത്. പ്രേമത്തെ റോസാപ്പുഷ്പത്തോടുപമിക്കുക്കുന്നതും മറ്റും ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഡണിന്റെ രചനകളിൽ ഫലിതവും സമൃദ്ധമായുണ്ട്. വൈരുദ്ധ്യങ്ങളും ശ്ലേഷങ്ങളും മറ്റും ഉപയോഗിച്ചാണ് അദ്ദേഹം ഫലിതം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. പ്രേമത്തേയും മനുഷ്യവ്യാപാരങ്ങളേയും പരാമർശിക്കുമ്പോൾ ഡൺ ദോഷദൃക്കാകുന്നു. ഡണിന്റെ കവിതകളിലെ സാധാരണവിഷയങ്ങൾ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ പ്രേമവും, പിന്നെ, പ്രത്യേകിച്ച് പത്നിയുടെ മരണശേഷം മരണവും, ഒടുവിൽ മതവും ആയിരുന്നു.<ref name="Nort"/> ക്ലാസിക്കൽ ശൈലിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ വ്യക്തിനിഷ്ടമായ ശൈലിയിലേക്കുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് കവിതയുടെ മാറ്റത്തെ ഡണിന്റെ കവിത എടുത്തുകാട്ടി.<ref>[http://www.island-of-freedom.com/DONNE.HTM John Donne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317202342/http://www.island-of-freedom.com/DONNE.HTM |date=2009-03-17 }}. Island of Freedom. Accessed 2007-[[February 19|2-19]].</ref> സംസാരഭാഷയോട് സാമ്യമുള്ള തിരിഞ്ഞുമറിഞ്ഞ വൃത്തരീതിയാണ് അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. "താളം തെറ്റിച്ചെഴുതിയതിന് ഡണിനെ തൂക്കിലിടേണ്ടതായിരുന്നു" എന്നാണ് ക്ലാസിക്കൽ ശൈലിയുടെ ഉപാസകനായിരുന്ന [[ബെൻ ജോൺസൺ]] പറഞ്ഞത്.<ref name="Nort">Greenblatt, Stephen. ''The Norton anthology of English literature'' Eighth edition. W. W. Norton and Company, 2006. ISBN 0-393-92828-4. p. 600.</ref> ഡണിന്റെ കവിതയുടെ വിമർശകന്മാർ പ്രധാനമായും അതിലെ തത്ത്വമീമാംസയുടെ വിധിയെഴുത്താണ് നടത്തിയത്.<ref name="Nort"/> അദ്ദേഹത്തിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ വന്ന [[ഇംഗ്ലീഷ്]] കവികൾക്ക് അദ്ദേഹത്തോടുണ്ടായിരുന്നത് സന്നിഗ്ധമനോഭാവമായിരുന്നു. നവക്ലാസിക്കൽ കവികളാകട്ടെ ഡണിന്റെ വിരുദ്ധരൂപകങ്ങളെ അലങ്കാരത്തിന്റെ ദുരുപയോഗമായി കണക്കാക്കി. കോളറിഡ്ജിനേയും ബ്രൗണിങ്ങിനേയും പോലുള്ള കാല്പനികകവികൾ അദ്ദേഹത്തെ വിലമതിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് ഡണിന് പുനർജ്ജന്മം നൽകിയ റ്റി.എസ്. ഇലിയറ്റും മറ്റും ഡണിനെ കാല്പനികവിരുദ്ധനായാണ് എണ്ണിയത്.<ref>''The Best Poems of the English Language''. Harold Bloom. HarperCollins Publishers, New York: 2004. pp. 138–139.</ref> == കുറിപ്പുകൾ == ക.{{Note_label|ക|ക|none}} ഇലിസബത്തിന്റെ കാലത്ത് പ്രേമവും, ജെയിംസിന്റെ കാലത്ത് ഭക്തിയും, ചാൾസിന്റെ കാലത്ത് മരണവും ഡണിന് വിഷയമായെന്നാണ് [[വിൽ ഡുറാന്റ്|വിൽ ഡുറാന്റിന്റെ]] നിരീക്ഷണം. ഖ.{{Note_label|ഖ|ഖ|none}} ഈ കവിതകളെക്കുറിച്ച് ഡൺ അങ്ങയറ്റം പശ്ചാത്തപിച്ചുവെന്നും അവയുടെ പ്രതികളെല്ലാം നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചുവെന്നും [[ബെൻ ജോൺസൺ]] എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. ഘ.{{Note_label|ഘ|ഘ|none}}ഡണിന് കവിതകളും മക്കളും ഒരുപോലെ അനായാസമായി പിറന്നു എന്ന് [[വിൽ ഡുറാന്റ്]]. == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.crossref-it.info/authors/Donne,-John/1 John Donne at Crossref-it.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111204201910/http://www.crossref-it.info/authors/Donne,-John/1 |date=2011-12-04 }} * [http://www.luminarium.org/sevenlit/donne/ John Donne at Luminarium.org] * [http://www.poetryfoundation.org/archive/poet.html?id=1825 Poems by John Donne at PoetryFoundation.org] * [http://www.online-literature.com/donne/ സാഹിത്യ ശൃംഖല] * [http://www.poetsgraves.co.uk/donne.htm വിശുദ്ധപൗലോസിന്റെ ഭദ്രാസനത്തിൽ ഡണിന്റെ സ്മാരകം] * [http://johndonnesociety.tamu.edu/ ജോൺ ഡൺ സമൂഹത്തിന്റെ ഹോംതാൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826020928/http://johndonnesociety.tamu.edu/ |date=2005-08-26 }} * [http://books.guardian.co.uk/reviews/biography/0,,1826088,00.html Donne undone: Review of "John Donne: The Reformed Soul"(John Stubbs)], Guardian Unlimited, July 22, 2006, by Andrew Motion. * [http://www.poetseers.org/the_great_poets/british_poets/john_donne/john_donne_poems/ ഡണിന്റെ തെരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ] * [http://www.lib.byu.edu/dlib/donne/ ഡണിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ പ്രഭാഷണങ്ങൾ] * [http://www.sparknotes.com/poetry/donne/ ജോൺ ഡൺ: സ്പാർക്ക്‌നോട്ടുകൾ] * [http://donnevariorum.tamu.edu/ The Donne Variorum] * [http://digitaldonne.tamu.edu/ ഡിജിറ്റൽ ഡൺ(ഡണിന്റെ രചനകളുടെ ആദ്യകാലപതിപ്പുകളുടേയും കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടേയും ഡിജിറ്റൽ ബിംബങ്ങൾ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180124083336/http://digitaldonne.tamu.edu/ |date=2018-01-24 }} * [http://www.literaryescorts.com/?act=non-fiction&item=548 ഡണിന്റെ "ദ ബെയ്റ്റ്" എന്ന രചനയിലെ ലൈംഗികബിംബങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒരു പഠനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602023151/http://www.literaryescorts.com/?act=non-fiction&item=548 |date=2009-06-02 }} [[വർഗ്ഗം:1572-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1631-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം അറിയാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 31-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് കവികൾ]] kvagyef3gr91kn9xusytr9wj7l41elh 0 77861 4620540 4135993 2026-05-20T08:23:14Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */ 4620540 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Galen}} [[പ്രമാണം:Galen detail.jpg|thumb|250px|Claude Galien. Lithograph by Pierre Roche Vigneron. (Paris: Lith de Gregoire et Deneux, ca. 1865)]] ഒരു [[Ancient Rome|പുരാതന റോമൻ]] വൈദ്യശാസ്ത്രഞ്ജനാണ് '''ഗലേൻ''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന '''ഏലിയസ് ഗലേനസ്''' ('''Aelius Galenus''') അഥവാ '''ക്ലോഡിയസ്സ് ഗലേനസ്''' ('''Claudius Galenus''') (AD 129 – 200/217) ([[Greek language|Greek]]: Γαληνός, ''Galēnos''). ഗ്രീക്ക് വംശജനായ,<ref name="nutton73">{{Cite journal | issn = 00098388 | volume = 23 | issue = 1 | pages = 169 | last = Nutton | first = Vivian | title = The Chronology of Galen's Early Career | journal = The Classical Quarterly | series = 2 | accessdate = 2007-07-02 | date = 1973-05 | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0009-8388%28197305%292%3A23%3A1%3C158%3ATCOGEC%3E2.0.CO%3B2-S }}</ref> ഇദ്ദേഹം, പെർഗാമമിലെ ഗലേൻ ('''Galen of [[Pergamum]]''' ) എന്നാണ് പൊതുവേ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ചികിത്സകനായി ഇദ്ദേഹത്തെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ വിലപ്പെട്ടതാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരീക്ഷണങ്ങൾ പ്രധാനമായും കുരങ്ങുകളിലാണ് നടത്തിയിരുന്നത്. അന്ന് മനുഷ്യരിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രപരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നത് അനുവദനീയമായിരുന്നില്ല. <ref>O'Malley, C., ''Andreas Vesalius of Brussels, 1514-1564'', Berkeley: University of California Press</ref> 1628 ൽ [[William Harvey|വില്യം ഹാർ‌വേ]] [[ഹൃദയം|ഹൃദയവും]] ഞരമ്പുകളും രക്തം പമ്പു ചെയ്യുന്നതുപോലെയാണെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നതു വരെ ഗലേന്റെ പഠനങ്ങളും എഴുത്തുകളുമാണ് ഹൃദയവും, ഞരമ്പുകളുടെയും പഠനത്തിനു ആധാരമായിരുന്നത്. <ref> Furley, D, and J. Wilkie, 1984, ''Galen On Respiration and the Arteries'', Princeton University Press, and Bylebyl, J (ed), 1979, ''William Harvey and His Age'', Baltimore: Johns Hopkins University Press</ref> 19 ആം നൂറ്റാണ്ടിലും വൈദ്യശാസ്ത്ര വിദ്യാർത്ഥികൾ ഗലേന്റെ ചില പഠനങ്ങൾ ആധാരമാക്കിയിരുന്നു. നാഡികളെക്കുറിച്ച് ഗലേൻ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ചില പഠനങ്ങളും ഇപ്പോഴും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Frampton, M., 2008, ''Embodiments of Will: Anatomical and Physiological Theories of Voluntary Animal Motionfrom Greek Antiquity to the Latin Middle Ages, 400 B.C.–A.D. 1300'', Saarbrücken: VDM Verlag. pp. 180 - 323</ref> ഒരു നല്ല വൈദ്യശാസ്ത്രഞ്ജൻ കൂടാതെ അദ്ദേഹം ഒരു തത്ത്വചിന്തകൻ കൂടിയായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരു നല്ല ചികിത്സകൻ ഒരു തത്ത്വശാസ്ത്രഞ്ജൻ കൂടിയാണ് ("That the Best Physician is also a Philosopher") എന്നൊരു കൃതി കൂടി രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>Brian, P., 1979, "Galen on the ideal of the physician", ''South Africa Medical Journal, 52: 936-938</ref>, == അവലംബം == {{reflist|2}} ==സ്രോതസ്സുകൾ== * Algra K (ed.) The Cambridge History of Hellenistic Philosophy. Cambridge University Press, 2005. ISBN 0-521-25028-5, ISBN 978-0-521-25028-3 * [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2175042 Boudon-Millot V (ed. and trans.) Galien: Introduction générale; Sur l'ordre de ses propres livres; Sur ses propres livres; Que l'excellent médecin est aussi philosophe Paris: Les Belles Lettres. 2007, 978-2-251-00536-2] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130801120306/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2175042 |date=2013-08-01 }} * [http://www.iep.utm.edu/g/galen.htm Boylen M. Galen. Internet Encyclopedia of Philosophy] * [http://books.google.ca/books?id=al9FH5tynlAC Debru A. Galen on Pharmacology: Philosophy, History, and Medicine : Proceedings of the Vth International Galen Colloquium, Lille, 16–18 March 1995 BRILL 1997 ISBN 90-04-10403-8, ISBN 978-90-04-10403-7] * [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=12937057 Dunn PM. Galen (AD 129–200) of Pergamun: anatomist and experimental physiologist. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2003 Sep;88(5):F441-3.]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://books.google.ca/books?id=X8eyqsqFgQ8C Everson S. (ed.) Language. Cambridge University Press, 1994 ISBN 0-521-35795-0, ISBN 978-0-521-35795-1] *[http://books.google.ca/books?id=Hf1htsj-usAC French RK. Medicine Before Science: The Rational and Learned Doctor from the Middle Ages to the Enlightenment. Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-521-00761-5, ISBN 978-0-521-00761-0] * [http://www.princeton.edu/~pswpc/pdfs/gleason/010702.pdf Gleason MW. Shock and Awe: The Performance Dimension of Galen’s Anatomy Demonstrations. Princeton/Stanford Working Papers in Classics January 2007] * Gleason MW. Making Men: Sophists and Self-Presentation in Ancient Rome. Princeton 1995 * [http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780521819541 Hankinson RJ (ed.) The Cambridge Companion to Galen. CUP 2008 ISBN 978-0-521-81954-1] * Hankinson R.J. Cause and explanation in ancient Greek thought. Oxford University Press, 1998 ISBN 0-19-924656-4, ISBN 978-0-19-924656-4 * Ilberg J. Aus Galens Praxis. Neue Jahrbücher für das Klassische Altertum, Geschichte und Deutsche Literatur 15: 276–312, 1905 * [[Hakim Syed Zillur Rahman]] (ed.). Jawami Kitab Al-Nabd Al-Saghir by Galen (2007), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-901362-7-3 * [[Hakim Syed Zillur Rahman]] (ed.). Kitab fi Firaq al Tibb by Galen (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-1-8 * [[Hakim Syed Zillur Rahman]] (ed.). Kitab al Anasir by Galen (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-2-5 * [[Hakim Syed Zillur Rahman]] (ed.). Kitab al Mizaj of Galen (2008), [http://www.ibnsinaacademy.org Ibn Sina Academy of Medieval Medicine & Sciences], Aligarh, India; ISBN 978-81-906070-3-2 * Kotrc RF, Walters KR. A bibliography of the Galenic Corpus. A newly researched list and arrangement of the titles of the treatises extant in Greek, Latin, and Arabic. Trans Stud Coll Physicians Phila. 1979 December;1(4):256–304 * [http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/bulletin_of_the_history_of_medicine/v073/73.1mattern.html Mattern SP. Physicians and the Roman Imperial Aristocracy: The Patronage of Therapeutics. Bulletin of the History of Medicine. Volume 73, Number 1, Spring 1999, pp. 1–18] * [http://books.google.ca/books?id=NrEeAAAAIAAJ Metzger BM. New Testament Studies: Philological, Versional, and Patristic. BRILL 1980 ISBN 90-04-06163-0, ISBN 978-90-04-06163-7] * [http://www.al-islam.org/al-tawhid/medical_sects/title.htm Muhaqqiq M. Medical Sects in Islam. al-Tawhid Islamic Journal, vol. VIII, No.2] * Nutton V. Roman Medicine, 250 BC to AD 200, and Medicine in Late Antiquity and the Early Middle Ages, in Lawrence C.(ed.) The Western Medical Tradition: 800–1800 A.D. 1995 * [http://books.google.ca/books?id=oShfkIhduowC Nutton V. Ancient Medicine. Routledge, 2004 ISBN 0-415-08611-6, ISBN 978-0-415-08611-0] * [http://books.google.ca/books?id=lzO3zQ3dK0cC Osler W. The Evolution of Modern Medicine 1913. Plain Label Books 1987. Chapter II: Greek Medicine] * Peterson DW. Observations on the chronology of the Galenic Corpus. Bull Hist Med 51(3): 484, 1977 * Siegel RE. Galen's System of Physiology and Medicine, Basel 1968 (this text is not regarded highly by most Galen scholars) * Siegel RE. Galen on Sense Perception, His Doctrines, Observations and Experiments on Vision, Hearing, Smell, Taste, Touch and Pain, and Their Historical Sources. Karger, Basel 1970 (this text is not regarded highly by most Galen scholars) * Siegel RE. Galen on Psychology, Psychopathology, and Function and Diseases of the Nervous System 1973 (this text is not regarded highly by most Galen scholars) * [http://books.google.ca/books?id=wJ4YAAAAIAAJ Smith WG. Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. J Walton 1849] * Stakelum JW, Galen and the Logic of Proposition, Rome, Angelicum, 1940 * Taylor HO. Greek Biology And Medicine. Marshall Jones 1922. Chapter 5: The Final System - Galen * [[Oswei Temkin|Temkin O.]] Galenism: Rise and Decline of a Medical Philosophy. Cornell University Press, Ithaca 1973 * [http://books.google.ca/books?id=mhNUGgG2eacC The Cambridge Ancient History: Second Edition. XI The High Empire A.D. 70–192 Cambridge University Press, 2000 ISBN 0-521-26335-2, ISBN 978-0-521-26335-1] * [http://www.tlg.uci.edu/ Thesaurus Linguae Graecae: TLG] * [http://books.google.ca/books?id=Aesg-6eBWCYC van der Eijk P. Medicine and Philosophy in Classical Antiquity: Doctors and Philosophers on Nature, Soul, Health and Disease.Cambridge University Press, 2005 ISBN 0-521-81800-1, ISBN 978-0-521-81800-1] * [http://books.google.ca/books?id=jGk8AAAAIAAJ Watson PB. Marcus Aurelius Antoninus. Harper & brothers, 1884] ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book|last=Brock|first=Arthur John|title=Greek Medicine, Being Extracts Illustrative of Medical Writers from Hippocrates to Galen|year=1929|publisher=Dent|location=London}} *{{cite book|last=Galen|title=On the therapeutic method|year=1991|publisher=Clarendon Press|location=Oxford|isbn=0-19-824494-0|others= R.J. Hankinson, trans}} *{{cite book|last=Gilbert|first=N W.|title=Renaissance Concepts of Method|url=https://archive.org/details/renaissanceconce0000gilb_q2k7|year=1960|publisher=Columbia University Press|location=New York}} * C. Gill, T. Whitmarsh, and J. Wilkins (eds), ''Galen and the World of Knowledge'' (New York and Cambridge, 2009) (Greek Cultures in the Roman World). *{{cite book|editor1-last=Kudlien|editor1-first=Fridolf|editor2-last=Durling|editor2-first=Richard J.|title=Galen's method of healing : proceedings of the 1982 Galen Symposium|url=https://archive.org/details/galensmethodofhe0001gale|year=1991|publisher=Brill|location=Leiden|isbn=90-04-09272-2}} *{{cite book|last=Lloyd|first=G.E.R.|title=Methods and problems in Greek science|url=https://archive.org/details/methodsproblemsi0000lloy|year=1991|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=0-521-37419-7}} *{{cite book|last=Sarton|first=George|title=Galen of Pergamon|url=https://archive.org/details/galenofpergamon0000sart|year=1954|publisher=University of Kansas Press|location=Lawrence, KS}} *{{cite book|last=Walzer|first=Richard|title=Galen on Jews and Christians|url=https://archive.org/details/galenonjewschris0000rich|year=1949|publisher=Oxford University Press|location=London}} * Mark Grant, ''Roman Cookery'', which features recipes/ clinary advice interspersed through Galen's writings. (Serif, London, 2008). [http://www.serifbooks.co.uk/books/cookery/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140116150320/http://www.serifbooks.co.uk/books/cookery/ |date=2014-01-16 }} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{wikiquote}} * [http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=2008-12-24 }} * [http://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html ''Corpus Medicorum Graecorum'' editions online] * [http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Galen bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner |date=2012-07-12 }} * [http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm University of Virginia: Health Sciences Library. Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm |date=2007-12-10 }} * [http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 - History - Ancient surgery<!-- Bot generated title -->] * [http://www.uh.edu/engines/epi2097.htm Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Number 2097 - Constantine the African] * [http://www.britannica.com/eb/topic-223895/Galen-of-Pergamum Nutton V. Galen of Pergamum, Encyclopædia Britannica] * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galen: A biographical sketch. Medicina Antiqua] * [https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Chapter 5 - "The Final System: Galen"] * [http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon - Leben und Werk. ''Includes alphabetical list of Latin Titles''] * {{In lang|fr}} [http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Galien's works] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm |date=2015-09-23 }} digitized by the [http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm |date=2011-11-01 }}, see its digital library [http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm |date=2014-10-07 }}. * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hypertexts - Medicina Antiqua, University College London] ''(Commentary on Hippocrates' On the Nature of Man; On the Natural Faculties; Exhortation to Study the Arts: To Menodotus; On Diagnosis from Dreams)'' * [http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113223851/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html |date=2012-11-13 }} Website with a study on the ''Opera Omnia of Galen'' by the galenist Michael de Villanueva, and also the first description of the [[pulmonary circulation]] in his Manuscript of Paris in 1546. * ''Claudii Galeni opera omnia'' in ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821-1833 in [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 volumines]. {{Authority control|VIAF=44299175}} [[വർഗ്ഗം:റോമൻ തത്ത്വചിന്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രീക്ക് വൈദ്യശാസ്ത്രഞ്ജർ]] d8gcbeafvhyat5yz73dd4spxab95qjc 0 79419 4620502 3995704 2026-05-20T05:04:23Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620502 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jyotirao Phule}} {{Infobox Philosopher | region = തത്ത്വശാസ്ത്രം | era = തത്ത്വജ്ഞാനം, പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ട്. | image = Mphule.jpg | image_caption = Mahatma Phule | image_size = 150px | name = ജോതിബ ഗോവിന്ദറാവു ഫൂലെ | father =ഗോവിന്ദറാവു ഫൂലെ | mother = | spouse =[[സാവിത്രി ഫൂലെ]] | issue =യെശ്വന്ത്റാവു ജോതിറാവു ഫൂലെ | birth_date = ഏപ്രിൽ 11, 1827 | death_date = നവംബർ 28, 1890 | religion = [[സത്യശോധക് സമാജ്]],[[Deist]], [[Humanism]] | school_tradition = ഇന്ത്യൻ തത്ത്വശാസ്ത്രം | main_interests = [[Ethics]], [[മതം]],[[മനുഷ്യത്വം]] | influences = [[ബുദ്ധൻ]]{{·}}[[മോശ]] {{·}}[[യേശു]]{{·}}[[അശോകൻ]]{{·}}[[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]]{{·}}[[മുഹമ്മദ്]]{{·}}[[Kabir]] {{·}}[[Shivaji]] {{·}}[[Ram Mohan Roy]]{{·}}[[George Washington]] {{·}}[[Thomas Paine]]{{·}}[[Abraham Lincoln]]{{·}} [[Savitribai Phule]] {{·}}[[Thomas Jefferson]]{{·}}[[Benjamin Franklin]]{{·}}[[Martin Luther]]{{·}}[[Booker T. Washington]]{{·}}[[Mission (Christian)]]{{·}}[[Bible]]{{·}}[[Quran]]{{·}}[[Constitution of the United States of America]]{{·}}[[American Revolution]]{{·}}[[French Revolution]] | influenced = [[Bhimrao Ambedkar]]{{·}}[[Social Reform Movement in Maharashtra]]{{·}}[[Mahatma Gandhi]]{{·}}[[Shahu Maharaj]] {{·}}[[Nana Patil]] {{·}}[[A H Salunkhe]] {{·}}[[Savitribai Phule]] {{·}}[[Maharaja Sayajirao Gaekwad III]]{{·}}[[Chhagan Bhujbal]]{{·}} [[Prakash Ambedkar]]{{·}}[[Chiranjeevi]]{{·}}[[Panjabrao Deshmukh]]{{·}}[[Indian Independence Movement]] | signature = }} സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ്, ചിന്തകൻ, സന്നദ്ധപ്രവർത്തകൻ, എഴുത്തുകാരൻ, പണ്ഡിതൻ, പത്രാധിപൻ, ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞൻ, തത്ത്വജ്ഞാനി എന്നീ ബഹുമുഖരംഗങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞു നിന്ന പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽനിന്നുള്ള]] ഒരു വിപ്ലവകാരിയായിരുന്നു '''ജോതിബ ഗോവിന്ദറാവു ഫൂലെ''' (ഏപ്രിൽ 11, 1827 -നവംബർ 28, 1890). മഹാത്മ ജോതിബ ഫൂലെ എന്നും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു. ജോതിബ ഫൂലെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ കാന്തിജ്യോതി സാവിത്രിഭായ് ഫൂലെയും [[ഭാരതം|ഭാരതത്തിലെ]] സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ മുന്നണിപ്പോരാളികളായിരുന്നു. [[വിദ്യാഭ്യാസം]],[[കൃഷി]], എന്നീ രംഗത്തും [[ജാതിവ്യവസ്ഥ]] ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലും, സ്ത്രീജനങ്ങളുടേയും പ്രത്യേകിച്ച് വിധവകളായവരുടെ ഉന്നതിക്കായും [[തൊട്ടുകൂടായ്മ]] നിർമാർജ്ജനം ചെയ്യുന്നതിലും ജ്യോതിറാവു ഫൂലെയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർണ്ണായക സ്വാധീനം ചെലുത്തി. സ്ത്രീകളുടേയും താഴ്ത്തപ്പെട്ടവരുടേയും പ്രത്യേകിച്ച് ബഹുജൻ സമാജത്തിനും [[വിദ്യാഭ്യാസം]] നൽകുന്നതിനായുള്ള പ്രയത്നങ്ങളിലൂടയാണ്‌ ജ്യോതിറാവു ഫൂലെ അറിയപ്പെട്ടത്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ ഒരാളായിട്ടാണ്‌ അദ്ദേഹത്തെ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്. 1848 ൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പെൺകുട്ടികൾക്കയുള്ള സ്കൂൾ ജ്യോതിറാവു ഫൂലെയാണ്‌ സ്ഥാപിച്ചത്. 1873 സെപ്റ്റംബറിൽ ജ്യോതിറാവു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറച്ചു അനുയായികളോടൊത്ത് "[[സത്യ ശോധക് സമാജ്]]" (സത്യം തേടുന്നവരുടെ സംഘം)എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിച്ചു. സംഘടനയൂടെ ആദ്യ അധ്യക്ഷനും ഖജാൻ‌ജിയും അദ്ദേഹം തന്നെയായിരുന്നു. ബഹുജൻ വിഭാഗങ്ങൾ, ശൂർദ്രർ എന്നിവർക്ക് നേരെയുള്ള [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണ]] വിഭാഗത്തിന്റെ വിവേചനത്തെയും ചൂഷണത്തേയും തടയുകയും അതിൽ നിന്ന് അവരെ മോചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഈ സംഘടനയുടെ മുഖ്യലക്ഷ്യം. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== ===രചനകൾ=== *http://www.mahatmaphule.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426141021/http://www.mahatmaphule.com/ |date=2012-04-26 }} *http://www.unipune.ernet.in/chairs/mahatmaphule/literature.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508173651/http://www.unipune.ernet.in/chairs/mahatmaphule/literature.htm |date=2009-05-08 }} *http://www.mahatmaphule.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614081743/http://www.mahatmaphule.org/ |date=2013-06-14 }} *http://www.scribd.com/doc/30349/Mahatma-Phule *http://defeatpoverty.com/articles/Slavery%20Book/Bio%20of%20Phule.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331193135/http://defeatpoverty.com/articles/Slavery%20Book/Bio%20of%20Phule.pdf |date=2010-03-31 }} *http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=23&pmid=1&id=855 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103053622/http://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=23&pmid=1&id=855 |date=2011-01-03 }} *http://www.bollywoodhungama.com/news/2007/01/31/8770/index.html [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1827-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1890-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മറാഠികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ദലിത് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യ നീതി]] aeqsxi1j67sb60v5utss4yaninxr86z 0 89015 4620427 4287558 2026-05-19T18:36:07Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620427 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|GNU Hurd}} {{Infobox software | name = ഗ്നു ഹേർഡ്‌ | logo = [[പ്രമാണം:Hurd-logo.svg|96px]] | screenshot = [[പ്രമാണം:HURD Live CD.png|250px]] | caption = ഹേർഡ്‌ ലൈവ്‌ സീഡി | developer = [[Thomas Bushnell]]<br />[[Roland McGrath]]<br />[[Marcus Brinkmann]]<br />[[Neal Walfield]]<br />[[Samuel Thibault]] | latest release version = 0.8 | latest release date = {{release date|2016|05|18}} | programming language = | operating_system = [[ഗ്നു]] | genre = [[കേണൽ (കമ്പ്യൂട്ടിങ്)|കേണൽ]] | license = [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം]] | website = http://www.gnu.org/software/hurd/ }} മാച്ച്(Mach)കേർണലിനായി ഗ്നുവിന്റെ ഭാഗമായി എഴുതിയ [[മൈക്രോകേർണൽ]] സെർവറുകളുടെ ഒരു ശേഖരമാണ് '''ഗ്നു ഹേർഡ്‌'''.1990 മുതൽ ഇത് [[യുണിക്സ്]] കേർണലിനു<ref name="What Is the GNU Hurd">{{cite web |title=What Is the GNU Hurd? |work=[[GNU]] |url=https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/what_is_the_gnu_hurd.html |access-date=2010-03-04}}</ref>പകരമായി രൂപകല്പന ചെയ്യുകയും [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം|ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രത്തിന്]] കീഴിൽ [[free software|സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറായി]] പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്ത [[സ്വതന്ത്ര സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ സമിതി]]യുടെ കീഴിൽ ഗ്നു പ്രൊജക്‌റ്റ് വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. [[ലിനക്സ് കെർണൽ]] ഒരു പ്രായോഗിക പരിഹാരമാണെന്ന് തെളിഞ്ഞപ്പോൾ, ഗ്നു ഹർഡിന്റെ വികസനം മന്ദഗതിയിലായി, ചില സമയങ്ങളിൽ സ്തംഭനാവസ്ഥയും പുതുക്കിയ പ്രവർത്തനവും താൽപ്പര്യവും തമ്മിൽ മാറിമറിഞ്ഞു.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://thevarguy.com/open-source-application-software-companies/042015/30-years-hurd-lives-gnu-updates-open-source-|title=30 Years On, HURD Lives: GNU Updates Open Source Unix Kernel|last=Tozzi|first=Christopher|date=2015-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150424014208/http://thevarguy.com/open-source-application-software-companies/042015/30-years-hurd-lives-gnu-updates-open-source-|archive-date=2015-04-24|language=en}}</ref> ഗ്നു മാച്ച്(GNU Mach)[[microkernel|മൈക്രോകെർണലിൽ]]<ref name="What Is the GNU Hurd"/>പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം പ്രോട്ടോക്കോളുകളും സെർവർ പ്രക്രിയകളും (അല്ലെങ്കിൽ യുണിക്സ് ടെർമിനോളജിയിൽ ഡെമണുകൾ) ഹർഡിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പ്രവർത്തനക്ഷമത, സുരക്ഷ, സ്ഥിരത എന്നിവയിൽ യുണിക്സ് കേർണലിനെ മറികടക്കാൻ ഹർഡ് ലക്ഷ്യമിടുന്നു, അതേസമയം അതിനോട് വലിയ തോതിൽ പൊരുത്തപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗത യുണിക്സ് മോണോലിത്തിക്ക് കേർണൽ ആർക്കിടെക്ചറിനേക്കാൾ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഗ്നു പ്രോജക്റ്റ് മൾട്ടിസെർവർ മൈക്രോകേർണൽ <ref>{{cite web|url=https://www.gnu.org/software/hurd/faq/multiserver_microkernel.html |title=What is a Multiserver Microkernel? |publisher=Gnu.org |date=2013-04-13 |access-date=2015-08-11}}</ref>തിരഞ്ഞെടുത്തു,<ref name="advantages">{{cite web |title=advantages |work=[[GNU]] |url=https://www.gnu.org/software/hurd/advantages.html |access-date=2011-12-07}}</ref> 1980 കളിൽ ചില ഡെവലപ്പർമാർ ഇതിനുവേണ്ടി വാദിച്ചു.<ref name=":0"/> ==പേരും ലോഗോയും== 1991 ഡിസംബറിൽ, ഹർഡിന്റെ പ്രൈമറി അർക്കിടെക്ട് ഈ പേരിനെ പരസ്പരം ആവർത്തിച്ചുള്ള ചുരുക്കെഴുത്തായി വിശേഷിപ്പിച്ചു:<ref name="Koen Vervloesem, 2010">{{cite web |last=Vervloesem |first=Koen |date=July 7, 2010 |title=The Hurd: GNU's quest for the perfect kernel |publisher=[[LWN.net]] |url=https://lwn.net/Articles/395150/ |access-date=October 5, 2012}}</ref> {{quote|text="ഹർഡ്" എന്നതിന്റെ അർത്ഥം വിശദീകരിക്കാനുള്ള സമയമാണിത്. "ഹർഡ്" എന്നാൽ "ഹിർഡ് ഓഫ് യുണിക്സ്-റിപ്ലേസിംഗ് ഡെമൺസ്" എന്നാണ്. തുടർന്ന്, "ഹർഡ്" എന്നാൽ "ഹർഡ് ഓഫ് ഇന്റർഫേസുകൾ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഡെപ്ത്" എന്നാണ്. ഒരു ജോടി പരസ്പര ആവർത്തന ചുരുക്കെഴുത്തുകളാൽ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഞങ്ങളുടെ അറിവിൽ ഇവിടെയുണ്ട്.|author=തോമസ് (പിന്നെ മൈക്കൽ) ബുഷ്നെൽ}} ഹർഡും ഹിർഡും ഹെർഡ് എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദത്തിന്റെ ഹോമോഫോണുകൾ ആയതിനാൽ, കേർണൽ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഗ്നു ഹർഡ് എന്ന പൂർണ്ണമായ പേര് ഹെർഡ് ഓഫ് ഗ്നസ് എന്ന വാക്കുകളുടെ ഒരു പ്ലേയാണ്.<ref name="hurd-name">{{cite web |title=GNU Hurd: Origin of the Name |work=[[GNU]] |url=https://www.gnu.org/software/hurd/hurd/what_is_the_gnu_hurd/origin_of_the_name.html |access-date=2010-03-04}}</ref> <ref name="linux-and-gnu">{{cite web |date=2010-01-26 |title=Linux and the GNU Project |work=[[GNU]] |url=https://www.gnu.org/gnu/linux-and-gnu.html |access-date=2010-03-04 }}</ref> ലോഗോയെ ഹർഡ് ബോക്സുകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു, ഇത് ആർക്കിടെക്റ്റിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. ലോഗോ, നോഡുകൾ ഹർഡ് കേർണലിന്റെ സെർവറുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാഫാണ്, കൂടാതെ ഡയറക്‌ട് ചെയ്‌ത എഡ്ജുകൾ ഐപിസി(IPC)സന്ദേശങ്ങളാണ്.<ref name="Koen Vervloesem, 2010"/> == വികസന ചരിത്രം == [[Richard Stallman|റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാൻ]] 1983 സെപ്റ്റംബറിൽ ഒരു സ്വതന്ത്ര [[ഗ്നു]] ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം സൃഷ്ടിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഗ്നു പ്രോജക്റ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ കേർണൽ വികസനത്തിന് ആവശ്യമായ ഘടകങ്ങൾ എഴുതിയിരുന്നു: എഡിറ്റേഴ്സ്, ഷെൽ, [[compiler|കംപൈലർ]], [[ഡീബഗ്ഗിങ്ങ്|ഡീബഗ്ഗർ]] തുടങ്ങിയവ. 1989-ഓടെ, [[ഗ്നൂ സാർവ്വജനിക അനുവാദപത്രം|ഗ്നു ജിപിഎൽ]] നിലവിൽ വന്നു, [[kernel|കേർണൽ]] മാത്രമായിരുന്നു പ്രധാന ഘടകം.<ref name="Richard Hillesley, 2010">{{cite web |last=Hillesley |first=Richard |title=GNU HURD: Altered visions and lost promise | date=June 30, 2010 |url=http://www.h-online.com/open/features/GNU-HURD-Altered-visions-and-lost-promise-1030942.html |access-date=October 1, 2012}}</ref><ref name="linux-and-gnu"/> എംഐടിയുടെ ലബോറട്ടറി ഫോർ കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിലെ (എൽസിഎസ്) പ്രൊഫസർ സ്റ്റീവ് വാർഡും സംഘവും വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഗവേഷണ ട്രിക്സ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 1986-ൽ കേർണൽ വികസിപ്പിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ച ശേഷം 1990-ൽ ഹർഡിന്റെ വികസനം ആരംഭിച്ചു.<ref name="hurd-hist">{{cite web |title=The GNU Hurd History, 'How it Started' |work=[[GNU]] |url=https://www.gnu.org/software/hurd/history.html |access-date=2006-08-27 |archive-date=2024-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240705152046/https://www.gnu.org/software/hurd/history.html |url-status=dead }}</ref> പ്രാരംഭ ഹർഡ് ആർക്കിടെക്റ്റായ തോമസ് ബുഷ്നെൽ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അവരുടെ ആദ്യകാല പദ്ധതി 4.4 ബിഎസ്ഡി-ലൈറ്റ് കേർണൽ പൊരുത്തപ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നു, കൂടാതെ, "ഇത് ഗംഭീരമായി വിജയിക്കുമെന്നും ലോകം വളരെ വ്യത്യസ്തമായ സ്ഥലമായിരിക്കുമെന്നും എനിക്ക് ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാണ്.<ref name="hurd-and-bsdi">{{cite web |last=Salus |first=Peter |author-link=Peter H. Salus |title=The Daemon, the GNU and the Penguin |url=http://www.groklaw.net/article.php?story=20050727225542530 |access-date=2006-08-08 |archive-date=2023-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710085615/http://www.groklaw.net/article.php?story=20050727225542530 |url-status=dead }}</ref> 1987-ൽ റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാൻ കാർണഗീ മെലോൺ സർവകലാശാലയിൽ റിച്ചാർഡ് റാഷിദ് വികസിപ്പിച്ച മാച്ച്(Mach) മൈക്രോകേർണൽ ഉപയോഗിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. സിഎംയു മാച്ച് കോഡ് അനുയോജ്യമായ ലൈസൻസിന് കീഴിൽ പുറത്തിറക്കുമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ അനിശ്ചിതത്വം കാരണം ഇതിന്റെ വികസനം മൂന്ന് വർഷം വൈകിയിരുന്നു.<ref name="hurd-hist" /> {{Fossportal}}{{GNU}}{{FOSS}}{{Foss-stub}} ==അവലംബം== [[വർഗ്ഗം:ഗ്നു പദ്ധതി]] [[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] r4g9byenrnmhkkxoixvf9x1g86dumdm 3 112911 4620405 4620237 2026-05-19T18:06:25Z Ranjithsiji 22471 /* എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4620405 wikitext text/x-wiki == കാരാളർ == [[സംവാദം:കാരാളർ]] ശ്രദ്ധിക്കുക. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 03:13, 16 ജൂൺ 2010 (UTC) == അവലംബം == അഭിലാഷ് ടോമിയെക്കുറിച്ചുള്ള താളിൽ ഇപ്പോൾ വന്നിട്ടുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെയാണ് ചേർക്കേണ്ടത്. അവലംബം ചേർക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|ഇവിടെ]] നോക്കി മനസ്സിലാക്കുക. സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:47, 2 മേയ് 2013 (UTC) :അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനകത്തു തന്നെ നൽകാമോ? (ഉ.[[കേൾക്കാനുള്ള അവകാശ നിയമം]]) മുകളിലത്തെ ലിങ്കിൽ എങ്ങനെയാണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അത് മനസ്സിലായില്ലെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:26, 7 മേയ് 2013 (UTC) ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ മതിയായ സമയമെടുക്കാത്തതിന്റെ കുഴപ്പമാണ്.ഒന്നു കൂടി ശ്രമിച്ചുനോക്കട്ടെ.അല്ലെങ്കിൽ കോൺടാക്ട് ചെയ്യാംAkbarali 12:44, 7 മേയ് 2013 (UTC) :മതി, പതുക്കെ മതി. കുറച്ച് പ്രധാന ലേഖനങ്ങൾ എടുത്ത് അവയുടെ തിരുത്തൽ താൾ തുറന്ന് പരിശോധിക്കുക. അവലംബം, ചിത്രങ്ങൾ, വിന്യാസം തുടങ്ങിയവ മനസ്സിലാക്കാം. അത് അനുകരിച്ച്/പകർത്തി ഒട്ടിച്ച് നാം തുടങ്ങുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താം. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 15:38, 7 മേയ് 2013 (UTC) == സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ == [[സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|ഈ താൾ]] കാണുക.--[[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 04:35, 13 ജൂലൈ 2013 (UTC) ==ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ== [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#അഫ്‌സൽ|ഇവിടെ]] താങ്കൾ ഒരു ലേഖനത്തിന് അപേക്ഷ നൽകിയതായി കാണുന്നു. ഈ അപേക്ഷയ്ക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത ആവശ്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ വ്യക്തി ആരാണെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/വ്യക്തികൾ]] എന്ന നയമനുസരിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയത ഉണ്ടോ എന്നതും സംശയാസ്പദമാണ് (തിരച്ചിലിൽ സ്രോതസ്സുകൾ ലഭിക്കാത്തതാണ് സംശയത്തിനു കാരണം). അപേക്ഷ കൂടുതൽ വിശദമാക്കുകയോ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന സ്രോതസ്സുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയോ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ 14 ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ അപേക്ഷ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:51, 16 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#പന്തല്ലൂർ}} ==[[ഭ്രംശനം]]== ഇങ്ങനെയൊരു ലേഖനത്തിന്റെ അപേക്ഷ താങ്കൾ നൽകിയതായി കണ്ടു. ഇതിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് എന്താണ്? ഏത് വിഷയത്തെ സംബന്ധിച്ച സാങ്കേതിക പദമാണിത്? ഇങ്ങനെയുള്ള വിവരങ്ങളെന്തെങ്കിലും ചേർത്താൽ ലേഖനം നിർമിക്കുന്നവർക്ക് സൗകര്യപ്രദമായിരിക്കും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 10:41, 24 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|സംവാദം:നഗാരം}} ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Akbarali|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 22:20, 15 നവംബർ 2013 (UTC) {| style="border: 1px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;" |rowspan="2" valign="middle" style="padding: 0px 5px;"|[[File:WSALP2013.jpg|60px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 10px 5px 0px 5px; vertical-align: middle; color: #000000;" | '''വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 10px 5px; color: #000000;" |[[വിക്കിപീഡിയ:WS2013TY|2013-ലെ വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത് പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച/വികസിപ്പിച്ച താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം സ്നേഹപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നത് ---[[ഉപയോക്താവ്:Mpmanoj|Mpmanoj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mpmanoj|സംവാദം]]) 16:34, 9 ജനുവരി 2014 (UTC) |} == സ്വതേ റോന്തു ചുറ്റൽ == {{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}} [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]] നമസ്കാരം Akbarali, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=rights&user=&page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 12:51, 15 ജൂൺ 2014 (UTC) == വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> ----'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:37, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC) {{Tb|സംവാദം:നിലമ്പൂർ പാട്ടുത്സവം}} == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 22:32, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == മലബാർ കുരുമുളക് == കുരുമുളകിനങ്ങൾ കുറേയുണ്ട്.ഭൂമിശാസ്ത്രസൂചികയായ മലബാർ കുരുമുളകിന് പുതിയ താളുണ്ടാക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്. തിരുത്ത് റിവേർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 17:25, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ റീഡയറ്ക്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് [http://%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%95%E0%B5%8D Black Peppe] ഈ പേജിലേക്കാണ്.അതിൻറെ മലയാളം നോക്കിയപ്പോൾ കിട്ടിയ പേജ് ആയതുകൊണ്ടാണ് [[കുരുമുളക്|കുരുമുളക്r]] ലേഖനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്.മലബാർ കുരുമുളകായി വേറിട്ട് നിർത്താൻ മാത്രം ഉള്ളടക്കമുണ്ടെങ്കിൽ അതു തന്നെയാണ് നല്ലത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:24, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:46, 27 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:08, 2 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:01, 17 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == പരിഭാഷകൾ == താങ്കൾ ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് പല താളുകൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. വളരെ നന്ദി. പരിഭാഷ ചെയ്യുമ്പോൾ ലിങ്കുകളൊന്നും ചേർത്തു കാണുന്നില്ല. ആ സംവിധാനത്തിൽ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കാൻ കഴിയും. ഇതു മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ആനിമേഷൻ : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/CXLinkTool_Demo.gif കണ്ടു നോക്കൂ. കൂടാതെ https://www.youtube.com/watch?v=nHTDeKW3hV0 എന്ന വീഡിയോയും സഹായിച്ചേക്കും. --[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 04:17, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 06:12, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? Reportershan 06:02, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 07:55, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do.. Thanks ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 11:15, 10 മാർച്ച് 2016 (UTC) == താരകം == {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[User:Arunsunilkollam|'''<font color="#008000"><b> അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം</b></font>''']] [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]] 01:42, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC) }} == അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ് == [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ്]] ഇതിൽ വല്ല താല്പര്യവും ഉണ്ടോ--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 14:24, 2 മേയ് 2016 (UTC) == സലഫി == [[സംവാദം:സലഫി]] എന്ന സംവാദ താളിലെ ''തലക്കെട്ട്‌'' എന്ന ഉപവിഭാഗം ചർച്ച ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. - <font style="font-family: Zapfino, Segoe Script">[[User:ArtsRescuer|<font color="blue">'''കലാരക്ഷകൻ'''</font>]] (</font><font style="font-family: Papyrus">[[User talk:ArtsRescuer|<font color="green">എന്നോട് പറയൂ...]]</font></font></font>) 10:29, 6 മേയ് 2016 (UTC) ശ്രമിക്കാം----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 13:36, 8 മേയ് 2016 (UTC) ==ഗുർദാസ്പൂർ== {{Tb|സംവാദം:ഗുർദാസ്പൂർ}} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:54, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 02:28, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC) ==Barnstar== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-1.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Akhbarali<br/><br/>On behalf of the #100wikidays challenge family, I am happy to grant you this special barnstar as an appreciation for your valuable contributions within the #100wikidays challenge!<br/>Keep up the good work and We hope to see you in another tour soon<br/>Thank you!<br/><br/>--[[User:Mervat Salman|Mervat Salman]] ([[User talk:Mervat Salman|talk]]) 17:53, 24 October 2016 (UTC) |} == വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു. പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&action=edit&section=4 |class=mw-ui-progressive}} </div> </noinclude>[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:16, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 അവസാന ഘട്ടം == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി പേരു ചേർത്തിരുന്നുവല്ലോ. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കാനായി ഇനി 5 ദിവസം കൂടിയേയുള്ളൂ. ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ എഴുതുക. 4ലേഖനങ്ങൾ 300 വാക്കുകൾ ഉള്ളതായിരിക്കണം. ഏഷ്യയിലെ ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തെപ്പറ്റിയായിരിക്കണം ഇന്ത്യയ്ക്കുവെളിയിലുള്ള വിഷയമായിരിക്കണം എന്നിവയാണ് നിബന്ധനകൾ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ എന്ന് --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:29, 25 നവംബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == Nikolai Noskov == Hello dear Akbarali! Can you make an article in Malayalam language about singer ([[:en:Nikolai Noskov]])? If you make this article, I will be very grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.204.244|178.71.204.244]] 20:48, 18 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == നികൊലയ് നൊസ്കൊവ് == ഹലോ പ്രിയപ്പെട്ടവനേ Akbarali! You can translate article in your Malayalam-language about singer [[en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you make this article i will be grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.168.11|178.71.168.11]] 15:24, 28 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! == Hi, Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! I hope you had as fun as we did! If you could take a minute to answer [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHoVkx2n_Xuc0ojbqIWpj4tb8GlreHRiAQ5JcZf6Odufl8-w/viewform?usp=sf_link our survey], we would be very grateful. Your answer will help us improve our Challenges in the future. Best, [[ഉപയോക്താവ്:John Andersson (WMSE)|John Andersson (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:John Andersson (WMSE)|സംവാദം]]) 08:09, 2 ജൂൺ 2017 (UTC) == COH Challenge == Hi! Thank you for your contribution to the UNESCO Challenge a couple of months ago. I don't know if you have noticed, but there is a new competition starting tomorrow, that is co-arranged by UNESCO and Wikimedia Sverige – the [[meta:COH Challenge|COH Challenge]]. This time, the purpose is to get as many of the images uploaded as part of the [[meta:Connected Open Heritage|Connected Open Heritage]] project (e.g. of world heritage sites, the images can be [[meta:Connected_Open_Heritage_Challenge/List|found here]]) as possible to be used in Wikipedia articles (however, at most five images – with caption – per article). I hope you want to participate! :) Best, [[ഉപയോക്താവ്:Eric Luth (WMSE)|Eric Luth (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Eric Luth (WMSE)|സംവാദം]]) 15:07, 30 ജൂൺ 2017 (UTC) Will try --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/45.125.117.82|45.125.117.82]] 14:29, 6 ജൂലൈ 2017 (UTC) == ഏഷ്യൻ മാസം 2017 ലേഖനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാൻ == [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2017|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നതിനു നന്ദി. താങ്കൾ തയ്യാറാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2017-ml ഇവിടെ] '''സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്'''. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കുവാൻ ഇനി 10 ദിവസങ്ങൾ മാത്രം. താങ്കൾ ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. {{കൈ}} ആശംസകൾ...- '''[[User:Arunsunilkollam|<span style="background: #444; color:white;padding:2px;">അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം </span>]] [[User talk:Arunsunilkollam|<span style="background: #1804f4; color:white; padding:2px;">സംവാദം</span>]]''' 02:07, 20 നവംബർ 2017 (UTC) == വിക്കിയെ കുറിച്ച് == ഞാൻ വിക്കി മലയാളത്തിൽ ഇന്ന് അംഗമായ ഒരാളാണു. എനിക്ക് ഇതിനെ കുറിച്ച് അധികം അറിയില്ല. കുറെ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യണം എന്ന് താല്പര്യമുണ്ട്. എനിക്ക് എങ്ങനെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യാം..? എന്നെ സഹായിക്കാമോ..? swalihcmd 09:01, 21 നവംബർ 2017 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 04:00, 23 നവംബർ 2017 (UTC) == autoed == താങ്കൾ ചെയ്ത [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ടിപ്പു_സുൽത്താൻ&curid=279944&diff=2867452&oldid=2867439 ഈ തിരുത്തിൽ] എഡിറ്റ് സമ്മറിയായി '''Cleaned up using AutoEd)''' എന്നു കാണുന്നു. ഇത് എന്താണ് സംഭവമെന്ന് അറിയണമെന്നുണ്ട്. ഒന്നു ചുരുക്കി പറയാമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 11:08, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ഓരോ ലേഖനത്തിലും അധികമായി വരുന്ന സ്പേസുകൾ, ഒരേ വാക്കിൻറെ അടുത്ത് വരുന്ന ഇരട്ടിപ്പുകൾ എല്ലാം ശരിയാക്കാനുള്ള വൃത്തിയാക്കൽ പരിപാടിയാണ് AutoEd ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്നത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:47, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) :അതുകൊള്ളാല്ലോ... ഞാനും ഇനിമുതൽ അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. മറുപടി നൽകിയതിനു നന്ദിയുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 08:37, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) നന്ദി അരുൺ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 10:10, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ::വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെയൊക്കെ സംഭവങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഇപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. ബ്രൗസറിൽ തന്നെ ഓട്ടോമേറ്റഡ് എഡിറ്റ്സ് വരുത്താനുള്ള വിദ്യ ഞാൻ കുറേ നാൾ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ അതിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുവാൻ സഹായിച്ചത് താങ്കളുടെ ആ എഡിറ്റാണ്. autoed സ്ക്രിപ്റ്റ് എനിക്ക് വളരെയേറെ ഇഷ്ടമായി. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Arunsunilkollam/sandbox&curid=411609&diff=2868852&oldid=2868850 സംഭവം കൊള്ളാം]{{കൈ}}.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 07:56, 2 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC) == താളുകളെ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ == പ്രിയ Akbarali,<br> താങ്കൾ [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ [[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%85%E0%B5%BD_%E0%B4%AC%E0%B4%96%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86_%E0%B4%89%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82&type=revision&diff=2913362&oldid=2913358&diffmode=source ഈ]] തിരുത്തലിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. യാതൊരു കാരണവശാലും ഇൻഫോബോക്സ് ചേർക്കുമ്പോൾ '=' ചിഹ്നത്തിന് ഇടതുവശത്തെ വാക്യങ്ങൾ മലയാളീകരിക്കരുത്. അങ്ങനെ മലയാളീകരിച്ചാൽ അവ 'Pages using infobox event with unknown parameters' എന്ന വർഗ്ഗത്തിലേക്ക്' വരും. അതിനാൽ ഈ കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 15:30, 7 ഡിസംബർ 2018 (UTC) തീർച്ചയായും. --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 03:47, 10 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനം [[പ്രധാന താൾ|പ്രധാന താളിലെ]] '''പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്''' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഇന്ന് ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ആശംസകൾ! -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:27, 11 ഡിസംബർ 2018 (UTC) സന്തോഷം റസിമാൻ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 05:17, 13 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == [[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 12:39, 10 ജനുവരി 2019 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&action=edit&section=5 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) </div> </div> </div> ==താങ്കളുടെ അഭിപ്രായമറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു== നമസ്കാരം {{SUBJECTPAGENAME}}, മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി പരിഭാഷാ സൗകര്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഭാഷാ ടീം [[:mw:Content translation/Boost|മുൻകൈ]] എടുക്കുന്നു. [[:mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷാ ഉപകരണം]] ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്. താങ്കളുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹതാളിലോ mediawiki.org വെബ്‌സൈറ്റിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക ([[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിലെ_പരിഭാഷാ_പിന്തുണ_മെച്ചപ്പെടുത്തൽ]]). ഭാഷാ ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച്, നന്ദി! --[[ഉപയോക്താവ്:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Elitre (WMF)|സംവാദം]]) 16:20, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:10, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:27, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:58, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:10, 12 ഡിസംബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==പട്ടിക പരീക്ഷണം== ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;"></div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]] <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:21, 19 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. <!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]] എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines. Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---> <!-- Template:afd-notice --> [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:32, 26 മാർച്ച് 2020 (UTC) == വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു == പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Akbarali}} വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം. നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:46, 2 ജൂൺ 2020 (UTC) ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക. == [[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 06:41, 1 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) ==test== <nowiki>{{Wikidata list|</nowiki>'''sparql'''=  <code>SELECT ?item WHERE {</code>  <code>?item wdt:P31 wd:Q39715 .</code>  <code>?item (wdt:P131)* wd:Q55</code>  <code>}</code> |'''columns'''=label:Article,description,p131:Place,P580,P582,p625,P18 |'''section'''= |'''min_section'''= |'''sort'''=label |'''links'''=text |'''thumb'''=128 |'''autolist'''=fallback |'''references'''=all|'''summary'''=itemnumber|…}} ... (This will be overwritten by ListeriaBot) ... <nowiki>{{Wikidata list end}}</nowiki> == [Small wiki toolkits] Workshop on "Debugging/fixing template errors" - 27 March 2021 (Saturday) == Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on "Debugging/fixing template errors" will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.) Details of the workshop are as follows: *Date: 27 March *Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST) *Languages supported: English and Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 13:03, 23 മാർച്ച് 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21249539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Small wiki toolkits] Workshop on Workshop on "Designing responsive main pages" - 30 April (Friday) == As part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, we would like to inform you about the third workshop of this year on “Designing responsive main pages”. During this workshop, we will learn to design the main page of a wiki to be responsive. This will allow the pages to be mobile-friendly, by adjusting the width and the height according to various screen sizes. Participants are expected to have a good understanding of Wikitext/markup and optionally basic CSS. Details of the workshop are as follows: *Date: 30 April 2021 (Friday) *Timing: [https://zonestamp.toolforge.org/1619785853 18:00 to 19:30 (India / Sri Lanka), 18:15 to 19:45 (Nepal), 18:30 to 20:00 (Bangladesh)] *Languages supported: English, Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/zfs-qfvj-hts If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Designing_responsive_main_pages|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 05:53, 24 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == SWT South Asia Workshops: Feedback Survey == Thanks for participating in one or more of [[:m:Small wiki toolkits/South Asia/Workshops|small wiki toolkits workshops]]. Please fill out this short feedback survey that will help the program organizers learn how to improve the format of the workshops in the future. It shouldn't take you longer than 5-10 minutes to fill out this form. Your feedback is precious for us and will inform us of the next steps for the project. Please fill in the survey before 24 June 2021 at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSePw0eYMt4jUKyxA_oLYZ-DyWesl9P3CWV8xTkW19fA5z0Vfg/viewform?usp=sf_link. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:51, 9 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==test pages== == തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ == സുഹൃത്തെ Akbarali, വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']]. നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Indic Hackathon | 20-22 May 2022 + Scholarships == Hello {{PAGENAME}}, <small>''(You are receiving this message as you participated previously participated in small wiki toolkits workshops.)''</small> We are happy to announce that the [[:m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] will be organizing [[:m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[:mw:Wikimedia Hackathon|Wikimedia Hackathon]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May. The regional event will be an in-person event taking place in Hyderabad. As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen at <span class="plainlinks">https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Hackathon_2022</span>. We have full scholarships available to enable you to participate in the event, which covers travel, accommodation, food and other related expenses. The link to scholarships application form is available on the event page. The deadline is 23:59 hrs 17 April 2022. Let us know on the event talk page or send an email to {{email|contact|indicmediawikidev.org}} if you have any questions. We are looking forward to your participation. Regards, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:43, 12 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=23135275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - January 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentythird newsletter, covering January 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 11, 13, 14 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|19 February - User group meeting]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230115|15 January - User group meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[c:Commons:Wiki_Loves_Plants|Wiki Loves Plants]] (SDG 14) * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [[w:en:Wikipedia:Meetup/Dunedin_5|The 2023 Bug of the Year Edit-a-thon]] (SDG 14) * Past: [https://dicare.toolforge.org/lexemes/challenge.php?id=74 Lexeme challenge Urology] (SDG 3) * Past: [[w:sv:Wikipedia:Veckans_tävling/Grodor_versus_ödlor|Swedish Wikipedia weekly challenge - Frogs versus lizards]] (SDG 14) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/December_2022/Contents/New_Zealand_report#Three_hundred_episodes_of_Critter_of_the_Week|Three hundred episodes of Critter of the Week]] (SDG 14) * Past: [https://zenodo.org/record/7521891#.Y9p6MdLMKw4 Wikidata Queries around the SARS-CoV-2 virus and pandemic] (SDG 3) * Past: [[m:Women_in_Climate_Change_2022|Women in Climate Change 2022]] (SDG 5 & 13) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/05/the-stories-behind-the-wiki-loves-earth-2022-photos-from-turkiye/ The stories behind the Wiki Loves Earth 2022 photos from Türkiye] (SDG 14) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/05/announcing-our-funding-support-from-the-patient-centered-outcomes-research-institute-pcori/ Announcing our funding support from the Patient-Centered Outcomes Research Institute (PCORI)] (SDG 3) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/04/jumping-for-science-how-wikipedia-assignments-inspire-stem-students/ Jumping for science: how Wikipedia assignments inspire STEM students] (SDG 14) * [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Birds_of_NYC_Photo_Contest/Winners|Birds of NYC Photo Contest Winners announced!]] (SDG 14) * [https://anchor.fm/civichackerpodcast/episodes/Using-Wikidata-to-Connect-Constituents-With-Their-Government-e1or922 Using Wikidata to Connect Constituents With Their Government] (SDG 16) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/23/wiki-loves-earth-2022-presents-the-winners-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment/ Wiki Loves Earth 2022 presents the winners of the special nomination “Human rights and environment”!] (SDG 10 & 14) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/19/equity-diversity-inclusion-in-affiliate-governance/ Equity, diversity & inclusion in affiliate governance] (SDG 5 & 10) '''Resources''' * [https://www.databricks.com/blog/2023/01/26/building-life-sciences-knowledge-graph-data-lake.htmlBuilding a Life Sciences Knowledge Graph with a Data Lake] (SDG 3) '''Videos''' * [https://www.youtube.com/watch?v=_HW6YxXRL18 Editor uses Wikidata to find new uses for existing drugs and speed up approval process for new treatments] (SDG 3) * [[c:File:WikiForHumanRights_Information_Session_2023.webm|WikiForHumanRights Information Session]] (SDG 10) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_birds_of_Tuvalu|List of birds of Tuvalu]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Laos|List of World Heritage Sites in Laos]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Bangladesh|List of World Heritage Sites in Bangladesh]] (SDG 11) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11429|NIP]] (SDG 16) * [[d:Property:P11402|NSR doctor ID]] (SDG 3) * [[d:/Property:P11430|UniProt disease ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11446|Strazha ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11500|United States House of Representatives ID]] (SDG 16) </div> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 16:25, 1 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24426147 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfourth newsletter, covering February 2023. This issue has news related to SDGs 2, 3, 7, 10, 11, 13, 14, 15 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|2023-03-05 User group meeting]] (SDG all) * [[m:2023-03-19 User group meeting|Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[wikimania:2023:Program/Submissions|Suggest "Environmental sustainability and climate crisis" topics for Wikimania]] (SDG all) * Ongoing: [[m:Africa_Environment|Africa Environment WikiFocus]] (SDG 13) * Past: [https://www.eventbrite.com/x/edit-for-climate-change-wikipedia-editathon-registration-526291811977 Edit for Climate Change: Wikipedia Editathon] (SDG 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Organize|Capacity Building Sessions on "Tools for Finding the Right Articles" and "Building Article List with Petscan"]] (SDG 10 & 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Resources|Regional Office Hours for Africa and Maghreb Regions]] (SDG 10 & 13) '''News''' * [https://observablehq.com/@thadk/garden NCBI breakdown of common garden foods with photographs by Phytotheca] (SDG 2) '''Resources''' * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Sweden_report|3000 Arctic images]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Content_Partnerships_Hub_report|SMART-Servier Medical Art upload]] (SDG 3) '''Research''' * [https://fosdem.org/2023/schedule/event/sustainability/ Open Source in Environmental Sustainability] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11576|Norwegian war prisoner detention camp ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11587|Iowa legislator ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11610|National Grid Balancing Mechanism unit ID]] (SDG 7) '''Wikidata query examples''' * [https://w.wiki/5Vu8 Map of disasters by type] (SDG 11) '''Featured articles''' * English Wikipedia: [[w:en:South_Asian_river_dolphin|South Asian river dolphin]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Sri_Lanka|List of World Heritage Sites in Sri Lanka]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_lamiid_families|List of lamiid families]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> File:%D0%A2%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%96.jpg|Three horses (SDG 15) File:Hunter_baby_chameleon.jpg|Hunter baby chameleon (SDG 15) File:Rice_paper_butterfly_%2816709%29.jpg|Rice paper butterfly (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28top_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (top view) (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28side_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (side view).jpg (SDG 15) File:Mockingbird_on_the_North_Lake_Trail_%2836851%29.jpg|Mockingbird on the North Lake Trail (SDG 15) File:Striated_Pardalote_0012.jpg|Striated Pardalote (SDG 15) File:Kleines_Wiesenv%C3%B6gelchen_am_Morgen.jpg|Wiesenvögelchen (SDG 15) File:Immature_herring_gull_%2816259%29.jpg|Herring gull (SDG 15) File:Northern_shoveler_male_in_Marine_Park_%2833296%29.jpg|Northern shoveler (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 മാർച്ച് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24647320 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfifth newsletter, covering March 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230305|User group meeting 2023-03-05]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [https://diff.wikimedia.org/2023/03/30/join-the-wikiforhumanrights-campaign-and-contribute-knowledge-that-connects-human-rights-with-solutions-for-a-sustainable-future/ WikiForHumanRights] (SDG 10 & 13) * Upcoming: April 19 - [[m:Translat-a-thon/NYC/2023|LaGuardia Community College Earth Day Translatathon with Casa de las Américas NYC]] (SDG 13) * Upcoming: April 22 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_2023_Bushwick|Earth Day 2023 Edit-a-thon Environment of Brooklyn Focus with Sure We Can]] (SDG 13) * Upcoming: April 23 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_Wiknic|Earth Day Wiknic NYC]] (SDG 13) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/WMF_GLAM_report|Gender and culture related event to test image suggestions on Wikipedia]] (SDG 5) * Past: [[m:Feminism_and_Folklore_2023|Feminism and Folklore 2023]] (SDG 5) * Past: [[m:Edit_a_thon/artfeminism-edit-a-thon-for-nigerian-female-artists-2023|Art+Feminism edit-a-thon for Nigerian female artists]] (SDG 5) '''News''' * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/08/putting-our-energy-into-wikipedia-as-climate-action/ Putting our energy into Wikipedia as climate action] (SDG 13) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/07/how-artfeminism-is-using-wikipedia-to-promote-equity-in-the-art-world/ How Art+Feminism is using Wikipedia to promote equity in the art world] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/New_Zealand_report|Biodiversity Heritage Library and Wikidata]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/USA_report|Black history month and more]] (SDG 10) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/14/women-do-news-tackling-the-gender-divide-in-journalism-through-wikipedia/ Women Do News: Tackling the Gender Divide in Journalism Through Wikipedia] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/17/wiki-loves-earth-2023-is-starting/ Wiki Loves Earth 2023 is starting!] (SDG 15) * [https://medium.com/@openheritagefoundation/the-quest-to-close-the-gender-gap-on-wikipedia-continues-five-year-anniversary-with-feminism-ebd7a3b3185e The Quest to Close the Gender Gap on Wikipedia Continues; Five-Year Anniversary with Feminism & Folklore] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/28/wikigap-malaysia-2023-empowering-women-in-indigenous-languages/ WikiGap Malaysia 2023: Empowering women in indigenous languages] (SDG 5) * [https://www.canarymedia.com/articles/climate-crisis/wikipedia-has-a-climatetech-problem Wikipedia has a climatetech problem] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11623|NCI Drug Dictionary ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11649|Malaysia Federal Legislation act ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11650|Moscow University Herbarium ID]] (SDG 15) * [[d:Property:P11666|Norwegian Petroleum Directorate field ID]] (SDG 13) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_Saxifragales_families|List of Saxifragales families]] (SDG 15) * English Wikipedia: [[w:en:Red-throated_wryneck|Red-throated wryneck]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Ourapteryx_yerburii_ssp._specimens_and_male_genitalia.jpg|Ourapteryx yerburii ssp. specimens and male genitalia (SDG 15) Pterophorus_pentadactyla_-_Keila.jpg|Pterophorus pentadactyla (SDG 15) Wood_duck_drake_%2886815%29.jpg|Wood duck drake (SDG 15) Cardinal_%2886755%29.jpg|Cardinal (SDG 15) Bunten_Kronwicke_%28Securigera_varia%29_Bl%C3%BCte-20200626-RM-173640.jpg|Bunten Kronwicke (Securigera varia) (SDG 15) Neubrunn_Steinbruch_Blutrote_Heidelibelle_%28Sympetrum_sanguineum%29_8262082.jpg|Sympetrum sanguineum (SDG 15) Boerenkrokus_%28Crocus_tommasinianus%29_28-02-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Crocus tommasinianus (SDG 15) Papaya_-_longitudinal_section_close-up_view.jpg|Papaya - longitudinal section close-up view (SDG 15) Aphantopus_hyperantus_-_Keila.jpg|Aphantopus hyperantus (SDG 15) Australian_Zebra_Finch_0A2A3013.jpg|Australian Zebra Finch (SDG 15) Melospiza_melodia_JRVdH_03.jpg|Melospiza melodia (SDG 15) Roadside_hawk_%28Rupornis_magnirostris_griseocauda%29_eating_speckled_racer_%28Drymobius_margaritiferus%29_Orange_Walk.jpg|Roadside hawk (Rupornis magnirostris griseocauda) eating speckled racer (Drymobius margaritiferus) (SDG 15) Black_iguana_%28Ctenosaura_similis%29_Cayo.jpg|Black iguana (Ctenosaura similis) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28side_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (side view) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28dorsal_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (dorsal view) (SDG 15) Fr%C3%BChlings-Knotenblume_%28Leucojum_vernum%29-20230220-RM-161056.jpg|Frühlings-Knotenblume (Leucojum vernum) (SDG 15) Ocellated_turkey_%28Meleagris_ocellata%29_male_Peten.jpg|Ocellated turkey (Meleagris ocellata) male (SDG 15) Geoffroy%27s_spider_monkey_%28Ateles_geoffroyi_yucatanensis%29_Peten_2.jpg|Geoffroy's spider monkey (Ateles geoffroyi yucatanensis) (SDG 15) Bessen_van_een_Ophiopogon_planiscapus_%27Niger%27._28-02-2023._%28d.j.b%29.jpg|Ophiopogon planiscapus (SDG 15) Protaetic_cuprea_ignicollis_2023-03-22_IZE-066.jpg|Protaetic cuprea ignicollis (SDG 15) Monarch_butterflies_%28Danaus_plexippus_plexippus%29_Piedra_Herrada_2.jpg|Monarch butterflies (Danaus plexippus plexippus) (SDG 15) Cepaea_nemoralis_Paarung-20230314-RM-110511.jpg|Cepaea nemoralis (SDG 15) Wiesen_Pippau_%28Crepis_biennis%29-20220624-RM-123950.jpg|Crepis biennis (SDG 15) Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) Cayo.jpg|Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) (SDG 15) Trifolium_spadiceum_-_Niitv%C3%A4lja.jpg|Trifolium spadiceum (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 07:42, 1 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24816279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-sixth newsletter, covering April 2023. This issue has news related to SDGs 2, 4, 5, 6, 11, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting 2023-05-07]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20230402|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_the_Challenge|WikiForHumanRights 2023 International Writing Contest]] (SDG 13, 14, 6) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_Community_Events|WikiForHumanRights 2023 local community events]] (SDG 13, 15, 14, 6) * Ongoing: [[m:Wiki_Climate_Campus_Tour_Nigeria|WikiCampusTourNigeria Project]] (SDG 6, 13, 14, 15) * Upcoming (and past): [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Kvinnor,_arkitektur_och_design|Women, architecture and design]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Albania_report|WikiGap Tirana 2023, Albania]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|BBC 100 women editathon]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Kosovo_report|WikiGAP in Prishtina]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Switzerland_report|15 Days of French women writers]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:Meetup/DC/TSU_USF_Women%27s_History_Month_Wikipedia_Edit-a-thon|TSU USF Women's History Month Wikipedia Edit-a-thon]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:WikiProject_Smithsonian_AWHI/Meetup/Crafting_a_Better_Wikipedia:_Women_of_Color_in_the_Renwick_Gallery|Crafting a Better Wikipedia: Women of Color in the Renwick Gallery]] (SDG 5) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/07/tuswug-s2e2-women-in-wiki/ TUSWUG S2E2: Women in Wiki] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/13/inaugural-edition-of-the-organizer-lab-awards-6-community-grants/ Inaugural edition of the organizer lab awards – 6 community grants] (SDG 5 & SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/29/bolstering-womens-voices-and-histories-on-wikipedia/ Bolstering women’s voices and histories on Wikipedia] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|A huge upload for biologists]] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=ycPPBhuQPhs&ab_channel=WikimediaFoundation WikiForHumanRights 2023 Launch Webinar] (SDG 13, 14, 6) * [[m:WikiForHumanRights/Organize|WikiForHumanRights 2023 and WMF Human Rights Team Online Safety Capacity Building for Organizers]] (SDG 13) * [https://www.youtube.com/watch?v=xLBSSlrI2vo WikiForHummanRights 2023 and Let's Connect Capacity building on good practices for retention] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/living-through-a-triple-planetary-emergency-capturing-the-most-impactful-knowledge-to-weather-the-storm/ Living through a Triple Planetary Emergency: Capturing the Most Impactful Knowledge to Weather the Storm] (SDG 10 & SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/wikimedia-foundation-environmental-sustainability-report-for-2022/ Wikimedia Foundation Environmental Sustainability Report for 2022] (SDG 13) * [[:File:Wikimedia_h%C3%A5llbarhetsrapport_2022.pdf|Wikimedia Sverige sustainability report 2022]] (in Swedish) (SDG 13) '''Research''' * [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/brv.12964 Hypotheses in urban ecology: building a common knowledge base] (SDG 15) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11698|student retention rate]] (SDG 4) * [[d:Property:P11704|INEP ID]] (SDG 4) [51] * [[d:Property:P11729|Kulturenvanteri.com ID]] (SDG 11) * [[d:Property:P11747|holds diplomatic passport of]] (SDG 16) * [[d:Property:P11741|SINTA affiliation ID]] (SDG 4) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_afrosoricids|List of afrosoricids]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Leptura_quadrifasciata_female_-_Keila.jpg|Leptura quadrifasciata (SDG 15) Bursa_lamarckii_01.jpg|Bursa lamarckii (SDG 15) Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_head_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Western_Bowerbird_0A2A0436.jpg|Chlamydera guttata (SDG 15) White-breasted_nuthatch_%2826471%29.jpg|Sitta carolinensis (SDG 15) Patzmannsdorf_-_K%C3%BCrbisfeld_mit_Pfarrkirche_und_Raiffeisen-Silo_in_Stronsdorf.jpg|Pumpkin field (SDG 2) Cinnamon-bellied_flowerpiercer_%28Diglossa_baritula%29_male_on_Indian_shot_%28Canna_indica%29_Finca_El_Pilar.jpg|Diglossa baritula & Canna indica (SDG 15) Knoppen_van_een_esdoorn_%28Acer_platanoides%29._03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer platanoides (SDG 15) Cinnamon_hummingbird_%28Amazilia_rutila%29_in_flight_Los_Tarrales.jpg|Amazilia rutila (SDG 15) Passion_fruits_-_whole_and_halved.jpg|Passiflora edulis (SDG 15) Golden-fronted_%28Velasquez%27s%29_woodpecker_%28Melanerpes_aurifrons%29_male_Copan.jpg|Melanerpes aurifrons (SDG 15) Argiope_spider_female_adult_on_her_web_dorsal_view_black_background_Don_Det_Laos.jpg|Argiope versicolor (SDG 15) Daslook._Allium_ursinum%2C_zwellende_bloemknop._18-04-2022_%28actm.%29_04.jpg|Allium ursinum (SDG 15) Fallen_leaf_of_Platanus_x_hispanica_%281%29.jpg|Platanus x hispanica (SDG 15) Thymelicus_lineola_underside_-_Keila.jpg|Thymelicus lineola (SDG 15) Japanse_esdoorn_%28Acer_palmatum%29_03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer palmatum (SDG 15) [38] Common_kestrel_%28Falco_tinnunculus%29_female_%28IMGP1648r2-DNA%29.jpg|Falco tinnunculus (SDG 15) [39] California_sea_lion_nap_time_in_La_Jolla_%2870474%29.jpg|Zalophus californianus (SDG 15) [40] Bladknop_van_een_esdoorn_%28Acer%29._13-04-2023_%28d.j.b.%29_01.jpg|Acer pseudoplatanus (SDG 15) Tamarind_fruits_%28Tamarindus_indica_%27Si_Thong%27%29.jpg|Tamarindus indica (SDG 15) White_leucistic_squirrel_with_a_peanut_%2885668%29.jpg|Sciurus carolinensis (SDG 15) [43] Fork-tailed_flycatcher_%28Tyrannus_savana_monachus%29_in_flight_Cayo.jpg|Tyrannus savana monachus (SDG 15) Rapa_incurva_01.jpg|Rapa incurva (SDG 15) Arboreal_stingless_bee_nest_%28Trigona_sp.%29_Flores.jpg|Trigona sp. (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:31, 2 മേയ് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24969562 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:15, 7 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം == {| style="border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;" align=left | <span class="plainlinks"> പ്രിയ {{BASEPAGENAME}}, വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. [[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]] വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. [[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:44, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) |} :@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] Thank you for the invitation. And all the very best. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:46, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-seventh newsletter, a sort of year-in-review for 2023.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> Dear Wikimedians for Sustainable Development, As we bid farewell to 2023, we reflect on a year that has been an uneven year for our user group. While the journey has been marked by some truly inspiring events, most of our efforts have been largely uncoordinated and the user group hasn't been the support it could have been. Yet, there's a glimmer of hope and a world of potential for 2024. '''Highlights of 2023:''' ;Newsletters Galore: We kicked off the year with zeal, sharing updates and inspiration through four newsletters. The number of things happening in the movement is astounding, but we need to rethink the format of the newsletter going into the next year. ;Growing Strong: The Wikimedians for Sustainable Development family welcomed 33 new members in 2023. Your passion and dedication continue to inspire us, and we look forward to nurturing this community spirit in the year ahead. ;Wikimania Talks: Our voices echoed far and wide at Wikimania, where several members of our community took the virtual stage to share insights and ideas about everything from Wikipedians-in-Residence's to open data. Your contributions showcased our commitment to sustainable development on a global scale. ;Content Creation Magic: Throughout the year, our extended community demonstrated incredible dedication to expanding the knowledge base on Wikipedia. Countless hours were spent creating and curating content that aligns with our mission, contributing to a more sustainable digital ecosystem. ;Campaigning hard: We saw a large variety of campaigns, from writing challenges to editathons. The willingness to experiment with new formats and partners, as well as learning from past efforts, shows great promise for the future. '''Acknowledging Challenges:''' While we celebrate these achievements, we acknowledge that 2023 presented its fair share of challenges. A lack of global coordination reminded us that the road to sustainable development is not always linear. However, it is precisely these challenges that fuel our determination to work together more cohesively in the coming year and proof that the user group is needed. '''Hopeful Anticipation for 2024:''' As we turn the page to 2024, let's carry forward the lessons learned and the successes celebrated. We are optimistic that, with renewed energy and a collective commitment, we will overcome obstacles and create an even more impactful and connected Wikimedians for Sustainable Development community. Here's to a year of collaboration, growth, and making a lasting impact on the world through our shared passion for sustainability. Together, we can turn challenges into opportunities and pave the way for a brighter future. Wishing you all a joyous holiday season and a Happy New Year! Warm regards, [[m:User:Ainali|User:Ainali]], [[m:User:Daniel Mietchen|User:Daniel Mietchen]] PS. We have started writing [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|our yearly report]], please add your activities to it. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 17:52, 1 ജനുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=25817439 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ശൂന്യമായ താളുകൾ == * [[പി.കെ. ബഷീർ (വർഗ്ഗം കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ)]] * [[ജുമുഅ മസ്ജിദ് (മുസ്‌ലിം പള്ളികൾ എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[മുസ്ലീം ലീഗ് (അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലിം ലീഗ് എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[സൂഫിസം (മുസ്ലിം ആധ്യാത്മിക ജ്ഞാനി എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] ഇത്തരത്തിൽ ശൂന്യമായ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ വസ്തുതകളോട് കൂടിയ ഉള്ളടക്കം വേണം. അല്ലാത്തപക്ഷം അവ മായ്ക്കപ്പെടും. ഇത്തരത്തിൽ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതു നിറുത്തിയില്ലെങ്കിൽ താങ്കളെ ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് തരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:26, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] മുസ്ലിം എന്ന അക്ഷര തെറ്റ് മുസ്‌ലിം എന്നാക്കി തിരുത്തുമ്പോൾ അവ നേരത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കപ്പെട്ട താളിൽ നിന്ന് വഴി തിരിച്ച് വുടുകയാണു. അല്ലാതെ ശൂന്യമായ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുകയല്ലെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:33, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) ::{{ping|User:Akbarali}} '''മുസ്ലിം''' തെറ്റാണ് എന്നാണ് എവിടെയാണ് പറയുന്നത്. '''മുസ്‌ലിം''' ശരിയാണെന്ന് ആരാണ് തീരുമാനിച്ചത്. കൂടാതെ മുകളിൽ തന്നിരിക്കുന്ന കണ്ണികളെല്ലാം ശൂന്യമായ താളുകളാണ്. തിരുത്തുകൾ വരുത്തുംമുൻപ് ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:39, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഓരോ വാക്കും അതിന്റെ ഒറിജിനൽ ഭാഷയിൽ ഉച്ചരിക്കും പ്രകാരം അറബിയിൽ ഇതിന്റെ ഉച്ചാരണം" ലിം" എന്നതിനു ശക്തി നൽകിയാണു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഒരു ഈ അവലംബം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ... https://www.pronouncenames.com/search?name=Muslim [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:52, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-eighth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * We have submitted our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|2023 annual report]]. * Upcoming meeting: on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|9 February]], we'll have a call about roles and responsibilities in the user group. This is an attempt to make more opportunities to engage more of the user groups members in its activities. If you want to help out in some way, but don't know how, this is a meeting for you to get help creating that opportunity. If you know how you would like to help, but don't know how to get started, this is also the meeting for you. ; Other news * New Wikiproject for Climate Change on Basque Wikipedia: [[:eu:Wikiproiektu:Klima aldaketa|Wikiproiektu Klima Aldaketa]] * Climate Justice, Digital Rights and Indigenous Voices international Wikimedia event in Huaraz, Peru 2024: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeDIuZQ61v35y3Q293ZV9YjNWOHsgwvq3t2XjP2cQ0OHG-EPA/viewform Engagement Survey] (closes 2 Feb) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:22, 2 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26169519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-ninth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * On 9 February, we had a user group meeting on roles and responsibilities ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240209|minutes]]) * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 17 March]] ; Other news * Wiki Loves Earth: Reminder that if you want to [[c:Commons:Wiki_Loves_Earth_2024/Organise|organize a local competition]], it is time to get started. (SDG 15 and 14) * Wiki for Human Rights: Reminder that if you would like to [[m:WikiForHumanRights/Organize|organize a local event]], there is support available. (SDG 10) * Study: [https://vbn.aau.dk/ws/portalfiles/portal/650852934/Meier_Wiki_Climate.pdf Using Wikipedia Pageview Data to Investigate Public Interest in Climate Change at a Global Scale] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 10:40, 9 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26331508 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == സെൻസസ് ബോട്ട് ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ അവസാനം ഉണ്ടാക്കിയ [[:വർഗ്ഗം:ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ|ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള]] ലേഖനങ്ങൾ സെൻസസ് ഡാറ്റ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമുണ്ടാക്കാനുള്ള സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതും വികലമായ ലേഖന ശൈലിയിലുള്ളതും ജനസംഖ്യാവിവരമല്ലാതെ അടിസ്ഥാനമായ മറ്റ് വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുമാണ്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ ശൈലിക്ക് ചേർന്നതല്ല. കൂടാതെ വികലമായതും കാലഹരണപ്പെട്ടവിവരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് നിറുത്തണമെന്നപേക്ഷിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:21, 14 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) @ [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]] കാര്യ നിർവാഹകരുടെ പേജിൽ നൽകിയ മറുപടികളെല്ലാം സംഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെയും മറുപടി തരുന്നു. 1. ഇത് ബോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ലേഖനങ്ങൾ അല്ല. ഇതിന്റെ പ്രകൃയ താഴെപ്പറയും വിധമാണ്. : They are manually created articles using data from a pre-existing source except one which is [[ബെനിഗുബ, ഒഡീഷ|here.]] but the rest of the articles that are made before was not created using pwb. They all created manually and Here's a detailed explanation of my process: : - I collected data from a reliable source . : - I manually wrote article and added the data from source ensuring they met Wikipedia's guidelines. : - I copied and pasted the content into Wikipedia. : As per Wikipedia's policy, manual copying and pasting from a pre-existing source is allowed if properly referenced .And they are submitted by clicking myself not mechanically/ automatically. 2. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അവസാനത്തെ ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ച് തിരുത്തൽ നിർത്തിയിട്ട് 9 മണിക്കൂർ ശേഷം കൊടുത്ത 2 മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:രേഖ&logid=1636019 തടയൽ അന്യായമാണ്. 3. സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിൽ താങ്കൾ നേതൃത്വം നൽകിയ [[അഗ്വാർ ലോപോൺ കലൻ|പദ്ധതിയിൽ]] പങ്കാളിയായ ഈയുള്ളവനും അത്തരമൊരു ഉദ്യമം തുടക്കം കുറിച്ചു എന്ന് മാത്രമാണ് ഞാൻ ചെയ്ത കുറ്റം.അതിൽ പോരായ്മകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഉദ്യമമാണ് അഡ്മിൻ സ്ഥാനത്തുള്ളവരിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങളില്ലെന്ന ആരോപണത്തിലും കഴമ്പില്ല. ഈ [[അഗ്വാർ ഗുജ്ജരൻ|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാനുണ്ടാക്കിയ ഒഡീഷ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒട്ടും വിത്യസ്തമല്ലല്ലോ ഇതും.ഞാനുണ്ടാക്കിയ ലേഖനങ്ങളിലെ അവലംബമെങ്കിലും വർക്ക് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾക്ക നൽകിയ അവലംബങ്ങൾ ഇന്ന് [https://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html പ്രവർത്തിക്കാത്ത] കണ്ണികളുമാണ്. ഇനി തലക്കെട്ട് കൊടുക്കുമ്പോൾ കോമ ചേർത്തതാണ് പ്രശ്നമെങ്കിൽ താങ്കൾ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ [[മലക്, പഞ്ചാബ്|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമെന്താണിത് പ്രശ്നമാകുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. 4. സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് പറഞ്ഞും വേഗത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർത്തെന്നും പറഞ്ഞതാണ് ബ്ലോക്കിയതെങ്കിൽ ആദ്യം ഈ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82%3A%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE&target=Ranjithsiji&namespace=all&tagfilter=&start=2016-08-05&end=2016-08-06&limit=50 എഡിറ്റ് ചരിത്രം] കൂടി പരിശോധിക്കുമല്ലോ.പിന്നെ പൈവിക്കി ഉപയോഗിച്ച് മാസം മുമ്പ് നടത്തിയ എഡിറ്റിൽ ആകെ രണ്ട് ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. അതാണിവിടെ അനേകം നാശം വിതച്ചു എന്ന രീതിയിൽ പർവ്വതീകരിച്ച് കാണിച്ചത്. പൈ വിക്കി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കാതെ ബാക്കിയുള്ള മെയിന്റനൻസ് ജോലികളാണ് കൂടുതലും ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ഹിസറ്ററി പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ ആരോപണം ഉന്നയിച്ച് മാന്വൽ ലേഖനങ്ങളെക്കൂടി ആ ഗണത്തിലുൾപ്പെടുത്തി ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് എന്നെ ഒതുക്കാനാണ് താങ്കൾ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിവരുന്നതിൽ സത്യമായിട്ടും അതിയായ ഖേദമുണ്ട്. വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാൻ,കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള ആളുകളെ നിലനിർത്താനുമാണ് നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവർത്തനങ്ങളും കാരണമാകേണ്ടതെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഈ വിഷയം ഇവിടെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.സ്നേഹ ബഹുമാനത്തോടെ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 20:35, 26 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) :[[:en:WP:MEATBOT]] വിവരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ, എഡിറ്റർമാർ ഏതെങ്കിലും പ്രോഗ്രാമിന്റെ സഹായത്തോടെയോ അല്ലാതെയോ വേഗത്തിൽ നടത്തുന്നഎഡിറ്റുകൾ ബോട്ട് എഡിറ്റായി കണക്കാക്കാം. ഇത്തരം എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്നതിനുമുൻപ് ചർച്ചനടത്തി സമവായമുണ്ടാക്കേണ്ടതാണ്. ഡാറ്റ വിശ്വസനീയമായ ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്ന് സംഘടിപ്പിച്ചു എന്നുപറയുന്നു എന്നാൽ അത് ആധികാരികമാണ് എന്നതിന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല. അതുപോലെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കേണ്ട അത്യാവശ്യം എന്തായിരുന്നു എന്നും പറയുന്നില്ല. manual copying and pasting from a pre-existing source - ലൈസൻസ് അനുവദിക്കാത്ത സോഴ്സുകളിൽ നിന്ന് കോപ്പി ചെയ്യുന്നത് വിക്കിപീഡിയയിൽ തീരെ അനുവദനീയമല്ല. ഇനി അനുവദനീയമായ ലൈസൻസ് ഉണ്ടെങ്കിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയിൻ) അല്ലെങ്കിൽ കടപ്പാട് രേഖപ്പെടുത്താത്തത് ലൈസൻസ് ലംഘനമാണ്. അതും അനുവദനീയമല്ല. താങ്കൾ തന്നിരിക്കുന്ന [https://www.census2011.co.in/data/village/410540-beniguba-orissa.html സോഴ്സ്] സ്വകാര്യ വെബ്സൈറ്റാണ്. അത് കോപ്പിറൈറ്റഡ് ഡാറ്റയാണ്. കൂടാതെ ഡാറ്റ കൃത്യമാണെന്നതിന് തെളിവില്ല. അതുകൂടാതെ ഇത് കോപ്പിചെയ്തു എന്ന് സമ്മതിച്ചസ്ഥിതിക്ക് ഈ ലേഖനങ്ങളെല്ലാം കോപ്പിറൈറ്റ് ലംഘനമാണെന്ന് വ്യക്തമാണല്ലോ. :സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകിയതിന് തെളിവില്ല. 2016 ആഗസ്റ്റിൽ നടന്ന പരിപാടിയെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നതെങ്കിൽ എനിക്ക് അതിൽ നേതൃത്വമില്ല. കൂടാതെ ആ പരിപാടി നടത്തിയത് മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് സമ്മാനം ലഭിക്കുന്നതിനായി ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാർ നടത്തിയ സംഗതിയാണ്. വേഗത്തിൽ വളരെയധികം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് അന്നത്തെ അഡ്മിനിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാരാണ് ഈ സംഗതി ചെയ്തത്. ഞാനും അതിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ നടത്തിയത് തെറ്റായിരുന്നുവെങ്കിൽ അന്നത്തെ അഡ്മിൻമാർക്ക് അന്ന് നടപടിയെടുക്കാനുള്ള എല്ലാ അവകാശങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. :അക്ബറലിക്ക് വളരെവേഗത്തിൽ എഡിറ്റ് കൗണ്ട് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും വളരെവേഗത്തിൽ തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഉള്ള ദുരുദ്ദേശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രവർത്തനം നടത്തിയത്. :ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ മറ്റ് വിക്കിപീഡിയകളിൽ ചെയ്യുന്നത് ചർച്ച നടത്തിസമവായത്തിനുശേഷവും പ്രത്യേക ബോട്ട് അക്കൗണ്ടുവഴിയുമാണ്. ഇതുകൂടാതെ ബോട്ട് എഡിറ്റുകൾ എല്ലാം ചെറുതിരുത്തുകളായാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്. ലേഖന നിർമ്മാണം എന്നത് അങ്ങനെയല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് യൂസർ അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് ചെയ്യാൻ പാടില്ല എന്നു പറയുന്നത്. :ആരെയും ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് ഒതുക്കുക എന്നത് എന്റെ പണിയല്ല. എനിക്കതിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തികമോ സാങ്കേതികമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും തരത്തിലോ ഉള്ള സ്വകാര്യ നേട്ടങ്ങളില്ല. :വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ വിജ്ഞാനപ്രദമായ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാനും, കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി എഡിറ്റുചെയ്യാനും ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള അനേകം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഞാൻ നടത്തുന്നുണ്ട് എന്ന് എന്റെ എഡിറ്റ് ചരിത്രവും സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടികളുടെ റിപ്പോർട്ടും നോക്കിയാൽ മനസ്സിലാവുന്നതാണ്. പിന്നെ എഴുതുന്ന എല്ലാ വിജ്ഞാനവും മനുഷ്യരാശിയുടെ നന്മക്കും പുരോഗതിക്കും ഉപകാരപ്പെടണമെന്ന ആഗ്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയിൽ നിരന്തരം എഴുതുന്നത്. അതുപോലെ സ്വതന്ത്രലൈസൻസിലുള്ള മറ്റ് വിവിധ പദ്ധതികളും ([https://schoolwiki.in സ്ക്കൂൾ വിക്കി],[https://luca.co.in ലൂക്ക മാഗസിൻ]) എന്നിവയുടെയെല്ലാം ടെക്നിക്കൽ എഡിറ്റർ ആയിരിക്കുന്നത്. ഇത് ചിലപ്പോൾ താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാവണമെന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] == ലോക്സഭാനിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ == ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ താളുകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റുകളും മറ്റ് ടേബിളുകളും കൂടി വിവർത്തനം ചെയ്ത് മുഴുവൻ ലേഖനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. എങ്കിലാണ് 2024 ലെ ഇലക്ഷൻ റിസൾട്ടുകൾ ഈ താളുകളിൽ ചേർക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇരട്ടിപ്പണിയാവും. ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റാതാവുകയും ചെയ്യും. ശരിക്കും ശ്രദ്ധിക്കുക. പണി മുഴുവനും ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂളിൽ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:03, 23 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - April 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtieth newsletter covering March and April 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 19 May]] ; Other news * [[w:en:Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2024-03-29/Recent_research#Other_recent_publications|Wikipedia Signpost highlighted five papers about climate change editing]]. (SDG 13) * On Wikidata, [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|a model for documenting green house gas emissions]] has been created. (SDG 13) * [https://wikimedia.org.au/wiki/EPA_Victoria_WiR_April_2024_Update An update] from the Wikipedian in Residence at the Environment Protection Authority in Victoria, Australia. * WikiAcción Perú organized a training session: "[[m:Volunteer Supporters Network/VSN Training: Climate Change Actions and Wikimedia Movement|Climate Change Actions and Wikimedia Movement]]" (SDG 13) * WikiForHumanRights organized a session: "[[m:Event:Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage|Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage]]" ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, starts in May. (SDG 14 & 15) * [[m:Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region|Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region]] starts in May. (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 19:17, 1 മേയ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26428292 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtyfirst newsletter, covering May 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]], 16 June * [[m:Talk:Wikimedians_for_Sustainable_Development#Mini_report_from_the_Wikimedia_Summit_2024|Mini report from the Wikimedia Summit 2024]] * [https://wikipediapodden.se/jan-ainali-wikimedians-for-sustainable-development-wikimedia-summit-2024-265/ User group representative interviewed by Wikipediapodden] at Wikimedia Summit ([[:File:WP265 - Jan Ainali, Wikimedians for Sustainable Development, Wikimedia Summit 2024.mp3|commons]]) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240519|Minutes from user group meeting in May]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/05/02/reflecting-_women-for-sustainability-africa-arts-feminism-her-voice-campaign-2023/ Reflecting _Women For Sustainability Africa Arts + Feminism #Her Voice Campaign 2023] * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|Macedonia report: Climate change and GLAM]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library April monthly highlights]] (SDG 14 & 15) * [https://www.nature.com/articles/d44148-024-00166-y WikiProject Biodiversity featured in Nature Africa] (SDG 14 & 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=fFWS7hfetZk Wikimedia UK releases a video about their climate focus] (SDG 13) ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, continues in some countries. (SDG 14 & 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 13:19, 1 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26852366 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtysecond newsletter, covering June 2024. This issue has news related to SDGs 3, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Movement Charter Vote|User group vote on the adoption of the Movement Charter]] (closes 7 July 23.59 UTC) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming user group meeting]] 21 July * User group meeting held in June - [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240616|minutes]] * The group was featured in the latest WikiAfrica Hour: [https://www.youtube.com/watch?v=4B6VI20qopk #36: Does the Wikimedia movement contribute to the SDGs?] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/stories-from-the-anti-disinformation-repository-how-wikiproject-covid-19-and-other-wikimedia-initiatives-counter-health-disinformation/ Stories from the anti-disinformation repository: How WikiProject COVID-19 and other Wikimedia initiatives counter health disinformation] (SDG 3) * [https://wikimedia.org.au/wiki/Environment_Centre_NT_Wikipedian_in_Residence Environment Centre Northern Territory Wikipedian in Residence] (SDG 15) * [https://www.gp.se/debatt/med-ai-kan-vi-oka-transparensen-om-foretagens-klimatavtryck.2dd4e006-57e3-4534-a0be-70ca56a289e4 With AI can we increase transparency of companies' carbon footprints] (in Swedish). Op-ed that mentions that the greenhouse gas emissions of the top 150 companies on the Stockholm stock exchange has been uploaded to Wikidata. The model is documented on [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|WikiProject Climate Change on Wikidata]]. (SDG 13) * [[wmfblog:2024/06/25/another-year-in-review-where-is-wikimedia-in-the-climate-crisis-seeing-the-impact-of-wikimedia-projects/|Another Year in Review: Where is Wikimedia in the Climate Crisis? Seeing the impact of Wikimedia Projects]] (SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2024/06/24/46-scholars-self-advocates-bring-knowledge-to-wikipedias-disability-healthcare-content/ 46 scholars, self-advocates bring knowledge to Wikipedia’s disability healthcare content] (SDG 3) * [[c:File:Wikimedia klimatpåverkansrapport 2023.pdf|Wikimedia Sverige publishes their 2023 climate impact report]] (in Swedish) (SDG 13) * WikiProject Govdirectory has started [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Weekly collaboration|weekly collaboration on countries]] (SDG 16) ; Events * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/wikimedia-chapters-and-groups-organise-the-first-sharks-and-rays-wikimarathon/ Wikimedia chapters and groups organise the first Sharks and Rays Wikimarathon] (29 June, but edits in the weeks after are welcome) (SDG 14) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 09:27, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27039469 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഒറ്റവരി ലേഖനവിവർത്തനം == [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]] പോലുള്ള ഒറ്റവരിലേഖന വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. ലേഖനങ്ങളിൽ മതിയായ വിവരം ഉറപ്പുവരുത്തുക. അല്ലെങ്കിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:00, 12 ജൂലൈ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - July 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty third newsletter, covering July 2024. This issue has news related to SDGs 5, 10, 13, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting held in July, [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240721|minutes]] * Next user group meeting will be 18 August ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|Climate change editahon and workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/wikiforhumanrights-in-nigeria-2024-campaign-virtual-launch/ WikiForHumanRights in Nigeria 2024 Campaign Virtual Launch] (SDG 10&16) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/what-we-learned-from-wiki-women-in-red-8-campaign-2023-women-for-sustainability-africa/ What we Learned from Wiki Women In Red @8 Campaign 2023 Women for Sustainability Africa] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/ghanaian-wikipedians-set-to-educate-students-on-open-climate/ Ghanaian Wikipedians set to educate students on Open Climate] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/23/using-wikipedia-as-a-tool-for-climate-action/ Using Wikipedia as a Tool for Climate Action] (SDG 13) ; Events * 5th August, [[m:Event:Wiki-Green_Conference_2024 Wiki-Green Conference]] (SDG 13) * 7-10 August, Wikimania - [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|All SDG related sessions]] * 7-9 November, [https://wikimedia.org.ar/2024/07/03/justicia-climatica-voces-indigenas-y-plataformas-wikimedia/ Justicia climática, voces indígenas y plataformas Wikimedia] (SDG 13) ; Participate * Share an example of a successful [[m:Campaigns/WikiProjects|WikiProject or topical collaboration]] in this on-wiki survey This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27042528 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:06, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - August 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty fourth newsletter. This issue has news related to SDGs 5, 11, 15, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20240915|Next user group meeting]], 15 September, will be focused on starting to develop a strategy for the group. If you cannot attend, you can leave your input on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030/Ideas|the ideas page]]. * User group meeting held in August ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240818|minutes]]) ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|Report from WikiProject International Botanical Congress 2024]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Meeting for Writing on Femenist Strikes and Wiki for Peace Camp St. Imier]] (SDG 5 & 16) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]] (SDG 15) * Wikimania had a lot of [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|SDG related sessions]] and you can watch them back now ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Monuments 2024|Wiki Loves Monuments]] starts in September (SDG 11) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 06:24, 2 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27262444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 == സുഹൃത്തുക്കളേ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. താങ്കളുടെ പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്. പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78 മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്. ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി! സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:തോൽക്കടലാസ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:05, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - September 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-fifth newsletter. This issue has news related to SDG 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240915|User group meeting held in September on strategy for the group]] ; Other news * [[m:Wikimedia CEE Meeting 2024/Submissions/Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region|Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region]], presentation at CEE meeting. ([https://www.youtube.com/live/iB3KNFtA4xI?t=6739 YouTube]) * [https://diff.wikimedia.org/2024/09/30/all-about-wiki-green-conference-2024/ All About Wiki-Green Conference 2024] (SDG 13) ; Events * Course: [https://wikiedu.org/courses/global-approaches-to-climate-finance-4/ Global Approaches to Climate Finance] by WikiEdu (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:26, 1 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27437535 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം എന്ന ലേഖനം കരട് വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം|കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം]] എന്ന ലേഖനം നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. -- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:34, 9 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-sixth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming meeting]], 24 November, 17.00 UTC ; Other news * Talk at WikiIndaba: [[m:WikiIndaba 2024/Proposal/Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region|Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/17/championing-inclusion-in-the-wikimedia-movement-africa-wiki-women-presentation-at-the-wiki-niger-conference/ Championing Inclusion in the Wikimedia Movement: Africa Wiki Women Presentation at the Wiki Niger Conference] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/25/mountains-birds-and-lakes-wiki-loves-earth-2024-central-asia-edition/ Mountains, Birds and Lakes: Wiki Loves Earth 2024 – Central Asia Edition] (SDG 15) ; Events * November 6, 12 and 21: [https://universityofexeter.zoom.us/meeting/register/tJAkdeqrrzMoGdEeMYlR6q0A7QMHwwwM2VIZ#/registration Climate Change & Health in the UK - Wikipedia workshop] (SDG 3 and 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:01, 1 നവംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27587619 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സിഎം മഖാം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സിഎം മഖാം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിഎം മഖാം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:32, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - November 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-seventh newsletter. This issue has news related to SDG 8, 12, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting, 24 November ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241124|minutes]]) * We are working on our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]], please add activities that you would like to work on. ; Other news * [[m:Event:CEE Catch up Nr. 8 (November 2024)|CEE Catch up Nr. 8 with a sustainability theme]] * [[w:pt:Wikipédia:Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia|Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/New_Zealand_report#nz-edit|Report from New Zealand Species Edit-a-thons]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/Macedonia_report#vvc|Report from climate change editing workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2024/Contents/Croatia_report|DeGrowth in November with students, artists and academics in Croatia]] (SDG 8&12) * The new [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#November_2024:_Production_deployment_and_security_review_complete|Charts extension has been enabled on Wikimedia Commons]]. It's time to start bringing all your local sustainability related charts over there! (SDG 17) ; Events * Ongoing: [[m:Event:Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers|Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Event:Financiamiento climático en Wikipedia|Financiamiento climático en Wikipedia]] (SDG 13) * Just started: [[m:Event:African Legislators in Red|African Legislators in Red]] (SDG 16) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:29, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27830533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - December 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-eighth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241229|minutes]]) * We have adopted an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]]! ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=4_hWBwaQxaw Lightning talk by Adam Harangzo - National Institute for Health and Care Research on Wikipedia] (SDG 3&13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/11/top-photos-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2024%f0%9f%a4%9d/ Top photos of the special nomination “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2024!] (SDG 10&15) * [https://www.wikimedia.nz/nz-species-editathon-recap/ Two days, 15 editors, 750 edits] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/28/a-peekaboo-into-our-butterflying-trip-from-the-amazon-of-the-east/ A Peekaboo Into Our Butterflying Trip from the Amazon of the East] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2024/12/27/brooklyn-college-students-bring-ecology-course-content-to-wikipedia/ Brooklyn College students bring ecology course content to Wikipedia] (SDG 13&15 * [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09636625241268890 Declaring crisis? Temporal constructions of climate change on WikipediaDeclaring crisis? Temporal constructions of climate change on Wikipedia] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 08:04, 2 ജനുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27983472 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിവിധ ലേഖനങ്ങൾ കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:ജോൺ എർലി|ജോൺ എർലി]], [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]], [[കരട്:പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ|പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ]] എന്നീ ലേഖനങ്ങൾ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:36, 16 ജനുവരി 2025 (UTC) :: [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]] എന്ന പേജിൽ ഇനി എന്തെല്ലാമാണ് മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ളതെന്ന് ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാമോ. ==പദ്ധതിത്താൾ- വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == പദ്ധതിത്താൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]] എന്നിങ്ങനെ Main Spaceൽ ആണോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:36, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു]] എന്ന ലേഖനം വേഗത്തിൽ നീക്കുന്നതിനായുള്ള ടാഗ് ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനം വിക്കി ശൈലിയിലുള്ളതല്ല മാത്രമല്ല ഇത്തരം കാര്യത്തിന് ഒരു വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം തുടങ്ങുന്നത് അസാദ്ധ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് അത് വേഗത്തിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:37, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-ninth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 11, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250223|User group meeting 23 February]] * User group meeting in January ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250119|minutes]]). * The user group submitted an annual report in the new [[m:Wikimedia Foundation Affiliates Strategy/Implementation/Affiliate health criteria/Reports/2024/Wikimedians for Sustainable Development|affiliate health criteria format]], and as an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2024|activity report]]. * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030|2030 strategy]] for the user group was adopted. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/06/swiss-server-helped-optimise-wikidata-in-the-field-of-medicine/ Swiss server helped optimise Wikidata in the field of medicine] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/08/photographers-from-turkiye-tell-the-story-of-award-wining-photos-in-wiki-loves-earth-2024/ Photographers from Türkiye tell the story of award wining photos in Wiki Loves Earth 2024] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=HZnAp7oovlg OpenStreetMap and Wikidata in Disaster Times - CEE Meeting 2024 Istanbul] (SDG 11) ; Events * 1-28 February: [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/5DC7IKHKGBEE5KOD4PY2XNKT55EA6LW4/|Wiki Loves Africa: Climate & Weather ISA campaign]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 14:05, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28153013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fortieth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 8, 11, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in February ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250223|minutes]]). ; Other news * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025/Organise|Time to get ready to organize Wiki Loves Earth]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/02/05/women-of-the-future-international-womens-day-2025/ ‘Women of the Future’ – International Women’s Day 2025] (SDG 5) * [https://wikiedu.org/blog/2025/02/17/the-experts-behind-the-edits-expanding-public-understanding-of-healthcare/ The Experts Behind the Edits: Expanding public understanding of healthcare] (SDG 3) * [https://enterprise.wikimedia.com/blog/ecosia-and-wikimedia-enterprise-partner/ Wikimedia Enterprise and Ecosia Partner to Drive Sustainable Search Innovation] (SDG 13) * A [[d:Wikidata:WikiProject Climate Change/Policies|subproject to WikiProject Climate Change about Climate Change Policies]] has just started on Wikidata (SDG 13) ; Events * 1 March: [[m:Event:Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire|Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire]] (SDG 8) * 7 March [[m:Event:Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025|Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025]] (SDG 16) * 8 March–1 April: [[m:Event:Shine Her Light Writing Contest 2025|Shine Her Light Writing Contest 2025]] (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:51, 1 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ == [[ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ഒഴിവാക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതായും വരും. ഈ ലേഖനത്തിലെ ഒരു മുഴുവനും വിഭാഗം വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:54, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം == [[കരട്:ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിലെ പല വിഭാഗങ്ങളും വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:58, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == വിവിധ തരം ഹിജാബ് == [[Special:Permalink/4491266|വിവിധ തരം ഹിജാബ് ]]എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ലേഖനം മുഴുവനും മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. ഈ സംഗതി വീണ്ടും തുടരുന്നപക്ഷം തടയേണ്ടിവരുമെന്നും അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:33, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - March 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty first newsletter. This issue has news related to SDG 13, 15 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/03/27/organise-your-local-wiki-loves-earth-in-2025/ Organise your local Wiki Loves Earth in 2025!] (SDG 15) * [[d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar ID|Wikidata property proposal for the Climate Policy Radar]] (SDG 13) * [https://gupea.ub.gu.se/bitstream/handle/2077/85640/NKB_Debatt_Wikipedia.pdf?sequence=1&isAllowed=y Biologists encourage other biologists to edit Wikipedia] (in Swedish) (SDG 15) * A [[c:File:Langzeitkooperationen zwischen Museen und dem Wikipedia-Universum.pdf|presentation on long-term collaborations between museums and the Wikimedia universe]] was given on March 10 at a [https://www.kiekeberg-museum.de/fileadmin/user_upload/3_4_1_Tagungen/geplante_tagungen/Programm_Tagung_Mittwochs_ist_Museumstag_-_Langzeitkooperationen_im_Museum_10-11.3.2025_FLMK3.pdf symposium on long-term collaborations with museums in Germany](SDG 17) * A [[c:File:Gemeinsam mehr erreichen Freies Wissen als Grundlage der Zusammenarbeit zwischen Wikimedia und anderen Ehrenamtsinitiativen.pdf|presentation on existing and potential collaborations between the Wikimedia community and other volunteer communities]] was given on March 29 at a [https://tdsummit.d-s-e-e.de/ national volunteering convention] in Germany (SDG 17) ; Events * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250420|Next user group meeting: 20 April]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:28, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Reminder: Submit Your Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May == Dear Akbarali, Thank you for your valuable contributions to '''Wiki Loves Ramadan 2025''' in your communities! This is a kind reminder that the '''deadline to submit your local results is 15 May 2025'''. Please make sure to submit the '''complete and detailed results''' of your local contest on the following Meta-Wiki page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' Additionally, feel free to add a brief summary of your local event under the '''Results''' section in your country/region’s row on the participants page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' If you need any assistance during this process, don’t hesitate to reach out. Thank you for your continued dedication and support! For, Wiki Loves Ramadan International Team 11:51, 2 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty second newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250420|minutes]]) ; Other news * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/09/zombie-ants-to-bioremediation-the-world-of-entomopathogenic-fungi/ Zombie ants to bioremediation: The world of entomopathogenic fungi] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/21/with-foundation-increases-support-to-expand-disability-healthcare-information-on-wikipedia/ WITH Foundation increases support to expand disability healthcare information on Wikipedia] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/04/04/women-and-health-project-improving-the-representation-of-womens-health-on-wikipedia/ Women and Health Project: Improving the representation of women’s health on Wikipedia] (SDG 3&5) ; Events * May 19: [[m:Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025|Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:22, 11 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Final Reminder – Submit Full Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May EOD == Dear Akbarali, This is a final reminder that the deadline to submit your '''full and detailed local results''' for '''Wiki Loves Ramadan 2025''' is '''15 May 2025''' EOD. Please ensure you complete the following as soon as possible: * Submit your full results on Meta-Wiki here: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' * Add a brief summary of your local event under the "Results" column on: '''[[Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' Failure to submit by the deadline may result in exclusion from the international jury consideration. If you need help or encounter any issues, feel free to contact the international team. Thank you once again for your dedication and hard work! ''Warm regards,''<br/> '''Wiki Loves Ramadan International Team''', 02:39, 15 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> അഭിനന്ദനങ്ങൾ. വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന ശീർഷകത്തിൽ നടത്തിയ വിക്കി ലേഖനമെഴുത്ത് മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങളെഴുതിയ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചതിന് താങ്കൾക്ക് നന്ദി.ഭാവിയിലും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മികവുറ്റതാക്കുവാനും ശ്രമിക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear Akbarali Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' 08:51, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty third newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 10, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 22 June: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]] ; Other news * Several papers presented at WikiWorkshop: ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_24.pdf EcoWikiRS: Using Species Descriptions in Wikipedia and Remote Sensing to Learn about the Ecological Properties of a Place] (SDG 15) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_6.pdf Data Extraction Methods for Analyzing Gender Bias on Wikipedia's Front Page] (SDG 5) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_28.pdf Measuring Cross-Lingual Information Gaps in English Wikipedia: A Case Study of LGBT People Portrayals] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_14.pdf Exploring Wikipedia community practices during the 2024 European Parliament election] (SDG 16) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_55.pdf Wikipedia as a Tool for Tracking Mass Migration Flows: Insights from the Russian Invasion of Ukraine] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_65.pdf Regulations in Wikidata: The case of PFAS-related regulations] (SDG 3 & 16) * [https://wikipediapodden.se/minimal-viable-species-stub-315/ Podcast about the minimal viable species stub] (SDG 15) * [https://wikimedia.org.uk/2025/05/media-literacy-and-responding-to-emergencies-and-disinformation/ Wikimedia UK and the Royal Society host workshop on information literacy and future health emergencies] (SDG 3) ; Events * 16 June: [[w:en:Event:Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon|Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:37, 12 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28771610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Congratulations! You’re Among the Top 25 Contributors of Wiki Loves Ramadan 2025 🎉🌙 == Dear Akbarali, We’re excited to inform you that you have been selected as one of the '''Top 25 Contributors''' of the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]] international campaign! Your remarkable dedication and contributions truly stood out among hundreds of participants across the globe. To help us document your experience and improve future editions, we kindly request you to take a moment to fill out our short feedback form: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After completing the feedback, please request your Top 25 Digital Certificate of Appreciation using this form: 📄 Top 25 Certificate Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSepqMajvCTl3XA1xbFbTsPDJO_yxCro4mdU9UzA5T1GfLWl2w/viewform Thank you once again for your contributions to this campaign. We are proud to have you as part of the Wiki Loves Ramadan community. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_TOP_25&oldid=28893400 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Please Fill Feedback Form to Receive Your WLR 2025 Digital Certificate 🌙 == Dear Akbarali, Greetings from the Wiki Loves Ramadan 2025 International Organizing Team! Thank you once again for your valuable support and contribution as a '''Local Organizer / Jury Member''' for [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]. Your dedication played a vital role in making this global campaign a meaningful success across communities. As part of our post-event documentation and appreciation process, we kindly request you to complete the Participant Feedback Form. This will help us understand your experience and improve future campaigns: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After submitting the feedback, you’ll be able to request your personalized Digital Certificate of Appreciation through this quick form: 📄 Certificate Request Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc0yv5KHfUY21SpHkIpX_fJ9npsrfK4rWM4onDEkfnFtarcDw/viewform We highly appreciate your time in completing these forms. Should you need any assistance, feel free to reach out. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_Local_Team&oldid=28893397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 6 July: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250706|User group meeting]] ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=9I8Nr_UamtM Biodiversidade na Wiki] (in Portuguese) (SDG 15) * [https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ppp3.70050 The women honoured in flowering plant genera: From myth to reality] (SDG 5&15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/06/20/rethinking-wiki-engagement-in-medical-research-insights-from-a-residency-at-nihr/ Rethinking Wiki engagement in medical research: insights from a residency at NIHR] (SDG 3) ; Events * 24 July: [https://mdi.georgetown.edu/events/guwikieditathonsummer2025/ Editing for Equity: Closing the Wikipedia Gender Gap] (SDG 5) * 2 & 9 August: [https://events.humanitix.com/nz-species-editathon-wellington New Zealand Species Edit-a-thon] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:06, 1 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - July 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fifth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * 6 July: User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250706|minutes]]) * We are trying to establish better governance for the user group and [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Draft by-laws|have some inspiration]] on which your comments are requested. ; Other news * To promote sustainability and increase the visibility of the Sustainable Development Goals, the [[w:tr:Vikiproje:S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir_Kalk%C4%B1nma|"Sustainable Development Wikiproject" was launched on the Turkish Wikipedia]] * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/11/wiki-loves-butterfly-community-led-contributions-in-dzongu-valley-north-sikkim-india/ Wiki Loves Butterfly: Community-Led Contributions in Dzongu Valley, North Sikkim, India] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/12/gender-climate-and-sustainability-my-journey-with-the-awa-fellowship-2025/ Gender, Climate and Sustainability: My Journey with the AWA Fellowship 2025] (SDG 5 & 13) * [https://blog.tepapa.govt.nz/2025/07/14/the-power-and-potential-of-wikidata-for-botany/ The power and potential of Wikidata for botany] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/amplifying-inclusion-and-climate-justice-through-open-knowledge-my-journey-as-a-fellow-under-awa-fellowship-2025/ Amplifying Inclusion and Climate Justice Through Open Knowledge: My Journey as a Fellow under AWA Fellowship 2025] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/justice-through-open-knowledge-training-human-rights-advocate-to-document-human-rights-incident-with-wikipedia-and-wikimedia-commons/ Justice through Open Knowledge: Training Human Rights Advocate to Document Human Rights Incident with Wikipedia and Wikimedia Commons] (SDG 10) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/16/wings-of-bengal-the-winners-of-wiki-loves-bangla-2025/ Wings of Bengal: The Winners of Wiki Loves Bangla 2025] (SDG 15) * [https://infomgnt.org/posts/2025-07-16-Connecting-Knowledge-with-Wikidata-a-practical-Project-with-the-Museum-fuer-Naturkunde-Berlin/ Connecting Knowledge with Wikidata: A Practical Project with the Museum für Naturkunde Berlin] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/19/when-time-slows-down-documenting-butterflies-in-the-north-eastern-himalayas/ When Time Slows Down: Documenting Butterflies in the North Eastern Himalayas] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/23/wiki-loves-earth-celebrates-1000000-images-of-the-natural-heritage-worldwide/ Wiki Loves Earth celebrates 1,000,000 images of the natural heritage worldwide!] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/28/closing-content-gaps-highlights-from-my-july-as-an-awa-inclusion-and-climate-justice-fellow/ Closing Content Gaps: Highlights from my July as an AWA Inclusion and Climate Justice Fellow] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/01/thrilling-two-day-butterfly-expedition-in-central-odisha/ Thrilling Two-Day Butterfly Expedition in Central Odisha] (SDG 15) ; Events * 6-9 August: Wikimania is coming up, and you can easily [[wikimania:2025:Registration|join remotely]]. Find [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|all sessions related to the Sustainable Development Goals]]. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - August 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty sixth newsletter. This issue has news related to SDG 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 21 September: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User Group Meeting]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/07/when-butterflies-took-over-a-classroom/ When Butterflies Took Over a Classroom] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/13/a-walk-with-butterflies-that-healed-the-heart/ A Walk with Butterflies That Healed the Heart] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/21/wikimania-2025-information-integrity-on-climate-change-on-wikimedia-projects/ Wikimania 2025: Information Integrity on Climate Change on Wikimedia projects] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/botanical-perspective-of-wikitutuwuhan-project/ Botanical Perspective of WikiTutuwuhan Project] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/past-present-and-future-a-wikimedian-in-residence-at-the-biodiversity-heritage-library/ Past, present and future: a Wikimedian-in-Residence at the Biodiversity Heritage Library] (SDG 15) * [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|All SDG related sessions at Wikimania]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:24, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - September 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty seventh newsletter. This issue has news related to SDG 4, 7 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250921|minutes]]) ; Other news * The OpenStreetMap community has an initiative called "[https://mapyourgrid.org/ MapYourGrid]" focused on energy infrastructure on Wikidata and Open Streetmap. (SDG 7) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/18/bridging-climate-science-and-the-public-how-the-austrian-climate-report-found-a-home-on-wikipedia/ Bridging Climate Science and the Public: How the Austrian Climate Report Found a Home on Wikipedia] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/27/microworld-a-wikimedia-fueled-microbial-exhibition-in-northern-argentina/ Microworld: a Wikimedia-fueled microbial exhibition in northern Argentina] (SDG 4) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/30/wiki-green-conference-2025/ Wiki-Green Conference 2025] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:46, 1 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 30 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty eighth newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/01/ewe-language-activists-trained-to-translate-the-sustainable-development-goals-online/ Ewe Language Activists Trained to Translate the Sustainable Development Goals Online] * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/11/how-wikimedia-commons-is-making-microbiology-open-lessons-from-wikimedistas-de-jujuy-argentina/ How Wikimedia Commons is making microbiology open: lessons from Wikimedistas de Jujuy, Argentina] (SDG 4) * The [https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Mall:Faktamall_f%C3%B6retag&diff=58499099&oldid=57412306 Swedish Wikipedia company infobox now shows carbon emissions data] retreived from Wikidata for over 200 companies. (SDG 13) ; Events * 6 November–3 December: [[m:Event:Visible Wiki Women Campaign 2025|Visible Wiki Women Campaign 2025]] (SDG 5) * 11 November: [[m:Event:First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community|First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community]] (SDG 10) * 1–30 November: [[w:id:Wikipedia:Bulan_Asia_Wikipedia_2025|Bulan Asia Wikipedia 2025]] (SDG 10) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 16:47, 3 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29554723 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - November 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty ninth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 11 December: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20251211|User group call]] * As are ending the year and will be wrapping up on the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|current annual plan]] we are doing a few sprints. If every member of the user group makes just one contribution, we will finish these easily and have a great resource for the entire community. Please check out these and see if you can help out: ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Video translation|Videos with translatable subtitles]] *** Help by identifying which videos need translation ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Charts coordination|Charts]] *** Help by identifying charts that should be used in SDG topics <br/> ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/09/wikimedia-project-from-south-america-selected-by-the-unesco-global-initiative-for-information-integrity-on-climate-change-fund/ Wikimedia Project from South America Selected by the UNESCO Global Initiative for Information Integrity on Climate Change Fund] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/10/northern-argentine-wikimedians-recognized-in-regional-openstreetmap-contest/ Northern Argentine Wikimedians recognized in regional OpenStreetMap Contest] (SDG 15) * [https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/LMyQBP/ny-ai-modell-svenska-foretags-utslapp-av-koldioxid Garbo gräver fram siffror på utsläpp av koldioxid] news in Swedish about carbon emissions data being added to the company infoboxes (SDG 13) * [https://wikimedia.at/der-klimabericht-und-die-wikipedia-teil-3-wissenschaftskommunikation/ Der Klimabericht und die Wikipedia Teil 3: Wissenschaftskommunikation] (SDG 13) ; Events * [[m:SheSaid|SheSaid campaign on Wikiquote]]. From 1 September until 31 December 2025. (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:39, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29620767 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:കേരള യാത്ര 2026]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:13, 2 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fiftieth newsletter. This issue has news related to SDG 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * User group call, 11 December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20251211|minutes]]) ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/08/wikiforhumanrights-2025-documenting-ghanas-just-energy-transition-through-the-lens/ WikiForHumanRights 2025: Documenting Ghana’s Just Energy Transition Through the Lens] (SDG 7) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2025/Contents/New_Zealand_report#Update_on_the_Bioeconomy_Science_Institute_Wikimedian_in_Residence|Update on the Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/14/wikiforhumanrights-2025-campaign-in-ghana/ WikiForHumanRights 2025 campaign in Ghana] (SDG 7&13) * [https://wikimedia.org.uk/2025/12/topics-for-impact/ Topics for impact] by Wikimedia UK * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/22/project-gayatri-a-year-of-building-knowledge-closing-with-heart/ Project Gayatri: A Year of Building Knowledge, Closing with Heart] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:24, 4 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29844481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 09:11, 31 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty first newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2025|annual report for 2025]] was published. * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Next user group meeting]] is 22 February. * The drafting of the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2026|2026 annual plan]] is under way, please help. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2026/01/09/winning-images-of-the-special-category-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2025%F0%9F%A4%9D/ Winning images of the special category “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2025🤝] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:22, 4 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty second newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * A proposal for a climate and sustainability meetup at Wikimania has been submitted. Keep your fingers crossed it gets accepted! ; Other news * [https://metabase.wikibase.cloud Metabase], a project to create a [[m:Movement Strategy/Initiatives/Knowledge Base|movement-wide knowledgebase for activities and initiatives]], now has the property [https://metabase.wikibase.cloud/wiki/Property:P109 relates to sustainable development goal, target or indicator] and all the Sustainable Development Goals, Targets and Indicators. This makes it possible to make sure that your projects and initiative that supports these are marked as doing so and also find previous efforts related to them. * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/11/wiki-for-botanists-why-thematic-engagement-matters/ Wiki for Botanists: Why thematic engagement matters] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/influence-of-seasonal-and-eco-climatic-factors-on-butterfly-diversity-insights-from-wiki-loves-butterfly/ Influence of Seasonal and Eco-climatic Factors on Butterfly Diversity: Insights from Wiki Loves Butterfly] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/african-women-in-climate-action-a-continued-editing-journey-through-the-edither-africa-contest-2026/ African Women in Climate Action: A Continued Editing Journey through the EditHer Africa Contest 2026] (SDG 5 & 13) ; Events * March is Women's History Month and also has the Internaltional Women's day, so there are plenty of related events. Check out [[m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]] to find some near you. (SDG 5) * [[m:Wiki Loves Ramadan 2026|Wiki Loves Ramadan 2026]] (SDG 16) * [[d:Wikidata:WikiProject_India/Events/International_Mother_Language_Day_2026_Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] (SDG 4, 10 &17) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:13, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty third newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * There is now a [[c:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|user box template on Wikimedia Commons]] that you can use to show that you are participant of the user group. There were already user boxes on [[m:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Meta]], [[d:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Wikidata]], [[w:en:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|English]] and [[w:sv:Mall:Användare Wikimedians for Sustainable Development|Swedish]] Wikipedia. If your home wiki uses user boxes but lacks one, feel free to copy any of these to it. ; Other news * [https://wikimediafoundation.org/news/2026/03/02/the-winners-of-wiki-loves-earth-2025/ “Cinematic intensity”: The winners of Wiki Loves Earth 2025] (SDG 15) * [https://www.nature.com/articles/d41586-026-00940-y Scientists should join collaborative online editing communities for biodiversity] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 11:26, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30155800 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 2, 5, 6, 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [[diffblog:2026/04/15/from-lens-to-knowledge-citizen-science-through-wiki-loves-butterfly/|From Lens to Knowledge: Citizen Science through Wiki Loves Butterfly]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Wikidata type specimen data model]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|Edit-a-thon "Women Botanists" and “Plants Around Us: Veles” workshop]] (SDG 5 & 15) ; Events * Ongoing: [[w:en:Wikipedia:100 Days 100 Edits|100 Days 100 Edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Wiki for Sustainable Futures 2026|Wiki for Sustainable Futures 2026]] (SDG 2, 6 & 7) * May 9-10: [[w:sv:Wikipedia:Projekt naturgeografi/Fotosafari: Fåglar i Skåne 2026|Bird photography trip]] in south Sweden (SDG 15) * May 30: [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Biologisk mångfald|Editathon about biodiversity]] in Stockholm (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:47, 6 മേയ് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30472224 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ട് == പ്രിയ അക്ബറലി- ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ വിക്കി ശൈലി പിന്തുടരുവാൻ ശ്രമിക്കുവല്ലോ, [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|ശൈലിപുസ്തകം]] കാണുക. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 19:32, 18 മേയ് 2026 (UTC) == എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ == ദയവായി എഐ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാതിരിക്കുക. അങ്ങനെചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അവ വായിച്ചുനോക്കുകയും അവയിലെ വസ്തുതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിശകുകൾ തിരുത്തുകയും ചെയ്യുക. അല്ലാത്ത പക്ഷം താങ്കളെ വീണ്ടും തിരുത്തുന്നതിൽ നിന്ന് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:06, 19 മേയ് 2026 (UTC) jhb3xdnsr15ocymibo24wtb6rlxwdid 4620473 4620405 2026-05-20T03:58:47Z Akbarali 17542 /* എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ */ 4620473 wikitext text/x-wiki == കാരാളർ == [[സംവാദം:കാരാളർ]] ശ്രദ്ധിക്കുക. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 03:13, 16 ജൂൺ 2010 (UTC) == അവലംബം == അഭിലാഷ് ടോമിയെക്കുറിച്ചുള്ള താളിൽ ഇപ്പോൾ വന്നിട്ടുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെയാണ് ചേർക്കേണ്ടത്. അവലംബം ചേർക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|ഇവിടെ]] നോക്കി മനസ്സിലാക്കുക. സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:47, 2 മേയ് 2013 (UTC) :അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനകത്തു തന്നെ നൽകാമോ? (ഉ.[[കേൾക്കാനുള്ള അവകാശ നിയമം]]) മുകളിലത്തെ ലിങ്കിൽ എങ്ങനെയാണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അത് മനസ്സിലായില്ലെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:26, 7 മേയ് 2013 (UTC) ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ മതിയായ സമയമെടുക്കാത്തതിന്റെ കുഴപ്പമാണ്.ഒന്നു കൂടി ശ്രമിച്ചുനോക്കട്ടെ.അല്ലെങ്കിൽ കോൺടാക്ട് ചെയ്യാംAkbarali 12:44, 7 മേയ് 2013 (UTC) :മതി, പതുക്കെ മതി. കുറച്ച് പ്രധാന ലേഖനങ്ങൾ എടുത്ത് അവയുടെ തിരുത്തൽ താൾ തുറന്ന് പരിശോധിക്കുക. അവലംബം, ചിത്രങ്ങൾ, വിന്യാസം തുടങ്ങിയവ മനസ്സിലാക്കാം. അത് അനുകരിച്ച്/പകർത്തി ഒട്ടിച്ച് നാം തുടങ്ങുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താം. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 15:38, 7 മേയ് 2013 (UTC) == സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ == [[സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|ഈ താൾ]] കാണുക.--[[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 04:35, 13 ജൂലൈ 2013 (UTC) ==ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ== [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#അഫ്‌സൽ|ഇവിടെ]] താങ്കൾ ഒരു ലേഖനത്തിന് അപേക്ഷ നൽകിയതായി കാണുന്നു. ഈ അപേക്ഷയ്ക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത ആവശ്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ വ്യക്തി ആരാണെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/വ്യക്തികൾ]] എന്ന നയമനുസരിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയത ഉണ്ടോ എന്നതും സംശയാസ്പദമാണ് (തിരച്ചിലിൽ സ്രോതസ്സുകൾ ലഭിക്കാത്തതാണ് സംശയത്തിനു കാരണം). അപേക്ഷ കൂടുതൽ വിശദമാക്കുകയോ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന സ്രോതസ്സുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയോ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ 14 ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ അപേക്ഷ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:51, 16 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#പന്തല്ലൂർ}} ==[[ഭ്രംശനം]]== ഇങ്ങനെയൊരു ലേഖനത്തിന്റെ അപേക്ഷ താങ്കൾ നൽകിയതായി കണ്ടു. ഇതിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് എന്താണ്? ഏത് വിഷയത്തെ സംബന്ധിച്ച സാങ്കേതിക പദമാണിത്? ഇങ്ങനെയുള്ള വിവരങ്ങളെന്തെങ്കിലും ചേർത്താൽ ലേഖനം നിർമിക്കുന്നവർക്ക് സൗകര്യപ്രദമായിരിക്കും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 10:41, 24 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|സംവാദം:നഗാരം}} ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Akbarali|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 22:20, 15 നവംബർ 2013 (UTC) {| style="border: 1px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;" |rowspan="2" valign="middle" style="padding: 0px 5px;"|[[File:WSALP2013.jpg|60px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 10px 5px 0px 5px; vertical-align: middle; color: #000000;" | '''വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 10px 5px; color: #000000;" |[[വിക്കിപീഡിയ:WS2013TY|2013-ലെ വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത് പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച/വികസിപ്പിച്ച താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം സ്നേഹപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നത് ---[[ഉപയോക്താവ്:Mpmanoj|Mpmanoj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mpmanoj|സംവാദം]]) 16:34, 9 ജനുവരി 2014 (UTC) |} == സ്വതേ റോന്തു ചുറ്റൽ == {{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}} [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]] നമസ്കാരം Akbarali, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=rights&user=&page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 12:51, 15 ജൂൺ 2014 (UTC) == വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> ----'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:37, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC) {{Tb|സംവാദം:നിലമ്പൂർ പാട്ടുത്സവം}} == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 22:32, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == മലബാർ കുരുമുളക് == കുരുമുളകിനങ്ങൾ കുറേയുണ്ട്.ഭൂമിശാസ്ത്രസൂചികയായ മലബാർ കുരുമുളകിന് പുതിയ താളുണ്ടാക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്. തിരുത്ത് റിവേർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 17:25, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ റീഡയറ്ക്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് [http://%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%95%E0%B5%8D Black Peppe] ഈ പേജിലേക്കാണ്.അതിൻറെ മലയാളം നോക്കിയപ്പോൾ കിട്ടിയ പേജ് ആയതുകൊണ്ടാണ് [[കുരുമുളക്|കുരുമുളക്r]] ലേഖനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്.മലബാർ കുരുമുളകായി വേറിട്ട് നിർത്താൻ മാത്രം ഉള്ളടക്കമുണ്ടെങ്കിൽ അതു തന്നെയാണ് നല്ലത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:24, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:46, 27 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:08, 2 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:01, 17 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == പരിഭാഷകൾ == താങ്കൾ ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് പല താളുകൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. വളരെ നന്ദി. പരിഭാഷ ചെയ്യുമ്പോൾ ലിങ്കുകളൊന്നും ചേർത്തു കാണുന്നില്ല. ആ സംവിധാനത്തിൽ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കാൻ കഴിയും. ഇതു മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ആനിമേഷൻ : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/CXLinkTool_Demo.gif കണ്ടു നോക്കൂ. കൂടാതെ https://www.youtube.com/watch?v=nHTDeKW3hV0 എന്ന വീഡിയോയും സഹായിച്ചേക്കും. --[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 04:17, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 06:12, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? Reportershan 06:02, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 07:55, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do.. Thanks ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 11:15, 10 മാർച്ച് 2016 (UTC) == താരകം == {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[User:Arunsunilkollam|'''<font color="#008000"><b> അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം</b></font>''']] [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]] 01:42, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC) }} == അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ് == [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ്]] ഇതിൽ വല്ല താല്പര്യവും ഉണ്ടോ--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 14:24, 2 മേയ് 2016 (UTC) == സലഫി == [[സംവാദം:സലഫി]] എന്ന സംവാദ താളിലെ ''തലക്കെട്ട്‌'' എന്ന ഉപവിഭാഗം ചർച്ച ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. - <font style="font-family: Zapfino, Segoe Script">[[User:ArtsRescuer|<font color="blue">'''കലാരക്ഷകൻ'''</font>]] (</font><font style="font-family: Papyrus">[[User talk:ArtsRescuer|<font color="green">എന്നോട് പറയൂ...]]</font></font></font>) 10:29, 6 മേയ് 2016 (UTC) ശ്രമിക്കാം----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 13:36, 8 മേയ് 2016 (UTC) ==ഗുർദാസ്പൂർ== {{Tb|സംവാദം:ഗുർദാസ്പൂർ}} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:54, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 02:28, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC) ==Barnstar== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-1.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Akhbarali<br/><br/>On behalf of the #100wikidays challenge family, I am happy to grant you this special barnstar as an appreciation for your valuable contributions within the #100wikidays challenge!<br/>Keep up the good work and We hope to see you in another tour soon<br/>Thank you!<br/><br/>--[[User:Mervat Salman|Mervat Salman]] ([[User talk:Mervat Salman|talk]]) 17:53, 24 October 2016 (UTC) |} == വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു. പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&action=edit&section=4 |class=mw-ui-progressive}} </div> </noinclude>[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:16, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 അവസാന ഘട്ടം == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി പേരു ചേർത്തിരുന്നുവല്ലോ. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കാനായി ഇനി 5 ദിവസം കൂടിയേയുള്ളൂ. ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ എഴുതുക. 4ലേഖനങ്ങൾ 300 വാക്കുകൾ ഉള്ളതായിരിക്കണം. ഏഷ്യയിലെ ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തെപ്പറ്റിയായിരിക്കണം ഇന്ത്യയ്ക്കുവെളിയിലുള്ള വിഷയമായിരിക്കണം എന്നിവയാണ് നിബന്ധനകൾ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ എന്ന് --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:29, 25 നവംബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == Nikolai Noskov == Hello dear Akbarali! Can you make an article in Malayalam language about singer ([[:en:Nikolai Noskov]])? If you make this article, I will be very grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.204.244|178.71.204.244]] 20:48, 18 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == നികൊലയ് നൊസ്കൊവ് == ഹലോ പ്രിയപ്പെട്ടവനേ Akbarali! You can translate article in your Malayalam-language about singer [[en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you make this article i will be grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.168.11|178.71.168.11]] 15:24, 28 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! == Hi, Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! I hope you had as fun as we did! If you could take a minute to answer [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHoVkx2n_Xuc0ojbqIWpj4tb8GlreHRiAQ5JcZf6Odufl8-w/viewform?usp=sf_link our survey], we would be very grateful. Your answer will help us improve our Challenges in the future. Best, [[ഉപയോക്താവ്:John Andersson (WMSE)|John Andersson (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:John Andersson (WMSE)|സംവാദം]]) 08:09, 2 ജൂൺ 2017 (UTC) == COH Challenge == Hi! Thank you for your contribution to the UNESCO Challenge a couple of months ago. I don't know if you have noticed, but there is a new competition starting tomorrow, that is co-arranged by UNESCO and Wikimedia Sverige – the [[meta:COH Challenge|COH Challenge]]. This time, the purpose is to get as many of the images uploaded as part of the [[meta:Connected Open Heritage|Connected Open Heritage]] project (e.g. of world heritage sites, the images can be [[meta:Connected_Open_Heritage_Challenge/List|found here]]) as possible to be used in Wikipedia articles (however, at most five images – with caption – per article). I hope you want to participate! :) Best, [[ഉപയോക്താവ്:Eric Luth (WMSE)|Eric Luth (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Eric Luth (WMSE)|സംവാദം]]) 15:07, 30 ജൂൺ 2017 (UTC) Will try --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/45.125.117.82|45.125.117.82]] 14:29, 6 ജൂലൈ 2017 (UTC) == ഏഷ്യൻ മാസം 2017 ലേഖനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാൻ == [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2017|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നതിനു നന്ദി. താങ്കൾ തയ്യാറാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2017-ml ഇവിടെ] '''സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്'''. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കുവാൻ ഇനി 10 ദിവസങ്ങൾ മാത്രം. താങ്കൾ ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. {{കൈ}} ആശംസകൾ...- '''[[User:Arunsunilkollam|<span style="background: #444; color:white;padding:2px;">അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം </span>]] [[User talk:Arunsunilkollam|<span style="background: #1804f4; color:white; padding:2px;">സംവാദം</span>]]''' 02:07, 20 നവംബർ 2017 (UTC) == വിക്കിയെ കുറിച്ച് == ഞാൻ വിക്കി മലയാളത്തിൽ ഇന്ന് അംഗമായ ഒരാളാണു. എനിക്ക് ഇതിനെ കുറിച്ച് അധികം അറിയില്ല. കുറെ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യണം എന്ന് താല്പര്യമുണ്ട്. എനിക്ക് എങ്ങനെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യാം..? എന്നെ സഹായിക്കാമോ..? swalihcmd 09:01, 21 നവംബർ 2017 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 04:00, 23 നവംബർ 2017 (UTC) == autoed == താങ്കൾ ചെയ്ത [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ടിപ്പു_സുൽത്താൻ&curid=279944&diff=2867452&oldid=2867439 ഈ തിരുത്തിൽ] എഡിറ്റ് സമ്മറിയായി '''Cleaned up using AutoEd)''' എന്നു കാണുന്നു. ഇത് എന്താണ് സംഭവമെന്ന് അറിയണമെന്നുണ്ട്. ഒന്നു ചുരുക്കി പറയാമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 11:08, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ഓരോ ലേഖനത്തിലും അധികമായി വരുന്ന സ്പേസുകൾ, ഒരേ വാക്കിൻറെ അടുത്ത് വരുന്ന ഇരട്ടിപ്പുകൾ എല്ലാം ശരിയാക്കാനുള്ള വൃത്തിയാക്കൽ പരിപാടിയാണ് AutoEd ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്നത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:47, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) :അതുകൊള്ളാല്ലോ... ഞാനും ഇനിമുതൽ അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. മറുപടി നൽകിയതിനു നന്ദിയുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 08:37, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) നന്ദി അരുൺ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 10:10, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ::വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെയൊക്കെ സംഭവങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഇപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. ബ്രൗസറിൽ തന്നെ ഓട്ടോമേറ്റഡ് എഡിറ്റ്സ് വരുത്താനുള്ള വിദ്യ ഞാൻ കുറേ നാൾ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ അതിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുവാൻ സഹായിച്ചത് താങ്കളുടെ ആ എഡിറ്റാണ്. autoed സ്ക്രിപ്റ്റ് എനിക്ക് വളരെയേറെ ഇഷ്ടമായി. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Arunsunilkollam/sandbox&curid=411609&diff=2868852&oldid=2868850 സംഭവം കൊള്ളാം]{{കൈ}}.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 07:56, 2 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC) == താളുകളെ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ == പ്രിയ Akbarali,<br> താങ്കൾ [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ [[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%85%E0%B5%BD_%E0%B4%AC%E0%B4%96%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86_%E0%B4%89%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82&type=revision&diff=2913362&oldid=2913358&diffmode=source ഈ]] തിരുത്തലിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. യാതൊരു കാരണവശാലും ഇൻഫോബോക്സ് ചേർക്കുമ്പോൾ '=' ചിഹ്നത്തിന് ഇടതുവശത്തെ വാക്യങ്ങൾ മലയാളീകരിക്കരുത്. അങ്ങനെ മലയാളീകരിച്ചാൽ അവ 'Pages using infobox event with unknown parameters' എന്ന വർഗ്ഗത്തിലേക്ക്' വരും. അതിനാൽ ഈ കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 15:30, 7 ഡിസംബർ 2018 (UTC) തീർച്ചയായും. --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 03:47, 10 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനം [[പ്രധാന താൾ|പ്രധാന താളിലെ]] '''പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്''' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഇന്ന് ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ആശംസകൾ! -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:27, 11 ഡിസംബർ 2018 (UTC) സന്തോഷം റസിമാൻ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 05:17, 13 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == [[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 12:39, 10 ജനുവരി 2019 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&action=edit&section=5 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) </div> </div> </div> ==താങ്കളുടെ അഭിപ്രായമറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു== നമസ്കാരം {{SUBJECTPAGENAME}}, മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി പരിഭാഷാ സൗകര്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഭാഷാ ടീം [[:mw:Content translation/Boost|മുൻകൈ]] എടുക്കുന്നു. [[:mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷാ ഉപകരണം]] ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്. താങ്കളുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹതാളിലോ mediawiki.org വെബ്‌സൈറ്റിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക ([[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിലെ_പരിഭാഷാ_പിന്തുണ_മെച്ചപ്പെടുത്തൽ]]). ഭാഷാ ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച്, നന്ദി! --[[ഉപയോക്താവ്:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Elitre (WMF)|സംവാദം]]) 16:20, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:10, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:27, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:58, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:10, 12 ഡിസംബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==പട്ടിക പരീക്ഷണം== ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;"></div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]] <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:21, 19 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. <!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]] എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines. Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---> <!-- Template:afd-notice --> [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:32, 26 മാർച്ച് 2020 (UTC) == വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു == പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Akbarali}} വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം. നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:46, 2 ജൂൺ 2020 (UTC) ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക. == [[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 06:41, 1 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) ==test== <nowiki>{{Wikidata list|</nowiki>'''sparql'''=  <code>SELECT ?item WHERE {</code>  <code>?item wdt:P31 wd:Q39715 .</code>  <code>?item (wdt:P131)* wd:Q55</code>  <code>}</code> |'''columns'''=label:Article,description,p131:Place,P580,P582,p625,P18 |'''section'''= |'''min_section'''= |'''sort'''=label |'''links'''=text |'''thumb'''=128 |'''autolist'''=fallback |'''references'''=all|'''summary'''=itemnumber|…}} ... (This will be overwritten by ListeriaBot) ... <nowiki>{{Wikidata list end}}</nowiki> == [Small wiki toolkits] Workshop on "Debugging/fixing template errors" - 27 March 2021 (Saturday) == Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on "Debugging/fixing template errors" will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.) Details of the workshop are as follows: *Date: 27 March *Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST) *Languages supported: English and Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 13:03, 23 മാർച്ച് 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21249539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Small wiki toolkits] Workshop on Workshop on "Designing responsive main pages" - 30 April (Friday) == As part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, we would like to inform you about the third workshop of this year on “Designing responsive main pages”. During this workshop, we will learn to design the main page of a wiki to be responsive. This will allow the pages to be mobile-friendly, by adjusting the width and the height according to various screen sizes. Participants are expected to have a good understanding of Wikitext/markup and optionally basic CSS. Details of the workshop are as follows: *Date: 30 April 2021 (Friday) *Timing: [https://zonestamp.toolforge.org/1619785853 18:00 to 19:30 (India / Sri Lanka), 18:15 to 19:45 (Nepal), 18:30 to 20:00 (Bangladesh)] *Languages supported: English, Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/zfs-qfvj-hts If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Designing_responsive_main_pages|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 05:53, 24 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == SWT South Asia Workshops: Feedback Survey == Thanks for participating in one or more of [[:m:Small wiki toolkits/South Asia/Workshops|small wiki toolkits workshops]]. Please fill out this short feedback survey that will help the program organizers learn how to improve the format of the workshops in the future. It shouldn't take you longer than 5-10 minutes to fill out this form. Your feedback is precious for us and will inform us of the next steps for the project. Please fill in the survey before 24 June 2021 at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSePw0eYMt4jUKyxA_oLYZ-DyWesl9P3CWV8xTkW19fA5z0Vfg/viewform?usp=sf_link. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:51, 9 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==test pages== == തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ == സുഹൃത്തെ Akbarali, വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']]. നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Indic Hackathon | 20-22 May 2022 + Scholarships == Hello {{PAGENAME}}, <small>''(You are receiving this message as you participated previously participated in small wiki toolkits workshops.)''</small> We are happy to announce that the [[:m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] will be organizing [[:m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[:mw:Wikimedia Hackathon|Wikimedia Hackathon]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May. The regional event will be an in-person event taking place in Hyderabad. As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen at <span class="plainlinks">https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Hackathon_2022</span>. We have full scholarships available to enable you to participate in the event, which covers travel, accommodation, food and other related expenses. The link to scholarships application form is available on the event page. The deadline is 23:59 hrs 17 April 2022. Let us know on the event talk page or send an email to {{email|contact|indicmediawikidev.org}} if you have any questions. We are looking forward to your participation. Regards, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:43, 12 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=23135275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - January 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentythird newsletter, covering January 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 11, 13, 14 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|19 February - User group meeting]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230115|15 January - User group meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[c:Commons:Wiki_Loves_Plants|Wiki Loves Plants]] (SDG 14) * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [[w:en:Wikipedia:Meetup/Dunedin_5|The 2023 Bug of the Year Edit-a-thon]] (SDG 14) * Past: [https://dicare.toolforge.org/lexemes/challenge.php?id=74 Lexeme challenge Urology] (SDG 3) * Past: [[w:sv:Wikipedia:Veckans_tävling/Grodor_versus_ödlor|Swedish Wikipedia weekly challenge - Frogs versus lizards]] (SDG 14) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/December_2022/Contents/New_Zealand_report#Three_hundred_episodes_of_Critter_of_the_Week|Three hundred episodes of Critter of the Week]] (SDG 14) * Past: [https://zenodo.org/record/7521891#.Y9p6MdLMKw4 Wikidata Queries around the SARS-CoV-2 virus and pandemic] (SDG 3) * Past: [[m:Women_in_Climate_Change_2022|Women in Climate Change 2022]] (SDG 5 & 13) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/05/the-stories-behind-the-wiki-loves-earth-2022-photos-from-turkiye/ The stories behind the Wiki Loves Earth 2022 photos from Türkiye] (SDG 14) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/05/announcing-our-funding-support-from-the-patient-centered-outcomes-research-institute-pcori/ Announcing our funding support from the Patient-Centered Outcomes Research Institute (PCORI)] (SDG 3) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/04/jumping-for-science-how-wikipedia-assignments-inspire-stem-students/ Jumping for science: how Wikipedia assignments inspire STEM students] (SDG 14) * [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Birds_of_NYC_Photo_Contest/Winners|Birds of NYC Photo Contest Winners announced!]] (SDG 14) * [https://anchor.fm/civichackerpodcast/episodes/Using-Wikidata-to-Connect-Constituents-With-Their-Government-e1or922 Using Wikidata to Connect Constituents With Their Government] (SDG 16) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/23/wiki-loves-earth-2022-presents-the-winners-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment/ Wiki Loves Earth 2022 presents the winners of the special nomination “Human rights and environment”!] (SDG 10 & 14) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/19/equity-diversity-inclusion-in-affiliate-governance/ Equity, diversity & inclusion in affiliate governance] (SDG 5 & 10) '''Resources''' * [https://www.databricks.com/blog/2023/01/26/building-life-sciences-knowledge-graph-data-lake.htmlBuilding a Life Sciences Knowledge Graph with a Data Lake] (SDG 3) '''Videos''' * [https://www.youtube.com/watch?v=_HW6YxXRL18 Editor uses Wikidata to find new uses for existing drugs and speed up approval process for new treatments] (SDG 3) * [[c:File:WikiForHumanRights_Information_Session_2023.webm|WikiForHumanRights Information Session]] (SDG 10) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_birds_of_Tuvalu|List of birds of Tuvalu]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Laos|List of World Heritage Sites in Laos]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Bangladesh|List of World Heritage Sites in Bangladesh]] (SDG 11) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11429|NIP]] (SDG 16) * [[d:Property:P11402|NSR doctor ID]] (SDG 3) * [[d:/Property:P11430|UniProt disease ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11446|Strazha ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11500|United States House of Representatives ID]] (SDG 16) </div> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 16:25, 1 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24426147 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfourth newsletter, covering February 2023. This issue has news related to SDGs 2, 3, 7, 10, 11, 13, 14, 15 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|2023-03-05 User group meeting]] (SDG all) * [[m:2023-03-19 User group meeting|Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[wikimania:2023:Program/Submissions|Suggest "Environmental sustainability and climate crisis" topics for Wikimania]] (SDG all) * Ongoing: [[m:Africa_Environment|Africa Environment WikiFocus]] (SDG 13) * Past: [https://www.eventbrite.com/x/edit-for-climate-change-wikipedia-editathon-registration-526291811977 Edit for Climate Change: Wikipedia Editathon] (SDG 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Organize|Capacity Building Sessions on "Tools for Finding the Right Articles" and "Building Article List with Petscan"]] (SDG 10 & 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Resources|Regional Office Hours for Africa and Maghreb Regions]] (SDG 10 & 13) '''News''' * [https://observablehq.com/@thadk/garden NCBI breakdown of common garden foods with photographs by Phytotheca] (SDG 2) '''Resources''' * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Sweden_report|3000 Arctic images]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Content_Partnerships_Hub_report|SMART-Servier Medical Art upload]] (SDG 3) '''Research''' * [https://fosdem.org/2023/schedule/event/sustainability/ Open Source in Environmental Sustainability] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11576|Norwegian war prisoner detention camp ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11587|Iowa legislator ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11610|National Grid Balancing Mechanism unit ID]] (SDG 7) '''Wikidata query examples''' * [https://w.wiki/5Vu8 Map of disasters by type] (SDG 11) '''Featured articles''' * English Wikipedia: [[w:en:South_Asian_river_dolphin|South Asian river dolphin]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Sri_Lanka|List of World Heritage Sites in Sri Lanka]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_lamiid_families|List of lamiid families]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> File:%D0%A2%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%96.jpg|Three horses (SDG 15) File:Hunter_baby_chameleon.jpg|Hunter baby chameleon (SDG 15) File:Rice_paper_butterfly_%2816709%29.jpg|Rice paper butterfly (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28top_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (top view) (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28side_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (side view).jpg (SDG 15) File:Mockingbird_on_the_North_Lake_Trail_%2836851%29.jpg|Mockingbird on the North Lake Trail (SDG 15) File:Striated_Pardalote_0012.jpg|Striated Pardalote (SDG 15) File:Kleines_Wiesenv%C3%B6gelchen_am_Morgen.jpg|Wiesenvögelchen (SDG 15) File:Immature_herring_gull_%2816259%29.jpg|Herring gull (SDG 15) File:Northern_shoveler_male_in_Marine_Park_%2833296%29.jpg|Northern shoveler (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 മാർച്ച് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24647320 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfifth newsletter, covering March 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230305|User group meeting 2023-03-05]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [https://diff.wikimedia.org/2023/03/30/join-the-wikiforhumanrights-campaign-and-contribute-knowledge-that-connects-human-rights-with-solutions-for-a-sustainable-future/ WikiForHumanRights] (SDG 10 & 13) * Upcoming: April 19 - [[m:Translat-a-thon/NYC/2023|LaGuardia Community College Earth Day Translatathon with Casa de las Américas NYC]] (SDG 13) * Upcoming: April 22 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_2023_Bushwick|Earth Day 2023 Edit-a-thon Environment of Brooklyn Focus with Sure We Can]] (SDG 13) * Upcoming: April 23 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_Wiknic|Earth Day Wiknic NYC]] (SDG 13) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/WMF_GLAM_report|Gender and culture related event to test image suggestions on Wikipedia]] (SDG 5) * Past: [[m:Feminism_and_Folklore_2023|Feminism and Folklore 2023]] (SDG 5) * Past: [[m:Edit_a_thon/artfeminism-edit-a-thon-for-nigerian-female-artists-2023|Art+Feminism edit-a-thon for Nigerian female artists]] (SDG 5) '''News''' * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/08/putting-our-energy-into-wikipedia-as-climate-action/ Putting our energy into Wikipedia as climate action] (SDG 13) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/07/how-artfeminism-is-using-wikipedia-to-promote-equity-in-the-art-world/ How Art+Feminism is using Wikipedia to promote equity in the art world] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/New_Zealand_report|Biodiversity Heritage Library and Wikidata]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/USA_report|Black history month and more]] (SDG 10) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/14/women-do-news-tackling-the-gender-divide-in-journalism-through-wikipedia/ Women Do News: Tackling the Gender Divide in Journalism Through Wikipedia] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/17/wiki-loves-earth-2023-is-starting/ Wiki Loves Earth 2023 is starting!] (SDG 15) * [https://medium.com/@openheritagefoundation/the-quest-to-close-the-gender-gap-on-wikipedia-continues-five-year-anniversary-with-feminism-ebd7a3b3185e The Quest to Close the Gender Gap on Wikipedia Continues; Five-Year Anniversary with Feminism & Folklore] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/28/wikigap-malaysia-2023-empowering-women-in-indigenous-languages/ WikiGap Malaysia 2023: Empowering women in indigenous languages] (SDG 5) * [https://www.canarymedia.com/articles/climate-crisis/wikipedia-has-a-climatetech-problem Wikipedia has a climatetech problem] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11623|NCI Drug Dictionary ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11649|Malaysia Federal Legislation act ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11650|Moscow University Herbarium ID]] (SDG 15) * [[d:Property:P11666|Norwegian Petroleum Directorate field ID]] (SDG 13) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_Saxifragales_families|List of Saxifragales families]] (SDG 15) * English Wikipedia: [[w:en:Red-throated_wryneck|Red-throated wryneck]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Ourapteryx_yerburii_ssp._specimens_and_male_genitalia.jpg|Ourapteryx yerburii ssp. specimens and male genitalia (SDG 15) Pterophorus_pentadactyla_-_Keila.jpg|Pterophorus pentadactyla (SDG 15) Wood_duck_drake_%2886815%29.jpg|Wood duck drake (SDG 15) Cardinal_%2886755%29.jpg|Cardinal (SDG 15) Bunten_Kronwicke_%28Securigera_varia%29_Bl%C3%BCte-20200626-RM-173640.jpg|Bunten Kronwicke (Securigera varia) (SDG 15) Neubrunn_Steinbruch_Blutrote_Heidelibelle_%28Sympetrum_sanguineum%29_8262082.jpg|Sympetrum sanguineum (SDG 15) Boerenkrokus_%28Crocus_tommasinianus%29_28-02-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Crocus tommasinianus (SDG 15) Papaya_-_longitudinal_section_close-up_view.jpg|Papaya - longitudinal section close-up view (SDG 15) Aphantopus_hyperantus_-_Keila.jpg|Aphantopus hyperantus (SDG 15) Australian_Zebra_Finch_0A2A3013.jpg|Australian Zebra Finch (SDG 15) Melospiza_melodia_JRVdH_03.jpg|Melospiza melodia (SDG 15) Roadside_hawk_%28Rupornis_magnirostris_griseocauda%29_eating_speckled_racer_%28Drymobius_margaritiferus%29_Orange_Walk.jpg|Roadside hawk (Rupornis magnirostris griseocauda) eating speckled racer (Drymobius margaritiferus) (SDG 15) Black_iguana_%28Ctenosaura_similis%29_Cayo.jpg|Black iguana (Ctenosaura similis) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28side_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (side view) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28dorsal_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (dorsal view) (SDG 15) Fr%C3%BChlings-Knotenblume_%28Leucojum_vernum%29-20230220-RM-161056.jpg|Frühlings-Knotenblume (Leucojum vernum) (SDG 15) Ocellated_turkey_%28Meleagris_ocellata%29_male_Peten.jpg|Ocellated turkey (Meleagris ocellata) male (SDG 15) Geoffroy%27s_spider_monkey_%28Ateles_geoffroyi_yucatanensis%29_Peten_2.jpg|Geoffroy's spider monkey (Ateles geoffroyi yucatanensis) (SDG 15) Bessen_van_een_Ophiopogon_planiscapus_%27Niger%27._28-02-2023._%28d.j.b%29.jpg|Ophiopogon planiscapus (SDG 15) Protaetic_cuprea_ignicollis_2023-03-22_IZE-066.jpg|Protaetic cuprea ignicollis (SDG 15) Monarch_butterflies_%28Danaus_plexippus_plexippus%29_Piedra_Herrada_2.jpg|Monarch butterflies (Danaus plexippus plexippus) (SDG 15) Cepaea_nemoralis_Paarung-20230314-RM-110511.jpg|Cepaea nemoralis (SDG 15) Wiesen_Pippau_%28Crepis_biennis%29-20220624-RM-123950.jpg|Crepis biennis (SDG 15) Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) Cayo.jpg|Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) (SDG 15) Trifolium_spadiceum_-_Niitv%C3%A4lja.jpg|Trifolium spadiceum (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 07:42, 1 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24816279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-sixth newsletter, covering April 2023. This issue has news related to SDGs 2, 4, 5, 6, 11, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting 2023-05-07]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20230402|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_the_Challenge|WikiForHumanRights 2023 International Writing Contest]] (SDG 13, 14, 6) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_Community_Events|WikiForHumanRights 2023 local community events]] (SDG 13, 15, 14, 6) * Ongoing: [[m:Wiki_Climate_Campus_Tour_Nigeria|WikiCampusTourNigeria Project]] (SDG 6, 13, 14, 15) * Upcoming (and past): [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Kvinnor,_arkitektur_och_design|Women, architecture and design]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Albania_report|WikiGap Tirana 2023, Albania]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|BBC 100 women editathon]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Kosovo_report|WikiGAP in Prishtina]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Switzerland_report|15 Days of French women writers]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:Meetup/DC/TSU_USF_Women%27s_History_Month_Wikipedia_Edit-a-thon|TSU USF Women's History Month Wikipedia Edit-a-thon]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:WikiProject_Smithsonian_AWHI/Meetup/Crafting_a_Better_Wikipedia:_Women_of_Color_in_the_Renwick_Gallery|Crafting a Better Wikipedia: Women of Color in the Renwick Gallery]] (SDG 5) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/07/tuswug-s2e2-women-in-wiki/ TUSWUG S2E2: Women in Wiki] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/13/inaugural-edition-of-the-organizer-lab-awards-6-community-grants/ Inaugural edition of the organizer lab awards – 6 community grants] (SDG 5 & SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/29/bolstering-womens-voices-and-histories-on-wikipedia/ Bolstering women’s voices and histories on Wikipedia] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|A huge upload for biologists]] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=ycPPBhuQPhs&ab_channel=WikimediaFoundation WikiForHumanRights 2023 Launch Webinar] (SDG 13, 14, 6) * [[m:WikiForHumanRights/Organize|WikiForHumanRights 2023 and WMF Human Rights Team Online Safety Capacity Building for Organizers]] (SDG 13) * [https://www.youtube.com/watch?v=xLBSSlrI2vo WikiForHummanRights 2023 and Let's Connect Capacity building on good practices for retention] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/living-through-a-triple-planetary-emergency-capturing-the-most-impactful-knowledge-to-weather-the-storm/ Living through a Triple Planetary Emergency: Capturing the Most Impactful Knowledge to Weather the Storm] (SDG 10 & SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/wikimedia-foundation-environmental-sustainability-report-for-2022/ Wikimedia Foundation Environmental Sustainability Report for 2022] (SDG 13) * [[:File:Wikimedia_h%C3%A5llbarhetsrapport_2022.pdf|Wikimedia Sverige sustainability report 2022]] (in Swedish) (SDG 13) '''Research''' * [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/brv.12964 Hypotheses in urban ecology: building a common knowledge base] (SDG 15) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11698|student retention rate]] (SDG 4) * [[d:Property:P11704|INEP ID]] (SDG 4) [51] * [[d:Property:P11729|Kulturenvanteri.com ID]] (SDG 11) * [[d:Property:P11747|holds diplomatic passport of]] (SDG 16) * [[d:Property:P11741|SINTA affiliation ID]] (SDG 4) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_afrosoricids|List of afrosoricids]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Leptura_quadrifasciata_female_-_Keila.jpg|Leptura quadrifasciata (SDG 15) Bursa_lamarckii_01.jpg|Bursa lamarckii (SDG 15) Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_head_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Western_Bowerbird_0A2A0436.jpg|Chlamydera guttata (SDG 15) White-breasted_nuthatch_%2826471%29.jpg|Sitta carolinensis (SDG 15) Patzmannsdorf_-_K%C3%BCrbisfeld_mit_Pfarrkirche_und_Raiffeisen-Silo_in_Stronsdorf.jpg|Pumpkin field (SDG 2) Cinnamon-bellied_flowerpiercer_%28Diglossa_baritula%29_male_on_Indian_shot_%28Canna_indica%29_Finca_El_Pilar.jpg|Diglossa baritula & Canna indica (SDG 15) Knoppen_van_een_esdoorn_%28Acer_platanoides%29._03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer platanoides (SDG 15) Cinnamon_hummingbird_%28Amazilia_rutila%29_in_flight_Los_Tarrales.jpg|Amazilia rutila (SDG 15) Passion_fruits_-_whole_and_halved.jpg|Passiflora edulis (SDG 15) Golden-fronted_%28Velasquez%27s%29_woodpecker_%28Melanerpes_aurifrons%29_male_Copan.jpg|Melanerpes aurifrons (SDG 15) Argiope_spider_female_adult_on_her_web_dorsal_view_black_background_Don_Det_Laos.jpg|Argiope versicolor (SDG 15) Daslook._Allium_ursinum%2C_zwellende_bloemknop._18-04-2022_%28actm.%29_04.jpg|Allium ursinum (SDG 15) Fallen_leaf_of_Platanus_x_hispanica_%281%29.jpg|Platanus x hispanica (SDG 15) Thymelicus_lineola_underside_-_Keila.jpg|Thymelicus lineola (SDG 15) Japanse_esdoorn_%28Acer_palmatum%29_03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer palmatum (SDG 15) [38] Common_kestrel_%28Falco_tinnunculus%29_female_%28IMGP1648r2-DNA%29.jpg|Falco tinnunculus (SDG 15) [39] California_sea_lion_nap_time_in_La_Jolla_%2870474%29.jpg|Zalophus californianus (SDG 15) [40] Bladknop_van_een_esdoorn_%28Acer%29._13-04-2023_%28d.j.b.%29_01.jpg|Acer pseudoplatanus (SDG 15) Tamarind_fruits_%28Tamarindus_indica_%27Si_Thong%27%29.jpg|Tamarindus indica (SDG 15) White_leucistic_squirrel_with_a_peanut_%2885668%29.jpg|Sciurus carolinensis (SDG 15) [43] Fork-tailed_flycatcher_%28Tyrannus_savana_monachus%29_in_flight_Cayo.jpg|Tyrannus savana monachus (SDG 15) Rapa_incurva_01.jpg|Rapa incurva (SDG 15) Arboreal_stingless_bee_nest_%28Trigona_sp.%29_Flores.jpg|Trigona sp. (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:31, 2 മേയ് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24969562 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:15, 7 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം == {| style="border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;" align=left | <span class="plainlinks"> പ്രിയ {{BASEPAGENAME}}, വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. [[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]] വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. [[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:44, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) |} :@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] Thank you for the invitation. And all the very best. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:46, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-seventh newsletter, a sort of year-in-review for 2023.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> Dear Wikimedians for Sustainable Development, As we bid farewell to 2023, we reflect on a year that has been an uneven year for our user group. While the journey has been marked by some truly inspiring events, most of our efforts have been largely uncoordinated and the user group hasn't been the support it could have been. Yet, there's a glimmer of hope and a world of potential for 2024. '''Highlights of 2023:''' ;Newsletters Galore: We kicked off the year with zeal, sharing updates and inspiration through four newsletters. The number of things happening in the movement is astounding, but we need to rethink the format of the newsletter going into the next year. ;Growing Strong: The Wikimedians for Sustainable Development family welcomed 33 new members in 2023. Your passion and dedication continue to inspire us, and we look forward to nurturing this community spirit in the year ahead. ;Wikimania Talks: Our voices echoed far and wide at Wikimania, where several members of our community took the virtual stage to share insights and ideas about everything from Wikipedians-in-Residence's to open data. Your contributions showcased our commitment to sustainable development on a global scale. ;Content Creation Magic: Throughout the year, our extended community demonstrated incredible dedication to expanding the knowledge base on Wikipedia. Countless hours were spent creating and curating content that aligns with our mission, contributing to a more sustainable digital ecosystem. ;Campaigning hard: We saw a large variety of campaigns, from writing challenges to editathons. The willingness to experiment with new formats and partners, as well as learning from past efforts, shows great promise for the future. '''Acknowledging Challenges:''' While we celebrate these achievements, we acknowledge that 2023 presented its fair share of challenges. A lack of global coordination reminded us that the road to sustainable development is not always linear. However, it is precisely these challenges that fuel our determination to work together more cohesively in the coming year and proof that the user group is needed. '''Hopeful Anticipation for 2024:''' As we turn the page to 2024, let's carry forward the lessons learned and the successes celebrated. We are optimistic that, with renewed energy and a collective commitment, we will overcome obstacles and create an even more impactful and connected Wikimedians for Sustainable Development community. Here's to a year of collaboration, growth, and making a lasting impact on the world through our shared passion for sustainability. Together, we can turn challenges into opportunities and pave the way for a brighter future. Wishing you all a joyous holiday season and a Happy New Year! Warm regards, [[m:User:Ainali|User:Ainali]], [[m:User:Daniel Mietchen|User:Daniel Mietchen]] PS. We have started writing [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|our yearly report]], please add your activities to it. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 17:52, 1 ജനുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=25817439 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ശൂന്യമായ താളുകൾ == * [[പി.കെ. ബഷീർ (വർഗ്ഗം കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ)]] * [[ജുമുഅ മസ്ജിദ് (മുസ്‌ലിം പള്ളികൾ എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[മുസ്ലീം ലീഗ് (അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലിം ലീഗ് എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[സൂഫിസം (മുസ്ലിം ആധ്യാത്മിക ജ്ഞാനി എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] ഇത്തരത്തിൽ ശൂന്യമായ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ വസ്തുതകളോട് കൂടിയ ഉള്ളടക്കം വേണം. അല്ലാത്തപക്ഷം അവ മായ്ക്കപ്പെടും. ഇത്തരത്തിൽ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതു നിറുത്തിയില്ലെങ്കിൽ താങ്കളെ ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് തരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:26, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] മുസ്ലിം എന്ന അക്ഷര തെറ്റ് മുസ്‌ലിം എന്നാക്കി തിരുത്തുമ്പോൾ അവ നേരത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കപ്പെട്ട താളിൽ നിന്ന് വഴി തിരിച്ച് വുടുകയാണു. അല്ലാതെ ശൂന്യമായ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുകയല്ലെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:33, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) ::{{ping|User:Akbarali}} '''മുസ്ലിം''' തെറ്റാണ് എന്നാണ് എവിടെയാണ് പറയുന്നത്. '''മുസ്‌ലിം''' ശരിയാണെന്ന് ആരാണ് തീരുമാനിച്ചത്. കൂടാതെ മുകളിൽ തന്നിരിക്കുന്ന കണ്ണികളെല്ലാം ശൂന്യമായ താളുകളാണ്. തിരുത്തുകൾ വരുത്തുംമുൻപ് ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:39, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഓരോ വാക്കും അതിന്റെ ഒറിജിനൽ ഭാഷയിൽ ഉച്ചരിക്കും പ്രകാരം അറബിയിൽ ഇതിന്റെ ഉച്ചാരണം" ലിം" എന്നതിനു ശക്തി നൽകിയാണു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഒരു ഈ അവലംബം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ... https://www.pronouncenames.com/search?name=Muslim [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:52, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-eighth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * We have submitted our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|2023 annual report]]. * Upcoming meeting: on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|9 February]], we'll have a call about roles and responsibilities in the user group. This is an attempt to make more opportunities to engage more of the user groups members in its activities. If you want to help out in some way, but don't know how, this is a meeting for you to get help creating that opportunity. If you know how you would like to help, but don't know how to get started, this is also the meeting for you. ; Other news * New Wikiproject for Climate Change on Basque Wikipedia: [[:eu:Wikiproiektu:Klima aldaketa|Wikiproiektu Klima Aldaketa]] * Climate Justice, Digital Rights and Indigenous Voices international Wikimedia event in Huaraz, Peru 2024: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeDIuZQ61v35y3Q293ZV9YjNWOHsgwvq3t2XjP2cQ0OHG-EPA/viewform Engagement Survey] (closes 2 Feb) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:22, 2 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26169519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-ninth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * On 9 February, we had a user group meeting on roles and responsibilities ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240209|minutes]]) * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 17 March]] ; Other news * Wiki Loves Earth: Reminder that if you want to [[c:Commons:Wiki_Loves_Earth_2024/Organise|organize a local competition]], it is time to get started. (SDG 15 and 14) * Wiki for Human Rights: Reminder that if you would like to [[m:WikiForHumanRights/Organize|organize a local event]], there is support available. (SDG 10) * Study: [https://vbn.aau.dk/ws/portalfiles/portal/650852934/Meier_Wiki_Climate.pdf Using Wikipedia Pageview Data to Investigate Public Interest in Climate Change at a Global Scale] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 10:40, 9 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26331508 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == സെൻസസ് ബോട്ട് ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ അവസാനം ഉണ്ടാക്കിയ [[:വർഗ്ഗം:ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ|ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള]] ലേഖനങ്ങൾ സെൻസസ് ഡാറ്റ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമുണ്ടാക്കാനുള്ള സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതും വികലമായ ലേഖന ശൈലിയിലുള്ളതും ജനസംഖ്യാവിവരമല്ലാതെ അടിസ്ഥാനമായ മറ്റ് വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുമാണ്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ ശൈലിക്ക് ചേർന്നതല്ല. കൂടാതെ വികലമായതും കാലഹരണപ്പെട്ടവിവരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് നിറുത്തണമെന്നപേക്ഷിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:21, 14 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) @ [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]] കാര്യ നിർവാഹകരുടെ പേജിൽ നൽകിയ മറുപടികളെല്ലാം സംഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെയും മറുപടി തരുന്നു. 1. ഇത് ബോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ലേഖനങ്ങൾ അല്ല. ഇതിന്റെ പ്രകൃയ താഴെപ്പറയും വിധമാണ്. : They are manually created articles using data from a pre-existing source except one which is [[ബെനിഗുബ, ഒഡീഷ|here.]] but the rest of the articles that are made before was not created using pwb. They all created manually and Here's a detailed explanation of my process: : - I collected data from a reliable source . : - I manually wrote article and added the data from source ensuring they met Wikipedia's guidelines. : - I copied and pasted the content into Wikipedia. : As per Wikipedia's policy, manual copying and pasting from a pre-existing source is allowed if properly referenced .And they are submitted by clicking myself not mechanically/ automatically. 2. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അവസാനത്തെ ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ച് തിരുത്തൽ നിർത്തിയിട്ട് 9 മണിക്കൂർ ശേഷം കൊടുത്ത 2 മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:രേഖ&logid=1636019 തടയൽ അന്യായമാണ്. 3. സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിൽ താങ്കൾ നേതൃത്വം നൽകിയ [[അഗ്വാർ ലോപോൺ കലൻ|പദ്ധതിയിൽ]] പങ്കാളിയായ ഈയുള്ളവനും അത്തരമൊരു ഉദ്യമം തുടക്കം കുറിച്ചു എന്ന് മാത്രമാണ് ഞാൻ ചെയ്ത കുറ്റം.അതിൽ പോരായ്മകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഉദ്യമമാണ് അഡ്മിൻ സ്ഥാനത്തുള്ളവരിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങളില്ലെന്ന ആരോപണത്തിലും കഴമ്പില്ല. ഈ [[അഗ്വാർ ഗുജ്ജരൻ|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാനുണ്ടാക്കിയ ഒഡീഷ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒട്ടും വിത്യസ്തമല്ലല്ലോ ഇതും.ഞാനുണ്ടാക്കിയ ലേഖനങ്ങളിലെ അവലംബമെങ്കിലും വർക്ക് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾക്ക നൽകിയ അവലംബങ്ങൾ ഇന്ന് [https://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html പ്രവർത്തിക്കാത്ത] കണ്ണികളുമാണ്. ഇനി തലക്കെട്ട് കൊടുക്കുമ്പോൾ കോമ ചേർത്തതാണ് പ്രശ്നമെങ്കിൽ താങ്കൾ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ [[മലക്, പഞ്ചാബ്|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമെന്താണിത് പ്രശ്നമാകുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. 4. സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് പറഞ്ഞും വേഗത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർത്തെന്നും പറഞ്ഞതാണ് ബ്ലോക്കിയതെങ്കിൽ ആദ്യം ഈ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82%3A%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE&target=Ranjithsiji&namespace=all&tagfilter=&start=2016-08-05&end=2016-08-06&limit=50 എഡിറ്റ് ചരിത്രം] കൂടി പരിശോധിക്കുമല്ലോ.പിന്നെ പൈവിക്കി ഉപയോഗിച്ച് മാസം മുമ്പ് നടത്തിയ എഡിറ്റിൽ ആകെ രണ്ട് ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. അതാണിവിടെ അനേകം നാശം വിതച്ചു എന്ന രീതിയിൽ പർവ്വതീകരിച്ച് കാണിച്ചത്. പൈ വിക്കി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കാതെ ബാക്കിയുള്ള മെയിന്റനൻസ് ജോലികളാണ് കൂടുതലും ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ഹിസറ്ററി പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ ആരോപണം ഉന്നയിച്ച് മാന്വൽ ലേഖനങ്ങളെക്കൂടി ആ ഗണത്തിലുൾപ്പെടുത്തി ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് എന്നെ ഒതുക്കാനാണ് താങ്കൾ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിവരുന്നതിൽ സത്യമായിട്ടും അതിയായ ഖേദമുണ്ട്. വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാൻ,കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള ആളുകളെ നിലനിർത്താനുമാണ് നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവർത്തനങ്ങളും കാരണമാകേണ്ടതെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഈ വിഷയം ഇവിടെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.സ്നേഹ ബഹുമാനത്തോടെ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 20:35, 26 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) :[[:en:WP:MEATBOT]] വിവരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ, എഡിറ്റർമാർ ഏതെങ്കിലും പ്രോഗ്രാമിന്റെ സഹായത്തോടെയോ അല്ലാതെയോ വേഗത്തിൽ നടത്തുന്നഎഡിറ്റുകൾ ബോട്ട് എഡിറ്റായി കണക്കാക്കാം. ഇത്തരം എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്നതിനുമുൻപ് ചർച്ചനടത്തി സമവായമുണ്ടാക്കേണ്ടതാണ്. ഡാറ്റ വിശ്വസനീയമായ ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്ന് സംഘടിപ്പിച്ചു എന്നുപറയുന്നു എന്നാൽ അത് ആധികാരികമാണ് എന്നതിന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല. അതുപോലെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കേണ്ട അത്യാവശ്യം എന്തായിരുന്നു എന്നും പറയുന്നില്ല. manual copying and pasting from a pre-existing source - ലൈസൻസ് അനുവദിക്കാത്ത സോഴ്സുകളിൽ നിന്ന് കോപ്പി ചെയ്യുന്നത് വിക്കിപീഡിയയിൽ തീരെ അനുവദനീയമല്ല. ഇനി അനുവദനീയമായ ലൈസൻസ് ഉണ്ടെങ്കിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയിൻ) അല്ലെങ്കിൽ കടപ്പാട് രേഖപ്പെടുത്താത്തത് ലൈസൻസ് ലംഘനമാണ്. അതും അനുവദനീയമല്ല. താങ്കൾ തന്നിരിക്കുന്ന [https://www.census2011.co.in/data/village/410540-beniguba-orissa.html സോഴ്സ്] സ്വകാര്യ വെബ്സൈറ്റാണ്. അത് കോപ്പിറൈറ്റഡ് ഡാറ്റയാണ്. കൂടാതെ ഡാറ്റ കൃത്യമാണെന്നതിന് തെളിവില്ല. അതുകൂടാതെ ഇത് കോപ്പിചെയ്തു എന്ന് സമ്മതിച്ചസ്ഥിതിക്ക് ഈ ലേഖനങ്ങളെല്ലാം കോപ്പിറൈറ്റ് ലംഘനമാണെന്ന് വ്യക്തമാണല്ലോ. :സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകിയതിന് തെളിവില്ല. 2016 ആഗസ്റ്റിൽ നടന്ന പരിപാടിയെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നതെങ്കിൽ എനിക്ക് അതിൽ നേതൃത്വമില്ല. കൂടാതെ ആ പരിപാടി നടത്തിയത് മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് സമ്മാനം ലഭിക്കുന്നതിനായി ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാർ നടത്തിയ സംഗതിയാണ്. വേഗത്തിൽ വളരെയധികം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് അന്നത്തെ അഡ്മിനിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാരാണ് ഈ സംഗതി ചെയ്തത്. ഞാനും അതിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ നടത്തിയത് തെറ്റായിരുന്നുവെങ്കിൽ അന്നത്തെ അഡ്മിൻമാർക്ക് അന്ന് നടപടിയെടുക്കാനുള്ള എല്ലാ അവകാശങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. :അക്ബറലിക്ക് വളരെവേഗത്തിൽ എഡിറ്റ് കൗണ്ട് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും വളരെവേഗത്തിൽ തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഉള്ള ദുരുദ്ദേശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രവർത്തനം നടത്തിയത്. :ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ മറ്റ് വിക്കിപീഡിയകളിൽ ചെയ്യുന്നത് ചർച്ച നടത്തിസമവായത്തിനുശേഷവും പ്രത്യേക ബോട്ട് അക്കൗണ്ടുവഴിയുമാണ്. ഇതുകൂടാതെ ബോട്ട് എഡിറ്റുകൾ എല്ലാം ചെറുതിരുത്തുകളായാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്. ലേഖന നിർമ്മാണം എന്നത് അങ്ങനെയല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് യൂസർ അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് ചെയ്യാൻ പാടില്ല എന്നു പറയുന്നത്. :ആരെയും ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് ഒതുക്കുക എന്നത് എന്റെ പണിയല്ല. എനിക്കതിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തികമോ സാങ്കേതികമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും തരത്തിലോ ഉള്ള സ്വകാര്യ നേട്ടങ്ങളില്ല. :വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ വിജ്ഞാനപ്രദമായ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാനും, കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി എഡിറ്റുചെയ്യാനും ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള അനേകം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഞാൻ നടത്തുന്നുണ്ട് എന്ന് എന്റെ എഡിറ്റ് ചരിത്രവും സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടികളുടെ റിപ്പോർട്ടും നോക്കിയാൽ മനസ്സിലാവുന്നതാണ്. പിന്നെ എഴുതുന്ന എല്ലാ വിജ്ഞാനവും മനുഷ്യരാശിയുടെ നന്മക്കും പുരോഗതിക്കും ഉപകാരപ്പെടണമെന്ന ആഗ്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയിൽ നിരന്തരം എഴുതുന്നത്. അതുപോലെ സ്വതന്ത്രലൈസൻസിലുള്ള മറ്റ് വിവിധ പദ്ധതികളും ([https://schoolwiki.in സ്ക്കൂൾ വിക്കി],[https://luca.co.in ലൂക്ക മാഗസിൻ]) എന്നിവയുടെയെല്ലാം ടെക്നിക്കൽ എഡിറ്റർ ആയിരിക്കുന്നത്. ഇത് ചിലപ്പോൾ താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാവണമെന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] == ലോക്സഭാനിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ == ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ താളുകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റുകളും മറ്റ് ടേബിളുകളും കൂടി വിവർത്തനം ചെയ്ത് മുഴുവൻ ലേഖനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. എങ്കിലാണ് 2024 ലെ ഇലക്ഷൻ റിസൾട്ടുകൾ ഈ താളുകളിൽ ചേർക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇരട്ടിപ്പണിയാവും. ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റാതാവുകയും ചെയ്യും. ശരിക്കും ശ്രദ്ധിക്കുക. പണി മുഴുവനും ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂളിൽ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:03, 23 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - April 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtieth newsletter covering March and April 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 19 May]] ; Other news * [[w:en:Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2024-03-29/Recent_research#Other_recent_publications|Wikipedia Signpost highlighted five papers about climate change editing]]. (SDG 13) * On Wikidata, [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|a model for documenting green house gas emissions]] has been created. (SDG 13) * [https://wikimedia.org.au/wiki/EPA_Victoria_WiR_April_2024_Update An update] from the Wikipedian in Residence at the Environment Protection Authority in Victoria, Australia. * WikiAcción Perú organized a training session: "[[m:Volunteer Supporters Network/VSN Training: Climate Change Actions and Wikimedia Movement|Climate Change Actions and Wikimedia Movement]]" (SDG 13) * WikiForHumanRights organized a session: "[[m:Event:Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage|Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage]]" ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, starts in May. (SDG 14 & 15) * [[m:Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region|Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region]] starts in May. (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 19:17, 1 മേയ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26428292 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtyfirst newsletter, covering May 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]], 16 June * [[m:Talk:Wikimedians_for_Sustainable_Development#Mini_report_from_the_Wikimedia_Summit_2024|Mini report from the Wikimedia Summit 2024]] * [https://wikipediapodden.se/jan-ainali-wikimedians-for-sustainable-development-wikimedia-summit-2024-265/ User group representative interviewed by Wikipediapodden] at Wikimedia Summit ([[:File:WP265 - Jan Ainali, Wikimedians for Sustainable Development, Wikimedia Summit 2024.mp3|commons]]) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240519|Minutes from user group meeting in May]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/05/02/reflecting-_women-for-sustainability-africa-arts-feminism-her-voice-campaign-2023/ Reflecting _Women For Sustainability Africa Arts + Feminism #Her Voice Campaign 2023] * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|Macedonia report: Climate change and GLAM]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library April monthly highlights]] (SDG 14 & 15) * [https://www.nature.com/articles/d44148-024-00166-y WikiProject Biodiversity featured in Nature Africa] (SDG 14 & 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=fFWS7hfetZk Wikimedia UK releases a video about their climate focus] (SDG 13) ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, continues in some countries. (SDG 14 & 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 13:19, 1 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26852366 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtysecond newsletter, covering June 2024. This issue has news related to SDGs 3, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Movement Charter Vote|User group vote on the adoption of the Movement Charter]] (closes 7 July 23.59 UTC) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming user group meeting]] 21 July * User group meeting held in June - [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240616|minutes]] * The group was featured in the latest WikiAfrica Hour: [https://www.youtube.com/watch?v=4B6VI20qopk #36: Does the Wikimedia movement contribute to the SDGs?] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/stories-from-the-anti-disinformation-repository-how-wikiproject-covid-19-and-other-wikimedia-initiatives-counter-health-disinformation/ Stories from the anti-disinformation repository: How WikiProject COVID-19 and other Wikimedia initiatives counter health disinformation] (SDG 3) * [https://wikimedia.org.au/wiki/Environment_Centre_NT_Wikipedian_in_Residence Environment Centre Northern Territory Wikipedian in Residence] (SDG 15) * [https://www.gp.se/debatt/med-ai-kan-vi-oka-transparensen-om-foretagens-klimatavtryck.2dd4e006-57e3-4534-a0be-70ca56a289e4 With AI can we increase transparency of companies' carbon footprints] (in Swedish). Op-ed that mentions that the greenhouse gas emissions of the top 150 companies on the Stockholm stock exchange has been uploaded to Wikidata. The model is documented on [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|WikiProject Climate Change on Wikidata]]. (SDG 13) * [[wmfblog:2024/06/25/another-year-in-review-where-is-wikimedia-in-the-climate-crisis-seeing-the-impact-of-wikimedia-projects/|Another Year in Review: Where is Wikimedia in the Climate Crisis? Seeing the impact of Wikimedia Projects]] (SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2024/06/24/46-scholars-self-advocates-bring-knowledge-to-wikipedias-disability-healthcare-content/ 46 scholars, self-advocates bring knowledge to Wikipedia’s disability healthcare content] (SDG 3) * [[c:File:Wikimedia klimatpåverkansrapport 2023.pdf|Wikimedia Sverige publishes their 2023 climate impact report]] (in Swedish) (SDG 13) * WikiProject Govdirectory has started [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Weekly collaboration|weekly collaboration on countries]] (SDG 16) ; Events * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/wikimedia-chapters-and-groups-organise-the-first-sharks-and-rays-wikimarathon/ Wikimedia chapters and groups organise the first Sharks and Rays Wikimarathon] (29 June, but edits in the weeks after are welcome) (SDG 14) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 09:27, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27039469 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഒറ്റവരി ലേഖനവിവർത്തനം == [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]] പോലുള്ള ഒറ്റവരിലേഖന വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. ലേഖനങ്ങളിൽ മതിയായ വിവരം ഉറപ്പുവരുത്തുക. അല്ലെങ്കിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:00, 12 ജൂലൈ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - July 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty third newsletter, covering July 2024. This issue has news related to SDGs 5, 10, 13, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting held in July, [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240721|minutes]] * Next user group meeting will be 18 August ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|Climate change editahon and workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/wikiforhumanrights-in-nigeria-2024-campaign-virtual-launch/ WikiForHumanRights in Nigeria 2024 Campaign Virtual Launch] (SDG 10&16) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/what-we-learned-from-wiki-women-in-red-8-campaign-2023-women-for-sustainability-africa/ What we Learned from Wiki Women In Red @8 Campaign 2023 Women for Sustainability Africa] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/ghanaian-wikipedians-set-to-educate-students-on-open-climate/ Ghanaian Wikipedians set to educate students on Open Climate] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/23/using-wikipedia-as-a-tool-for-climate-action/ Using Wikipedia as a Tool for Climate Action] (SDG 13) ; Events * 5th August, [[m:Event:Wiki-Green_Conference_2024 Wiki-Green Conference]] (SDG 13) * 7-10 August, Wikimania - [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|All SDG related sessions]] * 7-9 November, [https://wikimedia.org.ar/2024/07/03/justicia-climatica-voces-indigenas-y-plataformas-wikimedia/ Justicia climática, voces indígenas y plataformas Wikimedia] (SDG 13) ; Participate * Share an example of a successful [[m:Campaigns/WikiProjects|WikiProject or topical collaboration]] in this on-wiki survey This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27042528 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:06, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - August 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty fourth newsletter. This issue has news related to SDGs 5, 11, 15, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20240915|Next user group meeting]], 15 September, will be focused on starting to develop a strategy for the group. If you cannot attend, you can leave your input on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030/Ideas|the ideas page]]. * User group meeting held in August ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240818|minutes]]) ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|Report from WikiProject International Botanical Congress 2024]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Meeting for Writing on Femenist Strikes and Wiki for Peace Camp St. Imier]] (SDG 5 & 16) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]] (SDG 15) * Wikimania had a lot of [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|SDG related sessions]] and you can watch them back now ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Monuments 2024|Wiki Loves Monuments]] starts in September (SDG 11) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 06:24, 2 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27262444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 == സുഹൃത്തുക്കളേ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. താങ്കളുടെ പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്. പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78 മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്. ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി! സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:തോൽക്കടലാസ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:05, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - September 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-fifth newsletter. This issue has news related to SDG 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240915|User group meeting held in September on strategy for the group]] ; Other news * [[m:Wikimedia CEE Meeting 2024/Submissions/Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region|Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region]], presentation at CEE meeting. ([https://www.youtube.com/live/iB3KNFtA4xI?t=6739 YouTube]) * [https://diff.wikimedia.org/2024/09/30/all-about-wiki-green-conference-2024/ All About Wiki-Green Conference 2024] (SDG 13) ; Events * Course: [https://wikiedu.org/courses/global-approaches-to-climate-finance-4/ Global Approaches to Climate Finance] by WikiEdu (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:26, 1 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27437535 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം എന്ന ലേഖനം കരട് വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം|കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം]] എന്ന ലേഖനം നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. -- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:34, 9 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-sixth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming meeting]], 24 November, 17.00 UTC ; Other news * Talk at WikiIndaba: [[m:WikiIndaba 2024/Proposal/Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region|Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/17/championing-inclusion-in-the-wikimedia-movement-africa-wiki-women-presentation-at-the-wiki-niger-conference/ Championing Inclusion in the Wikimedia Movement: Africa Wiki Women Presentation at the Wiki Niger Conference] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/25/mountains-birds-and-lakes-wiki-loves-earth-2024-central-asia-edition/ Mountains, Birds and Lakes: Wiki Loves Earth 2024 – Central Asia Edition] (SDG 15) ; Events * November 6, 12 and 21: [https://universityofexeter.zoom.us/meeting/register/tJAkdeqrrzMoGdEeMYlR6q0A7QMHwwwM2VIZ#/registration Climate Change & Health in the UK - Wikipedia workshop] (SDG 3 and 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:01, 1 നവംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27587619 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സിഎം മഖാം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സിഎം മഖാം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിഎം മഖാം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:32, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - November 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-seventh newsletter. This issue has news related to SDG 8, 12, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting, 24 November ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241124|minutes]]) * We are working on our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]], please add activities that you would like to work on. ; Other news * [[m:Event:CEE Catch up Nr. 8 (November 2024)|CEE Catch up Nr. 8 with a sustainability theme]] * [[w:pt:Wikipédia:Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia|Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/New_Zealand_report#nz-edit|Report from New Zealand Species Edit-a-thons]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/Macedonia_report#vvc|Report from climate change editing workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2024/Contents/Croatia_report|DeGrowth in November with students, artists and academics in Croatia]] (SDG 8&12) * The new [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#November_2024:_Production_deployment_and_security_review_complete|Charts extension has been enabled on Wikimedia Commons]]. It's time to start bringing all your local sustainability related charts over there! (SDG 17) ; Events * Ongoing: [[m:Event:Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers|Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Event:Financiamiento climático en Wikipedia|Financiamiento climático en Wikipedia]] (SDG 13) * Just started: [[m:Event:African Legislators in Red|African Legislators in Red]] (SDG 16) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:29, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27830533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - December 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-eighth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241229|minutes]]) * We have adopted an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]]! ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=4_hWBwaQxaw Lightning talk by Adam Harangzo - National Institute for Health and Care Research on Wikipedia] (SDG 3&13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/11/top-photos-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2024%f0%9f%a4%9d/ Top photos of the special nomination “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2024!] (SDG 10&15) * [https://www.wikimedia.nz/nz-species-editathon-recap/ Two days, 15 editors, 750 edits] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/28/a-peekaboo-into-our-butterflying-trip-from-the-amazon-of-the-east/ A Peekaboo Into Our Butterflying Trip from the Amazon of the East] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2024/12/27/brooklyn-college-students-bring-ecology-course-content-to-wikipedia/ Brooklyn College students bring ecology course content to Wikipedia] (SDG 13&15 * [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09636625241268890 Declaring crisis? Temporal constructions of climate change on WikipediaDeclaring crisis? Temporal constructions of climate change on Wikipedia] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 08:04, 2 ജനുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27983472 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിവിധ ലേഖനങ്ങൾ കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:ജോൺ എർലി|ജോൺ എർലി]], [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]], [[കരട്:പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ|പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ]] എന്നീ ലേഖനങ്ങൾ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:36, 16 ജനുവരി 2025 (UTC) :: [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]] എന്ന പേജിൽ ഇനി എന്തെല്ലാമാണ് മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ളതെന്ന് ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാമോ. ==പദ്ധതിത്താൾ- വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == പദ്ധതിത്താൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]] എന്നിങ്ങനെ Main Spaceൽ ആണോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:36, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു]] എന്ന ലേഖനം വേഗത്തിൽ നീക്കുന്നതിനായുള്ള ടാഗ് ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനം വിക്കി ശൈലിയിലുള്ളതല്ല മാത്രമല്ല ഇത്തരം കാര്യത്തിന് ഒരു വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം തുടങ്ങുന്നത് അസാദ്ധ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് അത് വേഗത്തിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:37, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-ninth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 11, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250223|User group meeting 23 February]] * User group meeting in January ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250119|minutes]]). * The user group submitted an annual report in the new [[m:Wikimedia Foundation Affiliates Strategy/Implementation/Affiliate health criteria/Reports/2024/Wikimedians for Sustainable Development|affiliate health criteria format]], and as an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2024|activity report]]. * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030|2030 strategy]] for the user group was adopted. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/06/swiss-server-helped-optimise-wikidata-in-the-field-of-medicine/ Swiss server helped optimise Wikidata in the field of medicine] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/08/photographers-from-turkiye-tell-the-story-of-award-wining-photos-in-wiki-loves-earth-2024/ Photographers from Türkiye tell the story of award wining photos in Wiki Loves Earth 2024] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=HZnAp7oovlg OpenStreetMap and Wikidata in Disaster Times - CEE Meeting 2024 Istanbul] (SDG 11) ; Events * 1-28 February: [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/5DC7IKHKGBEE5KOD4PY2XNKT55EA6LW4/|Wiki Loves Africa: Climate & Weather ISA campaign]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 14:05, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28153013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fortieth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 8, 11, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in February ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250223|minutes]]). ; Other news * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025/Organise|Time to get ready to organize Wiki Loves Earth]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/02/05/women-of-the-future-international-womens-day-2025/ ‘Women of the Future’ – International Women’s Day 2025] (SDG 5) * [https://wikiedu.org/blog/2025/02/17/the-experts-behind-the-edits-expanding-public-understanding-of-healthcare/ The Experts Behind the Edits: Expanding public understanding of healthcare] (SDG 3) * [https://enterprise.wikimedia.com/blog/ecosia-and-wikimedia-enterprise-partner/ Wikimedia Enterprise and Ecosia Partner to Drive Sustainable Search Innovation] (SDG 13) * A [[d:Wikidata:WikiProject Climate Change/Policies|subproject to WikiProject Climate Change about Climate Change Policies]] has just started on Wikidata (SDG 13) ; Events * 1 March: [[m:Event:Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire|Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire]] (SDG 8) * 7 March [[m:Event:Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025|Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025]] (SDG 16) * 8 March–1 April: [[m:Event:Shine Her Light Writing Contest 2025|Shine Her Light Writing Contest 2025]] (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:51, 1 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ == [[ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ഒഴിവാക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതായും വരും. ഈ ലേഖനത്തിലെ ഒരു മുഴുവനും വിഭാഗം വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:54, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം == [[കരട്:ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിലെ പല വിഭാഗങ്ങളും വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:58, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == വിവിധ തരം ഹിജാബ് == [[Special:Permalink/4491266|വിവിധ തരം ഹിജാബ് ]]എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ലേഖനം മുഴുവനും മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. ഈ സംഗതി വീണ്ടും തുടരുന്നപക്ഷം തടയേണ്ടിവരുമെന്നും അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:33, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - March 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty first newsletter. This issue has news related to SDG 13, 15 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/03/27/organise-your-local-wiki-loves-earth-in-2025/ Organise your local Wiki Loves Earth in 2025!] (SDG 15) * [[d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar ID|Wikidata property proposal for the Climate Policy Radar]] (SDG 13) * [https://gupea.ub.gu.se/bitstream/handle/2077/85640/NKB_Debatt_Wikipedia.pdf?sequence=1&isAllowed=y Biologists encourage other biologists to edit Wikipedia] (in Swedish) (SDG 15) * A [[c:File:Langzeitkooperationen zwischen Museen und dem Wikipedia-Universum.pdf|presentation on long-term collaborations between museums and the Wikimedia universe]] was given on March 10 at a [https://www.kiekeberg-museum.de/fileadmin/user_upload/3_4_1_Tagungen/geplante_tagungen/Programm_Tagung_Mittwochs_ist_Museumstag_-_Langzeitkooperationen_im_Museum_10-11.3.2025_FLMK3.pdf symposium on long-term collaborations with museums in Germany](SDG 17) * A [[c:File:Gemeinsam mehr erreichen Freies Wissen als Grundlage der Zusammenarbeit zwischen Wikimedia und anderen Ehrenamtsinitiativen.pdf|presentation on existing and potential collaborations between the Wikimedia community and other volunteer communities]] was given on March 29 at a [https://tdsummit.d-s-e-e.de/ national volunteering convention] in Germany (SDG 17) ; Events * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250420|Next user group meeting: 20 April]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:28, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Reminder: Submit Your Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May == Dear Akbarali, Thank you for your valuable contributions to '''Wiki Loves Ramadan 2025''' in your communities! This is a kind reminder that the '''deadline to submit your local results is 15 May 2025'''. Please make sure to submit the '''complete and detailed results''' of your local contest on the following Meta-Wiki page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' Additionally, feel free to add a brief summary of your local event under the '''Results''' section in your country/region’s row on the participants page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' If you need any assistance during this process, don’t hesitate to reach out. Thank you for your continued dedication and support! For, Wiki Loves Ramadan International Team 11:51, 2 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty second newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250420|minutes]]) ; Other news * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/09/zombie-ants-to-bioremediation-the-world-of-entomopathogenic-fungi/ Zombie ants to bioremediation: The world of entomopathogenic fungi] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/21/with-foundation-increases-support-to-expand-disability-healthcare-information-on-wikipedia/ WITH Foundation increases support to expand disability healthcare information on Wikipedia] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/04/04/women-and-health-project-improving-the-representation-of-womens-health-on-wikipedia/ Women and Health Project: Improving the representation of women’s health on Wikipedia] (SDG 3&5) ; Events * May 19: [[m:Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025|Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:22, 11 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Final Reminder – Submit Full Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May EOD == Dear Akbarali, This is a final reminder that the deadline to submit your '''full and detailed local results''' for '''Wiki Loves Ramadan 2025''' is '''15 May 2025''' EOD. Please ensure you complete the following as soon as possible: * Submit your full results on Meta-Wiki here: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' * Add a brief summary of your local event under the "Results" column on: '''[[Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' Failure to submit by the deadline may result in exclusion from the international jury consideration. If you need help or encounter any issues, feel free to contact the international team. Thank you once again for your dedication and hard work! ''Warm regards,''<br/> '''Wiki Loves Ramadan International Team''', 02:39, 15 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> അഭിനന്ദനങ്ങൾ. വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന ശീർഷകത്തിൽ നടത്തിയ വിക്കി ലേഖനമെഴുത്ത് മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങളെഴുതിയ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചതിന് താങ്കൾക്ക് നന്ദി.ഭാവിയിലും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മികവുറ്റതാക്കുവാനും ശ്രമിക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear Akbarali Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' 08:51, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty third newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 10, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 22 June: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]] ; Other news * Several papers presented at WikiWorkshop: ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_24.pdf EcoWikiRS: Using Species Descriptions in Wikipedia and Remote Sensing to Learn about the Ecological Properties of a Place] (SDG 15) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_6.pdf Data Extraction Methods for Analyzing Gender Bias on Wikipedia's Front Page] (SDG 5) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_28.pdf Measuring Cross-Lingual Information Gaps in English Wikipedia: A Case Study of LGBT People Portrayals] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_14.pdf Exploring Wikipedia community practices during the 2024 European Parliament election] (SDG 16) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_55.pdf Wikipedia as a Tool for Tracking Mass Migration Flows: Insights from the Russian Invasion of Ukraine] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_65.pdf Regulations in Wikidata: The case of PFAS-related regulations] (SDG 3 & 16) * [https://wikipediapodden.se/minimal-viable-species-stub-315/ Podcast about the minimal viable species stub] (SDG 15) * [https://wikimedia.org.uk/2025/05/media-literacy-and-responding-to-emergencies-and-disinformation/ Wikimedia UK and the Royal Society host workshop on information literacy and future health emergencies] (SDG 3) ; Events * 16 June: [[w:en:Event:Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon|Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:37, 12 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28771610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Congratulations! You’re Among the Top 25 Contributors of Wiki Loves Ramadan 2025 🎉🌙 == Dear Akbarali, We’re excited to inform you that you have been selected as one of the '''Top 25 Contributors''' of the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]] international campaign! Your remarkable dedication and contributions truly stood out among hundreds of participants across the globe. To help us document your experience and improve future editions, we kindly request you to take a moment to fill out our short feedback form: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After completing the feedback, please request your Top 25 Digital Certificate of Appreciation using this form: 📄 Top 25 Certificate Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSepqMajvCTl3XA1xbFbTsPDJO_yxCro4mdU9UzA5T1GfLWl2w/viewform Thank you once again for your contributions to this campaign. We are proud to have you as part of the Wiki Loves Ramadan community. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_TOP_25&oldid=28893400 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Please Fill Feedback Form to Receive Your WLR 2025 Digital Certificate 🌙 == Dear Akbarali, Greetings from the Wiki Loves Ramadan 2025 International Organizing Team! Thank you once again for your valuable support and contribution as a '''Local Organizer / Jury Member''' for [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]. Your dedication played a vital role in making this global campaign a meaningful success across communities. As part of our post-event documentation and appreciation process, we kindly request you to complete the Participant Feedback Form. This will help us understand your experience and improve future campaigns: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After submitting the feedback, you’ll be able to request your personalized Digital Certificate of Appreciation through this quick form: 📄 Certificate Request Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc0yv5KHfUY21SpHkIpX_fJ9npsrfK4rWM4onDEkfnFtarcDw/viewform We highly appreciate your time in completing these forms. Should you need any assistance, feel free to reach out. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_Local_Team&oldid=28893397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 6 July: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250706|User group meeting]] ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=9I8Nr_UamtM Biodiversidade na Wiki] (in Portuguese) (SDG 15) * [https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ppp3.70050 The women honoured in flowering plant genera: From myth to reality] (SDG 5&15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/06/20/rethinking-wiki-engagement-in-medical-research-insights-from-a-residency-at-nihr/ Rethinking Wiki engagement in medical research: insights from a residency at NIHR] (SDG 3) ; Events * 24 July: [https://mdi.georgetown.edu/events/guwikieditathonsummer2025/ Editing for Equity: Closing the Wikipedia Gender Gap] (SDG 5) * 2 & 9 August: [https://events.humanitix.com/nz-species-editathon-wellington New Zealand Species Edit-a-thon] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:06, 1 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - July 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fifth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * 6 July: User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250706|minutes]]) * We are trying to establish better governance for the user group and [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Draft by-laws|have some inspiration]] on which your comments are requested. ; Other news * To promote sustainability and increase the visibility of the Sustainable Development Goals, the [[w:tr:Vikiproje:S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir_Kalk%C4%B1nma|"Sustainable Development Wikiproject" was launched on the Turkish Wikipedia]] * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/11/wiki-loves-butterfly-community-led-contributions-in-dzongu-valley-north-sikkim-india/ Wiki Loves Butterfly: Community-Led Contributions in Dzongu Valley, North Sikkim, India] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/12/gender-climate-and-sustainability-my-journey-with-the-awa-fellowship-2025/ Gender, Climate and Sustainability: My Journey with the AWA Fellowship 2025] (SDG 5 & 13) * [https://blog.tepapa.govt.nz/2025/07/14/the-power-and-potential-of-wikidata-for-botany/ The power and potential of Wikidata for botany] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/amplifying-inclusion-and-climate-justice-through-open-knowledge-my-journey-as-a-fellow-under-awa-fellowship-2025/ Amplifying Inclusion and Climate Justice Through Open Knowledge: My Journey as a Fellow under AWA Fellowship 2025] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/justice-through-open-knowledge-training-human-rights-advocate-to-document-human-rights-incident-with-wikipedia-and-wikimedia-commons/ Justice through Open Knowledge: Training Human Rights Advocate to Document Human Rights Incident with Wikipedia and Wikimedia Commons] (SDG 10) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/16/wings-of-bengal-the-winners-of-wiki-loves-bangla-2025/ Wings of Bengal: The Winners of Wiki Loves Bangla 2025] (SDG 15) * [https://infomgnt.org/posts/2025-07-16-Connecting-Knowledge-with-Wikidata-a-practical-Project-with-the-Museum-fuer-Naturkunde-Berlin/ Connecting Knowledge with Wikidata: A Practical Project with the Museum für Naturkunde Berlin] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/19/when-time-slows-down-documenting-butterflies-in-the-north-eastern-himalayas/ When Time Slows Down: Documenting Butterflies in the North Eastern Himalayas] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/23/wiki-loves-earth-celebrates-1000000-images-of-the-natural-heritage-worldwide/ Wiki Loves Earth celebrates 1,000,000 images of the natural heritage worldwide!] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/28/closing-content-gaps-highlights-from-my-july-as-an-awa-inclusion-and-climate-justice-fellow/ Closing Content Gaps: Highlights from my July as an AWA Inclusion and Climate Justice Fellow] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/01/thrilling-two-day-butterfly-expedition-in-central-odisha/ Thrilling Two-Day Butterfly Expedition in Central Odisha] (SDG 15) ; Events * 6-9 August: Wikimania is coming up, and you can easily [[wikimania:2025:Registration|join remotely]]. Find [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|all sessions related to the Sustainable Development Goals]]. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - August 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty sixth newsletter. This issue has news related to SDG 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 21 September: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User Group Meeting]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/07/when-butterflies-took-over-a-classroom/ When Butterflies Took Over a Classroom] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/13/a-walk-with-butterflies-that-healed-the-heart/ A Walk with Butterflies That Healed the Heart] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/21/wikimania-2025-information-integrity-on-climate-change-on-wikimedia-projects/ Wikimania 2025: Information Integrity on Climate Change on Wikimedia projects] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/botanical-perspective-of-wikitutuwuhan-project/ Botanical Perspective of WikiTutuwuhan Project] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/past-present-and-future-a-wikimedian-in-residence-at-the-biodiversity-heritage-library/ Past, present and future: a Wikimedian-in-Residence at the Biodiversity Heritage Library] (SDG 15) * [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|All SDG related sessions at Wikimania]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:24, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - September 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty seventh newsletter. This issue has news related to SDG 4, 7 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250921|minutes]]) ; Other news * The OpenStreetMap community has an initiative called "[https://mapyourgrid.org/ MapYourGrid]" focused on energy infrastructure on Wikidata and Open Streetmap. (SDG 7) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/18/bridging-climate-science-and-the-public-how-the-austrian-climate-report-found-a-home-on-wikipedia/ Bridging Climate Science and the Public: How the Austrian Climate Report Found a Home on Wikipedia] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/27/microworld-a-wikimedia-fueled-microbial-exhibition-in-northern-argentina/ Microworld: a Wikimedia-fueled microbial exhibition in northern Argentina] (SDG 4) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/30/wiki-green-conference-2025/ Wiki-Green Conference 2025] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:46, 1 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 30 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty eighth newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/01/ewe-language-activists-trained-to-translate-the-sustainable-development-goals-online/ Ewe Language Activists Trained to Translate the Sustainable Development Goals Online] * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/11/how-wikimedia-commons-is-making-microbiology-open-lessons-from-wikimedistas-de-jujuy-argentina/ How Wikimedia Commons is making microbiology open: lessons from Wikimedistas de Jujuy, Argentina] (SDG 4) * The [https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Mall:Faktamall_f%C3%B6retag&diff=58499099&oldid=57412306 Swedish Wikipedia company infobox now shows carbon emissions data] retreived from Wikidata for over 200 companies. (SDG 13) ; Events * 6 November–3 December: [[m:Event:Visible Wiki Women Campaign 2025|Visible Wiki Women Campaign 2025]] (SDG 5) * 11 November: [[m:Event:First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community|First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community]] (SDG 10) * 1–30 November: [[w:id:Wikipedia:Bulan_Asia_Wikipedia_2025|Bulan Asia Wikipedia 2025]] (SDG 10) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 16:47, 3 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29554723 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - November 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty ninth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 11 December: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20251211|User group call]] * As are ending the year and will be wrapping up on the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|current annual plan]] we are doing a few sprints. If every member of the user group makes just one contribution, we will finish these easily and have a great resource for the entire community. Please check out these and see if you can help out: ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Video translation|Videos with translatable subtitles]] *** Help by identifying which videos need translation ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Charts coordination|Charts]] *** Help by identifying charts that should be used in SDG topics <br/> ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/09/wikimedia-project-from-south-america-selected-by-the-unesco-global-initiative-for-information-integrity-on-climate-change-fund/ Wikimedia Project from South America Selected by the UNESCO Global Initiative for Information Integrity on Climate Change Fund] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/10/northern-argentine-wikimedians-recognized-in-regional-openstreetmap-contest/ Northern Argentine Wikimedians recognized in regional OpenStreetMap Contest] (SDG 15) * [https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/LMyQBP/ny-ai-modell-svenska-foretags-utslapp-av-koldioxid Garbo gräver fram siffror på utsläpp av koldioxid] news in Swedish about carbon emissions data being added to the company infoboxes (SDG 13) * [https://wikimedia.at/der-klimabericht-und-die-wikipedia-teil-3-wissenschaftskommunikation/ Der Klimabericht und die Wikipedia Teil 3: Wissenschaftskommunikation] (SDG 13) ; Events * [[m:SheSaid|SheSaid campaign on Wikiquote]]. From 1 September until 31 December 2025. (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:39, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29620767 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:കേരള യാത്ര 2026]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:13, 2 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fiftieth newsletter. This issue has news related to SDG 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * User group call, 11 December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20251211|minutes]]) ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/08/wikiforhumanrights-2025-documenting-ghanas-just-energy-transition-through-the-lens/ WikiForHumanRights 2025: Documenting Ghana’s Just Energy Transition Through the Lens] (SDG 7) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2025/Contents/New_Zealand_report#Update_on_the_Bioeconomy_Science_Institute_Wikimedian_in_Residence|Update on the Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/14/wikiforhumanrights-2025-campaign-in-ghana/ WikiForHumanRights 2025 campaign in Ghana] (SDG 7&13) * [https://wikimedia.org.uk/2025/12/topics-for-impact/ Topics for impact] by Wikimedia UK * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/22/project-gayatri-a-year-of-building-knowledge-closing-with-heart/ Project Gayatri: A Year of Building Knowledge, Closing with Heart] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:24, 4 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29844481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 09:11, 31 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty first newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2025|annual report for 2025]] was published. * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Next user group meeting]] is 22 February. * The drafting of the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2026|2026 annual plan]] is under way, please help. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2026/01/09/winning-images-of-the-special-category-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2025%F0%9F%A4%9D/ Winning images of the special category “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2025🤝] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:22, 4 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty second newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * A proposal for a climate and sustainability meetup at Wikimania has been submitted. Keep your fingers crossed it gets accepted! ; Other news * [https://metabase.wikibase.cloud Metabase], a project to create a [[m:Movement Strategy/Initiatives/Knowledge Base|movement-wide knowledgebase for activities and initiatives]], now has the property [https://metabase.wikibase.cloud/wiki/Property:P109 relates to sustainable development goal, target or indicator] and all the Sustainable Development Goals, Targets and Indicators. This makes it possible to make sure that your projects and initiative that supports these are marked as doing so and also find previous efforts related to them. * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/11/wiki-for-botanists-why-thematic-engagement-matters/ Wiki for Botanists: Why thematic engagement matters] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/influence-of-seasonal-and-eco-climatic-factors-on-butterfly-diversity-insights-from-wiki-loves-butterfly/ Influence of Seasonal and Eco-climatic Factors on Butterfly Diversity: Insights from Wiki Loves Butterfly] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/african-women-in-climate-action-a-continued-editing-journey-through-the-edither-africa-contest-2026/ African Women in Climate Action: A Continued Editing Journey through the EditHer Africa Contest 2026] (SDG 5 & 13) ; Events * March is Women's History Month and also has the Internaltional Women's day, so there are plenty of related events. Check out [[m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]] to find some near you. (SDG 5) * [[m:Wiki Loves Ramadan 2026|Wiki Loves Ramadan 2026]] (SDG 16) * [[d:Wikidata:WikiProject_India/Events/International_Mother_Language_Day_2026_Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] (SDG 4, 10 &17) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:13, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty third newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * There is now a [[c:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|user box template on Wikimedia Commons]] that you can use to show that you are participant of the user group. There were already user boxes on [[m:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Meta]], [[d:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Wikidata]], [[w:en:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|English]] and [[w:sv:Mall:Användare Wikimedians for Sustainable Development|Swedish]] Wikipedia. If your home wiki uses user boxes but lacks one, feel free to copy any of these to it. ; Other news * [https://wikimediafoundation.org/news/2026/03/02/the-winners-of-wiki-loves-earth-2025/ “Cinematic intensity”: The winners of Wiki Loves Earth 2025] (SDG 15) * [https://www.nature.com/articles/d41586-026-00940-y Scientists should join collaborative online editing communities for biodiversity] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 11:26, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30155800 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 2, 5, 6, 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [[diffblog:2026/04/15/from-lens-to-knowledge-citizen-science-through-wiki-loves-butterfly/|From Lens to Knowledge: Citizen Science through Wiki Loves Butterfly]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Wikidata type specimen data model]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|Edit-a-thon "Women Botanists" and “Plants Around Us: Veles” workshop]] (SDG 5 & 15) ; Events * Ongoing: [[w:en:Wikipedia:100 Days 100 Edits|100 Days 100 Edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Wiki for Sustainable Futures 2026|Wiki for Sustainable Futures 2026]] (SDG 2, 6 & 7) * May 9-10: [[w:sv:Wikipedia:Projekt naturgeografi/Fotosafari: Fåglar i Skåne 2026|Bird photography trip]] in south Sweden (SDG 15) * May 30: [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Biologisk mångfald|Editathon about biodiversity]] in Stockholm (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:47, 6 മേയ് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30472224 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ട് == പ്രിയ അക്ബറലി- ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ വിക്കി ശൈലി പിന്തുടരുവാൻ ശ്രമിക്കുവല്ലോ, [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|ശൈലിപുസ്തകം]] കാണുക. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 19:32, 18 മേയ് 2026 (UTC) == എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ == ദയവായി എഐ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാതിരിക്കുക. അങ്ങനെചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അവ വായിച്ചുനോക്കുകയും അവയിലെ വസ്തുതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിശകുകൾ തിരുത്തുകയും ചെയ്യുക. അല്ലാത്ത പക്ഷം താങ്കളെ വീണ്ടും തിരുത്തുന്നതിൽ നിന്ന് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:06, 19 മേയ് 2026 (UTC) എഐ ഉപയോഗിച്ച് ഏതെങ്കിലും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ പതിവ് രീതി അനുസരിച്ച് ലേഖനത്തിൽ അനുയോജ്യമായ ഫലകങ്ങൾ ചേർത്ത് അത് സൂചിപ്പിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. അതാണ് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയൊക്കെ ചെയ്യുന്നത്.അല്ലാതെ ഒറ്റയടിക്ക് ബ്ലോക്ക് ആക്കാക്കുകയല്ല. ഏതൊക്കെ ലേഖനങ്ങളിലാണ് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയാൽ അവ തിരുത്താൻ സഹായിക്കുമല്ലോ.. എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നേരിട്ട് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുമെന്ന രീതിയിലുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് കുറച്ച് കഠിനമായിപ്പോയി എന്ന് പറയാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല. എഐ ഉപയോഗിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ , അതല്ലെങ്കിൽ വൃത്തിയാക്കാനുണ്ടെങ്കിൽ അതിനായി ഒരു ഫലകം ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സ്നേഹത്തോടെ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) nfbyarpjw54ffi6j2odot85xllk70ck 4620474 4620473 2026-05-20T03:59:52Z Akbarali 17542 /* ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ട് */ 4620474 wikitext text/x-wiki == കാരാളർ == [[സംവാദം:കാരാളർ]] ശ്രദ്ധിക്കുക. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 03:13, 16 ജൂൺ 2010 (UTC) == അവലംബം == അഭിലാഷ് ടോമിയെക്കുറിച്ചുള്ള താളിൽ ഇപ്പോൾ വന്നിട്ടുള്ള മാറ്റങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെയാണ് ചേർക്കേണ്ടത്. അവലംബം ചേർക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ [[വിക്കിപീഡിയ:അവലംബങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കേണ്ടതെങ്ങനെ|ഇവിടെ]] നോക്കി മനസ്സിലാക്കുക. സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:47, 2 മേയ് 2013 (UTC) :അവലംബങ്ങൾ ലേഖനത്തിനകത്തു തന്നെ നൽകാമോ? (ഉ.[[കേൾക്കാനുള്ള അവകാശ നിയമം]]) മുകളിലത്തെ ലിങ്കിൽ എങ്ങനെയാണ് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അത് മനസ്സിലായില്ലെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 01:26, 7 മേയ് 2013 (UTC) ഇത് മനസ്സിലാക്കാൻ മതിയായ സമയമെടുക്കാത്തതിന്റെ കുഴപ്പമാണ്.ഒന്നു കൂടി ശ്രമിച്ചുനോക്കട്ടെ.അല്ലെങ്കിൽ കോൺടാക്ട് ചെയ്യാംAkbarali 12:44, 7 മേയ് 2013 (UTC) :മതി, പതുക്കെ മതി. കുറച്ച് പ്രധാന ലേഖനങ്ങൾ എടുത്ത് അവയുടെ തിരുത്തൽ താൾ തുറന്ന് പരിശോധിക്കുക. അവലംബം, ചിത്രങ്ങൾ, വിന്യാസം തുടങ്ങിയവ മനസ്സിലാക്കാം. അത് അനുകരിച്ച്/പകർത്തി ഒട്ടിച്ച് നാം തുടങ്ങുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്താം. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 15:38, 7 മേയ് 2013 (UTC) == സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ == [[സംവാദം:തോട്ടപ്പള്ളി സ്പിൽവേ|ഈ താൾ]] കാണുക.--[[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 04:35, 13 ജൂലൈ 2013 (UTC) ==ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ== [[വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#അഫ്‌സൽ|ഇവിടെ]] താങ്കൾ ഒരു ലേഖനത്തിന് അപേക്ഷ നൽകിയതായി കാണുന്നു. ഈ അപേക്ഷയ്ക്ക് കൂടുതൽ വ്യക്തത ആവശ്യമുണ്ട്. കൂടാതെ ഈ വ്യക്തി ആരാണെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന് [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/വ്യക്തികൾ]] എന്ന നയമനുസരിച്ചുള്ള ശ്രദ്ധേയത ഉണ്ടോ എന്നതും സംശയാസ്പദമാണ് (തിരച്ചിലിൽ സ്രോതസ്സുകൾ ലഭിക്കാത്തതാണ് സംശയത്തിനു കാരണം). അപേക്ഷ കൂടുതൽ വിശദമാക്കുകയോ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന സ്രോതസ്സുകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയോ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ 14 ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ അപേക്ഷ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:51, 16 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|വിക്കിപീഡിയ:ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ#പന്തല്ലൂർ}} ==[[ഭ്രംശനം]]== ഇങ്ങനെയൊരു ലേഖനത്തിന്റെ അപേക്ഷ താങ്കൾ നൽകിയതായി കണ്ടു. ഇതിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് എന്താണ്? ഏത് വിഷയത്തെ സംബന്ധിച്ച സാങ്കേതിക പദമാണിത്? ഇങ്ങനെയുള്ള വിവരങ്ങളെന്തെങ്കിലും ചേർത്താൽ ലേഖനം നിർമിക്കുന്നവർക്ക് സൗകര്യപ്രദമായിരിക്കും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 10:41, 24 ജൂലൈ 2013 (UTC) {{tb|സംവാദം:നഗാരം}} ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Akbarali|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 22:20, 15 നവംബർ 2013 (UTC) {| style="border: 1px solid #fceb92; background-color: #fdffe7; padding: 10px;" |rowspan="2" valign="middle" style="padding: 0px 5px;"|[[File:WSALP2013.jpg|60px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 10px 5px 0px 5px; vertical-align: middle; color: #000000;" | '''വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 10px 5px; color: #000000;" |[[വിക്കിപീഡിയ:WS2013TY|2013-ലെ വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത് പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച/വികസിപ്പിച്ച താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവ പുരസ്കാരം സ്നേഹപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നത് ---[[ഉപയോക്താവ്:Mpmanoj|Mpmanoj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mpmanoj|സംവാദം]]) 16:34, 9 ജനുവരി 2014 (UTC) |} == സ്വതേ റോന്തു ചുറ്റൽ == {{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}} [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]] നമസ്കാരം Akbarali, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=rights&user=&page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 12:51, 15 ജൂൺ 2014 (UTC) == വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="padding:5px; background-color:#f9f9f9;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> ----'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:37, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC) {{Tb|സംവാദം:നിലമ്പൂർ പാട്ടുത്സവം}} == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 22:32, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == മലബാർ കുരുമുളക് == കുരുമുളകിനങ്ങൾ കുറേയുണ്ട്.ഭൂമിശാസ്ത്രസൂചികയായ മലബാർ കുരുമുളകിന് പുതിയ താളുണ്ടാക്കുന്നതല്ലേ നല്ലത്. തിരുത്ത് റിവേർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 17:25, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ റീഡയറ്ക്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത് [http://%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B4%95%E0%B5%8D Black Peppe] ഈ പേജിലേക്കാണ്.അതിൻറെ മലയാളം നോക്കിയപ്പോൾ കിട്ടിയ പേജ് ആയതുകൊണ്ടാണ് [[കുരുമുളക്|കുരുമുളക്r]] ലേഖനത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടത്.മലബാർ കുരുമുളകായി വേറിട്ട് നിർത്താൻ മാത്രം ഉള്ളടക്കമുണ്ടെങ്കിൽ അതു തന്നെയാണ് നല്ലത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:24, 24 ജനുവരി 2016 (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:46, 27 ജനുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:08, 2 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:01, 17 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == പരിഭാഷകൾ == താങ്കൾ ഉള്ളടക്കപരിഭാഷാ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ച് പല താളുകൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. വളരെ നന്ദി. പരിഭാഷ ചെയ്യുമ്പോൾ ലിങ്കുകളൊന്നും ചേർത്തു കാണുന്നില്ല. ആ സംവിധാനത്തിൽ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ ലിങ്കുകൾ ചേർക്കാൻ കഴിയും. ഇതു മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ആനിമേഷൻ : https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c4/CXLinkTool_Demo.gif കണ്ടു നോക്കൂ. കൂടാതെ https://www.youtube.com/watch?v=nHTDeKW3hV0 എന്ന വീഡിയോയും സഹായിച്ചേക്കും. --[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 04:17, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 06:12, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC) == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? == ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? ഞാൻ വിക്കിപീഡിയയിൽ പുതുമുഖമാണ്...രചനകളിൽ സഹായിക്കുമല്ലോ....? Reportershan 06:02, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) തീർച്ചയായും ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 07:55, 9 മാർച്ച് 2016 (UTC) == Address Collection Notice == Hi there, thank you for contributing to Wikipedia Asian Month in November 2015. You are qualified to receive (a) postcard(s) but we did not [[:m:Wikipedia Asian Month/2015 Qualified Editors/No Response|hear your back]] in past two months, or it could be an error on Google's server or a mistake. If you still willing to receive one, please use [https://docs.google.com/forms/d/1--lxwpExIYg35hcd7Wq-i8EdtqEEeCS5JkIhVTh6-TE/viewform this new survey]to submit your mailing address. The deadline will be March 20th. --[[User:AddisWang|AddisWang]] ([[User talk:AddisWang|talk]]) 14:40, 9 March 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2015_Qualified_Editors/No_Response&oldid=15425406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do.. Thanks ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 11:15, 10 മാർച്ച് 2016 (UTC) == താരകം == {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[User:Arunsunilkollam|'''<font color="#008000"><b> അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം</b></font>''']] [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]] 01:42, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC) }} == അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ് == [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അത്തിപ്പറ്റ ഉസ്താദ്]] ഇതിൽ വല്ല താല്പര്യവും ഉണ്ടോ--<small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 14:24, 2 മേയ് 2016 (UTC) == സലഫി == [[സംവാദം:സലഫി]] എന്ന സംവാദ താളിലെ ''തലക്കെട്ട്‌'' എന്ന ഉപവിഭാഗം ചർച്ച ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. - <font style="font-family: Zapfino, Segoe Script">[[User:ArtsRescuer|<font color="blue">'''കലാരക്ഷകൻ'''</font>]] (</font><font style="font-family: Papyrus">[[User talk:ArtsRescuer|<font color="green">എന്നോട് പറയൂ...]]</font></font></font>) 10:29, 6 മേയ് 2016 (UTC) ശ്രമിക്കാം----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 13:36, 8 മേയ് 2016 (UTC) ==ഗുർദാസ്പൂർ== {{Tb|സംവാദം:ഗുർദാസ്പൂർ}} == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:54, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> Will do ----[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali |അക്ബറലി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali |സംവാദം]]) 02:28, 17 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC) ==Barnstar== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:100wikidays-barnstar-1.png|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[:meta:100wikidays|The #100wikidays Barnstar]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" | Dear Akhbarali<br/><br/>On behalf of the #100wikidays challenge family, I am happy to grant you this special barnstar as an appreciation for your valuable contributions within the #100wikidays challenge!<br/>Keep up the good work and We hope to see you in another tour soon<br/>Thank you!<br/><br/>--[[User:Mervat Salman|Mervat Salman]] ([[User talk:Mervat Salman|talk]]) 17:53, 24 October 2016 (UTC) |} == വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു. പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&action=edit&section=4 |class=mw-ui-progressive}} </div> </noinclude>[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:16, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 അവസാന ഘട്ടം == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി പേരു ചേർത്തിരുന്നുവല്ലോ. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കാനായി ഇനി 5 ദിവസം കൂടിയേയുള്ളൂ. ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ എഴുതുക. 4ലേഖനങ്ങൾ 300 വാക്കുകൾ ഉള്ളതായിരിക്കണം. ഏഷ്യയിലെ ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തെപ്പറ്റിയായിരിക്കണം ഇന്ത്യയ്ക്കുവെളിയിലുള്ള വിഷയമായിരിക്കണം എന്നിവയാണ് നിബന്ധനകൾ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ എന്ന് --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:29, 25 നവംബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == Nikolai Noskov == Hello dear Akbarali! Can you make an article in Malayalam language about singer ([[:en:Nikolai Noskov]])? If you make this article, I will be very grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.204.244|178.71.204.244]] 20:48, 18 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == നികൊലയ് നൊസ്കൊവ് == ഹലോ പ്രിയപ്പെട്ടവനേ Akbarali! You can translate article in your Malayalam-language about singer [[en:Nikolai Noskov|Nikolai Noskov]]? If you make this article i will be grateful! Thank you! --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/178.71.168.11|178.71.168.11]] 15:24, 28 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC) == Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! == Hi, Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! I hope you had as fun as we did! If you could take a minute to answer [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHoVkx2n_Xuc0ojbqIWpj4tb8GlreHRiAQ5JcZf6Odufl8-w/viewform?usp=sf_link our survey], we would be very grateful. Your answer will help us improve our Challenges in the future. Best, [[ഉപയോക്താവ്:John Andersson (WMSE)|John Andersson (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:John Andersson (WMSE)|സംവാദം]]) 08:09, 2 ജൂൺ 2017 (UTC) == COH Challenge == Hi! Thank you for your contribution to the UNESCO Challenge a couple of months ago. I don't know if you have noticed, but there is a new competition starting tomorrow, that is co-arranged by UNESCO and Wikimedia Sverige – the [[meta:COH Challenge|COH Challenge]]. This time, the purpose is to get as many of the images uploaded as part of the [[meta:Connected Open Heritage|Connected Open Heritage]] project (e.g. of world heritage sites, the images can be [[meta:Connected_Open_Heritage_Challenge/List|found here]]) as possible to be used in Wikipedia articles (however, at most five images – with caption – per article). I hope you want to participate! :) Best, [[ഉപയോക്താവ്:Eric Luth (WMSE)|Eric Luth (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Eric Luth (WMSE)|സംവാദം]]) 15:07, 30 ജൂൺ 2017 (UTC) Will try --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/45.125.117.82|45.125.117.82]] 14:29, 6 ജൂലൈ 2017 (UTC) == ഏഷ്യൻ മാസം 2017 ലേഖനങ്ങൾ സമർപ്പിക്കാൻ == [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2017|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നതിനു നന്ദി. താങ്കൾ തയ്യാറാക്കിയ ലേഖനങ്ങൾ [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2017-ml ഇവിടെ] '''സമർപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്'''. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കുവാൻ ഇനി 10 ദിവസങ്ങൾ മാത്രം. താങ്കൾ ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ ചെയ്യുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. {{കൈ}} ആശംസകൾ...- '''[[User:Arunsunilkollam|<span style="background: #444; color:white;padding:2px;">അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം </span>]] [[User talk:Arunsunilkollam|<span style="background: #1804f4; color:white; padding:2px;">സംവാദം</span>]]''' 02:07, 20 നവംബർ 2017 (UTC) == വിക്കിയെ കുറിച്ച് == ഞാൻ വിക്കി മലയാളത്തിൽ ഇന്ന് അംഗമായ ഒരാളാണു. എനിക്ക് ഇതിനെ കുറിച്ച് അധികം അറിയില്ല. കുറെ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യണം എന്ന് താല്പര്യമുണ്ട്. എനിക്ക് എങ്ങനെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആഡ് ചെയ്യാം..? എന്നെ സഹായിക്കാമോ..? swalihcmd 09:01, 21 നവംബർ 2017 (UTC) തീർച്ചയായും --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 04:00, 23 നവംബർ 2017 (UTC) == autoed == താങ്കൾ ചെയ്ത [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=ടിപ്പു_സുൽത്താൻ&curid=279944&diff=2867452&oldid=2867439 ഈ തിരുത്തിൽ] എഡിറ്റ് സമ്മറിയായി '''Cleaned up using AutoEd)''' എന്നു കാണുന്നു. ഇത് എന്താണ് സംഭവമെന്ന് അറിയണമെന്നുണ്ട്. ഒന്നു ചുരുക്കി പറയാമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 11:08, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ഓരോ ലേഖനത്തിലും അധികമായി വരുന്ന സ്പേസുകൾ, ഒരേ വാക്കിൻറെ അടുത്ത് വരുന്ന ഇരട്ടിപ്പുകൾ എല്ലാം ശരിയാക്കാനുള്ള വൃത്തിയാക്കൽ പരിപാടിയാണ് AutoEd ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്നത്.--[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:47, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) :അതുകൊള്ളാല്ലോ... ഞാനും ഇനിമുതൽ അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്. മറുപടി നൽകിയതിനു നന്ദിയുണ്ട്.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 08:37, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) നന്ദി അരുൺ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 10:10, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC) ::വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെയൊക്കെ സംഭവങ്ങളുണ്ടെന്ന് ഇപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. ബ്രൗസറിൽ തന്നെ ഓട്ടോമേറ്റഡ് എഡിറ്റ്സ് വരുത്താനുള്ള വിദ്യ ഞാൻ കുറേ നാൾ മനസ്സിൽ കൊണ്ടുനടന്നതാണ്. ഇപ്പോൾ അതിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുവാൻ സഹായിച്ചത് താങ്കളുടെ ആ എഡിറ്റാണ്. autoed സ്ക്രിപ്റ്റ് എനിക്ക് വളരെയേറെ ഇഷ്ടമായി. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Arunsunilkollam/sandbox&curid=411609&diff=2868852&oldid=2868850 സംഭവം കൊള്ളാം]{{കൈ}}.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 07:56, 2 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC) == താളുകളെ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുമ്പോൾ == പ്രിയ Akbarali,<br> താങ്കൾ [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനത്തിൽ നടത്തിയ [[https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%85%E0%B5%BD_%E0%B4%AC%E0%B4%96%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86_%E0%B4%89%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%82&type=revision&diff=2913362&oldid=2913358&diffmode=source ഈ]] തിരുത്തലിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ട്. യാതൊരു കാരണവശാലും ഇൻഫോബോക്സ് ചേർക്കുമ്പോൾ '=' ചിഹ്നത്തിന് ഇടതുവശത്തെ വാക്യങ്ങൾ മലയാളീകരിക്കരുത്. അങ്ങനെ മലയാളീകരിച്ചാൽ അവ 'Pages using infobox event with unknown parameters' എന്ന വർഗ്ഗത്തിലേക്ക്' വരും. അതിനാൽ ഈ കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു.[[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 15:30, 7 ഡിസംബർ 2018 (UTC) തീർച്ചയായും. --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 03:47, 10 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച [[അൽ ബഖിയുടെ ഉന്മൂലനം]] എന്ന ലേഖനം [[പ്രധാന താൾ|പ്രധാന താളിലെ]] '''പുതിയ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന്''' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഇന്ന് ഇടം നേടിയിട്ടുണ്ട്. ആശംസകൾ! -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 11:27, 11 ഡിസംബർ 2018 (UTC) സന്തോഷം റസിമാൻ --[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 05:17, 13 ഡിസംബർ 2018 (UTC) == [[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാള ഗാനം ആലപിച്ച ഗായകരുടെ പട്ടിക]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<span style="color:green">ടി വി</span>]] 12:39, 10 ജനുവരി 2019 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&action=edit&section=5 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) </div> </div> </div> ==താങ്കളുടെ അഭിപ്രായമറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു== നമസ്കാരം {{SUBJECTPAGENAME}}, മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി പരിഭാഷാ സൗകര്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഭാഷാ ടീം [[:mw:Content translation/Boost|മുൻകൈ]] എടുക്കുന്നു. [[:mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷാ ഉപകരണം]] ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്. താങ്കളുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹതാളിലോ mediawiki.org വെബ്‌സൈറ്റിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക ([[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിലെ_പരിഭാഷാ_പിന്തുണ_മെച്ചപ്പെടുത്തൽ]]). ഭാഷാ ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച്, നന്ദി! --[[ഉപയോക്താവ്:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Elitre (WMF)|സംവാദം]]) 16:20, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 18:10, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC) == WikiConference India 2020: IRC today == {{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}} [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:27, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == WikiConference India 2020: IRC today == Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation. <u>The details of the IRC are</u> *Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019 *Website: https://webchat.freenode.net/ *Channel: #wci <small>'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''</small> This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:58, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey == This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference & Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision. *Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform *The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:10, 12 ഡിസംബർ 2019 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19617891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==പട്ടിക പരീക്ഷണം== ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;"></div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]] <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC) </div> </div> </div> == [WikiConference India 2020] Conference & Event Grant proposal == WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference & Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:21, 19 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&oldid=19740275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഖുത്തുബി മുഹമ്മദ് മുസ് ലിയാർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. <!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]] എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines. Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---> <!-- Template:afd-notice --> [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:32, 26 മാർച്ച് 2020 (UTC) == വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു == പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Akbarali}} വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം. നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:46, 2 ജൂൺ 2020 (UTC) ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക. == [[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഫ്രാങ്കോ മുളക്കൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 06:41, 1 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) ==test== <nowiki>{{Wikidata list|</nowiki>'''sparql'''=  <code>SELECT ?item WHERE {</code>  <code>?item wdt:P31 wd:Q39715 .</code>  <code>?item (wdt:P131)* wd:Q55</code>  <code>}</code> |'''columns'''=label:Article,description,p131:Place,P580,P582,p625,P18 |'''section'''= |'''min_section'''= |'''sort'''=label |'''links'''=text |'''thumb'''=128 |'''autolist'''=fallback |'''references'''=all|'''summary'''=itemnumber|…}} ... (This will be overwritten by ListeriaBot) ... <nowiki>{{Wikidata list end}}</nowiki> == [Small wiki toolkits] Workshop on "Debugging/fixing template errors" - 27 March 2021 (Saturday) == Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on "Debugging/fixing template errors" will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.) Details of the workshop are as follows: *Date: 27 March *Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST) *Languages supported: English and Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 13:03, 23 മാർച്ച് 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21249539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Small wiki toolkits] Workshop on Workshop on "Designing responsive main pages" - 30 April (Friday) == As part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, we would like to inform you about the third workshop of this year on “Designing responsive main pages”. During this workshop, we will learn to design the main page of a wiki to be responsive. This will allow the pages to be mobile-friendly, by adjusting the width and the height according to various screen sizes. Participants are expected to have a good understanding of Wikitext/markup and optionally basic CSS. Details of the workshop are as follows: *Date: 30 April 2021 (Friday) *Timing: [https://zonestamp.toolforge.org/1619785853 18:00 to 19:30 (India / Sri Lanka), 18:15 to 19:45 (Nepal), 18:30 to 20:00 (Bangladesh)] *Languages supported: English, Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/zfs-qfvj-hts If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Designing_responsive_main_pages|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 05:53, 24 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == SWT South Asia Workshops: Feedback Survey == Thanks for participating in one or more of [[:m:Small wiki toolkits/South Asia/Workshops|small wiki toolkits workshops]]. Please fill out this short feedback survey that will help the program organizers learn how to improve the format of the workshops in the future. It shouldn't take you longer than 5-10 minutes to fill out this form. Your feedback is precious for us and will inform us of the next steps for the project. Please fill in the survey before 24 June 2021 at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSePw0eYMt4jUKyxA_oLYZ-DyWesl9P3CWV8xTkW19fA5z0Vfg/viewform?usp=sf_link. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:51, 9 ജൂൺ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==test pages== == തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ == സുഹൃത്തെ Akbarali, വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]]. സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']]. നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Indic Hackathon | 20-22 May 2022 + Scholarships == Hello {{PAGENAME}}, <small>''(You are receiving this message as you participated previously participated in small wiki toolkits workshops.)''</small> We are happy to announce that the [[:m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] will be organizing [[:m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[:mw:Wikimedia Hackathon|Wikimedia Hackathon]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May. The regional event will be an in-person event taking place in Hyderabad. As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen at <span class="plainlinks">https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Hackathon_2022</span>. We have full scholarships available to enable you to participate in the event, which covers travel, accommodation, food and other related expenses. The link to scholarships application form is available on the event page. The deadline is 23:59 hrs 17 April 2022. Let us know on the event talk page or send an email to {{email|contact|indicmediawikidev.org}} if you have any questions. We are looking forward to your participation. Regards, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:43, 12 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=23135275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - January 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentythird newsletter, covering January 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 11, 13, 14 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|19 February - User group meeting]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230115|15 January - User group meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[c:Commons:Wiki_Loves_Plants|Wiki Loves Plants]] (SDG 14) * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [[w:en:Wikipedia:Meetup/Dunedin_5|The 2023 Bug of the Year Edit-a-thon]] (SDG 14) * Past: [https://dicare.toolforge.org/lexemes/challenge.php?id=74 Lexeme challenge Urology] (SDG 3) * Past: [[w:sv:Wikipedia:Veckans_tävling/Grodor_versus_ödlor|Swedish Wikipedia weekly challenge - Frogs versus lizards]] (SDG 14) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/December_2022/Contents/New_Zealand_report#Three_hundred_episodes_of_Critter_of_the_Week|Three hundred episodes of Critter of the Week]] (SDG 14) * Past: [https://zenodo.org/record/7521891#.Y9p6MdLMKw4 Wikidata Queries around the SARS-CoV-2 virus and pandemic] (SDG 3) * Past: [[m:Women_in_Climate_Change_2022|Women in Climate Change 2022]] (SDG 5 & 13) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/05/the-stories-behind-the-wiki-loves-earth-2022-photos-from-turkiye/ The stories behind the Wiki Loves Earth 2022 photos from Türkiye] (SDG 14) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/05/announcing-our-funding-support-from-the-patient-centered-outcomes-research-institute-pcori/ Announcing our funding support from the Patient-Centered Outcomes Research Institute (PCORI)] (SDG 3) * [https://wikiedu.org/blog/2023/01/04/jumping-for-science-how-wikipedia-assignments-inspire-stem-students/ Jumping for science: how Wikipedia assignments inspire STEM students] (SDG 14) * [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Birds_of_NYC_Photo_Contest/Winners|Birds of NYC Photo Contest Winners announced!]] (SDG 14) * [https://anchor.fm/civichackerpodcast/episodes/Using-Wikidata-to-Connect-Constituents-With-Their-Government-e1or922 Using Wikidata to Connect Constituents With Their Government] (SDG 16) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/23/wiki-loves-earth-2022-presents-the-winners-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment/ Wiki Loves Earth 2022 presents the winners of the special nomination “Human rights and environment”!] (SDG 10 & 14) * [https://diff.wikimedia.org/2023/01/19/equity-diversity-inclusion-in-affiliate-governance/ Equity, diversity & inclusion in affiliate governance] (SDG 5 & 10) '''Resources''' * [https://www.databricks.com/blog/2023/01/26/building-life-sciences-knowledge-graph-data-lake.htmlBuilding a Life Sciences Knowledge Graph with a Data Lake] (SDG 3) '''Videos''' * [https://www.youtube.com/watch?v=_HW6YxXRL18 Editor uses Wikidata to find new uses for existing drugs and speed up approval process for new treatments] (SDG 3) * [[c:File:WikiForHumanRights_Information_Session_2023.webm|WikiForHumanRights Information Session]] (SDG 10) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_birds_of_Tuvalu|List of birds of Tuvalu]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Laos|List of World Heritage Sites in Laos]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Bangladesh|List of World Heritage Sites in Bangladesh]] (SDG 11) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11429|NIP]] (SDG 16) * [[d:Property:P11402|NSR doctor ID]] (SDG 3) * [[d:/Property:P11430|UniProt disease ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11446|Strazha ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11500|United States House of Representatives ID]] (SDG 16) </div> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 16:25, 1 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24426147 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfourth newsletter, covering February 2023. This issue has news related to SDGs 2, 3, 7, 10, 11, 13, 14, 15 and 16<!-- insert related SDGs here -->.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|2023-03-05 User group meeting]] (SDG all) * [[m:2023-03-19 User group meeting|Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[wikimania:2023:Program/Submissions|Suggest "Environmental sustainability and climate crisis" topics for Wikimania]] (SDG all) * Ongoing: [[m:Africa_Environment|Africa Environment WikiFocus]] (SDG 13) * Past: [https://www.eventbrite.com/x/edit-for-climate-change-wikipedia-editathon-registration-526291811977 Edit for Climate Change: Wikipedia Editathon] (SDG 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Organize|Capacity Building Sessions on "Tools for Finding the Right Articles" and "Building Article List with Petscan"]] (SDG 10 & 13) * Past: WikiForHumanRights 2023 Campaign: [[m:WikiForHumanRights/Resources|Regional Office Hours for Africa and Maghreb Regions]] (SDG 10 & 13) '''News''' * [https://observablehq.com/@thadk/garden NCBI breakdown of common garden foods with photographs by Phytotheca] (SDG 2) '''Resources''' * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Sweden_report|3000 Arctic images]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/January_2023/Contents/Content_Partnerships_Hub_report|SMART-Servier Medical Art upload]] (SDG 3) '''Research''' * [https://fosdem.org/2023/schedule/event/sustainability/ Open Source in Environmental Sustainability] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11576|Norwegian war prisoner detention camp ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11587|Iowa legislator ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11610|National Grid Balancing Mechanism unit ID]] (SDG 7) '''Wikidata query examples''' * [https://w.wiki/5Vu8 Map of disasters by type] (SDG 11) '''Featured articles''' * English Wikipedia: [[w:en:South_Asian_river_dolphin|South Asian river dolphin]] (SDG 14) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_World_Heritage_Sites_in_Sri_Lanka|List of World Heritage Sites in Sri Lanka]] (SDG 11) * English Wikipedia: [[w:en:List_of_lamiid_families|List of lamiid families]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> File:%D0%A2%D1%80%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%96.jpg|Three horses (SDG 15) File:Hunter_baby_chameleon.jpg|Hunter baby chameleon (SDG 15) File:Rice_paper_butterfly_%2816709%29.jpg|Rice paper butterfly (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28top_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (top view) (SDG 15) File:Lasiocampa_quercus_4th_instar_caterpillar_Keila_%28side_view%29.jpg|Lasiocampa quercus 4th instar caterpillar Keila (side view).jpg (SDG 15) File:Mockingbird_on_the_North_Lake_Trail_%2836851%29.jpg|Mockingbird on the North Lake Trail (SDG 15) File:Striated_Pardalote_0012.jpg|Striated Pardalote (SDG 15) File:Kleines_Wiesenv%C3%B6gelchen_am_Morgen.jpg|Wiesenvögelchen (SDG 15) File:Immature_herring_gull_%2816259%29.jpg|Herring gull (SDG 15) File:Northern_shoveler_male_in_Marine_Park_%2833296%29.jpg|Northern shoveler (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 മാർച്ച് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24647320 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twentyfifth newsletter, covering March 2023. This issue has news related to SDGs 3, 5, 10, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Next_meeting|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/Meeting_minutes_20230305|User group meeting 2023-03-05]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Upcoming: [https://diff.wikimedia.org/2023/03/30/join-the-wikiforhumanrights-campaign-and-contribute-knowledge-that-connects-human-rights-with-solutions-for-a-sustainable-future/ WikiForHumanRights] (SDG 10 & 13) * Upcoming: April 19 - [[m:Translat-a-thon/NYC/2023|LaGuardia Community College Earth Day Translatathon with Casa de las Américas NYC]] (SDG 13) * Upcoming: April 22 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_2023_Bushwick|Earth Day 2023 Edit-a-thon Environment of Brooklyn Focus with Sure We Can]] (SDG 13) * Upcoming: April 23 - [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/Earth_Day_Wiknic|Earth Day Wiknic NYC]] (SDG 13) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/WMF_GLAM_report|Gender and culture related event to test image suggestions on Wikipedia]] (SDG 5) * Past: [[m:Feminism_and_Folklore_2023|Feminism and Folklore 2023]] (SDG 5) * Past: [[m:Edit_a_thon/artfeminism-edit-a-thon-for-nigerian-female-artists-2023|Art+Feminism edit-a-thon for Nigerian female artists]] (SDG 5) '''News''' * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/08/putting-our-energy-into-wikipedia-as-climate-action/ Putting our energy into Wikipedia as climate action] (SDG 13) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/07/how-artfeminism-is-using-wikipedia-to-promote-equity-in-the-art-world/ How Art+Feminism is using Wikipedia to promote equity in the art world] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/New_Zealand_report|Biodiversity Heritage Library and Wikidata]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/February_2023/Contents/USA_report|Black history month and more]] (SDG 10) * [https://wikimediafoundation.org/news/2023/03/14/women-do-news-tackling-the-gender-divide-in-journalism-through-wikipedia/ Women Do News: Tackling the Gender Divide in Journalism Through Wikipedia] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/17/wiki-loves-earth-2023-is-starting/ Wiki Loves Earth 2023 is starting!] (SDG 15) * [https://medium.com/@openheritagefoundation/the-quest-to-close-the-gender-gap-on-wikipedia-continues-five-year-anniversary-with-feminism-ebd7a3b3185e The Quest to Close the Gender Gap on Wikipedia Continues; Five-Year Anniversary with Feminism & Folklore] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/03/28/wikigap-malaysia-2023-empowering-women-in-indigenous-languages/ WikiGap Malaysia 2023: Empowering women in indigenous languages] (SDG 5) * [https://www.canarymedia.com/articles/climate-crisis/wikipedia-has-a-climatetech-problem Wikipedia has a climatetech problem] (SDG 13) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11623|NCI Drug Dictionary ID]] (SDG 3) * [[d:Property:P11649|Malaysia Federal Legislation act ID]] (SDG 16) * [[d:Property:P11650|Moscow University Herbarium ID]] (SDG 15) * [[d:Property:P11666|Norwegian Petroleum Directorate field ID]] (SDG 13) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_Saxifragales_families|List of Saxifragales families]] (SDG 15) * English Wikipedia: [[w:en:Red-throated_wryneck|Red-throated wryneck]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Ourapteryx_yerburii_ssp._specimens_and_male_genitalia.jpg|Ourapteryx yerburii ssp. specimens and male genitalia (SDG 15) Pterophorus_pentadactyla_-_Keila.jpg|Pterophorus pentadactyla (SDG 15) Wood_duck_drake_%2886815%29.jpg|Wood duck drake (SDG 15) Cardinal_%2886755%29.jpg|Cardinal (SDG 15) Bunten_Kronwicke_%28Securigera_varia%29_Bl%C3%BCte-20200626-RM-173640.jpg|Bunten Kronwicke (Securigera varia) (SDG 15) Neubrunn_Steinbruch_Blutrote_Heidelibelle_%28Sympetrum_sanguineum%29_8262082.jpg|Sympetrum sanguineum (SDG 15) Boerenkrokus_%28Crocus_tommasinianus%29_28-02-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Crocus tommasinianus (SDG 15) Papaya_-_longitudinal_section_close-up_view.jpg|Papaya - longitudinal section close-up view (SDG 15) Aphantopus_hyperantus_-_Keila.jpg|Aphantopus hyperantus (SDG 15) Australian_Zebra_Finch_0A2A3013.jpg|Australian Zebra Finch (SDG 15) Melospiza_melodia_JRVdH_03.jpg|Melospiza melodia (SDG 15) Roadside_hawk_%28Rupornis_magnirostris_griseocauda%29_eating_speckled_racer_%28Drymobius_margaritiferus%29_Orange_Walk.jpg|Roadside hawk (Rupornis magnirostris griseocauda) eating speckled racer (Drymobius margaritiferus) (SDG 15) Black_iguana_%28Ctenosaura_similis%29_Cayo.jpg|Black iguana (Ctenosaura similis) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28side_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (side view) (SDG 15) Cerastis_rubricosa_caterpillar_%28dorsal_view%29_-_Keila.jpg|Cerastis rubricosa caterpillar (dorsal view) (SDG 15) Fr%C3%BChlings-Knotenblume_%28Leucojum_vernum%29-20230220-RM-161056.jpg|Frühlings-Knotenblume (Leucojum vernum) (SDG 15) Ocellated_turkey_%28Meleagris_ocellata%29_male_Peten.jpg|Ocellated turkey (Meleagris ocellata) male (SDG 15) Geoffroy%27s_spider_monkey_%28Ateles_geoffroyi_yucatanensis%29_Peten_2.jpg|Geoffroy's spider monkey (Ateles geoffroyi yucatanensis) (SDG 15) Bessen_van_een_Ophiopogon_planiscapus_%27Niger%27._28-02-2023._%28d.j.b%29.jpg|Ophiopogon planiscapus (SDG 15) Protaetic_cuprea_ignicollis_2023-03-22_IZE-066.jpg|Protaetic cuprea ignicollis (SDG 15) Monarch_butterflies_%28Danaus_plexippus_plexippus%29_Piedra_Herrada_2.jpg|Monarch butterflies (Danaus plexippus plexippus) (SDG 15) Cepaea_nemoralis_Paarung-20230314-RM-110511.jpg|Cepaea nemoralis (SDG 15) Wiesen_Pippau_%28Crepis_biennis%29-20220624-RM-123950.jpg|Crepis biennis (SDG 15) Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) Cayo.jpg|Keel-billed toucan (Ramphastos sulfuratus sulfuratus) on foxtail palm (Wodyetia bifurcata) (SDG 15) Trifolium_spadiceum_-_Niitv%C3%A4lja.jpg|Trifolium spadiceum (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 07:42, 1 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24816279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-sixth newsletter, covering April 2023. This issue has news related to SDGs 2, 4, 5, 6, 11, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> '''Meetings''' * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting 2023-05-07]] (SDG all) * Past: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20230402|User group meeting 2023-04-02]] (SDG all) '''Activities''' * Ongoing: [[m:Wikimedians_for_Sustainable_Development/365_climate_edits|365 climate edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_the_Challenge|WikiForHumanRights 2023 International Writing Contest]] (SDG 13, 14, 6) * Ongoing: [[m:WikiForHumanRights/Join_Community_Events|WikiForHumanRights 2023 local community events]] (SDG 13, 15, 14, 6) * Ongoing: [[m:Wiki_Climate_Campus_Tour_Nigeria|WikiCampusTourNigeria Project]] (SDG 6, 13, 14, 15) * Upcoming (and past): [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Kvinnor,_arkitektur_och_design|Women, architecture and design]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Albania_report|WikiGap Tirana 2023, Albania]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|BBC 100 women editathon]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Kosovo_report|WikiGAP in Prishtina]] (SDG 5) * Past: [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Switzerland_report|15 Days of French women writers]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:Meetup/DC/TSU_USF_Women%27s_History_Month_Wikipedia_Edit-a-thon|TSU USF Women's History Month Wikipedia Edit-a-thon]] (SDG 5) * Past: [[w:en:Wikipedia:WikiProject_Smithsonian_AWHI/Meetup/Crafting_a_Better_Wikipedia:_Women_of_Color_in_the_Renwick_Gallery|Crafting a Better Wikipedia: Women of Color in the Renwick Gallery]] (SDG 5) '''News''' * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/07/tuswug-s2e2-women-in-wiki/ TUSWUG S2E2: Women in Wiki] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/13/inaugural-edition-of-the-organizer-lab-awards-6-community-grants/ Inaugural edition of the organizer lab awards – 6 community grants] (SDG 5 & SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2023/03/29/bolstering-womens-voices-and-histories-on-wikipedia/ Bolstering women’s voices and histories on Wikipedia] (SDG 5) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March_2023/Contents/Brazil_report|A huge upload for biologists]] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=ycPPBhuQPhs&ab_channel=WikimediaFoundation WikiForHumanRights 2023 Launch Webinar] (SDG 13, 14, 6) * [[m:WikiForHumanRights/Organize|WikiForHumanRights 2023 and WMF Human Rights Team Online Safety Capacity Building for Organizers]] (SDG 13) * [https://www.youtube.com/watch?v=xLBSSlrI2vo WikiForHummanRights 2023 and Let's Connect Capacity building on good practices for retention] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/living-through-a-triple-planetary-emergency-capturing-the-most-impactful-knowledge-to-weather-the-storm/ Living through a Triple Planetary Emergency: Capturing the Most Impactful Knowledge to Weather the Storm] (SDG 10 & SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2023/04/20/wikimedia-foundation-environmental-sustainability-report-for-2022/ Wikimedia Foundation Environmental Sustainability Report for 2022] (SDG 13) * [[:File:Wikimedia_h%C3%A5llbarhetsrapport_2022.pdf|Wikimedia Sverige sustainability report 2022]] (in Swedish) (SDG 13) '''Research''' * [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/brv.12964 Hypotheses in urban ecology: building a common knowledge base] (SDG 15) '''New Wikidata properties''' * [[d:Property:P11698|student retention rate]] (SDG 4) * [[d:Property:P11704|INEP ID]] (SDG 4) [51] * [[d:Property:P11729|Kulturenvanteri.com ID]] (SDG 11) * [[d:Property:P11747|holds diplomatic passport of]] (SDG 16) * [[d:Property:P11741|SINTA affiliation ID]] (SDG 4) '''Featured content''' * English Wikipedia: [[w:en:List_of_afrosoricids|List of afrosoricids]] (SDG 15) </div> <gallery mode=packed caption="Featured images"> Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Leptura_quadrifasciata_female_-_Keila.jpg|Leptura quadrifasciata (SDG 15) Bursa_lamarckii_01.jpg|Bursa lamarckii (SDG 15) Scarlet_macaw_%28Ara_macao_cyanopterus%29_head_Copan.jpg|Ara macao cyanopterus (SDG 15) Western_Bowerbird_0A2A0436.jpg|Chlamydera guttata (SDG 15) White-breasted_nuthatch_%2826471%29.jpg|Sitta carolinensis (SDG 15) Patzmannsdorf_-_K%C3%BCrbisfeld_mit_Pfarrkirche_und_Raiffeisen-Silo_in_Stronsdorf.jpg|Pumpkin field (SDG 2) Cinnamon-bellied_flowerpiercer_%28Diglossa_baritula%29_male_on_Indian_shot_%28Canna_indica%29_Finca_El_Pilar.jpg|Diglossa baritula & Canna indica (SDG 15) Knoppen_van_een_esdoorn_%28Acer_platanoides%29._03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer platanoides (SDG 15) Cinnamon_hummingbird_%28Amazilia_rutila%29_in_flight_Los_Tarrales.jpg|Amazilia rutila (SDG 15) Passion_fruits_-_whole_and_halved.jpg|Passiflora edulis (SDG 15) Golden-fronted_%28Velasquez%27s%29_woodpecker_%28Melanerpes_aurifrons%29_male_Copan.jpg|Melanerpes aurifrons (SDG 15) Argiope_spider_female_adult_on_her_web_dorsal_view_black_background_Don_Det_Laos.jpg|Argiope versicolor (SDG 15) Daslook._Allium_ursinum%2C_zwellende_bloemknop._18-04-2022_%28actm.%29_04.jpg|Allium ursinum (SDG 15) Fallen_leaf_of_Platanus_x_hispanica_%281%29.jpg|Platanus x hispanica (SDG 15) Thymelicus_lineola_underside_-_Keila.jpg|Thymelicus lineola (SDG 15) Japanse_esdoorn_%28Acer_palmatum%29_03-04-2023_%28d.j.b.%29.jpg|Acer palmatum (SDG 15) [38] Common_kestrel_%28Falco_tinnunculus%29_female_%28IMGP1648r2-DNA%29.jpg|Falco tinnunculus (SDG 15) [39] California_sea_lion_nap_time_in_La_Jolla_%2870474%29.jpg|Zalophus californianus (SDG 15) [40] Bladknop_van_een_esdoorn_%28Acer%29._13-04-2023_%28d.j.b.%29_01.jpg|Acer pseudoplatanus (SDG 15) Tamarind_fruits_%28Tamarindus_indica_%27Si_Thong%27%29.jpg|Tamarindus indica (SDG 15) White_leucistic_squirrel_with_a_peanut_%2885668%29.jpg|Sciurus carolinensis (SDG 15) [43] Fork-tailed_flycatcher_%28Tyrannus_savana_monachus%29_in_flight_Cayo.jpg|Tyrannus savana monachus (SDG 15) Rapa_incurva_01.jpg|Rapa incurva (SDG 15) Arboreal_stingless_bee_nest_%28Trigona_sp.%29_Flores.jpg|Trigona sp. (SDG 15) </gallery> This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:31, 2 മേയ് 2023 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=24969562 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2020 ചമാൻ സ്ഫോടനം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:15, 7 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം == {| style="border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;" align=left | <span class="plainlinks"> പ്രിയ {{BASEPAGENAME}}, വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. [[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]] വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. [[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:44, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) |} :@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]] Thank you for the invitation. And all the very best. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 17:46, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2023 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-seventh newsletter, a sort of year-in-review for 2023.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> Dear Wikimedians for Sustainable Development, As we bid farewell to 2023, we reflect on a year that has been an uneven year for our user group. While the journey has been marked by some truly inspiring events, most of our efforts have been largely uncoordinated and the user group hasn't been the support it could have been. Yet, there's a glimmer of hope and a world of potential for 2024. '''Highlights of 2023:''' ;Newsletters Galore: We kicked off the year with zeal, sharing updates and inspiration through four newsletters. The number of things happening in the movement is astounding, but we need to rethink the format of the newsletter going into the next year. ;Growing Strong: The Wikimedians for Sustainable Development family welcomed 33 new members in 2023. Your passion and dedication continue to inspire us, and we look forward to nurturing this community spirit in the year ahead. ;Wikimania Talks: Our voices echoed far and wide at Wikimania, where several members of our community took the virtual stage to share insights and ideas about everything from Wikipedians-in-Residence's to open data. Your contributions showcased our commitment to sustainable development on a global scale. ;Content Creation Magic: Throughout the year, our extended community demonstrated incredible dedication to expanding the knowledge base on Wikipedia. Countless hours were spent creating and curating content that aligns with our mission, contributing to a more sustainable digital ecosystem. ;Campaigning hard: We saw a large variety of campaigns, from writing challenges to editathons. The willingness to experiment with new formats and partners, as well as learning from past efforts, shows great promise for the future. '''Acknowledging Challenges:''' While we celebrate these achievements, we acknowledge that 2023 presented its fair share of challenges. A lack of global coordination reminded us that the road to sustainable development is not always linear. However, it is precisely these challenges that fuel our determination to work together more cohesively in the coming year and proof that the user group is needed. '''Hopeful Anticipation for 2024:''' As we turn the page to 2024, let's carry forward the lessons learned and the successes celebrated. We are optimistic that, with renewed energy and a collective commitment, we will overcome obstacles and create an even more impactful and connected Wikimedians for Sustainable Development community. Here's to a year of collaboration, growth, and making a lasting impact on the world through our shared passion for sustainability. Together, we can turn challenges into opportunities and pave the way for a brighter future. Wishing you all a joyous holiday season and a Happy New Year! Warm regards, [[m:User:Ainali|User:Ainali]], [[m:User:Daniel Mietchen|User:Daniel Mietchen]] PS. We have started writing [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|our yearly report]], please add your activities to it. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 17:52, 1 ജനുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=25817439 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ശൂന്യമായ താളുകൾ == * [[പി.കെ. ബഷീർ (വർഗ്ഗം കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ)]] * [[ജുമുഅ മസ്ജിദ് (മുസ്‌ലിം പള്ളികൾ എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[മുസ്ലീം ലീഗ് (അഖിലേന്ത്യാ മുസ്ലിം ലീഗ് എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] * [[സൂഫിസം (മുസ്ലിം ആധ്യാത്മിക ജ്ഞാനി എന്ന താളിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിട്ടത്)]] ഇത്തരത്തിൽ ശൂന്യമായ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ വസ്തുതകളോട് കൂടിയ ഉള്ളടക്കം വേണം. അല്ലാത്തപക്ഷം അവ മായ്ക്കപ്പെടും. ഇത്തരത്തിൽ താളുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതു നിറുത്തിയില്ലെങ്കിൽ താങ്കളെ ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് തരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:26, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] മുസ്ലിം എന്ന അക്ഷര തെറ്റ് മുസ്‌ലിം എന്നാക്കി തിരുത്തുമ്പോൾ അവ നേരത്തെ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കപ്പെട്ട താളിൽ നിന്ന് വഴി തിരിച്ച് വുടുകയാണു. അല്ലാതെ ശൂന്യമായ ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുകയല്ലെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:33, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) ::{{ping|User:Akbarali}} '''മുസ്ലിം''' തെറ്റാണ് എന്നാണ് എവിടെയാണ് പറയുന്നത്. '''മുസ്‌ലിം''' ശരിയാണെന്ന് ആരാണ് തീരുമാനിച്ചത്. കൂടാതെ മുകളിൽ തന്നിരിക്കുന്ന കണ്ണികളെല്ലാം ശൂന്യമായ താളുകളാണ്. തിരുത്തുകൾ വരുത്തുംമുൻപ് ശ്രദ്ധിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:39, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) :::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഓരോ വാക്കും അതിന്റെ ഒറിജിനൽ ഭാഷയിൽ ഉച്ചരിക്കും പ്രകാരം അറബിയിൽ ഇതിന്റെ ഉച്ചാരണം" ലിം" എന്നതിനു ശക്തി നൽകിയാണു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ഒരു ഈ അവലംബം ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ... https://www.pronouncenames.com/search?name=Muslim [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 11:52, 30 ജനുവരി 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-eighth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * We have submitted our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2023|2023 annual report]]. * Upcoming meeting: on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|9 February]], we'll have a call about roles and responsibilities in the user group. This is an attempt to make more opportunities to engage more of the user groups members in its activities. If you want to help out in some way, but don't know how, this is a meeting for you to get help creating that opportunity. If you know how you would like to help, but don't know how to get started, this is also the meeting for you. ; Other news * New Wikiproject for Climate Change on Basque Wikipedia: [[:eu:Wikiproiektu:Klima aldaketa|Wikiproiektu Klima Aldaketa]] * Climate Justice, Digital Rights and Indigenous Voices international Wikimedia event in Huaraz, Peru 2024: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeDIuZQ61v35y3Q293ZV9YjNWOHsgwvq3t2XjP2cQ0OHG-EPA/viewform Engagement Survey] (closes 2 Feb) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:22, 2 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26169519 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our twenty-ninth newsletter.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * On 9 February, we had a user group meeting on roles and responsibilities ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240209|minutes]]) * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 17 March]] ; Other news * Wiki Loves Earth: Reminder that if you want to [[c:Commons:Wiki_Loves_Earth_2024/Organise|organize a local competition]], it is time to get started. (SDG 15 and 14) * Wiki for Human Rights: Reminder that if you would like to [[m:WikiForHumanRights/Organize|organize a local event]], there is support available. (SDG 10) * Study: [https://vbn.aau.dk/ws/portalfiles/portal/650852934/Meier_Wiki_Climate.pdf Using Wikipedia Pageview Data to Investigate Public Interest in Climate Change at a Global Scale] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 10:40, 9 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26331508 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == സെൻസസ് ബോട്ട് ലേഖനങ്ങൾ == താങ്കൾ അവസാനം ഉണ്ടാക്കിയ [[:വർഗ്ഗം:ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ|ഒഡീഷയിലെ ഗ്രാമങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള]] ലേഖനങ്ങൾ സെൻസസ് ഡാറ്റ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിക്കിപീഡിയ ലേഖനമുണ്ടാക്കാനുള്ള സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതും വികലമായ ലേഖന ശൈലിയിലുള്ളതും ജനസംഖ്യാവിവരമല്ലാതെ അടിസ്ഥാനമായ മറ്റ് വിവരങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതുമാണ്. ഇത് വിക്കിപീഡിയയുടെ ശൈലിക്ക് ചേർന്നതല്ല. കൂടാതെ വികലമായതും കാലഹരണപ്പെട്ടവിവരങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് നിറുത്തണമെന്നപേക്ഷിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:21, 14 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) @ [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]] കാര്യ നിർവാഹകരുടെ പേജിൽ നൽകിയ മറുപടികളെല്ലാം സംഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെയും മറുപടി തരുന്നു. 1. ഇത് ബോട്ട് ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ലേഖനങ്ങൾ അല്ല. ഇതിന്റെ പ്രകൃയ താഴെപ്പറയും വിധമാണ്. : They are manually created articles using data from a pre-existing source except one which is [[ബെനിഗുബ, ഒഡീഷ|here.]] but the rest of the articles that are made before was not created using pwb. They all created manually and Here's a detailed explanation of my process: : - I collected data from a reliable source . : - I manually wrote article and added the data from source ensuring they met Wikipedia's guidelines. : - I copied and pasted the content into Wikipedia. : As per Wikipedia's policy, manual copying and pasting from a pre-existing source is allowed if properly referenced .And they are submitted by clicking myself not mechanically/ automatically. 2. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അവസാനത്തെ ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ച് തിരുത്തൽ നിർത്തിയിട്ട് 9 മണിക്കൂർ ശേഷം കൊടുത്ത 2 മണിക്കൂർ ദൈർഘ്യമുള്ള [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:രേഖ&logid=1636019 തടയൽ അന്യായമാണ്. 3. സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിൽ താങ്കൾ നേതൃത്വം നൽകിയ [[അഗ്വാർ ലോപോൺ കലൻ|പദ്ധതിയിൽ]] പങ്കാളിയായ ഈയുള്ളവനും അത്തരമൊരു ഉദ്യമം തുടക്കം കുറിച്ചു എന്ന് മാത്രമാണ് ഞാൻ ചെയ്ത കുറ്റം.അതിൽ പോരായ്മകളുണ്ടെങ്കിൽ അവ പരിഹരിച്ച് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഉദ്യമമാണ് അഡ്മിൻ സ്ഥാനത്തുള്ളവരിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന വിവരങ്ങളില്ലെന്ന ആരോപണത്തിലും കഴമ്പില്ല. ഈ [[അഗ്വാർ ഗുജ്ജരൻ|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാനുണ്ടാക്കിയ ഒഡീഷ ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്നും ഒട്ടും വിത്യസ്തമല്ലല്ലോ ഇതും.ഞാനുണ്ടാക്കിയ ലേഖനങ്ങളിലെ അവലംബമെങ്കിലും വർക്ക് ചെയ്യുന്നുണ്ട്. താങ്കൾ സൃഷ്ടിച്ച ലേഖനങ്ങൾക്ക നൽകിയ അവലംബങ്ങൾ ഇന്ന് [https://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html പ്രവർത്തിക്കാത്ത] കണ്ണികളുമാണ്. ഇനി തലക്കെട്ട് കൊടുക്കുമ്പോൾ കോമ ചേർത്തതാണ് പ്രശ്നമെങ്കിൽ താങ്കൾ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച ഈ [[മലക്, പഞ്ചാബ്|ലേഖനം]] നോക്കൂ. ഞാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ മാത്രമെന്താണിത് പ്രശ്നമാകുന്നതെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. 4. സ്ക്രിപ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതാണെന്ന് പറഞ്ഞും വേഗത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർത്തെന്നും പറഞ്ഞതാണ് ബ്ലോക്കിയതെങ്കിൽ ആദ്യം ഈ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B4%82%3A%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE&target=Ranjithsiji&namespace=all&tagfilter=&start=2016-08-05&end=2016-08-06&limit=50 എഡിറ്റ് ചരിത്രം] കൂടി പരിശോധിക്കുമല്ലോ.പിന്നെ പൈവിക്കി ഉപയോഗിച്ച് മാസം മുമ്പ് നടത്തിയ എഡിറ്റിൽ ആകെ രണ്ട് ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. അതാണിവിടെ അനേകം നാശം വിതച്ചു എന്ന രീതിയിൽ പർവ്വതീകരിച്ച് കാണിച്ചത്. പൈ വിക്കി ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കാതെ ബാക്കിയുള്ള മെയിന്റനൻസ് ജോലികളാണ് കൂടുതലും ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. ഹിസറ്ററി പരിശോധിക്കാവുന്നതാണ്. ഈ ആരോപണം ഉന്നയിച്ച് മാന്വൽ ലേഖനങ്ങളെക്കൂടി ആ ഗണത്തിലുൾപ്പെടുത്തി ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് എന്നെ ഒതുക്കാനാണ് താങ്കൾ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് സംശയിക്കേണ്ടിവരുന്നതിൽ സത്യമായിട്ടും അതിയായ ഖേദമുണ്ട്. വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാൻ,കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള ആളുകളെ നിലനിർത്താനുമാണ് നമ്മുടെ ഓരോ പ്രവർത്തനങ്ങളും കാരണമാകേണ്ടതെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഈ വിഷയം ഇവിടെ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു.സ്നേഹ ബഹുമാനത്തോടെ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 20:35, 26 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) :[[:en:WP:MEATBOT]] വിവരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കൂ, എഡിറ്റർമാർ ഏതെങ്കിലും പ്രോഗ്രാമിന്റെ സഹായത്തോടെയോ അല്ലാതെയോ വേഗത്തിൽ നടത്തുന്നഎഡിറ്റുകൾ ബോട്ട് എഡിറ്റായി കണക്കാക്കാം. ഇത്തരം എഡിറ്റുകൾ നടത്തുന്നതിനുമുൻപ് ചർച്ചനടത്തി സമവായമുണ്ടാക്കേണ്ടതാണ്. ഡാറ്റ വിശ്വസനീയമായ ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്ന് സംഘടിപ്പിച്ചു എന്നുപറയുന്നു എന്നാൽ അത് ആധികാരികമാണ് എന്നതിന് യാതൊരു ഉറപ്പുമില്ല. അതുപോലെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കേണ്ട അത്യാവശ്യം എന്തായിരുന്നു എന്നും പറയുന്നില്ല. manual copying and pasting from a pre-existing source - ലൈസൻസ് അനുവദിക്കാത്ത സോഴ്സുകളിൽ നിന്ന് കോപ്പി ചെയ്യുന്നത് വിക്കിപീഡിയയിൽ തീരെ അനുവദനീയമല്ല. ഇനി അനുവദനീയമായ ലൈസൻസ് ഉണ്ടെങ്കിൽ (പബ്ലിക് ഡൊമെയിൻ) അല്ലെങ്കിൽ കടപ്പാട് രേഖപ്പെടുത്താത്തത് ലൈസൻസ് ലംഘനമാണ്. അതും അനുവദനീയമല്ല. താങ്കൾ തന്നിരിക്കുന്ന [https://www.census2011.co.in/data/village/410540-beniguba-orissa.html സോഴ്സ്] സ്വകാര്യ വെബ്സൈറ്റാണ്. അത് കോപ്പിറൈറ്റഡ് ഡാറ്റയാണ്. കൂടാതെ ഡാറ്റ കൃത്യമാണെന്നതിന് തെളിവില്ല. അതുകൂടാതെ ഇത് കോപ്പിചെയ്തു എന്ന് സമ്മതിച്ചസ്ഥിതിക്ക് ഈ ലേഖനങ്ങളെല്ലാം കോപ്പിറൈറ്റ് ലംഘനമാണെന്ന് വ്യക്തമാണല്ലോ. :സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഉദ്യമത്തിന് ഞാൻ നേതൃത്വം നൽകിയതിന് തെളിവില്ല. 2016 ആഗസ്റ്റിൽ നടന്ന പരിപാടിയെക്കുറിച്ചാണ് പറയുന്നതെങ്കിൽ എനിക്ക് അതിൽ നേതൃത്വമില്ല. കൂടാതെ ആ പരിപാടി നടത്തിയത് മലയാളം വിക്കിപീഡിയക്ക് സമ്മാനം ലഭിക്കുന്നതിനായി ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാർ നടത്തിയ സംഗതിയാണ്. വേഗത്തിൽ വളരെയധികം ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കണമെന്ന് അന്നത്തെ അഡ്മിനിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഒരു കൂട്ടം എഡിറ്റർമാരാണ് ഈ സംഗതി ചെയ്തത്. ഞാനും അതിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഞാൻ നടത്തിയത് തെറ്റായിരുന്നുവെങ്കിൽ അന്നത്തെ അഡ്മിൻമാർക്ക് അന്ന് നടപടിയെടുക്കാനുള്ള എല്ലാ അവകാശങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. :അക്ബറലിക്ക് വളരെവേഗത്തിൽ എഡിറ്റ് കൗണ്ട് വർദ്ധിപ്പിക്കാനും വളരെവേഗത്തിൽ തുടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഉള്ള ദുരുദ്ദേശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രവർത്തനം നടത്തിയത്. :ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ മറ്റ് വിക്കിപീഡിയകളിൽ ചെയ്യുന്നത് ചർച്ച നടത്തിസമവായത്തിനുശേഷവും പ്രത്യേക ബോട്ട് അക്കൗണ്ടുവഴിയുമാണ്. ഇതുകൂടാതെ ബോട്ട് എഡിറ്റുകൾ എല്ലാം ചെറുതിരുത്തുകളായാണ് പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നത്. ലേഖന നിർമ്മാണം എന്നത് അങ്ങനെയല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് യൂസർ അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് ചെയ്യാൻ പാടില്ല എന്നു പറയുന്നത്. :ആരെയും ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് ഒതുക്കുക എന്നത് എന്റെ പണിയല്ല. എനിക്കതിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തികമോ സാങ്കേതികമോ മറ്റെന്തെങ്കിലും തരത്തിലോ ഉള്ള സ്വകാര്യ നേട്ടങ്ങളില്ല. :വിക്കിയിൽ കൂടുതൽ വിജ്ഞാനപ്രദമായ കണ്ടന്റുകൾ ചേർക്കാനും, കൂടുതൽ സർഗാത്മകായി എഡിറ്റുചെയ്യാനും ആളുകളെ സ്വാഗതം ചെയ്യാനും ഉള്ള അനേകം പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഞാൻ നടത്തുന്നുണ്ട് എന്ന് എന്റെ എഡിറ്റ് ചരിത്രവും സംഘടിപ്പിച്ച പരിപാടികളുടെ റിപ്പോർട്ടും നോക്കിയാൽ മനസ്സിലാവുന്നതാണ്. പിന്നെ എഴുതുന്ന എല്ലാ വിജ്ഞാനവും മനുഷ്യരാശിയുടെ നന്മക്കും പുരോഗതിക്കും ഉപകാരപ്പെടണമെന്ന ആഗ്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് സ്വതന്ത്ര ലൈസൻസിലുള്ള വിക്കിപീഡിയയിൽ നിരന്തരം എഴുതുന്നത്. അതുപോലെ സ്വതന്ത്രലൈസൻസിലുള്ള മറ്റ് വിവിധ പദ്ധതികളും ([https://schoolwiki.in സ്ക്കൂൾ വിക്കി],[https://luca.co.in ലൂക്ക മാഗസിൻ]) എന്നിവയുടെയെല്ലാം ടെക്നിക്കൽ എഡിറ്റർ ആയിരിക്കുന്നത്. ഇത് ചിലപ്പോൾ താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാവണമെന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] == ലോക്സഭാനിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ == ലോക്സഭാ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളുടെ താളുകൾ വിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ താഴെയുള്ള ടെംപ്ലേറ്റുകളും മറ്റ് ടേബിളുകളും കൂടി വിവർത്തനം ചെയ്ത് മുഴുവൻ ലേഖനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. എങ്കിലാണ് 2024 ലെ ഇലക്ഷൻ റിസൾട്ടുകൾ ഈ താളുകളിൽ ചേർക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളു. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് മറ്റുള്ളവർക്ക് ഇരട്ടിപ്പണിയാവും. ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂൾ ഉപയോഗിക്കാൻ പറ്റാതാവുകയും ചെയ്യും. ശരിക്കും ശ്രദ്ധിക്കുക. പണി മുഴുവനും ട്രാൻസ്ലേറ്റ് ടൂളിൽ ചെയ്യുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:03, 23 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - April 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtieth newsletter covering March and April 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * * Upcoming [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|user group meeting 19 May]] ; Other news * [[w:en:Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2024-03-29/Recent_research#Other_recent_publications|Wikipedia Signpost highlighted five papers about climate change editing]]. (SDG 13) * On Wikidata, [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|a model for documenting green house gas emissions]] has been created. (SDG 13) * [https://wikimedia.org.au/wiki/EPA_Victoria_WiR_April_2024_Update An update] from the Wikipedian in Residence at the Environment Protection Authority in Victoria, Australia. * WikiAcción Perú organized a training session: "[[m:Volunteer Supporters Network/VSN Training: Climate Change Actions and Wikimedia Movement|Climate Change Actions and Wikimedia Movement]]" (SDG 13) * WikiForHumanRights organized a session: "[[m:Event:Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage|Adding Sustainability Perspectives to Wikivoyage]]" ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, starts in May. (SDG 14 & 15) * [[m:Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region|Wiki For Climate Change 2024 - Maghreb region]] starts in May. (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 19:17, 1 മേയ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26428292 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtyfirst newsletter, covering May 2024. This issue has news related to SDGs 13, 14 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * Upcoming: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]], 16 June * [[m:Talk:Wikimedians_for_Sustainable_Development#Mini_report_from_the_Wikimedia_Summit_2024|Mini report from the Wikimedia Summit 2024]] * [https://wikipediapodden.se/jan-ainali-wikimedians-for-sustainable-development-wikimedia-summit-2024-265/ User group representative interviewed by Wikipediapodden] at Wikimedia Summit ([[:File:WP265 - Jan Ainali, Wikimedians for Sustainable Development, Wikimedia Summit 2024.mp3|commons]]) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240519|Minutes from user group meeting in May]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/05/02/reflecting-_women-for-sustainability-africa-arts-feminism-her-voice-campaign-2023/ Reflecting _Women For Sustainability Africa Arts + Feminism #Her Voice Campaign 2023] * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Macedonia report|Macedonia report: Climate change and GLAM]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library April monthly highlights]] (SDG 14 & 15) * [https://www.nature.com/articles/d44148-024-00166-y WikiProject Biodiversity featured in Nature Africa] (SDG 14 & 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=fFWS7hfetZk Wikimedia UK releases a video about their climate focus] (SDG 13) ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2024|Wiki Loves Earth]], the international photo contest of protected nature, continues in some countries. (SDG 14 & 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 13:19, 1 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=26852366 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirtysecond newsletter, covering June 2024. This issue has news related to SDGs 3, 13, 14, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Movement Charter Vote|User group vote on the adoption of the Movement Charter]] (closes 7 July 23.59 UTC) * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming user group meeting]] 21 July * User group meeting held in June - [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240616|minutes]] * The group was featured in the latest WikiAfrica Hour: [https://www.youtube.com/watch?v=4B6VI20qopk #36: Does the Wikimedia movement contribute to the SDGs?] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/stories-from-the-anti-disinformation-repository-how-wikiproject-covid-19-and-other-wikimedia-initiatives-counter-health-disinformation/ Stories from the anti-disinformation repository: How WikiProject COVID-19 and other Wikimedia initiatives counter health disinformation] (SDG 3) * [https://wikimedia.org.au/wiki/Environment_Centre_NT_Wikipedian_in_Residence Environment Centre Northern Territory Wikipedian in Residence] (SDG 15) * [https://www.gp.se/debatt/med-ai-kan-vi-oka-transparensen-om-foretagens-klimatavtryck.2dd4e006-57e3-4534-a0be-70ca56a289e4 With AI can we increase transparency of companies' carbon footprints] (in Swedish). Op-ed that mentions that the greenhouse gas emissions of the top 150 companies on the Stockholm stock exchange has been uploaded to Wikidata. The model is documented on [[d:Wikidata:WikiProject_Climate_Change/Models#Emissions|WikiProject Climate Change on Wikidata]]. (SDG 13) * [[wmfblog:2024/06/25/another-year-in-review-where-is-wikimedia-in-the-climate-crisis-seeing-the-impact-of-wikimedia-projects/|Another Year in Review: Where is Wikimedia in the Climate Crisis? Seeing the impact of Wikimedia Projects]] (SDG 13) * [https://wikiedu.org/blog/2024/06/24/46-scholars-self-advocates-bring-knowledge-to-wikipedias-disability-healthcare-content/ 46 scholars, self-advocates bring knowledge to Wikipedia’s disability healthcare content] (SDG 3) * [[c:File:Wikimedia klimatpåverkansrapport 2023.pdf|Wikimedia Sverige publishes their 2023 climate impact report]] (in Swedish) (SDG 13) * WikiProject Govdirectory has started [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Weekly collaboration|weekly collaboration on countries]] (SDG 16) ; Events * [https://diff.wikimedia.org/2024/06/18/wikimedia-chapters-and-groups-organise-the-first-sharks-and-rays-wikimarathon/ Wikimedia chapters and groups organise the first Sharks and Rays Wikimarathon] (29 June, but edits in the weeks after are welcome) (SDG 14) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 09:27, 1 ജൂലൈ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27039469 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഒറ്റവരി ലേഖനവിവർത്തനം == [[അനാർക്കലി മരിക്കാർ]] പോലുള്ള ഒറ്റവരിലേഖന വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ. ലേഖനങ്ങളിൽ മതിയായ വിവരം ഉറപ്പുവരുത്തുക. അല്ലെങ്കിൽ വിവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്യാതിരിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:00, 12 ജൂലൈ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - July 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty third newsletter, covering July 2024. This issue has news related to SDGs 5, 10, 13, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting held in July, [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240721|minutes]] * Next user group meeting will be 18 August ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2024/Contents/Macedonia report|Climate change editahon and workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/wikiforhumanrights-in-nigeria-2024-campaign-virtual-launch/ WikiForHumanRights in Nigeria 2024 Campaign Virtual Launch] (SDG 10&16) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/16/what-we-learned-from-wiki-women-in-red-8-campaign-2023-women-for-sustainability-africa/ What we Learned from Wiki Women In Red @8 Campaign 2023 Women for Sustainability Africa] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/ghanaian-wikipedians-set-to-educate-students-on-open-climate/ Ghanaian Wikipedians set to educate students on Open Climate] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/07/23/using-wikipedia-as-a-tool-for-climate-action/ Using Wikipedia as a Tool for Climate Action] (SDG 13) ; Events * 5th August, [[m:Event:Wiki-Green_Conference_2024 Wiki-Green Conference]] (SDG 13) * 7-10 August, Wikimania - [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|All SDG related sessions]] * 7-9 November, [https://wikimedia.org.ar/2024/07/03/justicia-climatica-voces-indigenas-y-plataformas-wikimedia/ Justicia climática, voces indígenas y plataformas Wikimedia] (SDG 13) ; Participate * Share an example of a successful [[m:Campaigns/WikiProjects|WikiProject or topical collaboration]] in this on-wiki survey This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 18:57, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27042528 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സർവ്വകലാശാലകളിലെ ഫലസ്തീൻ അനുകൂല പ്രതിഷേധങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:06, 24 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - August 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty fourth newsletter. This issue has news related to SDGs 5, 11, 15, and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20240915|Next user group meeting]], 15 September, will be focused on starting to develop a strategy for the group. If you cannot attend, you can leave your input on [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030/Ideas|the ideas page]]. * User group meeting held in August ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240818|minutes]]) ; Other news * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/New Zealand report|Report from WikiProject International Botanical Congress 2024]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Switzerland report|Meeting for Writing on Femenist Strikes and Wiki for Peace Camp St. Imier]] (SDG 5 & 16) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2024/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]] (SDG 15) * Wikimania had a lot of [[wikimania:2024:Program/SDG_related_sessions|SDG related sessions]] and you can watch them back now ; Events * [[c:Commons:Wiki Loves Monuments 2024|Wiki Loves Monuments]] starts in September (SDG 11) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 06:24, 2 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27262444 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 == സുഹൃത്തുക്കളേ, വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. താങ്കളുടെ പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്. പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78 മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്. ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി! സസ്നേഹം, [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:തോൽക്കടലാസ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തോൽക്കടലാസ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:05, 30 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - September 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-fifth newsletter. This issue has news related to SDG 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20240915|User group meeting held in September on strategy for the group]] ; Other news * [[m:Wikimedia CEE Meeting 2024/Submissions/Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region|Building a sustainable Wikimedia movement: A contribution from the CEE region]], presentation at CEE meeting. ([https://www.youtube.com/live/iB3KNFtA4xI?t=6739 YouTube]) * [https://diff.wikimedia.org/2024/09/30/all-about-wiki-green-conference-2024/ All About Wiki-Green Conference 2024] (SDG 13) ; Events * Course: [https://wikiedu.org/courses/global-approaches-to-climate-finance-4/ Global Approaches to Climate Finance] by WikiEdu (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:26, 1 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27437535 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം എന്ന ലേഖനം കരട് വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം|കോപ്പർ നിക്കസ് വിപ്ലവം]] എന്ന ലേഖനം നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. -- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:34, 9 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-sixth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Upcoming meeting]], 24 November, 17.00 UTC ; Other news * Talk at WikiIndaba: [[m:WikiIndaba 2024/Proposal/Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region|Wikimedian collaboration in human knowledge: Wiki For Climate Change in the Maghreb region]] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/17/championing-inclusion-in-the-wikimedia-movement-africa-wiki-women-presentation-at-the-wiki-niger-conference/ Championing Inclusion in the Wikimedia Movement: Africa Wiki Women Presentation at the Wiki Niger Conference] (SDG 5) * [https://diff.wikimedia.org/2024/10/25/mountains-birds-and-lakes-wiki-loves-earth-2024-central-asia-edition/ Mountains, Birds and Lakes: Wiki Loves Earth 2024 – Central Asia Edition] (SDG 15) ; Events * November 6, 12 and 21: [https://universityofexeter.zoom.us/meeting/register/tJAkdeqrrzMoGdEeMYlR6q0A7QMHwwwM2VIZ#/registration Climate Change & Health in the UK - Wikipedia workshop] (SDG 3 and 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 20:01, 1 നവംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27587619 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:സിഎം മഖാം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:സിഎം മഖാം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സിഎം മഖാം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 08:32, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - November 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-seventh newsletter. This issue has news related to SDG 8, 12, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting, 24 November ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241124|minutes]]) * We are working on our [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]], please add activities that you would like to work on. ; Other news * [[m:Event:CEE Catch up Nr. 8 (November 2024)|CEE Catch up Nr. 8 with a sustainability theme]] * [[w:pt:Wikipédia:Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia|Wikiconcurso Justiça Climática e Amazônia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/New_Zealand_report#nz-edit|Report from New Zealand Species Edit-a-thons]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/October_2024/Contents/Macedonia_report#vvc|Report from climate change editing workshop in Macedonia]] (SDG 13) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2024/Contents/Croatia_report|DeGrowth in November with students, artists and academics in Croatia]] (SDG 8&12) * The new [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#November_2024:_Production_deployment_and_security_review_complete|Charts extension has been enabled on Wikimedia Commons]]. It's time to start bringing all your local sustainability related charts over there! (SDG 17) ; Events * Ongoing: [[m:Event:Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers|Bridging Climate Literacy Gaps through Wikimedia projects in Ogoni Land Rivers]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Event:Financiamiento climático en Wikipedia|Financiamiento climático en Wikipedia]] (SDG 13) * Just started: [[m:Event:African Legislators in Red|African Legislators in Red]] (SDG 16) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 19:29, 1 ഡിസംബർ 2024 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27830533 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - December 2024 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-eighth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20241229|minutes]]) * We have adopted an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|annual plan for 2025]]! ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=4_hWBwaQxaw Lightning talk by Adam Harangzo - National Institute for Health and Care Research on Wikipedia] (SDG 3&13) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/11/top-photos-of-the-special-nomination-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2024%f0%9f%a4%9d/ Top photos of the special nomination “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2024!] (SDG 10&15) * [https://www.wikimedia.nz/nz-species-editathon-recap/ Two days, 15 editors, 750 edits] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2024/12/28/a-peekaboo-into-our-butterflying-trip-from-the-amazon-of-the-east/ A Peekaboo Into Our Butterflying Trip from the Amazon of the East] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2024/12/27/brooklyn-college-students-bring-ecology-course-content-to-wikipedia/ Brooklyn College students bring ecology course content to Wikipedia] (SDG 13&15 * [https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09636625241268890 Declaring crisis? Temporal constructions of climate change on WikipediaDeclaring crisis? Temporal constructions of climate change on Wikipedia] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 08:04, 2 ജനുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=27983472 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിവിധ ലേഖനങ്ങൾ കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു == പ്രിയ Akbarali, താങ്കൾ തുടങ്ങിവെച്ച [[കരട്:ജോൺ എർലി|ജോൺ എർലി]], [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]], [[കരട്:പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ|പാണക്കാട് ഖാസി ഫൗണ്ടേഷൻ]] എന്നീ ലേഖനങ്ങൾ നിലവിലെ അവസ്ഥയിൽ നിന്നും കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ ആവശ്യമായതിനാൽ പ്രധാന താളിൽ നിന്നും കരട് ലേഖനമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. കരട് നെയിംസ്പേസിൽ നിന്നും പ്രധാന നെയിംസ്പേസിലേക്കു നീക്കുന്നതിനായി കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. ആറുമാസത്തിനുള്ളിൽ കാര്യമായ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾ ഇല്ലാത്ത കരട് ലേഖനങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ജി 13 മാനദണ്ഡപ്രകാരം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:36, 16 ജനുവരി 2025 (UTC) :: [[കരട്:ഇമാറാത്തികൾ |ഇമാറാത്തികൾ ]] എന്ന പേജിൽ ഇനി എന്തെല്ലാമാണ് മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ളതെന്ന് ലിസ്റ്റ് ചെയ്യാമോ. ==പദ്ധതിത്താൾ- വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == പദ്ധതിത്താൾ സൃഷ്ടിക്കേണ്ടത് [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക]], [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു/ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക/സംസ്കാരം]] എന്നിങ്ങനെ Main Spaceൽ ആണോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:36, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു == [[വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു]] എന്ന ലേഖനം വേഗത്തിൽ നീക്കുന്നതിനായുള്ള ടാഗ് ചേർത്തിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനം വിക്കി ശൈലിയിലുള്ളതല്ല മാത്രമല്ല ഇത്തരം കാര്യത്തിന് ഒരു വിക്കിപീഡിയ ലേഖനം തുടങ്ങുന്നത് അസാദ്ധ്യമാണ്. അതുകൊണ്ട് അത് വേഗത്തിൽ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:37, 31 ജനുവരി 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our thirty-ninth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 11, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250223|User group meeting 23 February]] * User group meeting in January ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250119|minutes]]). * The user group submitted an annual report in the new [[m:Wikimedia Foundation Affiliates Strategy/Implementation/Affiliate health criteria/Reports/2024/Wikimedians for Sustainable Development|affiliate health criteria format]], and as an [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2024|activity report]]. * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Strategy 2030|2030 strategy]] for the user group was adopted. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/06/swiss-server-helped-optimise-wikidata-in-the-field-of-medicine/ Swiss server helped optimise Wikidata in the field of medicine] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/01/08/photographers-from-turkiye-tell-the-story-of-award-wining-photos-in-wiki-loves-earth-2024/ Photographers from Türkiye tell the story of award wining photos in Wiki Loves Earth 2024] (SDG 15) * [https://www.youtube.com/watch?v=HZnAp7oovlg OpenStreetMap and Wikidata in Disaster Times - CEE Meeting 2024 Istanbul] (SDG 11) ; Events * 1-28 February: [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/5DC7IKHKGBEE5KOD4PY2XNKT55EA6LW4/|Wiki Loves Africa: Climate & Weather ISA campaign]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]]) 14:05, 4 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)</bdi> • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28153013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fortieth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 8, 11, 13, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting in February ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250223|minutes]]). ; Other news * [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025/Organise|Time to get ready to organize Wiki Loves Earth]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/02/05/women-of-the-future-international-womens-day-2025/ ‘Women of the Future’ – International Women’s Day 2025] (SDG 5) * [https://wikiedu.org/blog/2025/02/17/the-experts-behind-the-edits-expanding-public-understanding-of-healthcare/ The Experts Behind the Edits: Expanding public understanding of healthcare] (SDG 3) * [https://enterprise.wikimedia.com/blog/ecosia-and-wikimedia-enterprise-partner/ Wikimedia Enterprise and Ecosia Partner to Drive Sustainable Search Innovation] (SDG 13) * A [[d:Wikidata:WikiProject Climate Change/Policies|subproject to WikiProject Climate Change about Climate Change Policies]] has just started on Wikidata (SDG 13) ; Events * 1 March: [[m:Event:Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire|Open Data Day 2025 in Côte d'Ivoire]] (SDG 8) * 7 March [[m:Event:Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025|Govdirectory Collab Hour - Open Data Day 2025]] (SDG 16) * 8 March–1 April: [[m:Event:Shine Her Light Writing Contest 2025|Shine Her Light Writing Contest 2025]] (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:51, 1 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ == [[ഇസ്‌ലാം മതം യുഎഇയിൽ]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ഒഴിവാക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതായും വരും. ഈ ലേഖനത്തിലെ ഒരു മുഴുവനും വിഭാഗം വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:54, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം == [[കരട്:ഫ്രാൻസിലെ ഇസ്‌ലാം മതം]] എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയിലെ വിവർത്തന സംവിധാനം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ലേഖനം മുഴുവനായി വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. അല്ലെങ്കിൽ അത് പിന്നീട് വിവർത്തനം ചെയ്യുക സാദ്ധ്യമല്ലാതെ വരും. കൂടാതെ മറ്റുവിക്കിയിലുള്ള വിവരം ഇവിടെ ലഭ്യമല്ലാതെ വരും. അതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം കരടിലേക്ക് മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിലെ പല വിഭാഗങ്ങളും വിവർത്തനം ചെയ്യാതെ വിട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 08:58, 7 മാർച്ച് 2025 (UTC) == വിവിധ തരം ഹിജാബ് == [[Special:Permalink/4491266|വിവിധ തരം ഹിജാബ് ]]എന്ന ലേഖനം എഴുതിയതിന് നന്ദി. എന്നാൽ ലേഖനം മുഴുവനും മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കണമെന്ന് വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ലേഖനത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും ഇംഗ്ലീഷിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് നിറുത്തുക. ഈ സംഗതി വീണ്ടും തുടരുന്നപക്ഷം തടയേണ്ടിവരുമെന്നും അറിയിക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:33, 10 മാർച്ച് 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - March 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty first newsletter. This issue has news related to SDG 13, 15 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/03/27/organise-your-local-wiki-loves-earth-in-2025/ Organise your local Wiki Loves Earth in 2025!] (SDG 15) * [[d:Wikidata:Property proposal/Climate Policy Radar ID|Wikidata property proposal for the Climate Policy Radar]] (SDG 13) * [https://gupea.ub.gu.se/bitstream/handle/2077/85640/NKB_Debatt_Wikipedia.pdf?sequence=1&isAllowed=y Biologists encourage other biologists to edit Wikipedia] (in Swedish) (SDG 15) * A [[c:File:Langzeitkooperationen zwischen Museen und dem Wikipedia-Universum.pdf|presentation on long-term collaborations between museums and the Wikimedia universe]] was given on March 10 at a [https://www.kiekeberg-museum.de/fileadmin/user_upload/3_4_1_Tagungen/geplante_tagungen/Programm_Tagung_Mittwochs_ist_Museumstag_-_Langzeitkooperationen_im_Museum_10-11.3.2025_FLMK3.pdf symposium on long-term collaborations with museums in Germany](SDG 17) * A [[c:File:Gemeinsam mehr erreichen Freies Wissen als Grundlage der Zusammenarbeit zwischen Wikimedia und anderen Ehrenamtsinitiativen.pdf|presentation on existing and potential collaborations between the Wikimedia community and other volunteer communities]] was given on March 29 at a [https://tdsummit.d-s-e-e.de/ national volunteering convention] in Germany (SDG 17) ; Events * [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250420|Next user group meeting: 20 April]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 09:28, 1 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Reminder: Submit Your Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May == Dear Akbarali, Thank you for your valuable contributions to '''Wiki Loves Ramadan 2025''' in your communities! This is a kind reminder that the '''deadline to submit your local results is 15 May 2025'''. Please make sure to submit the '''complete and detailed results''' of your local contest on the following Meta-Wiki page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' Additionally, feel free to add a brief summary of your local event under the '''Results''' section in your country/region’s row on the participants page: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' If you need any assistance during this process, don’t hesitate to reach out. Thank you for your continued dedication and support! For, Wiki Loves Ramadan International Team 11:51, 2 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty second newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250420|minutes]]) ; Other news * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/09/zombie-ants-to-bioremediation-the-world-of-entomopathogenic-fungi/ Zombie ants to bioremediation: The world of entomopathogenic fungi] (SDG 15) * [https://wikiedu.org/blog/2025/04/21/with-foundation-increases-support-to-expand-disability-healthcare-information-on-wikipedia/ WITH Foundation increases support to expand disability healthcare information on Wikipedia] (SDG 3) * [https://diff.wikimedia.org/2025/04/04/women-and-health-project-improving-the-representation-of-womens-health-on-wikipedia/ Women and Health Project: Improving the representation of women’s health on Wikipedia] (SDG 3&5) ; Events * May 19: [[m:Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025|Habilidades Digitales Verdes en Wikimedia 2025]] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 07:22, 11 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28259111 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Final Reminder – Submit Full Local Results for Wiki Loves Ramadan 2025 by 15 May EOD == Dear Akbarali, This is a final reminder that the deadline to submit your '''full and detailed local results''' for '''Wiki Loves Ramadan 2025''' is '''15 May 2025''' EOD. Please ensure you complete the following as soon as possible: * Submit your full results on Meta-Wiki here: '''[[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Results]]''' * Add a brief summary of your local event under the "Results" column on: '''[[Wiki Loves Ramadan 2025/Participants]]''' Failure to submit by the deadline may result in exclusion from the international jury consideration. If you need help or encounter any issues, feel free to contact the international team. Thank you once again for your dedication and hard work! ''Warm regards,''<br/> '''Wiki Loves Ramadan International Team''', 02:39, 15 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Local_organizers&oldid=28651179 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> അഭിനന്ദനങ്ങൾ. വിക്കി റമദാനെ സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന ശീർഷകത്തിൽ നടത്തിയ വിക്കി ലേഖനമെഴുത്ത് മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങളെഴുതിയ പട്ടികയിൽ ഇടംപിടിച്ചതിന് താങ്കൾക്ക് നന്ദി.ഭാവിയിലും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും നിലവിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ മികവുറ്റതാക്കുവാനും ശ്രമിക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) == Share Your Feedback – Wiki Loves Ramadan 2025 == Dear Akbarali Thank you for being a part of '''[[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]''' — whether as a contributor, jury member, or local organizer. Your efforts helped make this campaign a meaningful celebration of culture, heritage, and community on Wikimedia platforms. To help us improve and grow this initiative in future years, we kindly ask you to complete a short '''feedback form'''. Your responses are valuable in shaping how we support contributors like you. * '''Feedback Form:''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform Submit your feedback here] * '''Deadline to submit:''' 31 May 2025 It will only take a few minutes to complete, and your input will directly impact how we plan, communicate, and collaborate in the future. Thank you again for your support. We look forward to having you with us in future campaigns! Warm regards,<br/> ''Wiki Loves Ramadan International Team'' 08:51, 19 മേയ് 2025 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/Participants&oldid=28751574 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - May 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty third newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, 10, 15 and 16.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 22 June: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User group meeting]] ; Other news * Several papers presented at WikiWorkshop: ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_24.pdf EcoWikiRS: Using Species Descriptions in Wikipedia and Remote Sensing to Learn about the Ecological Properties of a Place] (SDG 15) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_6.pdf Data Extraction Methods for Analyzing Gender Bias on Wikipedia's Front Page] (SDG 5) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_28.pdf Measuring Cross-Lingual Information Gaps in English Wikipedia: A Case Study of LGBT People Portrayals] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_14.pdf Exploring Wikipedia community practices during the 2024 European Parliament election] (SDG 16) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_55.pdf Wikipedia as a Tool for Tracking Mass Migration Flows: Insights from the Russian Invasion of Ukraine] (SDG 10) ** [https://wikiworkshop.org/2025/paper/wikiworkshop_2025_paper_65.pdf Regulations in Wikidata: The case of PFAS-related regulations] (SDG 3 & 16) * [https://wikipediapodden.se/minimal-viable-species-stub-315/ Podcast about the minimal viable species stub] (SDG 15) * [https://wikimedia.org.uk/2025/05/media-literacy-and-responding-to-emergencies-and-disinformation/ Wikimedia UK and the Royal Society host workshop on information literacy and future health emergencies] (SDG 3) ; Events * 16 June: [[w:en:Event:Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon|Wikimedia NYC and United Nations Wikipedia Edit-A-Thon]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:37, 12 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28771610 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Congratulations! You’re Among the Top 25 Contributors of Wiki Loves Ramadan 2025 🎉🌙 == Dear Akbarali, We’re excited to inform you that you have been selected as one of the '''Top 25 Contributors''' of the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]] international campaign! Your remarkable dedication and contributions truly stood out among hundreds of participants across the globe. To help us document your experience and improve future editions, we kindly request you to take a moment to fill out our short feedback form: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After completing the feedback, please request your Top 25 Digital Certificate of Appreciation using this form: 📄 Top 25 Certificate Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSepqMajvCTl3XA1xbFbTsPDJO_yxCro4mdU9UzA5T1GfLWl2w/viewform Thank you once again for your contributions to this campaign. We are proud to have you as part of the Wiki Loves Ramadan community. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_TOP_25&oldid=28893400 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Please Fill Feedback Form to Receive Your WLR 2025 Digital Certificate 🌙 == Dear Akbarali, Greetings from the Wiki Loves Ramadan 2025 International Organizing Team! Thank you once again for your valuable support and contribution as a '''Local Organizer / Jury Member''' for [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]]. Your dedication played a vital role in making this global campaign a meaningful success across communities. As part of our post-event documentation and appreciation process, we kindly request you to complete the Participant Feedback Form. This will help us understand your experience and improve future campaigns: 📋 Feedback Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdXEtaqszxcwmTJa8pGT60E7GDtpbssNadR9vZFVFbLicGFBg/viewform After submitting the feedback, you’ll be able to request your personalized Digital Certificate of Appreciation through this quick form: 📄 Certificate Request Form: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc0yv5KHfUY21SpHkIpX_fJ9npsrfK4rWM4onDEkfnFtarcDw/viewform We highly appreciate your time in completing these forms. Should you need any assistance, feel free to reach out. Warm regards,<br/> Wiki Loves Ramadan International Team <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2025_Local_Team&oldid=28893397 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - June 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 3, 5, and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 6 July: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20250706|User group meeting]] ; Other news * [https://www.youtube.com/watch?v=9I8Nr_UamtM Biodiversidade na Wiki] (in Portuguese) (SDG 15) * [https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ppp3.70050 The women honoured in flowering plant genera: From myth to reality] (SDG 5&15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/06/20/rethinking-wiki-engagement-in-medical-research-insights-from-a-residency-at-nihr/ Rethinking Wiki engagement in medical research: insights from a residency at NIHR] (SDG 3) ; Events * 24 July: [https://mdi.georgetown.edu/events/guwikieditathonsummer2025/ Editing for Equity: Closing the Wikipedia Gender Gap] (SDG 5) * 2 & 9 August: [https://events.humanitix.com/nz-species-editathon-wellington New Zealand Species Edit-a-thon] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:06, 1 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - July 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty fifth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 10, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * 6 July: User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250706|minutes]]) * We are trying to establish better governance for the user group and [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Draft by-laws|have some inspiration]] on which your comments are requested. ; Other news * To promote sustainability and increase the visibility of the Sustainable Development Goals, the [[w:tr:Vikiproje:S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir_Kalk%C4%B1nma|"Sustainable Development Wikiproject" was launched on the Turkish Wikipedia]] * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/11/wiki-loves-butterfly-community-led-contributions-in-dzongu-valley-north-sikkim-india/ Wiki Loves Butterfly: Community-Led Contributions in Dzongu Valley, North Sikkim, India] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/12/gender-climate-and-sustainability-my-journey-with-the-awa-fellowship-2025/ Gender, Climate and Sustainability: My Journey with the AWA Fellowship 2025] (SDG 5 & 13) * [https://blog.tepapa.govt.nz/2025/07/14/the-power-and-potential-of-wikidata-for-botany/ The power and potential of Wikidata for botany] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/amplifying-inclusion-and-climate-justice-through-open-knowledge-my-journey-as-a-fellow-under-awa-fellowship-2025/ Amplifying Inclusion and Climate Justice Through Open Knowledge: My Journey as a Fellow under AWA Fellowship 2025] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/15/justice-through-open-knowledge-training-human-rights-advocate-to-document-human-rights-incident-with-wikipedia-and-wikimedia-commons/ Justice through Open Knowledge: Training Human Rights Advocate to Document Human Rights Incident with Wikipedia and Wikimedia Commons] (SDG 10) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/16/wings-of-bengal-the-winners-of-wiki-loves-bangla-2025/ Wings of Bengal: The Winners of Wiki Loves Bangla 2025] (SDG 15) * [https://infomgnt.org/posts/2025-07-16-Connecting-Knowledge-with-Wikidata-a-practical-Project-with-the-Museum-fuer-Naturkunde-Berlin/ Connecting Knowledge with Wikidata: A Practical Project with the Museum für Naturkunde Berlin] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/19/when-time-slows-down-documenting-butterflies-in-the-north-eastern-himalayas/ When Time Slows Down: Documenting Butterflies in the North Eastern Himalayas] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/23/wiki-loves-earth-celebrates-1000000-images-of-the-natural-heritage-worldwide/ Wiki Loves Earth celebrates 1,000,000 images of the natural heritage worldwide!] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/07/28/closing-content-gaps-highlights-from-my-july-as-an-awa-inclusion-and-climate-justice-fellow/ Closing Content Gaps: Highlights from my July as an AWA Inclusion and Climate Justice Fellow] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/01/thrilling-two-day-butterfly-expedition-in-central-odisha/ Thrilling Two-Day Butterfly Expedition in Central Odisha] (SDG 15) ; Events * 6-9 August: Wikimania is coming up, and you can easily [[wikimania:2025:Registration|join remotely]]. Find [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|all sessions related to the Sustainable Development Goals]]. This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 09:27, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=28881683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - August 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty sixth newsletter. This issue has news related to SDG 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 21 September: [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|User Group Meeting]] ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/07/when-butterflies-took-over-a-classroom/ When Butterflies Took Over a Classroom] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/13/a-walk-with-butterflies-that-healed-the-heart/ A Walk with Butterflies That Healed the Heart] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/21/wikimania-2025-information-integrity-on-climate-change-on-wikimedia-projects/ Wikimania 2025: Information Integrity on Climate Change on Wikimedia projects] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/botanical-perspective-of-wikitutuwuhan-project/ Botanical Perspective of WikiTutuwuhan Project] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/08/30/past-present-and-future-a-wikimedian-in-residence-at-the-biodiversity-heritage-library/ Past, present and future: a Wikimedian-in-Residence at the Biodiversity Heritage Library] (SDG 15) * [[wikimania:2025:Program/SDG related sessions|All SDG related sessions at Wikimania]] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:24, 1 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - September 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty seventh newsletter. This issue has news related to SDG 4, 7 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * User group meeting ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20250921|minutes]]) ; Other news * The OpenStreetMap community has an initiative called "[https://mapyourgrid.org/ MapYourGrid]" focused on energy infrastructure on Wikidata and Open Streetmap. (SDG 7) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/18/bridging-climate-science-and-the-public-how-the-austrian-climate-report-found-a-home-on-wikipedia/ Bridging Climate Science and the Public: How the Austrian Climate Report Found a Home on Wikipedia] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/27/microworld-a-wikimedia-fueled-microbial-exhibition-in-northern-argentina/ Microworld: a Wikimedia-fueled microbial exhibition in northern Argentina] (SDG 4) * [https://diff.wikimedia.org/2025/09/30/wiki-green-conference-2025/ Wiki-Green Conference 2025] This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 20:46, 1 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29165157 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജലമലിനീകരണ നിരോധന നിയമം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:53, 30 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - October 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty eighth newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10 and 13.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/01/ewe-language-activists-trained-to-translate-the-sustainable-development-goals-online/ Ewe Language Activists Trained to Translate the Sustainable Development Goals Online] * [https://diff.wikimedia.org/2025/10/11/how-wikimedia-commons-is-making-microbiology-open-lessons-from-wikimedistas-de-jujuy-argentina/ How Wikimedia Commons is making microbiology open: lessons from Wikimedistas de Jujuy, Argentina] (SDG 4) * The [https://sv.wikipedia.org/w/index.php?title=Mall:Faktamall_f%C3%B6retag&diff=58499099&oldid=57412306 Swedish Wikipedia company infobox now shows carbon emissions data] retreived from Wikidata for over 200 companies. (SDG 13) ; Events * 6 November–3 December: [[m:Event:Visible Wiki Women Campaign 2025|Visible Wiki Women Campaign 2025]] (SDG 5) * 11 November: [[m:Event:First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community|First steps in Wikidata for the Wikimedia LGBT Community]] (SDG 10) * 1–30 November: [[w:id:Wikipedia:Bulan_Asia_Wikipedia_2025|Bulan Asia Wikipedia 2025]] (SDG 10) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 16:47, 3 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29554723 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - November 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our forty ninth newsletter. This issue has news related to SDG 5, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * 11 December: [[m:Event:Wikimedians for Sustainable Development user group meeting 20251211|User group call]] * As are ending the year and will be wrapping up on the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2025|current annual plan]] we are doing a few sprints. If every member of the user group makes just one contribution, we will finish these easily and have a great resource for the entire community. Please check out these and see if you can help out: ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Video translation|Videos with translatable subtitles]] *** Help by identifying which videos need translation ** [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Charts coordination|Charts]] *** Help by identifying charts that should be used in SDG topics <br/> ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/09/wikimedia-project-from-south-america-selected-by-the-unesco-global-initiative-for-information-integrity-on-climate-change-fund/ Wikimedia Project from South America Selected by the UNESCO Global Initiative for Information Integrity on Climate Change Fund] (SDG 13) * [https://diff.wikimedia.org/2025/11/10/northern-argentine-wikimedians-recognized-in-regional-openstreetmap-contest/ Northern Argentine Wikimedians recognized in regional OpenStreetMap Contest] (SDG 15) * [https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/LMyQBP/ny-ai-modell-svenska-foretags-utslapp-av-koldioxid Garbo gräver fram siffror på utsläpp av koldioxid] news in Swedish about carbon emissions data being added to the company infoboxes (SDG 13) * [https://wikimedia.at/der-klimabericht-und-die-wikipedia-teil-3-wissenschaftskommunikation/ Der Klimabericht und die Wikipedia Teil 3: Wissenschaftskommunikation] (SDG 13) ; Events * [[m:SheSaid|SheSaid campaign on Wikiquote]]. From 1 September until 31 December 2025. (SDG 5) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:39, 1 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29620767 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:കേരള യാത്ര 2026]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:13, 2 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - December 2025 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fiftieth newsletter. This issue has news related to SDG 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> <!--Add content here --> ; User group news * User group call, 11 December ([[m:Wikimedians for Sustainable Development/Meeting minutes 20251211|minutes]]) ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/08/wikiforhumanrights-2025-documenting-ghanas-just-energy-transition-through-the-lens/ WikiForHumanRights 2025: Documenting Ghana’s Just Energy Transition Through the Lens] (SDG 7) * [[outreach:GLAM/Newsletter/November_2025/Contents/New_Zealand_report#Update_on_the_Bioeconomy_Science_Institute_Wikimedian_in_Residence|Update on the Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence]] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/14/wikiforhumanrights-2025-campaign-in-ghana/ WikiForHumanRights 2025 campaign in Ghana] (SDG 7&13) * [https://wikimedia.org.uk/2025/12/topics-for-impact/ Topics for impact] by Wikimedia UK * [https://diff.wikimedia.org/2025/12/22/project-gayatri-a-year-of-building-knowledge-closing-with-heart/ Project Gayatri: A Year of Building Knowledge, Closing with Heart] (SDG 13) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 21:24, 4 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29844481 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 09:11, 31 ജനുവരി 2026 (UTC) == Wikimedians for Sustainable Development - January 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty first newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * The [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Reports/2025|annual report for 2025]] was published. * [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Next meeting|Next user group meeting]] is 22 February. * The drafting of the [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Annual plan 2026|2026 annual plan]] is under way, please help. ; Other news * [https://diff.wikimedia.org/2026/01/09/winning-images-of-the-special-category-human-rights-and-environment-from-wiki-loves-earth-2025%F0%9F%A4%9D/ Winning images of the special category “Human Rights and Environment” from Wiki Loves Earth 2025🤝] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 14:22, 4 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - February 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty second newsletter. This issue has news related to SDG 4, 5, 10, 13, 15, 16 and 17.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * A proposal for a climate and sustainability meetup at Wikimania has been submitted. Keep your fingers crossed it gets accepted! ; Other news * [https://metabase.wikibase.cloud Metabase], a project to create a [[m:Movement Strategy/Initiatives/Knowledge Base|movement-wide knowledgebase for activities and initiatives]], now has the property [https://metabase.wikibase.cloud/wiki/Property:P109 relates to sustainable development goal, target or indicator] and all the Sustainable Development Goals, Targets and Indicators. This makes it possible to make sure that your projects and initiative that supports these are marked as doing so and also find previous efforts related to them. * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/11/wiki-for-botanists-why-thematic-engagement-matters/ Wiki for Botanists: Why thematic engagement matters] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/influence-of-seasonal-and-eco-climatic-factors-on-butterfly-diversity-insights-from-wiki-loves-butterfly/ Influence of Seasonal and Eco-climatic Factors on Butterfly Diversity: Insights from Wiki Loves Butterfly] (SDG 15) * [https://diff.wikimedia.org/2026/02/15/african-women-in-climate-action-a-continued-editing-journey-through-the-edither-africa-contest-2026/ African Women in Climate Action: A Continued Editing Journey through the EditHer Africa Contest 2026] (SDG 5 & 13) ; Events * March is Women's History Month and also has the Internaltional Women's day, so there are plenty of related events. Check out [[m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]] to find some near you. (SDG 5) * [[m:Wiki Loves Ramadan 2026|Wiki Loves Ramadan 2026]] (SDG 16) * [[d:Wikidata:WikiProject_India/Events/International_Mother_Language_Day_2026_Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] (SDG 4, 10 &17) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:13, 2 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=29928029 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - March 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty third newsletter. This issue has news related to SDG 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; User group news * There is now a [[c:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|user box template on Wikimedia Commons]] that you can use to show that you are participant of the user group. There were already user boxes on [[m:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Meta]], [[d:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|Wikidata]], [[w:en:Template:User Wikimedians for Sustainable Development|English]] and [[w:sv:Mall:Användare Wikimedians for Sustainable Development|Swedish]] Wikipedia. If your home wiki uses user boxes but lacks one, feel free to copy any of these to it. ; Other news * [https://wikimediafoundation.org/news/2026/03/02/the-winners-of-wiki-loves-earth-2025/ “Cinematic intensity”: The winners of Wiki Loves Earth 2025] (SDG 15) * [https://www.nature.com/articles/d41586-026-00940-y Scientists should join collaborative online editing communities for biodiversity] (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 11:26, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30155800 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikimedians for Sustainable Development - April 2026 Newsletter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This is our fifty fourth newsletter. This issue has news related to SDG 2, 5, 6, 7, 13 and 15.<div style="column-count:2; column-width: 400px;"> ; News * [[diffblog:2026/04/15/from-lens-to-knowledge-citizen-science-through-wiki-loves-butterfly/|From Lens to Knowledge: Citizen Science through Wiki Loves Butterfly]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Wikidata type specimen data model]] (SDG 15) * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|Edit-a-thon "Women Botanists" and “Plants Around Us: Veles” workshop]] (SDG 5 & 15) ; Events * Ongoing: [[w:en:Wikipedia:100 Days 100 Edits|100 Days 100 Edits]] (SDG 13) * Ongoing: [[m:Wiki for Sustainable Futures 2026|Wiki for Sustainable Futures 2026]] (SDG 2, 6 & 7) * May 9-10: [[w:sv:Wikipedia:Projekt naturgeografi/Fotosafari: Fåglar i Skåne 2026|Bird photography trip]] in south Sweden (SDG 15) * May 30: [[w:sv:Wikipedia:Skrivstuga/Biologisk mångfald|Editathon about biodiversity]] in Stockholm (SDG 15) This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Ainali|Ainali]] ([[m:User talk:Ainali|talk]])</bdi> 12:47, 6 മേയ് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians for Sustainable Development/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedians for Sustainable Development newsletter|Manage subscription]] </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_for_Sustainable_Development_newsletter&oldid=30472224 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ainali@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ലേഖനങ്ങളുടെ തലക്കെട്ട് == പ്രിയ അക്ബറലി- ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ വിക്കി ശൈലി പിന്തുടരുവാൻ ശ്രമിക്കുവല്ലോ, [[വിക്കിപീഡിയ:ശൈലീപുസ്തകം|ശൈലിപുസ്തകം]] കാണുക. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 19:32, 18 മേയ് 2026 (UTC) Noted.Thank you.[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) == എഐ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ == ദയവായി എഐ ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാതിരിക്കുക. അങ്ങനെചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ അവ വായിച്ചുനോക്കുകയും അവയിലെ വസ്തുതകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പിശകുകൾ തിരുത്തുകയും ചെയ്യുക. അല്ലാത്ത പക്ഷം താങ്കളെ വീണ്ടും തിരുത്തുന്നതിൽ നിന്ന് തടയേണ്ടിവരുമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുകന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 18:06, 19 മേയ് 2026 (UTC) എഐ ഉപയോഗിച്ച് ഏതെങ്കിലും ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ പതിവ് രീതി അനുസരിച്ച് ലേഖനത്തിൽ അനുയോജ്യമായ ഫലകങ്ങൾ ചേർത്ത് അത് സൂചിപ്പിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. അതാണ് ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയൊക്കെ ചെയ്യുന്നത്.അല്ലാതെ ഒറ്റയടിക്ക് ബ്ലോക്ക് ആക്കാക്കുകയല്ല. ഏതൊക്കെ ലേഖനങ്ങളിലാണ് ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളതെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയാൽ അവ തിരുത്താൻ സഹായിക്കുമല്ലോ.. എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്നതിന് മുൻപ് നേരിട്ട് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യുമെന്ന രീതിയിലുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് കുറച്ച് കഠിനമായിപ്പോയി എന്ന് പറയാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല. എഐ ഉപയോഗിച്ച് എഴുതിയിട്ടുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ , അതല്ലെങ്കിൽ വൃത്തിയാക്കാനുണ്ടെങ്കിൽ അതിനായി ഒരു ഫലകം ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കാവുന്നതാണ്. സ്നേഹത്തോടെ.. [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) iws7ln6cmdb1wdty0hwrhru0r4fz6fj 0 119039 4620321 4619138 2026-05-19T13:09:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620321 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|2010 Commonwealth Games}} {{Commonwealth Games infobox |Name = XIX കോമൺസ് വെൽത്ത് ഗെയിംസ് | Logo = 2010 Commonwealth Games Logo.svg | Size = 200px | Host city = ന്യൂഡൽഹി / [[ഡൽഹി]], ഇന്ത്യ | Optional caption = 2010 കോമൺസ് വെൽത്ത് ഗെയിംസിന്റെ ലോഗോ | Nations participating = 71 [[കോമൺ വെൽത്ത് രാജ്യങ്ങൾ|കോമൺ‌വെൽത്ത്]] ടീമുകൾ | Athletes participating = TBA | Events = 260 events in 17 disciplines | Opening ceremony = 3 ഒക്ടോബർ | Closing ceremony = 14 ഒക്ടോബർ | Officially opened by = | Queen's Baton = 29 ജൂൺJune 2010 | Stadium = [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സ്റ്റേഡിയം, ഡൽഹി|ജവഹർലാൽ നെഹ്രു സ്റ്റേഡിയം]] | Motto = ''COME OUT AND PLAY'' | Website = http://www.cwgdelhi2010.org }} 2010 ൽ [[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിൽ]] നടന്ന [[കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസ്]] പത്തൊൻപാമത്തെതാണ്. കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസുകളുടെ പേരു അങ്ങനെ ആക്കിയതിനു ശേഷം നടക്കുന്ന ഒൻപതാമത്തേതുമാണ്. ഇത് ഡെൽഹിയിൽ ഒക്ടോബർ - 3 മുതൽ 14 വരെയാണ് നടന്നത്. 1951, 1982 ലേയും [[ഏഷ്യൻ ഗെയിംസ്|ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിനു]] ശേഷം ഇന്ത്യയിൽ നടക്കുന്ന ഒരു വലിയ വൈവിധ്യ കായിക മത്സരപരിപാടിയാണ് ഇത്. ഇതിന്റെ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങും, സമാപനചടങ്ങും നടന്നത് [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർ ലാൽ നെഹൃ സ്റ്റേഡിയത്തിലാണ്.]]ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി നടന്ന കോമൺ‌വെൽത്ത് മത്സരങ്ങൾ കൂടിയാണ്. കൂടാതെ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ നടക്കുന്ന രണ്ടാമത്തേതുമായിരുന്നു ഇത്. ആദ്യം ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്നത് 1998 ൽ [[Malaysia|മലേഷ്യയിലെ]] [[Kuala Lumpur|കോലാലം‌പൂരിലാണ്]]. == മത്സരവേദികൾ == ഇപ്പോൾ ഉള്ളതും പുതുതായി പണിതതുമായ സ്റ്റേഡിയങ്ങൾ ഡെൽഹിയിൽ നടക്കുന്ന കോമൺ‌വെൽത്ത് മത്സരങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു:<ref>[http://www.cwgdelhi2010.com/story/2007/5/13/194338/219 CWG Venues], 2010 Commonwealth Games, 13 May 2007.</ref> [[പ്രമാണം:Jawaharlal Nehru Stadium.jpg|thumb|alt=Jawaharlal Nehru Stadium , New Delhi |ഉദ്ഘാടന, സമാപന ചടങ്ങുകൾ നടക്കുന്ന [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർലാൽ നെഹൃ സ്റ്റേഡിയം]].]] * [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം]] – [[Athletics (sport)|Athletics]], [[lawn bowls]], [[Olympic weightlifting|weightlifting]] * [[Dhyan Chand National Stadium|ധ്യാൻ ചന്ദ് സ്റ്റേഡിയം]] – [[Field hockey|Hockey]] * [[Indira Gandhi Arena]] – [[Archery]], [[cycling]], [[gymnastics]], [[wrestling]] * [[Delhi University]] sports complex – [[Rugby sevens]] * [[Thyagaraj Sports Complex|Thyagaraj Stadium]] – [[Netball]] * [[Siri Fort Sports Complex]] – [[Badminton]], [[Squash (sport)|Squash]] * [[Dr. Karni Singh Shooting Range]] – [[Shooting sports|Shooting]] * [[Talkatora Stadium]] – [[Boxing]] * [[SPM Swimming Pool Complex]] – [[Aquatics]] * [[RK Khanna Tennis Complex]] – [[Tennis]] * [[Yamuna Sports Complex]] – [[Table tennis]] == കലണ്ടർ == 2010 കോമൺ‌വെൽത്ത് മത്സര ഇനങ്ങളുടെ കലണ്ടർ താഴെപ്പറയുന്ന രീതിയിലാണ്. :<ref>{{cite web|url=http://cwgdelhi2010.org/dcwg/index.php?q=node/627|title=Competition Schedule|publisher=Organising Committee Commonwealth Games 2010 Delhi|accessdate=16 April 2010|archive-date=2010-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612200953/http://cwgdelhi2010.org/dcwg/index.php?q=node/627|url-status=dead}}</ref> {{start box}} |- |bgcolor=#00cc33|&nbsp;&nbsp;&nbsp;●&nbsp;&nbsp;&nbsp;||ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ്|| bgcolor=#3399ff|&nbsp;&nbsp;&nbsp;●&nbsp;&nbsp;&nbsp;||മത്സര ഇനങ്ങൾ ||bgcolor=#f88017|&nbsp;&nbsp;&nbsp;●&nbsp;&nbsp;&nbsp;||സമാപന ചടങ്ങ് |- {{end box}} {{start box}} |- ! October !! &nbsp;&nbsp;3&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;&nbsp;4&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;5&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;6&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;7&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;8&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;9&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;10&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;11&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;12&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;13&nbsp;&nbsp; ! &nbsp;&nbsp;14&nbsp;&nbsp; ! Venue |- | Ceremonies || bgcolor="#00cc33" align="center" | ● || || || || || || || || || || || bgcolor=#f88017 align="center" | ● || align="center" | [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർ‌ലാൽ നെഹൃ സ്റ്റേഡിയം]] |- | [[Aquatics|അക്വാറ്റിക്സ്]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[SPM Swimming Pool Complex|എസ്.പി.എം.സ്വിമിംഗ് കോമ്പ്ലക്സ്]] |- | [[Archery|ആർച്ചറി]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || || || align="center" | [[Yamuna Sports Complex|യമുന സ്പോർട്സ് കോമ്പ്ലക്സ്]], [[India Gate|ഇന്ത്യാ ഗേറ്റ്]] |- | [[Athletics|അത്‌ലറ്റിക്സ്]] || || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർ‌ലാൽ നെഹൃ സ്റ്റേഡിയം]] & [[India Gate|ഇന്ത്യ ഗേറ്റ്]] |- | [[Badminton|ബാഡ്‌മിന്റൺ]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Siri Fort Sports Complex|സിരി ഫോർട് സ്പോർട്സ് കോമ്പ്ലക്സ്]] |- | [[Boxing|ബോക്സിംഗ്]] || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[Talkatora Stadium|താൽകോത്ര സ്റ്റേഡിയം]] |- | [[Cycling|സൈക്ലിംഗ്]] || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[Indira Gandhi Arena|ഇന്ദിരഗാന്ധി ഇൻ‌ഡോർ സ്റ്റേഡിയം]], [[India Gate|ഇന്ത്യാ ഗേറ്റ്]] |- | [[Gymnastics|ജിംനാസ്റ്റിക്സ്]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Indira Gandhi Arena|ഇന്ദിരഗാന്ധി ഇൻ‌ഡോർ സ്റ്റേഡിയം]] |- | [[Hockey|ഹോക്കി]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Dhyan Chand National Stadium|മേജർ ധ്യാൻ‌ചന്ദ് സ്റ്റേഡിയം]] |- | [[Lawn Bowls|ലോൺ ബൌൾസ്]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|ജവഹർ‌ലാൽ നെഹൃ സ്റ്റേഡിയം]] |- | [[Netball|നെറ്റ്‌ബാൾ]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Thyagaraj Sports Complex|ത്യാഗരാജ് സ്പോർട്സ് കോമ്പ്ലക്സ്]] |- | [[Rugby sevens|റഗ്ബി സെവൻസ്]] || || || || || || || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || align="center" | [[Delhi University|ഡെൽഹി യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] |- | [[Shooting sports|ഷൂടിംഗ്]] || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[Dr. Karni Singh Shooting Range]] |- | [[Squash (sport)|സ്വാഷ്]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || align="center" | [[Siri Fort Sports Complex]] |- | [[Table Tennis]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || align="center" | [[Yamuna Sports Complex]] |- | [[Tennis]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || || || align="center" | [[R K Khanna Tennis Complex]] |- | [[Powerlifting|Weightlifting]] || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || align="center" | [[Jawaharlal Nehru Stadium, Delhi|Jawaharlal Nehru Stadium]] |- | [[Wrestling]] || || || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || bgcolor="#3399ff" align="center" | ● || || || || || align="center" | [[Indira Gandhi Arena|I. G. Indoor Stadium Complex]] |- ! October !! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! Venue {{end box}} == ഇനങ്ങൾ == ആകെ 17 കായിക ഇനങ്ങളാണ് 2010 ലെ കോമൺ‌വെൽത്ത് മത്സരങ്ങളിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. {{Col-begin|width=100%}} {{Col-1-of-3}} * [[Aquatics|അക്വറ്റിക്സ്]] ({{detailslink|Aquatics }}) ** [[പ്രമാണം:Diving pictogram.svg|20px]] [[Diving|ഡൈവിംഗ്]] <small>(8)</small> ** [[പ്രമാണം:Swimming pictogram.svg|20px]] [[Swimming (sport)|നീന്തൽ]] <small>(38)</small> ** [[പ്രമാണം:Synchronized swimming pictogram.svg|20px]] [[Synchronised swimming|സിങ്ക്രണൈസ്ഡ് സ്വിമ്മിംഗ്]] <small>(2)</small> * {{GamesSport|Archery|Events=8}} * {{GamesSport|Athletics|Events=46}} * {{GamesSport|Badminton|Events=6}} * {{GamesSport|Boxing|Events=11}} {{Col-2-of-3}} * [[Cycling|സൈകിളിംഗ്]] ({{detailslink|Cycling }}) ** [[പ്രമാണം:Cycling (road) pictogram.svg|20px]] [[Road cycling|Road]] <small>(4)</small> ** [[പ്രമാണം:Cycling (track) pictogram.svg|20px]] [[Track cycling|Track]] <small>(12)</small> * [[Gymnastics]] ({{detailslink|Gymnastics }}) ** [[പ്രമാണം:Gymnastics (artistic) pictogram.svg|20px]] [[Artistic gymnastics]] <small>(14)</small> ** [[പ്രമാണം:Gymnastics (rhythmic) pictogram.svg|20px]] [[Rhythmic gymnastics]] <small>(6)</small> * {{GamesSport|Hockey|Events=2}} * {{GamesSport|Lawn bowls|Events=6}} {{Col-3-of-3}} * {{GamesSport|Netball|Events=1}} * {{GamesSport|Rugby sevens|Events=1}} * {{GamesSport|Shooting|Events=44}} * {{GamesSport|Squash|Events=5}} * {{GamesSport|Table tennis|Events=7}} * {{GamesSport|Tennis|Events=5}} * {{GamesSport|Weightlifting|Events=15}} * {{GamesSport|Wrestling|Events=21}} {{Col-end}} [[Kabaddi|കബഡിയും]] ഒരു കാഴ്ചമത്സരമായി 2010 ലെ കോമൺ‌വെൽത്ത് ഗെയിംസിനുണ്ടാവും. <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/910987.cms|title=India wants kabaddi at Olympics|date=2006-12-23|accessdate=2008-11-15}}</ref> == പങ്കെടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ == ആകെ 72 രാജ്യങ്ങളാണ് 2010 ലെ കോമൺ‌വെൽത്ത് മത്സരങ്ങൾക്കായി എത്തുന്നത്. <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/sports/events-tournaments/commonwealth-games-2010/Fiji-to-appeal-Commonwealth-Games-ban/articleshow/5287098.cms "Fiji to appeal Commonwealth Games ban"], ''The Times of India'', 1 December 2009</ref> {{Multicol}} * {{flaglink|Anguilla|at the 2010 Commonwealth Games}} (15)<ref>{{cite web |author=NetConcepts |url=http://www.anguillian.com/article/articleview/8784/1/140/ |title=The Anguillian Newspaper: - UK Minister Commends Anguilla's Commonwealth Games Team |publisher=Anguillian.com |date=2010-09-24 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926130229/http://anguillian.com/article/articleview/8784/1/140/ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Antigua and Barbuda|at the 2010 Commonwealth Games}} (19)<ref>{{cite web |url=http://www.antiguaobserver.com/?p=43258 |title=NOC monitors Delhi situation as team prepares to leave &#124; Antigua Observer Newspaper |publisher=Antiguaobserver.com |date=2010-09-23 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726171721/http://www.antiguaobserver.com/?p=43258 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Australia|at the 2010 Commonwealth Games}} (377) <ref>{{cite news| url=http://news.smh.com.au/breaking-news-sport/novices-aim-to-top-games-medal-tally-20100924-15pe2.html }}</ref> * {{flaglink|Bahamas|at the 2010 Commonwealth Games}} (25) <ref>{{cite web |url=http://www.tribune242.com/sports/09172010_column_sports |title=The Tribune |publisher=Tribune242.com |date=2010-09-17 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927061628/http://www.tribune242.com/sports/09172010_column_sports |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Bangladesh|at the 2010 Commonwealth Games}} (70) <ref>{{cite web |url=http://bdnews24.com/details.php?id=175050&cid=19 |title=CW GAMES OPENINGRatna to carry Bangladesh flag &#124; Sport |publisher=bdnews24.com |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722134652/http://bdnews24.com/details.php?id=175050&cid=19 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Barbados|at the 2010 Commonwealth Games}} (28)<ref>{{cite web |last=Toppin |first=Sherrylyn A. |url=http://www.nationnews.com/articles/view/games-cut/ |title=Games cut &#124; NationNews - Barbados |publisher=NationNews |date=2010-08-06 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806192313/http://www.nationnews.com/articles/view/games-cut/ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Belize|at the 2010 Commonwealth Games}} (9)<ref>{{cite web|url=http://www.reporter.bz/index.php?mod=article&cat=Sports&article=4650 |title=The Reporter - Team Belize travels to XIX Commonwealth Games |publisher=Reporter.bz |date=2010-09-28 |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Bermuda|at the 2010 Commonwealth Games}} (14) <ref>{{cite web|author=September 16, 2010 |url=http://bernews.com/2010/09/commonwealth-team-named-14-athletes/ |title=Bermuda Commonwealth Team Named: 14 Athletes 2010 |publisher=Bernews.com |date=2010-09-16 |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Botswana|at the 2010 Commonwealth Games}} (49)<ref>{{cite web |url=http://www.thevoicebw.com/?p=4582 |title=COLLAPSING &#124; The Voice Botswana NewsBlog |publisher=Thevoicebw.com |date=2010-09-25 |accessdate=2010-10-03 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{flaglink|British Virgin Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (-)*<ref>{{Cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=IVB |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160505/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=IVB |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Brunei|at the 2010 Commonwealth Games}} (12)<ref>{{cite web|url=http://brudirect.com/index.php/2010093030176/Sports-News/3-more-leave-for-delhi-games.html |title=3 More Leave For Delhi Games &#124; Sports News |publisher=Brudirect.com |date= |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Cameroon|at the 2010 Commonwealth Games}} (20)<ref>{{cite web |author=Sunday 3.10.2010 |url=http://www.crtv.cm/cont/nouvelles/nouvelles_sola_fr.php?idField=8009&table=nouvelles&sub=sport |title=Nouvelles - CRTV |publisher=Crtv.cm |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2012-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312134700/http://www.crtv.cm/cont/nouvelles/nouvelles_sola_fr.php?idField=8009&table=nouvelles&sub=sport |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Canada|at the 2010 Commonwealth Games}} (251)<ref>http://www.commonwealthgames.ca/games2/index_e.aspx?ArticleID=2152{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{flaglink|Cayman Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (17)<ref>{{cite web |url=http://www.caymannewsservice.com/sports/2010/09/23/cayman-athletes-ready-delhi-2010 |title=Cayman Islands News |publisher=Caymannewsservice.com |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100926213451/http://www.caymannewsservice.com/sports/2010/09/23/cayman-athletes-ready-delhi-2010 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Cook Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (31)<ref>{{cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=2-3844-0-0-0&sID=47038&&news_task=DETAIL&articleID=13257400&sectionID=47038 |title=Cook Islands Sports and National Olympic Committee |publisher=SportingPulse |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111110092047/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=2-3844-0-0-0&sID=47038&&news_task=DETAIL&articleID=13257400&sectionID=47038 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Cyprus|at the 2010 Commonwealth Games}} (39)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=CYP |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160516/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=CYP |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Dominica|at the 2010 Commonwealth Games}} (10)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=DMA |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160519/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=DMA |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|England|at the 2010 Commonwealth Games}} (365) <ref>{{cite news| url=http://www.independent.co.uk/sport/general/athletics/englands-commonwealth-team-warned-over-risk-of-dengue-fever-2074056.html | location=London | work=The Independent | title=England's Commonwealth team warned over risk of dengue fever | first=Simon | last=Turnbull | date=2010-09-09}}</ref> {{Multicol-break}} * {{flaglink|Falkland Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (15)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=FLK |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160521/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=FLK |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Gambia|at the 2010 Commonwealth Games}} (8)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GAM |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160523/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GAM |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Ghana|at the 2010 Commonwealth Games}} (46)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GHA |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160525/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GHA |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Gibraltar|at the 2010 Commonwealth Games}} (15)<ref>{{cite web |author=www.xochu.com |url=http://www.cga.gi/en/news/?id=21 |title=News - News |publisher=Cga.gi |date= |accessdate=2010-10-03 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{flaglink|Grenada|at the 2010 Commonwealth Games}} (5)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GRN |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160528/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=GRN |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Guernsey|at the 2010 Commonwealth Games}} (43) <ref name="telegraph.co.uk">{{cite web|last=Gilmour |first=Rod |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/commonwealthgames/8030068/Commonwealth-Games-2010-preview.html |title=Commonwealth Games 2010: preview |publisher=Telegraph |date=2010-09-29 |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Guyana|at the 2010 Commonwealth Games}} (34)<ref>{{cite web|url=http://www.stabroeknews.com/2010/sports/08/22/goa-to-sponsor-42-member-contingent-to-commonwealth-games/ |title=GOA to sponsor 42 member contingent to Commonwealth Games |publisher=Stabroek News |date=2010-08-22 |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|India|at the 2010 Commonwealth Games}} (495) * {{flaglink|Isle of Man|at the 2010 Commonwealth Games}} (33)<ref name="telegraph.co.uk"/> * {{flaglink|Jamaica|at the 2010 Commonwealth Games}} (48)<ref>{{cite web |url=http://www.jamaicaobserver.com/sport/JOA-makes-final-preparations-ahead-of-Commonwealth-Games_7982795 |title=JOA makes final preparations ahead of Commonwealth Games - Jamaica Sports & Athletics: Football, Track, Cricket, Netball & More |publisher=JamaicaObserver.com |date=2010-09-21 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100924150001/http://www.jamaicaobserver.com/sport/JOA-makes-final-preparations-ahead-of-Commonwealth-Games_7982795 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Jersey|at the 2010 Commonwealth Games}} (33) <ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/front_page/8839500.stm | work=BBC News | title=Jersey name Games team for Delhi | date=2010-07-20}}</ref> * {{flaglink|Kenya|at the 2010 Commonwealth Games}} (136)<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games-2010/news/Kenyan-hopes-high-for-Delhi-despite-no-shows/articleshow/6648805.cms| work=Times of India | title=Kenyan hopes high for Delhi despite no shows | date=2010-09-27}}</ref> * {{flaglink|Kiribati|at the 2010 Commonwealth Games}}(14)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=KIR |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160530/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=KIR |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Lesotho|at the 2010 Commonwealth Games}} (10)<ref>{{cite web |url=http://www.lestimes.com/?p=4541 |title=Shame Games : Lesotho Times |publisher=Lestimes.com |date=2010-09-29 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110713201930/http://www.lestimes.com/?p=4541 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Malawi|at the 2010 Commonwealth Games}} (34)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MAW |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160532/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MAW |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Malaysia|at the 2010 Commonwealth Games}} (203)<ref>{{cite web |url=http://blogs.bettor.com/Malaysian-delegation-to-assess-situation-in-Delhi-a29260 |title=Malaysian delegation to assess situation in Delhi &#124; Bettor.com |publisher=Blogs.bettor.com |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927183825/http://blogs.bettor.com/Malaysian-delegation-to-assess-situation-in-Delhi-a29260 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Maldives|at the 2010 Commonwealth Games}} (23)* <ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MDV |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160534/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MDV |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Malta|at the 2010 Commonwealth Games}} (22) <ref>{{cite web|author=Valhmor Camilleri |url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20100904/sport/moc-with-a-contingent-of-22-for-new-delhi |title=MOC with a contingent of 22 for New Delhi |publisher=timesofmalta.com |date=2006-02-16 |accessdate=2010-10-03}}</ref> {{Multicol-break}} * {{flaglink|Mauritius|at the 2010 Commonwealth Games}} (44)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MRI |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160540/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MRI |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Montserrat|at the 2010 Commonwealth Games}} (-)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MSR |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160542/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MSR |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Mozambique|at the 2010 Commonwealth Games}} (5)* <ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MOZ |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160545/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=MOZ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Namibia|at the 2010 Commonwealth Games}} (30) <ref>{{cite web |url=http://www.southerntimesafrica.com/article.php?title=Namibia_sends_30_to_Delhi_Games&id=4968 |title=Southern Times - Namibia sends 30 to Delhi Games |publisher=Southerntimesafrica.com |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716112815/http://www.southerntimesafrica.com/article.php?title=Namibia_sends_30_to_Delhi_Games&id=4968 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Nauru|at the 2010 Commonwealth Games}} (6)<ref>{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Lifting-weight-of-a-nation-s-expectations/Article1-606653.aspx |title=Lifting weight of a nation’s expectations |publisher=Hindustan Times |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005020129/http://www.hindustantimes.com/Lifting-weight-of-a-nation-s-expectations/Article1-606653.aspx |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|New Zealand|at the 2010 Commonwealth Games}} (192)<ref>{{cite web |author=Posted By Editor |url=http://www.olympic.org.nz/nzoc/news/late-addition-cycling-team |title=Late Addition to the Cycling Team &#124; New Zealand Olympic Committee |publisher=Olympic.org.nz |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611115528/http://www.olympic.org.nz/nzoc/news/late-addition-cycling-team |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Nigeria|at the 2010 Commonwealth Games}} (101) <ref>{{Cite web |url=http://tribune.com.ng/index.php/sports/10834-commonwealth-games-nigerias-athletes-officials-leave-for-china |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-10-05 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724144216/http://tribune.com.ng/index.php/sports/10834-commonwealth-games-nigerias-athletes-officials-leave-for-china |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Niue|at the 2010 Commonwealth Games}} (24)<ref>{{cite web |url=http://pidp.eastwestcenter.org/pireport/2010/September/09-15-16.htm |title=NIUE TO JOIN COMMONWEALTH GAMES IN INDIA - September 15, 2010 |publisher=Pidp.eastwestcenter.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007083119/http://pidp.eastwestcenter.org/pireport/2010/September/09-15-16.htm |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Norfolk Island|at the 2010 Commonwealth Games}} (22)<ref>{{cite web |url=http://www.norfolkonlinenews.com/index.php |title=Welcome to Norfolk Online |publisher=Norfolkonlinenews.com |date=2010-09-24 |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2010-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100910071029/http://www.norfolkonlinenews.com/index.php |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Northern Ireland|at the 2010 Commonwealth Games}} (80)<ref>{{cite web|url=http://www.cgcni.org.uk/newsitem.php?nid=46 |title=Northern Ireland Commonwealth Games Council - NI Commonwealth Games Team List (Provisional) |publisher=Cgcni.org.uk |date= |accessdate=2010-09-07}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> * {{flaglink|Pakistan|at the 2010 Commonwealth Games}} (54)<ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/wps/wcm/connect/dawn-content-library/dawn/news/sport/07-pakistan-s-commonwealth-games-squad-departs-for-india-ha-10 |title=Sport &#124; Pakistan’s Commonwealth Games squad departs |publisher=Dawn.Com |date=2010-09-29 |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Papua New Guinea|at the 2010 Commonwealth Games}} (49)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=PNG |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160549/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=PNG |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Rwanda|at the 2010 Commonwealth Games}} (22) <ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201009300303.html |title=Rwanda: Team Moves Into Games Village |publisher=allAfrica.com |date= |accessdate=2010-10-03}}</ref> * {{flaglink|Saint Helena|at the 2010 Commonwealth Games}} (4)<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SHN |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160551/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SHN |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Saint Kitts and Nevis|at the 2010 Commonwealth Games}} (-)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SKN |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160553/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SKN |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Saint Lucia|at the 2010 Commonwealth Games}} (13)<ref>{{cite web |url=http://stluciastar.com/content/archives/15743/comment-page-1 |title=Thirteen for Commonwealth Games |publisher=St. Lucia STAR |date= |accessdate=2010-10-03 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{flaglink|Saint Vincent and the Grenadines|at the 2010 Commonwealth Games}}(10)*<ref>{{cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SVG |title=Info System |publisher=Results.cwgdelhi2010.org |date= |accessdate=2010-10-03 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160601/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SVG |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Samoa|at the 2010 Commonwealth Games}} (53)<ref>[http://sports.yahoo.com/top/news?slug=ap-samoa-team Samoa team named for Commonwealth Games - Yahoo! Sports<!-- Bot generated title -->]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Multicol-break}} * {{flaglink|Scotland|at the 2010 Commonwealth Games}} (191) <ref>{{cite web |url=http://www.southasiamail.com/news.php?id=79748 |title=South Asia Mail |publisher=South Asia Mail |date= |accessdate=2010-09-07 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716112134/http://www.southasiamail.com/news.php?id=79748 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Seychelles|at the 2010 Commonwealth Games}} (21)*<ref>{{Cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SEY |title=Info System<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160607/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SEY |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Sierra Leone|at the 2010 Commonwealth Games}} (16)*<ref>{{Cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SLE |title=Info System<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160746/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=SLE |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Singapore|at the 2010 Commonwealth Games}} (68) <ref>[http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Sport/Story/STIStory_582698.html Team S'pore to go for Games<!-- Bot generated title -->]</ref> * {{flaglink|Solomon Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (12)<ref>{{cite web |url=http://www.solomonstarnews.com/sports/national/7817-team-solomon-announced-cwg |title=Team Solomon announced CWG |publisher=Solomonstarnews.com |date=2010-09-02 |accessdate=2010-09-07 |archive-date=2010-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101018062326/http://www.solomonstarnews.com/sports/national/7817-team-solomon-announced-cwg |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|South Africa|at the 2010 Commonwealth Games}} (113)<ref>{{Cite web |url=http://www.sascoc.co.za/2010/07/team-sa-named-for-commonwealth-games/ |title=SA’s Commonwealth team {{!}} SASCOC - Road to London 2012<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2010-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723144310/http://www.sascoc.co.za/2010/07/team-sa-named-for-commonwealth-games/ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Sri Lanka|at the 2010 Commonwealth Games}} (93)<ref>{{Cite web |url=http://www.srilankaolympic.org/2010/09/19th-commonwealth-games-delhi-india-2/ |title=19th Commonwealth Games – Delhi, India {{!}} National Olympic Committee of Sri Lanka<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412204342/http://www.srilankaolympic.org/2010/09/19th-commonwealth-games-delhi-india-2/ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Swaziland|at the 2010 Commonwealth Games}} (11)<ref>{{Cite web |url=http://www.observer.org.sz/index.php?news=16319 |title=The Swazi Observer<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2012-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309221000/http://www.observer.org.sz/index.php?news=16319 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Tanzania|at the 2010 Commonwealth Games}} (40)<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201009030266.html |title=Tanzania: Six Likely to Miss Out in Club Games Team |publisher=allAfrica.com |date=2010-09-02 |accessdate=2010-09-07}}</ref> * {{flaglink|Tonga|at the 2010 Commonwealth Games}} (22)<ref>{{cite web|author=AP, Aug 18, 2010, 06.28am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/events-tournaments/commonwealth-games/top-stories/Tonga-to-send-22-athletes-to-Commonwealth-Games/articleshow/6328486.cms |title=Tonga to send 22 athletes to Commonwealth Games - Top Stories - Commonwealth Games - Events & Tournaments - Sports - The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2010-08-18 |accessdate=2010-09-07}}</ref> * {{flaglink|Trinidad and Tobago|at the 2010 Commonwealth Games}} (82) <ref>{{cite web|last=Pouchet |first=Mark |url=http://www.trinidadexpress.com/sports/Daniel__Borel-Brown_on_Commonwealth_team-102199319.html |title=Daniel, Borel-Brown on Commonwealth team &#124; Trinidad Express Newspaper &#124; Sports |publisher=Trinidadexpress.com |date=2010-09-03 |accessdate=2010-09-07}}</ref> * {{flaglink|Turks and Caicos Islands|at the 2010 Commonwealth Games}} (6)*<ref>{{Cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=TCA |title=Info System<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160615/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=TCA |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Tuvalu|at the 2010 Commonwealth Games}} (2)*<ref>{{Cite web |url=http://results.cwgdelhi2010.org/en/Participant.mvc/List?isRelay=False&isAnimal=False&lastNameStarts=&sportId=&countryId=TUV |title=Info System<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160618/http://d2010.thecgf.com/ |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Uganda|at the 2010 Commonwealth Games}} (65) <ref>"Indians in Uganda Promise to Reward CWG Meddalists." India News | Indian Business, Finance News | Sports: Cricket India | Bollywood, Tamil, Telugu Movies | Astrology, Indian Recipes. Indo-Asian News Service, 23 Sept. 2010. Web. 25 Sept. 2010. <http://sify.com/news/indians-in-uganda-promise-to-reward-cwg-meddalists-news-international-kjxsuccebdc.html>.</ref> * {{flaglink|Vanuatu|at the 2010 Commonwealth Games}} (14)<ref>{{Cite web |url=http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=2-3858-0-0-0&sID=39729&&news_task=DETAIL&articleID=13350186&sectionID=39729 |title=Vanuatu Association of Sports And National Olympic Committee - VASANOC - SportingPulse<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2011-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111110054856/http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?client=2-3858-0-0-0&sID=39729&&news_task=DETAIL&articleID=13350186&sectionID=39729 |url-status=dead }}</ref> * {{flaglink|Wales|at the 2010 Commonwealth Games}} (175) <ref name="telegraph.co.uk"/> * {{flaglink|Zambia|at the 2010 Commonwealth Games}} (22)<ref>{{Cite web |url=http://ukzambians.co.uk/?p=4352 |title=22 Zambian Member squad to participate in 2010 Commonwealth games in Indi {{!}} UKZAMBIANS MAGAZINE, WEBSITE, VIDEOS, TV<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-10-05 |archive-date=2020-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109152625/http://ukzambians.co.uk/?p=4352 |url-status=dead }}</ref> {{Multicol-end}} [[പ്രമാണം:2010CWG prelim countries map.PNG|thumb|300px|Nations expected to compete at the 2010 Games]] == മെഡൽ നില == <onlyinclude><!-- DO NOT remove without notification; Transcluded onto 2010 Commonwealth Games article; --> {{legend|#ccccff|Host nation [[India]]|border=solid 1px #AAAAAA}} {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}} |- | 1 ||align=left| {{flaglink|Australia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 74 || 54 || 48 || 176 |-style="background:#ccccff;" <!-- The host nation, standard for all medal tables. Ensure these codes always stays just above India --> | 3 ||align=left| {{flaglink|India|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 38 || 27 || 36 || 101 |- | 2 ||align=left| {{flaglink|England|at the 2010 Commonwealth Games}} || 37 || 59 || 45 || 141 |- | 4 ||align=left| {{flaglink|Canada|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 26 || 17 || 32 || 75 |- | 5 ||align=left| {{flaglink|South Africa|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 12|| 11|| 10|| 33 |- | 6 ||align=left| {{flaglink|Kenya|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 12 || 11 || 9 || 32 |- | 7 ||align=left| {{flaglink|Malaysia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 12 || 10 || 13 || 35 |- | 8 ||align=left| {{flaglink|Singapore|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 11 || 11 || 9 || 31 |- | 9 ||align=left| {{flaglink|Nigeria|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 11 || 10 || 14 || 35 |- | 10 ||align=left| {{flaglink|Scotland|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 9 || 10 || 7 || 26 </onlyinclude><!-- Leave this next to the tenth-ranked team at all times. --> |- | 11 ||align=left| {{flaglink|New Zealand|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 5|| 22|| 8|| 35 |- | 12 ||align=left| {{flaglink|Cyprus|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 4 || 3 || 5 || 12 |- | 13 ||align=left| {{flaglink|Northern Ireland|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 3 || 3 || 4 || 10 |- | 14 ||align=left| {{flaglink|Samoa|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 3 || 0 || 1 || 4 |- | 15 ||align=left| {{flaglink|Wales|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 2 || 7 || 10 || 19 |- | 16 ||align=left| {{flaglink|Jamaica|at the 2010 Commonwealth Games}}||2 || 4 || 1|| 7 |- | 17 ||align=left| {{flaglink|Pakistan|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 2 || 1 || 2 || 5 |- | 18 ||align=left| {{flaglink|Uganda|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 2 || 0 || 0 || 2 |- | 19 ||align=left| {{flaglink|Bahamas|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 1 || 3 || 5 |- | 20 ||align=left| {{flaglink|Sri Lanka|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 1 || 1 || 3 |- | 21 ||align=left| {{flaglink|Nauru|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 1 || 0 || 2 |- | 22 ||align=left| {{flaglink|Botswana|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 0 || 3 || 4 |- | 23 ||align=left| {{flaglink|Cayman Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 23||align=left| {{flaglink|Saint Vincent and the Grenadines|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 1 || 0 || 0 || 1 |- | 25 ||align=left| {{flaglink|Trinidad and Tobago|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 4 || 2 || 6 |- | 26 ||align=left| {{flaglink|Cameroon|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 2 || 4 || 6 |- | 27 ||align=left| {{flaglink|Ghana|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 1 || 3|| 4 |- | 28 ||align=left| {{flaglink|Namibia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 1 || 2 || 3 |- | 29 ||align=left| {{flaglink|Papua New Guinea|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 29 ||align=left| {{flaglink|Seychelles|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 1 || 0 || 1 |- | 31 ||align=left| {{flaglink|Isle of Man|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 31 ||align=left| {{flaglink|Mauritius|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 31 ||align=left| {{flaglink|Tonga|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 2 || 2 |- | 34 ||align=left| {{flaglink|Bangladesh|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 34 ||align=left| {{flaglink|Guyana|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | 34 ||align=left| {{flaglink|Saint Lucia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 1 || 1 |- | - ||align=left| {{flaglink|Anguilla|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Antigua and Barbuda|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Barbados|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Belize|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Bermuda|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|British Virgin Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Brunei|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Cook Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Dominica|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Falkland Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Gambia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Gibraltar|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Grenada|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Guernsey|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Jersey|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Kiribati|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Lesotho|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Malawi|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Maldives|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Malta|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Montserrat|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Mozambique|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Niue|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Norfolk Island|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Rwanda|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Saint Helena|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Sierra Leone|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Solomon Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Swaziland|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Tanzania|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Turks and Caicos Islands|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Tuvalu|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Vanuatu|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 |- | - ||align=left| {{flaglink|Zambia|at the 2010 Commonwealth Games}}|| 0 || 0 || 0 || 0 <onlyinclude> |- class="sortbottom" !colspan=2| Total || 271 || 273 || 281 ||824<ref>{{cite web |url= http://results.cwgdelhi2010.org/en/Root.mvc/Medals |title= Official Medal table |access-date= 2010-10-06 |archive-date= 2011-03-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110324203231/http://results.cwgdelhi2010.org/en/Root.mvc/Medals |url-status= dead }}</ref> |}</onlyinclude> == ചിത്രങ്ങൾ‌ == <gallery> File:RK Khanna Tennis Complex New Delhi - Centre Court.jpg|2010 കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസിന്റെ ടെന്നീസ് മൽസരങ്ങളുടെ വേദിയായ ആർ.കെ. ഖന്ന ടെന്നീസ് കോംപ്ലക്സിന്റെ സെന്റർ കോർട്ട് File:RK Khanna Tennis Complex New Delhi - Centre Court at Night.jpg|ടെന്നീസ് മിക്സഡ് ഡബിൾസ് ഫൈനൽ മൽസരത്തിൽ നിന്ന് </gallery> == അവലംബം == {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat}} * [http://www.cwgdelhi2010.org/ Official homepage of 2010 Commonwealth Games] * [http://www.thecgf.com/games/intro.asp?yr=2010 2010 Commonwealth Games] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170414194451/http://www.thecgf.com/games/intro.asp?yr=2010 |date=2017-04-14 }} at the CGF website {{Commonwealth Games years}} {{Delhi}} [[വർഗ്ഗം:കോമൺവെൽത്ത് ഗെയിംസ്]] ky4ysqik9ph2ibnpzzphu7lakekalih 3 137256 4620578 4620183 2026-05-20T11:15:36Z FluteWarrior 217914 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4620578 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) 8q6gji40kzctsljvvc5lq8om8dr4et7 4620579 4620578 2026-05-20T11:16:55Z Ranjithsiji 22471 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620579 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ksaa46b3hsw7hjjh8y4xqi7va2h3ocf 4620580 4620579 2026-05-20T11:21:43Z FluteWarrior 217914 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620580 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) nk36ognym4fx11ztpntg41tclk9lknt 4620581 4620580 2026-05-20T11:22:42Z Ranjithsiji 22471 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620581 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ci2hxxua37a72lau3smqj1isaond1vf 4620582 4620581 2026-05-20T11:25:54Z FluteWarrior 217914 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620582 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC) r0xx8colz2qa7vmj4h5err0rs6iz3qt 4620583 4620582 2026-05-20T11:29:07Z FluteWarrior 217914 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620583 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC) m15mkwg2bkcl21lh3xq13a42dohihg9 4620586 4620583 2026-05-20T11:37:26Z FluteWarrior 217914 /* അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ മറുപടി 4620586 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="float: right; margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''ഞാനുമായുള്ള പഴയ സം‌വാദങ്ങൾ ഇവിടെ കാണാം''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]<br/> |- | [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_1|'''1''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_2|'''2''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_3|'''3''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_4|'''4''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_5|'''5''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_6|'''6''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_7|'''7''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_8|'''8''']] [[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:Ranjithsiji/നിലവറ_9|'''9''']] |} 0_0 == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)'' </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #727 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-13. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#726]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/ZI_Jony_2|ZI Jony (2)]] - RfP scheduled to end after 17 April 2026 13:09 (UTC) * New requests for permissions/Bot: ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/NirmosBot_3|Nirmos Bot 3]] - Task(s): Turn one or more consecutive hard (non-breaking) spaces into one regular space in Swedish descriptions. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT|Alex NB OT]] - Task(s): Correction of incorrectly specified links to population data sources containing wikitext artifacts with categories, which leads to incorrect categorization of articles. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Alex_NB_OT_2|Alex NB OT 2]] - Task(s): Extract KCI article ID from [[d:Property:P953|P953]] and add it to [[d:Property:P14184|P14184]]. ** [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/ReNeuralAgent|ReNeuralAgent]] - Task(s): (1) add descriptions, (2) Latvian labels/descriptions, (3) 'retrieved from' and 'source URL' to unreferenced Statements, (4) missing aliases from external Identifier sources, (5) Geo coordinates, (6) external identifiers, (7) Population numbers, (8) remove 'dead sitelinks', (9) constraint violations. * Open request for comment: [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|Mass-editing policy]] is still open and requires your input. ''' Events ''' * Past: Missed the second quarter Wikidata+Wikibase office hour? You can catch up by reading the session transcript here: [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events/Telegram office hour 2026-04-08|2026-04-08 (Q2 2026)]] * Current: (Spanish) [[d:Event:Dominio_Público_en_América_Latina_2026|Public Domain in Latin America 2026]] - 1st edition of the campaign to improve public domain data for Latin America is running until 15 June. * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Next Linked Data for Libraries [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session 14 April, 2026: We have our next LD4 Wikidata Affinity Group Session on Tuesday, April 14, 2026 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST (Time zone converter). QuickStatements is one of the most widely used tools in Wikidata, enabling users to upload and edit large volumes of structured data efficiently. Originally developed by Magnus Manske, the tool has become essential for institutions, researchers, and volunteers working with open data. The new QuickStatements 3.0, developed by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, introduces a modernized interface, improved performance, and new features shaped by community input, making it easier than ever to contribute high-quality data to the Wikimedia ecosystem. Event page: [[d:Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3|https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3]] **[https://artandfeminism.org/panel/community-hours-af-wikidata-modules/ Art+Feminism is hosting a Community Hours session on April 17 to introduce their new Wikidata modules — don’t miss it!] ** [https://www.digis-berlin.de/workshop-wikidata-fuer-die-sammlungserschliessung-am-20-04/ digiS Workshop „Wikidata für die Sammlungserschließung“ am 20.04.] - (German), registration closes 16.04, takes place online (10:00 – 11:30 CEST), room link after registration. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - Wednesday, April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida. ** [[w:ig:Event:Visibility_of_Communities_in_Nigeria_2.0|Visibility of Communities in Nigeria 2.0]]: 17.04 - 25.04, (please register on the link). Help enrich Wikidata with cultural preservation, tourism and inclusive development data for items on South Nigerian communities. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: (Spanish) [[wmes:conectando-a-los-autores-y-autoras-del-patrimonio-documental-vasco-en-wikipedia-y-wikidata|Connecting: Basque documentary heritage on Wikipedia and Wikidata]] - a program to make Basque heritage data more visible, with events scheduled through April - June. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=TiyhYerswVU Live Wikidata Editing #120] with Jan Ainali and Abbe98 ** [https://www.youtube.com/watch?v=gVUDn1E-yJU Can AI Replace Wikipedia? Jonathan Fraine & Raja Amelung Explain Why It Cannot] - Wikimedia Deutschland's Jonathan and Raja discuss why human knowledge and contribution to Wikipedia and Wikidata will always be important. ** [https://www.youtube.com/watch?v=tEzUqaorHtg Interfacing with Wikidata for fun and profit] - Yaron Koren ** [https://drive.google.com/file/d/1qwwpxtdGAG7oYKwlp2ykhyZIgrMYvUgt/view Introduction to Lexicographical data] - By Chinonso Chidi ** [https://m.youtube.com/watch?v=TmMC8L89hOs&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata Training (1/2) - Why & how to add data to Wikidata] - a beginner-friendly introduction to Wikidata editing hosted by Dr. Martin Poulter. ** [https://m.youtube.com/watch?v=acjchSUjq48&pp=iggCQAE%3D WMUK Wikidata training (2/2) - Make your first Wikidata query using SPARQL] - How to query Wikidata's vast store of knowledge using SPARQL. ** [https://m.youtube.com/watch?v=5WTkl4dXCKA&pp=iggCQAE%3D Wikidata and personal pronouns (P6553) by Clair Kronk and Crystal Yragui] - part of the [[m:Event:Queering_Wikipedia_Conference_2025|Queering Wikipedia Conference (2025)]] ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=KoSszuyG8tI Queering the public domain using Wikidata and Wikipedia] - with [[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]. ** (Spanish) [https://www.youtube.com/watch?v=jRj3cXRn1uk Taller de OpenRefine por David Ramírez-Ordóñez] ([[m:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]]) - a workshop on OpenRefine with a geder perspective. ** [https://www.youtube.com/watch?v=31VQumm49yM Introducing lgbtDB: A Collaborative Queer Resource and Pilot Data Area] by Clair Kronk. ''' Tool of the week ''' * [https://humansmap.com/ HumansMap] - a connection-visualiser and explorer app for 3 million notable humans, all data sourced from Wikidata. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Call for tool builders: EntitySchemas listening tour: The Wikidata team wants your feedback on EntitySchemas to improve data quality and discoverability. Share your experiences, pain points, and needs via the [[d:Wikidata_talk:Schemas#EntitySchemas_listening_tour_(feedback_round_2)|project talk page]] or this short [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeF1snQbKid7WaurWtEyrYPJ31M9vN8cKl4EocOnwNCvMsZqw/viewform?usp=header Google form] (including option for a 30-min video call). ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14272|ConLang Code Registry code]] (<nowiki>3-letter identifier for language defined in the ConLang Code Registry, using codes reserved for private use in ISO 639-3</nowiki>) **[[:d:Property:P14280|‎official roster page]] (<nowiki>URL of a team's official page about this player</nowiki>) **[[:d:Property:P14299|‎value type of this mathematical property]] (<nowiki>type of the value of this mathematical property when applied to this object or this type of objects</nowiki>) **[[:d:Property:P14300|‎Usenet newsgroup]] (<nowiki>Usenet newsgroup associated with the item</nowiki>) **[[:d:Property:P14317|hardware is incompatible with]] (<nowiki>significant elements with which a computer hardware or electronic device is incompatible and which indicates a significant property of this hardware.</nowiki>) **[[:d:Property:P14319|Peh-oe-ji]] (<nowiki>writing system for Taiwanese Hokkien (Q36778) or other Southern Min (Q36495) language varieties in Fujian and South East Asia.</nowiki>) **[[:d:Property:P14332|‎heir apparent]] (<nowiki>person designated to take on royal position after death of subject</nowiki>) **[[:d:Property:P14341|thumbtime]] (<nowiki>time for video thumbnail in seconds</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14263|Algeria Press Service tag ID (English)]], [[:d:Property:P14264|Algeria Press Service tag ID (French)]], [[:d:Property:P14265|‎BERON lexeme ID]], [[:d:Property:P14266|‎Brussels BeStAddress street ID]], [[:d:Property:P14267|‎Brussels BeStAddress address ID]], [[:d:Property:P14268|‎Atlas of Endangered Alphabets ID]], [[:d:Property:P14269|Anarâš aavis topic ID]], [[:d:Property:P14270|Wikiparfum perfume ingredient ID]], [[:d:Property:P14271|TMDB award ID]], [[:d:Property:P14273|Open Library Collection]], [[:d:Property:P14274|‎Ohio University ArchiveSpace subject ID]], [[:d:Property:P14275|VAi Archiefhub agent ID]], [[:d:Property:P14276|‎PBA.com player ID]], [[:d:Property:P14277|‎IRIS UNIL author ID]], [[:d:Property:P14278|IPRESS ID]], [[:d:Property:P14279|GEMI Number]], [[:d:Property:P14281|‎StandardsMap ID]], [[:d:Property:P14282|‎Japanese Location Database ID]], [[:d:Property:P14283|‎IRDI]], [[:d:Property:P14284|‎Wendingen object ID]], [[:d:Property:P14285|‎Wendingen person ID]], [[:d:Property:P14286|Oricon News ID]], [[:d:Property:P14287|‎JMRC person id (en)]], [[:d:Property:P14288|Rappels person ID]], [[:d:Property:P14289|KCI journal ID]], [[:d:Property:P14290|KCI publisher ID]], [[:d:Property:P14291|BIORAB-Kaiserreich ID]], [[:d:Property:P14292|BIORAB–WEIMAR ID]], [[:d:Property:P14293|‎Mainline Station Heritage Artefacts Collection ID]], [[:d:Property:P14294|Göteborgsalliansen player ID]], [[:d:Property:P14295|‎Fungal Names taxon ID]], [[:d:Property:P14296|‎Dicionário Biográfico de Cientistas, Engenheiros e Médicos em Portugal ID]], [[:d:Property:P14297|‎Brewver beer ID]], [[:d:Property:P14298|Central Registration Number (Indonesian police)]], [[:d:Property:P14301|‎UEA catalogue ID]], [[:d:Property:P14302|‎lit.link ID]], [[:d:Property:P14303|kulturbase.no ID]], [[:d:Property:P14304|KuLaDig-ID]], [[:d:Property:P14310|Topplista artist ID]], [[:d:Property:P14311|TV Drama Database program ID]], [[:d:Property:P14315|‎Thyssen-Bornemisza work ID]], [[:d:Property:P14316|‎Swedish National Archives ID]], [[:d:Property:P14318|Perfumery Glossary ingredient ID]], [[:d:Property:P14320|‎PeeringDB facility ID]], [[:d:Property:P14321|‎Nişanyan Adlar ID]], [[:d:Property:P14322|National Theatre in Prague performance ID]], [[:d:Property:P14323|National Theatre in Prague artist ID]], [[:d:Property:P14324|‎JVID performer ID]], [[:d:Property:P14325|CICAP Encyclopedia ID]], [[:d:Property:P14326|‎MJ character glyph name]], [[:d:Property:P14327|member of the Azorean parliament ID]], [[:d:Property:P14328|Master Ideographs Seeker character ID]], [[:d:Property:P14329|‎London Book Trades ID]], [[:d:Property:P14330|‎Kloekecode]], [[:d:Property:P14331|ID Prix de Lausanne]], [[:d:Property:P14333|‎GDUNO ID]], [[:d:Property:P14334|‎fotbolltransfers.com ID]], [[:d:Property:P14335|Foot Résultats player ID]], [[:d:Property:P14336|‎Dictionary of Unitarian & Universalist Biography ID]], [[:d:Property:P14337|‎DBNL country ID]], [[:d:Property:P14338|‎CROWCASS file number]], [[:d:Property:P14339|‎European Dictionary Portal ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType script tag|OpenType script tag]] (<nowiki>identifier for a script in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/OpenType language system tag|OpenType language system tag]] (<nowiki>identifier for a language (system) in OpenType</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/tattoos|tattoos]] (<nowiki>anatomical location of a tattoo that this person or character have</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/organization in cooperation with ISO ID|organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EDAM Ontology ID|EDAM Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Evidence Thesaurus Identifier|FISH Evidence Thesaurus Identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FISH Thesaurus of Monument Types ID|FISH Thesaurus of Monument Types ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource script ID|ScriptSource script ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ScriptSource language code|ScriptSource language code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Extended Defence of Britain Database ID|Extended Defence of Britain Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Max username|Max username]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BE-monumen ID|BE-monumen ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [https://w.wiki/LAbm List of sitelinked small items to a single Wiki] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2480451843 source]) - example wiki: Maori Wikipedia ** [https://w.wiki/FYno People who have herbarium specimens in Herbarium Dresdense (on a timeline)] ([[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|source]]) * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Collectors_affiliated_with_the_Herbarium_Dresdense_(DR)|Collectors affiliated with the Herbarium Dresdense (DR)]] * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/QuickStatements3|LD4 Wikidata Affinity Group/QuickStatements3]] - don't forget to add yourself to the participants section if you plan to attend the 14.04 Zoom call. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Temples_in_Roman_Britain/Data_Model|Temples in Roman Britain/Data Model]] subpage was added. ** [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science|Library and Information Science]] added subpages: [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_librarians|Librarians dashboard]], [[d:Wikidata:WikiProject_Library_and_Information_Science/dashboard_of_indexers|Indexers dashboard]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Special:ShortPages|Short Pages]] - A list of pages (mostly Items) that are very small, often appear completely blank. A review to judge whether they are suitable for deletion, victims of vandalism or require merging or expanding may be appropriate. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q804859|Baldur's gate II: Shadows of Amn]] - an isometric CRPG created with the Infinity engine, adapting the Advanced Dungeons and Dragons 2nd edition ruleset. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L1250690|spegnere]] (Italian verb) to turn off, switch off, extinguish. ''' Development ''' * The Wikibase Reuse Team is working on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works on the GraphQL] labels of linked entities functionality and [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 improving the technical infrastructure behind wbsearchentities]. * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: is working on [https://phabricator.wikimedia.org/T422564 introducing metrics] that help observe the impact of Recent Change related work. Work continues on improving the Diff ([https://phabricator.wikimedia.org/T419244 T419244], [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 T419823]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/United Nations|United Nations]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:40, 13 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30379279 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #728 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-20. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#727]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Open request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/Yamato Shiya|Yamato Shiya]] - RfP scheduled to end after 26 April 2026 11:10 (UTC) * Closed request for adminship: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Administrator/ZI Jony 2|ZI Jony 2]] - Closed as successful ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** OpenStreetMap X Wikidata Meetup #88 May 11 Time: 19:30-21:00 UTC+8 at [[d:Q61752245| Mozilla Community Space Taipei (Q61752245)]]. ** Wikidata turns 14 this October, and it’s time to start thinking about birthday celebrations🥳. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/O6V5RI7VMZCQGFTJZNNFOYZPJ6OPPK2R/ See the various ways in which you can participate]. ** [https://events.ucf.edu/event/4102698/open-scholarly-profiles-with-wikidata Open Scholarly Profiles with Wikidata] - April 22, 2026 1300 - 1430 EDT (1700 - 1830 UTC). This is an onsite event at University of Central Florida and requires registration (see link). ** [https://www.instagram.com/p/DXNPK8jkl7p University of Central Illinois - How does data power Wikipedia and Wikidata?] Discover how your data skills can make an impact. Join the two onsite sessions (April 21, follow the link for registration details). '''Module 1''' - GLAM Wiki and the Wikimedia Ecosystem: Commons and Structured Data: 0930 - 1130 CDT - An overview of GLAM-Wiki (Galleries, Libraries, Archives and Museums). '''Module 2''' - Wikidata: Editing, Querying, Citations and GIS Applications, 1300 - 1500 CDT ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [[DiffBlog:2026/04/14/women-in-photography-wikidata-workshop-with-lightbox-library|Women in Photography – Wikidata Workshop with LightBox Photo Library]] - to address the underrepresentation of women photographers in the Wikimedia Projects, this workshop brought tech reporters, librarians, researchers and photography enthusiasts to understand how Wikidata can unlock data silos and connect different projects (in the Wikiverse and external) to make data on women photographers more searchable. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/14/her-heritage-wiki-challenge-artfeminism-in-ghana-month/ Her Heritage Wiki Challenge: Art+Feminism in Ghana Month] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/03/18/no-signal-no-problem-building-the-dagbanli-dictionary-for-offline-use/ No Signal? No Problem: Building the Dagbanli Dictionary for Offline Use], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan * Papers: [https://link.springer.com/article/10.1007/s11192-026-05621-1 Optimising university web visibility: strategies using Wikidata identifiers and statements in Webometrics rankings] By Backory et al., (2026), this study analyses Webometrics rankings of universities, applying clustering algorithms (K-means, hierarchical clustering, fuzzy C-means, GMM, and DBSCAN) to identify which identifiers and statements the top-ranked institutions have in common on their Wikidata entities. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=Q8qG2QxqsQE OKI Internship 2026 - Wikidata & Screening Test Preparation] - Part of the Open Knowledge Initiative, hosted by Ankit V & Kasyap P. ** [https://www.youtube.com/watch?v=GnOHrG_nVvY Charted Roots - Genealogy and worldbuilding in Obsidian] - includes an example of linking to Wikidata to quickly add location data to your visualised family history. ''' Tool of the week ''' * [https://hay.toolforge.org/depictor/index.php Depictor] by Hay Kranen is a tool that add structured data statements to Wikimedia Commons using a game-like interface ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://librarycarpentry.github.io/lc-wikidata/01-introduction.html What is Wikidata? - Library Carpentry] is part of ''The Carpentries'', a registered non-profit teaching foundational coding and data science skills. They recently updated their introductory course to Wikidata and knowledge graph concepts. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14344|‎ocremix.org game ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/independent of theory|independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/EPBC conservation status|EPBC conservation status]] (<nowiki>the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/part of discography|part of discography]] (<nowiki>discography that this musical release is a part of</nowiki>) *New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Thai Government Agency GFMIS Code|Thai Government Agency GFMIS Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Conlang Database ID|Conlang Database ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Plataforma Acácia|Plataforma Acácia]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Observatório Terras Quilombolas|Observatório Terras Quilombolas]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LMTA folkloro archyvo ID|LMTA folkloro archyvo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz|Kulturdenkmal-ID Rheinland-Pfalz]], [[:d:Wikidata:Property proposal/UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Код Вестра|Код Вестра]], [[:d:Wikidata:Property proposal/19star performer ID|19star performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EM-DAT disaster number|EM-DAT disaster number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ColBase ID|ColBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOSOP ID|BIOSOP ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BIOKAND ID|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://query-chest.toolforge.org/redirect/0000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000002BJC71J4LUqy0w0MAAygQUkoMc46KQ2QeA28GuQ6saU Depthness of subway stations in meters] (by [[User:Bouzinac|Bouzinac]]) * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_unborn_parents|Children of unborn parents]], this list shows the child entity's birth date predates the parent entity's birth date: good candidates to check if the birth and relationship statements need correcting. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q41178|Haïlé Sélassié Ier]] - Emperor of Ethiopia from 1930 to 1974 * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L9704|slide (L9704)]] - English noun (slaɪd) meaning "a photographic transparency", "a playground or gym apparatus", or "a mass movement of earth or snow" ''' Development ''' * The Wikibase Reuse team continued their work on ensuring [https://phabricator.wikimedia.org/T413655 language fallback works for labels of linked entities in GraphQL] and on [https://phabricator.wikimedia.org/T421994 refactoring wbsearchentities] * The Wikidata team worked on explored how to reduce load for low data users [https://phabricator.wikimedia.org/T400325 T400325], fixed some bugs on the new mobile editing on Items [https://phabricator.wikimedia.org/T418110 T418110], [https://phabricator.wikimedia.org/T414454 T414454] and improved some error messages [https://phabricator.wikimedia.org/T417797 T417797], [https://phabricator.wikimedia.org/T412145 T412145] * In the WIT team, engineering continued working on the [https://phabricator.wikimedia.org/T419823 LilDiffCheck prototype] [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/South_Korea|South Korea]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:04, 20 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ഞാൻ ഉണ്ടാക്കിയ താൾ മായുന്നു പക്ഷേ മായ്ക്കൽ താളിൽ കാണുന്നില്ല == എന്തുകൊണ്ട് അങ്ങനെ മിണ്ടാപ്രാണി എന്ന നാൾ ഇന്നലെ സൃഷ്ടിച്ചു ഇന്ന് മാഞ്ഞു [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 08:20, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :@[[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] [[കരട്:മിണ്ടാപ്രാണി]] എന്നാക്കിമാറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. ലേഖനത്തിൽ ആവശ്യത്തിന് വിവിരങ്ങളില്ല, അവലംബമില്ല, ലേഖനം വിക്കിശൈലിയിലല്ല എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്നിങ്ങനെ ഒന്നിലധികം പ്രശ്നമുണ്ട്. അവയെല്ലാം പരിഹരിച്ച് മതിയായ അവലംബങ്ങളും വിവിരങ്ങളും ചേർത്ത് ലേഖനം നന്നാക്കുക. അതിനുശേഷം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതാണ്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:കരട്]] കാണുക [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:41, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::ശരി [[ഉപയോക്താവ്:Sreehari lijinas|Sreehari lijinas]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreehari lijinas|സംവാദം]]) 13:05, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) == Wikidata weekly summary #729 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-04-27. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#728]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * Closed request for adminship: '''[[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Administrator/Yamato_Shiya|Yamato Shiya]]''' - Congratulations to our newest Admin! * New requests for permissions/Bot: '''[[Wikidata:Requests for permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]]''' - '''Task/s:''' Read-only Wikidata entity cache build for an academic temporal language model dataset. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Next [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group|LD4 Wikidata Affinity Group]] session — 28 April 2026 at 9am PT / 12pm ET / 16:00 UTC / 6pm CEST. This session covers QuickStatements 3.0, the updated batch-editing tool for Wikidata, redeveloped by Wikimedia Brasil with support from Wikimedia Deutschland, featuring a modern interface and improved performance. Watch the previous session recording: [https://www.youtube.com/watch?v=zkd_W_K2CEQ on youtube]. More details: [[Wikidata:WikiProject LD4 Wikidata Affinity Group/Project Series/QuickStatements3 | QuickStatements3]] ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/10/the-gballi-browser-designing-for-the-dagbanli-alphabet/ The Gballi Browser: Designing for the Dagbanli Alphabet], by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan ** [[DiffBlog:2026/04/21/building-visibility-for-african-women-on-wikimedia-the-empowerher-fellowship|Building Visibility for African Women on Wikimedia: The EmpowerHer Fellowship]] by Andikan Efiok Eduok. * Papers: ** [https://openhumanitiesdata.metajnl.com/articles/10.5334/johd.430 Call for Edits Nearby: Open Archives Metadata from Saxony] by J. Bemme & M. Munke (2026), latest paper in the Journal of Open Humanities Data series. ** (Deutsch) [PDF] [https://arthist.net/reviews/52225/view=pdf Art History Loves Wiki 2026 | digital/local.collection loves wiki] - report from ArtHist.net on the recent 3rd edition of the conference, held at the Museum Schnütgen, Köln, from 27 – 29 March. * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=7GAI0MXlYBE Live Wikidata Editing, #121] with Jan Ainali and Abbe98. ** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=Ci-TFUyvnAU Build with Wikimedia open data: APIs, SPARQL and visualization] with Carla Toro Fernández, Director Technology WM Chile. ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mehivb26qI Every Airport Ever Built (1909-2024)] - an animated map showing where and when airports were built. Powered by Wikidata and OurAirports. ** (Catalan) [https://www.youtube.com/watch?v=1xFbsSRMncs Barcelona Free Software: How to use Wikidata to make public domain digital works visible?], [[d:User:Hiperterminal|User:Hiperterminal]] presents Paulina, discusses the work done in digitising collections and how to make public domain works visible. * Notebooks: [https://observablehq.com/@pac02/does-the-country-of-birth-affect-the-likelihood-of Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?] by [[User:PAC2]] ''' Tools of the week ''' * [https://app.wikitime.live/ The Human History Atlas (WikiTime)], a browser-based atlas that uses Wikidata and Wikipedia-sourced data to construct timelines and allows exploration of significant historical events. * [https://olympians.toolforge.org/athletes Wikilympians], a real-time list of all 153,412 known Olympic competitors with Wikidata and Wikipedia coverage statistics ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Wikibase Suite 7.0 and Wikibase Suite Deploy 7.0.0 have been launched! It brings Wikibase closer to feature parity with Wikidata. Here's what's in the latest release: ** [[mw:Extension:Echo|Echo Extension]]: User activity alerts and notifications. ** [[mw:Extension:DiscussionTools|Discussion Tools Extension]]: Set of tools to enhance discussion pages. ** [[mw:Trust_and_Safety_Product/Temporary_Accounts|Temporary Accounts]]: The support for temporary accounts without IP address exposure has been added. It will, however, remain disabled by default, in line with Wikibase Cloud. ** Grouped External Identifiers (https://phabricator.wikimedia.org/T310898): External identifiers are now grouped on entity pages for better readability. ** “Mul” (multi-language) support: Adds support for multi-language values. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14345|perspective]] (<nowiki>point of view for an image of an object, for example an anatomical structure (ventral, dorsal, frontal)</nowiki>) **[[:d:Property:P14347|Bavarian natural monuments ID]] (<nowiki>identifier for natural monuments in Bavaria (Germany), issued by the Bayerisches Landesamt für Umwelt</nowiki>) **[[:d:Property:P14351|‎audio version of text]] (<nowiki>The audio version of a text (e.g. book). Not the audio version of the Wikipedia article about the text (e.g. book).</nowiki>) **[[:d:Property:P14359|‎motive]] (<nowiki>verified reasoning behind an action</nowiki>) **[[:d:Property:P14360|‎award category or rank]] (<nowiki>(qualifier of P166) specific category or rank of an award received, for awards with more than one category or rank</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14346|‎BE-monumen ID]], [[:d:Property:P14348|Team Norway athlete ID]], [[:d:Property:P14349|‎Kantonsspital St.Gallen author ID]], [[:d:Property:P14350|‎Consumer Rights Wiki article ID]], [[:d:Property:P14353|Central Registration Number (Indonesia Military)]], [[:d:Property:P14354|‎Conlang Database ID]], [[:d:Property:P14355|EM-DAT disaster number]], [[:d:Property:P14356|UNDRR-ISC Hazard Information Profile ID]], [[:d:Property:P14357|‎EDAM Ontology ID]], [[:d:Property:P14358|‎Turkey province ID]], [[:d:Property:P14361|Kvinnehistorie.no topic ID]], [[:d:Property:P14362|CNVD-ID]], [[:d:Property:P14363|GiveSendGo fundraising ID]], [[:d:Property:P14364|radiko person ID]], [[:d:Property:P14365|Wikiparfum brand ID]], [[:d:Property:P14366|‎Turkey district ID]], [[:d:Property:P14367|OSDev article ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/different from property|different from property]] (<nowiki>This property is to be distinguished from the other property</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/SELL rating|SELL rating]] (<nowiki>classification in the Syndicat des éditeurs de logiciels de loisirs rating system</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/time expansion|time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction; values greater than 1 indicate time expansion (e.g. 10 = ten times longer than real life, pitch lowered tenfold); values less than 1 indicate time compression (e.g. 0.1 = ten times shorter, pitch raised tenfold); 1 = real-time</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Parental Advisory System rating|Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX film ID (reproposal)|CINEFOX film ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEFOX parson ID (reproposal)|CINEFOX parson ID (reproposal)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VK video ID|VK video ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Brew TV|Brew TV]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CycleBase cyclist ID (new)|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Royal Australian Air Force service number|Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Files of the Reich Chancellery ID|Files of the Reich Chancellery ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MDpD List of treaties/truces in the time] by [[:d:User:Bouzinac | Bouzinac ]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations|WikiProject Occupations]] for enriching items [[d:Property:P106|occupation ''<small>(P106)</small>'']], [[d:Q12737077|occupation ''<small>(Q12737077)</small>'']] with data verified from official national occupation classification systems. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/without_claims_by_site|Without Claims by Site]] - this report will list how many Wikidata Items have 0 Statements, with a linked Wiki Article/page. Click ''reports/all items'' for a per wiki list, and consider expanding. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q845661|Okazaki fragments]] - short DNA sequences synthesized discontinuously during DNA replication * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L29733|transfer (L29733)]] - English noun/verb (ˈtræns.fɜːr) meaning "to move from one place to another", "a sports team member moving to another team", or "a ticket allowing continuation of a journey" ''' Development ''' * Query Service: It is now possible to download query results in Wikidata Query Service that include coordinates as KML & GPX (GeoJSON has been available since last year). Text from the first column in the results is used as the value for naming POIs. Thanks again to Atom.oil.2 for the patch. ([[phab:T414376]]) * The Wikidata team continued working on a prototype to make WikiProjects more visible ([[phab:T420907]]) and made the new Wikidata mobile UI use auto-resizing text areas instead of single-line text inputs, in order to make longer values easier to edit ([[phab:T414420]]) * The Wikidata Integrations team now has a working prototype of LilDiffCheck, injecting wikidata changes into recent changes only if there was a change on the wikipedia html ([[phab:T421390]]) * Language fallback will be available this week on the labels of linked entities functionality in GraphQL ([[phab:T413655]]) [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Main dashboard|field of work]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:28, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Keegan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 == [[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]] The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''. The Programming Team is inviting the following types of session proposals: * '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic * '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&A) * '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics) * '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on: * Potential impact and expected outcomes * Relevance to the conference theme or focus areas Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission. '''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]''' For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com <!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --> (This message was sent to [[:ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&oldid=30405990 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Oscar .@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #730 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset. * Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]] ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now. ** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026. ** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia & Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog. ** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training] ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration. ** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh. ** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap. ** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026. ** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes. * Africa Wiki Women: ** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] - how images are used across the Projects with examples documenting African Women. ** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects. ** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership. ''' Tool of the week ''' * [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub]) ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson. * [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed. ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (<nowiki>topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy</nowiki>) * Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: **[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (<nowiki>tort or civil wrong a person or organization was found liable of</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (<nowiki>age requirement documentation URL statement of this website or company</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (<nowiki>(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]] * WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]]. * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies. * [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning "to give", "to perform/hold", or "to diminish in strength" ''' Development ''' * Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing * WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #731 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops. * Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]]. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]''' will take place between '''19 - 21 June'''.<br>WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''. ** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May ** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action. * Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026. ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: ** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026] ** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore. ** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos ** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata] ** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice] ** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali. ** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods. ** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance. * Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics: ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]] ** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]] * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer] ** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda. ** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization'' * Presentations: ** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]] ** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next. ''' Tool of the week ''' * [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''"an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies."''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn. * [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases. ''' Other Noteworthy Stuff ''' * Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]] ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (<nowiki>amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass</nowiki>) **[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (<nowiki>content rating for coin-operated video games</nowiki>) * Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (<nowiki>registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]] * Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing. ** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William & May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work. * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. * [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. ''' Development ''' * Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing * Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area * Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools * Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Wikidata weekly summary #732 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the<br>week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].<br>''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;"> ''' Discussions ''' * New requests for permissions/Bot: **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to "แม่แบบอนุกรมวิธาน" (taxonomy template). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages). **[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes. ''' Events ''' * [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: ** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24. ** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity. ** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24 ** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link). ''' Press, articles, blog posts, videos ''' * Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia & Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary] * Papers: ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025 ** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files ** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography * Videos: ** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals. ** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it. ** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor. *Presentations **[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026 ''' Tool of the week ''' *[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties * [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions ''' Other Noteworthy Stuff ''' * [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap. * The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details ''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review ''' <!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --> * Newest General datatypes: **[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (<nowiki>cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality</nowiki>) **[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (<nowiki>‎algebraic closure of the field</nowiki>) **[[:d:Property:P14414|real closure]] (<nowiki>real closure of the formally real field</nowiki>) **[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (<nowiki>specialized type of an eusocial animal</nowiki>) **[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (<nowiki>Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file</nowiki>) **[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (<nowiki>factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.</nowiki>) **[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (<nowiki>French video game content rating (1999–2003)</nowiki>) **[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (<nowiki>URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct</nowiki>) **[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (<nowiki>maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (<nowiki>maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment</nowiki>) **[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (<nowiki>maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)</nowiki>) **[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (<nowiki>maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)</nowiki>) **[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (<nowiki>theory that proves neither this proposition nor its negation</nowiki>) **[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (<nowiki>form of name or title with no assumption of gender</nowiki>) **[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context</nowiki>) **[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (<nowiki>with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name</nowiki>) **[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (<nowiki>Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.</nowiki>) **[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (<nowiki>DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor</nowiki>) **[[:d:Property:P14469|election result map]] (<nowiki>map that displays the result of this election</nowiki>) **[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (<nowiki>portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders</nowiki>) *Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]] <!-- END NEW PROPERTIES --> <!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --> * New General datatypes property proposals to reviews: **[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (<nowiki>''(no English description proposed yet)''</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (<nowiki>page title used in a Grokipedia article URL</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (<nowiki>qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than "including" (P1012)</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (<nowiki>Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (<nowiki>depicts taxon</nowiki>) **[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (<nowiki>Still taken from the film</nowiki>) * New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]] <!-- END NEW PROPOSALS --> You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]! ''' Did you know? ''' * Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source]) * WikiProject Highlights: ** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]] ** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]] * Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after Mothers death date]] ''' Development ''' * Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement]. * Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not * Mobile statement editing: ** We worked on reducing the load for users with limited data ** We are continuing to fix issues uncovered in testing * Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs. [[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&order=priority the tasks needing a volunteer]. ''' Weekly Tasks ''' * Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]]. * Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]]. * Govdirectory weekly focus country: * Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences. * Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language! * [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects. * Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]] <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)''' </div> </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == ശുഭദിനം! എന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശരിയായ അഡ്മിൻ നിങ്ങളാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? വളരെ നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:15, 20 മേയ് 2026 (UTC) :താങ്കൾക്ക് മലയാളം അറിയുമെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയത മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിക്കുമെങ്കിൽ ധൈര്യമായി ലേഖനം എഴുതാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:16, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് സഹായിക്കാനാകും. ഞാൻ ഇതിനകം അവിടെ ചില വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ അത് ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചതല്ല. ഇത് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ എനിക്ക് അനുമതി നൽകാമോ. അതോ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:21, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::രചയിതാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമില്ല. താങ്കൾക്ക് ഈ വിഷയം അറിയുമെങ്കിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർക്കാമെങ്കിൽ തീർച്ചയായും മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:22, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::മറുപടിക്ക് നന്ദി. ഞാൻ തീർച്ചയായും അത് മെച്ചപ്പെടുത്തും. [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:25, 20 മേയ് 2026 (UTC) ::::ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:29, 20 മേയ് 2026 (UTC) :::::@[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] ഈ ലേഖനം ഞാൻ വികസിപ്പിക്കുകയും മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഡ്രാഫ്റ്റ്: ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ ഇപ്പോൾ പൂർത്തിയായി. ഒന്ന് നോക്കാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:37, 20 മേയ് 2026 (UTC) 775eaty38n4z872jaz0dtxh58rzfxxx 0 144553 4620442 3659872 2026-05-19T23:09:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620442 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Teoma}} {{Infobox Website | name = ചോമ | logo = | screenshot = [[Image:teoma.gif|250px]] | url = http://www.teoma.com/ | commercial = | type = സെർച്ച് എഞ്ചിൻ | language = ഇംഗ്ലീഷ് | registration = | owner = | author = | launch date = | current status = Active | revenue = | slogan = | alexa = }} ഇന്റർനെറ്റ് [[സെർച്ച് എഞ്ചിൻ|തിരയാനുള്ള]] ഒരു ഉപാധിയാണ് '''ചോമ'''. (Teoma) == ചരിത്രം == 2000ത്തിൽ ന്യൂ ജേഴ്സിയിലെ റട്ട്ഗേഴ്സ് സർവകലാശാലയിലെ പ്രഫ. അപ്പോസ്ടൊളൊസ് ഗെരാസലിസും ന്യൂ ജേഴ്സിയിലെ റട്ട്ഗേഴ്സ് സർവകലാശാലയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹപ്രവർത്തകരും ചേർന്ന് സ്ഥാപിച്ചതാണ് ഈ [[സെർച്ച് എഞ്ചിൻ]]. കാലിഫോർണിയയിലെ സാന്റാ ബാർബറാ സർവകലാശാലയിലെ പ്രഫ. താവോ യാങ് ഇതിന്റെ ഗവേഷണവും വികസനവും പ്രഫ. അപ്പോസ്ടൊളൊസ് ഗെരാസലിസിനൊപ്പം നയിച്ചു.1998ലെ ഡിസ്കോവെബ് പ്രോജക്ടിൽ നിന്നാണ് ഇവരുടെ ഗവേഷണം വളർന്നത്.<ref>B. D. Davison, A. Gerasoulis, K. Kleisouris, Y. Lu, H. Seo, W. Wang, and B. Wu. (1999) [http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.118.7106 DiscoWeb: Applying Link Analysis to Web Search]. Presented at the Eighth International World Wide Web Conference, Toronto, May.</ref> തിരയാനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന [[അൽഗോരിതം|അൽഗോരിതമാണ്]] ചോമയെ വ്യത്യസ്തമാക്കിയത്. ഇതിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങളിൽ ചിലത് ഐ.ബി.എംന്റെ ക്ലെവർ പ്രോജക്ടിൽ നിന്ന് കടമെടുത്തതാണ്. ഗൂഗിളിന്റെ പേജ്‌റാങ്കിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായി വിഷയവുമായി ബന്ധമുള്ള പേജുകൾ ആണ് ചോമ ലഭ്യമാക്കിയിരുന്നത്. 2001 സപ്തംബർ 11ന് [[ആസ്ക്.കോം]] ചോമ കൈവശപ്പെടുത്തി. പിന്നീടങ്ങോട്ട് ഇതു ആസ്കിന്റെ കീഴിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചത്. 2006 ഫെബ്രുവരി 26ന് ചോമ പേരുമാറ്റുകയും ആസ്ക്.കോമിലെക്ക് തിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite web |url=http://blog.ask.com/2006/02/another_brand_r.html |title=Another Brand Retirement of Note: Teoma |accessdate=2006-02-27 |work=Ask.com Blog |publisher= |date=2006-02-26 |archive-date=2006-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060301032253/http://blog.ask.com/2006/02/another_brand_r.html |url-status=dead }}</ref> ==ചോമ ഇന്ന്== ചോമ അൽഗോരിതം ഇന്നു ExpertRank അൽഗോരിതം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്..<ref>[http://www.iac.com/Our-Businesses/Ask.com IAC > Our Businesses > Ask.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226040600/http://www.iac.com/Our-Businesses/Ask.com |date=2010-12-26 }}. [[IAC (company)|IAC]]. Accessed May 14, 2010.</ref> 2010 ഏപ്രിൽ മധ്യത്തിൽ ചോമ പുനരാരംഭിച്ചു എന്നു ആസ്ക് പറയുന്നു. ഒരു ലളിതമായ തിരയാനുള്ള ഉപാധിയായി ആണ് ഇതു പുനരാരംഭിച്ചത്. ==ഇതും കാണുക== * [[സെർച്ച് എഞ്ചിൻ]] ==അവലംബം== <references/> ==പുറംകണ്ണികൾ== *[http://sp.teoma.com/docs/teoma/about/searchwithauthority.html About Teoma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040404005322/http://sp.teoma.com/docs/teoma/about/searchwithauthority.html |date=2004-04-04 }} - from the official site. *[http://www.teoma.com Teoma] *[http://web.archive.org/web/20050207022930/http://www.teoma.com/ Wayback Machine archive of Teoma.com] [[വർഗ്ഗം:സെർച്ച് എഞ്ചിനുകൾ]] 2m4j1t9x7euma4xzhln903cq6cwtina 0 144916 4620375 2749760 2026-05-19T17:23:27Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620375 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Navy}} [[File:Shivalik Maiden Sortie.jpg|thumb|[[ഇന്ത്യൻ നാവികസേന|ഇന്ത്യൻ നാവികസേനയുടെ]] [[ഐ.എൻ.എസ്. ശിവാലിക്]] എന്ന പടക്കപ്പൽ]] ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സേനയിലെ മൂന്ന് പ്രധാന വിഭാഗങ്ങളിലൊന്ന്.വ്യോമസേനയും കരസേനയുമാണ് മറ്റു രണ്ട് ഘടകങ്ങൾ.യുദ്ധത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന നൗകകൾ, അവയിൽ ജോലിചെയ്യുന്നവർ, അവർക്ക് പരിശീലനം നല്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ, ആയുധങ്ങളുടെയും കപ്പലുകളുടെയും നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകൾ എന്നിവയെല്ലാം ഉൾപ്പെട്ടതാണ് ഒരു നാവികസേന.കപ്പൽപ്പട എന്നർഥമുള്ള 'നാവിഗിയം' എന്ന വാക്കിൽനിന്നാണ് നേവി' (നാവികസേന) എന്ന പദമുണ്ടായത് == ചരിത്രം == നദീതീരങ്ങളിലെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂമികൾ പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിൽനിന്നാണ് പുരാതനകാലത്ത് നാവികസേനകൾ രൂപംകൊണ്ടത്. ചങ്ങാടങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ആദ്യകാല നാവികയുദ്ധങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നത്. ഇപ്രകാരം മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആദ്യമായി നാവികസേനകൾ നിലവിൽ വന്നു. മത്സ്യബന്ധനത്തിനും സമുദ്രയാത്രകൾക്കും ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന നൌകകൾ തന്നെയായിരുന്നു അക്കാലത്ത് ജലയുദ്ധങ്ങളിലും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീടുള്ള കാലങ്ങളിൽ ലോകമൊട്ടാകെ നിരവധി നാവികയുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ പരിവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് നാവികസൈന്യങ്ങളുടെ സംഘടനാരീതിയിലും സ്വഭാവത്തിലും യുദ്ധസമ്പ്രദായങ്ങളിലും ആയുധങ്ങളിലും മാറ്റങ്ങൾ വന്നു. സാമ്രാജ്യങ്ങൾ തകരാനും പുതിയവ ഉടലെടുക്കാനും നാവികയുദ്ധങ്ങൾ കാരണമായി. === പൗരാണിക കാലം === നാവികസൈന്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ലഭ്യമായ വിവരണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ളത് പുരാതന ഈജിപ്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. ബി.സി. മൂവായിരത്തിനടുത്ത് നൈൽനദിയിൽ ചങ്ങാടങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള നാവികയുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. ബി.സി. 2900-ൽ ഫിനീഷ്യൻ തീരത്തേക്ക് യുദ്ധനൗകകൾ നിർമ്മിക്കാനാവശ്യമായ മരത്തടികൾ വാങ്ങാൻ പോകുന്ന, 40 യുദ്ധനൗകകൾ അടങ്ങിയ ഒരു നാവികപ്പടയെക്കുറിച്ച് ഹെയ്റൊഗ്ലിഫിക്സ് ലിപികളിലുള്ള രേഖപ്പെടുത്തലുകളുണ്ട്. തുഴക്കാർ തുഴഞ്ഞായിരുന്നു ഈ നൗകകൾ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. ഗാലികൾ' എന്നു പേരുള്ള യുദ്ധനൗകകൾ ആദ്യമായി നിർമിച്ചത് ഈജിപ്തുകാരാണ്. തുഴക്കാരെ ആക്രമണങ്ങളിൽനിന്നു രക്ഷിക്കാൻ പലകകൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള കവചങ്ങൾ ഈ ഗാലികളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു (മിക്കപ്പോഴും അടിമകളായിരുന്നു തുഴക്കാർ). സു. ബി.സി. 2000-ത്തോടടുത്ത് കിഴക്കൻ മെഡിറ്ററേനിയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രമുഖ നാവികശക്തി ക്രീറ്റുകാരായിരുന്നു. സുസംഘടിതമായ ക്രീറ്റ് നാവികസേന ഈജിപ്ഷ്യൻ നാവികസേനയുടെ സഹകരണത്തോടെ കടൽക്കൊള്ളക്കാരെ അമർച്ചചെയ്യാൻ നിരവധി നാവികയുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി. യുദ്ധങ്ങൾക്കുമാത്രമായുള്ള ഗാലികൾ ക്രീറ്റ് നാവികസേനയിലും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗ്രീക്കുകാരുമായി ക്രീറ്റ് സൈന്യത്തിന് നിരവധിതവണ ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടിവന്നു. ഗാലികൾ കൂടാതെ പായ്ക്കപ്പലുകളുടെ പുരാതന രൂപങ്ങളും ക്രീറ്റ് സൈന്യം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റവരി തുഴക്കാരുള്ള നൗകകളായിരുന്നു കപ്പൽപ്പടയിൽ കൂടുതലായും ഉണ്ടായിരുന്നത്. വീതി കുറഞ്ഞ്, നീണ്ട ഇവയ്ക്ക് അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ബി.സി. 1100-ൽ ഫിനീഷ്യർ മെഡിറ്ററേനിയൻ തീരങ്ങളിൽ മികച്ച നാവികസൈന്യത്തെ സംഘടിപ്പിച്ചു. വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന നൗകകൾതന്നെയായിരുന്നു യുദ്ധങ്ങളിലും ഫിനീഷ്യർ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. തുഴക്കാരെ വിവിധ തട്ടുകളിൽ ക്രമീകരിച്ചിട്ടുള്ള കൂറ്റൻ ഗാലികൾ ആയിരുന്നു ഇവരുടെ സൈന്യത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. പുരാതന അസീറിയൻ ശില്പങ്ങളിൽ ഫിനീഷ്യൻ കപ്പൽപ്പടയുടെ ചിത്രീകരണങ്ങൾ കാണാം. പുരാതന ഗ്രീക്കു നാവികപ്പടയിൽ വലിയ ഒറ്റത്തടിവള്ളങ്ങളാണ് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 20 മീറ്ററോളം നീളമുള്ള ഇവയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലും മരപ്പലകകൾകൊണ്ട് കവചങ്ങൾ നിർമിച്ചിരുന്നു. വാണിജ്യപരമായി പുരോഗതി കൈവരിച്ച ഗ്രീക്കു തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ സുഗമമായ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനായി മികച്ച നാവികസൈന്യം പിന്നീട് നിലവിൽവന്നു. കൂറ്റൻ ഗാലികൾ നിറഞ്ഞ നാവിക സൈന്യമായിരുന്നു അക്കാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇത്തരം ഗാലികളെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം ഹോമറിന്റെ ഇലിയഡിലും ഒഡീസിയിലും ഉണ്ട്. ബി.സി. 1800-കളിൽ മൂന്ന് നിര തുഴക്കാരുള്ള നൗകകൾ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. 24 മീറ്ററോളം നീളമുള്ളവയായിരുന്നു ഇവ. ചുരുട്ടിവയ്ക്കാവുന്ന, ചതുരാകൃതിയിലുള്ള കപ്പൽപ്പായ്കൾ ഇവയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അക്കാലത്തെ ഗ്രീക്ക് നാവികസൈന്യത്തിലെ തുഴക്കാർ സ്വതന്ത്രരായ തൊഴിലാളികളായിരുന്നു. സമൂഹത്തിലെ പ്രമുഖനും ധനികനുമായിരുന്നു ക്യാപ്റ്റൻ. കപ്പലിനെ യുദ്ധസജ്ജമാക്കാൻ ഒരുവർഷത്തേക്കുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഈ ക്യാപ്റ്റനായിരുന്നു. ബൈറെം (Bireme), ട്രൈറെം (Trirem) എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പ്രത്യേക യുദ്ധനൗകകൾ ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചതും ഗ്രീക്കുകാരാണ്. ബി.സി. 1500-1400 നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ മാസിഡോണിയക്കാരും ഈജിപ്തുകാരും നാവികശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ മത്സരിച്ചു. മാസിഡോണിയൻ സേന 18 നിര തുഴക്കാരുള്ളതും 1800-ഓളം ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്നതുമായ കൂറ്റൻ നൗകകൾ യുദ്ധരംഗത്ത് ഉപയോഗിച്ചു. ഈജിപ്ഷ്യൻ സേന നിർമിച്ചവയിൽ 20 മുതൽ 30 വരെ നിരയിൽ തുഴക്കാരെ അണിനിരത്താൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വടക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ തീരങ്ങളിൽ ബി.സി. മുന്നൂറാമാണ്ടിൽ [[കാർത്തേജ്]] ആയിരുന്നു പ്രബല നാവികശക്തി. ഫിനീഷ്യരും ഗ്രീക്കുകാരും ഉപയോഗിച്ചതരം ഗാലികൾതന്നെയായിരുന്നു ഇവരുടെയും നാവികസേനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. കടൽവഴിയുള്ള കാർത്തേജിന്റെ ശ്രമങ്ങളെ ചെറുക്കാനാണ് റോമാക്കാർ ആദ്യമായി നാവികസൈന്യം രൂപപ്പെടുത്തിയത്. ബി.സി. 264-ൽ ഒന്നാം പ്യൂണിക് യുദ്ധത്തിൽ റോമാക്കാരെ ശക്തരായ [[കാർത്തേജ്]] സൈന്യം പരാജയപ്പെടുത്തി. മികച്ച നാവികസൈന്യം സംഘടിപ്പിക്കാൻ ഇത് റോമിനെ നിർബന്ധിതമാക്കി. മികച്ച ഗാലികൾ നിർമ്മിക്കാൻ റോമൻ നൗകാനിർമ്മാണവിദഗ്ദ്ധർ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. ഗാലികളുടെ നിർമ്മാണം പുരോഗമിക്കുന്ന സമയത്ത് തുഴക്കാർ കരയിൽ തോണികളുടെ മാതൃകകൾ ഉണ്ടാക്കി പരിശീലനം നടത്തി. പിന്നീടു നടന്ന മിയാലേ (Myalae) യുദ്ധത്തിൽ കാർത്തേജിന്റെ 44 കപ്പലുകളും പതിനായിരത്തോളം സൈനികരും അടങ്ങുന്ന സൈന്യത്തെ റോമൻ സൈന്യം കീഴടക്കി. തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ നാവികതന്ത്രങ്ങൾ റോമാക്കാർ പരീക്ഷിച്ചുവിജയിച്ചു. കപ്പലുകളെ ഇടിച്ചു നശിപ്പിക്കുന്നതിനായിരുന്നു ഗ്രീക്കുകാരും ഫിനീഷ്യരും പ്രാധാന്യം കൊടുത്തിരുന്നത്. എന്നാൽ, റോമാക്കാർ ശത്രുകപ്പലുകളുമായി തങ്ങളുടെ കപ്പലുകളെ കൊളുത്തിനിർത്തുകയും ശത്രുവിന്റെ കപ്പലിലേക്ക് സൈനികർ ഇരച്ചുകയറുകയും ചെയ്യുന്ന തന്ത്രമാണു പയറ്റിയിരുന്നത്. ശത്രുക്കപ്പലുകളിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പടികൾ ഘടിപ്പിച്ച മരപ്പലകകൾ കപ്പലുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബി.സി. 200 കാലത്ത് 17-നും 46-നും ഇടയ്ക്കു പ്രായമുള്ളവർക്ക് റോമിൽ സൈനികസേവനം നിർബന്ധമായിരുന്നു. നാവികസൈന്യം വിപുലപ്പെടുത്താൻ ഈ നിയമം റോമിനെ സഹായിച്ചു. ബി.സി. 218-ൽ കാർത്തേജുമായി വീണ്ടും യുദ്ധമുണ്ടായി. ബി.സി. 201-ലാണ് ഈ യുദ്ധം അവസാനിച്ചത്. അതോടുകൂടി റോമൻ നാവികസൈന്യം അനിഷേധ്യശക്തിയായി മാറി. ജൂലിയസ് സീസറുടെ കാലത്ത് ചരക്കുകപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷയ്ക്കും കടൽക്കൊള്ളകളിൽനിന്നു രക്ഷനേടാനുംവേണ്ടി നാവികസൈന്യത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി. ജൂലിയസ് സീസറുടെ മരണശേഷം നടന്ന ആക്റ്റിയം (Actium) യുദ്ധത്തിൽ (ബി.സി. 31) മാർക് ആന്റണിയുടെ (ബി.സി. 83-30) റോമൻ സൈന്യത്തെ ഒക്ടോവിയക്കാർ പരാജയപ്പെടുത്തി. 'ലിബുർണിയൻ' (liburnian) എന്നറിയപ്പെടുന്ന, ഭാരം കുറഞ്ഞ യുദ്ധനൗകകൾ ഒക്ടോവിയൻ കമാൻഡറായ മാർകസ് വിപ്സാനിയസ് അഗ്രിപ്പ (Marcus Vipsanius Agrippa: ബി.സി. 65-12) ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തിക്ഷയം സംഭവിച്ച കാലഘട്ടത്ത് ബൈസാന്തിയൻ ഭരണാധികാരികൾ നാവികസൈന്യങ്ങളെ മികച്ച രീതിയിൽ സംഘടിപ്പിച്ചു. ലിബുർണിയനുകളോടു സാമ്യമുള്ള ഡ്രമൻ (Dromon) എന്ന പേരിലുള്ള യുദ്ധനൗകകൾ ഇവരുടെ നാവികസേന ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പിന്നീടുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ നാവികസേനകളുടെ വളർച്ച സ്കാൻഡിനേവിയൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ആയിരുന്നു. എ.ഡി. 1000 കാലഘട്ടത്ത് ഈ പ്രദേശത്ത് നിരവധി സാമ്രാജ്യങ്ങൾ ഉദയംചെയ്തു. ഈ സാമ്രാജ്യങ്ങളെല്ലാംതന്നെ നാവികസൈന്യങ്ങളെയും സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. 'വൈക്കിങ് വെസ്സലുകൾ' എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൂറ്റൻ നൗകകളായിരുന്നു സ്കാൻഡിനേവിയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ യുദ്ധനൗകകൾ. 20 മുതൽ 30 വരെ നിരകളിൽ തുഴക്കാരെ ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം നൗകകളെ അക്കാലത്ത് സമുദ്രപര്യവേക്ഷണങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. എ.ഡി. 1200-ഓടുകൂടിയാണ് തുഴയുന്ന ഗാലികളുടെ ഉപയോഗം നാവികസേനകൾ ഒഴിവാക്കിയത്. ഡച്ചുകാർ തുടക്കംകുറിച്ച പായ്ക്കപ്പലുകളുടെ ലോകത്തേക്ക് നാവികസേനകളെല്ലാം ക്രമേണ മാറിത്തുടങ്ങി. ഗാലികൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള അവസാനത്തെ പ്രമുഖ യുദ്ധമാണ് എ.ഡി. 1571-ൽ സ്പെയിനിന്റെയും ഫിനീഷ്യയുടെയും സഖ്യസേന തുർക്കിയെ തോല്പിച്ച 'ലെപ്പാന്റോ' യുദ്ധം. === പൗരാണിക യുദ്ധതന്ത്രങ്ങൾ === ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ നൗകകളെ ഇടിച്ചുനശിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു പൗരാണികകാലത്തെ പ്രധാന യുദ്ധതന്ത്രം. ഇതിനായി നൗകകളുടെ മുൻഭാഗത്ത് നീണ്ട ലോഹദണ്ഡുകൾ ഘടിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. നൗകകളിൽ ഉയരത്തിൽ ഒരു തട്ട് സജ്ജീകരിച്ച് അതിൽ സൈനികരെ വിന്യസിക്കുകയാണു ചെയ്തിരുന്നത്. കൂട്ടിയിടിക്കുശേഷം ഈ സൈനികർ ശത്രുനൗകയിലേക്കു ചാടി തുഴക്കാർക്കും സൈനികർക്കും നേരെ ആക്രമണം നടത്തുകയായിരുന്നു പതിവ്. മികച്ച രീതിയിൽ അമ്പെയ്യാൻ കഴിയുന്നവർ നാവികസേനകളിൽ അക്കാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂറ്റൻ അമ്പുകൾ എയ്തുവിടാൻ കവണകൾ (Catapult) ചില സേനകൾ ഉപയോഗിച്ചു. ശത്രുവിന്റെ നൗകയിലേക്ക് തീപ്പന്തങ്ങൾ എറിയാൻ 'ബാലിസ്റ്റ', 'ഒനാജർ' എന്നീ യന്ത്രങ്ങൾ റോമാക്കാർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. നോ: ആയുധങ്ങൾ. റോമൻ കപ്പലുകളുടെ മുൻഭാഗത്ത് ശത്രുവിന്റെ കപ്പലുകളെ കൊളുത്തിനിർത്താൻ കഴിയുന്ന ഒരു ലോഹക്കൊളുത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇരുമ്പിന്റെയും ഈയത്തിന്റെയും കൂർത്ത ചീളുകൾ ഇരുമ്പുകുഴലുകളിലൂടെ തൊടുക്കുന്നത് മറ്റൊരു പൌരാണിക യുദ്ധരീതിയായിരുന്നു. ഭാരം കുറഞ്ഞതും നീളമുള്ളതുമായ നൌകകളും യുദ്ധങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. എളുപ്പത്തിൽ ഗതി തിരിക്കാനും വേഗത കൂട്ടാനും ഇവയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. === നാവികസേന-പൗരാണിക ഭാരതത്തിൽ === നാവികസൈന്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും യുദ്ധനൗകകളെക്കുറിച്ചും പ്രാചീന ഭാരതീയ കൃതികളിൽ ധാരാളം വിവരണങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇത്, അതിപുരാതനകാലത്തുതന്നെ ഇന്ത്യൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ നാവികസേനകൾ നിലനിന്നിരുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. ഋഗ്വേദത്തിൽ നൂറോളം തുഴക്കാരുള്ള യുദ്ധനൗകയെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. മഹാഭാരതത്തിൽ കൊടുങ്കാറ്റിനെയും എല്ലാവിധ ആയുധങ്ങളെയും പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആയുധസജ്ജമായ ഒരു നൗകയിലാണ് പാണ്ഡവർ ഗംഗാനദി മുറിച്ചുകടക്കുന്നതായി വർണിച്ചിട്ടുള്ളത് (ആദിപർവം). ശാന്തിപർവത്തിൽ സർവസൈന്യത്തിലെ ഒരു അംഗമാണ് നാവികസേന എന്നു പറയുന്നു. നിഷാദസൈന്യം ഭരതന്റെ സൈന്യത്തോട് ഒരു നാവികയുദ്ധത്തിന് തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് രാമായണത്തിൽ വിവരിക്കുന്നുണ്ട് (അയോദ്ധ്യാകാണ്ഡം). മനുസ്മൃതിയിൽ കടലിലൂടെ വരുന്ന ശത്രുക്കളെ നേരിടാൻ തോണികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ചും പരാമർശമുണ്ട്. ബി.സി. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യനാണ് മികച്ച രീതിയിൽ ഒരു നാവികസൈന്യത്തെ ഇന്ത്യൻ തീരങ്ങളിൽ ആദ്യമായി സംഘടിപ്പിച്ചത്. ചന്ദ്രഗുപ്തന്റെ സൈന്യത്തെ ആറായി വിഭജിച്ചിരുന്നുവെന്നും ആദ്യത്തേത് ഒരു നാവികത്തലവന്റെ കീഴിലായിരുന്നുവെന്നും ചന്ദ്രഗുപ്ത രാജധാനിയിലെ ഗ്രീക്കു പ്രതിപുരുഷനായിരുന്ന മെഗസ്തനസ് (ബി.സി. 350-290) രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ചന്ദ്രഗുപ്തമൗര്യന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന കൌടില്യന്റെ അർഥശാസ്ത്രത്തിൽ 'നവദ്യക്ഷ' എന്ന സൈനികത്തലവന്റെ ചുമതലകളെപ്പറ്റി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. സമുദ്രയാത്രകൾ സുഗമമാക്കുക, കടൽക്കൊള്ളക്കാരെയും സമുദ്രാതിർത്തി ലംഘിക്കുന്ന ശത്രുരാജ്യത്തിലെ നൗകകളെയും നശിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ആ ചുമതലകൾ. മൗര്യചക്രവർത്തിയായ അശോകനും മികച്ച രീതിയിൽ നാവികസേന സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. സിലോൺ, ഈജിപ്ത്, സിറിയ, മാസിഡോണിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായി അശോകൻ മികച്ച നയതന്ത്രബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയത് നാവികസൈന്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടെയായിരുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ പല്ലവർക്ക് ഇക്കാലത്ത് സ്വന്തമായി ഒരു നാവികസൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. കോറമണ്ഡലം തീരമായിരുന്നു ഇവരുടെ നാവിക ആസ്ഥാനം. നരസിംഹവർമൻ എന്ന പല്ലവരാജാവ് ശ്രീലങ്ക പിടിച്ചടക്കിയത് വലിയൊരു നാവികസൈന്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടെയായിരുന്നു. സംഘസാഹിത്യത്തിൽ കേരളതീരങ്ങളിലെ പൗരാണിക നാവികയുദ്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചു പരാമർശമുണ്ട്. ചേരന്മാർക്ക് സുശക്തമായ നാവികസജ്ജീകരണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ചേരരാജാക്കന്മാരായ ഇമയവരമ്പൻ, ചെങ്കുട്ടുവൻ എന്നിവരുടെ നാവികയുദ്ധവിജയങ്ങളെക്കുറിച്ച് പതിറ്റുപ്പത്തിൽ വിശദീകരണങ്ങളുണ്ട്. വാണിജ്യസംബന്ധമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്ന കപ്പലുകളെയാണ് നാവികയുദ്ധത്തിനുവേണ്ടിയും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. === മധ്യകാലഘട്ടം === ==== പായ്ക്കപ്പലുകളുടെ കാലം ==== പായ്ക്കപ്പലുകളുടെ ആവിർഭാവം നാവികസേനകളിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. 14-ാം നൂറ്റാണ്ടുമുതലാണ് ഇത്തരം കപ്പലുകൾ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങിയത്. പോർച്ചുഗീസ്, ഡച്ച്, സ്പാനിഷ് പര്യവേക്ഷകരുടെ ആദ്യകാല സമുദ്രാന്തര പര്യവേക്ഷണങ്ങൾ നടന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. ദീർഘമായ യാത്രകൾക്ക് കപ്പൽപ്പായ്കൾ ഘടിപ്പിച്ച കപ്പലുകൾ ഇവർ ഉപയോഗിച്ചു. തുഴക്കാർക്കു പകരം കാറ്റിന്റെ സഹായത്തോടെയായിരുന്നു കപ്പലിന്റെ സഞ്ചാരം. പായ്ക്കപ്പലുകൾ വ്യാപകമായ കാലത്തും പുരാതന ഗാലികളുടെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ പല രാജ്യങ്ങളും നാവികസേനയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഗലേസകൾ, ഗാലിയോണുകൾ എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കൂറ്റൻ ഗാലികൾ ഗ്രീസ്, ഫ്രാൻസ് എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചു. നെപ്പോളിയന്റെയും ലൂയി 14-ാമന്റെയും നാവികസേനകൾ ഇത്തരം നൗകകൾ ഉപയോഗിച്ച് നിരവധി നാവികപോരാട്ടങ്ങൾ നടത്തി. [[റഷ്യ]], സ്വീഡൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനംവരെ ഈയിനം നൗകകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. നാവികസേനകൾ പീരങ്കികളും വിവിധതരം തോക്കുകളും ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങിയത് 14-ാം നൂറ്റാണ്ടുമുതലാണ്. അക്കാലത്തെ ചരക്കുകപ്പലുകളിലും തോക്കുകളും വിവിധതരം പീരങ്കികളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത്തരം ചരക്കുകപ്പലുകളെ കൂടുതൽ തോക്കുകൾ ഘടിപ്പിച്ച് കപ്പൽപ്പടയുടെ ഭാഗമായും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇക്കാലത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന കണ്ടുപിടിത്തമായിരുന്നു കരിമരുന്ന്. 14-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഇംഗ്ലണ്ട്, ഫ്രാൻസ്, സ്പെയിൻ തുടങ്ങിയ നാവികശക്തികൾ തോക്കുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സൈനികർക്കുനേരെ നിറയൊഴിക്കാൻ കഴിയുന്ന ചെറിയതരം തോക്കുകളായിരുന്നു അവ. തുർക്കി, സ്പെയിൻ നാവികസേനകളാണ് ശത്രുവിന്റെ കപ്പലിനെത്തന്നെ തകർക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വലിയ തോക്കുകൾ (പീരങ്കികൾ) പരീക്ഷിച്ചു വിജയിപ്പിച്ചത്. ഡെക്കിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലും ഒരേ വലിപ്പത്തിലുള്ള തോക്കുകളുടെ ശ്രേണികൾ നാവികക്കപ്പലുകളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. 1652-ൽ അക്കാലത്തെ പ്രബല നാവികശക്തിയായ ഡച്ചുകാരെ നേരിട്ട ബ്രിട്ടിഷ് സൈന്യത്തിൽ, കൂടുതലും തോക്കുകൾ ഘടിപ്പിച്ച ചരക്കുകപ്പലുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കാപ്പിയം യുദ്ധങ്ങളിൽ ചൈനീസ് നാവികപ്പട പെഡലുകൾ ചവിട്ടി ചലിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന പായ്ക്കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.16-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടുകൂടി സുഗമമായ വാണിജ്യത്തിനും കപ്പൽസഞ്ചാരത്തിനുംവേണ്ടി സമുദ്രാതിർത്തിയുള്ള രാജ്യങ്ങളെല്ലാം മികച്ച നാവികസേനകളെ സജ്ജീകരിച്ചു. ഇരുമ്പു സംസ്കരണവിദ്യയിലുണ്ടായ പുതിയ മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ ഫലമായി ഓടിൽ നിർമിച്ച തോക്കുകൾക്കു പകരം ഇരുമ്പിൽ നിർമിച്ച തോക്കുകൾ നിലവിൽവന്നു. ഒരേ നിരയായി മുന്നേറുന്ന കപ്പലുകളിൽ ഓരോന്നും ശത്രുസേനയിലെ ഒരു കപ്പലിനെ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അക്രമിക്കുന്നതായിരുന്നു ആക്രമണശൈലി. 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ കപ്പൽപ്പടയിൽ ചെറിയ കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കുറഞ്ഞുവരികയും കൂറ്റൻ കപ്പലുകൾ കൂടുതൽ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. 1798-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് പട ഫ്രഞ്ചുകാരെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതും 1805-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യം സ്പെയിൻ-ഫ്രഞ്ച് സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്തിയതും പായ്ക്കപ്പലുകളുടെ കാലത്തെ പ്രമുഖ യുദ്ധങ്ങളാണ്. ==== നാവികസേന-മധ്യകാല ഭാരതത്തിൽ ==== മധ്യകാല ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ നാവികശക്തികൾ ചോള നാവികസേനയായിരുന്നു. വിജയനഗര, കലിംഗ, മറാത്ത, മുഗൾ സാമ്രാജ്യങ്ങളെല്ലാം മികച്ച രീതിയിൽ നാവികസൈന്യങ്ങളെ സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. 16-ാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി പോർച്ചുഗീസുകാർ ഇന്ത്യൻതീരങ്ങളിൽ പ്രബല നാവികശക്തിയായി മാറി. താന, ബറോഡ, കരിഞ്ച എന്നീ തീരങ്ങൾ പോർച്ചുഗീസ് നാവികശക്തിയുടെ കീഴിലായിരുന്നു. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരിയാണ് പോർച്ചുഗീസുകാർക്കെതിരെ ആദ്യമായി ഒരു നാവികയുദ്ധം നടത്തിയ ഇന്ത്യൻ രാജാവ്. 1504-ൽ സാമൂതിരിയുടെ കൊച്ചി ആക്രമണമായിരുന്നു അത്. 280 കപ്പലുകളിലായി ഏകദേശം 4000 സൈനികർ സാമൂതിരിയുടെ നാവികസേനയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. നാവികയുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലെ അജ്ഞതമൂലം സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യം ദയനീയമായി പരാജയപ്പെട്ടു. 16-ഉം 17-ഉം നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ നാവികസൈന്യങ്ങൾ മറാത്ത, കേരള തീരങ്ങളിലെ സൈന്യങ്ങളായിരുന്നു. മറാത്ത രാജാവായിരുന്ന ശിവജിക്ക് മികച്ച നാവികസൈന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. മറാത്തയിലെ കനോജി ആംഗ്രേ, സാമൂതിരിയുടെ കപ്പൽപ്പടയുടെ തലവന്മാരായിരുന്ന കുഞ്ഞാലിമരയ്ക്കാർമാർ എന്നിവർ അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഇന്ത്യൻ നാവികത്തലവന്മാരായിരുന്നു. (നോ: കുഞ്ഞാലിമരക്കാർമാർ) പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ കൂറ്റൻ കപ്പലുകളെ നേരിടാനായി കുഞ്ഞാലിമരയ്ക്കാർ അതിവേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവുള്ള ചെറിയ നൗകകൾ പൊന്നാനി, ബേപ്പൂർ എന്നീ തുറമുഖങ്ങളിൽനിന്ന് ഇറക്കിയിരുന്നു. മലബാറിലെ കടത്തനാട്, അറയ്ക്കൽ എന്നീ ചെറിയ രാജവംശങ്ങൾക്കുപോലും മികച്ച നാവികസേന ഉണ്ടായിരുന്നു. === ആധുനിക കാലഘട്ടം === ==== ആവിക്കപ്പലുകളുടെ കാലം ==== വ്യവസായവിപ്ലവത്തിനുശേഷം 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭം മുതൽ ആവിയന്ത്രങ്ങളിലധിഷ്ഠിതമായ യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ നാവികസേനകൾ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]], ബ്രിട്ടൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളാണ് ആവിക്കപ്പലുകൾ ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങിയത്. അമേരിക്കൻ നാവികസേന 1812-ൽ നിർമിച്ച 'ഡെമോലോഗസ്' (Demologos) ആണ് ആവിയന്ത്രം ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയ ആദ്യത്തെ യുദ്ധക്കപ്പൽ. പെഡലുകൾ ഘടിപ്പിച്ച ചെറിയ കപ്പലുകളായിരുന്നു. ആദ്യകാല ആവിക്കപ്പലുകൾ. 1820-കളിൽ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് തീരങ്ങളിലെ കടൽക്കൊള്ളക്കാർക്കെതിരെ അമേരിക്കൻ നാവികസേന ഇത്തരം കപ്പലുകളുപയോഗിച്ച് നിരവധി നാവികയുദ്ധങ്ങൾ നടത്തി. തീർത്തും പ്രതികൂലമായ കാലാവസ്ഥകളിലും അമേരിക്കൻ നാവികസേന ആവിക്കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വലിയ വിജയങ്ങൾ നേടി. 1840-കളിലെ മെക്സിക്കൻ യുദ്ധവും 1850-കളിലെ ത്രീമെൻ യുദ്ധവും ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. നാവികരംഗത്ത് അമേരിക്ക പ്രബലശക്തിയായി വളർന്നതും ഇക്കാലത്താണ്. ലോഹസംസ്കരണവിദ്യയിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ തോക്കുനിർമ്മാണത്തിലും പ്രതിഫലിച്ചു. ഭാരംകൂടിയ നീണ്ട തോക്കുകൾ കപ്പലുകളിൽ ഘടിപ്പിച്ചുതുടങ്ങി. വെടിയുണ്ടകൾക്കു പകരം തീക്കൽകഷണം (flint stone) ഉപയോഗിക്കുന്ന തോക്കുകളായിരുന്നു ഇവ. സ്ഫോടകശക്തിയുള്ള ഒരു രാസസംയുക്തം (mercuric fulminate) ഇതിനായി നാവികസേനകൾ ഉപയോഗിച്ചു. തട്ടിയാൽ ഉടൻ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ഒരു ചൂർണപദാർഥം അടങ്ങിയിട്ടുള്ള ലോഹക്കൂട്ടും ഇക്കാലത്ത് മിക്ക സേനകളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പുറകുവശത്തുനിന്ന് ഉണ്ടകൾ നിറയ്ക്കാവുന്ന പ്രത്യേകതരം തോക്കുകൾ ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യമാണ് ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത്. അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധങ്ങളിൽ നാവികസേനയുടെ മികച്ച ആയുധം കരിമരുന്ന് ഉപയോഗിച്ചുള്ളവയായിരുന്നു. പീരങ്കികൾക്കും തോക്കുകൾക്കും പിറകേ ചെറിയതരം ഷെല്ലുകൾ, ബോംബുകൾ തൊടുക്കാവുന്ന മോർട്ടാറുകൾ എന്നിവയും നാവികസേനകളിൽ സ്ഥാനംപിടിച്ചു. മികച്ച കൃത്യത ഇവയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു. 62മ്മ പൗണ്ട് ഭാരവും ശക്തിയോടെ തുളച്ചുകയറി പൊട്ടിത്തെറിക്കാൻ കഴിവുമുള്ള ഇത്തരം ഷെല്ലുകൾ ഫ്രഞ്ചുസേന വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 1853-ൽ കരിങ്കടലിൽവച്ച് റഷ്യൻ സേന തുർക്കി സേനയെ തകർത്തത് ഷെല്ലുകൾ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു. ഷെൽ-തോക്കുകൾ (Shell-gun) വ്യാപകമാവാൻ ഈ സംഭവം കാരണമായി. ആവിയന്ത്രത്തിലോടുന്ന 'ഫ്രിഗേറ്റുകൾ' എന്ന കപ്പലുകൾ അമേരിക്കൻ-ബ്രിട്ടിഷ് സൈന്യങ്ങൾ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചു. പിന്നീട് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഫ്രിഗേറ്റുകൾ ആയിരുന്നു യുദ്ധമുന്നണിയിലെ പ്രബല കപ്പലുകൾ. 1855-ൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഒരു ബ്രിട്ടിഷ് കപ്പൽ റഷ്യൻ തീരത്തുള്ള ഒരു കോട്ട തകർത്തു. കനത്ത ഉരുക്കുപാളികൾകൊണ്ടു നിർമിതമായ ഇതിന് റഷ്യൻ പ്രത്യാക്രമണത്തിൽനിന്ന് കുറഞ്ഞ പരിക്കേ ഏല്ക്കേണ്ടിവന്നുള്ളു. മുങ്ങിക്കപ്പലുകളുടെയും ടോർപിഡോകളുടെയും ആദ്യകാല രൂപങ്ങൾ ഇക്കാലത്ത് ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനകാലത്തോടെ കവചിത ആക്രമണകാരി കപ്പലുകൾ അഥവാ കവചിത ക്രൂസെറുകൾ നാവിക സേനകളിൽ പ്രധാന ഘടകമായി. ചരക്കുഗതാഗതത്തിന് സംരക്ഷണം നല്കുവാനും പെട്ടെന്ന് ആക്രമണങ്ങൾ നടത്താനും യോജിച്ച രീതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കപ്പലുകളായിരുന്നു ഇവ. മുങ്ങിക്കപ്പലുകളുടെ നിർമ്മാണത്തിലും കൂടുതൽ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഇക്കാലത്തുണ്ടായി. === ആധുനിക യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ === ആധുനിക നാവികസേന ഉപയോഗിക്കുന്ന യുദ്ധക്കപ്പലുകളെ പ്രധാനമായും ഏഴ് ഇനങ്ങളായി തരംതിരിക്കാറുണ്ട്. വിമാനവാഹിനികൾ, മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾ, ക്രൂസെറുകൾ, ഡിസ്ട്രോയറുകൾ, ഫ്രിഗേറ്റുകൾ, കോർവെറ്റുകൾ, ആംഫിബിയസ് അസോൾട്ട് ഷിപ്പുകൾ എന്നിവയാണ് അവ. ഡിസ്ട്രോയറുകളെയാണ് പൊതുവേ മികച്ച ആക്രമണകാരിയായി കൂടുതൽ സേനകളും ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നത്. ഭൂരിഭാഗം യുദ്ധക്കപ്പലുകളിലും ആന്റി സർഫസ്, ആന്റി സബ്മറൈൻ, ആന്റി എയർക്രാഫ്റ്റ് എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലുള്ള ആയുധങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കും. === വിമാനവാഹിനികൾ === യുദ്ധവിമാനങ്ങളെ വഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള കൂറ്റൻ കപ്പലുകളാണിവ. കപ്പലിന്റെ ഡെക്കിൽ കിടക്കുന്ന വിമാനങ്ങൾ ആവശ്യം വരുമ്പോൾ പറന്നുയർന്ന് ശത്രുവിനെ ആക്രമിച്ചശേഷം മടങ്ങിയെത്തുന്നു. ബോംബുകളും മിസൈലുകളും പ്രയോഗിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള വിമാനങ്ങളാണ് ഇതിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുക. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടൺ നിർമിച്ച 'ആർഗസ്' ആണ് ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ വിമാനവാഹിനി. ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ സമുദ്രാതിർത്തികൾക്കരികെ നിലയുറപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തന്ത്രപ്രധാനമായ ലക്ഷ്യങ്ങളെ ആക്രമിക്കാനും സ്വന്തം സ്ഥാനങ്ങളെ ശത്രുവിന്റെ ആക്രമണത്തിൽനിന്നു രക്ഷിക്കാനും ചരക്കുകപ്പലുകൾക്ക് സംരക്ഷണം നല്കാനും വിമാനവാഹിനികൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. റഡാർ സംവിധാനങ്ങൾ, വാർത്താവിനിമയആന്റിനകൾ, മിസൈൽ വിക്ഷേപണ സംവിധാനങ്ങൾ, എയർക്രാഫ്റ്റ് ലിഫ്റ്റുകൾ എന്നിവയും വിവിധതരം തോക്കുകളും വിമാനവാഹിനികളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കും. മുങ്ങിക്കപ്പലുകളെ തകർക്കാൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന പ്രത്യേകതരം വിമാനവാഹിനികളും ഇന്ന് നാവികസേനകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഹെലികോപ്റ്ററുകൾക്കും വിമാനങ്ങൾക്കും പുറമേ ഇവയിലെ മറ്റു പ്രധാന ആയുധങ്ങൾ ഡെപ്ത് ചാർജറുകളും ടോർപിഡോകളുമാണ്. ഹെലികോപ്റ്റർ കാരിയർ, എസ്കോർട്ട് കാരിയർ, ലൈറ്റ് എയർക്രാഫ്റ്റ് കാരിയർ എന്നിവ വിവിധ ഇനം വിമാനവാഹിനികളാണ്. === അന്തർവാഹിനി === വെള്ളത്തിനടിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ആക്രമണം നടത്താൻ കഴിവുള്ള അന്തർവാഹിനികൾ (മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾ) ആധുനിക നാവികസേനകളിലെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ ആയുധമാണ്. ജർമനിയാണ് ഇത്തരം ജലനൌകകൾ ആദ്യമായി യുദ്ധത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത്. ശത്രുവിന്റെ കണ്ണിൽപ്പെടാതെ ദിവസങ്ങളോളം മുങ്ങിക്കിടക്കാനും വളരെ വേഗത്തിൽ ജലത്തിനടിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനും ഇവയ്ക്കു കഴിയും. മൈനുകൾ നിക്ഷേപിക്കാനും ടോർപിഡോകളെ വിക്ഷേപിക്കാനും ഇവയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്താം. മുങ്ങിക്കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് യുദ്ധവിമാനങ്ങൾക്കുനേരെ വിക്ഷേപിക്കാവുന്ന മിസൈലുകൾ ഇന്ന് മിക്ക സേനകൾക്കുമുണ്ട്. അവശ്യസമയങ്ങളിൽ ജലോപരിതലത്തിലെത്തി ശത്രുവിമാനങ്ങൾക്കുനേരെയും യുദ്ധക്കപ്പലുകൾക്കുനേരെയും ആക്രമണം നടത്താൻ മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾക്കു കഴിയും. ആധുനിക മുങ്ങിക്കപ്പലുകളിൽ നല്ലൊരു പങ്ക് അണുശക്തികൊണ്ട് ഓടുന്നവയാണ് === ക്രൂസെർ === മികച്ച നിയന്ത്രണശേഷിയുള്ളയുദ്ധക്കപ്പലുകളാണിവ. സങ്കീർണമായ യുദ്ധോപകരണങ്ങളും സ്ഫോടകവസ്തുക്കളും ഇവ വഹിക്കുന്നു. വിവിധതരം മിസൈലുകളും തോക്കുകളും ഇവയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരിക്കും. അണുശക്തികൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നവയാണ് മിക്ക ക്രൂസെറുകളും. പ്രൊട്ടക്റ്റഡ്, ആർമേഡ്, സ്കൗട്ട്, ബാറ്റിൽ എന്നിവ വിവിധ ക്രൂസെർ വിഭാഗങ്ങളാണ്. സമുദ്രഗതാഗതം സംരക്ഷിക്കാനും ആക്രമണങ്ങൾക്ക് പിൻബലം നല്കാനും ഇവയെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നു. === ഡിസ്ട്രോയർ === മികച്ച വേഗതയുള്ള യുദ്ധക്കപ്പലുകളാണിവ. അന്തർവാഹിനികളെയും വിമാനങ്ങളെയും മിസൈലുകളുപയോഗിച്ചു തകർക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. കനംകുറഞ്ഞ ഫൈബർ, അലുമിനിയം എന്നിവകൊണ്ട് നിർമിതമായ ഇത്തരം കപ്പലുകളിൽ സങ്കീർണമായ ഇലക്ട്രോണിക് സംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരിക്കും. സെൻസറുകൾ, ഇലക്ട്രോണിക് ഗിയർ എന്നീ സംവിധാനങ്ങൾ ലക്ഷ്യങ്ങളെ കണ്ടെത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ക്രൂസെർ കപ്പലുകളെ മാറ്റംവരുത്തി ഡിസ്ട്രോയർ ആയി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. ഹെലികോപ്റ്ററുകളെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഡിസ്ട്രോയറുകളും നിലവിലുണ്ട് === ഫ്രിഗേറ്റ് === തോക്കുകളും മിസൈലുകളും ഘടിപ്പിച്ച അകമ്പടിക്കപ്പലുകളാണ് ഫ്രിഗേറ്റുകൾ. അന്തർവാഹിനികളെ തകർക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. 'ജൂനിയർ ഡിസ്ട്രോയർ' എന്ന് ഇവയെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ഡിസ്ട്രോയറുകളുടെ അത്രതന്നെ വേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. === കോർവെറ്റ് === താരതമ്യേന ചെറുതും കുറഞ്ഞ അളവിൽ സ്ഫോടകവസ്തുക്കളെ വഹിക്കുന്നതുമായ യുദ്ധക്കപ്പലുകളാണ് കോർവെറ്റുകൾ. ഫ്രിഗേറ്റിനെക്കാൾ വലിപ്പം കുറഞ്ഞവയാണ് ഇവ. ഇന്ന് മിക്ക സേനകളും തീരങ്ങളിൽ പട്രോളിങ് നടത്താൻ കോർവെറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. അതിവേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഇവയിൽ വിവിധതരം തോക്കുകൾ, മിസൈലുകൾ, സമുദ്രാന്തര യുദ്ധായുധങ്ങൾ എന്നിവ ഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. === ആംഫിബിയസ് അസോൾട്ട് ഷിപ്പ് === ഒരു ആംഫിബിയസ് ആക്രമണത്തിനു (കടലിലൂടെ വന്ന് കരയിലേക്കു കയറിയുള്ള ആക്രമണം) സഹായകമാകുന്ന രീതിയിൽ കരസേനാവ്യൂഹത്തെ ശത്രുവിന്റെ ഭൂമിയിൽ എത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നവയാണ് ഇവ. വിമാനവാഹിനികളോടു രൂപസാദൃശ്യമുള്ള ഇവ പ്രധാനമായും ഹെലികോപ്റ്ററുകളെ വഹിക്കുന്നു. എയർക്രാഫ്റ്റുകളെ വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഇത്തരം കപ്പലുകളും നിലവിലുണ്ട്. ഇവ കൂടാതെ മൈൻവാരി കപ്പലുകൾ, വിവിധ പട്രോളിങ് കപ്പലുകൾ എന്നിവയും പരിശീലനങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള പ്രത്യേക കപ്പലുകളും നാവികസേനകളിലുണ്ട്. കടലിൽവച്ച് അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്താനും ഇന്ധനവും ഭക്ഷണസാധനങ്ങളും എത്തിക്കാനും പ്രത്യേകതരം കപ്പലുകൾ നിലവിലുണ്ട്. വാർത്താവിനിമയ ആന്റിനകളും മറ്റ് അനുബന്ധ സംവിധാനങ്ങളും വഹിക്കുന്ന സ്പേസ് അസോസിയേറ്റഡ് ഷിപ്പുകളും സൈനികരെ ചികിത്സിക്കാൻ ആശുപത്രി കപ്പലുകളും യുദ്ധമുഖത്തു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. === ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലം === മറ്റെല്ലാ സേനാസംവിധാനങ്ങളിലുമെന്നപോലെ നാവികസേനകളിലും നവീനമായ മാറ്റങ്ങൾ ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് ഉണ്ടായി. ജർമനി, ബ്രിട്ടൺ, അമേരിക്ക എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ നാവികരംഗത്ത് നൂതന പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. '''നാവിക സേന പദവികൾ കമിഷന്ദ് ആഫീസർ പദവികൾ''' അട്മിരൽ ഓഫ് ദി ഫ്ലീറ്റ്, അട്മിരൽ, വൈസ് അട്മിരൽ, റിയർ ആദ്മിരൽ, കമ്മഡോർ, ക്യാപ്റ്റൻ., കമാണ്ടർ., ലഫ്ടനന്റ്റ് കമാണ്ടർ., ലഫ്ടനന്റ്റ്., സബ് ലഫ്ടനന്റ്റ്., മിട ശിപ്മൻ., {മിട ശിപ്മൻഎന്നൊരു 6 മാസ പരിശീലന കാല പദവിയും നാവിക സേന കംമിഷന്ദ് ആഫീസർ പദവിയിൽ ഉണ്ട്} ‍ --Travancorehistory 12:14, 23 ഫെബ്രുവരി 2013 (UTC) ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിനുമുമ്പ് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കൂറ്റൻ പടക്കപ്പലുകൾ 'പ്രീ-ഡ്രെഡ്നോട്ടു'കൾ (Pre-Dreadnought) എന്നു പൊതുവേ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. 1890-കളിലാണ് ഇത്തരം കപ്പലുകൾ നാവികസേനകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. 1906-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് നേവി 'ഡ്രെഡ്നോട്ട്' (Dreadnought) എന്ന പേരിൽ ഒരു പടക്കപ്പൽ പുറത്തിറക്കി. 21 നോട്ടിക് മൈൽ വേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവുള്ള ഇതിൽ 12 ഇഞ്ച് തോക്കുകളായിരുന്നു പ്രധാന ആയുധം. പിന്നീട് നാവികസേനകളെല്ലാം ഇത്തരം കപ്പലുകൾ പുറത്തിറക്കി. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് പ്രധാന കപ്പലുകളായിരുന്നു ഡ്രെഡ്നോട്ടുകളും പ്രീ ഡ്രെഡ്നോട്ടുകളും. 1900-1914 കാലത്ത് ജർമനി നാവികസേനയുടെ ശക്തി വർധിപ്പിക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധനല്കി. ജർമനിയോടു മത്സരിച്ച് ബ്രിട്ടനും ശക്തിയേറിയ യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ തുടങ്ങി. ക്രൂസെർ, ഡിസ്ട്രോയർ എന്നീ കപ്പലുകളുടെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ നാവികസേനകൾ തയ്യാറാക്കി. വലിയ തോക്കുകൾ ഘടിപ്പിച്ച ക്രൂസെറുകൾ 'ബാറ്റിൽ ക്രൂസെറു'കൾ എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. അതിവേഗതയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 8ഃ13.5 ഇഞ്ച് തോക്കുകളാണ് ബാറ്റിൽ ക്രൂസെറുകളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഡിസ്ട്രോയർ യുദ്ധക്കപ്പലുകളും നാവികസേനകളുടെ ശക്തി വർധിപ്പിച്ചു. 1914-ൽ ബ്രിട്ടന്റെ സേനയിൽ 270 ഡിസ്ട്രോയറുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. 4 ഇഞ്ച് തോക്കുകളും 21 ഇഞ്ച് ടോർപിഡോ ട്യൂബുകളും ഇവയിലുണ്ടായിരുന്നു. ജർമൻകാർ ഡിസ്ട്രോയറുകളെ ടോർപിഡോ ബോട്ടുകൾ എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്. ജർമനിക്ക് 140 ഡിസ്ട്രോയറുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നാം ലോകയുദ്ധരംഗത്തേക്ക് അല്പം വൈകി കടന്നുവന്ന അമേരിക്കയ്ക്ക് ശക്തിയേറിയ 247 ഡിസ്ട്രോയറുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവയിലെല്ലാം ഹൈഡ്രോഫോണുകൾ, ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ മുതലായ നൂതന ഉപകരണങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. പ്രത്യേകതരം നാവിക യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ഇക്കാലത്ത് വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ജർമനി 'സെപ്പിലിനുകൾ' (Zeppelines) എന്നു പേരുള്ള വലിയ വിമാനങ്ങൾ കപ്പലുകളെ ആക്രമിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. ഫ്ളോട്ട് പ്ലെയിനുകൾ, ഫ്ളൈയിങ് ബോട്ടുകൾ തുടങ്ങിയ വിമാനങ്ങൾ മറുഭാഗത്തുനിന്നും ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. കൂറ്റൻ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി യുദ്ധവിമാനങ്ങളെ വഹിക്കാൻ പാകത്തിലാക്കി. കുറച്ചു യുദ്ധവിമാനങ്ങളെ മാത്രമേ ഇത്തരം കപ്പലുകൾക്കു വഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു. ആധുനിക വിമാനവാഹിനികളുടെ ആദ്യകാലരൂപങ്ങളായിരുന്നു അവ. പൈലറ്റില്ലാത്തതും സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ വഹിക്കുന്നതുമായ ചെറിയ വിമാനങ്ങൾ അമേരിക്കൻ നേവി ഇക്കാലത്തു വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. അന്തർവാഹിനികൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള നിരവധി പരീക്ഷണങ്ങൾ ഇക്കാലത്തു നടന്നു. ഫ്രാൻസ്, ബ്രിട്ടൺ, അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ അന്തർവാഹിനികളുടെ ചെറിയ രൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധരംഗത്ത് അന്തർവാഹിനി ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത് ജർമനി ആയിരുന്നു. 'യു-ബോട്ടുകൾ' എന്നാണ് ജർമനി ഇവയെ വിളിച്ചത്. 800-ഓളം യു-ബോട്ടുകൾ ജർമനിക്കും 250-ഓളം അന്തർവാഹിനികൾ ബ്രിട്ടണും ഒന്നാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. ജർമനിയുടെ അന്തർവാഹിനികൾ, സഖ്യരാജ്യങ്ങളുടെ നിരവധി യാത്രാക്കപ്പലുകളെയും ചരക്കുകപ്പലുകളെയും ടോർപിഡോ പ്രയോഗത്തിലൂടെ നശിപ്പിച്ചു. 1917-ലെ ആദ്യ എട്ടു മാസങ്ങളിൽ നിരവധി ബ്രിട്ടീഷ് ജലനൌകകൾ ഇപ്രകാരം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഡിസ്ട്രോയർ കപ്പലുകളെ യാത്രാകപ്പലുകളുടെയും ചരക്കുകപ്പലുകളുടെയും അകമ്പടി കപ്പലുകളാക്കിക്കൊണ്ട് ബ്രിട്ടൺ ജർമനിയുടെ ആക്രമണത്തെ ചെറുത്തു. 'കോൺവോയ് സംവിധാനം' (Convoy system) എന്ന് ഇത്തരം സുരക്ഷാസംവിധാനം അറിയപ്പെട്ടു. ജർമൻ യു-ബോട്ടുകളെ നശിപ്പിക്കാൻ സഖ്യശക്തികൾ മൈനുകൾ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. ഉത്തരസമുദ്രത്തിൽ (North Sea) ആയിരക്കണക്കിന് മൈനുകൾ ഇപ്രകാരം നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. ജർമൻ നാവികസേനകൾ മൈനുകളെ നീക്കം ചെയ്യാൻ മൈൻവാരി കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിച്ചു. ഇത്തരം മൈൻവാരികൾക്ക് കോൺവോയ് സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്താൻ ജർമനി നിർബന്ധിതമായി. വീണ്ടും നാവികയുദ്ധവിമാനങ്ങളുടെ ആക്രമണം ഇക്കാലത്തു നടന്നു. നേവൽബേസുകളെയും കപ്പലുകളെയും നശിപ്പിക്കാൻ വിമാനവാഹിനികളിൽനിന്നു പറന്നുയരുന്ന യുദ്ധവിമാനങ്ങൾക്കു കഴിഞ്ഞു. ഹൈഡ്രോഫോണുകൾ, ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ എന്നിവയുടെ കടന്നുവരവോടെ അന്തർവാഹിനികളെ നശിപ്പിക്കാനുമായി. === രണ്ടാം ലോകയുദ്ധകാലം === ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ ബ്രിട്ടൺ, ഫ്രാൻസ്, [[ജപ്പാൻ]], അമേരിക്ക തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ള നാവിക യുദ്ധോപകരണങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. ജർമനിയുടെ കപ്പൽശാലകളിലും രഹസ്യമായി നിരവധി കപ്പലുൾ തയ്യാറാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. എയർക്രാഫ്റ്റുകൾ, മിസൈലുകൾ തുടങ്ങിയ നൂതന സംവിധാനങ്ങൾ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടത് ഇക്കാലത്താണ്. റഡാർ, ആന്റി-എയർക്രാഫ്റ്റ് ഗണ്ണറി, പ്രൊപ്പൽഷൻ പ്ളാന്റുകൾ എന്നിവയിൽ വിപ്ളവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായി. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിൽ നാവികക്കപ്പലുകളുടെ പ്രധാന ജോലി വിമാനവാഹിനി, ആന്റി-എയർക്രാഫ്റ്റ് നൗകകൾ എന്നിവയ്ക്ക് സംരക്ഷണം നല്കുക എന്നതായിരുന്നു. കൂടാതെ, ശത്രുവിന്റെ തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ ആക്രമണം നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അപൂർവമായി, പരമ്പരാഗതരീതിയിൽ സമുദ്രോപരിതലത്തിൽ പരസ്പര ആക്രമണങ്ങൾ നടന്നു. അമേരിക്കയുടെ പടക്കപ്പലുകൾക്ക് ജപ്പാന്റെ ടോർപിഡോ ആക്രമണത്തെയും ചാവേർ വിമാനങ്ങളുടെ (Kamikaze) ആക്രമണത്തെയും ഫലപ്രദമായി അതിജീവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ബ്രിട്ടൺ, ജർമനി, ജപ്പാൻ എന്നിവയുടെ യുദ്ധക്കപ്പലുകളിൽ പലതും എയർക്രാഫ്റ്റുകളുടെ ആക്രമണത്തിൽ തകർന്നു. വിമാനങ്ങളിൽനിന്നു പ്രയോഗിക്കുന്ന ടോർപിഡോകൾ മുങ്ങിക്കപ്പലുകളെ തകർക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു. വിമാനവാഹിനികളും മുങ്ങിക്കപ്പലുകളും തന്നെയായിരുന്നു രണ്ടാം ലോകയുദ്ധത്തിലെയും പ്രബല കപ്പലുകൾ. മുപ്പതോളം എയർക്രാഫ്റ്റുകളെ വഹിക്കാൻ കഴിവുള്ള വിമാനവാഹിനികൾ അമേരിക്ക, ജപ്പാൻ, ജർമനി എന്നിവയുടെ നേവികളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവയുടെ ശരാശരി വേഗത 18-19 നോട്ടിക് മൈൽ ആയിരുന്നു. രണ്ടിഞ്ച്, അഞ്ചിഞ്ച് തോക്കുകളും നിരവധി പ്രത്യേക ആന്റി-എയർക്രാഫ്റ്റ് തോക്കുകളും ഇവയിൽ അടങ്ങിയിരുന്നു. തിരച്ചിൽ വിമാനങ്ങളുടെയും റഡാറുകളുടെയും കാര്യക്ഷമതയിൽ കാര്യമായ മാറ്റങ്ങൾ ഇക്കാലത്തുണ്ടായി. വിമാനങ്ങളിലും കപ്പലുകളിലും ഘടിപ്പിച്ച് റഡാർ സംവിധാനങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ രാത്രികാലങ്ങളിൽപ്പോലും ശത്രുക്കപ്പലുകളെ കണ്ടെത്താനും മുങ്ങിക്കപ്പലുകളുടെ സഞ്ചാരപഥം മനസ്സിലാക്കാനും കഴിഞ്ഞു. മുങ്ങിക്കപ്പലുകളുടെ എണ്ണത്തിലും കാര്യക്ഷമതയിലും വർധനവുണ്ടായി. യുദ്ധാരംഭകാലത്ത് 57 അന്തർവാഹിനികൾ (യു-ബോട്ടുകൾ) ജർമനിക്കുണ്ടായിരുന്നു. സോവിയറ്റ് യൂണിയനാകട്ടെ 235 മുങ്ങിക്കപ്പലുകളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. കൂടുതൽ ശക്തിയേറിയ ആയുധങ്ങൾ ഇവയിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഹെഡ്ജ് ഹോഗ് (Hedge hog) എന്നു പേരുള്ള, 24 ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ തൊടുക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു ആയുധം ബ്രിട്ടീഷ് നാവികസേന വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ജർമനിയുടെ യു-ബോട്ടുകളെ, ഉപരിതലത്തിലെത്തി ആക്രമണം നടത്താൻ അനുവദിക്കാതെ അകമ്പടി കപ്പലുകൾക്കുനേരെ പലപ്പോഴും അമേരിക്കൻ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ ആക്രമണം നടത്തി. ജപ്പാന്റെ പല ചരക്കുകപ്പലുകളെയും അമേരിക്കൻ അന്തർവാഹിനികൾ നശിപ്പിച്ചു. രണ്ടുപേർക്കുമാത്രം സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിവുള്ള പ്രത്യേക മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾ തുറമുഖങ്ങളെ ആക്രമിക്കാൻ ജപ്പാൻ ഉപയോഗപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ശക്തിയേറിയ ക്രൂയിസർ-ഡിസ്ട്രോയർ കപ്പലുകൾ 1930-കളിൽ മിക്ക നാവികസേനകൾക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു. 'ഹെവി', 'ലൈറ്റ്' എന്നിങ്ങനെ രണ്ടുവിഭാഗം ക്രൂസെറുകൾ വ്യാപകമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. മൂന്നിഞ്ച് തോക്കുകളടങ്ങിയ ക്രൂസെറുകൾ ഹെവി ക്രൂസെറുകൾ എന്നും ആറിഞ്ച് തോക്കുകളടങ്ങിയവ ലൈറ്റ് ക്രൂസെറുകൾ എന്നുമാണ് അറിയപ്പെട്ടത്. അഞ്ചിഞ്ച് തോക്കുകളടങ്ങിയ ആന്റി-എയർക്രാഫ്റ്റ് ക്രൂസെറുകളും നാവികസേനകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഓട്ടോമാറ്റിക് ലോഡിങ് സംവിധാനങ്ങളുള്ള ഇത്തരം തോക്കുകൾ ഫയറിങ് നിരക്ക് ഗണ്യമായി വർധിപ്പിച്ചു. ഇരുട്ടിലും പുകമഞ്ഞിലും മികച്ച കൃത്യതയോടെ യുദ്ധവിമാനങ്ങൾക്കുനേരെ നിറയൊഴിക്കാൻ നൂതനമായ റഡാർ സംവിധാനം സഹായിച്ചു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് നൂറോളം അത്യാധുനിക ഡിസ്ട്രോയറുകൾ ബ്രിട്ടന്റെ നിർമ്മാണശാലകളിൽ തയ്യാറായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഡിസ്ട്രോയറുടേതിനെക്കാൾ ചെറുതും വേഗത കുറഞ്ഞതുമായ കോർവെറ്റുകൾ, സ്ലൂപ്പുകൾ തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതരം കപ്പലുകൾ ബ്രിട്ടന്റെ അകമ്പടിസേനയ്ക്കു ശക്തിപകർന്നു. 1939-നും 1945-നും ഇടയ്ക്ക് 400 അതിവേഗ ഡിസ്ട്രോയറുകൾ അമേരിക്ക നിർമിച്ചു. ജപ്പാനും ഡിസ്ട്രോയർ നിർമ്മാണത്തിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധചെലുത്തി. യുദ്ധക്കപ്പലുകൾക്ക് ആവശ്യമായ സ്പെയർപാർട്ടുകളുമായി നീങ്ങുന്ന കപ്പലുകൾ (മദർ കപ്പലുകൾ) നാവികസേനകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. സമുദ്രോപരിതലത്തിൽ സ്ഥാപിക്കാവുന്ന താത്കാലിക ഫ്ളോട്ടിങ് ബേസുകൾ, ഫ്ളോട്ടിങ് ഡോക്കുകൾ, ഫ്ളോട്ടിങ് ക്രെയിനുകൾ എന്നിവ കപ്പലുകളെ തീരങ്ങളിൽ അണയാതെതന്നെ അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ നടത്താനും ആയുധങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യാനും സഹായിച്ചു. 'അണ്ടർവെ റിപ്ലനിഷ്മെന്റ്' (Underway) സംവിധാനം ടാസ്ക്ഫോഴ്സുകൾക്ക് മാസങ്ങളോളം കടലിൽ നില്ക്കാനും തുറമുഖത്തണയാതെതന്നെ ഇന്ധനം നിറയ്ക്കാനും സഹായിച്ചു. ഭക്ഷണം, മരുന്ന് എന്നിവയെല്ലാം വിതരണം ചെയ്യുന്ന പ്രത്യേക കപ്പലുകളും യുദ്ധമുഖത്തു പ്രവർത്തിച്ചു. ജപ്പാനും അമേരിക്കയും 'ആംഫിബിയൻ ഓപ്പറേഷനുകൾ' നടത്താനുള്ള പരിശീലന പരിപാടികൾ ഒന്നാം ലോകയുദ്ധത്തിനുശേഷം ആരംഭിച്ചിരുന്നു. പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ വാഹനങ്ങൾ കടലിൽക്കൂടി കരയിലെത്തി ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. 1941-42 കാലത്ത് വേക്ക് ദ്വീപുകൾ (Wake Island), ഫിലിപ്പീൻസ്, ഇന്തോനേഷ്യ തുടങ്ങിയവയ്ക്കെതിരെ ജപ്പാൻ ഇത്തരം ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. 1945-ൽ ഒക്കിനാവയ്ക്കെതിരെ അമേരിക്ക ആംഫിബിയൻ ആക്രമണം നടത്തി. ചെറുതും വലുതുമായ 1500-ഓളം ജലനൗകകൾ ഇതിൽ പങ്കെടുത്തു. മൈനുകൾ തന്ത്രപരമായി മികച്ച ആയുധമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടൺ മെഡിറ്ററേനിയൻ സമുദ്രത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് മൈനുകൾ വിതറി. അച്ചുതണ്ട് ശക്തികളുടെ മുന്നേറ്റത്തിനു വൻനാശം വരുത്താൻ ഇത് കാരണമായി. സഖ്യസേനയുടെ നിരവധി കപ്പലുകളും മൈനുകൾവഴി തകർക്കപ്പെട്ടു. പസിഫിക് സമുദ്രത്തിൽ അമേരിക്കൻ വിമാനങ്ങളും മുങ്ങിക്കപ്പലുകളും നിരവധി മൈനുകൾ നിക്ഷേപിച്ചു. == പ്രധാന നാവിക ആയുധങ്ങൾ == ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന മികച്ച ആയുധങ്ങൾ ഇന്ന് നാവികസേനകൾക്കുണ്ട്. തോക്കുകൾ, മിസൈലുകൾ, ടോർപിഡോകൾ, മൈനുകൾ, ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ, ആന്റിസബ്മറൈൻ മോർട്ടാറുകൾ എന്നിവ നാവികസേന ഉപയോഗിക്കുന്ന വിവിധ ആയുധങ്ങളാണ്. ഓരോ ആയുധവും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ പ്രത്യേക പരിശീലനം ലഭിച്ച സൈനികർ ഉണ്ടായിരിക്കും. === തോക്കുകൾ === പഴയകാല പീരങ്കികളുടെ പിൻഗാമികളാണ് ആധുനിക നാവിക തോക്കുകൾ. ടൺകണക്കിനു ഭാരമുള്ള ഷെല്ലുകൾ മൈലുകൾക്കപ്പുറത്തേക്കു പായിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. അത്തരത്തിലുള്ള വിവിധയിനം തോക്കുകൾ നിലവിലുണ്ട്. തോക്കിന്റെ വലിപ്പം നിർണയിക്കുന്നത് ഉപയോഗിക്കുന്ന ഷെല്ലിന്റെ വ്യാസത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. ലൈറ്റ് ഗണ്ണുകൾ അഥവാ ആന്റി-എയർക്രാഫ്റ്റ് ഗണ്ണുകൾ വിമാനങ്ങളെ വെടിവച്ചിടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഹെവി ഗണ്ണുകളാണ് കപ്പലുകൾക്കുനേരെ നിറയൊഴിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മീഡിയം ഗണ്ണുകൾ വിമാനങ്ങൾക്കുനേരെയും കപ്പലുകൾക്കുനേരെയും വെടിയുതിർക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇരുട്ടിലും പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയിൽപ്പോലും ഇത്തരം തോക്കുകൾ ഫലപ്രദമായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. റഡാറും ഉപഗ്രഹസംവിധാനവും ഉപയോഗിച്ച് ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർഥ സ്ഥാനവും ദൂരവും നിർണയിക്കുകയും കപ്പലുകളിലെ കംപ്യൂട്ടർ സംവിധാനങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഏതു തോക്ക് പ്രവർത്തിപ്പിക്കണമെന്ന് സൈനികർ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. === മിസൈലുകൾ === നാവികസേനയുടെ ഏറ്റവും പ്രബലമായ ആയുധമാണ് മിസൈലുകൾ. ഉപരിതല കപ്പലുകളിൽനിന്നും മുങ്ങിക്കപ്പലുകളിൽനിന്നും വിമാനങ്ങളിൽനിന്നും വിവിധതരം മിസൈലുകളെ വിക്ഷേപിക്കുവാൻ കഴിയും. വലിയ അളവിൽ സ്ഫോടക വസ്തുക്കളെ വഹിക്കുന്ന ഇവയുടെ സഞ്ചാരത്തെ വിദൂരസ്ഥലത്തിരുന്നു നിയന്ത്രിക്കാനാകും. എയർ-ടു-എയർ, എയർ-ടു-സർഫസ്, സർഫസ്-ടു-സർഫസ് എന്നിങ്ങനെ മിസൈലുകളെ പൊതുവിൽ വർഗീകരിക്കാൻ കഴിയും. === ടോർപിഡോകൾ === മുങ്ങിക്കപ്പലുകൾ, മറ്റ് ഉപരിതലക്കപ്പലുകൾ എന്നിവയെ നശിപ്പിക്കാൻ ഇവയ്ക്കു കഴിയും. എയർക്രാഫ്റ്റുകളും ഹെലികോപ്റ്ററുകളും കപ്പലുകളും ടോർപിഡോകളെ വിക്ഷേപിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാം. മിസൈലുകളോടു സാമ്യമുള്ള ഇവയ്ക്കു ജലത്തിനടിയിലൂടെ അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയും. ജലത്തിനടിയിൽവച്ച് ലക്ഷ്യവുമായി കൂട്ടിയിടിക്കുന്ന ഇത് ലക്ഷ്യത്തിൽ ഒരു ദ്വാരം വീഴ്ത്തുന്നു. ശത്രുവിന്റെ കപ്പൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന കാന്തമണ്ഡലം, ഒച്ച (noise), കമ്പനം എന്നിവയെയാണ് ഒരു ടോർപിഡോ അന്വേഷിക്കുന്നത്. സോണാർ സംവിധാനങ്ങൾ ടോർപിഡോകളുടെ സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. === ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകളും ആന്റി സബ്മറൈൻ മോർട്ടാറുകളും === ജലത്തിനടിയിൽവച്ചു പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ബോംബുകളാണ് ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ. ജലത്തിനടിയിലുള്ള ഒരു മുങ്ങിക്കപ്പലിനു മുകളിൽ ഇവയെ നിക്ഷേപിക്കുകയാണ് സാധാരണ ചെയ്യാറുള്ളത്. ഡെപ്ത്ത് ചാർജറുകൾ പ്രയോഗിക്കാൻ മുങ്ങിക്കപ്പലിന്റെ നേരെ മുകളിൽ എത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഈ പ്രശ്നം ദൂരീകരിക്കുന്ന ബോംബുകളാണ് ആന്റി സബ്മറൈൻ മോർട്ടാറുകൾ. ഒരു പ്രത്യേക അകലത്തുനിന്ന് ഇവയെ പ്രയോഗിക്കാനാകും. സ്ക്വിഡുകൾ, ലിംബോസ് (Limbos) എന്നിവ വിവിധയിനം മോർട്ടാറുകളാണ്. മോർട്ടാറുകൾ പ്രയോഗിക്കാനുള്ള ബാരലുകൾ കപ്പലുകളുടെ അണിയത്തിനടുത്താണ് പൊതുവേ ഘടിപ്പിക്കാറുള്ളത്. === മൈനുകൾ === വിമാനങ്ങളിൽനിന്നോ കപ്പലുകളിൽനിന്നോ മുങ്ങിക്കപ്പലുകളിൽനിന്നോ കടലിൽ നിക്ഷേപിക്കാവുന്നവയാണ് നാവികമൈനുകൾ. 'മൈൻ ലെയിങ്' എന്നാണ് മൈനുകൾ നിക്ഷേപിക്കുന്ന പ്രക്രിയയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കടലിൽ അതിർത്തിയിലുടനീളം ഇവ വിതറുകയാണു പതിവ്. ഇതുവഴി ശത്രുക്കളുടെ കടന്നുവരവ് തടയാനാകുന്നു. ജലനൗകകൾ സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു ആദ്യകാല മൈനുകൾ. സമുദ്രോപരിതലത്തിൽനിന്ന് അല്പം താഴെ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന രീതിയിലായിരുന്നു ഇവ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നത്. ആധുനിക മൈനുകൾ സമുദ്രത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലാണ് സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ശബ്ദതരംഗത്തിന്റെയോ കാന്തികമണ്ഡലത്തിന്റെയോ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്നു. നൌകകൾ കടന്നുപോകുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന ജലത്തിലെ മർദവ്യതിയാനത്തിന്റെ ഫലമായി പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന മൈനുകളും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. മുങ്ങൽവിദഗ്ദ്ധർ ശത്രുവിന്റെ കപ്പലിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്ന ലിംബെറ്റ് മൈനുകളും നിലവിലുണ്ട്. ഒരു നിർദിഷ്ട സമയത്തിനുശേഷമോ കപ്പൽ നിർദിഷ്ട ദൂരം പിന്നിട്ടശേഷമോ ഇവ പൊട്ടിത്തെറിക്കും. മൈനുകളെ നീക്കംചെയ്യാൻ പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മൈൻവാരിക്കപ്പലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ മൈൻവാരി വിമാനങ്ങളും ഹെലികോപ്റ്ററുകളും നിലവിലുണ്ട്. === ഹ്യൂമൻ ടോർപിഡോ === രണ്ട് മുങ്ങൽവിദഗ്ദ്ധർക്കു സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രത്യേക സംവിധാനമാണിത്. രാത്രികാലങ്ങളിലാണ് ഇവ പ്രയോഗിക്കുന്നത്. യാത്രികർ ഈ ടോർപിഡോയെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തു നിക്ഷേപിച്ചശേഷം തിരിച്ചുപോരുകയും ഒരു നിർദിഷ്ട സമയത്തിനുശേഷം ഇത് പൊട്ടിത്തെറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രണ്ടാം ലോകയുദ്ധകാലത്ത് ഇറ്റലിയാണ് ഇത് ആദ്യമായി നിർമിച്ചത്. ഇന്ന് മിക്ക സേനകളിലും ഇത്തരം ആയുധങ്ങളുണ്ട്. ജി.പി.എസ്. മോഡുലേറ്റഡ് അൾട്രാ സൗണ്ട് സംവിധാനങ്ങളുള്ളവയാണ് ആധുനിക ഹ്യൂമൻ ടോർപിഡോകൾ. ബ്രിട്ടിഷ് നാവികസേന 'ചാരിയട്ട്' (Chariot) എന്നാണ് ഇതിനെ വിളിക്കുന്നത്. {{സർവ്വവിജ്ഞാനകോശം}} [[Category:സേനകൾ]] k9urv4hmlsuyt6o34h8rle3hwt0uj4g 0 144984 4620465 4618090 2026-05-20T03:13:59Z Asifalinair 206364 Updated information 4620465 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 12 | name = ധർമ്മടം | image = | caption = | existence = 2011 | reserved = | electorate = 193486 (2021) | current mla = [[പിണറായി വിജയൻ]] | party = [[സി.പി.എം.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] | self governed segments = }} <mapframe text="ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q16133991,Q2568397,Q20580197,Q13109827,Q20582951,Q16134940,Q20582951,Q16138033,Q13110901"}</mapframe> [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] എട്ടു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് '''ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[എടക്കാട് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട് ബോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]], [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]], [[ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരളശ്ശേരി]], [[തലശ്ശേരി ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|തലശ്ശേരി ബ്ലോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴപ്പിലങ്ങാട്]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അഞ്ചരക്കണ്ടി]] എന്നിവയാണ് ഈ പഞ്ചായത്തുകൾ. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ നേരത്തെ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[എടക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എടക്കാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] ഭാഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു<ref name="vol1">[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]</ref>. 2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നത്<ref name="vol1"/>. 2016 മുതൽ [[പിണറായി വിജയൻ]] നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.മണ്ഡലത്തിൻറെ ആകെ വിസ്തൃതി 129.8 ച.കീ.മി. ആണ്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം മണ്ഡലത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 2,32,260 ഉം [[ജനസാന്ദ്രത]] 1790 ഉം [[സാക്ഷരത|സാക്ഷരതാനിരക്ക്‌]] 97.09 ഉം ആണ്.<ref>ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം വികസന രേഖ-2017, പേജ് 13</ref> മണ്ഡലത്തിൻറെ അതിരുകൾ, കിഴക്ക് [[മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മട്ടന്നൂർ]], [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] എന്നീ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] വടക്ക് [[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] തെക്ക് [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] ആണ്. മണ്ഡലത്തിൻറെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുകൂടെ റെയിൽവേ ലൈനും സമാന്തരമായി നാഷണൽ ഹൈവേ 66 ഉം കടന്നുപോകുന്നു. അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തലശ്ശേരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ്. ==ഉൾപ്പെടുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ== ധർമ്മടം നിയമസഭ മണ്ഡലം താഴെപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്:<ref>{{cite web |url = http://www.ceo.kerala.gov.in/kannur.html |website = www.ceo.kerala.gov.in |title = കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ നിയമസഭ മണ്ഡലങ്ങളിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ }}</ref> {|class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-hash" ! width="100px" | പേര് ! width="130px" | പദവി ([[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]/[[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]) ! width="100px" | [[താലൂക്ക്]] |- | [[അഞ്ചരക്കണ്ടി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[പെരളശ്ശേരി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ധർമ്മടം]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[പിണറായി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |} ==നിയമസഭാംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക== {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ സഭ !അംഗം !colspan="2"|പാർട്ടി !കാലാവധി |- | [[2011 Kerala Legislative Assembly election|2011]] | 13-ാം | [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | {{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)|rowspan=4}} | 2011 – 2016 |- | [[2016 Kerala Legislative Assembly election|2016]] | 14-ാം | rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]] | 2016 - 2021 |- | [[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]] | 15-ാം | 2021 – 2026 |- |[[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]] | 16-ാം | 2026 – തുടരുന്നു |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !! പോളിംഗ് !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! മറ്റു പ്രധാന എതിരാളികൾ |- |2011||163674 ||136351 || [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]||[[സി.പി.എം.]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്]])||72354|| [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]* (1‌), [[യു.ഡി.എഫ്]]||57192|| സി.പി. സംഗീത, (ബി.ജെ.പി), 4,963 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2016||182266||152243|| rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]]|| rowspan="3" |[[സി.പി.എം]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||87329||[[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]|| rowspan="3" |[[കോൺഗ്രസ്]] ([[യു.ഡി.എഫ്]])||50424|| മോഹനൻ മാനതേരി, (ബി.ജെ.പി), 12,763 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2021<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/012.pdf</ref>||193486||160247||95522||[[സി. രഘുനാഥൻ]]||45399||[[സി.കെ. പദ്മനാഭൻ]], (ബി.ജെ.പി) 14,623 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- |2026 | |171659 |85614 |വി.പി. അബ്ദുൾ റഷീദ് |66367 |കെ.രഞ്ജിത്ത് ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) 18,555 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |} *(1)പത്രിക സമർപ്പിക്കാനുള്ള സമയത്തിന് മുൻപ് കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റിന്റെ അംഗീകാരമുള്ള കത്ത് ലഭിക്കാത്തതുകൊണ്ട് [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായാണ് പത്രിക സമർപ്പിച്ചത്. == ഇതും കാണുക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} i8ne2oq7i1hcbwqpt1joae344o6q5lb 4620466 4620465 2026-05-20T03:16:38Z Asifalinair 206364 4620466 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 12 | name = ധർമ്മടം | image =Pinarayi Vijayan.jpg | caption = | existence = 2011 | reserved = | electorate = 193486 (2021) | current mla = [[പിണറായി വിജയൻ]] | party = [[സി.പി.എം.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] | self governed segments = }} <mapframe text="ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q16133991,Q2568397,Q20580197,Q13109827,Q20582951,Q16134940,Q20582951,Q16138033,Q13110901"}</mapframe> [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] എട്ടു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് '''ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[എടക്കാട് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട് ബോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]], [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]], [[ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരളശ്ശേരി]], [[തലശ്ശേരി ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|തലശ്ശേരി ബ്ലോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴപ്പിലങ്ങാട്]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അഞ്ചരക്കണ്ടി]] എന്നിവയാണ് ഈ പഞ്ചായത്തുകൾ. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ നേരത്തെ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[എടക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എടക്കാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] ഭാഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു<ref name="vol1">[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]</ref>. 2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നത്<ref name="vol1"/>. 2016 മുതൽ [[പിണറായി വിജയൻ]] നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.മണ്ഡലത്തിൻറെ ആകെ വിസ്തൃതി 129.8 ച.കീ.മി. ആണ്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം മണ്ഡലത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 2,32,260 ഉം [[ജനസാന്ദ്രത]] 1790 ഉം [[സാക്ഷരത|സാക്ഷരതാനിരക്ക്‌]] 97.09 ഉം ആണ്.<ref>ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം വികസന രേഖ-2017, പേജ് 13</ref> മണ്ഡലത്തിൻറെ അതിരുകൾ, കിഴക്ക് [[മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മട്ടന്നൂർ]], [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] എന്നീ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] വടക്ക് [[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] തെക്ക് [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] ആണ്. മണ്ഡലത്തിൻറെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുകൂടെ റെയിൽവേ ലൈനും സമാന്തരമായി നാഷണൽ ഹൈവേ 66 ഉം കടന്നുപോകുന്നു. അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തലശ്ശേരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ്. ==ഉൾപ്പെടുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ== ധർമ്മടം നിയമസഭ മണ്ഡലം താഴെപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്:<ref>{{cite web |url = http://www.ceo.kerala.gov.in/kannur.html |website = www.ceo.kerala.gov.in |title = കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ നിയമസഭ മണ്ഡലങ്ങളിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ }}</ref> {|class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-hash" ! width="100px" | പേര് ! width="130px" | പദവി ([[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]/[[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]) ! width="100px" | [[താലൂക്ക്]] |- | [[അഞ്ചരക്കണ്ടി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[പെരളശ്ശേരി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ധർമ്മടം]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[പിണറായി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |} ==നിയമസഭാംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക== {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ സഭ !അംഗം !colspan="2"|പാർട്ടി !കാലാവധി |- | [[2011 Kerala Legislative Assembly election|2011]] | 13-ാം | [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | {{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)|rowspan=4}} | 2011 – 2016 |- | [[2016 Kerala Legislative Assembly election|2016]] | 14-ാം | rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]] | 2016 - 2021 |- | [[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]] | 15-ാം | 2021 – 2026 |- |[[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]] | 16-ാം | 2026 – തുടരുന്നു |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !! പോളിംഗ് !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! മറ്റു പ്രധാന എതിരാളികൾ |- |2011||163674 ||136351 || [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]||[[സി.പി.എം.]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്]])||72354|| [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]* (1‌), [[യു.ഡി.എഫ്]]||57192|| സി.പി. സംഗീത, (ബി.ജെ.പി), 4,963 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2016||182266||152243|| rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]]|| rowspan="3" |[[സി.പി.എം]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||87329||[[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]|| rowspan="3" |[[കോൺഗ്രസ്]] ([[യു.ഡി.എഫ്]])||50424|| മോഹനൻ മാനതേരി, (ബി.ജെ.പി), 12,763 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2021<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/012.pdf</ref>||193486||160247||95522||[[സി. രഘുനാഥൻ]]||45399||[[സി.കെ. പദ്മനാഭൻ]], (ബി.ജെ.പി) 14,623 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- |2026 | |171659 |85614 |വി.പി. അബ്ദുൾ റഷീദ് |66367 |കെ.രഞ്ജിത്ത് ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) 18,555 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |} *(1)പത്രിക സമർപ്പിക്കാനുള്ള സമയത്തിന് മുൻപ് കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റിന്റെ അംഗീകാരമുള്ള കത്ത് ലഭിക്കാത്തതുകൊണ്ട് [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായാണ് പത്രിക സമർപ്പിച്ചത്. == ഇതും കാണുക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 20epp7xfzrx25vjxzq2o6gxfeoktaqw 4620467 4620466 2026-05-20T03:18:14Z Asifalinair 206364 4620467 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 12 | name = ധർമ്മടം | image =Pinarayi Vijayan.jpg | caption = | existence = 2011 | reserved = | electorate = 193486 (2021) | current mla = [[പിണറായി വിജയൻ]] | party = [[സി.പി.എം.]] | front = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] | self governed segments = |first member=[[കെ.കെ. നാരായണൻ]] (സി.പി.ഐ.എം)}} <mapframe text="ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q16133991,Q2568397,Q20580197,Q13109827,Q20582951,Q16134940,Q20582951,Q16138033,Q13110901"}</mapframe> [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] എട്ടു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ് '''ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[എടക്കാട് ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|എടക്കാട് ബോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]], [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]], [[ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരളശ്ശേരി]], [[തലശ്ശേരി ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|തലശ്ശേരി ബ്ലോക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം]], [[പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിണറായി]], [[മുഴപ്പിലങ്ങാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുഴപ്പിലങ്ങാട്]], [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അഞ്ചരക്കണ്ടി]] എന്നിവയാണ് ഈ പഞ്ചായത്തുകൾ. ഈ പ്രദേശങ്ങൾ നേരത്തെ നിലവിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന [[എടക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എടക്കാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും]] ഭാഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു<ref name="vol1">[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 719]</ref>. 2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെയാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നത്<ref name="vol1"/>. 2016 മുതൽ [[പിണറായി വിജയൻ]] നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.മണ്ഡലത്തിൻറെ ആകെ വിസ്തൃതി 129.8 ച.കീ.മി. ആണ്. 2011 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം മണ്ഡലത്തിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ 2,32,260 ഉം [[ജനസാന്ദ്രത]] 1790 ഉം [[സാക്ഷരത|സാക്ഷരതാനിരക്ക്‌]] 97.09 ഉം ആണ്.<ref>ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം വികസന രേഖ-2017, പേജ് 13</ref> മണ്ഡലത്തിൻറെ അതിരുകൾ, കിഴക്ക് [[മട്ടന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|മട്ടന്നൂർ]], [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] എന്നീ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളും പടിഞ്ഞാറ് [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലും]] വടക്ക് [[കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കണ്ണൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] തെക്ക് [[തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|തലശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലവും]] ആണ്. മണ്ഡലത്തിൻറെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്തുകൂടെ റെയിൽവേ ലൈനും സമാന്തരമായി നാഷണൽ ഹൈവേ 66 ഉം കടന്നുപോകുന്നു. അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ തലശ്ശേരി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ആണ്. ==ഉൾപ്പെടുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ== ധർമ്മടം നിയമസഭ മണ്ഡലം താഴെപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണ്:<ref>{{cite web |url = http://www.ceo.kerala.gov.in/kannur.html |website = www.ceo.kerala.gov.in |title = കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ നിയമസഭ മണ്ഡലങ്ങളിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ }}</ref> {|class="wikitable sortable static-row-numbers static-row-header-hash" ! width="100px" | പേര് ! width="130px" | പദവി ([[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]/[[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]) ! width="100px" | [[താലൂക്ക്]] |- | [[അഞ്ചരക്കണ്ടി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ചെമ്പിലോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്പിലോട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[കടമ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കടമ്പൂർ]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[പെരളശ്ശേരി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ]] |- | [[ധർമ്മടം]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[പിണറായി]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |- | [[വേങ്ങാട്‌ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വേങ്ങാട്]] | ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] |} ==നിയമസഭാംഗങ്ങളുടെ പട്ടിക== {| class="wikitable sortable" !തിരഞ്ഞെടുപ്പ് !നിയമ സഭ !അംഗം !colspan="2"|പാർട്ടി !കാലാവധി |- | [[2011 Kerala Legislative Assembly election|2011]] | 13-ാം | [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | {{Party name with color|Communist Party of India (Marxist)|rowspan=4}} | 2011 – 2016 |- | [[2016 Kerala Legislative Assembly election|2016]] | 14-ാം | rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]] | 2016 - 2021 |- | [[2021 Kerala Legislative Assembly election|2021]] | 15-ാം | 2021 – 2026 |- |[[2026 Kerala Legislative Assembly election|2026]] | 16-ാം | 2026 – തുടരുന്നു |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-04-16 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !! പോളിംഗ് !! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! മറ്റു പ്രധാന എതിരാളികൾ |- |2011||163674 ||136351 || [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]||[[സി.പി.എം.]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്]])||72354|| [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]* (1‌), [[യു.ഡി.എഫ്]]||57192|| സി.പി. സംഗീത, (ബി.ജെ.പി), 4,963 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2016||182266||152243|| rowspan="3" |[[പിണറായി വിജയൻ]]|| rowspan="3" |[[സി.പി.എം]] ([[എൽ.ഡി.എഫ്.]])||87329||[[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]|| rowspan="3" |[[കോൺഗ്രസ്]] ([[യു.ഡി.എഫ്]])||50424|| മോഹനൻ മാനതേരി, (ബി.ജെ.പി), 12,763 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- | 2021<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/012.pdf</ref>||193486||160247||95522||[[സി. രഘുനാഥൻ]]||45399||[[സി.കെ. പദ്മനാഭൻ]], (ബി.ജെ.പി) 14,623 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |- |2026 | |171659 |85614 |വി.പി. അബ്ദുൾ റഷീദ് |66367 |കെ.രഞ്ജിത്ത് ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) 18,555 വോട്ടുകൾ ലഭിച്ചു. |} *(1)പത്രിക സമർപ്പിക്കാനുള്ള സമയത്തിന് മുൻപ് കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റിന്റെ അംഗീകാരമുള്ള കത്ത് ലഭിക്കാത്തതുകൊണ്ട് [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയായാണ് പത്രിക സമർപ്പിച്ചത്. == ഇതും കാണുക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] == അവലംബങ്ങൾ == <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 8ta31splbs91fui1bqur8g7x0jwr7zl 0 145688 4620399 4598632 2026-05-19T18:00:50Z Asifalinair 206364 4620399 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകളും ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==പ്രതിനിധികൾ== * 2016 - തുടരുന്നു [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} alhk8utk5f7f789lc3fo5fn057efp8g 4620401 4620399 2026-05-19T18:02:19Z Asifalinair 206364 4620401 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==പ്രതിനിധികൾ== * 2016 - തുടരുന്നു [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 3kl56co8j5hj77637zze2sovbgj5jq7 4620403 4620401 2026-05-19T18:05:17Z Asifalinair 206364 /* മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ */ 4620403 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2016 - തുടരുന്നു [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} sk270n3rhuxply894mezdahltg99jjr 4620406 4620403 2026-05-19T18:07:11Z Asifalinair 206364 /* പ്രതിനിധികൾ */ 4620406 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 തുടരുന്നു, [[വി.മുരളീധരൻ]] (ബി.ജെ.പി) * 2021 - 2026 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2016 - 2021 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} g0rz3et4t04omup1mt1wv5e6kikerwy 4620407 4620406 2026-05-19T18:07:49Z Asifalinair 206364 4620407 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 തുടരുന്നു, [[വി. മുരളീധരൻ|വി.മുരളീധരൻ]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) * 2021 - 2026 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2016 - 2021 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 86a5reo3heabcskzvq2xo8559vsennl 4620410 4620407 2026-05-19T18:10:58Z Asifalinair 206364 Updated result 4620410 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 തുടരുന്നു, [[വി. മുരളീധരൻ|വി.മുരളീധരൻ]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) * 2021 - 2026 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2016 - 2021 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2026 |[[വി. മുരളീധരൻ]] |[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] |[[സി.പി.ഐ.എം]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 2xoaxrd87mmy0muno0lw0qs0gdwy36y 4620412 4620410 2026-05-19T18:16:13Z Asifalinair 206364 Updated result 4620412 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 തുടരുന്നു, [[വി. മുരളീധരൻ|വി.മുരളീധരൻ]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) * 2021 - 2026 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2016 - 2021 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |വർഷം||വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും||പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി ||പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- |2026 |[[വി. മുരളീധരൻ]] |[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] |[[സി.പി.ഐ.എം]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2026 | |131587 |[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] |46,564 |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എം.]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |46,136 |ടി.ശരത് ചന്ദ്ര പ്രസാദ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]] (37,183) |981 |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} d7rmscp7pdru06m1vgrwfyu0zhleara 4620415 4620412 2026-05-19T18:18:39Z Asifalinair 206364 4620415 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 132 | name = കഴക്കൂട്ടം | image =File:The Minister of State for External Affairs and Parliamentary Affairs, Shri V. Muraleedharan.jpg | caption = | existence = 1965 | reserved = | electorate = 194752 (2021) | current mla = [[വി. മുരളീധരൻ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = {{Party index link|National Democratic Alliance (India)}}</br> [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. ഈ മണ്ഡലത്തിൽ തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[കഴക്കൂട്ടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കഴക്കൂട്ടം]], [[ശ്രീകാര്യം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ശ്രീകാര്യം]] എന്നീ കോർപ്പറേഷൻ പ്രദേശങ്ങൾ ഇതേ താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയിലെ 1 മുതൽ 12 വരേയുള്ള വാർഡുകൾ, 14, 76,76,81 എന്നീ വാർഡുകളും ചേർന്നതാണ്. <mapframe width="300" height="300" text="കഴക്കൂട്ടം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="right"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111089 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിലെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ== {| class="wikitable" ! പേര് ! തരം ! താലൂക്ക് |- | [[കഴക്കൂട്ടം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[ശ്രീകാര്യം]] | തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷന്റെ ഭാഗം | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |- | [[തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷൻ]]യിലെ 1–12, 14, 76, 81 വാർഡുകൾ | കോർപ്പറേഷൻ വാർഡുകൾ | [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം]] |} ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 തുടരുന്നു, [[വി. മുരളീധരൻ|വി.മുരളീധരൻ]] ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) * 2021 - 2026 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2016 - 2021 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 2001-2016 [[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]](2001-2006), [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (2006-2016) * 1996-2001 [[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] * 1991-1996 [[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]] == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ |'''വർഷം'''||'''വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി'''||'''പാർട്ടിയും മുന്നണിയും'''||'''പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി'''||'''പാർട്ടിയും മുന്നണിയും''' |- |2026 |[[വി. മുരളീധരൻ]] |[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] |[[സി.പി.ഐ.എം]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |- |2021||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2016||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[വി. മുരളീധരൻ]]||[[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] |- |2011||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[സി. അജയകുമാർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2006||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]] ||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |2001||[[എം.എ. വാഹിദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1996||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]]|| [[സി.പി.ഐ.എം.]] [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||[[ഇ.എ. റഷീദ്]]||[[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] |- |1991||[[എം.വി. രാഘവൻ]]|| [[സി.എം.പി.]] [[യു.ഡി.എഫ്]]||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]]||[[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] |- |1977*(1)||[[എ.കെ. ആന്റണി]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] |||| |- |1977||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]]|| [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] ||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]]||[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] |- |} *(1) 1977-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[എ.കെ. ആന്റണി|എ.കെ. ആന്റണിക്ക്]] നിയമസഭാംഗമാകാനായി [[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]] രാജി വെച്ചതുമൂലമാണ് [[കഴക്കൂട്ടം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നത്. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-21 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||ലഭിക്കാത്ത/അസാധു വോട്ടുകൾ |- |2026 | |131587 |[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] |46,564 |[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എം.]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |46,136 |ടി.ശരത് ചന്ദ്ര പ്രസാദ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]] (37,183) |981 |- |2021<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-05-17 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122052/http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/132.pdf |url-status=dead }}</ref>||194752||139003||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||63690||[[ശോഭ സുരേന്ദ്രൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||40193||[[എസ്.എസ്. ലാൽ]]|| |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref>||181771||141435||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||50079||[[വി. മുരളീധരൻ]], [[ബി.ജെ.പി]], [[എൻ.ഡി.എ.]] ||42732||[[എം.എ. വാഹിദ്]]|| |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref>||163199||109520||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||50787||[[സി. അജയകുമാർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||48591|||| |- |2006<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||163199||109379||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51296||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||51081|||| |- |2001<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf</ref>||174313||112307||[[എം.എ. വാഹിദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||49917||[[ബിന്ദു ഉമ്മർ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||45624|||| |- |1996<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref>||168552||108413||[[കടകംപള്ളി സുരേന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||56425||[[ഇ.എ. റഷീദ്]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]] ||32368|||| |- |1991<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref>||155360||107932||[[എം.വി. രാഘവൻ]], [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||51243||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||50554|||| |- |1987<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref>||126140||92877||[[നബീസ ഉമ്മാൾ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി|സി.പി.എം. സ്വതന്ത്ര]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||45894||[[നാവായിക്കുളം റഷീദ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||32786|||| |- |1982<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref>||98546||70810||[[എം.എൻ. ഹസ്സൻ]], [[സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥി]]||35028||[[തോപ്പിൽ ധർമ്മരാജൻ]], [[സി.പി.എം.]] ||33835|||| |- |1980<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref>||101393||70553||[[എൻ.എം. ഹസ്സൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് (യു)]]||35739||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||32939|||| |- |1977<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref>||83464||63941||[[തലേക്കുന്നിൽ ബഷീർ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||37014||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)]] ||22637|||| |- |1970<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref>||82271||52576||[[പി. നീലകണ്ഠൻ]], [[സംയുക്ത സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]||23425||[[എ. എസ്സുദ്ദീൻ]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]] ||23314|||| |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||67464||50851||[[എം.എച്ച്. സാഹിബ്]], [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]||22008||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ||20694|||| |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||67927||51218||[[എൻ. ലക്ഷ്മണൻ വൈദ്യൻ]], [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]||17379||[[കെ.പി. അലിക്കുഞ്ഞ്]], [[സി.പി.എം.]] ||14011|||| |- |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 7a5spfdk6jt7p5loingmfrhig8ash7i 0 145691 4620376 4599126 2026-05-19T17:26:13Z Asifalinair 206364 Updated infobox 4620376 wikitext text/x-wiki {{PU|Nemam Assembly Constituency}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 135 | name = നേമം | image =File:Rajeev Chandrasekhar with PM Modi (cropped).jpg | caption =<small>നിലവിലെ നിയമസഭാംഗം രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ.</small> | existence = 1957 | reserved = |first member = [[എം. സദാശിവൻ]] | electorate = 192459 (2016) | current mla = [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബി.ജെ.പി.) | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=100px}} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ 37 മുതൽ 39 വരേയും 48 മുതൽ 58 വരേയും 61 മുതൽ 68 വരേയും വാർഡുകൾ അടങ്ങിയ നിയമസഭാമണ്ഡലമാണിത്. [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്‌ നേമം നിയമസഭാ നിയോജക മണ്ഡലം. <mapframe width="300" height="300" text="നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13113005 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-22 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും കിട്ടിയ വോട്ടും |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref> ||192459 ||1,42,882||[[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 67,813 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 59,142 || [[വി. സുരേന്ദ്രൻ പിള്ള]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], 13,860 |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref> ||172493 || 1,16,474 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,076 || [[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 43,661 || [[ചാരുപാറ രവി]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 20,248 |- |2006 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130723/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 179417 || 120017 || [[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 60,884 ||[[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,135 || മലയിൻകീഴ് രാധാകൃഷ്ണൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 6,705 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130836/http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 180006||122251||[[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 56,648 || [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,291 || [[എം.എസ്. കുമാർ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 16,872 |- |1996<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2006-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024202350/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |url-status=dead }}</ref>||168004||113317|| [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 51,139 || [[കെ. മോഹൻകുമാർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 47,543 || [[മടവൂർ സുരേഷ്]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 9,011 |- |1991<ref>http://www.keralaassembly.org/1991/1991137.html</ref>||151817||110078||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 47,036 || [[സ്റ്റാൻലി സത്യനേശൻ]] || [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 40,201 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,072 |- |1987<ref>http://www.keralaassembly.org/1987/1987137.html</ref>||126562||96010||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,748 || [[വി.എസ്. മഹേശ്വരൻ പിള്ള]] ||[[എൻ.ഡി.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 26,993 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,958 |- |1983{{Ref|ക|ക}}||98,156|||73,609|||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 39,597 || |[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 31,308 || കെ.എൻ.സുന്ദരേശൻ തമ്പി || |- |1982<ref>http://www.keralaassembly.org/1982/1982137.html</ref>||97114||71754||[[കെ. കരുണാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 36,007 || പി. ഫക്കീർ ഘാൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 32,659 || പൂന്തുറ സോമൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], 1622 |- |1980<ref>https://eci.gov.in/files/file/3754-kerala-1980/</ref>||97274||69198||[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 37589 || [[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (യു)]], 30312 || |- |1977<ref>https://eci.gov.in/files/file/3753-kerala-1977/</ref>||83724||64580||[[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 32063 || [[പള്ളിച്ചൽ സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 25142 || |- |1970<ref>https://eci.gov.in/files/file/3752-kerala-1970/</ref>||72352||50287||[[ജി. കുട്ടപ്പൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 29800 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17701 || |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||63695||45859||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 22800||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 19764 || |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||58674||40554||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17756||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 15043 || |- |1960<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf</ref>||61499||52372||[[പി. വിശ്വംഭരൻ]]|| [[പി.എസ്.പി.]], 28573||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 22918 || |- |1957<ref>www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf</ref> ||54076 ||42090 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 15998 || [[പി. വിശ്വഭരൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 14159 || || |- |} == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} 1982 ലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ [[കെ. കരുണാകരൻ]] [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തോടൊപ്പം]] [[മാള നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാള നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] മൽസരിച്ച് വിജയിച്ചു. മാള മണ്ഡലം നിലനിർത്തിയ കെ. കരുണാകരൻ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രാജി വെച്ചു. അതുമൂലം 1983 മാർച്ചിൽ [[നേമം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു. <ref> http://eci.nic.in/eci_main/eci_publications/books/genr/First%20Annual%20Report-83.pdf </ref> ==ഇതും കാണൂക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 6ji82eg4hu2pls1wskjb5ezvyabkqwz 4620387 4620376 2026-05-19T17:41:04Z Asifalinair 206364 Updated election results 4620387 wikitext text/x-wiki {{PU|Nemam Assembly Constituency}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 135 | name = നേമം | image =File:Rajeev Chandrasekhar with PM Modi (cropped).jpg | caption =<small>നിലവിലെ നിയമസഭാംഗം രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ.</small> | existence = 1957 | reserved = |first member = [[എം. സദാശിവൻ]] | electorate = 192459 (2016) | current mla = [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബി.ജെ.പി.) | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=100px}} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ 37 മുതൽ 39 വരേയും 48 മുതൽ 58 വരേയും 61 മുതൽ 68 വരേയും വാർഡുകൾ അടങ്ങിയ നിയമസഭാമണ്ഡലമാണിത്. [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്‌ നേമം നിയമസഭാ നിയോജക മണ്ഡലം. <mapframe width="300" height="300" text="നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13113005 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-22 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും കിട്ടിയ വോട്ടും |- |2026 |1,71,178 |1,40,355 |[[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]., 57,192 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]], 52,214 |[[കെ.എസ്. ശബരീനാഥൻ]] |[[കോൺഗ്രസ്സ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]], 29,730 |- |2021 |2,04,718 |1,46,354 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ എം]]., [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]. 55,837 |[[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[എൻ.ഡി.എ.]] 51,888 |[[കെ. മുരളീധരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]., 36,524 |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref> ||192459 ||1,42,882||[[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 67,813 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 59,142 || [[വി. സുരേന്ദ്രൻ പിള്ള]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], 13,860 |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref> ||172493 || 1,16,474 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,076 || [[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 43,661 || [[ചാരുപാറ രവി]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 20,248 |- |2006 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130723/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 179417 || 120017 || [[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 60,884 ||[[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,135 || മലയിൻകീഴ് രാധാകൃഷ്ണൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 6,705 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130836/http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 180006||122251||[[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 56,648 || [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,291 || [[എം.എസ്. കുമാർ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 16,872 |- |1996<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2006-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024202350/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |url-status=dead }}</ref>||168004||113317|| [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 51,139 || [[കെ. മോഹൻകുമാർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 47,543 || [[മടവൂർ സുരേഷ്]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 9,011 |- |1991<ref>http://www.keralaassembly.org/1991/1991137.html</ref>||151817||110078||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 47,036 || [[സ്റ്റാൻലി സത്യനേശൻ]] || [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 40,201 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,072 |- |1987<ref>http://www.keralaassembly.org/1987/1987137.html</ref>||126562||96010||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,748 || [[വി.എസ്. മഹേശ്വരൻ പിള്ള]] ||[[എൻ.ഡി.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 26,993 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,958 |- |1983{{Ref|ക|ക}}||98,156|||73,609|||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 39,597 || |[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 31,308 || കെ.എൻ.സുന്ദരേശൻ തമ്പി || |- |1982<ref>http://www.keralaassembly.org/1982/1982137.html</ref>||97114||71754||[[കെ. കരുണാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 36,007 || പി. ഫക്കീർ ഘാൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 32,659 || പൂന്തുറ സോമൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], 1622 |- |1980<ref>https://eci.gov.in/files/file/3754-kerala-1980/</ref>||97274||69198||[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 37589 || [[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (യു)]], 30312 || |- |1977<ref>https://eci.gov.in/files/file/3753-kerala-1977/</ref>||83724||64580||[[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 32063 || [[പള്ളിച്ചൽ സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 25142 || |- |1970<ref>https://eci.gov.in/files/file/3752-kerala-1970/</ref>||72352||50287||[[ജി. കുട്ടപ്പൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 29800 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17701 || |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||63695||45859||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 22800||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 19764 || |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||58674||40554||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17756||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 15043 || |- |1960<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf</ref>||61499||52372||[[പി. വിശ്വംഭരൻ]]|| [[പി.എസ്.പി.]], 28573||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 22918 || |- |1957<ref>www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf</ref> ||54076 ||42090 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 15998 || [[പി. വിശ്വഭരൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 14159 || || |- |} == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} 1982 ലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ [[കെ. കരുണാകരൻ]] [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തോടൊപ്പം]] [[മാള നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാള നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] മൽസരിച്ച് വിജയിച്ചു. മാള മണ്ഡലം നിലനിർത്തിയ കെ. കരുണാകരൻ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രാജി വെച്ചു. അതുമൂലം 1983 മാർച്ചിൽ [[നേമം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു. <ref> http://eci.nic.in/eci_main/eci_publications/books/genr/First%20Annual%20Report-83.pdf </ref> ==ഇതും കാണൂക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} blvg2zqw3kr5xtikm3tpmt91ia6u07b 4620389 4620387 2026-05-19T17:48:52Z Asifalinair 206364 /* മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങൾ */ Updated information 4620389 wikitext text/x-wiki {{PU|Nemam Assembly Constituency}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 135 | name = നേമം | image =File:Rajeev Chandrasekhar with PM Modi (cropped).jpg | caption =<small>നിലവിലെ നിയമസഭാംഗം രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ.</small> | existence = 1957 | reserved = |first member = [[എം. സദാശിവൻ]] | electorate = 192459 (2016) | current mla = [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | party = [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബി.ജെ.പി.) | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=100px}} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ 37 മുതൽ 39 വരേയും 48 മുതൽ 58 വരേയും 61 മുതൽ 68 വരേയും വാർഡുകൾ അടങ്ങിയ നിയമസഭാമണ്ഡലമാണിത്. [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്‌ നേമം നിയമസഭാ നിയോജക മണ്ഡലം. <mapframe width="300" height="300" text="നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13113005 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങൾ== [[തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ]]യിലെ 22 വാർഡുകൾ ചേർന്നതാണ് നേമം മണ്ഡലം. വാർഡുകൾ:<ref>{{Cite web |last=State Election Commission |first=Kerala |date=14 December 2025 |title=LSG Election Results 2025 |url=trend.kerala.nic.in |url-status=live}}</ref> # തിരുമല # തിരിക്കണ്ണാപുരം # പുന്നക്കാമുകൾ # പൂജപ്പുര # മുടവൻമുകൾ # എസ്റ്റേറ്റ് # നേമം # പൊന്നുമംഗലം # മേലാംകോട് # പാപ്പനംകോട് # കരമന # നെടുങ്കാട് # കാലടി # കരുമം # പുഞ്ചക്കരി # പൂങ്കുളം # വെള്ളാർ # തിരുവല്ലം # അമ്പലത്തറ # [[ആറ്റുകാൽ]] # കലിപ്പാൻകുളം # കമലേശ്വരം 2008-ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിന് ശേഷം മുൻ തിരുവനന്തപുരം ഈസ്റ്റ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-22 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും കിട്ടിയ വോട്ടും |- |2026 |1,71,178 |1,40,355 |[[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]., 57,192 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]], 52,214 |[[കെ.എസ്. ശബരീനാഥൻ]] |[[കോൺഗ്രസ്സ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]], 29,730 |- |2021 |2,04,718 |1,46,354 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ എം]]., [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]. 55,837 |[[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[എൻ.ഡി.എ.]] 51,888 |[[കെ. മുരളീധരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]., 36,524 |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref> ||192459 ||1,42,882||[[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 67,813 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 59,142 || [[വി. സുരേന്ദ്രൻ പിള്ള]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], 13,860 |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref> ||172493 || 1,16,474 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,076 || [[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 43,661 || [[ചാരുപാറ രവി]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 20,248 |- |2006 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130723/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 179417 || 120017 || [[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 60,884 ||[[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,135 || മലയിൻകീഴ് രാധാകൃഷ്ണൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 6,705 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130836/http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 180006||122251||[[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 56,648 || [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,291 || [[എം.എസ്. കുമാർ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 16,872 |- |1996<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2006-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024202350/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |url-status=dead }}</ref>||168004||113317|| [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 51,139 || [[കെ. മോഹൻകുമാർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 47,543 || [[മടവൂർ സുരേഷ്]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 9,011 |- |1991<ref>http://www.keralaassembly.org/1991/1991137.html</ref>||151817||110078||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 47,036 || [[സ്റ്റാൻലി സത്യനേശൻ]] || [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 40,201 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,072 |- |1987<ref>http://www.keralaassembly.org/1987/1987137.html</ref>||126562||96010||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,748 || [[വി.എസ്. മഹേശ്വരൻ പിള്ള]] ||[[എൻ.ഡി.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 26,993 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,958 |- |1983{{Ref|ക|ക}}||98,156|||73,609|||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 39,597 || |[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 31,308 || കെ.എൻ.സുന്ദരേശൻ തമ്പി || |- |1982<ref>http://www.keralaassembly.org/1982/1982137.html</ref>||97114||71754||[[കെ. കരുണാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 36,007 || പി. ഫക്കീർ ഘാൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 32,659 || പൂന്തുറ സോമൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], 1622 |- |1980<ref>https://eci.gov.in/files/file/3754-kerala-1980/</ref>||97274||69198||[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 37589 || [[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (യു)]], 30312 || |- |1977<ref>https://eci.gov.in/files/file/3753-kerala-1977/</ref>||83724||64580||[[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 32063 || [[പള്ളിച്ചൽ സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 25142 || |- |1970<ref>https://eci.gov.in/files/file/3752-kerala-1970/</ref>||72352||50287||[[ജി. കുട്ടപ്പൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 29800 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17701 || |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||63695||45859||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 22800||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 19764 || |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||58674||40554||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17756||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 15043 || |- |1960<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf</ref>||61499||52372||[[പി. വിശ്വംഭരൻ]]|| [[പി.എസ്.പി.]], 28573||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 22918 || |- |1957<ref>www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf</ref> ||54076 ||42090 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 15998 || [[പി. വിശ്വഭരൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 14159 || || |- |} == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} 1982 ലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ [[കെ. കരുണാകരൻ]] [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തോടൊപ്പം]] [[മാള നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാള നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] മൽസരിച്ച് വിജയിച്ചു. മാള മണ്ഡലം നിലനിർത്തിയ കെ. കരുണാകരൻ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രാജി വെച്ചു. അതുമൂലം 1983 മാർച്ചിൽ [[നേമം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു. <ref> http://eci.nic.in/eci_main/eci_publications/books/genr/First%20Annual%20Report-83.pdf </ref> ==ഇതും കാണൂക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} br1mygyh7wjm9b5b0t9h1c1dhdb4224 4620394 4620389 2026-05-19T17:53:39Z Asifalinair 206364 /* */ 4620394 wikitext text/x-wiki {{PU|Nemam Assembly Constituency}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 135 | name = നേമം | image =File:Rajeev Chandrasekhar with PM Modi (cropped).jpg | caption =<small>നിലവിലെ നിയമസഭാംഗം രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ.</small> | existence = 1957 | reserved = |first member = [[എം. സദാശിവൻ]] | electorate = 192459 (2016) | current mla = [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br>[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബി.ജെ.പി.) | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=100px}} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാന ജില്ലയായ [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ]] ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[തിരുവനന്തപുരം താലൂക്ക്|തിരുവനന്തപുരം താലൂക്കിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്ന തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ 37 മുതൽ 39 വരേയും 48 മുതൽ 58 വരേയും 61 മുതൽ 68 വരേയും വാർഡുകൾ അടങ്ങിയ നിയമസഭാമണ്ഡലമാണിത്. [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജക മണ്ഡലത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്‌ നേമം നിയമസഭാ നിയോജക മണ്ഡലം. <mapframe width="300" height="300" text="നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13113005 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങൾ== [[തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ]]യിലെ 22 വാർഡുകൾ ചേർന്നതാണ് നേമം മണ്ഡലം. വാർഡുകൾ:<ref>{{Cite web |last=State Election Commission |first=Kerala |date=14 December 2025 |title=LSG Election Results 2025 |url=trend.kerala.nic.in |url-status=live}}</ref> # തിരുമല # തിരിക്കണ്ണാപുരം # പുന്നക്കാമുകൾ # പൂജപ്പുര # മുടവൻമുകൾ # എസ്റ്റേറ്റ് # നേമം # പൊന്നുമംഗലം # മേലാംകോട് # പാപ്പനംകോട് # കരമന # നെടുങ്കാട് # കാലടി # കരുമം # പുഞ്ചക്കരി # പൂങ്കുളം # വെള്ളാർ # തിരുവല്ലം # അമ്പലത്തറ # [[ആറ്റുകാൽ]] # കലിപ്പാൻകുളം # കമലേശ്വരം 2008-ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണയത്തിന് ശേഷം മുൻ തിരുവനന്തപുരം ഈസ്റ്റ് നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-22 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം!!പോളിംഗ്!! വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും !! മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും, കിട്ടിയ വോട്ടും || രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി || പാർട്ടിയും മുന്നണിയും കിട്ടിയ വോട്ടും |- |2026 |1,71,178 |1,40,355 |[[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ സഖ്യം|എൻ.ഡി.എ]]., 57,192 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]], 52,214 |[[കെ.എസ്. ശബരീനാഥൻ]] |[[കോൺഗ്രസ്സ്]], [[യു.ഡി.എഫ്]], 29,730 |- |2021 |2,04,718 |1,46,354 |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]] |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ എം]]., [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]]. 55,837 |[[കുമ്മനം രാജശേഖരൻ]] |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]., [[എൻ.ഡി.എ.]] 51,888 |[[കെ. മുരളീധരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]], [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്]]., 36,524 |- |2016<ref>https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016/</ref> ||192459 ||1,42,882||[[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 67,813 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 59,142 || [[വി. സുരേന്ദ്രൻ പിള്ള]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], 13,860 |- |2011<ref>https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011/</ref> ||172493 || 1,16,474 || [[വി. ശിവൻകുട്ടി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,076 || [[ഒ. രാജഗോപാൽ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 43,661 || [[ചാരുപാറ രവി]] || [[ജനതാദൾ (യുനൈറ്റഡ്)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 20,248 |- |2006 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130723/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 179417 || 120017 || [[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 60,884 ||[[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 50,135 || മലയിൻകീഴ് രാധാകൃഷ്ണൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]], 6,705 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130836/http://www.keralaassembly.org/2001/poll01.php4?year=2001&no=137 |url-status=dead }}</ref> || 180006||122251||[[എൻ. ശക്തൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 56,648 || [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,291 || [[എം.എസ്. കുമാർ]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 16,872 |- |1996<ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2011-03-25 |archive-date=2006-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024202350/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=137 |url-status=dead }}</ref>||168004||113317|| [[വേങ്ങാനൂർ പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 51,139 || [[കെ. മോഹൻകുമാർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 47,543 || [[മടവൂർ സുരേഷ്]] || [[ബി.ജെ.പി.]], 9,011 |- |1991<ref>http://www.keralaassembly.org/1991/1991137.html</ref>||151817||110078||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] 47,036 || [[സ്റ്റാൻലി സത്യനേശൻ]] || [[സി.എം.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 40,201 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,072 |- |1987<ref>http://www.keralaassembly.org/1987/1987137.html</ref>||126562||96010||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 47,748 || [[വി.എസ്. മഹേശ്വരൻ പിള്ള]] ||[[എൻ.ഡി.പി.]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 26,993 || പി. അശോക് കുമാർ || [[ബി.ജെ.പി.]], 17,958 |- |1983{{Ref|ക|ക}}||98,156|||73,609|||[[വി.ജെ. തങ്കപ്പൻ]] || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 39,597 || |[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 31,308 || കെ.എൻ.സുന്ദരേശൻ തമ്പി || |- |1982<ref>http://www.keralaassembly.org/1982/1982137.html</ref>||97114||71754||[[കെ. കരുണാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]], 36,007 || പി. ഫക്കീർ ഘാൻ || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]], 32,659 || പൂന്തുറ സോമൻ || [[ബി.ജെ.പി.]], 1622 |- |1980<ref>https://eci.gov.in/files/file/3754-kerala-1980/</ref>||97274||69198||[[ഇ. രമേശൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 37589 || [[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (യു)]], 30312 || |- |1977<ref>https://eci.gov.in/files/file/3753-kerala-1977/</ref>||83724||64580||[[എസ്. വരദരാജൻ നായർ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]] 32063 || [[പള്ളിച്ചൽ സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 25142 || |- |1970<ref>https://eci.gov.in/files/file/3752-kerala-1970/</ref>||72352||50287||[[ജി. കുട്ടപ്പൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 29800 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17701 || |- |1967<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref>||63695||45859||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 22800||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 19764 || |- |1965<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1965_ST_REP.pdf</ref>||58674||40554||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], 17756||[[പി. നാരായണൻ നായർ]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], 15043 || |- |1960<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf</ref>||61499||52372||[[പി. വിശ്വംഭരൻ]]|| [[പി.എസ്.പി.]], 28573||[[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 22918 || |- |1957<ref>www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf</ref> ||54076 ||42090 || [[എം. സദാശിവൻ]] || [[സി.പി.ഐ.]], 15998 || [[പി. വിശ്വഭരൻ]] || [[പി.എസ്.പി.]], 14159 || || |- |} == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} 1982 ലെ നിയമസഭാതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]]യുടെ [[കെ. കരുണാകരൻ]] [[നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലം|നേമം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തോടൊപ്പം]] [[മാള നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാള നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിലും]] മൽസരിച്ച് വിജയിച്ചു. മാള മണ്ഡലം നിലനിർത്തിയ കെ. കരുണാകരൻ നേമം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് രാജി വെച്ചു. അതുമൂലം 1983 മാർച്ചിൽ [[നേമം ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] നടന്നു. <ref> http://eci.nic.in/eci_main/eci_publications/books/genr/First%20Annual%20Report-83.pdf </ref> ==ഇതും കാണൂക == * [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങളുടെ പട്ടിക]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 309uezvmdr0wfsworaumzfciya61qxb 0 145955 4620424 4596628 2026-05-19T18:31:08Z Asifalinair 206364 Updated infobox 4620424 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 126 | name = ചാത്തന്നൂർ | image = File:B-B-Gopakumar-BJP.jpg | caption = <small>ചാത്തന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിലവിലെ അംഗം ശ്രീ. ബി.ബി. ഗോപകുമാർ</small> | existence = 1965 | reserved = | electorate = 185271 (2021) | current mla = [[ബി. ബി. ഗോപകുമാർ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[പരവൂർ നഗരസഭ]], കൊല്ലം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ആദിച്ചനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആദിച്ചനല്ലൂർ]], [[ചാത്തന്നൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചാത്തന്നൂർ]], [[ചിറക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കര]], [[പൂതക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂതക്കുളം]], [[കല്ലുവാതുക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കല്ല്ലുവാതുക്കൽ]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]] കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിലെ [[പൂയപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂയപ്പള്ളി]] പഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-10-12 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005180821/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |url-status=dead }}</ref> <mapframe width="300" height="300" text="ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111908 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==ചരിത്രം== മുമ്പ് പരവൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലം 1957-ൽ താൽക്കാലികമായി വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലവുമായി ലയിപ്പിച്ചു. ലയനത്തെത്തുടർന്ന്, 1957-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും 1960-ലെ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലം രണ്ടംഗ മണ്ഡലമായി മാറി. പിന്നീട് 1967-ൽ, വർക്കലയിൽ നിന്ന് പുതിയ മണ്ഡലം രൂപീകരിച്ച് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/SR_KeyHighLights/SE_1957/StatRep_Kerala_1957.pdf |title=Assembly Election of Kerala - 1957 |publisher=Elections.in |access-date=2018-04-09}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |title=Interim Elections to the Kerala Assembly – 1960 |publisher=Government of Kerala |access-date=2018-04-09 |archive-date=13 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813170730/https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |url-status=dead }}</ref> ==പ്രതിനിധികൾ== * 2011 - തുടരുന്നു [[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]] * 2006 - 2011, [[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ |- |2021 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/126.pdf</ref>||185271||137816||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59296||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||42090 |- |2016 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/126.pdf</ref>||178941||133209||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||67606||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||33199 |- |2011 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/126.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>||160019||114305||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||60187||[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||47598 |- |2006 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||160650||104531||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59379||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||36199 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-05-06 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606091619/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||160402||112215||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1996 <ref>{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-01-01 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606103303/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||155086||109681||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1991 <ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-29 |archive-date=2024-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729051137/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||147686||108023||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53755||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||49244 |- |1987 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref> ||122914||96428||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||46501||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44045 |- |1982 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref> ||95013||71169||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]] ||37811||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]]||32009 |- |1980 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref> ||95044||68150||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ||34037||[[വി. വാസുപിള്ള]] [[ജനതാ പാർട്ടി]]||28670 |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} sjwecst3z698ha8icjr6b2f1d4vjni6 4620426 4620424 2026-05-19T18:34:48Z Asifalinair 206364 Updated result 4620426 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 126 | name = ചാത്തന്നൂർ | image = File:B-B-Gopakumar-BJP.jpg | caption = <small>ചാത്തന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിലവിലെ അംഗം ശ്രീ. ബി.ബി. ഗോപകുമാർ</small> | existence = 1965 | reserved = | electorate = 185271 (2021) | current mla = [[ബി. ബി. ഗോപകുമാർ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[പരവൂർ നഗരസഭ]], കൊല്ലം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ആദിച്ചനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആദിച്ചനല്ലൂർ]], [[ചാത്തന്നൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചാത്തന്നൂർ]], [[ചിറക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കര]], [[പൂതക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂതക്കുളം]], [[കല്ലുവാതുക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കല്ല്ലുവാതുക്കൽ]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]] കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിലെ [[പൂയപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂയപ്പള്ളി]] പഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-10-12 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005180821/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |url-status=dead }}</ref> <mapframe width="300" height="300" text="ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111908 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==ചരിത്രം== മുമ്പ് പരവൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലം 1957-ൽ താൽക്കാലികമായി വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലവുമായി ലയിപ്പിച്ചു. ലയനത്തെത്തുടർന്ന്, 1957-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും 1960-ലെ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലം രണ്ടംഗ മണ്ഡലമായി മാറി. പിന്നീട് 1967-ൽ, വർക്കലയിൽ നിന്ന് പുതിയ മണ്ഡലം രൂപീകരിച്ച് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/SR_KeyHighLights/SE_1957/StatRep_Kerala_1957.pdf |title=Assembly Election of Kerala - 1957 |publisher=Elections.in |access-date=2018-04-09}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |title=Interim Elections to the Kerala Assembly – 1960 |publisher=Government of Kerala |access-date=2018-04-09 |archive-date=13 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813170730/https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |url-status=dead }}</ref> ==പ്രതിനിധികൾ== * 2011 - തുടരുന്നു [[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]] * 2006 - 2011, [[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ |- |2026 | |1,36,507 |[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]] |51,923 |ആർ.രാജേന്ദ്രൻ, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |47,525 |- |2021 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/126.pdf</ref>||185271||137816||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59296||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||42090 |- |2016 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/126.pdf</ref>||178941||133209||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||67606||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||33199 |- |2011 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/126.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>||160019||114305||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||60187||[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||47598 |- |2006 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||160650||104531||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59379||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||36199 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-05-06 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606091619/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||160402||112215||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1996 <ref>{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-01-01 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606103303/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||155086||109681||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1991 <ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-29 |archive-date=2024-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729051137/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||147686||108023||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53755||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||49244 |- |1987 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref> ||122914||96428||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||46501||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44045 |- |1982 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref> ||95013||71169||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]] ||37811||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]]||32009 |- |1980 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref> ||95044||68150||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ||34037||[[വി. വാസുപിള്ള]] [[ജനതാ പാർട്ടി]]||28670 |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 78ino5udmgutapa71jus9u6wkmp9vjg 4620430 4620426 2026-05-19T18:38:55Z Asifalinair 206364 4620430 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 126 | name = ചാത്തന്നൂർ | image = File:B-B-Gopakumar-BJP.jpg | caption = <small>ചാത്തന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന നിലവിലെ അംഗം ശ്രീ. ബി.ബി. ഗോപകുമാർ</small> | existence = 1965 | reserved = | electorate = 185271 (2021) | current mla = [[ബി. ബി. ഗോപകുമാർ]] | party = {{Party index link|Bharatiya Janata Party}}</br> [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] | front = [[എൻ.ഡി.എ.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[കൊല്ലം ജില്ല]] | self governed segments = |image_size=150px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[പരവൂർ നഗരസഭ]], കൊല്ലം താലൂക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന [[ആദിച്ചനല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ആദിച്ചനല്ലൂർ]], [[ചാത്തന്നൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചാത്തന്നൂർ]], [[ചിറക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറക്കര]], [[പൂതക്കുളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂതക്കുളം]], [[കല്ലുവാതുക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കല്ല്ലുവാതുക്കൽ]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]] കൊട്ടാരക്കര താലൂക്കിലെ [[പൂയപ്പള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൂയപ്പള്ളി]] പഞ്ചായത്തും ഉൾപ്പെടുന്നതാണ് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{Cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-10-12 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005180821/http://eci.nic.in/eci_main/CurrentElections/CONSOLIDATED_ORDER%20_ECI%20.pdf |url-status=dead }}</ref> <mapframe width="300" height="300" text="ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" align="center"> { "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "properties": { "stroke": "#0000ff", "stroke-width": 2 }, "query": "\nSELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE\n{\n?id wdt:P7938 wd:Q13111908 . # is a district\nSERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'ml'.\n?id rdfs:label ?idLabel .\n}\n}"} </mapframe> ==ചരിത്രം== മുമ്പ് പരവൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലം 1957-ൽ താൽക്കാലികമായി വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലവുമായി ലയിപ്പിച്ചു. ലയനത്തെത്തുടർന്ന്, 1957-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും 1960-ലെ ഇടക്കാല തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും വർക്കല നിയമസഭാ മണ്ഡലം രണ്ടംഗ മണ്ഡലമായി മാറി. പിന്നീട് 1967-ൽ, വർക്കലയിൽ നിന്ന് പുതിയ മണ്ഡലം രൂപീകരിച്ച് ചാത്തന്നൂർ നിയമസഭാ മണ്ഡലം എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/SR_KeyHighLights/SE_1957/StatRep_Kerala_1957.pdf |title=Assembly Election of Kerala - 1957 |publisher=Elections.in |access-date=2018-04-09}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |title=Interim Elections to the Kerala Assembly – 1960 |publisher=Government of Kerala |access-date=2018-04-09 |archive-date=13 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813170730/https://kerala.gov.in/documents/10180/dfd976a8-6f0a-49ec-be30-ae37bf45032f |url-status=dead }}</ref> ==പ്രതിനിധികൾ== * 2026 - തുടരുന്ന, [[:പ്രമാണം:B-B-Gopakumar-BJP.jpg|ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]] * 2011 - 2026, [[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]] * 2006 - 2011, [[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ==തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലങ്ങൾ== {| class="wikitable sortable" !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ |- |2026 | |1,36,507 |[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]] |51,923 |ആർ.രാജേന്ദ്രൻ, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]], [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽ.ഡി.എഫ്]] |47,525 |- |2021 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2021/126.pdf</ref>||185271||137816||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59296||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||42090 |- |2016 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/BOOTH_WISE_RESULTS/GE2016/126.pdf</ref>||178941||133209||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||67606||[[ബി.ബി. ഗോപകുമാർ]], [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ.]]||33199 |- |2011 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/form20/126.pdf{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>||160019||114305||[[ജി.എസ്. ജയലാൽ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||60187||[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||47598 |- |2006 <ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2006_ST_REP.pdf</ref>||160650||104531||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||59379||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||36199 |- |2001 <ref>{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-05-06 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606091619/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||160402||112215||[[ജി. പ്രതാപവർമ്മ തമ്പാൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[എൻ. അനിരുദ്ധൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1996 <ref>{{Cite web |url=https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-01-01 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606103303/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||155086||109681||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||53304||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||52757 |- |1991 <ref>{{Cite web |url=http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2024-07-29 |archive-date=2024-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729051137/http://webfile.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref>||147686||108023||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||53755||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||49244 |- |1987 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref> ||122914||96428||[[പി. രവീന്ദ്രൻ]], [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||46501||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]||44045 |- |1982 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref> ||95013||71169||[[സി.വി. പത്മരാജൻ]], [[കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]] ||37811||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]]||32009 |- |1980 <ref>https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref> ||95044||68150||[[ജെ. ചിത്തരഞ്ജൻ]], [[സി.പി.ഐ.]] ||34037||[[വി. വാസുപിള്ള]] [[ജനതാ പാർട്ടി]]||28670 |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}} 14exrtzkbuw5fs8pfaa9lq8ilngkry2 0 146198 4620464 4618495 2026-05-20T03:09:35Z Asifalinair 206364 4620464 wikitext text/x-wiki {{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency | constituency number = 78 | name = പറവൂർ | image =Satheeshan.V.D.UDF.jpg | caption =നിലവിലെ അംഗം | existence = 1957 | reserved = |first member =[[എൻ. ശിവൻ പിള്ള]] [[സി.പി.ഐ]] | electorate = 2,01,478 (2021) | current mla = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | front = [[യു.ഡി.എഫ്.]] | electedbyyear = 2026 | district = [[എറണാകുളം ജില്ല]] | self governed segments ={{bulleted list|[[വടക്കൻ പറവൂർ നഗരസഭ]]|[[ചേന്ദമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേന്ദമംഗലം പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[ചിറ്റാട്ടുകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാട്ടുകര പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏഴിക്കര പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[കോട്ടുവള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോട്ടുവള്ളി പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[പുത്തൻവേലിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുത്തൻവേലിക്കര പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[വരാപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വരാപ്പുഴ പഞ്ചായത്ത്‌]]|[[വടക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വടക്കേക്കര പഞ്ചായത്ത്‌]]|}} |image_size=120px}} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. [[വടക്കൻ പറവൂർ നഗരസഭ]]യും; പരവൂർ താലൂക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[ചേന്ദമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേന്ദമംഗലം]], [[ചിറ്റാട്ടുകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാട്ടുകര]], [[ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏഴിക്കര]], [[കോട്ടുവള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോട്ടുവള്ളി]], [[പുത്തൻവേലിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുത്തൻവേലിക്കര]], [[വരാപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വരാപ്പുഴ]], [[വടക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വടക്കേക്കര]] എന്നീ [[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകളും]] ചേർന്നതാണ് പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം.<ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/ernakulam.html |title=District/Constituencies- Ernakulam District |access-date=2011-03-22 |archive-date=2011-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110314055251/http://www.ceo.kerala.gov.in/ernakulam.html |url-status=dead }}</ref>. 2001 മുതൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിലെ]] [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി. സതീശനാണ്]] ഈ മണ്ഡലത്തെ നിയമസഭയിൽ പ്രതനിധീകരിക്കുന്നത്. <mapframe text="പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം" width=300 height=300 align=center >{ "type": "ExternalData", "service": "geoshape", "ids": "Q13114499,Q16137825,Q5423274,Q13111696,Q13113353,Q13114587,Q16135333,Q13112058"}</mapframe> ==തദ്ദേശസ്വയംഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ== പറവൂർ നിയമസഭ നിയോജകമണ്ഡലം താഴെപ്പറയുന്ന തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ മേഖലകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു:<ref name="ekm">{{cite web |url = http://www.ceo.kerala.gov.in/ernakulam.html |website = www.ceo.kerala.gov.in |title = State Assembly constituencies in Ernakulam district, Kerala. |access-date = 2011-03-22 |archive-date = 2011-03-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110314055251/http://www.ceo.kerala.gov.in/ernakulam.html |url-status = dead }}</ref> {|class="sortable" border="2" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" !width="30px" |നമ്പർ !width="100px" |പേർ !width="130px" |നില ([[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]]/[[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]) !width="100px" |[[താലൂക്ക്]] |- |1 |[[വടക്കൻ പറവൂർ നഗരസഭ|വടക്കൻ പറവൂർ]] |[[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |2 |[[ചേന്ദമംഗലം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചേന്നമംഗലം]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |3 |[[ചിറ്റാട്ടുകര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചിറ്റാട്ടുകര]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |4 |[[ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഏഴിക്കര]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |5 |[[കോട്ടുവള്ളി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോട്ടുവള്ളി]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |6 |[[പുത്തൻവേലിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുത്തൻവേലിക്കര]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |7 |[[വരാപ്പുഴ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വരാപ്പുഴ]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |- |8 |[[വടക്കേക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വടക്കേക്കര]] |[[ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |[[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ]] |} == നിയമസഭാംഗങ്ങൾ == [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ നിയോജകമണ്ഡല]]ത്തെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച അംഗങ്ങൾ {{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Communist Party of India}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}{{Party index link|Praja Socialist Party}} {| class="sortable" width="50%" cellpadding="2" cellspacing="0" border="1" style="border-collapse: collapse; border: 2px #000000 solid; font-size: x-big;" ! style="background-color:#666666; color:white" |ഇലക്ഷൻ ! style="background-color:#666666; color:white" |കാലം ! style="background-color:#666666; color:white" |ആകെവോട്ട് ! style="background-color:#666666; color:white" |ചെയ്തത് ! style="background-color:#666666; color:white" |മെമ്പർ ! style="background-color:#666666; color:white" |വോട്ട് ! colspan="2" style="background-color:#666666; color:white" |പാർട്ടി ! style="background-color:#666666; color:white" |എതിരാളി ! style="background-color:#666666; color:white" |വോട്ട് ! colspan="2"style="background-color:#666666; color:white" |പാർട്ടി |- ||[[ഒന്നാം കേരളനിയമസഭ|1957ലെ ഒന്നാംസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1957_ST_REP.pdf</ref> | 1957-60 | 67641 | 43426 | [[എൻ. ശിവൻ പിള്ള]] | 19997 |[[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] | style="background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}" | | [[കെ.ഐ മാത്യു]] | 17909 | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | |- | |[[രണ്ടാം കേരളനിയമസഭ|1960ലെ രണ്ടാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1960_ST_REP.pdf</ref> |1960 – 65 | 64507 | 57702 | [[കെ.എ. ദാമോദര മേനോൻ]] | 30369 | rowspan="5" | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | rowspan="5" style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | | [[എൻ. ശിവൻ പിള്ള]] | 26371 |[[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] | style="background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}" | |- |[[ മൂന്നാം കേരളനിയമസഭ|1967 ലെ മൂന്നാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1967_ST_REP.pdf</ref> |1967 – 19703 | 59497 | 47617 |rowspan="2" | [[കെ.ടി. ജോർജ്ജ്]] | 17418 | [[വി.പൈനാടൻ]] | 13719 |[[സ്വതന്ത്രൻ]] | |- |[[നാലാം കേരളനിയമസഭ|1970ലെ നാലാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1970_ST_REP.pdf</ref> |1970 – 1977 | 71256 | 58523 | 28104 | [[പി.ഗംഗാധരൻ]] | 26155 |[[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]] | style="background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}" | |- |[[അഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|1977ലെ അഞ്ചാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1977_ST_REP.pdf</ref> |1980 | 71070 | 59093 | [[സേവ്യർ അറക്കൽ]] | 29644 | [[വർക്കി പൈനാണ്ടർ]] | 22395 |rowspan="2" |[[സ്വതന്ത്രൻ]] | rowspan="2" | |- |[[ആറാം കേരളനിയമസഭ|1980ലെ ആറാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1980_ST_REP.pdf</ref> |1980-82 | 79258 | 61147 | [[എ.സി. ജോസ്]] | 31246 | [[കെ.പി ജോർജ്ജ്]] |26761 |- |[[ഏഴാം കേരളനിയമസഭ|1982ലെ ഏഴാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1982_ST_REP.pdf</ref> |1982 – 1987 |80471 |63486 |rowspan="2" | [[എൻ. ശിവൻ പിള്ള]] | 30450 |rowspan="4" |[[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] | rowspan="4" style="background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}" | | rowspan="2" |[[എ.സി. ജോസ്]] |30427 | [[സ്വതന്ത്രൻ]] | |- |[[എട്ടാം കേരളനിയമസഭ|1987 ലെ എട്ടാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1987_ST_REP.pdf</ref> |1987– 91 |95972 |81647 | 39495 | 37129 | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | |- |- |[[ഒമ്പതാം കേരളനിയമസഭ|1991 ലെ ഒമ്പതാം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1991_ST_REP.pdf</ref> |1991-96 <ref>|[[1991-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1991]] [http://www.keralaassembly.org/1991/1991070.html സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] കേരള നിയമസഭ 1991 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 22 മെയ് 2021 </ref> |123712 |92495 | rowspan="2" |[[പി. രാജു]] | 43551 | |[[ആർ. കെ. കർത്താ]] | 40719 | [[നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി (സെക്യുലർ)|എൻ ഡി പി]] | style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | |- |[[പത്താം കേരളനിയമസഭ|1996 ലെ പത്താം നിയമസഭ]]<ref>http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_1996_ST_REP.pdf</ref> |1996 – 2001 <ref>|[[1996-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|1996]] [http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=70 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240305070622/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=1996&no=70 |date=2024-03-05 }} കേരള നിയമസഭ 1996 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 22 മെയ് 2021</ref> |125881 | 91432 | 39723 | [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | 38607 | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] | style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}" | |- |[[പതിനൊന്നാം കേരളനിയമസഭ]] |2001-2006<ref>{{Cite web |url=https://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-04-07 |archive-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606091619/https://ceo.kerala.gov.in/pdf/KLA/KL_2001_ST_REP.pdf |url-status=dead }}</ref> |139275 |97515 |[[വി.ഡി. സതീശൻ]] |48859 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] |style="background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}"| |[[പി. രാജു]] |41425 |[[കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] |style="background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}" | |} {{notelist}} ===2006- 2026 === {| class="wikitable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ !വർഷം!!വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം !!പോളിംഗ് !!വിജയി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മുഖ്യ എതിരാളി!!ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ!!മറ്റുമത്സരാർഥികൾ||വോട്ട് |- |[[2006-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2006]] <ref>[http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=70 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522195849/http://keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2006&no=70 |date=2021-05-22 }} കേരള നിയമസഭ 2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021</ref> ||133428 ||100082 || [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ. എൻ. സി(ഐ)]] || 51099 ||കെ.എം ദിവാകരൻ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പിഐ]]||43307|| വി.എൻ സുനിൽ കുമാർ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||2859 |- |[[2011-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] <ref>[http://keralaassembly.org/election/assembly_poll.php?year=2011&no=78 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] കേരള നിയമസഭ 2011 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021 </ref> ||171172 || 144127 || [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ. എൻ. സി(ഐ)]] ||74632 ||[[പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]][[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പിഐ]]||63283|| ഇ.എസ് പുരുഷോത്തമൻ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] ||3934 |- |[[2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] <ref>[http://www.keralaassembly.org/election/2016/assembly_poll.php?year=2016&no=109 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] കേരള നിയമസഭ 2016 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021 </ref> ||191255 || 160589 || [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ. എൻ. സി(ഐ)]] || 74985 ||സാരദ മോഹൻ-[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പിഐ]]||54351|| ഹരി വിജയൻ - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] || 28097 |- |[[2021-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] <ref>[http://keralaassembly.org/election/2021/assembly_poll.php?year=2021&no=109] കേരള നിയമസഭ 2021 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: [പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മെയ് 2021 </ref> ||201317 ||158594 || [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐ. എൻ. സി(ഐ)]] || 82264 ||എം. ടി നിക്സൻ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പിഐ]]||60963|| എ.ബി ജയപ്രകാശ് - [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] || 12964 |- |2026 | |159555 |വി.ഡി. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |78,658 |[[ഇ.ടി. ടൈസൺ]], സി.പി.ഐ |58058 |വത്സല പ്രസന്നകുമാർ, [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|BJP]] |20,377 |- |} == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ == Percentage change (±%) denotes the change in the number of votes from the immediate previous election. === Niyamasabha Election 2016 === There were 1,91,307 registered voters in the constituency for the 2016 Kerala Niyamasabha Election.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2016, Election commission of India|url=https://eci.gov.in/files/file/3767-kerala-general-legislative-election-2016|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2016 Kerala Legislative Assembly election]] : Paravur}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=V. D. Satheesan|votes=74,985|percentage=46.70|change={{decrease}}5.08|}} {{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=Sarada Mohan|votes=54,351|percentage=33.85|change={{decrease}}10.06|}} {{Election box candidate with party link | |party = Bharath Dharma Jana Sena| BDJS|candidate=Hari Vijayan|votes=28,097|percentage=17.50|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=Social Democratic Party of India|candidate=Faizal|votes=923|percentage=0.57|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=None of the above|candidate=None of the above|votes=900|percentage=0.56|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Sijikumar K. K .|votes=557|percentage=0.35|change={{increase}}0.06|}} {{Election box candidate with party link|party=Independent (politician)|candidate=Shinsa Selvaraj|votes=302|percentage=0.19|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=Sathyaneasan|votes=261|percentage=0.16|change=-}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist–Leninist) Liberation|candidate=Jose Thomas|votes=200|percentage=0.12|change=-}}{{Election box margin of victory||votes=20,364|percentage=12.85|change={{increase}}4.98}} {{Election box turnout||votes=1,60,576|percentage=83.94|change={{decrease}}0.26}} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing={{decrease}}5.08}}{{Election box end}} === Niyamasabha Election 2011 === There were 1,71,172 registered voters in the constituency for the 2011 election.<ref>{{cite web|title=Kerala Niyamasabha Election Results 2011, Election commission of India|url=https://eci.gov.in/files/file/3763-kerala-2011|access-date=11 March 2020|website=eci.gov.in}}</ref> {{Election box begin|title=[[2011 Kerala Legislative Assembly election]] : Paravur}} {{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=V. D. Satheesan|votes=74,632|percentage=51.78|change=-|}}{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India|candidate=Pannian Ravindran|votes=62,955|percentage=43.91|change=|}} {{Election box candidate with party link|party=Bharatiya Janata Party|candidate=E. S. Purushottaman|votes=3,934|percentage=2.73|change=|}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=K. K. Jyothivas|votes=754|percentage=0.52|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=Independent politician|candidate=P. P. Raveendran|votes=493|percentage=0.34|change=-|}} {{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=M. Manoj|votes=414|percentage=0.29|change=|}} {{Election box margin of victory||votes=11,349|percentage=7.87|change=}} {{Election box turnout||votes=1,44,124|percentage=84.20|change=}} {{Election box hold with party link|winner=Indian National Congress|swing=}}{{Election box end}} == See also == * [[North Paravur]] * [[South Paravur]] * [[Ernakulam district]] * [[List of constituencies of the Kerala Legislative Assembly]] * [[2016 Kerala Legislative Assembly election]] ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]] {{Kerala Niyamasabha Constituencies}} squfg6wokk94a2e3emheh60rm8l6zyy 0 149380 4620445 3786556 2026-05-20T00:06:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620445 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Jayamalini}} {{Infobox actor | name = ജയമാലിനി | image = | imagesize = | caption = | birthname = | birth_date = 15th ജൂൺ 1948 | birth_place = [[Sullurpeta|സുല്ലുർപേട്ട]], [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌]], [[India|ഇന്ത്യ]] | film industry = [[Tollywood]] }} ഒരു തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിയാണ് '''ജയമാലിനി'''. [[Telugu films|തെലുഗു]], [[Tamil films|തമിഴ്]], [[Malayalam|മലയാളം]], [[Kannada|കന്നഡ]] , [[Hindi|ഹിന്ദി]] ചലച്ചിത്രങ്ങളിലായി 500 ലധികം ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ജീവചരിത്രം== ജയമാലിനി ജനിച്ചത് 1964 ൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ [[Sullurpeta|സുല്ലുർപേട്ട]] എന്ന സ്ഥലത്ത് ആണ്. തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത് 1978 ൽ ''ഷാലിമാർ'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്. പിന്നീട് പല ചിത്രങ്ങളിൽ കാബറെ വേഷങ്ങളിലും ഐറ്റം നമ്പറുകളിലുമായി ഡാൻസ് വേഷങ്ങൾ ചെയ്തു. <ref>നടിയായിരുന്ന [[ജ്യോതിലക്ഷ്മി]] സഹോദരിയാണ്[http://www.greatandhra.com/movies/news/sep2005/vamp_story.html Nostalgia: Story of Hot Vamps on Telugu Screen<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090405151055/http://www.greatandhra.com/movies/news/sep2005/vamp_story.html |date=2009-04-05 }}</ref> ==സ്വകാര്യ ജീവിതം== തന്റെ അഭിനയ ജീവിതത്തിനു ശേഷം ജയമാലിനി വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ചെന്നൈയിൽ താമസിക്കുന്നു. രണ്ട് പെണ്മക്കളുണ്ട്. <ref>{{Cite web |url=http://andhravilas.com/movienews.asp?id=6217&curPage=2 |title=Why happiness eludes film actresses? - Andhravilas.com |access-date=2011-05-14 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930162040/http://andhravilas.com/movienews.asp?id=6217&curPage=2 |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:തെലുഗു ചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:തമിഴ്‌ചലച്ചിത്ര നടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:1958-ൽ ജനിച്ചവർ]] g8zr0j81mn2milegbf9mht2768j8pji 0 149590 4620518 4620185 2026-05-20T05:44:21Z Altocar 2020 144384 /* */ 4620518 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shibu Baby John}} {{Infobox Indian politician |name = ഷിബു ബേബി ജോൺ |image = Shibu-Baby-John.jpg | birth_date = {{birth date and age|1963|07|23|mf=yes}} | birth_place = [[ചവറ]] | office = | term = | predecessor = | successor = | office2 = [[കേരള നിയമസഭ]]യിലെ അംഗം | term2 = 2026, 2011, 2001 | constituency2 = [[ചവറ]] | office3 = [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term3 = 2023 - തുടരുന്നു | predecessor3 = [[എ.എ. അസീസ്]] | successor3 = | office4 = കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term4 = 2011 - 2016 | predecessor4 = [[പി.കെ. ഗുരുദാസൻ]] | successor4 = [[ടി.പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | party = [[File:RSP-flag.svg|50px]] [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] |spouse = ആനി |children = അച്ചു ബേബി ജോൺ, അമർ സെബാസ്റ്റ്യൻ ജോൺ |website = http://www.shibubabyjohn.in/ | year = 2026 | date = മെയ് 7 | source = }} കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും, [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]]-യുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമാണ് '''ഷിബു ബേബി ജോൺ.<ref>https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741851&u=local-news</ref>''' (ജനനം: [[ജൂലൈ 27]] [[1963]]) രണ്ടാം ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു<ref name =oneindia>{{cite web | url =http://malayalam.oneindia.in/news/2011/05/18/kerala-udf-minister-oommen-chandy-sweering-in-ceremony-aid0031.html | title =യുഡിഎഫ് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു | date =മേയ് 18, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 14, 2012 | publisher =വൺ ഇന്ത്യ | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ജീവിതരേഖ== ആർ.എസ്. പി.യുടെ സമുന്നത നേതാക്കളിലൊരാളും ദീർഘകാലം സംസ്ഥാന മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ബേബി ജോൺ|ബേബി ജോണിന്റെയും]] അന്നമ്മ ജോണിന്റെയും മകനായി ജനനം. [[കൊല്ലം]] [[ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജ്|ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജിൽ]] നിന്ന്<ref>{{Cite web |url=http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-16 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321092541/http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |url-status=dead }}</ref> [[മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിംഗ്]] ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഷിബു സമുദ്രോത്പന്ന കയറ്റുമതി വ്യവസായിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name =mathru1>{{cite web | url =http://www.mathrubhumi.com/extras/special/story.php?id=165795 | title =നേർക്കുനേർ - ചവറ | date = | accessdate =മാർച്ച് 16, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി (2011 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് താൾ) | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പിതാവ് ബേബി ജോൺ രോഗശയ്യയിലാവുകയും ആർ.എസ്.പി. പിളരുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിലിറങ്ങിയത്. [[ബാബു ദിവാകരൻ|ബാബു ദിവാകരനും]] കെ.സി. വാമദേവനും [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ|എ.വി. താമരാക്ഷനുമൊപ്പം]] ചേർന്ന് രൂപവത്കരിച്ച ആർ.എസ്.പി. (ബോൾ ഷേവിക് ) നേത്യത്വത്തിലേക്ക് ഷിബു ഉയർന്നു. ബേബി ജോൺ വളരെക്കാലമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ]] 2001-ൽ ആർ.എസ്.പി. (ബോൾഷെവിക്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരരംഗത്തിറങ്ങിയ ഷിബു എൽ.ഡി.എഫിലെ ആർ.എസ്.പി-യിലെ മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്ന വി.പി. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ [[എൻ.കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]] ആർ.എസ്.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയും ഷിബു ബേബി ജോൺ പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറി താമരാക്ഷനുമാാായി പിണങ്ങി. യു.ഡി.എഫ് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയുമായി നടന്ന മത്സരം ബേബി ജോണിന്റെ 'ശിഷ്യനും മകനും' തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം എന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിരുന്നു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രേമചന്ദ്രനായിരുന്നു വിജയം. 2008-ൽ ആർ.എസ്.പി (ബേബി ജോൺ) രൂപീകരിച്ച ഷിബു 2011-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ പ്രേമചന്ദ്രനെ പരാജയപ്പെടുത്തി വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി. ആര്.എസ്.പി ( ബേബി ജോൺ) പിന്നീട് ആര്.എസ്.പി-യിൽ ലയിച്ചു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Shibu Baby John}} [http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 ഷിബു ബേബി ജോൺ - ജീവിതരേഖ, കേരള സർക്കാർ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618230958/http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 |date=2012-06-18 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 27-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 6umd31ib3tdzcvn5gtszuzsj1e4pe7g 4620519 4620518 2026-05-20T05:45:04Z Altocar 2020 144384 /* */ 4620519 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shibu Baby John}} {{Infobox Indian politician |name = ഷിബു ബേബി ജോൺ |image = Shibu-Baby-John.jpg | birth_date = {{birth date and age|1963|07|23|mf=yes}} | birth_place = [[ചവറ]] | office = സംസ്ഥാന വനം, പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = | successor = | office2 = [[കേരള നിയമസഭ]]യിലെ അംഗം | term2 = 2026, 2011, 2001 | constituency2 = [[ചവറ]] | office3 = [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term3 = 2023 - തുടരുന്നു | predecessor3 = [[എ.എ. അസീസ്]] | successor3 = | office4 = കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term4 = 2011 - 2016 | predecessor4 = [[പി.കെ. ഗുരുദാസൻ]] | successor4 = [[ടി.പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | party = [[File:RSP-flag.svg|50px]] [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] |spouse = ആനി |children = അച്ചു ബേബി ജോൺ, അമർ സെബാസ്റ്റ്യൻ ജോൺ |website = http://www.shibubabyjohn.in/ | year = 2026 | date = മെയ് 7 | source = }} കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും, [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]]-യുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമാണ് '''ഷിബു ബേബി ജോൺ.<ref>https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741851&u=local-news</ref>''' (ജനനം: [[ജൂലൈ 27]] [[1963]]) രണ്ടാം ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു<ref name =oneindia>{{cite web | url =http://malayalam.oneindia.in/news/2011/05/18/kerala-udf-minister-oommen-chandy-sweering-in-ceremony-aid0031.html | title =യുഡിഎഫ് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു | date =മേയ് 18, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 14, 2012 | publisher =വൺ ഇന്ത്യ | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ജീവിതരേഖ== ആർ.എസ്. പി.യുടെ സമുന്നത നേതാക്കളിലൊരാളും ദീർഘകാലം സംസ്ഥാന മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ബേബി ജോൺ|ബേബി ജോണിന്റെയും]] അന്നമ്മ ജോണിന്റെയും മകനായി ജനനം. [[കൊല്ലം]] [[ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജ്|ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജിൽ]] നിന്ന്<ref>{{Cite web |url=http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-16 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321092541/http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |url-status=dead }}</ref> [[മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിംഗ്]] ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഷിബു സമുദ്രോത്പന്ന കയറ്റുമതി വ്യവസായിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name =mathru1>{{cite web | url =http://www.mathrubhumi.com/extras/special/story.php?id=165795 | title =നേർക്കുനേർ - ചവറ | date = | accessdate =മാർച്ച് 16, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി (2011 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് താൾ) | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പിതാവ് ബേബി ജോൺ രോഗശയ്യയിലാവുകയും ആർ.എസ്.പി. പിളരുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിലിറങ്ങിയത്. [[ബാബു ദിവാകരൻ|ബാബു ദിവാകരനും]] കെ.സി. വാമദേവനും [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ|എ.വി. താമരാക്ഷനുമൊപ്പം]] ചേർന്ന് രൂപവത്കരിച്ച ആർ.എസ്.പി. (ബോൾ ഷേവിക് ) നേത്യത്വത്തിലേക്ക് ഷിബു ഉയർന്നു. ബേബി ജോൺ വളരെക്കാലമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ]] 2001-ൽ ആർ.എസ്.പി. (ബോൾഷെവിക്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരരംഗത്തിറങ്ങിയ ഷിബു എൽ.ഡി.എഫിലെ ആർ.എസ്.പി-യിലെ മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്ന വി.പി. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ [[എൻ.കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]] ആർ.എസ്.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയും ഷിബു ബേബി ജോൺ പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറി താമരാക്ഷനുമാാായി പിണങ്ങി. യു.ഡി.എഫ് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയുമായി നടന്ന മത്സരം ബേബി ജോണിന്റെ 'ശിഷ്യനും മകനും' തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം എന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിരുന്നു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രേമചന്ദ്രനായിരുന്നു വിജയം. 2008-ൽ ആർ.എസ്.പി (ബേബി ജോൺ) രൂപീകരിച്ച ഷിബു 2011-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ പ്രേമചന്ദ്രനെ പരാജയപ്പെടുത്തി വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി. ആര്.എസ്.പി ( ബേബി ജോൺ) പിന്നീട് ആര്.എസ്.പി-യിൽ ലയിച്ചു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Shibu Baby John}} [http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 ഷിബു ബേബി ജോൺ - ജീവിതരേഖ, കേരള സർക്കാർ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618230958/http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 |date=2012-06-18 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 27-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] tdgfnax89tu6ydo61350nsena4ngfjz 4620520 4620519 2026-05-20T05:47:57Z Altocar 2020 144384 /* */ 4620520 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shibu Baby John}} {{Infobox Indian politician |name = ഷിബു ബേബി ജോൺ |image = Shibu-Baby-John.jpg | birth_date = {{birth date and age|1963|07|23|mf=yes}} | birth_place = [[ചവറ]] | office = സംസ്ഥാന വനം, പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] | successor = | office2 = [[കേരള നിയമസഭ]]യിലെ അംഗം | term2 = 2026, 2011, 2001 | constituency2 = [[ചവറ]] | office3 = [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term3 = 2023 - തുടരുന്നു | predecessor3 = [[എ.എ. അസീസ്]] | successor3 = | office4 = കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term4 = 2011 - 2016 | predecessor4 = [[പി.കെ. ഗുരുദാസൻ]] | successor4 = [[ടി.പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | party = [[File:RSP-flag.svg|50px]] [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] |spouse = ആനി |children = അച്ചു ബേബി ജോൺ, അമർ സെബാസ്റ്റ്യൻ ജോൺ |website = http://www.shibubabyjohn.in/ | year = 2026 | date = മെയ് 7 | source = }} കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും, [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]]-യുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമാണ് '''ഷിബു ബേബി ജോൺ.<ref>https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741851&u=local-news</ref>''' (ജനനം: [[ജൂലൈ 27]] [[1963]]) രണ്ടാം ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു<ref name =oneindia>{{cite web | url =http://malayalam.oneindia.in/news/2011/05/18/kerala-udf-minister-oommen-chandy-sweering-in-ceremony-aid0031.html | title =യുഡിഎഫ് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു | date =മേയ് 18, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 14, 2012 | publisher =വൺ ഇന്ത്യ | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ജീവിതരേഖ== ആർ.എസ്. പി.യുടെ സമുന്നത നേതാക്കളിലൊരാളും ദീർഘകാലം സംസ്ഥാന മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ബേബി ജോൺ|ബേബി ജോണിന്റെയും]] അന്നമ്മ ജോണിന്റെയും മകനായി ജനനം. [[കൊല്ലം]] [[ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജ്|ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജിൽ]] നിന്ന്<ref>{{Cite web |url=http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-16 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321092541/http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |url-status=dead }}</ref> [[മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിംഗ്]] ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഷിബു സമുദ്രോത്പന്ന കയറ്റുമതി വ്യവസായിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name =mathru1>{{cite web | url =http://www.mathrubhumi.com/extras/special/story.php?id=165795 | title =നേർക്കുനേർ - ചവറ | date = | accessdate =മാർച്ച് 16, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി (2011 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് താൾ) | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പിതാവ് ബേബി ജോൺ രോഗശയ്യയിലാവുകയും ആർ.എസ്.പി. പിളരുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിലിറങ്ങിയത്. [[ബാബു ദിവാകരൻ|ബാബു ദിവാകരനും]] കെ.സി. വാമദേവനും [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ|എ.വി. താമരാക്ഷനുമൊപ്പം]] ചേർന്ന് രൂപവത്കരിച്ച ആർ.എസ്.പി. (ബോൾ ഷേവിക് ) നേത്യത്വത്തിലേക്ക് ഷിബു ഉയർന്നു. ബേബി ജോൺ വളരെക്കാലമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ]] 2001-ൽ ആർ.എസ്.പി. (ബോൾഷെവിക്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരരംഗത്തിറങ്ങിയ ഷിബു എൽ.ഡി.എഫിലെ ആർ.എസ്.പി-യിലെ മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്ന വി.പി. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ [[എൻ.കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]] ആർ.എസ്.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയും ഷിബു ബേബി ജോൺ പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറി താമരാക്ഷനുമാാായി പിണങ്ങി. യു.ഡി.എഫ് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയുമായി നടന്ന മത്സരം ബേബി ജോണിന്റെ 'ശിഷ്യനും മകനും' തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം എന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിരുന്നു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രേമചന്ദ്രനായിരുന്നു വിജയം. 2008-ൽ ആർ.എസ്.പി (ബേബി ജോൺ) രൂപീകരിച്ച ഷിബു 2011-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ പ്രേമചന്ദ്രനെ പരാജയപ്പെടുത്തി വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി. ആര്.എസ്.പി ( ബേബി ജോൺ) പിന്നീട് ആര്.എസ്.പി-യിൽ ലയിച്ചു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Shibu Baby John}} [http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 ഷിബു ബേബി ജോൺ - ജീവിതരേഖ, കേരള സർക്കാർ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618230958/http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 |date=2012-06-18 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 27-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] i1d24ibyena790x13jum2wacctw579d 4620533 4620520 2026-05-20T07:53:19Z Altocar 2020 144384 /* */ 4620533 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shibu Baby John}} {{Infobox Indian politician |name = ഷിബു ബേബി ജോൺ |image = Shibu-Baby-John.jpg | birth_date = {{birth date and age|1963|07|23|mf=yes}} | birth_place = [[ചവറ]] | office = സംസ്ഥാന വനം, വന്യജീവി വകുപ്പ് മന്ത്രി | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[എ.കെ. ശശീന്ദ്രൻ]] | successor = | office2 = [[കേരള നിയമസഭ]]യിലെ അംഗം | term2 = 2026, 2011, 2001 | constituency2 = [[ചവറ]] | office3 = [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term3 = 2023 - തുടരുന്നു | predecessor3 = [[എ.എ. അസീസ്]] | successor3 = | office4 = കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term4 = 2011 - 2016 | predecessor4 = [[പി.കെ. ഗുരുദാസൻ]] | successor4 = [[ടി.പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] | party = [[File:RSP-flag.svg|50px]] [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]] |spouse = ആനി |children = അച്ചു ബേബി ജോൺ, അമർ സെബാസ്റ്റ്യൻ ജോൺ |website = http://www.shibubabyjohn.in/ | year = 2026 | date = മെയ് 7 | source = }} 2026 മെയ് 18 മുതൽ സംസ്ഥാന വനം, വന്യജീവി വകുപ്പ് മന്ത്രിയും 2026 മെയ് 4 മുതൽ ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമായ കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനും, [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ.എസ്.പി]]-യുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമാണ് '''ഷിബു ബേബി ജോൺ.<ref>https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741851&u=local-news</ref>''' (ജനനം: [[ജൂലൈ 27]] [[1963]]) രണ്ടാം ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു<ref name =oneindia>{{cite web | url =http://malayalam.oneindia.in/news/2011/05/18/kerala-udf-minister-oommen-chandy-sweering-in-ceremony-aid0031.html | title =യുഡിഎഫ് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു | date =മേയ് 18, 2012 | accessdate =മാർച്ച് 14, 2012 | publisher =വൺ ഇന്ത്യ | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ജീവിതരേഖ== ആർ.എസ്. പി.യുടെ സമുന്നത നേതാക്കളിലൊരാളും ദീർഘകാലം സംസ്ഥാന മന്ത്രിയുമായിരുന്ന [[ബേബി ജോൺ|ബേബി ജോണിന്റെയും]] അന്നമ്മ ജോണിന്റെയും മകനായി ജനനം. [[കൊല്ലം]] [[ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജ്|ടി.കെ.എം. എൻജിനീയറിങ്ങ് കോളേജിൽ]] നിന്ന്<ref>{{Cite web |url=http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-03-16 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321092541/http://www.engineersworldonline.com/Achievement.html |url-status=dead }}</ref> [[മെക്കാനിക്കൽ എൻജിനീയറിംഗ്]] ബിരുദം നേടിയ ശേഷം ഷിബു സമുദ്രോത്പന്ന കയറ്റുമതി വ്യവസായിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name =mathru1>{{cite web | url =http://www.mathrubhumi.com/extras/special/story.php?id=165795 | title =നേർക്കുനേർ - ചവറ | date = | accessdate =മാർച്ച് 16, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി (2011 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് താൾ) | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> പിതാവ് ബേബി ജോൺ രോഗശയ്യയിലാവുകയും ആർ.എസ്.പി. പിളരുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിലിറങ്ങിയത്. [[ബാബു ദിവാകരൻ|ബാബു ദിവാകരനും]] കെ.സി. വാമദേവനും [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ|എ.വി. താമരാക്ഷനുമൊപ്പം]] ചേർന്ന് രൂപവത്കരിച്ച ആർ.എസ്.പി. (ബോൾ ഷേവിക് ) നേത്യത്വത്തിലേക്ക് ഷിബു ഉയർന്നു. ബേബി ജോൺ വളരെക്കാലമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു കൊണ്ടിരുന്ന [[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ]] 2001-ൽ ആർ.എസ്.പി. (ബോൾഷെവിക്) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരരംഗത്തിറങ്ങിയ ഷിബു എൽ.ഡി.എഫിലെ ആർ.എസ്.പി-യിലെ മുതിർന്ന നേതാവായിരുന്ന വി.പി. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ പരാജയപ്പെടുത്തി ആദ്യമായി നിയമസഭയിലെത്തി. 2006-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചവറ മണ്ഡലത്തിൽ [[എൻ.കെ. പ്രേമചന്ദ്രൻ]] ആർ.എസ്.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയും ഷിബു ബേബി ജോൺ പാർട്ടി ജനറൽ സെക്രട്ടറി താമരാക്ഷനുമാാായി പിണങ്ങി. യു.ഡി.എഫ് സ്വതന്ത്ര സ്ഥാനാർത്ഥിയുമായി നടന്ന മത്സരം ബേബി ജോണിന്റെ 'ശിഷ്യനും മകനും' തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം എന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിരുന്നു. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രേമചന്ദ്രനായിരുന്നു വിജയം. 2008-ൽ ആർ.എസ്.പി (ബേബി ജോൺ) രൂപീകരിച്ച ഷിബു 2011-ലെ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇതേ മണ്ഡലത്തിൽ പ്രേമചന്ദ്രനെ പരാജയപ്പെടുത്തി വീണ്ടും നിയമസഭയിലെത്തി. രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി. ആര്.എസ്.പി ( ബേബി ജോൺ) പിന്നീട് ആര്.എസ്.പി-യിൽ ലയിച്ചു. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Shibu Baby John}} [http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 ഷിബു ബേബി ജോൺ - ജീവിതരേഖ, കേരള സർക്കാർ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618230958/http://www.minister-labour.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=57 |date=2012-06-18 }} ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:1963-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 27-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 17h9vrc930jbvc5m0onbn5wgm6jumqb 0 150260 4620411 4620294 2026-05-19T18:15:38Z Ranjithsiji 22471 തലക്കെട്ട് ചേർത്തു 4620411 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:V-d-satheesan.png | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor = | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 മെയ് 18ന് രാവിലെ പത്ത് മണിക്ക് നടന്ന സത്യപ്രതിജ്ഞ ചടങ്ങിൽ കേരളത്തിൻ്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു അധികാരമേറ്റു.<ref>https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2026/05/18/vd-satheesan-takes-oath-as-kerala-chief-minister-21-member-cabinet-assumes-office.html</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] d3339rss0h8zqcpysptry2r123eroxl 4620413 4620411 2026-05-19T18:16:25Z Ranjithsiji 22471 /* കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി */ 4620413 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:V-d-satheesan.png | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor = | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ [[എ.ഐ.സി.സി.|അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] (എഐസിസി) 2026 മെയ് 14 ന് അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news}}</ref> 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പിണറായി വിജയന്റെ പിൻഗാമിയായി, കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite news}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] p3yxi38sgek93cfuv1yskyutk1mjvhg 4620417 4620413 2026-05-19T18:22:05Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620417 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:V-d-satheesan.png | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor = | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ [[എ.ഐ.സി.സി.|അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] (എഐസിസി) 2026 മെയ് 14 ന് അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news}}</ref> 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പിണറായി വിജയന്റെ പിൻഗാമിയായി, കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite news}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] hy68hfb90mmqjctd32v1x5mutvsz482 4620418 4620417 2026-05-19T18:24:06Z Ranjithsiji 22471 add ref 4620418 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:V-d-satheesan.png | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = 18 മെയ് 2026 | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | successor = | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ [[എ.ഐ.സി.സി.|അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] (എഐസിസി) 2026 മെയ് 14 ന് അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news}}</ref> 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പിണറായി വിജയന്റെ പിൻഗാമിയായി, കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite news}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=Know the Chief Minister – Official website of Kerala Chief Minister {{!}} Kerala CM|access-date=2026-05-19}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 2397cwwx61f8k4y7yumzvnrajptaam3 4620434 4620418 2026-05-19T19:23:10Z Asifalinair 206364 Updated 4620434 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:V-d-satheesan.png | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | termstart = 18 മെയ് 2026 }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ [[എ.ഐ.സി.സി.|അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] (എഐസിസി) 2026 മെയ് 14 ന് അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news}}</ref> 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പിണറായി വിജയന്റെ പിൻഗാമിയായി, കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite news}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=Know the Chief Minister – Official website of Kerala Chief Minister {{!}} Kerala CM|access-date=2026-05-19}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] gdeqb7uqywzxputspm4h5btr593vug7 4620439 4620434 2026-05-19T21:50:08Z Sourya88 207107 /* */ 4620439 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:Vd-Satheesan.jpg | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | termstart = 18 മെയ് 2026 }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> ==കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി== 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ [[എ.ഐ.സി.സി.|അഖിലേന്ത്യാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] (എഐസിസി) 2026 മെയ് 14 ന് അദ്ദേഹത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news}}</ref> 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ പിണറായി വിജയന്റെ പിൻഗാമിയായി, കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite news}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=Know the Chief Minister – Official website of Kerala Chief Minister {{!}} Kerala CM|access-date=2026-05-19}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 8myxlzmmvdamkjevyv0ih21g3a9n6yw 4620450 4620439 2026-05-20T01:46:59Z Kiran Gopi 10521 /* കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി */ 4620450 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:Vd-Satheesan.jpg | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | termstart = 18 മെയ് 2026 }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വച്ച് കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=keralacm}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] j5k1hyvhzkyi4jwbtravbt9bsojaqp6 4620451 4620450 2026-05-20T01:47:39Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620451 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:Vd-Satheesan.jpg | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | termstart = 18 മെയ് 2026 }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വച്ച് കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=keralacm}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] gcns2rvogtn4xxiw0p5wbxmk8hqeva9 4620458 4620451 2026-05-20T01:53:24Z Kiran Gopi 10521 /* അവലംബം */ 4620458 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|V.D. Satheesan}} {{Infobox_politician | name = വി.ഡി. സതീശൻ | image = File:Vd-Satheesan.jpg | caption = വി.ഡി. സതീശൻ | office = പതിമൂന്നാമത്തെ [[കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] | term = | predecessor = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office1 = കേരളത്തിന്റെ ധനകാര്യം, തുറമുഖം, നിയമ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി(അധിക ചുമതല) | term1 = 18 മെയ് 2026 | predecessor1 = * [[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യം) * [[വി.എൻ. വാസവൻ]] (തുറമുഖം) * [[പി. രാജീവ്]] (നിയമം) | successor = | office2 = പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] | term_start2 = [[22 മേയ്]] [[2021]] | term_end2 = [[4]] [[മെയ്]] [[2026]] | predecessor2 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor2 = [[പിണറായി വിജയൻ]] | office3 = കേരള [[നിയമസഭാംഗം]] | constituency3 = [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]] | term_start3 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | term_end3 = | predecessor3 = [[പി. രാജു]] | successor3 = | salary = | birth_date = {{Birth date and age|1964|05|31}} | birth_place = [[നെട്ടൂർ]], [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | residence = [[ദേശം]], [[ആലുവ]], [[എറണാകുളം ജില്ല]] | death_date = | death_place = | party = [[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|25x25px]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | father = കെ. ദാമോദര മേനോൻ | mother = വി. വിലാസിനി അമ്മ | spouse = ആർ. ലക്ഷ്മി പ്രിയ | children = ഒരു മകൾ | website = https://kerala.gov.in/ | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/111%20V%20D%20Satheesan.pdf നിയമസഭ | data1 = | 1blankname = ഗവർണർ | 1namedata = [[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]] | termstart = 18 മെയ് 2026 }} കേരളത്തിലെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്]] പ്രവർത്തകനാണ്''വടശ്ശേരി ദാമോദരൻ സതീശൻ'' എന്ന '''വി.ഡി.സതീശൻ.(31 മെയ് 1964)'''. [[എറണാകുളം ജില്ല]]യിൽ നിന്നുള്ള കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കോൺഗ്രസ് മുഖ്യമന്ത്രിയും 2001 മുതൽ തുടർച്ചയായി [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നും കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗവുമാണ്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-from-student-leader-to-kerala-chief-minister.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/habits-will-change-when-vd-satheesan-arrives.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/ernakulam/2026/05/15/vd-satheesan-political-insight.html</ref> 2026 മെയ് 18 മുതൽ കേരളത്തിന്റെ പതിമൂന്നാമത് മുഖ്യമന്ത്രിയാണ് ഇദ്ദേഹം<ref>https://malayalam.samayam.com/latest-news/kerala-news/vd-satheesan-makes-history-as-13th-chief-minister-of-kerala-5th-congressman/articleshow/131166934.cms</ref> 2021 മുതൽ 2026 വരെ പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായിരുന്നു വി.ഡി. സതീശൻ. സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭകളിൽ അംഗമാകാതെ ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലെത്തുന്ന ആറാമത്തെ രാഷ്‌ട്രീയ നേതാവാണ് വി.ഡി.സതീശൻ. [[കെ. കരുണാകരൻ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവർക്ക് ശേഷം പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് പദവിയിൽ നിന്ന് മുഖ്യമന്ത്രിയാകുന്ന മൂന്നാമത്തെയാളുമാണ്. [[ഇ.എം.എസ്]], [[പട്ടം താണുപിള്ള]], [[എ.കെ. ആന്റണി]], [[ഇ.കെ. നായനാർ]], [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] എന്നിവരാണ് സതീശന് മുൻപ് മന്ത്രിയാകാതെ മുഖ്യമന്ത്രിയായവർ.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/14/vd-satheesan-green-mla-commitment-environmental-protection-forest-conservation-gadgil-report-nelliyampathi.html</ref><ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/15/vd-satheesan-university-election-strategy-1986.html</ref> ==ജീവിതരേഖ== എറണാകുളം ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിൽ (മരട് മുനിസിപ്പാലിറ്റി) വടശ്ശേരി ദാമോദര മേനോന്റെയും വി.വിലാസിനിയമ്മയുടെയും നാലാമത്തെ മകനായി ഇടവ മാസത്തിലെ ചതയം നക്ഷത്രത്തിൽ 1964 മെയ് 31ന് ജനനം. ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ, മനോഹരൻ, രാജശേഖരൻ, അജയകുമാർ, ആശ എന്നിവർ സഹോദരങ്ങളാണ്. നെട്ടൂർ എസ്.വി.യു.പി. സ്ക്കൂളിൽ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം പനങ്ങാട് ഹൈസ്ക്കൂളിൽ നിന്ന് പത്താം ക്ലാസ് പാസായ സതീശൻ പ്രീഡിഗ്രിയും ഡിഗ്രിയും തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ നിന്ന് പൂർത്തിയാക്കി. കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിൽ നിന്ന് ഡി.എസ്സ്.എസ്സ് കോഴ്സ് പാസായ ശേഷം തിരുവനന്തപുരം ലോഅക്കാദമിയിൽ നിന്നും എൽ.എൽ.ബിയും ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമത്തിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദവും നേടി. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ കോൺഗ്രസിന്റെ വിദ്യാർഥി പ്രസ്ഥാനമായ കെ.എസ്.യുവിൽ പ്രവർത്തിച്ചാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയപ്രവേശം. കെ.എസ്.യു വഴി വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്‌ട്രീയത്തിൻ്റെ നേതൃ നിരയിലെത്തിയ സതീശൻ പിന്നീട് കളമശേരി രാജഗിരി കോളേജിലെ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലറും എം.ജി സർവകലാശാല യൂണിയൻ ചെയർമാനുമായി. 1986-ൽ എറണാകുളത്ത് വച്ച് നടന്ന എം.ജി സർവകലാശാല യുവജനോത്സവമായ ഉത്സവ് 86 സ്തീശൻ്റെ സംഘാടക മികവിന് തെളിവായിരുന്നു. പത്ത് വർഷം കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി ജീവിതമാരംഭിച്ച സതീശൻ ഐ.എൻ.ടി.യു.സിയുടെ കീഴിലുള്ള നിരവധി ട്രേഡ് യൂണിയനുകളുടെ ഭാരവാഹിയായിരുന്നു. തേവര സേക്രഡ് ഹാർട്ട് കോളേജിലെ ആർട്സ് ക്ലബ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എം.ജി, കേരള സർവ്വകലാശാലകളിൽ യൂണിയൻ കൗൺസിലറായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.niyamasabha.org/codes/members/satheesanvd.pdf</ref> <ref>https://www.business-standard.com/article/politics/congress-mla-vd-satheesan-to-be-the-leader-of-opposition-in-kerala-121052201127_1.html</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== 1986–1987 കാലഘട്ടത്തിൽ സതീശൻ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല|മഹാത്മാ ഗാന്ധി സർവകലാശാല]] യൂണിയന്റെ ചെയർമാനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം [[നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|നാഷണൽ സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും]] (NSUI) എറണാകുളം ഡി.സി.സിയുടേയും സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Members - Kerala Legislature">{{Cite web|title=Members - Kerala Legislature|url=http://www.niyamasabha.org/codes/13kla/members/v_d_satheesan.htm|access-date=20 May 2021|website=www.niyamasabha.org}}</ref> 1989-ൽ കെ.എസ്.യു സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 1992-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റ് പദവി, 2011-ലെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ മന്ത്രിപദം, 2017-ൽ വി.എം.സുധീരൻ രാജി വച്ചപ്പോൾ ഒഴിവ് വന്ന കെ.പി.സി.സി പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം എന്നീ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ആദ്യമെ സതീശൻ്റെ പേര് വന്നെങ്കിലും പിന്നീട് ആ സ്ഥാനങ്ങൾ സതീശന് നഷ്‌ടപ്പെടുകയായിരുന്നു. വി.ഡി. സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ അരങ്ങേറ്റം 1996-ലായിരുന്നു. അന്ന് [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂരിൽ]] നിന്ന് മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ]] സ്ഥാനാർഥിയായ [[പി. രാജു]]വിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. അന്നത്തെ കാലത്ത് [[പറവൂർ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ശക്തികേന്ദ്രമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1996-ലെ തോൽവിക്ക് ശേഷം അഭിഭാഷക ജോലിയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ സതീശനെ തിരിച്ച് വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാക്കിയ കേരളത്തിലെ മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവും മുൻ മന്ത്രിയുമായിരുന്ന ജി.കാർത്തികേയനാണ് സതീശന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഗുരു. 2001-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് ടിക്കറ്റിൽ [[കേരള നിയമസഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അന്ന് അദ്ദേഹം [[കേരള ഹൈക്കോടതി|കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ]] അഭിഭാഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. പിന്നീട് 2006, 2011, 2016, 2021, 2026 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും പറവൂരിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|last=Sushanth|title=ASSEMBLY ELECTIONS 1957 - 2016(Kerala)|url=https://data-analytics.github.io/Election_Data/kerala.html|access-date=20 May 2021|website=data-analytics.GitHub.io}}</ref><ref>{{Cite web|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|access-date=22 May 2021|website=www.elections.in}}</ref> 2006-ലെ 12-ാം കേരള നിയമസഭയിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൻ്റെ]] [[ചീഫ് വിപ്പ്|ചീഫ് വിപ്പായും]] പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite news|last=Sudhi|first=K. S.|date=19 March 2021|title=Kerala Assembly Elections {{!}} Congress banks yet again on Satheesan in Paravur|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/congress-banks-yet-again-on-satheesan-in-paravur/article34103288.ece|access-date=20 May 2021|issn=0971-751X}}</ref> പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭയിൽ കോൺഗ്രസ് വിപ്പ് സ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന ഇദ്ദേഹം അന്യസംസ്ഥാന ലോട്ടറിക്കെതിരായ രാഷ്ട്രീയ സംവാദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി.<ref name =madhyamam>{{cite web | url =http://www.madhyamam.com/news/64579/110402 | title =സി.പി.ഐ 'തുരന്തോ'ക്കെതിരെ സതീശൻ | date =ഏപ്രിൽ 2, 2011 | accessdate =ഏപ്രിൽ 11, 2012 | publisher =മാതൃഭൂമി | language = }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2013-ൽ പരിസ്ഥിതിക്കുവേണ്ടിയും, ഗാഡ്ഗിൽ കമ്മറ്റി റിപ്പോർട്ടിനനുകൂലമായും പ്രതികരിക്കുന്ന എംഎൽഎമാരുടെ രാഷ്ട്രീയെതര സംഘത്തിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.<ref>http://4malayalees.com/index.php?page=newsDetail&id=27830</ref> 2013-ൽ തമിഴ്നാടിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള എ.ഐ.സി.സി സെക്രട്ടറിയായും 2014-ൽ കെ.പി.സി.സി വൈസ് പ്രസിഡണ്ടായും നിയമിതനായി.<ref>http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=16143395&tabId=0&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2016, 2021 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ യു.ഡി.എഫ് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ 2016-ലെ പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം 2021 മേയ് 22-ന് അഖിലേന്ത്യ കോൺഗ്രസ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി വി.ഡി.സതീശനെ 15-ാം കേരളനിയമസഭയിലെ [[പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് (ഇന്ത്യ)|പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|last=തങ്ങൾ|first=ശിഹാബുദ്ദീൻ|title=ഇനി പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ചാട്ടുളി സതീശൻ; തിരിച്ചുവരവിലേക്കുള്ള ആദ്യചുവട്‌|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/vd-satheeshan-leader-of-opposition-in-kerala-1.5685199|access-date=22 May 2021|website=Mathrubhumi|language=ml}}</ref> 2021-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തുടർച്ചയായ തോൽവിയോടെ വെറും 22 സീറ്റിലേക്ക് ഒതുങ്ങി പോയ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനമേറ്റ ശേഷം അഞ്ച് വർഷത്തെ പ്രവർത്തന മികവിൽ 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 63 സീറ്റിലേക്ക് ഉയർത്തിയ സതീശൻ നേതൃത്വം നൽകിയ ഐക്യ ജനാധിപത്യമുന്നണി 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 102 സീറ്റിൽ വൻ വിജയം നേടി പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിൽ ഭരണമുറപ്പിച്ചു.<ref>https://www.madhyamam.com/kerala/vd-satheesan-visits-ak-antony-1519907</ref> പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന അനിശ്ചിതത്തിന് ഒടുവിൽ 2026 മെയ് 14-ന് പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന വി.ഡി.സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.reporterlive.com/topnews/kerala/2026/05/14/vd-satheesan-cm-announcement-high-command-decision</ref> കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയിൽ എ ഐ ഗ്രൂപ്പുകളുടെ പിന്തുണ ഇല്ലാതെ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ പദവിയിലെത്തുകയും പിന്നീട് ഗ്രൂപ്പ് രാഷ്ട്രീയമില്ലാതെ തന്നെ നിയമസഭകക്ഷി നേതാവാകുകയും ചെയ്ത ആദ്യത്തെയാളാണ് വി.ഡി.സതീശൻ.<ref>https://www.manoramaonline.com/premium/opinion-and-analysis/2026/05/15/v-d-satheesan-s-rise-as-cm-and-kerala-s-new-political-landscape-prm.html</ref><ref>https://www.madhyamam.com/entertainment/celebrities/vd-satheesan-fully-understood-tmessage-of-sandesham-sathyan-anthikad-1520137</ref> 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെത്തുടർന്ന്, സതീശനെ കോൺഗ്രസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2026 മെയ് 18 ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വച്ച് കേരളത്തിന്റെ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/8455/|title=keralacm}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനം == {| class="wikitable" |+[[കേരള നിയമസഭ]] !വർഷം !നിയോജക മണ്ഡലം ! !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !എതിരാളി ! !എതിരാളി പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ !% !ഭൂരിപക്ഷം !ഭൂരിപക്ഷം % !ഫലം |- |[[1996 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''1996''']] | rowspan="7" |'''[[പറവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പറവൂർ]]''' |{{Party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} |'''38,607''' |'''43.67''' | rowspan="2" |[[P. Raju|പി. രാജു]] |{{Party name with color|Communist Party of India|rowspan=7}} |39,723 |44.93 | -1,116 | -1.26% |style="background:#FFB6C1;" | '''പരാജയപ്പെട്ടു''' |- |[[2001 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2001''']] |'''48,859''' |'''50.11%''' |41,425 |42.48 |7,434 |7.63% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2006 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2006''']] |'''51,099''' |'''51.06''' |കെ. എം. ദിനകരൻ |43,307 |43.27 |7,792 |7.79% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2011 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2011''']] |'''74,632''' |'''51.78''' |[[Pannian Ravindran|പന്ന്യൻ രവീന്ദ്രൻ]] |62,955 |43.91 |11,349 |7.87% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2016 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2016''']] |'''74,985''' |'''46.70''' |ശാരദ മോഹൻ |54,351 |33.85 |20,364 |12.85% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2021 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2021''']] |'''82,264''' |'''51.87''' |എം. ടി. നിക്സൺ |60,963 |38.44 |21,301 |13.47% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |- |[[2026 കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|'''2026''']] |'''78,658''' |'''49.2''' |[[E. T. Taison|ഇ. ടി. ടൈസൺ]] |58,058 |36.3 |20,600 |12.7% | style="background:#90EE90;" | '''വിജയിച്ചു''' |} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[പിണറായി വിജയൻ]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=18 മേയ് 2026 – ഇപ്പോഴും}} {{s-aft|after= - }} {{S-end}} {{Current Indian chief ministers}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{Fifteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:സതീശൻ}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പന്ത്രണ്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തുറമുഖ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] dn8qmq102m4yvc7z58hl9iujbzvx0kv 0 203238 4620528 3826815 2026-05-20T07:34:52Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620528 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Deism}} ദൈവത്തെ മനസ്സിലാക്കുവാൻ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളിലൂടെയോ മറ്റുവിധത്തിലോ ഉള്ള വെളിപാടുകളെ (Revelations) അല്ല, പ്രത്യുത സ്വന്തം ബുദ്ധിയേയും [[യുക്തി]]യേയും ആണ് ആശ്രയിക്കേണ്ടത് എന്നു പഠിപ്പിച്ചിരുന്ന പ്രത്യയശാസ്ത്രം ആണ് '''ഡീയിസം''' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 17-ാം നൂറ്റാണ്ടിലായിരുന്നു ഈ ചിന്താപദ്ധതി രൂപം കൊണ്ടത്. ഡീയിസ്റ്റുകൾ ഏകദൈവത്തിൽ വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ്. എന്നാൽ ദൈവവിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം പ്രകൃതിദത്തമായ യുക്തിചിന്തയായിരിക്കണം, അല്ലാതെ അമാനുഷികമായ [[വെളിപാട്|വെളിപാടുകൾ]] ആകരുത് എന്ന് ഇക്കൂട്ടർ ചിന്തിച്ചിരുന്നു. സ്വർഗത്തിന്റേയും ഭൂമിയുടേയും സ്രഷ്ടാവായ [[ദൈവം|ദൈവ]]ത്തിൽ വിശ്വസിക്കുകയും അതേസമയം [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമത]]ത്തെ നിരാകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രസ്ഥാനമാണ് ഡീയിസം എന്ന് [[പീയറെ വിറെറ്റ്]] (Piere Viret) എന്ന ചിന്തകൻ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ഡീയിസത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം == പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഡീയിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം രൂപംകൊള്ളുവാൻ പല കാരണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് പ്രസ്ഥാനം ശക്തി പ്രാപിച്ചതോടുകൂടി ക്രൈസ്തവർക്ക് ബൈബിളിനോടുള്ള സമീപനത്തിൽ മാറ്റം വന്നു. പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് ചിന്താഗതിക്കനുസൃതമായി ബൈബിളിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചാൽ മാത്രമേ നിത്യരക്ഷ പ്രാപിക്കുവാനുള്ള മാർഗ്ഗം തുറന്നുകിട്ടുകയുള്ളൂ എന്ന് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റുമാർ പഠിപ്പിച്ചു. ബൈബിളിനെക്കുറിച്ചു പരമ്പരാഗതമായി കത്തോലിക്കാസഭ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി പുതിയ പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റു സഭകൾ പഠിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയപ്പോൾ യൂറോപ്പിലെ - വിശേഷിച്ചും ഇംഗ്ളണ്ടിലെ - ക്രൈസ്തവർ ചിന്താക്കുഴപ്പത്തിലായി. പലരും പലവിധത്തിൽ ബൈബിളിനെ വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ബൈബിൾ യഥാർഥത്തിൽ ദൈവനിവേശിത ഗ്രന്ഥമായിരുന്നോ എന്ന സംശയം തന്നെ അനേകം ക്രൈസ്തവരിലുണ്ടായി. പുരാതന ക്ലാസിക്കൽ സാഹിത്യഗ്രന്ഥങ്ങളിൽനിന്നും വ്യത്യസ്തമായൊരു പദവി ബൈബിളിനു നൽകുവാൻ ഇത്തരം ക്രൈസ്തവർക്കു പ്രയാസം നേരിട്ടു. മറ്റു സാഹിത്യഗ്രന്ഥങ്ങളിലുള്ളതുപോലെ ബൈബിളിലും ന്യൂനതകൾ ഉണ്ടെന്ന വസ്തുത ഇവർ മനസ്സിലാക്കി. ദൈവത്തെ കണ്ടെത്താൻ ബൈബിളിലെ ഉള്ളടക്കം അപര്യാപ്തമാണെന്ന് ഇവർക്കു ബോധ്യം വന്നു. സ്വന്തം അനുഭവങ്ങൾ, സ്വന്തം യുക്തി ചിന്തകൾ, സ്വന്തം ബുദ്ധിശക്തി എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചാൽ മാത്രമേ ദൈവത്തെക്കുറിച്ചു മനസ്സിലാക്കുവാൻ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്ന് ഇവർ ദൃഢമായി വിശ്വസിച്ചു. പതിനാറും പതിനേഴും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ വളർച്ച പ്രാപിച്ച പുതിയ ശാസ്ത്രീയ വിജ്ഞാനവും ഡീയിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ ഉദ്ഭവത്തിനു കാരണമായിത്തീർന്നു. ഇക്കാലത്തുണ്ടായ ശാസ്ത്രീയ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾ പ്രപഞ്ചത്തെ സംബന്ധിച്ച അടിസ്ഥാന വിജ്ഞാനത്തിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കി. അതുവരെയും പ്രപഞ്ചത്തെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങൾ പുലർത്തിയിരുന്ന വിജ്ഞാനം പരമ്പരാഗതമായി ക്രൈസ്തവ സഭ പഠിപ്പിച്ചിരുന്ന വിധത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. ശാസ്ത്രീയ വിജ്ഞാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പ്രപഞ്ചത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ ജനങ്ങളിൽ വളർത്തണമെങ്കിൽ, അതിനു മുൻപു ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽത്തന്നെ ചില വ്യതിയാനങ്ങൾ വരുത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന് ചിന്തകർ ധരിച്ചു. ക്രൈസ്ത സഭയിലെ യാഥാസ്ഥിതികരായ ചിന്തകന്മാർ പ്രപഞ്ചത്തെ സംബന്ധിച്ച നിലവിലുള്ള ധാരണകളിൽ നിന്നും വ്യതിചലിക്കുവാൻ തയ്യാറായില്ല. വിജ്ഞാന കുതുകികളായ യൂറോപ്യന്മാരുടെ മുൻപിൽ രണ്ടു പോംവഴികൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ -- ഒന്നുകിൽ പരമ്പരാഗത ദൈവശാസ്ത്രത്തെ തള്ളിപ്പറയുക, അല്ലെങ്കിൽ നവീന ശാസ്ത്രീയ വിജ്ഞാനത്തെ തള്ളിപ്പറയുക. പ്രപഞ്ചത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും ദൈവഹിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭൂമിയെ വലം വയ്ക്കുന്നുവെന്നായിരുന്നു പരമ്പരാഗത ദൈവശാസ്ത്രം പഠിപ്പിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ നക്ഷത്രങ്ങളുടേയും ഗ്രഹങ്ങളുടേയും ചലനത്തിനു കാരണം ഗുരുത്വാകർഷം (Gravitational attraction) ആണെന്നു കോപ്പർനിക്കസ്, കെപ്ളർ, ഗലീലിയോ, ഐസക് ന്യൂട്ടൻ തുടങ്ങിയ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ തെളിഞ്ഞപ്പോൾ അതിന്റെ പരിണത ഫലമെന്നവണ്ണം, ദൈവം എന്നൊരു ശക്തി ഇല്ലെങ്കിലും പ്രപഞ്ചത്തിലെ ചലനങ്ങൾ തുടർന്നും നിലനിൽക്കുമെന്ന് ചിന്തകർ മനസ്സിലാക്കി. ഉറച്ചദൈവവിശ്വാസി ആയിരുന്ന ഐസക് ന്യൂട്ടൻ പുതിയൊരു ആശയം അവതരിപ്പിച്ചു. 'പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്പ്പത്തിക്കുകാരണം സർവശക്തനായ ദൈവം തന്നെയാണ്. പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിക്കു ശേഷം സ്വയം ചലിക്കുന്നതിനുള്ള കഴിവ് നക്ഷത്രാദികൾക്കു കൈവരുമെങ്കിലും, അവയുടെ ഗതിയിൽ ഇടയ്ക്കിടെ ഉണ്ടാകാവുന്ന തകരാറുകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനു കാലാകാലങ്ങളിൽ ദൈവ സാന്നിധ്യവും ദൈവപരിപാലനവും ആവശ്യമാണ്' ഇതായിരുന്നു ഐസക് ന്യൂട്ടന്റെ ആശയം. എന്നാൽ ദൈവത്തിന്റെ ഇടപെടൽ കൂടാതെ തന്നെ പ്രപഞ്ചവസ്തുക്കൾ സ്വയം ചലിച്ചുകൊള്ളുമെന്ന് പില്ക്കാലത്ത് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ 'ശക്തിതന്ത്രനിയമങ്ങൾ' (Laws of Mechanics) തെളിയിച്ചു. അതിനെ തുടർന്ന്, പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിക്കു മാത്രമേ ദൈവത്തിന്റെ ആവശ്യം വേണ്ടി വരുന്നുള്ളൂ എന്ന ആശയത്തിൽ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ ഉറച്ചുനിന്നു. അന്യൂനശില്പി (Perfect Architect) ആയ ദൈവം സൃഷ്ടിച്ച പ്രപഞ്ചം അന്യൂനമാണെന്നും, ദൈവത്തിന്റെ ഇടപെടൽ വീണ്ടും ആവശ്യപ്പെടത്തക്കവിധം തകരാറുകൾ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ഉണ്ടാവുകയില്ലെന്നും ബഹുഭൂരിപക്ഷം ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. അതായത്, അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ദൈവത്തിന് ഒരു സ്രഷ്ടാവിന്റെ ധർമം (Role) മാത്രമേ നിർവഹിക്കാനുള്ളൂ. ദൈവം സൃഷ്ടിച്ച പ്രപഞ്ചം ഭൗതികനിയമ (Physical Laws)ങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സ്വയം ചലിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ദൈവത്തിന് സർവശക്തന്റെ പദവി നൽകാത്ത, അതേസമയം ദൈവത്തിന്റെ അസ്തിത്വം നിഷേധിക്കാത്ത, ഡീയിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയാണ് ഇവിടെ രൂപം കൊണ്ടത്. പതിനഞ്ചും പതിനാറും നൂറ്റാകളിൽ യൂറോപ്യൻ നാവികർ നടത്തിയ സാഹസിക യാത്രകളുടെ ഫലമായി പുതിയ ഭൂവിഭാഗങ്ങൾ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടതും ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തയുടെ ഉദ്ഭവത്തിനു കാരണമായിത്തീർന്നു. ക്രിസ്തുമതത്തെപ്പറ്റി കേട്ടിട്ടുപോലുമില്ലാത്ത അനേകം ജനതതികളെ യൂറോപ്യന്മാർ കണ്ടെത്തി. എന്നാൽ ഈ ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ പലതും ഉറച്ച ദൈവവിശ്വാസം പുലർത്തിയിരുന്നവരും സദാചാരബോധം നിലനിറുത്തിയിരുന്നവരും ആയിരുന്നു. ഈശ്വരവിശ്വാസവും സദാചാരബോധവും വളർത്തുവാൻ ക്രിസ്തുമതം ഇല്ലെങ്കിലും സാധിക്കുമെന്ന് ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തകന്മാർ ഈ ഉദാഹരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു കൊണ്ട് വാദിച്ചു. ചില അക്രൈസ്തവ സമൂഹങ്ങൾ പുലർത്തിയിരുന്ന ഈശ്വരവിശ്വാസവും സന്മാർഗ ബോധവും ക്രിസ്ത്യൻ സംസ്കാരം നിലനിന്ന യൂറോപ്പിലേതിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന സത്യവും അവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഈശ്വരചിന്തയും സദാചാരബോധവും വളർത്തുവാൻ മനുഷ്യന്റെ സാമാന്യബുദ്ധി മതിയെന്നും, ഇക്കാര്യത്തിന് ദൈവിക വെളിപാട് അത്യന്താപേക്ഷിതമല്ലെന്നും അവർ ചിന്തിച്ചു. == ഡീയിസം ഇംഗ്ലണ്ടിൽ == ഡീയിസ്റ്റു ചിന്താഗതി ആദ്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ഇംഗ്ലണ്ടിയിരുന്നു. ഡീയിസത്തിന്റെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന '[[ഷേർബറിയിലെ ഹെർബർട്ട് പ്രഭു]]' (Lord Herbert of Cherbery) തന്റെ ഡീയിസ്റ്റ് ഗ്രന്ഥം (De Ueritate,Prout distinguitur arevelatione,a Uerisimilli,Possibili,et a falso) 1624-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1696-ൽ [[ജോൺ ടാളൻഡ്]] ( (John Toland) എന്ന ചിന്തകൻ ക്രിസ്റ്റ്യാനിറ്റി നോട്ട് മിസ്റ്റീരിയസ് (Christianty not mysterious) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. യുക്തിക്കു വിരുദ്ധമായി ഒന്നും സുവിശേഷത്തിലില്ല, ഗഹനരഹസ്യം (Mystery) എന്നു വിളിക്കത്തക്ക ആശയങ്ങളൊന്നും ക്രൈസ്തവ തത്ത്വസംഹിതയിലില്ല എന്നൊക്കെയായിരുന്നു ടൊളൻഡിന്റെ അഭിപ്രായങ്ങൾ. പ്രകൃതിദത്തമായ സദാചാരബോധം (Natural Morality) ആണ് യഥാർഥ മതം എന്നു സമർഥിക്കുവാൻ ടോളൻഡ് ശ്രമിച്ചു. മനുഷ്യന്റെ യുക്തിയിൽ ഒതുങ്ങാത്ത ത്രിത്വം (Trinity), ക്രിസ്തുവിന്റെ മനുഷ്യാവതാരം തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളായി പരിഗണിച്ച് അവയെ നിരാകരിക്കാമെന്ന് ടൊളൻഡ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. മറ്റൊരു ഡീയിസ്റ്റ് ചിന്തകനായ ആന്റണി കോജിൻസ് അന്ത്യവിധി എന്ന ക്രിസ്ത്യൻ സിദ്ധാന്തത്തെ അബദ്ധമെന്നു പറഞ്ഞു നിരാകരിച്ചു. പ്രകൃതിദത്തമാംവിധമുള്ള ആചാരരീതികൾ (Natural Ethics) പാലിക്കാമെങ്കിൽ മനുഷ്യർ കൂടുതൽ സന്മാർഗബോധമുള്ളവരായിത്തീരുമെന്ന് കോജിൻസ് പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു. ബൈബിളിലെ പഴയ നിയമത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുള്ള പ്രവചനങ്ങൾ എല്ലാംതന്നെ അർഥശൂന്യമാണെന്നു കോജിൻസ് പ്രസ്താവിച്ചു. 1730-ൽ മാത്യു ടിന്റാൽ (Mathew Tindal) എന്ന ചിന്തകൻ ക്രിസ്റ്റ്യാനിറ്റി ആസ് ഓൾഡ് ആസ് ദ് ക്രിയേഷൻ (Christanity as old as the Creation) എന്ന ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഡീയിസ്റ്റുകളുടെ ബൈബിൾ എന്നാണ് ഈ ഗ്രന്ഥം അറിയപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിദത്തമായ ഒരു മതത്തെ (Natural religion)യാണ് സുവിശേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതെന്ന് ടിന്റാൽ പ്രസ്താവിച്ചു. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] ഡീയിസ്റ്റ് ചിന്തകർക്കു യാഥാസ്ഥിതികരായ ക്രൈസ്തവരിൽനിന്നും കടുത്ത എതിർപ്പുകൾ നേരിടിേവന്നിരുന്നു. ഡീയിസ്റ്റു ചിന്താഗതിയെ [[ദൈവദൂഷണം]] (Blasphemy) ആയിട്ടാണ് യാഥാസ്ഥിതികർ ചിത്രീകരിച്ചത്. ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തകരിൽ പലർക്കും ജയിൽവാസം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശിക്ഷകൾക്ക് വിധേയമാകേണ്ടിവരികയും ചെയ്തിരുന്നു. == ഡീയിസം യൂറോപ്യൻ വൻകരയിൽ == പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഡീയിസ്റ്റു ചിന്താഗതി ഉൾക്കൊള്ളുന്ന അനേകം ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഫ്രാൻസിൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ബൈബിളിന്റെ ചരിത്രയാഥാർഥ്യത്തെ (Historicity) ചോദ്യം ചെയ്തു. [[ത്രിത്വം|പരിശുദ്ധ ത്രിത്വം]] (Hole Trinity), [[ആദിപാപം|ഉദ്ഭവപാപം]], [[പാപവിമുക്തി|പാപമോചനം]] തുടങ്ങിയ ആശയങ്ങളെയും ഇക്കൂട്ടർ ചോദ്യം ചെയ്തു. [[വോൾട്ടയർ]], റൂസ്സോ എന്നിവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഫ്രെഞ്ചു ഡീയിസം അതിന്റെ വളർച്ചയുടെ പാരമ്യതയിലെത്തി. രാജവാഴ്ചയ്ക്കും പൗരോഹിത്യത്തിനും എതിരായ ശക്തമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു എന്നതാണ് ഫ്രെഞ്ചു ഡീയിസ്റ്റ് ചിന്താഗതിയുടെ പ്രത്യേകത. ദിദെറൊ (Diderot) തുടങ്ങിയ ഫ്രെഞ്ചു ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തകർ നിരീശ്വര വാദത്തിനു സമാനമായ ആശയങ്ങളും പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ജർമൻ രാജാവായിരുന്ന ഫ്രെഡറിക് രാമന്റെ പ്രോത്സാഹനത്തോടുകൂടി ജർമൻ പ്രദേശങ്ങളിലും ഡീയിസം പ്രചരിച്ചു. ജർമൻ ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തകരിൽ പലരും ഫ്രെഡറിക് രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ രാജാവിന്റെ ആശ്രിതരായിട്ടാണ് കഴിഞ്ഞിരുന്നത്. താമസിയാതെ മറ്റു യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ഡീയിസത്തിന്റെ അലയടികൾ ദൃശ്യമായി. == ഡീയിസം അമേരിക്കയിൽ == [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] രൂപംകൊണ്ട ഡീയിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ കാലക്രമത്തിൽ അമേരിക്കയിലേക്കും കടന്നുചെന്നു. 1784-ൽ എഥാൻ അല്ലെൻ (Ethan Allen) പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റീസൺ, ദി ഒൺലി ഒറെക്കിൾ ഒഫ് മാൻ (Reason,the only oracle of man) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഡീയിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ കാണപ്പെട്ടു. 1794-ൽ [[തൊമസ് പെയ്ൻ|തോമസ് പെയിൻ]] എന്ന അമേരിക്കൻ ചിന്തകൻ രചിച്ച ദി ഏജ് ഒഫ് റീസൺ (The age of Reasons) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലും ഡീയിസ്റ്റു ആശയങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. [[ബെഞ്ചമിൻ ഫ്രാങ്ക്ലിൻ|ബഞ്ചമിൻ ഫ്രാങ്ക്ളിൻ]], [[തോമസ് ജെഫേഴ്സൺ]] എന്നീ ചിന്തകരും ഡീയിസ്റ്റു ആശയങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. മതത്തേയും ശാസ്ത്രത്തേയും കൂട്ടിയിണക്കുവാൻ നടന്ന ശ്രമങ്ങൾ അമേരിക്കയിൽ ഡീയിസത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കു സഹായകമായി. == ഡീയിസത്തിലെ വൈവിധ്യങ്ങൾ == ഡീയിസം ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രം എന്ന നിലയിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. എങ്കിലും ഡീയിസം എന്ന ലേബലിൽ മതപരവും തത്ത്വശാസ്ത്രപരവും ആയ അനേകം പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ രംഗ പ്രവേശം ചെയ്തിരുന്നു. ദൈവവും പ്രപഞ്ചവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെപ്പറ്റി പരമ്പരാഗതമായി നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ആശയങ്ങളെ ഈ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ പൊതുവേ ചോദ്യം ചെയ്തു. ദൈവം ഇല്ലായ്മയിൽ നിന്നാണ് പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്ന് ഒരുകൂട്ടം ഡീയിസ്റ്റുകൾ കരുതുമ്പോൾ, അതല്ല, നേരത്തേതന്നെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന താറുമാറായ ഒരു അവസ്ഥയിൽ നിന്നുമാണ് ദൈവം പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്ന് മറ്റൊരു കൂട്ടം ഡീയിസ്റ്റുകൾ വിശ്വസിച്ചു. പ്രപഞ്ചത്തിലുള്ള സർവതും ദൈവിക പരിപാലനയ്ക്കു വിധേയമാണെന്ന് ഇക്കൂട്ടർ കരുതി. മനുഷ്യർക്കു മരണാനന്തര ജീവിതമുണ്ടെന്നും ഈ ഘട്ടത്തിൽ സുകൃതികൾക്കു നൽവരങ്ങളും, ദുഷ്ടർക്കു ശിക്ഷാവരങ്ങളും ലഭിക്കുമെന്നും അവർ പഠിപ്പിച്ചു. ദൈവത്തിലൂടെ മനുഷ്യർക്കു വെളിപാടുകൾ ലഭിക്കുന്നു എന്ന ആശയത്തോട് അവർ യോജിച്ചിരുന്നില്ല. ദൈവത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പ്, ദൈവത്തിന്റെ സ്വഭാവം, മനുഷ്യന്റെ സദാചാരധർമങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചു മനുഷ്യർ മനസ്സിലാക്കേത് അവരുടെ സ്വന്തം ബുദ്ധിയിലൂടെയും യുക്തിയിലൂടെയും ആയിരിക്കണം. വേറൊരു വിഭാഗം ഡീയിസ്റ്റുകൾ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിൽ വിശ്വസിച്ചിരുന്നില്ല. മനുഷ്യരുടെ കർമങ്ങൾക്കുള്ള പ്രതിഫലം - സൽകർമം ചെയ്യുന്നവർക്കു നൽവരവും ദുഷ്കർമം ചെയ്യുന്നവർക്കു ശിക്ഷാവരവും - ഈ ജന്മത്തിൽത്തന്നെ ലഭിക്കുന്നുവെന്നാണ് ഇക്കൂട്ടരുടെ വിശ്വാസം. മനുഷ്യരുടെ സാന്മാർഗിക പ്രവർത്തനമണ്ഡലം ദൈവിക പരിപാലനത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയിൽ വരുന്നില്ലെന്നും മനുഷ്യർ ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് അനുഭവിക്കുന്ന ദുഃഖങ്ങളും സന്തോഷങ്ങളും ദൈവവിധി അനുസരിച്ചുള്ളതല്ല, പ്രത്യുത അവരവരുടെ സ്വന്തം ഇച്ഛയുടേയും പ്രവൃത്തിയുടേയും ഫലമാണെന്നും വിശ്വസിക്കുന്ന ഡീയിസ്റ്റുകളുമുണ്ട്. തീവ്രവാദികളായ (extreme) ഡീയിസ്റ്റുകളുടെ അഭിപ്രായം ഇപ്രകാരമാണ്. ബുദ്ധിമാനും സർവശക്തനും ആയ ദൈവം പ്രപഞ്ചത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു. മുൻപു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു സംവിധാനത്തിനും പുനർക്രമീകരണം നൽകിക്കൊണ്ട് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനാവശ്യമായ പ്രകൃതി നിയമങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചതു ദൈവമാണ്. എന്നാൽ സൃഷ്ടികർമത്തിനുശേഷം പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ദൈവം ഇടപെടുന്നില്ല. ദിവ്യാത്ഭുതം (Miracle) എന്നൊരു പ്രതിഭാസം ഇല്ല. മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ ദൈവം ഇടപെടുന്നില്ല. എന്നാൽ മനുഷ്യൻ സ്രഷ്ടാവായ ദൈവത്തെ അംഗീകരിക്കുകയും, ബഹുമാനിക്കുകയും, അതോടൊപ്പം തന്നെ തന്റെ സഹമനുഷ്യനോട് നീതി പൂർവകമാംവിധം പെരുമാറുകയും ചെയ്താൽ മാത്രമേ അവനു സന്തോഷം കൈവരുകയുള്ളു. ദൈവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇത്തരം ചിന്താഗതികൾ വിദ്യാസമ്പന്നരായ ആൾക്കാർക്കു മാത്രമേ ഉൾക്കൊള്ളുവാൻ കഴിയുകയുള്ളു എന്ന് വോൾട്ടയർ തുടങ്ങിയ ഡീയിസ്റ്റു ചിന്തകന്മാർ അനുഭവത്തിൽനിന്നു മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ സാധാരണക്കാരുടെ ഇടയിൽ സദാചാരബോധം വളർത്തുന്നതിന് പരമ്പരാഗതമായ മതവിശ്വാസം - വിശേഷിച്ചും മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലെ അന്ത്യവിധി, നരകത്തിലെ യാതനകൾ, സന്മാർഗജീവിതം നയിച്ചില്ലെങ്കിൽ ദൈവം ശിക്ഷിക്കുമെന്ന ഭയം തുടങ്ങിയവ - അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. ക്രിസ്തുമതത്തെ രൂക്ഷമാംവിധം വിമർശിച്ചിരുന്ന ഡീയിസ്റ്റുകളെ ദോഷദർശികളായ (Critical) ഡീയിസ്റ്റുകൾ എന്നു വിളിച്ചിരുന്നു. ബൈബിളിന്റെ ചരിത്രയാഥാർഥ്യത്തെ (Historicity) അവർ ചോദ്യം ചെയ്തു. കൂദാശകളെന്നാൽ അർഥശൂന്യമായ - മനുഷ്യരെ കബളിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള - കാര്യങ്ങളാണെന്ന് അവർ പഠിപ്പിച്ചു. ബൈബിളിന്മേലുള്ള അതിശയോക്തിപരമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ, ദിവ്യാത്ഭുതങ്ങളെ (Miracles)ക്കുറിച്ചുള്ള അതിശയോക്തി കലർന്ന വർണനകൾ, കൂദാശകളുടെ യാന്ത്രികമാംവിധമുള്ള സ്വീകരണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളെ ഇക്കൂട്ടർ എതിർത്തു. കാപട്യങ്ങൾ കോർത്തിണക്കിയ വഞ്ചനാപരമായൊരു ഗ്രന്ഥമായി ബൈബിളിനെ അവർ കരുതി. == ഡീയിസത്തിന്റെ തിരോധാനം == കാലക്രമത്തിൽ ഡീയിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ദുർബലമായിത്തീർന്നു. നേരത്തെതന്നെ വലിയ വിദ്യാഭ്യാസം നേടാത്ത സാമാന്യജനങ്ങൾ - അവരായിരുന്നു ജനസംഖ്യയിൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷം പേർ - ഡീയിസ്റ്റ് ആശയങ്ങളിൽ നിന്നും അകന്നു നിന്നിരുന്നു. കാരണം, നല്ല ശാസ്ത്രീയ വിജ്ഞാനം ലഭിച്ചവർക്കു മാത്രമേ ഡീയിസത്തെ ഉൾക്കൊള്ളുവാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളൂ. ആധുനിക ശാസ്ത്രവിജ്ഞാനത്തിന്റെ വളർച്ചയോടുകൂടി ശാസ്ത്രവും മതവും തമ്മിൽ സ്പർധ ഉണ്ടാകുമെന്നായിരുന്നു ഡീയിസ്റ്റുകൾ കരുതിയിരുന്നത്. എന്നാൽ സംഭവിച്ചതു മറ്റൊന്നായിരുന്നു - ക്രിസ്തുമതത്തിനുള്ളിൽ യാഥാസ്ഥിതികരും സ്വതന്ത്രചിന്തകരും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം. പാരമ്പര്യം, പൗരോഹിത്യമേധവിത്വം, അതിമാനുഷികമായ ദൈവികവെളിപാട് എന്നിവയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ മതചിന്തകളിൽ യാഥാസ്ഥിതികർ ഉറച്ചുനിന്നു. എന്നാൽ സ്വതന്ത്രചിന്തകരാകട്ടെ യുക്തിക്കും സാമാന്യബുദ്ധിക്കും അനുയോജ്യമായ മതമാണു വേതെന്നു കരുതി. തങ്ങൾ നാസ്തികർ (Atheists) അല്ലെന്നു ബോധ്യപ്പെടുത്തുവാനും സ്വതന്ത്രചിന്തകർ തത്പരരായിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് ഡീയിസ്റ്റുകൾ എന്ന പേരിൽ സ്വതന്ത്രചിന്തകർ പ്രബലരായിത്തീർന്നത്. പത്തൊൻപതും ഇരുപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ സ്ഥിതിഗതികൾ വ്യത്യസ്തമായി വളർന്നു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ക്രിസ്തുമതത്തിനുള്ളിൽ സഹിഷ്ണുത ശക്തമായിത്തീർന്നു. ക്രിസ്തുമതത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ടുതന്നെ, മതപീഡനത്തെ ഭയപ്പെടാതെ, സ്വതന്ത്രചിന്തകളും വിമർശനങ്ങളും ധൈര്യപൂർവം പ്രകടിപ്പിക്കാമെന്ന അവസ്ഥവന്നുകൂടി. ആ സാഹചര്യത്തിൽ സ്വതന്ത്ര ക്രൈസ്തവ ചിന്തകർ ഡീയിസ്റ്റുകൾ എന്ന വിശേഷണം സ്വീകരിക്കാതെയായി. തത്ഫലമായി ഡീയിസം എന്ന ലേബൽ മിക്കവാറും വിസ്മൃതിയിലാണ്ടു എന്നുതന്നെ പറയാം. ഡീയിസം എന്ന ലേബൽ ഇല്ലെങ്കിലും, പതിനേഴും പതിനെട്ടും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ ഡീയിസ്റ്റ് ലേബലിൽ രൂപംകൊണ്ട ആശയ ഗതികൾ ഇന്നും വിവിധ മതചിന്തകളിൽ സജീവമാംവിധം നിലനിന്നുവരുന്നുണ്ട്. == അവലംബം == <references/> == അധിക വായനയ്ക്ക് == * [http://deistalliance.org The Deist Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130082932/http://deistalliance.org/ |date=2021-11-30 }} * [http://www.sullivan-county.com/deism.htm A Critical Examination at Deism] * [http://www.reasonandspirit.com Center for Reasoned Spirituality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108185212/http://reasonandspirit.com/ |date=2018-11-08 }} * [http://www.sullivan-county.com/deism/eng_rat.htm The Origins of English Rationalism] * [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-77 Deism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002082425/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-77 |date=2008-10-02 }} – ''Dictionary of the History of Ideas'' * [http://en.deizm.net Deism in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120807044930/http://en.deizm.net/ |date=2012-08-07 }} * [http://churchofdeism.org Church of Deism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170926061837/http://churchofdeism.org/ |date=2017-09-26 }} * [http://www.iep.utm.edu/d/deismeng.htm English Deism] – Internet Encyclopedia of Philosophy * [http://www.iep.utm.edu/d/deismfre.htm French Deism] – Internet Encyclopedia of Philosophy * [http://www.religioustolerance.org/deism.htm Deism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230085037/http://www.religioustolerance.org/deism.htm |date=2019-12-30 }} – ReligiousTolerance.org * [http://www.newadvent.org/cathen/04679b.htm Deism] – ''Catholic Encyclopedia'' (1908) * [http://ontruth.com/deism.html The Rise and Fall of English Deism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202075508/http://ontruth.com/deism.html |date=2009-02-02 }} * [http://www.deism.com World Union of Deists] * [http://tvftm.com Deist Links] == പുറം കണ്ണികൾ == {{Sarvavijnanakosam|}} [[വർഗ്ഗം:ഡീയിസം]] [[വർഗ്ഗം:മതത്തിന്റെ തത്ത്വചിന്ത]] 92gus3a5ku5iq0fwpa4t3lseuk1nt4k 0 215494 4620576 4111145 2026-05-20T11:05:33Z Ranjithsiji 22471 [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620576 wikitext text/x-wiki {{PU|Pathalam}} [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[കൊച്ചി]] നഗരത്തിനോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഒരു സ്ഥലമാണ് '''പാതാളം'''. കൊച്ചിയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാവസായിക കേന്ദ്രമായ [[ഏലൂർ|ഏലൂരിനോട്]] തൊട്ടടുത്ത് കിടക്കുന്ന സ്ഥലമാണിത്. [[പറവൂർ താലൂക്ക്|പറവൂർ താലൂക്കിലാണ്]] ഈ സ്ഥലം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] shc77hn8ovb8ls0k1hr9rft0hxj82pe 0 216033 4620435 4521800 2026-05-19T19:28:47Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620435 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Grapevine, Texas}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> |official_name = ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ (ടെക്സസ്) |other_name = |native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> |nickname = |settlement_type = നഗരം |motto = Aged to Perfection <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Grapevine_City_Office.jpg |imagesize = 250x200px |image_caption = സിറ്റി ഹാൾ |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |image_map = Tarrant County Texas Incorporated Areas Grapevine highlighted.svg |mapsize = 250x200px |map_caption = [[Tarrant County, Texas|റ്ററന്റ് കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥാനം |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |subdivision_type = രാജ്യം |subdivision_name = {{Flagicon|USA}}[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|സംസ്ഥാനം]] |subdivision_name1 = {{Flagicon|Texas}}[[ടെക്സസ്]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Texas|കൗണ്ടികൾ]] |subdivision_name2 = [[Tarrant County, Texas|റ്ററന്റ്]], [[Denton County, Texas|ഡെന്റൺ]], [[Dallas County, Texas|ഡാളസ്]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = [[Council-manager government|കൗൺസിൽ-മാനേജർ]] |leader_title = [[City Council|സിറ്റി കൗൺസിൽ]] |leader_name = മേയർ വില്യം ഡി. ടേറ്റ് <br/> മൈക്ക് ലീസ് <br/> ക്രിസ് കോയ് <br/> ഷാരൺ സ്പെൻസർ <br/> റോയ് സ്റ്റീവാർട്ട് <br/> സി. ഷെയ്ൻ വിൽബാങ്ക്സ് <br/> ഡാർലീൻ ഫ്രീഡ് |leader_title1 = [[City Manager|സിറ്റി മാനേജർ]] |leader_name1 = ബ്രൂണോ റംബ്ലോ |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = <!-- Settled --> ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ പ്രൈറി |established_date = 1844 |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> ഗ്രേപ്പ് വൈൻ |established_date2 = 1854 |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ |established_date3 = 1907 |website = [http://www.grapevinetexas.gov/ grapevinetexas.gov] <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_total_km2 = 92.9 |area_land_km2 = 83.6 |area_water_km2 = 9.3 |area_total_sq_mi = 35.9 |area_land_sq_mi = 32.3 |area_water_sq_mi = 3.6 |area_water_percent = 9.98 |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2010 |population_footnotes = |population_note = |population_total = 46,334 |population_density_km2 = 503.1 |population_density_sq_mi = 1303.0 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = [[Central Time Zone (North America)|CST]] |utc_offset = -6 |timezone_DST = [[Central Time Zone (North America)|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |coordinates_display = inline,title |coordinates_type = region:US_type:city |latd = 32 |latm = 56 |lats = 6 |latNS = N |longd = 97 |longm = 5 |longs = 9 |longEW = W |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = 195 |elevation_ft = 640 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP code|പിൻകോഡുകൾ]] |postal_code = 76051, 76092, 76099 |area_code = [[Area code 817|817, 682]], [[Area code 469|469]], [[Area code 214|214]], [[Area code 972|972]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS കോഡ്]] |blank_info = 48-30644{{GR|2}} |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] ഫീച്ചർ ID |blank1_info = 1336834{{GR|3}} |footnotes = }} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്ത് [[Dallas–Fort Worth metroplex|ഡാളസ്-ഫോർട്ട്‌വർത്ത്]] മെട്രോപ്പൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തെ [[Tarrant County, Texas|റ്ററന്റ് കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു നഗരമാണ് '''ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ'''. [[2010 United States Census|2010ലെ കാനേഷുമാരി പ്രകാരം]] നഗരത്തിൽ 46,334 പേർ വസിക്കുന്നു. തദ്ദേശീയമായി വളർന്നിരുന്ന മുന്തിരിയിൽനിന്നാണ് നഗരത്തിന് ഈ പേരു വന്നത്<ref>{{cite web | title = FAQ | publisher = Grapevine Convention and Visitors Bureau | url = http://www.grapevinetexasusa.com/FAQs/tabid/549/Default.aspx | accessdate = 2008-04-01 | archive-date = 2011-11-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111118073923/https://www.grapevinetexasusa.com/FAQs/tabid/549/Default.aspx | url-status = dead }}</ref>. 2007ൽ [[CNNMoney.com]] "അമേരിക്കയിൽ ജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും പറ്റിയ നഗരങ്ങളിലൊന്നായി" ("America's Best Places to Live") ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ നഗരത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തു<ref name=CNNMoney>{{cite news|url=http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2007/snapshots/PL4830644.html|title=Best Places To Live: Grapevine, TX|publisher=CNNMoney.com|accessdate=2007-10-31|archive-date=2007-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071112201906/http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2007/snapshots/PL4830644.html|url-status=dead}}</ref>. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ നഗരത്തിന്റെ അക്ഷരേഖാംശങ്ങൾ {{Coord|32|56|6|N|97|5|9|W|type:city}} (32.935025, -97.085784) ആണ്.{{GR|1}} [[United States Census Bureau|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ]] കണക്കുപ്രകാരം നഗരത്തിന് മൊത്തം 35.9&nbsp;ചതുരശ്ര മൈൽ (92.9&nbsp;കിമീ²) വിസ്തീർണ്ണമുണ്ട്. , ഇതിൽ 32.3&nbsp;ചതുരശ്ര മൈൽ (83.6&nbsp;കിമീ²) കരപ്രദേശവും 3.6&nbsp;ചതുരശ്ര മൈൽ (9.3&nbsp;കിമീ²) (9.98%) പ്രദേശം ജലവുമാണ്. {{Weather box |location = ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ (ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ ഡാം), 1981-2010 സാധാരണ |single line = Yes |Jan high F = 56.1 |Feb high F = 60.1 |Mar high F = 67.6 |Apr high F = 75.9 |May high F = 83.4 |Jun high F = 90.8 |Jul high F = 95.5 |Aug high F = 96.5 |Sep high F = 88.6 |Oct high F = 78.8 |Nov high F = 67.0 |Dec high F = 57.2 |year high F = 76.5 |Jan low F = 32.1 |Feb low F = 35.3 |Mar low F = 44.1 |Apr low F = 51.8 |May low F = 61.5 |Jun low F = 68.7 |Jul low F = 72.7 |Aug low F = 72.5 |Sep low F = 64.6 |Oct low F = 53.2 |Nov low F = 43.5 |Dec low F = 33.9 |year low F = 52.8 |Jan precipitation inch = 2.24 |Feb precipitation inch = 2.80 |Mar precipitation inch = 3.62 |Apr precipitation inch = 3.16 |May precipitation inch = 4.80 |Jun precipitation inch = 4.00 |Jul precipitation inch = 2.38 |Aug precipitation inch = 1.83 |Sep precipitation inch = 3.26 |Oct precipitation inch = 4.02 |Nov precipitation inch = 2.94 |Dec precipitation inch = 2.68 |precipitation colour = green |Jan precipitation days = 7.1 |Feb precipitation days = 7.4 |Mar precipitation days = 8.7 |Apr precipitation days = 6.8 |May precipitation days = 9.2 |Jun precipitation days = 8.3 |Jul precipitation days = 5.2 |Aug precipitation days = 5.2 |Sep precipitation days = 6.2 |Oct precipitation days = 7.6 |Nov precipitation days = 7.1 |Dec precipitation days = 7.6 |unit precipitation days = 0.01 in |source 1 = NOAA <ref name = NOAA > {{cite web |url = http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=fwd |title = NowData - NOAA Online Weather Data |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 2012-10-01}}</ref> |date=ഒക്ടോബർ 2012 }} ==സഹോദര നഗരങ്ങൾ== * {{Flagicon|Austria}} [[Krems an der Donau|ക്രെംസ് അൻ ദെർ ഡൊണൗ]], ഓസ്ട്രിയ (1999 മുതൽ) * {{Flagicon|Mexico}} [[Parras de la Fuente|പരസ് ദെ ല ഫുവെന്റെ]], മെക്സിക്കോ (1996 മുതൽ) * {{Flagicon|Scotland}} [[Livingston, Scotland|ലിവിങ്സ്റ്റൺ]], സ്കോട്ട്ലന്റ് (2008 മുതൽ).<ref name="sister">{{cite web|url=https://www.grapevinetexasusa.com/CommunityInvolvement/SisterCities/tabid/620/Default.aspx|title=International Sister City Program|work=City official website|accessdate=26 ഡിസംബർ 2011|archive-date=2011-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807065649/https://www.grapevinetexasusa.com/CommunityInvolvement/SisterCities/tabid/620/Default.aspx|url-status=dead}}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Grapevine, Texas}} * [http://www.grapevinetexas.gov/ ഗ്രേപ്പ്‌വൈൻ നഗരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്‌സൈറ്റ്] * [http://www.downtowngrapevinetexas.com/ Historic Downtown Merchants Association Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201230244/http://www.downtowngrapevinetexas.com/ |date=2014-02-01 }} * [http://www.gcisd-k12.org/ Grapevine-Colleyville Independent School District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160614200436/http://www.gcisd-k12.org/ |date=2016-06-14 }} * [http://www.grapevinetexasusa.com/ Grapevine Convention & Visitors Bureau] * [http://www.grapevinecourier.com Grapevine Courier newspaper] * [http://www.grapevinetexasusa.com/CommunityInvolvement/SisterCities/KremsAustria/tabid/622/Default.aspx/ Krems, Austria Becomes Sister City to Grapevine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703180331/http://www.grapevinetexasusa.com/CommunityInvolvement/SisterCities/KremsAustria/tabid/622/Default.aspx |date=2007-07-03 }} * [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/heg02 Brief history of Grapevine] * [http://www.dallasnews.com/communities/grapevine Headlines and community information about Grapevine from ''The Dallas Morning News''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116234727/http://www.dallasnews.com/communities/grapevine/ |date=2011-01-16 }} * [http://texashistory.unt.edu/search/?q=%22United+States+-+Texas+-+Tarrant+County+-+Grapevine%22&t=dc.coverage Historic photos of Grapevine] hosted by the {{Dallas/Fort Worth Metroplex}} {{Tarrant County, Texas}} {{Denton County, Texas}} {{Dallas County, Texas}} {{Texas}} [[വർഗ്ഗം:ടെക്സസിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] td8dz4xg2v1vuyzcfxvd03d9109jdnn 0 216059 4620369 3975009 2026-05-19T16:51:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620369 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Garland, Texas}} {{Infobox settlement |name = ഗാർലന്റ് (ടെക്സസ്) |official_name = സിറ്റി ഓഫ് ഗാർലന്റ് |other_name = |settlement_type = [[City|നഗരം]] |motto = "ടെക്സസ് ഇവിടെ നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു"<ref>{{cite web|url= http://www.ci.garland.tx.us/|title= City of Garland Texas|publisher= City of Garland Texas|accessdate= October 19, 2012|archive-date= 2012-10-31|archive-url= https://web.archive.org/web/20121031101732/http://www.ci.garland.tx.us/|url-status= dead}}</ref> |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_blank_emblem = |blank_emblem_size = |image_map = Dallas County Texas Incorporated Areas Garland highighted.svg |mapsize = 250px |map_caption = [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്തെ [[Dallas County, Texas|ഡാളസ് കൗണ്ടിയിൽ]] സ്ഥാനം |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |subdivision_type = [[List of countries|രാജ്യം]] |subdivision_name = [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|സംസ്ഥാനം]] |subdivision_name1 = [[Texas|ടെക്സസ്]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Texas|കൗണ്ടികൾ]] |subdivision_name2 = [[Dallas County, Texas|ഡാളസ്]] |government_type = [[Council-Manager|കൗൺസിൽ-മാനേജർ]] |leader_title = [[City Council|സിറ്റി കൗൺസിൽ]] |leader_name = [[Mayor|മേയർ]] റോണൾഡ് ജോൺസ് <br /> ഡഗ്ലസ് അതാസ് <br />ലോറ പെർക്കിൻസ് കോക്സ് <br />പ്രെസ്റ്റൺ എഡ്വേർഡ്സ് <br />ലാറി ജെഫൂസ് <br />ജോൺ വില്ലിസ് <br />ബാർബര ചിക്ക് <br />റിക്ക് വില്യംസ് <br />ഡാരൻ ലേതൻ |leader_title1 = [[City Manager|സിറ്റി മാനേജർ]] |leader_name1 = ബിൽ ഡോളർ |leader_title2 = [[City Attorney|സിറ്റി അറ്റോർണി]] |leader_name2 = ബ്രാഡ് നെയ്ബർ |established_title = ഇൻകോർപ്പറേറ്റഡ് |established_date = 1891<ref name="Garland, TX">{{cite web|title=Garland, TX|url=http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/hdg02|publisher=Texas State Historical Association|accessdate=1-8-2012}}</ref> |area_magnitude = |area_total_km2 = 147.9 |area_land_km2 = 147.9 |area_water_km2 = 0.0 |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 57.1 |area_land_sq_mi = 57.1 |area_water_sq_mi = 0 |population_as_of = 2010 |population_total = 226876 |population_density_sq_mi = auto |timezone = [[North American Central Time Zone|CST]] |utc_offset = -6 |timezone_DST = [[North American Central Time Zone|CDT]] |utc_offset_DST = -5 |coordinates_display = inline,title |coordinates_type = region:US_type:city |latd = 32 |latm = 54 |lats = 26 |latNS = N |longd = 96 |longm = 38 |longs = 7 |longEW = W |elevation_m = 168 |elevation_ft = 551 |website = [http://www.ci.garland.tx.us http://www.ci.garland.tx.us] |postal_code_type = [[ZIP code|പിൻകോഡുകൾ]] |postal_code = 75040-75049 |area_code = [[Area code 214|214]], [[Area code 972|972]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS കോഡ്]] |blank_info = 48-29000<ref name=gr2>{{GR|r2}}</ref> |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] ഫീച്ചർ ID |blank1_info = 1388185{{GR|3}} |footnotes = }} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ടെക്സസ്]] സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു നഗരമാണ് '''ഗാർലന്റ്'''. [[Dallas–Fort Worth metroplex|ഡാളസ്-ഫോർട്ട്‌വർത്ത് മെട്രോപ്ലക്സിൽപ്പെടുന്ന]] നഗരം ഡാളസ് നഗരത്തിനു വടക്കുകിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഏതാണ്ട് മുഴുവൻ ഭാഗവും [[Dallas County, Texas|ഡാളസ് കൗണ്ടിയിലാണ്]]; ചെറിയൊരു ഭാഗം [[Collin County, Texas|കോളിൻ കൗണ്ടിയിലും]].<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/48/4829000.html "QuickFacts: Garland, Texas"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417074556/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/48/4829000.html |date=2015-04-17 }}, United States Census Bureau</ref> 2010ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 226,876 പേർ വസിക്കുന്ന നഗരം [[List of United States cities by population|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ എൺപത്തി ഏഴാമത്തെ ഏറ്റവും ജനവാസമുള്ള നഗരവും]] [[ടെക്സസ്|ടെക്സസിലെ]] [[List of cities in Texas by population|പന്ത്രണ്ടാമത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ജനവാസമേറിയ നഗരവുമാണ്]]. 2008ൽ [[CNN]]ന്റെ കീഴിലുള്ള [[Money (magazine)|''Money'' മാസിക]] തയ്യാറാക്കിയ അമേരിക്കയിൽ ജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും പറ്റിയ 100 സ്ഥലങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ 67ആമതായിരുന്നു ഗാർലന്റ്<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2008/snapshots/PL4829000.html|title=Best Places to Live 2008|publisher=CNN Money|accessdate=12-31-2011|archive-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130104031432/http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bplive/2008/snapshots/PL4829000.html|url-status=dead}}</ref>. ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കള്ളികൾ== * [http://www.garlandtx.gov ഗാർലന്റ് നഗരത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്] * [http://www.garlandhistorical.org Garland Landmark Society] * {{Handbook of Texas|name=Garland, Texas|id=hdg02}} * [http://www.garlandcivictheatre.org Garland Civic Theatre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815070149/http://www.garlandcivictheatre.org/ |date=2020-08-15 }} {{Dallas/Fort Worth Metroplex}} {{Collin County, Texas}} {{Dallas County, Texas}} {{Rockwall County, Texas}} {{Texas}} {{Texas cities and mayors of 100,000 population}} {{USLargestCities}} [[വർഗ്ഗം:ടെക്സസിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] iqv6jcpo6p9yoot091v51xawpv78svv 0 232076 4620539 3630516 2026-05-20T08:22:51Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 4620539 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Grihastha}} ഒരു വ്യക്തി പൂർണമായും കുടുംബബന്ധങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം''' അഥവാ '''ഗാർഹസ്ഥ്യം'''. [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദുധർമ്മമനുസരിച്ച്]] മനുഷ്യൻ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട രണ്ടാമത്തെ ജീവിതഘട്ടമാണ്‌ ഇത്. ഇതിൽ കുടുംബം ദൈവീകമായ ഒരു ആശ്രമം തന്നെയാണ്. ഈ ആശ്രമജീവിതം നയിക്കുന്ന വ്യക്തിയെ '''ഗൃഹസ്ഥൻ''' എന്ന് പറയുന്നു. വിദ്യാർത്ഥി അഥവാ ബ്രഹ്മചാരി, വാനപ്രസ്ഥൻ, സന്യാസി എന്നിവർ ഗൃഹസ്ഥനെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ആശ്രമധർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം. വിവാഹത്തോടെ ഗാർഹസ്ഥ്യം തുടങ്ങുന്നു. സമൂഹത്തിന്റെയും രാഷ്ട്രത്തിന്റെയും നിലനിൽപ്പ്‌ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമികളിലാണ്. ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന പുതിയ തലമുറ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധിക്ക് അത്യാവശ്യമാണ്. വിവാഹനിയമങ്ങൾ, ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരുടെ ചുമതലകൾ, പുത്രധർമം, പിൻതുടർച്ചാവകാശം, പിതൃകർമാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ എന്നിവയെപ്പറ്റി ധർമസൂത്രങ്ങൾ വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ഗൃഹസ്ഥൻ [[പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങൾ|പഞ്ജമഹായജ്ഞം]] അനുഷ്ഠിക്കണമെന്നും [[ധർമശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] അനുശാസിക്കുന്നു. രാജ്യഭരണം, ഗൃഹഭരണം എന്നിവ പുത്രനെ ഏല്പിച്ചിട്ട് തനിച്ചോ ഭാര്യാസമേതനായിട്ടോ [[വാനപ്രസ്ഥം]] സ്വീകരിക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തിലൂടെയും പരിശുദ്ധനായ വ്യക്തി സമുദായത്തേയും പൊതുജനങ്ങളേയും ധർമ്മബുദ്ധ്യാ സേവ ചെയ്യാൻ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിക്കുന്നുവന്ന് [[രമണ മഹർഷി]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref>[http://ebooks.sreyas.in/sree-ramana-maharshi-life-history.pdf|ശ്രീ രമണമഹർഷിയുടെ ജീവചരിത്രം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഭാര്യാഭർത്തൃ ധർമ്മം:- "പതിർഗുരു:പതിസ്തീർത്ഥമിതി സ്ത്രീണാം വിദുർബുധാ" ഭർത്താവുതന്നെയാണ് ഗുരുവും പുണ്യതീർത്ഥവുമെന്ന് വിദ്വാന്മാർ വിധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യാഭർത്തൃ സങ്കല്പം വ്യത്യസ്തതത്വങ്ങളല്ല. രണ്ടും ഒരു തത്വം തന്നെയാണ്. തത്വാർത്ഥമനുസരിച്ച് ഭർത്താവിനെക്കൂടാതെ ഭാര്യ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. തിരമാലകളും സ്വച്ഛമായ സമുദ്രവും പോലെ രണ്ടും ഒന്നുതന്നെ. സമുദ്രജലത്തിന്റെ തന്നെ ചലനമാണ് തിരയായിത്തോന്നുന്നത്. ഓളവും തിരയും കൊണ്ട് ജലത്തെ അറിയുന്നതുപോലെ കർമ്മചലനം (നാനാകർമ്മങ്ങൾ) കൊണ്ട് നിശ്ചലമായ ആത്മതത്ത്വം അറിയണം. ഈ തത്ത്വം തന്നെയാണ് ഭാര്യാഭർത്തൃബന്ധത്തിലും ഉള്ളത്. വെള്ളംകൂടാതെ തിരയില്ലാത്തതുപോലെ, ഭർത്താവിനെ കൂടാതെ ഭാര്യയില്ല. പ്രകൃതിമുഴുവൻ ഈ പരസ്പര ബന്ധമാണ്. ആത്മാവ് (ജീവൻ) ഭർത്താവും അത് വസ്തുക്കളോട് ബന്ധപ്പെടുമ്പോൾ ഭാര്യയും ആയിമാറുന്നു. ഭർത്ത്രു സങ്കൽപ്പത്തിന് പുരുഷനെന്നും ഭാര്യാസങ്കൽപ്പത്തിന് പ്രകൃതിയെന്നും പറയാം. പുരുഷൻ - പ്രകൃതി, [[ശിവൻ]] - ശക്തി, വിഷ്ണു - മായ എന്നീ സങ്കൽപ്പങ്ങളിലെല്ലാം ഒരേ തത്വം തന്നെയാണുള്ളത്. പ്രകൃതിയിലുള്ള നാനാതത്വങ്ങളിൽ വ്യാപരിക്കുന്ന ജീവൻ (ആത്മതത്വം) ഏകമാണ്. പ്രകൃതിയിലെ നാനാതത്വങ്ങളെ (ബ്രഹ്മം, ജ്ഞാനം ) ആത്മതത്വം കൂട്ടിയിണക്കുന്നതുകൊണ്ട് പ്രകൃതിയിൽ കാണുന്ന സർവ്വവും ബ്രഹ്മമെന്ന പൈതൃകത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ ഒരു കുടുംബം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിന് വിധേയമാണ്. "വസുധൈവ കുടുംബകം" പ്രപഞ്ചം തന്നെയാണ് കുടുംബം. നമ്മുടെ കുടുംബങ്ങളിലും ഈ ബന്ധം തന്നെയാണുള്ളത്. വളർത്തേണ്ടതും നിലനിർത്തേണ്ടതും ഈ തത്വം തന്നെയാണ്. ഭർത്താവായ ആത്മാവിന്റെ ധർമ്മമാണ് പ്രകൃതി (ഭാര്യ). ഭർത്താവായ ആത്മാവിൽനിന്നും പ്രകൃതി (ഭാര്യ) ഉണ്ടാകുന്നു. ഭാര്യയായ പ്രകൃതിയിലൂടെ ഭർത്താവിനെ അറിയുന്നു. വേർതിരിക്കാൻ ആവാത്ത തത്വമാണ് ഭാര്യാഭർത്തൃ സങ്കൽപ്പത്തിനുള്ളതെന്ന് ഇതുകൊണ്ടറിയണം. "പാണിഗ്രഹണമന്ത്രാർത്ഥവുമോർക്കണം പ്രാണാവസാനകാലത്തും പിരിയുമോ" എന്ന് മൈഥിലി രാമനോട് ചോദിക്കുന്നതും ഇതേ തത്വത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഭാര്യാഭർത്ത്രുബന്ധത്തിനടിസ്ഥാനം ഈ തത്വമാണ്. ഭാരതത്തിലെ കുടുംബസങ്കൽപ്പത്തിന്റെ മഹത്ത്വം ഇതുകൊണ്ട് ചിന്തിക്കപ്പെടണം. ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളിലുള്ള അസംതൃപ്തിയും സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങളും വികാരങ്ങളുമാണ് പല കുടുംബബന്ധങ്ങളെയും തകരാരിലാക്കുന്നതും തകർക്കുന്നതും. എന്നാൽ ജ്യോതിഷത്തിലെ യോനിപ്പൊരുത്തം, വശ്യമഹേന്ദ്രാദി പൊരുത്തം എന്നിവ മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പരിഹാരമാണ്. ഈ പൊരുത്തങ്ങൾ ദമ്പതികൾക്ക് വൈകാരികമായ ചേർച്ച, തൃപ്തികരമായ ഇന്ദ്രിയസുഖം, പരസ്പര ആകർഷണം, സാമ്പത്തിക ഉയർച്ച, മനപ്പൊരുത്തം എന്നിവ ദാമ്പത്യ സംതൃപ്തി ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. സന്തോഷകരമായ ദാമ്പത്യത്തിൽ പ്രശ്നങ്ങളും അത്രകണ്ട് കുറവായിരിക്കും. ഭാരതത്തിൽ ഭാര്യാഭർത്തൃ മൈഥുനം അഥവാ സംഭോഗം യജ്ഞതുല്യം പുണ്യകരമാണ്. അതിലൂടെ ഉണ്ടാകുന്ന കുട്ടികൾ കുടുംബത്തിനും, രാഷ്ട്രത്തിന് ഐശ്വര്യമാണ്. ഭാര്യാഭർത്ത്രുബന്ധം അറിയുവാനും അനുഭവിക്കാനുമുള്ള തത്വത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. അറിയിക്കുക എന്നുള്ളത് അതിന്റെ ധർമ്മമാണ്. സ്ത്രീപുരുഷബന്ധവും കുടുംബതത്വവും അടിമത്തവും അധീശത്വവും തമ്മിലുള്ള മത്സരമല്ല. മറിച്ചു് ഒരേ തത്വത്തിന്റെ ഭാവങ്ങൾ മാത്രം. തത്വം അറിഞ്ഞുള്ള കുടുംബജീവിതം. "ലോകം ഒരു കുടുംബം" എന്ന വിശ്വവിശാലമായ സങ്കൽപ്പം വരെ വളർന്നെത്തണമെന്നാണ് ഭാരതീയ ദർശനം. ഭർത്ത്രുധർമ്മം:- ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ ഗുരുവായി കാണണമെങ്കിൽ ഭർത്താവ് ആദർശവാനായിരിക്കണം. ഏകപക്ഷീയമായ മൃഗീയശാസനം അനുസരിക്കേണ്ടവളല്ല ഭാരതീയ സങ്കൽപ്പത്തിലെ ഭാര്യ. ഭർത്താവ് ഭാര്യയോട് ധർമ്മാനുസരണം പ്രവർത്തിക്കണം. "ന ഭാര്യാം താഡയേത് ക്വാപി മാത്രുവത്പരിപാലയേത് ന ത്യജേത് ഘോരകഷ്ടേപി യദി സാധ്വീ പതിവൃതാ ധനേന വാസസാ പ്രേണോ ശ്രദ്ധയാ മൃദു ഭാഷണൈ സതതം തോഷയേദ്ദാരാൻ നാപ്രിയം ക്വചിദാചരേത് സ്ഥിതേഷു സ്വീയ ദാരേഷു സ്ത്രീയമന്യാം ന സംസ്പ്രുശേത് ദുഷ്ടേന ചേതസാ വിദ്വാൻ അന്യഥാ നാരകീഭവേത് വിരളേ ശയനം വാസം ത്യജേത് പ്രാജ്ഞ: പരസ്ത്രീയാ അയുക്ത ഭാഷണം ചൈവ സ്ത്രീയം ശൗര്യം ന ദർശയേത്" (മനുസ്മൃതി) ഭാര്യയെ യാതോരിടത്തും ദു:ഖിപ്പിക്കരുത്. അമ്മയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ സംരക്ഷിക്കണം. ഏതു കഷ്ടാവസ്ഥയിലും പതിവൃതയായ ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. ധനം, വസ്ത്രം, സ്നേഹം, ശ്രദ്ധ, മൃദുഭാഷണം, പരിചരണം ഇവകൊണ്ട് സന്തോഷിപ്പിക്കണം. അപ്രിയം ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്. സഭാര്യന് ഒരിക്കലും പരസ്ത്രീ സമ്പർക്കമരുത്. അപ്രകാരം ചെയ്യുന്ന ദുഷ്ടഹൃദയൻ നരകം അനുഭവിക്കും. അറിവുള്ളവൻ പരസ്ത്രീയോട് രഹസ്യവേഴ്ച പുലർത്തുകയില്ല. ഭാര്യയുടെ നേർക്ക് യുക്തമല്ലാത്ത വാക്കുകൾ പ്രയോഗിച്ചു കലഹിക്കുന്നതും വർജ്ജിക്കണം. സ്വപത്നിയുടെ നേർക്ക്‌ ഒരിക്കലും ശൗര്യം പാടില്ല. ഭാര്യക്ക് മാനസികവും ശാരീരികവുമായ സുഖാവസ്ഥപ്രദാനം ചെയ്യാൻ ഭർത്താവിന് സാധിക്കണം. പരസ്പരധാരണയും ത്യാഗസമ്പത്തുമുള്ള ഒരു കുടുംബജീവിതം നന്മയുള്ള സമൂഹത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ധർമ്മാനുസ്രുതമായ ജീവിതംകൊണ്ട് കുടുംബത്തെ ഒരു യജ്ഞശാലയാക്കി മാറ്റണം. അമ്മ, അച്ഛൻ, ആചാര്യൻ ഇവരുടെ നിയന്ത്രണവും ശിക്ഷണവുമുള്ള ഒരു കുടുംബസങ്കൽപ്പമാണ് ഭാരതത്തിലുള്ളത്. "യഥാമാത്രുമാൻ പിത്രുമാൻ ആചാര്യവാൻ ബ്രുയാത് തഥാ ച്ഛൈലിനിരബ്രവീത്" (ബ്രുഹദാരണ്യകോപനിഷത്ത് ) എന്ന യാജ്ഞവൽക്യവചനം മേൽപ്പറഞ്ഞ ഗുരുക്കന്മാരുടെ ആവശ്യവും ശിക്ഷണമാഹാത്മ്യവും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഭാരതീയ കുടുംബദർശനം വിശ്വദർശനമായി വളരുവാനുള്ളതാണ്. ===ഗൃഹസ്ഥ ബ്രഹ്മചര്യം=== ഹൈന്ദവ വിശ്വാസപ്രകാരം നിഷിദ്ധ ദിനങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മചര്യവും, [[ശുഭ]] ദിനങ്ങളിൽ ദാമ്പത്യവേഴ്ചയും പരിപാലിക്കലാണ് ഗൃഹസ്ഥബ്രഹ്മചര്യം അഥവാ ഗൃഹസ്ഥ ദാമ്പത്യവേഴ്ച. ഹിന്ദുമതത്തിലെ മഹർഷീശ്വരന്മാർ വിവാഹിതരായിരുന്നുവെങ്കിലും ഗൃഹസ്ഥ ബ്രഹ്മചര്യമനുഷ്ടിക്കുന്നവരായിരുന്നു. ശ്രേഷ്ഠ സന്താനലബ്ധിക്ക്, രോഹിണി, ചോതി, ഉത്രാടം നക്ഷത്രവും, ആര്ത്തവത്തിന്റെ 14-15-16 പക്കവും ഒക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെ അണ്ഡോത്‌പാദന സുദിനത്തിൽ ദമ്പതികൾ മൈഥുനം നടത്തണം. ആര്ത്തവത്തിന്റെ 1-2-3-4-9-11-12-13 പക്കങ്ങളിൽ യാതൊരു കാരണവശാലും പുത്രോത്പാദനത്തിന് മൈഥുനം നടത്തരുത്. പാതിര 12 മണി മുതൽ, പകലും പിന്നെ അന്ന് രാത്രി 12 മണിവരെയും വരുന്ന 24 മണിക്കൂർ ആണ് ഒരു ദിനാചരണം. ഇതുമായി ബന്ധപെട്ടു ശാന്തിമുഹൂർത്തം എന്നൊരു രീതിയും ചില ഹൈന്ദവ വിഭാഗങ്ങളിൽ കാണാം. നിശ്ചിത നക്ഷത്രത്തിലും വിഹിത തിഥിയിലും ബീജാവാപം ചെയ്താലാണ് ശ്രേഷ്ഠ സന്തതി പിറപ്പതും, സല്ഗതിപ്പെടുവതും. ചോതി-ഉത്രാടം, രോഹിണി നക്ഷത്രങ്ങളും വിഹിതതിഥികളും ഒന്നിക്കുന്ന സുദിനത്തിലെ മൈഥുനം മൂലം ഗര്ഭിണിയായാൽ ശ്രേഷ്ഠ സന്തതിപിറക്കും. സല്ഗതിയും ഉറപ്പായിരിക്കും. ഇത് വേദസത്തയുമാണ്. ഇതോടൊപ്പം മൈഥുനത്തിന് നിഷിദ്ധങ്ങളായ തിഥികളിൽ ബ്രഹ്മചര്യവും, വിഹിത ദിനങ്ങളിൽ സന്തോഷകരമായ മൈഥുനവും പരിപാലിച്ചുകൊള്ളണം. ഇതിൽ സ്ത്രീക്ക് മാനസികമായ സന്തോഷം നിർബന്ധം. ഇത്തരം ഗൃഹസ്ഥ ദാമ്പത്യവേഴ്ച യജ്ഞത്തിന് തുല്യം പുണ്യകരവും ഐശ്വര്യദായകവുമാണ് എന്നാണ് വേദങ്ങൾ പറയുന്നത്. പകൽ പൂർണമായും സ്ത്രീ-പുരുഷന്മാർ, വിശിഷ്യാ ദമ്പതികൾ, തമ്മിൽ സംഭോഗം ഒഴിവാക്കണം. മക്കൾ പിറന്ന ശേഷം ഗൃഹസ്ഥ ദാമ്പത്യവേഴ്ച പരിപാലിച്ചാലും മക്കള്ക്ക് അതിശയ വിദ്യാവിജയം സിദ്ധിക്കും. എന്നാൽ വിഹിതദിനങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി ദമ്പതികൾ മൈഥുനം ഒഴിവാക്കുന്നതും ഭാവിയിൽ ഐശ്വര്യഹാനി ഉണ്ടാക്കുമെന്നാണ് ആചാര്യമതം. == ഇത് കൂടി കാണുക == *[[ബ്രഹ്മചര്യം]] *[[വാനപ്രസ്ഥം]] *[[സന്യാസം]] == അവലംബം== <references /> [[വർഗ്ഗം:ആശ്രമാവസ്ഥകൾ]] 3sp9iai0qq84b1yrcgikhzo5dl3lpi7 10 235385 4620461 4618473 2026-05-20T01:59:40Z Kiran Gopi 10521 4620461 wikitext text/x-wiki {{navbox with columns |name = Current Indian chief ministers |title= ഇന്ത്യയിലെ ഇപ്പോഴത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ |bodyclass = hlist |state = {{{state|autocollapse}}} |fullwidth = y |col1 = {{navbox|subgroup |group1= [[List of Chief Ministers of Andhra Pradesh|ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്‌]] |list1= [[എൻ. ചന്ദ്രബാബു നായിഡു]] |group2= [[List of Chief Ministers of Arunachal Pradesh|അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] |list2= [[പെമ ഖണ്ഡു]] |group3= [[List of Chief Ministers of Assam|ആസ്സാം]] |list3= [[ഹിമന്ദ ബിശ്വ ശർമ]] |group4= [[List of Chief Ministers of Bihar|ബീഹാർ]] |list4= [[നിതീഷ് കുമാർ]] |group5= [[List of Chief Ministers of Chhattisgarh|ഛത്തീസ്‌ഗഢ്]] |list5= [[ഭൂപേഷ് ഭാഗേൽ]] |group6= [[List of Chief Ministers of Delhi|ഡെൽഹി]] |list6= [[അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ]] |group7= [[List of Chief Ministers of Goa|ഗോവ]] |list7= [[പ്രമോദ് സാവന്ത്]] |group8= [[List of Chief Ministers of Gujarat|ഗുജറാത്ത്]] |list8= [[ഭൂപേന്ദ്രഭായ് പട്ടേൽ]] }} |col2 = {{navbox|subgroup |group1= [[List of Chief Ministers of Haryana|ഹരിയാന]] |list1= [[മനോഹർ ലാൽ ഖട്ടാർ]] |group2= [[List of Chief Ministers of Himachal Pradesh|ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] |list2= [[ജയ്റാം ഠാക്കൂർ]] |group3= [[List of Chief Ministers of Jammu and Kashmir|ജമ്മു-കശ്മീർ]] |list3= ''ഒഴിവ്'' {{small|([[രാഷ്ട്രപതി ഭരണം]])}} |group4= [[List of Chief Ministers of Jharkhand|ഝാർഖണ്ഡ്‌]] |list4= [[ഹേമന്ത് സോറൻ]] |group5= [[List of Chief Ministers of Karnataka|കർണ്ണാടക]] |list5= [[ബസവരാജ് ബൊമ്മൈ]] |group6= [[List of Chief Ministers of Kerala|കേരളം]] |list6= [[വി.ഡി. സതീശൻ]] |group7= [[List of Chief Ministers of Madhya Pradesh|മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] |list7= [[ശിവരാജ് സിംഗ് ചൗഹാൻ]] |group8= [[List of Chief Ministers of Maharashtra|മഹാരാഷ്ട്ര]] |list8= [[ഉദ്ധവ് താക്കറെ]] }} |col3 = {{navbox|subgroup |group1= [[List of Chief Ministers of Manipur|മണിപ്പൂർ]] |list1= [[എൻ. ബിരേൻ സിങ്]] |group2= [[List of Chief Ministers of Meghalaya|മേഘാലയ]] |list2= [[കൊൺറാഡ് സാങ്മ]] |group3= [[List of Chief Ministers of Mizoram|മിസോറം]] |list3= [[സൊറംതാംഗ]] |group4= [[List of Chief Ministers of Nagaland|നാഗാലാന്റ്]] |list4= [[നെയ്ഫു റിയോ]] |group5= [[List of Chief Ministers of Odisha|ഒഡീഷ]] |list5= [[നവീൻ പട്‌നായിക്]] |group6= [[List of Chief Ministers of Puducherry|പുതുച്ചേരി]] |list6= [[എൻ. രംഗസ്വാമി]] |group7= [[List of Chief Ministers of Punjab (India)|പഞ്ചാബ്]] |list7= [[ചരൺജിത് സിങ് ചന്നി]] |group8= [[List of Chief Ministers of Rajasthan|രാജസ്ഥാൻ]] |list8= [[അശോക് ഗെലോട്ട്]] }} |col4 = {{navbox|subgroup |group1= [[List of Chief Ministers of Sikkim|സിക്കിം]] |list1= [[പ്രേം സിങ്​ തമാങ്​]] |group2= [[List of Chief Ministers of Tamil Nadu|തമിഴ്‍നാട്]] |list2= [[വിജയ്|സി. ജോസഫ് വിജയ്]] |group3= [[List of Chief Ministers of Telangana|തെലങ്കാന]] |list3= [[കെ. ചന്ദ്രശേഖർ റാവു]] |group4= [[List of Chief Ministers of Tripura|ത്രിപുര]] |list4= [[ബിപ്ലബ് കുമാർ ദേബ്]] |group5= [[List of Chief Ministers of Uttar Pradesh|ഉത്തർപ്രദേശ്]] |list5= [[യോഗി ആദിത്യനാഥ്]] |group6= [[List of Chief Ministers of Uttarakhand|ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] |list6= [[പുഷ്ക്കർ സിങ് ധാമി]] |group7= [[List of Chief Ministers of West Bengal| പശ്ചിമ ബംഗാൾ]] |list7= [[സുവേന്ദു അധികാരി]] }} | below = * [[List of female Indian chief ministers|Women chief ministers]] * [[List of chief ministers from the Bharatiya Janata Party|From the Bharatiya Janata Party]] * [[List of chief ministers from the Communist Party of India (Marxist)|From the Communist Party of India (Marxist)]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:India political leader navigational boxes]] </noinclude> f6gvjcuw4law6g1o81uavszewav648p 0 240489 4620437 4096390 2026-05-19T21:28:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620437 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Chittagong}} {{Infobox settlement |name = ചിറ്റഗോങ് ( ചറ്റോഗ്രാമ) |settlement_type = [[Metropolis|മെട്രൊപ്പോളിസ്]] |total_type = |nickname = |motto = |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = മുകളിൽനിന്ന് ഘടികാരദിശയിൽ: [[Port of Chittagong|ചിറ്റഗോങ് (ചറ്റോഗ്രാമ) തുറമുഖം]], [[Karnaphuli River|കർണഫുലി നദി ചാനൽ]], [[Shah Amanat Bridge|ഷാ അമാനത് പാലം]], [[Commonwealth War Cemetery, Chittagong|കോമൺവെൽത്ത് യുദ്ധസെമിത്തേരി]], കൊളോണിയൽ സർക്യൂട്ട് ഹൗസ് |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = |map_caption = |image_map1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Bangladesh |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = [[Bangladesh|ബംഗ്ലാദേശിൽ]] ചിറ്റഗോങ് (ചറ്റോഗ്രാമ) |pushpin_mapsize = |coordinates_region = BD |subdivision_type = [[Countries of the world|രാജ്യം]] |subdivision_name = [[Bangladesh|ബംഗ്ലാദേശ്]] |subdivision_type1 = [[Divisions of Bangladesh|ഡിവിഷൻ]] |subdivision_name1 = [[Chittagong Division|ചിറ്റഗോങ് ഡിവിഷൻ]] |subdivision_type2 = [[Districts of Bangladesh|ജില്ല]] |subdivision_name2 = [[Chittagong District|ചിറ്റഗോങ് ജില്ല]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = [[Mayor|City Mayor]] |leader_name = M. Manzur Alam |leader_title1 = |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = Establishment |established_date = 1340<ref>[[List of cities and towns in Bangladesh]], Retrieved 29 December 2009</ref> |established_title2 = Granted city status |established_date2 = 1863<ref name="ccc history">{{cite web | url=http://www.ccc.org.bd/history | title=History of Chittagong City Corporation | publisher=[[Chittagong City Corporation]] | accessdate=2013-05-26 | archive-date=2013-08-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130813193710/http://ccc.org.bd/history | url-status=dead }}</ref> |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = <ref name="bbspaurashava">{{cite web|url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf|title=Area, Population and Literacy Rate by Paurashava –2001|publisher=Bangladesh Bureau of Statistics|accessdate=2009-09-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217230450/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf|url-status=dead}}</ref> |area_total_km2 = 168 |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2008 |population_footnotes = <ref name="BangladeshStatPock2008">{{cite web|url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf|title=Statistical Pocket Book, 2008|publisher=Bangladesh Bureau of Statistics|format=PDF|accessdate=2009-08-15|archive-date=2010-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215222621/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf|url-status=dead}}</ref> |population_note = |population_total = 2579107 |population_density_km2 = 15351 |population_density_sq_mi = |population_metro = 5 680 000 (2011e) |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Chittagongians |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi= |population_blank2_title = |population_blank2 = |timezone = [[Bangladesh Standard Time|BST]] |utc_offset = +6 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=22 |latm=22 |lats=0 |latNS=N |longd=91 |longm=48 |longs=0 |longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |postal_code_type = [[List of postal codes in Bangladesh|Postal code]] |postal_code = 4000 |area_code = |blank_name = [[Gross domestic product|GDP]] (2008) |blank_info = $25.5 billion<ref name="citymayors.com">[http://www.citymayors.com/statistics/richest-cities-2020.html City Mayors: Richest cities in the world in 2020 by GDP<!-- Bot generated title -->]</ref> |blank1_name = [[GDP growth]] (2008) |blank1_info = 6.3%<ref name="citymayors.com" /> |blank2_name = [[Telephone numbers in Bangladesh|Calling code]] |blank2_info = 31 |blank3_name = |blank3_info = |blank4_name = |blank4_info = |blank5_name = |blank5_info = |website = [http://www.ccc.org.bd/ Chittagong City Corporation] |footnotes = }} [[ബംഗ്ലാദേശ്|ബംഗ്ലാദേശിലെ]] ഒരു പ്രധാന തുറമുഖ നഗരമാണ് '''ചിറ്റഗോങ്'''. ബംഗ്ലാദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമത്തെ നഗരവുമാണിത്. ചിറ്റഗോങ് ഡിവിഷന്റെ ഭരണ തലസ്ഥാനമാണിത്. ==ചരിത്രം== ==ഭൂമിശാസ്ത്രവും കാലാവസ്ഥയും== ട്രോപ്പിക്കൽ മൺസൂൺ കാലാവസ്ഥയാണിവിടെ കാണുന്നത്.<ref name=Peel>{{cite journal | author=Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. | year=2007 | title=Updated world map of the Köppen&ndash;Geiger climate classification | journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. | volume=11 | pages=1633–1644 | doi=10.5194/hess-11-1633-2007 | url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf | issn=1027-5606 | archive-date=2012-02-03 | access-date=2013-04-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf | url-status=dead }}</ref> കർണ്ണഫൂലി നദിയുടെ തീരത്താണ് ചിറ്റഗോങ്{{Coord|22|22|0|N|91|48|0|E|type:city_region:BD}}. ആകെ വിസ്തീർണ്ണം{{convert|157|km2|sqmi}}. മലനിരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതാണീ നഗരം. ഇവിടെ കൃത്രിമ തടാകങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്. {{Weather box |location = Chittagong |metric first = Yes |single line = Yes |temperature colour = pastel |Jan record high C = 31.7 |Feb record high C = 33.9 |Mar record high C = 37.2 |Apr record high C = 38.9 |May record high C = 36.7 |Jun record high C = 36.7 |Jul record high C = 34.4 |Aug record high C = 33.9 |Sep record high C = 35.0 |Oct record high C = 34.4 |Nov record high C = 33.9 |Dec record high C = 31.1 |year record high C = 38.9 |Jan high C = 26.0 |Feb high C = 28.0 |Mar high C = 30.6 |Apr high C = 31.8 |May high C = 32.3 |Jun high C = 31.5 |Jul high C = 30.9 |Aug high C = 31.1 |Sep high C = 31.5 |Oct high C = 31.5 |Nov high C = 29.8 |Dec high C = 27.0 |year high C = 30.2 |Jan mean C = 20.0 |Feb mean C = 22.1 |Mar mean C = 25.5 |Apr mean C = 27.6 |May mean C = 28.5 |Jun mean C = 28.4 |Jul mean C = 28.0 |Aug mean C = 28.1 |Sep mean C = 28.3 |Oct mean C = 27.8 |Nov mean C = 25.1 |Dec mean C = 21.3 |year mean C = 25.9 |Jan low C = 13.9 |Feb low C = 16.2 |Mar low C = 20.3 |Apr low C = 23.4 |May low C = 24.7 |Jun low C = 25.2 |Jul low C = 25.1 |Aug low C = 25.1 |Sep low C = 25.1 |Oct low C = 24.0 |Nov low C = 20.3 |Dec low C = 15.6 |year low C = 21.6 |Jan record low C = 7.2 |Feb record low C = 7.8 |Mar record low C = 10.6 |Apr record low C = 15.0 |May record low C = 18.3 |Jun record low C = 20.0 |Jul record low C = 19.4 |Aug record low C = 22.2 |Sep record low C = 21.7 |Oct record low C = 16.7 |Nov record low C = 11.1 |Dec record low C = 8.3 |year record low C = 7.2 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 5.6 |Feb precipitation mm = 24.4 |Mar precipitation mm = 54.7 |Apr precipitation mm = 147.4 |May precipitation mm = 298.6 |Jun precipitation mm = 607.3 |Jul precipitation mm = 727.0 |Aug precipitation mm = 530.6 |Sep precipitation mm = 259.3 |Oct precipitation mm = 184.8 |Nov precipitation mm = 67.5 |Dec precipitation mm = 11.9 |year precipitation mm = 2919.1 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 0 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 2 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 11 |Jun precipitation days = 17 |Jul precipitation days = 19 |Aug precipitation days = 17 |Sep precipitation days = 13 |Oct precipitation days = 7 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 1 |year precipitation days = 96 |Jan humidity = 70 |Feb humidity = 67 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 75 |May humidity = 78 |Jun humidity = 84 |Jul humidity = 86 |Aug humidity = 87 |Sep humidity = 85 |Oct humidity = 82 |Nov humidity = 78 |Dec humidity = 77 |year humidity = 78 |source 1 = Weatherbase (normals, 30 yr period)<ref name = weatherbase>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=87914&cityname=Chittagong- | title = Weatherbase: Historical Weather for Chittagong, Bangladesh | publisher = Weatherbase | accessdate = February 23, 2013 | archive-date = 2019-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190107000011/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=87914&cityname=Chittagong-%20 | url-status = dead }}</ref> |source 2 = Sistema de Clasificación Bioclimática Mundial (extremes),<ref name=extremes>{{cite web | url = http://www.globalbioclimatics.org/station/ba-chitt.htm | title = Bangladesh - Chittagong | publisher = Centro de Investigaciones Fitosociológicas | language = es | accessdate = February 23, 2013 | archive-date = 2019-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190107000030/http://www.globalbioclimatics.org/station/ba-chitt.htm%20 | url-status = dead }}</ref> BBC Weather (humidity and sun)<ref name=BBCWeather>{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/weather/1205733 | title = Average Conditions - Bangladesh - Chittagong | publisher = BBC | accessdate = February 23, 2013}}</ref> |date = November 2012 }} ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Chittagong Medical College and Hospital (5).jpg|[[Chittagong Medical College]] entrance File:DC Hill.jpg|View from DC hill, Chittagong File:Jafrabad Chittagong shipbreaking (8).JPG|Jafrabad shipbreaking yard, Chittagong File:Potenga, Chittagong (1).jpg|Potenga beach, Chittagong File:Patenga Beach Cloudy Weather.jpg|Patenga beach in a cloudy weather File:Biplobi Uddyan 004.JPG|Biplob Udyan, Chittagong File:Court building ctg (10).JPG|Court Building of Chittagong File:Andar Killa Mosque, Chittagong 001.JPG|Andar Killa Mosque, Chittagong File:Bostami Turtle.jpg|Bostami Turtle, Shrine of Bayazid Bostami,Chittagong File:War cemetary6.jpg|War cemetery, Chittagong File:Foy's Lake (28).JPG|[[Foy's Lake]], Chittagong File:Cheragi Pahar Circle chittagong (7).JPG|Cheragi Pahar Circle, Chittagong </gallery> ==അവലംബം== <references/> ==പുറം കണ്ണികൾ== *[http://www.dcchittagong.gov.bd Official Web Portal of Chittagong District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111224173803/http://www.dcchittagong.gov.bd/ |date=2011-12-24 }} {{Commons category|Chittagong}} {{wikivoyage|Chittagong}} {{wikivoyage-inline}} {{Bangladesh cities}} [[വർഗ്ഗം:തുറമുഖനഗരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബംഗ്ലാദേശിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മുൻകാല പോർച്ചുഗീസ് കോളനികൾ]] fateu4l2jpfcrzhvubkc4g3bmd0qgf1 0 243637 4620516 4601528 2026-05-20T05:38:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620516 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Tata Motors}} {{Infobox company | company_name = '''Tata Motors Limited ടാറ്റാ മോട്ടോർസ്''' | company_logo = [[File:Tata Motors Logo.svg|200px]] | company_type = [[Public company|Public]] |traded_as = {{BSE|500570}} ([[BSE SENSEX|BSE SENSEX Constituent]])<br />{{NSE|TATAMOTORS}}<br>{{nyse|TTM}} | area_served = Worldwide | foundation = 1945 | founder = [[J. R. D. Tata]] | location = [[Mumbai]], [[Maharashtra]], India<ref>{{Cite web |url=http://www.tatamotors.com/contactus/index.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-05-12 |archive-date=2016-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160108103843/http://www.tatamotors.com/contactus/index.php |url-status=dead }}</ref> | key_people = [[രത്തൻ ടാറ്റ]]<br />([[Chairman Emeritus]])<br />[[സൈറസ് പല്ലോൺജി മിസ്ത്രി]]<br />([[Chairman]])<br />[[Ravi Kant]]<br />([[Vice Chairman]])<br />Karl Slym<br />([[Managing Director]]) | industry = [[Automotive industry|Automotive]] | services = [[Vehicle leasing]]<br />[[Service (motor vehicle)|Vehicle service]] | products = [[Automobiles]] <br /> [[Commercial Vehicles]] <br />[[List of auto parts|Automotive parts]] | production = | revenue = {{profit}} [[US$]] 32.67&nbsp;billion (2012)<ref name=FY>{{cite web|title=Tata Motors Financial Statements|url=http://in.finance.yahoo.com/q/is?s=TTM&annual|publisher=Yahoo|accessdate=July 19, 2012|archive-date=2013-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006140548/http://in.finance.yahoo.com/q/is?s=TTM&annual|url-status=dead}}</ref> | operating_income= {{profit}} US$ {{0|0}}3.06&nbsp;billion (2012)<ref name=FY/> | net_income = {{profit}} US$ {{0|0}}2.28&nbsp;billion (2012)<ref name=FY/> | assets = {{profit}} US$ 28.05&nbsp;billion (2012)<ref name=FY/> | equity = {{profit}} US$ {{0|0}}6.44&nbsp;billion (2012)<ref name=FY/> | num_employees = 59,759 (2012)<ref name=FY/> | divisions = [[Tata Motors Cars]] | subsid = [[Jaguar Land Rover]]<br>[[Tata Daewoo]]<br>[[Tata Hispano]] | parent = [[Tata Group]] | company_slogan = More Dreams Per Car | homepage = {{URL|http://www.tatamotors.com/}} | intl = yes }} [[ടാറ്റ|ടാറ്റാ ഗ്രൂപ്പിന്]] കീഴിലുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ വാഹന നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ് '''ടാറ്റാ മോട്ടോർസ്'''.ലോകത്തിലെ പതിനെട്ടാമത്തെ വലിയ വാഹന നിർമ്മാതാവും,നാലാമത്തെ വലിയ ട്രക്ക് നിർമ്മാണ കമ്പനിയും,രണ്ടാമത്തെ വലിയ ബസ്‌ നിർമ്മാതാക്കളുമാണ് ടാറ്റാ മോട്ടോർസ്.<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2012/snapshots/11629.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-05-12 |archive-date=2013-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016104556/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2012/snapshots/11629.html |url-status=dead }}</ref>.ടാറ്റാ മോട്ടോർസിനു കീഴിൽ ഇന്ത്യയിൽ [[ജംഷഡ്പൂർ]], സാനന്ദ്, പട്നനഗർ, ധാർവാട്, [[പൂനെ]] എന്നീ നഗരങ്ങളിൽ വാഹന നിർമ്മാണ ശാലകൾ ഉണ്ട്. [[ദഷിണ കൊറിയ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്‌ഡം]], [[അർജന്റീന]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലും നിർമ്മാണശാലകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ==അവലംബം== {{Reflist|colwidth=30em}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ വാഹന നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കാർ നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ട്രക്കുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാർ നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ബ്രാൻഡുകൾ]] gm5ci5321r7zzzvykdnc6lzz9lb0z4p 0 245317 4620462 4521776 2026-05-20T02:00:53Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] നീക്കം ചെയ്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620462 wikitext text/x-wiki {{PU|Cliff House (Kerala)}} {{Infobox building |name=ക്ലിഫ് ഹൗസ് |image= |caption= കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗികവസതിയായ ക്ലിഫ് ഹൗസിന്റെ മുൻവശം. |map_type= |map_caption= |latd=8 |latm=31 |lats=13 |latNS=N |longd=76 |longm=57 |longs=11 |longEW=E |iso_region= |coordinates_display=yes |location=[[Thiruvananthapuram|തിരുവനന്തപുരം]], [[India|ഇൻഡ്യ]] |architect= തിരുവിതാംകൂർ രാജകീയ മരാമത്ത് |floor_area= {{convert|15,000|sqft|abbr=on}} |client= [[Chief Minister of Kerala|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] |engineer= |start_date=1939 |completion_date=1942 |date_demolished= |cost= |structural_system= |architectural_style= പരമ്പരാഗത കേരളീയ വാസ്തുശൈലി |size= }} [[കേരളം|കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി (ഇന്ത്യ)|മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ]] ഔദ്യോഗിക വസതിയാണ് '''ക്ലിഫ് ഹൗസ്'''<ref>{{Cite web |url=http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=95&Itemid=2285 |title=കേരള സർക്കാർ |access-date=2013-05-27 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514184919/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=95&Itemid=2285 |url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്തെ [[നന്ദൻകോട്]] എന്ന സ്ഥലത്താണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ക്ലിഫ് ഹൗസ് വളപ്പിന്റെ ഭാഗമാണ് ക്ലിഫ് ഹൗസ് എന്ന ഭവനം. ഈ വളപ്പിൽ മറ്റ് നാല് മന്ത്രിമാരുടെ ഔദ്യോഗികവസതികളുമുണ്ട്. ഈ സ്ഥലം മന്ത്രിമാരുടെ വാസമേഖലയിലാണ്. ഇത് നിയമപരമായ ഔദ്യോഗികവസതിയല്ല. ഇന്ത്യൻ നിയമത്തിലോ പ്രോട്ടോക്കോളിലോ മന്ത്രിമാർ ഏതെങ്കിലും നിശ്ചിത ഭവനത്തിൽ താമസിക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥയില്ല. മന്ത്രി താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം സ്വകാര്യ സ്വത്താണെങ്കിലും പൊതു സ്വത്താണെങ്കിലും അതാണ് ഔദ്യോഗികവസതിയായി നിയമം കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ മിക്ക മുഖ്യമന്ത്രിമാരും ക്ലിഫ് ഹൗസ് തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികവസതിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുണ്ട്. . ==ചരിത്രം== [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] രാജഭരണകാലത്ത് ദേവസ്വത്തിന്റെ ചുമതലയുള്ള ദിവാൻ പേഷ്കാരുടെ (സംസ്ഥാനസെക്രട്ടറി) ഔദ്യോഗികവസതിയായാന് ക്ലിഫ് ഹൗസ് പണിയിക്കപ്പെട്ടത്. തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ഓഫീസ് നന്ദൻകോട് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനമെടുത്തതിനാൽ പേഷ്കാരുടെ ഔദ്യോഗിക വസതി അതിനടുത്താകണമെന്ന് തീരുമാനിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം സംസ്ഥാന പൊതുമരാമത്തുവകുപ്പ് ഈ കെട്ടിടവും വളപ്പും ഏറ്റെടുക്കുകയും ഇത് ഒരു സംസ്ഥാന അതിഥിമന്തിരമായി മാറ്റിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1956-ൽ ഇത് മന്ത്രിമന്ദിരമായി പുനർ വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1957-ൽ കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ഈ വീടിന്റെ സ്ഥാനത്തിനുള്ള മെച്ചം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി തിരു-കൊച്ചി മുഖ്യമന്ത്രിമാർ ഔദ്യോഗികവസതിയായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന റോസ് ഹൗസിനുപകരം തന്റെ ഔദ്യോഗികവസതിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയായിരുന്നു. മിക്ക മുഖ്യമന്ത്രിമാരും ക്ലിഫ് ഹൗസാണ് തങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികവസതിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തിട്ടുള്ളത്. ഇതിന്റെ സ്ഥാനമാണ് പ്രാധമികമായി ഈ ഭവനത്തിനുള്ള മെച്ചം. [[കെ. കരുണാകരൻ]] മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നപ്പോൾ ഒരു ശക്തികേന്ദ്രം എന്ന നിലയിൽ ഈ ഭവനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ഉന്നതിയിലെത്തുകയുണ്ടായി. 1979-നുശേഷം തുടർച്ചയായി കേരളമുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗിക വസതിയാണ് ക്ലിഫ് ഹൗസ്. ==ക്ലിഫ് ഹൗസ് വളപ്പ്== ക്ലിഫ് ഹൗസ് വളപ്പിന് 4.2 ഏക്കറാണ് വലിപ്പം. പ്രധാന ഭവനമായ ക്ലിഫ് ഹൗസിനു പുറമേ മറ്റ് 4 മന്ത്രിമന്ദിരങ്ങളും ഈ വളപ്പിലുണ്ട്. ഉഷസ്, അശോക, നെസ്റ്റ്, പൗർണ്ണമി എന്നീ മന്ത്രിമന്ദിരങ്ങളും ക്ലിഫ് ഹൗസും വളപ്പിലെ പൊതു സൗകര്യങ്ങൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നു. ===ഭവനം=== രണ്ടു നിലകളുള്ള ക്ലിഫ് ഹൗസ് പരമ്പരാഗത കേരള വാസ്തുശൈലിയിലാണ് നിർമിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051201770300.htm |title=ദി ഹിന്ദു |access-date=2013-05-27 |archive-date=2003-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030702095859/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051201770300.htm |url-status=dead }}</ref> ഇംഗ്ലീഷ് വാസ്തുശില്പരീതിയുടെ ചെറിയ സ്വാധീനവും ഈ കെട്ടിടത്തിൽ കാണാം. 15,000 ചതുരശ്രഅടിയാണ് വീടിന്റെ വിസ്തീർണ്ണം. 7 ബെഡ് റൂമുകളും മന്ത്രിയുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥ‌രുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്. മറ്റേത് ഔദ്യോഗിക വസതിയെയും പോലെ വീട്ടിനുള്ളിൽ ഒരു ഓഫീസ് സൗകര്യങ്ങളുമില്ല. വീട് മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും സ്വകാര്യ ഉപയോഗത്തിനു മാത്രമുള്ളതാണ്. എങ്കിലും ക്ലിഫ് ഹൗസിനുള്ളിൽ ഒരു കോൺഫറൻസ് മുറി സജ്ജമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അനൗദ്യോഗിക യോഗങ്ങൾക്കുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഇതുവരെ ഒരു കാബിനറ്റ് യോഗവും ഇവിടെവച്ച് നടന്നിട്ടില്ല. വീടിന് വലിയ നാലു വരാന്തകളുണ്ട്. ഇതിൽ കിഴക്കേ വരാന്തയ്ക്കാണ് ഏറ്റവും വലിപ്പമുള്ളത്. കിഴക്കേ മുറിയാണ് പ്രധാനമായും ഔപചാരിക ആവശ്യങ്ങൾക്കുപയോഗിക്കുന്ന മുറി. ഇവിടെയാണ് അതിഥികളെ സാധാരണഗതിയിൽ സ്വീകരിക്കുന്നത്. ഔപചാരികാവശ്യങ്ങൾക്കായി 2 സ്വകാര്യ മുറികൾ കൂടി ഇവിടെയുണ്ട്. ഒരു സ്വകാര്യ ഓഫീസ്, ലൈബ്രറി, കോൺഫറൻസ് മുറി, പ്രൈവറ്റ് സ്റ്റാഫിന്റെ ഓഫീസുകൾ എന്നിവ കിഴക്കേ വശത്താണുള്ളത്. ഒരു സ്വകാര്യ ലിവിംഗ് റൂമും ഭക്ഷണമുറിയും പടിഞ്ഞറുവശത്ത് മറ്റു മുറികളോടൊപ്പമുണ്ട്. മിക്ക കിടപ്പു മുറികളും രണ്ടാം നിലയിലാണ്. പ്രൈവറ്റ് സെക്രട്ടറിമാർ, അസിസ്റ്റന്റുമാർ, സെക്യൂരിറ്റി സ്റ്റാഫ് മുതലായവരുടെ താമസസൗകര്യം പ്രധാന ഭവനത്തിനു വെളിയിലാണ്. ===ബാഹ്യഭാഗം=== ക്ലിഫ് ഹൗസിൽ ഔപചാരികമായി പരിപാലിക്കുന്ന പൂന്തോട്ടമൊന്നുമില്ല. കിഴക്കുവശത്ത് നന്നായി പരിപാലിക്കുന്ന ചെറിയൊരു പുൽത്തകിടിയുണ്ട്. ഇവിടെ സ്വകാര്യ ചായസൽക്കാരങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്. ഭൂമിയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം കൃഷിക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് തുടങ്ങിയത് [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ. നായനാരുടെ]] രണ്ടാം മന്ത്രിസഭയുടെ കാലത്താണ്. കെ. കരുണാകരന്റെ ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ കല്യാണി തങ്ങളുടെ സ്വകാര്യ ആവശ്യത്തിനായി ഒരു വലിയ പച്ചക്കറിത്തോട്ടം പരിപാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തിയിരുന്നു. [[എ.കെ. ആന്റണി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ താല്പര്യത്തിൽ ഇവിടെ ഒരു വാഴത്തോട്ടം ഉണ്ടായിരുന്നു. 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കെ. കരുണാകരന് അപകടം പറ്റിയശേഷം ഡോക്ടർമാരുടെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് ഇവിടെ ഒരു നീന്തൽക്കുളം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. വളപ്പിനുള്ളിൽ സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥന്മാർക്കായി ഒരു സെക്യൂരിറ്റി ഓഫീസ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഔദ്യോഗികവസതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഔദ്യോഗികവസതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ]] snrlojqz4xyq536znc3gaoah44igw3i 0 245624 4620444 4602660 2026-05-19T23:54:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620444 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Genetic engineering}} [[File:Expression of Human Wild-Type and P239S Mutant Palladin.png|thumb|Expression of Human Wild-Type and P239S Mutant Palladin]] {{Science}} [[ജീവികൾ|ജീവികളിൽ]] [[ജനിതകം|ജനിതകപരിഷ്കരണം]] വരുത്തി, പുതിയ ഉപയോഗങ്ങൾക്ക് അവയെ സജ്ജമാക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ് '''ജനിതകസാങ്കേതികവിദ്യ''' അഥവാ '''ജനിതക എൻജിനീയറിങ്ങ്'''. ജീവജാലങ്ങളുടെ വളർച്ചയും വികാസവും തീരുമാനിക്കുനത് അതിന്റെ ജനിതക വസ്തുവിൽ (ഡി. എൻ. എ) അടങ്ങിയട്ടുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ ആണ്. [[ഡി.എൻ.എ.]] യെ ആവശ്യമായ സ്ഥലത്തു വെച്ച് മുറിക്കുകയും അഭിലഷണീയക്രോമസോമുകളിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചത് [[ദാനിയേൽ നാഥാൻസ്]], [[ഹാമിൽട്ടൺ സ്മിത്ത്‌]] എന്നീ [[ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] ചേർന്നാണ് (1978-ലെ വൈദ്യശാസ്ത്ര [[നോബൽ സമ്മാനം]] ഈ മുന്നേറ്റത്തിന് ഇരുവരും പങ്കുവെച്ചു)<ref>{{Cite web |url=http://genesdev.cshlp.org/content/early/2013/05/29/gad.215400.113.full.pdf+html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-05-31 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130181944/http://genesdev.cshlp.org/content/early/2013/05/29/gad.215400.113.full.pdf+html |url-status=dead }}</ref>. 1986-ൽ [[മിന്നാമിനുങ്ങ്|മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ]] [[ജീൻ]] സന്നിവേശിപ്പിച്ച് തിളങ്ങുന്ന [[പുകയില]] സൃഷ്ടിച്ചു ഗവേഷകർ ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിച്ചു<ref>http://www.sciencemag.org/content/234/4778/856</ref>. == സാങ്കേതികവിദ്യ == എക്സോന്യൂക്ലിയേയ്സ്, എൻഡോന്യൂക്ലിയേയ്സ്, റെസ്ട്രിക്ഷൻ എൻഡോന്യൂക്ലിയെയ്സ് എന്നീ രാസാഗ്നികളും ഡി.എൻ.ഏ ലിഗേയ്സ്, ആൽക്കലൈൻ ഫോസ്റ്റേയ്സ് എന്നിവയും ജനിതകസാങ്കേതികവിദ്യയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. തയ്യാറാക്കപ്പെടുന്ന അഭിലഷണീയഗുണങ്ങളുള്ള ജീനിനെ കൃത്യമായി ഒരു വെക്ടർ ജീവിയിൽ ഡി.എൻ.ഏയോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. വെക്ടർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാഹകജീനുകൾക്ക് ലക്ഷ്യകലകളിലെ ജനിതകഘടകങ്ങളിലേയ്ക്ക് അഭിലഷണീയ ജീനുകളെ കൂട്ടിച്ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നു<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK21766/</ref>. == പ്രാധാന്യം == [[File:GFP Mice 01.jpg|thumb|ഫ്ലുഒറെസെന്റ് എലി: കടൽ ചൊറിയിൽ നിന്ന് പച്ച ഫ്ലുഒറെസെൻസ് പുറപെടുപ്പിക്കുന്ന ജീൻ ജെനിതക എഞ്ചിനീയറിംഗ് വഴി മാറ്റിവച്ചു ഉത്പാതിപിച്ച എലി]] [[കൃഷി]], [[മൃഗപരിപാലനം]], [[വൈദ്യശാസ്ത്രം]] തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത മേഖലയിൽ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങളാണ്‌ ജനിതക സാങ്കേതികവിദ്യ വരുത്താൻ പോകുന്നത്. കുത്തിവെക്കുന്നതിനു പകരം പ്രതിരോധ മരുന്നുകൾ അടങ്ങിയ [[ഉരുളക്കിഴങ്ങ്|ഉരുളക്കിഴങ്ങും]] [[സവാള|സവാളയും]] മറ്റും കഴിച്ചാൽ മതിയെന്ന സ്ഥിതിയാണ് ഇതിലൂടെ സംജാതമാകുന്നത്. പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത പുതിയ മരുന്നുകൾ [[സൂക്ഷ്മജീവി|സൂക്ഷ്മജീവികളെയും]] സസ്യങ്ങളെയും ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിക്കാനും ജനിതക സാങ്കേതികവിദ്യ സഹായിക്കും. വർഷംതോറും ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ [[മരണം|മരണത്തിനും]] അഞ്ചു ലക്ഷം പേരിൽ [[അന്ധത|അന്ധതക്കും]] കാരണമാകുന്ന [[ജീവകം എ|ജീവകം-എ]] യുടെ കുറവിനു ശാശ്വത പരിഹാരം എന്ന നിലയിൽ ആ ജീവകം പ്രദാനം ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ള '''സുവർണ്ണ നെല്ല്''' ഗവേഷകർ വികസിപ്പിച്ചു<ref>http://jn.nutrition.org/content/132/3/506S.short</ref>. ജനിതക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ സാധ്യത പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ പോകുന്ന മറ്റൊരു മേഖലയാണ് [[ഭ്രൂണവിത്തുകോശങ്ങൾ|ഭ്രൂണവിത്തുകോശങ്ങളുടെ]] (Embryonic stem cells) നിർമ്മാണം. [[പ്രമേഹം|പ്രമേഹവും]] [[അൽഷിമേഴ്സ്|അൽഷിമേഴ്സും]] പോലെ ഉള്ള രോഗങ്ങൾക്ക്‌ ഈ രംഗത്തെ തുടർ പഠനങ്ങൾ പരിഹാരമാകുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. വിളകളിലും കന്നുകാലികളിലും ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് അവയുടെ ഉത്പാദന ശേഷി, പ്രതിരോധ ശേഷി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. നല്ല വശങ്ങൽ ഒത്തിരി ഉണ്ടെങ്കില്ലും ഈ സാങ്കേതിക വിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിച്ച വിളകൾ (ജി. എം . ഓ ) മനുഷ്യരിലും പരിസ്ഥിതിയിലും ഉണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുള്ള ദൂഷ്യഫലങ്ങൾ പുർണമായി പഠനത്തിനു വിധേയമായിട്ടില്ല. [[Monsanto|മൊസാന്റോ കമ്പനി]] വികസിപിച്ച ബി. ടി കോട്ടൻ, ബി.ട്ടി ബ്രിഞ്ചാൾ ഇതിനു ഉദാഹരണങ്ങളാണ്<ref>{{Cite web |url=http://www.greenpeace.org/india/PageFiles/446445/GE-Bt-brinjal-revisited.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-05-29 |archive-date=2013-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702101135/http://www.greenpeace.org/india/PageFiles/446445/GE-Bt-brinjal-revisited.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://daily.bhaskar.com/article/GUJ-AHD-though-bt-brinjal-banned-bt-cotton-still-reaches-indian-mouths-4178649-NOR.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-05-29 |archive-date=2013-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726000549/http://daily.bhaskar.com/article/GUJ-AHD-though-bt-brinjal-banned-bt-cotton-still-reaches-indian-mouths-4178649-NOR.html |url-status=dead }}</ref>. == അവലംബം == <references/> ==കൂടുതൽ അറിയാൻ== *{{cite book | author=British Medical Association | title=The Impact of Genetic Modification on Agriculture, Food and Health | publisher=BMJ Books | year=1999 | isbn=0-7279-1431-6}} *{{cite book | author=Donnellan, Craig | title=Genetic Modification (Issues) | url=https://archive.org/details/geneticmodificat0087unse | publisher=Independence Educational Publishers | year=2004 | isbn=1-86168-288-3}} *{{cite book | author=Morgan, Sally | title=Superfoods: Genetic Modification of Foods (Science at the Edge) | publisher=Heinemann | year=2003 | isbn=1-4034-4123-5}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.gmo-safety.eu/en/ GMO Safety - Information about research projects on the biological safety of genetically modified plants.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213064401/http://www.gmo-safety.eu/en/ |date=2006-12-13 }} *[http://www.rsrevision.com/Alevel/ethics/genetic_engineering/index.htm Genetic Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816071905/http://www.rsrevision.com/Alevel/ethics/genetic_engineering/index.htm |date=2011-08-16 }} A UK site for students, with case studies and ethical responses *[http://www.bootstrike.com/Genetics/ Introduction to Genetic Engineering] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081018155059/http://www.bootstrike.com/Genetics/ |date=2008-10-18 }} Covers general information on Genetic Engineering including cloning, stem cells and DNA. *[http://www.efsa.europa.eu/ European Food and Safety Authority] *[http://www.gmo-compass.org/ GMO-compass, news on GMO en EU] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080719170701/http://www.gmo-compass.org/. |date=2008-07-19 }} {{Technology}} [[വർഗ്ഗം:ജനിതക എൻജിനീയറിങ്ങ്| ]] [[വർഗ്ഗം:സാങ്കേതികം]] hy502u9pkzk302dqv3elvrdl0l6zs2b 0 254046 4620384 3796833 2026-05-19T17:38:48Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620384 wikitext text/x-wiki {{PU|Google Glass}} {{Infobox information appliance | name = ഗ്ലാസ് | logo = [[File:Google Glass logo(black).svg|center|220px|Google Glass logo]] | image = [[File:Google Glass photo.JPG|220px]] | caption = ഗൂഗിൾ ഗ്ലാസ് എക്സ്പ്ലോറർ എഡിഷൻ | aka = Project Glass | developer = [[Google]] | manufacturer = [[Foxconn]] | family = | type = [[Optical Head-Mounted Display]] (OHMD), [[Peripheral Head-Mounted Display (PHMD)]], [[Wearable technology]] | generation = | lifespan = | media = | os = [[Glass OS]]<ref>{{cite web |url= https://support.google.com/glass/answer/4578099?hl=en |title= KitKat for Glass |date= February 28, 2014 |access-date= 2022-07-08 |archive-date= 2015-10-08 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151008051801/https://support.google.com/glass/answer/4578099?hl=en |url-status= dead }}</ref> (Google Xe Software<ref>{{Citation | url = http://googleglassfans.com/archives/3588/glass-xe16/ | title = Google glass fans | access-date = April 18, 2014 | archive-date = February 21, 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160221025936/http://www.googleglassfans.com/archives/3588/glass-xe16 | url-status = dead }}</ref>) | power = 570 mAh Internal [[lithium-ion battery]] | soc = | cpu = [[OMAP]] 4430 [[System on a chip]], [[dual-core processor]] | memory = 2 GB RAM<ref>{{cite news|last =Fitzsimmons|first =Michelle | title=Google Glass gets more memory, photo-framing viewfinder|url= http://www.techradar.com/news/portable-devices/google-glass-gets-more-storage-photo-framing-viewfinder-1254714 |publisher= Tech radar |date=June 24, 2014}}</ref> | storage = 16&nbsp;GB [[flash memory]] total(12&nbsp;GB of usable memory) | display = Prism projector, 640×360 pixels (equivalent of a {{convert|25|in|cm|abbr=on|disp= x|/}} screen from {{convert|8|ft|m|abbr=on|disp=x|/}} away) | graphics = | sound = [[Bone conduction]] [[transducer]] | input = [[Voice command]] through microphone,[[accelerometer]], [[gyroscope]], [[magnetometer]], [[ambient light sensor]], [[proximity sensor]] | controllers = [[Touchpad]], MyGlass phone [[mobile app]] | camera = 5 [[Megapixel]] photos <br />720p video | touchpad = | connectivity = [[Wi-Fi]] [[802.11b]]/g, [[Bluetooth]], [[micro USB]] | dimensions = | weight = 36&nbsp;g (1.27oz) | compatibility = Any Bluetooth-capable phone; MyGlass companion app requires [[Android (operating system)|Android]] [[Android Ice Cream Sandwich|4.0.3 "Ice Cream Sandwich"]] or higher or any [[iOS]] [[iOS 7|7.0]] or higher | predecessor = | successor = | related = [[Oculus Rift]], [[Microsoft HoloLens]] | website = {{URL|https://www.google.com/glass/start/}} | releasedate = '''Developers (US):''' {{Start date|February 2013}}<ref name=NYT_2013-02-21>{{cite news |last= Miller|first=Claire Cain|title= Google Searches for Style|url= https://www.nytimes.com/2013/02/21/technology/google-looks-to-make-its-computer-glasses-stylish.html |work=The New York Times |access-date= March 5, 2013|date=February 20, 2013}}</ref><br />'''Public (US):''' Around 2013<ref name="Glass Press FAQ">{{cite web |url= http://gadgets.ndtv.com/shortlink.aspx?article=621345 |title= Gadgets | work = NDTV | place = [[India|IN]]}}</ref> | price = Explorer version: $1,500 USD<br />Standard edition: $1,500 USD<ref name="under1500">{{cite web|last= Coldewey|first= Devin|title= Google Glass to launch this year for under $1,500 |url= http://www.nbcnews.com/technology/gadgetbox/google-glass-launch-year-under-1-500-1C8503747 | publisher = NBC News | work = Gadgetbox|access-date=February 23, 2013|date=February 23, 2013}}</ref> | unitssold = | unitsshipped = | gpu = | service = | topgame = }} [[File:Google Glass detail.jpg|thumb|right|2012 ജൂണിലെ ഒരു പ്രോട്ടോട്ടൈപ്പ്]] [[File:MannGlas and GoogleGlass1 crop.jpg|thumb|right|ഗൂഗിൾ ഗ്ലാസ് (2013), മാൻസ് ഡിജിറ്റൽ ഐ ഗ്ലാസ് <ref>{{cite journal|last=Mann|first=Steve|title="GlassEyes": The Theory of EyeTap Digital Eye Glass|journal=IEEE Technology and Society|date=4 September 2012|month=Fall|volume=31|issue=3|pages=10–14|url=http://wearcam.org/glass.pdf|publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|accessdate=7 June 2013|doi=10.1109/MTS.2012.2216592}}</ref> (1980) എന്നിവ പ്രദർശനത്തിൽ.]] [[optical head-mounted display|ഒപ്റ്റിക്കൽ ഹെഡ് മൗണ്ടഡ് ഡിസ്പ്ലേയോടു]] (ഒ.എം.എച്ച്.ഡി.) കൂടിയ [[wearable computer|ശരീരത്തിൽ ധരിക്കാവുന്ന കമ്പ്യൂട്ടറാണ്]] '''ഗൂഗിൾ ഗ്ലാസ്''' ("GL''Λ''SS" എന്ന ശൈലിയിലാണെഴുതുന്നത്). [[Google|ഗൂഗിൾ]] തങ്ങളുടെ '''പ്രോജെക്റ്റ് ഗ്ലാസ്''' എന്ന [[research and development|ഗവേഷണ വികസന]] പദ്ധതിയിലൂടെ <ref>{{cite news|url=http://money.cnn.com/2012/04/04/technology/google-project-glass/?source=cnn_bin|publisher=CNN|work=Money|title=Google unveils 'Project Glass' virtual-reality glasses|last=Goldman|first=David|date=4 April 2012|accessdate=4 April 2012|archive-date=2019-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626024017/https://money.cnn.com/2012/04/04/technology/google-project-glass/?source=cnn_bin|url-status=dead}}</ref> ഇത് വികസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വൻതോതിൽ വിൽക്കാൻ സാധിക്കുന്ന [[ubiquitous computing|സർവ്വസാധാരണമായ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടർ]] വികസിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.<ref name="NYT 2013-02-21"/> [[smartphone|സ്മാർട്ട് ഫോണുകളോട്]] സാമ്യതയുള്ളതും കൈ തൊടാതെ ഉപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ രീതിയിലാണ്<ref>{{cite news|url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2402613,00.asp|work=PC Magazine|title=Google 'Project Glass' Replaces the Smartphone With Glasses|first=Chloe|last=Albanesius| date=4 April 2012|accessdate=4 April 2012}}</ref> ഇത് വികസിപ്പിക്കുന്നത്. [[Natural language processing|സാധാരണ ഭാഷയിലുള്ള]] നിർദ്ദേശങ്ങളിലൂടെ ഇന്റർനെറ്റുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ ഈ ഫോണിന് സാധിക്കും.<ref>{{cite news|title=Google's 'Project Glass' Teases Augmented Reality Glasses|url=https://www.pcworld.com/article/253200/googles_project_glass_teases_augmented_reality_glasses.html|work=PC World|last=Newman|first=Jared| date=4 April 2012|accessdate=4 April 2012}}</ref><ref name="NYT 2012-02-23">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/02/23/technology/google-glasses-will-be-powered-by-android.html?_r=2|title=Behind the Google Goggles, Virtual Reality|last=Bilton|first=Nick|work=The New York Times|date=23 February 2012|accessdate=4 April 2012}}</ref> ഇപ്പോൾ വിൽക്കുന്ന ഫ്രെയിമുകളിൽ ലെൻസുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും [[Ray-Ban|റേബാൻ]], [[Warby Parker|വാർബി പാർക്കർ]] മുതലായ സൺഗ്ലാസ് നിർമാതാക്കളുമായി സഹരിച്ച് അവയും ലഭ്യമാക്കാൻ ഗൂഗിൾ പദ്ധതിയിടുന്നുണ്ട്. ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ഇത് പരീക്ഷിച്ചുനോക്കാനുള്ള ഷോപ്പുകളും ഗൂഗിൾ പ്ലാൻ ചെയ്യുന്നുണ്ട്.<ref name="NYT 2013-02-21">{{cite news|last=Miller|first=Claire Cain|title=Google Searches for Style|url=http://www.nytimes.com/2013/02/21/technology/google-looks-to-make-its-computer-glasses-stylish.html|work=The New York Times|accessdate=5 March 2013|date=20 February 2013}}</ref> [[കണ്ണട]] ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്ക് എക്സ്പോറർ എഡിഷൻ ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. ഭാവിയിൽ ഉപയോക്താവിന്റെ കണ്ണിനനുസരിച്ചുള്ള പവറുള്ള ലെൻസും ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കാനാവും എന്ന് ഗൂഗിൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. സാധാരണ ലെൻസുകൾ ഘടിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന തരം മോഡ്യുലാർ ഡിസൈനായിരിക്കും ഗ്ലാസുകൾക്കുണ്ടാവുക.<ref name="CNET 2013-3-11">{{cite web|last=Matyszczyk|first=Chris|title=Here's who can't wear Google Glass: People who wear glasses|url=http://news.cnet.com/8301-17852_3-57573657-71/heres-who-cant-wear-google-glass-people-who-wear-glasses/|publisher=CNET|accessdate=11 March 2013|date=11 March 2013}}</ref> [[Google X|ഗൂഗിൾ എക്സ്]] ആണ് ഗ്ലാസ് വികസിപ്പിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web|url=http://techcrunch.com/2012/04/04/google-project-glas/|title=Google's 'Project Glass' Augmented Reality Glasses Are Real and in Testing|work=TechCrunch|last=Velazco|first=Chris|date=4 April 2012|accessdate=4 April 2012}}</ref> [[ഗൂഗിൾ കാർ|ഡ്രൈവറില്ലാത്ത കാർ]] പോലെയുള്ള പദ്ധതികളും ഗൂഗിൾ എക്സിനു കീഴിലാണ്. പ്രൊജക്സ്റ്റ് ഗ്ലാസിന്റെ രൂപഘടന ഗൂഗിൾ പേറ്റന്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|last=Tibken|first=Shara|title=Google Glass patent application gets really technical|url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-57570533-93/google-glass-patent-application-gets-really-technical/|work=CNET|publisher=CBS Interactive|accessdate=21 February 2013|date=21 February 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-18091697|title=Google patents augmented reality Project Glass design|accessdate=16 May 2012|date=16 May 2012|work=BBC}}</ref> 2014 മെയ് 15-ന് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ലഭ്യമാകുന്നതിന് മുമ്പ്, 2013 ഏപ്രിൽ 15-ന് യുഎസിലെ യോഗ്യരായ "ഗ്ലാസ് എക്‌സ്‌പ്ലോറർമാർക്ക്" ഗൂഗിൾ ഗ്ലാസിന്റെ ഒരു പ്രോട്ടോടൈപ്പ് 1,500 ഡോളറിന് വിൽക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref>{{Cite news|url=https://www.cbsnews.com/news/google-glass-1500-to-buy-80-to-make/|title=Google Glass: $1,500 to buy, $80 to make?|access-date=January 3, 2018|language=en}}</ref> ഇതിന് 5 മെഗാപിക്സൽ സ്റ്റിൽ/720p വീഡിയോ ക്യാമറ ഉണ്ടായിരുന്നു. നിലവിലുള്ള സ്വകാര്യതാ നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടുമെന്ന ആശങ്കകൾക്കിടയിലാണ് ഹെഡ്‌സെറ്റിന് വലിയ വിമർശനം നേരിടേണ്ടി വന്നത്.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/thomasbrewster/2014/06/30/the-many-ways-google-glass-users-risk-breaking-british-privacy-laws/|title=The Many Ways Google Glass Users Risk Breaking British Privacy Laws|first=Thomas|last=Brewster|website=Forbes|date=December 12, 2018}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Sister project links |wikt=no |commons=Category:Google Glass |b=no |n=no |q=no |s=no |v=no |species=no }} * {{Official website|http://www.google.com/glass/start/}} * {{Google+|+projectglass}} {{Google Inc.}} [[വർഗ്ഗം:ഗൂഗിൾ സേവനങ്ങൾ]] czn3aba3f5koavu22yl545u89m39scv 0 269114 4620381 4596607 2026-05-19T17:34:16Z Ranjithsiji 22471 കണ്ണികൾ ചേർത്തു. 4620381 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Drishyam}} {{Infobox film | name = ദൃശ്യം | image = DrishyamMovie.jpg | caption = പോസ്റ്റർ | director = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]]<br>[[മീന]]<br>[[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]]<br>[[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]<br>ആശ ശരത്<br>അൻസിബ | music = അനിൽ ജോൺസൺ<br>വിനു തോമസ്<br>'''പശ്ചാത്തലസംഗീതം:'''<br>അനിൽ ജോൺസൺ | cinematography = സുജിത് വാസുദേവ് | editing = [[അയൂബ് ഖാൻ]] | studio = ആശിർവാദ് സിനിമാസ് | distributor = ആശിർവാദ് റിലീസ് Through മാക്സ്‌ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് || released = {{Film date|df=yes|2013|12|19}} | runtime = 164 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = Rs.4.60 കോടി<ref name="Gautaman Bhaskaran">{{cite news |title=Mohanlal's aam aadmi is a surprise hit in Drishyam |url=http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |work=Hindustan Times |date=9 January 2014 |last=Bhaskaran |first=Gautaman |accessdate=12 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310084453/http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |archivedate=10 March 2015 }}</ref> | box ofice = Rs.75 കോടി }} [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]] [[മീന|മീനയും]] പ്രധാനവേഷങ്ങളിലഭിനയിച്ച [[ജിത്തു ജോസഫ്]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ച് 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളം]] [[ത്രില്ലർ]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ദൃശ്യം'''.<ref>[http://www.sify.com/mobile/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html "Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025121555/http://www.sify.com/mobile/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html |date=2014-10-25 }}. [[Sify.com]]. August 25, 2013. Retrieved December 20, 2013.</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസിന്റെ]] ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. മോഹൻലാൽ ഒരു മലയോര കർഷകനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ മീനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയായി അഭിനയിക്കുന്നത്. വിനു തോമസാണ് ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. അനിൽ ജോൺസൺ ചിത്രത്തിന് പശ്ചാത്തലസംഗീതം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. സുജിത് വാസുദേവാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകൻ. [[തൊടുപുഴ|തൊടുപുഴയിലും]] സമീപപ്രദേശങ്ങളിലുമായാണ് ദൃശ്യത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തിയിരിക്കുന്നത്.<ref name=prod1>Vijay George (November 21, 2013). [http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/on-location-drishyam-the-family-guys-predicament/article5375009.ece/ "On Location: Drishyam - The family guy’s predicament"]. ''[[The Hindu]]''. Retrieved December 20, 2013.</ref> ദൃശ്യം 150 ദിവസം പിന്നിട്ടു തിയറ്ററിൽ നിറഞ്ഞ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ]] ആദ്യത്തെ ചിത്രമാണിത്. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം ഉണ്ടാകുമെന്നും,ലോക്ക് ഡൗണിനുശേഷം ഷൂട്ടിംഗ് ആരംഭിക്കാം എന്നും [[മനോരമ]] ന്യൂസിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]] പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ 'ദൃശ്യം 2' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ==കഥാസംഗ്രഹം== [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] രാജാക്കാട് കേബിൾ ടി.വി. സ്ഥാപനം നടത്തുകയാണ് ജോർജുകുട്ടി ([[മോഹൻലാൽ]]). ജോർജുകുട്ടി ഒരു സിനിമാ പ്രേമിയാണ്. അനാഥനായ ജോർജുകുട്ടിക്ക് താങ്ങും തണലും ഭാര്യ റാണിയും (മീന) മക്കളായ അഞ്ജുവും അനുവുമാണ് (അൻസിബ, എസ്തേർ). മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാത്ത, പത്രം വായിക്കാത്ത ജോർജുകുട്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിക്കുന്നത്‌ ചലച്ചിത്രങ്ങളും അതിലെ ദൃശ്യങ്ങളുമാണ്‌. തങ്ങളുടെ കാര്യം മാത്രം നോക്കി ജീവിക്കുന്ന ഈ നാലംഗ കുടുംബം അസാധാരണമായൊരു പ്രതിസന്ധിയിൽ പെടുന്നു. ജോർജുകുട്ടിയുടെ കൗമാരക്കാരിയായ മകൾ അഞ്‌ജു ഒരു കൊലപാതകത്തിനുത്തരവാദിയാകുന്നു. കൊല്ലപ്പെടുന്നത്‌ പോലീസ്‌ ഐ.ജിയുടെ മകനും. ആ കുറ്റകൃത്യത്തിൽ നിന്ന് ഭാര്യയേയും മക്കളേയും രക്ഷപ്പെടുത്താൻ നാലാം ക്ലാസ്‌ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമുള്ള ജോർജുകുട്ടി നടത്തുന്ന ബുദ്ധിപൂർവമായ നീക്കങ്ങളാണ് സിനിമയുടെ പ്രമേയം. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജുകുട്ടി * [[മീന]] - റാണി * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു * [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനുമോൾ * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ * [[ആശ ശരത്]] - ഐ.ജി. ഗീത പ്രഭാകർ * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്. ഐ. സുരേഷ് ബാബു * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ * [[അനീഷ് മേനോൻ]] - രാജേഷ് * [[കുഞ്ചൻ]] - കോൺസ്റ്റബിൾ മാധവൻ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ * ബൈജു. വി. കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - ബസ് കണ്ടക്ടർ * ബാലാജി ശർമ്മ - ഹോട്ടൽ ഓണർ * കലാഭവൻ ഹനീഫ - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആന്റണി * [[പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ]]- സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ *[[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജിത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കോൺട്രാക്ടർ == നിർമ്മാണം == [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ [[ജിത്തു ജോസഫ്]] ദൃശ്യത്തിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "[[മൈ ബോസ്|മൈ ബോസിന്റെ]] പ്രഖ്യാപനത്തിനും ചിത്രീകരണത്തിനുമിടയിലായാണ് ഞാൻ ദൃശ്യം എഴുതിയത്".<ref name=prod2>Parvathy Nambidi (December 19, 2013). [http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece "Drishyam: On a Family Outing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece |date=2014-08-24 }}. ''[[The New Indian Express]]''. Retrieved December 20, 2013.</ref> സംവിധായകന്റെ മുൻചിത്രങ്ങളിൽ നിന്നും തീർത്തും വ്യത്യസ്തമാണ് ദൃശ്യം. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത ചിത്രങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത പരിചരണമാണ് വേണ്ടത്. മെമ്മറീസ് എന്ന ചിത്രത്തിനു വേണ്ടി ഞാൻ കുറേയധികം കഠിനാദ്ധ്വാനം ചെയ്തു എന്തെന്നാൽ ആ ചിത്രത്തിൽ ധാരാളം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നതോടൊപ്പം ചിത്രത്തിന്റെ വിഷയം വളരെയധികം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന ഒന്നുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ദൃശ്യം എന്നത് പ്രത്യേക പ്രയത്നങ്ങൾ എടുക്കേണ്ടതില്ലാത്ത പൂർണ്ണമായും തിരക്കഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ചിത്രമാണ്. പൂർണ്ണമായും തിരക്കഥയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ചിത്രീകരിച്ചതിനാൽ, അദ്ധ്വാനം കൂടാതെ ചിത്രീകരണം പൂർത്തീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു."<ref name=prod2/> ==മറ്റ് ഭാഷകളിലെ പതിപ്പുകൾ== ''ദൃശ്യം'' പല ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിച്ചു. ചിത്രത്തിന്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം {{INR}} 15.5 കോടിക്ക് വിറ്റു.<ref> name="Gautaman Bhaskaran" </ref> എല്ലാ പതിപ്പുകളും വിജയകരമായിരുന്നു. <ref>{{Cite news |last=Srivathsan Nadadhur |date=4 August 2015 |title=High 'five' for Drishyam's deception |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/high-five-for-drishyams-deception/article7499422.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/http://www.thehindu.com/features/metroplus/high-five-for-drishyams-deception/article7499422.ece |archive-date=9 October 2017 |df=dmy-all}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Wei |first=Xu |date=7 December 2019 |title=Latest festive films ready to be unleashed |work=[[Shanghai Daily]] |url=https://www.shine.cn/feature/entertainment/1912077548/ |access-date=14 December 2019}}</ref> {| class="wikitable" !style="background:LightSteelBlue;"|ഭാഷ !style="background:LightSteelBlue;"|പേര് !style="background:LightSteelBlue;"|സംവിധായകൻ !style="background:LightSteelBlue;"|വർഷം !style="background:LightSteelBlue;"|കുറിപ്പുകൾ |- |[[മലയാളം]] |ദൃശ്യം |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |2013 |യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് |- |[[Kannada|കന്നഡ]] |''ദൃശ്യ'' |[[P. Vasu| പി.വാസു]]. |2014 |റീമേക്ക് |- |[[Telugu|തെലുങ്ക്]] |''[[ദൃശ്യം (തെലുങ്ക്)|ദൃശ്യം]]'' |[[ശ്രീപ്രിയ]] |2014 |റീമേക്ക് |- | [[Tamil|തമിഴ്]] |'' പാപനാസം '' |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |2015 |റീമേക്ക് |- |[[Hindi|ഹിന്ദി]] |''ദൃശ്യം'' |നിഷികാന്ത് കമത് |2015 |റീമേക്ക് |- |[[Sinhala language|സിൻഹാല]] |'' ധർമയുദ്ധ '' |ചെയ്യാർ രവി<ref>{{Cite news |date=2 May 2016 |title=And now in Sinhala... |work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |location=Sri Lanka |url=http://dailynews.lk/2016/05/02/features/80342 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728161339/http://dailynews.lk/2016/05/02/features/80342 |archive-date=28 July 2017 |df=dmy-all}}</ref> |2017 |റീമേക്ക് |- |[[Chinese language|ചൈനീസ്]] |'' ഷീപ് വിത്തൗട്ട് ഷേപർഡ് '' |സാം ക്വാഹ്<ref>{{Cite news |last=Digital Native |date=14 September 2017 |title=Mohanlal's 'Drishyam' to be remade in Chinese |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlals-drishyam-be-remade-chinese-68414 |access-date=14 December 2019}}</ref> |2019 |റീമേക്ക് |- |} ==സിനിമയുടെ രണ്ടാം ഭാഗം== ദൃശ്യം സിനിമയുടെ വിജയത്തിനു ശേഷം കഥയുടെ തുടർച്ചയായ [[ദൃശ്യം 2]] എന്ന സിനിമ 2021ൽ പുറത്തിറങ്ങി. [[ദൃശ്യം 2]] കോവിഡ്-19 രോഗത്തിൻ്റെ വ്യാപനത്തിൻ്റെ കാരണത്താൽ തിയറ്റർ റിലീസ് ഉണ്ടായില്ല. ആമസോൺ പ്രൈം വിഡിയോ എന്ന ഒ.ടി.ടി സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് പ്രദർശനത്തിനെത്തിയത്. == ഇതു കൂടി കാണുക == * [[എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == ; നിരൂപണം * [https://archive.today/20131229141357/http://www.mathrubhumi.com/movies/review/415912/ ദൃശ്യാതീതം ഈ ദൃശ്യാനുഭവം] (''[[മാതൃഭൂമി]]'') * [https://archive.today/20131229141429/http://www.mangalam.com/cinema/movie-reviews/130961 അമ്പരിപ്പിക്കുന്ന ദൃശ്യം] (''[[മംഗളം]]'') * [https://archive.today/20131229141446/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15748415&programId=1074209438&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3 അതിമനോഹരം, ദൃശ്യസുന്ദരം] (''[[മലയാള മനോരമ]]'') * [https://archive.today/20131229141522/http://movieraga.indulekha.com/2013/12/21/review-drishyam/ ദൃശ്യം] (മൂവിരാഗ) * [https://archive.today/20131229141655/http://malayalam.webdunia.com/entertainment/film/review/1312/19/1131219058_1.htm മോഹൻലാൽ മണ്ണിലേക്കിറങ്ങി; പച്ചയായ ജീവിതം പ്രേക്ഷകഹൃദയത്തെ തൊട്ടു- ‘ദൃശ്യം‘ റിവ്യൂ] (Webdunia) * [https://archive.today/20131229141731/http://www.indiavisiontv.com/2013/12/25/290902.html 'ദൃശ്യം'- ബോക്‌സ് ഓഫീസ് റിവ്യൂ] ([[ഇന്ത്യാവിഷൻ]]) * [https://archive.today/20131229141800/http://www.chithravishesham.com/2013/12/review-drishyam.html ദൃശ്യം: കണ്ടറിയേണ്ടൊരു ചിത്രം!] (ചിത്രവിശേഷം) {{JeethuJoseph}} [[വർഗ്ഗം:ജിത്തു ജോസഫ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച ജനപ്രിയ ചിത്രത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന സർക്കാർ പുരസ്കാരം നേടിയ ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ- മീന ജോഡി]] fmbom2huuo24koc72px8sjibljnryva 4620382 4620381 2026-05-19T17:35:53Z Ranjithsiji 22471 /* ഇതു കൂടി കാണുക */ 4620382 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Drishyam}} {{Infobox film | name = ദൃശ്യം | image = DrishyamMovie.jpg | caption = പോസ്റ്റർ | director = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | starring = [[മോഹൻലാൽ]]<br>[[മീന]]<br>[[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]]<br>[[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]<br>ആശ ശരത്<br>അൻസിബ | music = അനിൽ ജോൺസൺ<br>വിനു തോമസ്<br>'''പശ്ചാത്തലസംഗീതം:'''<br>അനിൽ ജോൺസൺ | cinematography = സുജിത് വാസുദേവ് | editing = [[അയൂബ് ഖാൻ]] | studio = ആശിർവാദ് സിനിമാസ് | distributor = ആശിർവാദ് റിലീസ് Through മാക്സ്‌ലാബ് സിനിമാസ് ആൻഡ് എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് || released = {{Film date|df=yes|2013|12|19}} | runtime = 164 മിനിറ്റ് | country = [[ഇന്ത്യ]] | language = [[മലയാളം]] | budget = Rs.4.60 കോടി<ref name="Gautaman Bhaskaran">{{cite news |title=Mohanlal's aam aadmi is a surprise hit in Drishyam |url=http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |work=Hindustan Times |date=9 January 2014 |last=Bhaskaran |first=Gautaman |accessdate=12 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310084453/http://www.hindustantimes.com/regional/mohanlal-s-aam-aadmi-is-a-surprise-hit-in-drishyam/article1-1170864.aspx |archivedate=10 March 2015 }}</ref> | box ofice = Rs.75 കോടി }} [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലും]] [[മീന|മീനയും]] പ്രധാനവേഷങ്ങളിലഭിനയിച്ച [[ജിത്തു ജോസഫ്]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവഹിച്ച് 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളം]] [[ത്രില്ലർ]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ദൃശ്യം'''.<ref>[http://www.sify.com/mobile/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html "Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141025121555/http://www.sify.com/mobile/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html |date=2014-10-25 }}. [[Sify.com]]. August 25, 2013. Retrieved December 20, 2013.</ref> [[ആശിർവാദ് സിനിമാസ്|ആശിർവാദ് സിനിമാസിന്റെ]] ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആണ് ഈ ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. മോഹൻലാൽ ഒരു മലയോര കർഷകനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ഈ ചിത്രത്തിൽ മീനയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയായി അഭിനയിക്കുന്നത്. വിനു തോമസാണ് ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത്. അനിൽ ജോൺസൺ ചിത്രത്തിന് പശ്ചാത്തലസംഗീതം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. സുജിത് വാസുദേവാണ് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ഛായാഗ്രാഹകൻ. [[തൊടുപുഴ|തൊടുപുഴയിലും]] സമീപപ്രദേശങ്ങളിലുമായാണ് ദൃശ്യത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തിയിരിക്കുന്നത്.<ref name=prod1>Vijay George (November 21, 2013). [http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/on-location-drishyam-the-family-guys-predicament/article5375009.ece/ "On Location: Drishyam - The family guy’s predicament"]. ''[[The Hindu]]''. Retrieved December 20, 2013.</ref> ദൃശ്യം 150 ദിവസം പിന്നിട്ടു തിയറ്ററിൽ നിറഞ്ഞ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ]] ആദ്യത്തെ ചിത്രമാണിത്. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം ഉണ്ടാകുമെന്നും,ലോക്ക് ഡൗണിനുശേഷം ഷൂട്ടിംഗ് ആരംഭിക്കാം എന്നും [[മനോരമ]] ന്യൂസിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]] പറഞ്ഞു. തുടർന്ന്, ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ 'ദൃശ്യം 2' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ==കഥാസംഗ്രഹം== [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] രാജാക്കാട് കേബിൾ ടി.വി. സ്ഥാപനം നടത്തുകയാണ് ജോർജുകുട്ടി ([[മോഹൻലാൽ]]). ജോർജുകുട്ടി ഒരു സിനിമാ പ്രേമിയാണ്. അനാഥനായ ജോർജുകുട്ടിക്ക് താങ്ങും തണലും ഭാര്യ റാണിയും (മീന) മക്കളായ അഞ്ജുവും അനുവുമാണ് (അൻസിബ, എസ്തേർ). മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കാത്ത, പത്രം വായിക്കാത്ത ജോർജുകുട്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്വാധീനിക്കുന്നത്‌ ചലച്ചിത്രങ്ങളും അതിലെ ദൃശ്യങ്ങളുമാണ്‌. തങ്ങളുടെ കാര്യം മാത്രം നോക്കി ജീവിക്കുന്ന ഈ നാലംഗ കുടുംബം അസാധാരണമായൊരു പ്രതിസന്ധിയിൽ പെടുന്നു. ജോർജുകുട്ടിയുടെ കൗമാരക്കാരിയായ മകൾ അഞ്‌ജു ഒരു കൊലപാതകത്തിനുത്തരവാദിയാകുന്നു. കൊല്ലപ്പെടുന്നത്‌ പോലീസ്‌ ഐ.ജിയുടെ മകനും. ആ കുറ്റകൃത്യത്തിൽ നിന്ന് ഭാര്യയേയും മക്കളേയും രക്ഷപ്പെടുത്താൻ നാലാം ക്ലാസ്‌ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമുള്ള ജോർജുകുട്ടി നടത്തുന്ന ബുദ്ധിപൂർവമായ നീക്കങ്ങളാണ് സിനിമയുടെ പ്രമേയം. == അഭിനേതാക്കൾ == * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജുകുട്ടി * [[മീന]] - റാണി * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു * [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനുമോൾ * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ * [[ആശ ശരത്]] - ഐ.ജി. ഗീത പ്രഭാകർ * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്. ഐ. സുരേഷ് ബാബു * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ * [[അനീഷ് മേനോൻ]] - രാജേഷ് * [[കുഞ്ചൻ]] - കോൺസ്റ്റബിൾ മാധവൻ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ * ബൈജു. വി. കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - ബസ് കണ്ടക്ടർ * ബാലാജി ശർമ്മ - ഹോട്ടൽ ഓണർ * കലാഭവൻ ഹനീഫ - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആന്റണി * [[പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ]]- സബ് ഇൻസ്‌പെക്ടർ *[[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജിത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കോൺട്രാക്ടർ == നിർമ്മാണം == [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ [[ജിത്തു ജോസഫ്]] ദൃശ്യത്തിന്റെ രചന നിർവഹിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "[[മൈ ബോസ്|മൈ ബോസിന്റെ]] പ്രഖ്യാപനത്തിനും ചിത്രീകരണത്തിനുമിടയിലായാണ് ഞാൻ ദൃശ്യം എഴുതിയത്".<ref name=prod2>Parvathy Nambidi (December 19, 2013). [http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece "Drishyam: On a Family Outing"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece |date=2014-08-24 }}. ''[[The New Indian Express]]''. Retrieved December 20, 2013.</ref> സംവിധായകന്റെ മുൻചിത്രങ്ങളിൽ നിന്നും തീർത്തും വ്യത്യസ്തമാണ് ദൃശ്യം. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത ചിത്രങ്ങൾക്ക് വ്യത്യസ്ത പരിചരണമാണ് വേണ്ടത്. മെമ്മറീസ് എന്ന ചിത്രത്തിനു വേണ്ടി ഞാൻ കുറേയധികം കഠിനാദ്ധ്വാനം ചെയ്തു എന്തെന്നാൽ ആ ചിത്രത്തിൽ ധാരാളം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും ഉണ്ടായിരുന്നതോടൊപ്പം ചിത്രത്തിന്റെ വിഷയം വളരെയധികം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്ന ഒന്നുമായിരുന്നു. എന്നാൽ ദൃശ്യം എന്നത് പ്രത്യേക പ്രയത്നങ്ങൾ എടുക്കേണ്ടതില്ലാത്ത പൂർണ്ണമായും തിരക്കഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ചിത്രമാണ്. പൂർണ്ണമായും തിരക്കഥയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ചിത്രീകരിച്ചതിനാൽ, അദ്ധ്വാനം കൂടാതെ ചിത്രീകരണം പൂർത്തീകരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു."<ref name=prod2/> ==മറ്റ് ഭാഷകളിലെ പതിപ്പുകൾ== ''ദൃശ്യം'' പല ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിച്ചു. ചിത്രത്തിന്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം {{INR}} 15.5 കോടിക്ക് വിറ്റു.<ref> name="Gautaman Bhaskaran" </ref> എല്ലാ പതിപ്പുകളും വിജയകരമായിരുന്നു. <ref>{{Cite news |last=Srivathsan Nadadhur |date=4 August 2015 |title=High 'five' for Drishyam's deception |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/high-five-for-drishyams-deception/article7499422.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009042057/http://www.thehindu.com/features/metroplus/high-five-for-drishyams-deception/article7499422.ece |archive-date=9 October 2017 |df=dmy-all}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Wei |first=Xu |date=7 December 2019 |title=Latest festive films ready to be unleashed |work=[[Shanghai Daily]] |url=https://www.shine.cn/feature/entertainment/1912077548/ |access-date=14 December 2019}}</ref> {| class="wikitable" !style="background:LightSteelBlue;"|ഭാഷ !style="background:LightSteelBlue;"|പേര് !style="background:LightSteelBlue;"|സംവിധായകൻ !style="background:LightSteelBlue;"|വർഷം !style="background:LightSteelBlue;"|കുറിപ്പുകൾ |- |[[മലയാളം]] |ദൃശ്യം |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |2013 |യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് |- |[[Kannada|കന്നഡ]] |''ദൃശ്യ'' |[[P. Vasu| പി.വാസു]]. |2014 |റീമേക്ക് |- |[[Telugu|തെലുങ്ക്]] |''[[ദൃശ്യം (തെലുങ്ക്)|ദൃശ്യം]]'' |[[ശ്രീപ്രിയ]] |2014 |റീമേക്ക് |- | [[Tamil|തമിഴ്]] |'' പാപനാസം '' |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |2015 |റീമേക്ക് |- |[[Hindi|ഹിന്ദി]] |''ദൃശ്യം'' |നിഷികാന്ത് കമത് |2015 |റീമേക്ക് |- |[[Sinhala language|സിൻഹാല]] |'' ധർമയുദ്ധ '' |ചെയ്യാർ രവി<ref>{{Cite news |date=2 May 2016 |title=And now in Sinhala... |work=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]] |location=Sri Lanka |url=http://dailynews.lk/2016/05/02/features/80342 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728161339/http://dailynews.lk/2016/05/02/features/80342 |archive-date=28 July 2017 |df=dmy-all}}</ref> |2017 |റീമേക്ക് |- |[[Chinese language|ചൈനീസ്]] |'' ഷീപ് വിത്തൗട്ട് ഷേപർഡ് '' |സാം ക്വാഹ്<ref>{{Cite news |last=Digital Native |date=14 September 2017 |title=Mohanlal's 'Drishyam' to be remade in Chinese |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlals-drishyam-be-remade-chinese-68414 |access-date=14 December 2019}}</ref> |2019 |റീമേക്ക് |- |} ==സിനിമയുടെ രണ്ടാം ഭാഗം== ദൃശ്യം സിനിമയുടെ വിജയത്തിനു ശേഷം കഥയുടെ തുടർച്ചയായ [[ദൃശ്യം 2]] എന്ന സിനിമ 2021ൽ പുറത്തിറങ്ങി. [[ദൃശ്യം 2]] കോവിഡ്-19 രോഗത്തിൻ്റെ വ്യാപനത്തിൻ്റെ കാരണത്താൽ തിയറ്റർ റിലീസ് ഉണ്ടായില്ല. ആമസോൺ പ്രൈം വിഡിയോ എന്ന ഒ.ടി.ടി സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ് പ്രദർശനത്തിനെത്തിയത്. ഈ സിനിമയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം [[ദൃശ്യം 3]] 2026 മെയ് 21 ന് പുറത്തിറങ്ങും. == ഇതു കൂടി കാണുക == * [[എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] * [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] * [[ദൃശ്യം 2]] * [[ദൃശ്യം 3]] == അവലംബം == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == ; നിരൂപണം * [https://archive.today/20131229141357/http://www.mathrubhumi.com/movies/review/415912/ ദൃശ്യാതീതം ഈ ദൃശ്യാനുഭവം] (''[[മാതൃഭൂമി]]'') * [https://archive.today/20131229141429/http://www.mangalam.com/cinema/movie-reviews/130961 അമ്പരിപ്പിക്കുന്ന ദൃശ്യം] (''[[മംഗളം]]'') * [https://archive.today/20131229141446/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15748415&programId=1074209438&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3 അതിമനോഹരം, ദൃശ്യസുന്ദരം] (''[[മലയാള മനോരമ]]'') * [https://archive.today/20131229141522/http://movieraga.indulekha.com/2013/12/21/review-drishyam/ ദൃശ്യം] (മൂവിരാഗ) * [https://archive.today/20131229141655/http://malayalam.webdunia.com/entertainment/film/review/1312/19/1131219058_1.htm മോഹൻലാൽ മണ്ണിലേക്കിറങ്ങി; പച്ചയായ ജീവിതം പ്രേക്ഷകഹൃദയത്തെ തൊട്ടു- ‘ദൃശ്യം‘ റിവ്യൂ] (Webdunia) * [https://archive.today/20131229141731/http://www.indiavisiontv.com/2013/12/25/290902.html 'ദൃശ്യം'- ബോക്‌സ് ഓഫീസ് റിവ്യൂ] ([[ഇന്ത്യാവിഷൻ]]) * [https://archive.today/20131229141800/http://www.chithravishesham.com/2013/12/review-drishyam.html ദൃശ്യം: കണ്ടറിയേണ്ടൊരു ചിത്രം!] (ചിത്രവിശേഷം) {{JeethuJoseph}} [[വർഗ്ഗം:ജിത്തു ജോസഫ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച ജനപ്രിയ ചിത്രത്തിനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന സർക്കാർ പുരസ്കാരം നേടിയ ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ- മീന ജോഡി]] re6lbmy8uj8lxwgquviztmnhstr5dwr 0 272698 4620323 4120875 2026-05-19T14:10:28Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620323 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ക്രിസ് ഗാർഡ്നർ | image = Chrisgardner.jpg | caption =2007 ഓഗസ്റ്റിൽ ക്രിസ് ഗാർഡ്നർ | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1954|2|9}} | birth_place = [[Milwaukee, Wisconsin]] | occupation = [[Entrepreneur|Founder]] & CEO of [[Gardner Rich & Co]] }} അമേരിക്കൻ ഓഹരി നിക്ഷേപകനും ഓഹരി ദല്ലാളും ഗ്രന്ഥകാരനുമാണ് '''ക്രിസ്റ്റഫർ പോൾ ക്രിസ് ഗാർഡ്നെർ ''' (ജനനം: 1954 ഫെബ്രുവരി 9). വ്യവസായി , മോട്ടിവേഷൻ സ്പീക്കർ, എഴുത്തുകാരൻ, മനുഷ്യസ്നേഹി എന്നീ നിലകളിലും പ്രശസ്തനാണ്. 1980കളിൽ തന്റെ ചെറിയ മകനോടോന്നിച്ച് താമസിക്കാൻ വീടില്ലാതെ അദ്ദേഹം അനുഭവിച്ച യാതനകൾ [[ദി പെർസ്യുട്ട് ഓഫ് ഹാപ്പിനസ്]] (The Pursuit of Happyness, മെയ്‌ 2006 ) എന്ന ആത്മകഥയിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പുസ്തകം ഇതേ പേരിൽ തന്നെ ചലച്ചിത്രം ആയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ ക്രിസ് ഗാർഡ്നെർ ആയി അമേരിക്കൻ നടൻ [[വിൽ സ്മിത്ത്]] ആണ് അഭിനയിച്ചത്. ഒരു ചെറിയ രംഗത്തിൽ ക്രിസ് ഗാർഡ്നെറും ആ സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name=cnn12/><ref name=cnn35/> ==അവലംബം== {{reflist|refs= <ref name=cnn12>{{cite web|title=From sleeping on the streets to Wall Street|url=http://edition.cnn.com/2006/US/12/15/paycheckaway.gardner/index.html|publisher=edition.cnn.com|access-date=2014-02-01|archive-date=2007-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070101144158/http://edition.cnn.com/2006/US/12/15/paycheckaway.gardner/index.html|url-status=dead}}</ref> <ref name=cnn35>{{cite web|title='Happyness' for sale|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386184/index.htm|publisher=money.cnn.com|access-date=2014-02-01|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604065146/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2006/09/18/8386184/index.htm|url-status=dead}}</ref> }} [[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]] bz73uc803mpml96n5aqsprizl8bzaew 0 284888 4620447 4017686 2026-05-20T00:25:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620447 wikitext text/x-wiki {{PU|Jizya}} {{Islam}} [[ശരീഅത്ത്‌|ഇസ്‌ലാമിക നിയമം]] അനുസരിച്ച് ഒരു ഇസ്‌ലാമികരാഷ്ട്രത്തിൽ സ്ഥിരവാസികളായ അമുസ്‌ലിംകൾ ''( [[ദിമ്മി]] )'' വർഷത്തിൽ നൽകേണ്ടിവന്നിരുന്ന നികുതിയാണ് '''ജിസ്‌യ''' (കപ്പം) ( {{Lang-ar|جِزْيَة}} ; [d͡ʒizjah] )<ref name="Abdel-Haleem2010">{{cite book|url=https://archive.org/details/understandingqur00hale|title=Understanding the Qur'ān: Themes and Style|last1=Abdel-Haleem|first1=Muhammad|date=2010|publisher=[[I.B. Tauris|I. B. Tauris & Co Ltd]]|isbn=978-1845117894|pages=[https://archive.org/details/understandingqur00hale/page/n78 70], 79|author-link=Muhammad Abdel-Haleem|url-access=limited}}</ref>{{sfn|Abou Al-Fadl|2002|p=21|ps=. "When the Qur'an was revealed, it was common inside and outside of Arabia to levy poll taxes against alien groups. Building upon the historical practice, classical Muslim jurists argued that the poll tax is money collected by the Islamic polity from non-Muslims in return for the protection of the Muslim state. If the Muslim state was incapable of extending such protection to non-Muslims, it was not supposed to levy a poll tax."}}<ref>[http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1206 ''Jizyah''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908213953/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e1206 |date=2015-09-08 }} The Oxford Dictionary of Islam (2010), [[Oxford University Press]], Quote: ''Jizyah'': Compensation. Poll tax levied on non-Muslims as a form of tribute and in exchange for an exemption from military service, based on Quran 9:29.</ref> . ദിമ്മി സമൂഹത്തിലെ സ്വതന്ത്രരും ബുദ്ധിസ്ഥിരതയുമുള്ള എല്ലാ പുരുഷന്മാർക്കും ജിസ്‌യ നൽകൽ നിർബന്ധമാണെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്<ref name="Hilmi1">{{Cite book|url=https://archive.org/details/isjihadjustwar00zawa/page/63|title=Is Jihād a Just War?: War, Peace, and Human Rights Under Islamic and Public International Law (Studies in religion & society)|last=M. Zawati|first=Hilmi|publisher=[[Edwin Mellen Press]]|year=2002|isbn=978-0773473041|pages=[https://archive.org/details/isjihadjustwar00zawa/page/63 63–4]|author-link=Hilmi M. Zawati}}</ref>. എന്നാൽ അവരിലെ സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, വയോധികർ, വികലാംഗർ, സ്ഥിരരോഗികൾ, ബുദ്ധിസ്ഥിരതയില്ലാത്തവർ, സന്ന്യാസിമാർ, അടിമകൾ എന്നിവരൊക്കെ ജിസ്‌യയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടുവന്നു<ref name="waelhallaq">{{Cite book|title=Sharī'a: Theory, Practice and Transformations|last=Wael|first=B. Hallaq|date=2009|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-521-86147-2|pages=332–3|author-link=Wael B. Hallaq}}</ref>{{Sfn|Ellethy|2014|p=181}}<ref name="Islamic Law 1250">{{Cite journal|last=Alshech|first=Eli|title=Islamic Law, Practice, and Legal Doctrine: Exempting the Poor from the ''Jizya'' under the Ayyubids (1171-1250)|date=2003|journal=Islamic Law and Society|volume=10|issue=3|pages=348–375|doi=10.1163/156851903770227584|quote=...jurists divided the dhimma community into two major groups. The first group consists of all adult, free, sane males among the dhimma community, while the second includes all other dhimmas (i.e., women, slaves, minors, and the insane). Jurists generally agree that members of the second group are to be granted a "blanket" exemption from ''jizya'' payment.}}</ref><ref name="Disability in Islamic law">{{Cite book|url=https://archive.org/details/disabilityislami00risp|title=Disability in Islamic law|last=Rispler-Chaim|first=Vardit|date=2007|publisher=Springer|isbn=978-1402050527|location=Dordrecht, the Netherlands|page=[https://archive.org/details/disabilityislami00risp/page/n54 44]|quote=The Hanbali position is that boys, women, the mentally insane, the zamin, and the blind are exempt from paying ''jizya''. This view is supposedly shared by the Hanafis, Shafi'is, and Malikis.|url-access=limited}}</ref><ref>[[Majid Khadduri]], ''War and Peace in the Law of Islam'', pp. 192-3.</ref>. പ്രദേശത്ത് താൽക്കാലികമായി തങ്ങുന്നവർ<ref name="waelhallaq" /><ref name=":0">{{cite book|editor-first=Gerhard|editor-last=Bowering|editor-first2=Patricia|editor-last2=Crone|editor-first3=Mahan|editor-last3=Mirza|display-editors=etal|title=The Princeton encyclopedia of Islamic political thought|url=https://archive.org/details/princetonencyclo0000unse|date=2013|publisher=[[Princeton University Press]]|location=Princeton, N.J.|isbn=978-0691134840|page=[https://archive.org/details/princetonencyclo0000unse/page/283 283]|quote=Free adult males who were not afflicted by any physical or mental illness were required to pay the ''jizya''. Women, children, handicapped, the mentally ill, the elderly, and slaves were exempt, as were all travelers and foreigners who did not settle in Muslim lands. [...] As Islam spread, previous structures of taxation were replaced by the Islamic system, but Muslim leaders often adopted practices of the previous regimes in the application and collection of taxes.}}</ref>, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സൈനികസേവനത്തിൽ പങ്കാളികളാകുന്നവർ<ref name="Abdel-Haleem2010" />{{sfn|Ellethy|2014|p=181|ps=. "[...] the insignificant amount of this yearly tax, the fact that it was progressive, that elders, poor people, handicapped, women, children, monks and hermits were exempted, leave no doubt about exploitation or persecution of those who did not accept Islam. Comparing its amount to the obligatory zaka which an ex-dhimmi should give to the Muslim state in case he converts to Islam dismisses the claim that its aim was forced conversions to Islam."}}<ref name="Mapel, Nardin">Mapel, D.R. and Nardin, T., eds. (1999), ''International Society: Diverse Ethical Perspectives'', p. 231. [[Princeton University Press]]. {{ISBN|9780691049724}}. Quote: "''Jizya'' was levied upon dhimmis in compensation for their exemption from military service in the Muslim forces. If dhimmis joined Muslims in their mutual defense against an outside aggressor, the ''jizya'' was not levied."</ref><ref name="ArnoldPoI">{{cite book|first=Thomas|last=Walker Arnold|author-link=Thomas Walker Arnold|publisher=[[Constable & Robinson|Constable & Robinson Ltd]]|date=1913|title=Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith|url=https://archive.org/details/preachingofislam00arno|pages=[https://archive.org/details/preachingofislam00arno/page/61 61]–2|quote=... the jizyah was levied on the able-bodied males, in lieu of the military service they would have been called upon to perform had they been Musalmans; and it is very noticeable that when any Christian people served in the Muslim army, they were exempted from the payment of this tax. Such was the case with the tribe of al-Jurājima, a Christian tribe in the neighborhood of Antioch who made peace with the Muslims, promising to be their allies and fight on their side in battle, on condition that they should not be called upon to pay jizyah and should receive their proper share of the booty.}} ([https://archive.org/stream/preachingofislam00arno?ui=embed#page/60/mode/2up online])</ref>{{sfn|Shah|2008|pp=19–20}} ദരിദ്രർ എന്നിവരെയും ജിസ്‌യയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു<ref name="autogenerated1">Shahid Alam, Articulating Group Differences: A Variety of Autocentrisms, Journal of Science and Society, 2003</ref><ref name="autogenerated2">Ali (1990), pg. 507</ref>{{sfn|Ellethy|2014|p=181|ps=. "[...] the insignificant amount of this yearly tax, the fact that it was progressive, that elders, poor people, handicapped, women, children, monks and hermits were exempted, leave no doubt about exploitation or persecution of those who did not accept Islam. Comparing its amount to the obligatory zaka which an ex-dhimmi should give to the Muslim state in case he converts to Islam dismisses the claim that its aim was forced conversions to Islam."}}{{sfn|Ghazi|Kalin|Kamali|2013|pp=240–1}}{{sfn|Abdel-Haleem|2012|pp=75–6, 77}}. ഇസ്‌ലാമിക നിയമമനുസരിച്ച് ദിമ്മികളിലെ വയോധികർ, വികലാംഗർ എന്നിവർക്കൊക്കെ പെൻഷൻ നൽകൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ്. ഈ നികുതിയ്ക്ക് പകരമായി അമുസ്ലിംകൾക്ക് അവരുടെ മതവിശ്വാസം തുടരുകയും സാമൂഹികമായ സ്വയംഭരണം ഒരുപരിധിവരെ അനുഭവിക്കുകയും ബാഹ്യ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് മുസ്ലിം ഭരണകൂടത്തിന്റെ സംരക്ഷണം അ‌നുഭവിക്കുകയും ചെയ്യാനാകുമായിരുന്നു. [[military service|നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനവും]] മുസ്ലിം പൗരന്മാർ ന‌ൽകേണ്ടിയിരുന്ന ''[[zakat|സക്കാത്ത്]]'' എന്ന നികുതിയും ഇവർക്ക് ഒഴിവാക്കി നൽകിയിരുന്നു<ref name=Esposito>[[John Esposito|John Louis Esposito]], ''Islam the Straight Path'', Oxford University Press, Jan 15, 1998, p. 34.</ref><ref>Ali, Abdullah Yusuf (1991). ''The Holy Quran''. Medina: King Fahd Holy Qur-an Printing Complex, pg. 507</ref>. [[ഖുർആൻ|ഖുർആനും]] [[ഹദീഥ്|ഹദീസുകളും]] ജിസിയയെ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ തുകയോ നിരക്കോ നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name="asabet">Sabet, Amr (2006), ''The American Journal of Islamic Social Sciences'' 24:4, Oxford; pp. 99–100.</ref>. എന്നിരുന്നാലും, ആദ്യകാല മുസ്‌ലിം ഭരണാധികാരികൾ ബൈസന്റൈൻ, [[സസാനിയൻ സാമ്രാജ്യം|സസാനിയൻ]] സാമ്രാജ്യങ്ങൾ പോലുള്ള കീഴടക്കിയ ഭൂമികളുടെ മുൻ ഭരണാധികാരികളുടെ കീഴിൽ സ്ഥാപിതമായ നിലവിലുള്ള നികുതി വ്യവസ്ഥകളും കപ്പവും സ്വീകരിച്ചുവെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ പ്രധാനമായും സമ്മതിക്കുന്നു.<ref name=":0"/>{{sfn|Bravmann|2009|pp=199–201, 204–5, 207–12}}<ref>{{cite book|title=Sacred Precincts: The Religious Architecture of Non-Muslim Communities Across the Islamic World|last1=Mohammad|first1=Gharipour|date=2014|publisher=[[Brill Publishers|BRILL]]|isbn=978-9004280229|page=XV|quote=Sources indicate that the taxation system of early Islam was not necessarily an innovation of Muslims; it appears that 'Umar adopted the same tax system as was common at the time of the conquest of that territory. The land tax or kharaj was an adapted version of the tax system used in Sassanid Persia. In Syria, 'Umar followed the Byzantine system of collecting two taxes based on the account of lands and heads.}}</ref>{{sfn|Shah|2008|p=20|ps=. "Jizia was not a specific Islamic invention but was the norm of the time. "Several of the early caliphs made peace treaties with the Byzantine Empire some of which even required them to pay tribute [Jizia] to the Byzantines" (Streusand, 1997)."}}<ref name="ArnoldPoI2">{{cite book|url=https://archive.org/details/preachingofislam00arno|title=Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith|last=Walker Arnold|first=Thomas|date=1913|publisher=[[Constable & Robinson|Constable & Robinson Ltd]]|page=[https://archive.org/details/preachingofislam00arno/page/59 59] ff|quote=There is evidence to show that the Arab conquerors left unchanged the fiscal system that they found prevailing in the lands they conquered from the Byzantines, and that the explanation of ''jizyah'' as a capitation-tax is an invention of later jurists, ignorant of the true condition of affairs in the early days of Islam. (Caetani, vol. iv. p. 610 (§ 231); vol. v. p. 449.) H.Lammens: Ziād ibn Abīhi. (Rivista degli Studi Orientali, vol. iv. p. 215.)|author-link=Thomas Walker Arnold}} ([https://archive.org/stream/preachingofislam00arno#page/59/mode/1up online])</ref> മുസ്ലിം ഭരണാധികാരികളുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ അമുസ്ലിംകൾ രാജ്യത്തിന് കീഴ്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നതിനും നാട്ടിലെ നിയമങ്ങൾ അനുസരിക്കുന്നു എന്നതിനുമുള്ള തെളിവായിരുന്നു ഈ നികുതി{{തെളിവ്}}. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ പേർഷ്യയിലും ചില വടക്കൻ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിലും ജസിയ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് ഏകദേശം പൂർണ്ണമായി അപ്രത്യക്ഷമായി.<ref name=ipt-p283>{{cite book|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|date=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0691134840|pages=283–284|url=http://books.google.com/books?id=q1I0pcrFFSUC&pg=PA283|author=Matthew Long (jizya entry author)}}</ref> ഇസ്ലാമിക രാജ്യത്തെ ഭരണകൂടങ്ങൾ ഈ നികുതി ഇപ്പോൾ പിരിക്കുന്നില്ല.<ref name=iwt738>{{cite book|title=Islam in the World Today|date=2010|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0801445712|page=738|url=http://books.google.com/books?id=-dM4hPlxMw8C&pg=PA738|author=Werner Ende|author2=Udo Steinbach }}</ref> [[Islamic State in Iraq and the Levant|ഐ.എസ്.ഐ.എസ്.]], [[താലിബാൻ]] മുതലായ വിഭാഗങ്ങൾ ഈ നികുതി ഇവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ പിരിക്കാറുണ്ട്.<ref name="raqqa">{{cite web|url=http://world.time.com/2014/02/28/al-qaeda-in-syria-extorts-christians/|title=Al-Qaeda Rebels in Syria Tell Christians to Pay Up or Die|access-date=2014-07-30|archive-date=2019-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819212308/http://world.time.com/2014/02/28/al-qaeda-in-syria-extorts-christians/|url-status=dead}}</ref> ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഈ നികുതി നിയമത്തിനു മുന്നിലുള്ള തുല്യത, പൗരാവകാശങ്ങൾ മുതലായ ആശയങ്ങൾക്ക് കടകവിരുദ്ധമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.<ref name=ipt-p283/> == സക്കാത്തും ജസിയയും == {{Further|സകാത്ത്}} {|border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center" |- ! scope="col" style="background:#efefef;" | സക്കാത്ത് ! scope="col" style="background:#efefef;" | ജസിയ |- | മുസ്ലിംകളെ ബന്ധിക്കുന്നത്<ref>Williams, G., & Zinkin, J. (2010), Islam and CSR: A study of the compatibility between the tenets of Islam and the UN Global Compact, Journal of Business Ethics, 91(4), 519-533; Quote- "Muslims are required ...(...).. (4) the payment of Zakat (obligatory charity);"; Also: * {{quran-usc|21|73}} * {{quran-usc|41|7}}</ref> | [[Dhimmi|അമുസ്ലിംകളെ]] ബന്ധിക്കുന്നത്<ref name=n6/> |- | ഒരു മുസ്ലിമിന്റെ വരവും സ്വത്തും [[Nisab|നിസാബിൽ]] (ഒരു നിശ്ചിത അളവിൽ) കവിഞ്ഞാൽ സക്കാത്ത് നിർബന്ധമാണ്.<ref>Algaoud & Lewis (2007), in Handbook of Islamic Banking, ISBN 978-1848444737, pp 38-41</ref> | ജസിയ സൈനികസേവനത്തിന് ശേഷിയുള്ള എല്ലാ അമുസ്ലിം പുരുഷന്മാർക്കും നിർബന്ധമാണ്, അവരുടെ വരവിലോ സ്വത്തിന്റെ അളവിലോ അല്ല ഇത് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്.<ref>Alwan et al., International Education Studies . 2011, Vol. 4 Issue 1, pp 230-237</ref> |- | ഒരു ചന്ദ്രവർഷത്തിനിടയിൽ തുടർച്ചയായി ഉള്ള വരവിനോ കൈവശം വെച്ചനുഭവിക്കുന്ന സ്വത്തിനോ - നിസാബിൽ കവിയുന്ന തുകയ്ക്ക വിളവെടുക്കുന്ന (വരവിന്റെ) തീയതിയിൽ ഒടുക്കണം.<ref>Zakât Foundation of America. (2008), The Zakat Handbook: A Practical Guide for Muslims in the West, AuthorHouse, ISBN 978-1438902135, pp 34-73; Quote - "Every Muslim possessing the designated minimal amount of wealth (called nisab) for the full cycle of a lunar year must, as a matter of worship, satisfy the duty of the Zakat-Charity"; Quote - "pay immediately on harvest date" (page 73); Also: * {{quran-usc|6|141}}</ref> | എല്ലാ സ്വത്തിലും വരവിലും എല്ലാ വർഷവും അല്ലെങ്കിൽ വാർഷിക-പാദ വ്യവസ്ഥിതിയിൽ നിസാബിന്റെ അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ ഒടുക്കണം.<ref name=n6>Nienhaus (2006), Zakat, taxes, and public finance in Islam, Islam and the Everyday World, 1, pp 165-180</ref>. പ്രവാചകന്റെ സമയം വരേയും, ഒരു സ്വർണ്ണ ദിനാറും 12 ദിർഹവും; അദ്ദേഹത്തിനു ശേഷം, മിക്കവാരും എല്ലാ സ്വത്തിന്റേയും/വില്പനയുടേയും 20% എങ്കിലും അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ കൂടുതലുമായുള്ള മൂന്നു വിഭാഗങ്ങളായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="rlevy">Reuben Levy (1957), ''The Social Structure of Islam'', 2nd Edition (The Sociology of Islam); Cambridge University Press; ISBN 978-0521091824</ref> ഇതിന്റെ ഏറ്റവും കൂടിയ നിരക്കായി, ഇസ്ലാമിക സാമ്രാജ്യങ്ങളിലുള്ള കൃഷിയിടങ്ങളിലെ വാർഷിക ഉല്പാദനത്തിന്റെ 33% മുതൽ 80% വരെയും ജസിയ പിരിച്ചെടുത്തിരുന്നു.<ref name=poole>Lane-Poole, S., & Gilman, A. (1893). ''The Moors in Spain'' (Vol. 6). T. Fisher; see pages 40–62</ref>{{തെളിവ്}} |- | സക്കാത്ത് [[Sharia|ശരിഅത്തിൽ]] പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടതാണ്.<ref name=n6/> | ശരിഅത്തിൽ പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല;<ref name =Hunter>Hunter, Malik and Senturk, p. 77</ref><ref name="Abu Yusuf 1979 pp. 159">Abu Yusuf, ''Kitab al-Kharaj'', quoted in [[Norman Stillman|Stillman]] (1979), pp. 159–160</ref> |- | സ്വത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥ/ൻ മാത്രം ഒടുക്കിയാൽ മതി.<ref name=h9>Hunwick, J. (1999), Islamic financial institutions: Theoretical structures and aspects of their application in Sub-Saharan Africa, Credit, Currencies and Culture, pp 72-96</ref> | മുതിർന്ന, ശാരീരിക/കായിക ക്ഷമതയുള്ള, സൈനിക സേവനത്തിനാവശ്യമായ വയസ്സിലുള്ള എല്ലാ അംഗവും ഒടുക്കണം.<ref name="cite2">{{cite book|pages=68|author=[[Hugh N. Kennedy|Kennedy, Hugh]]|year=2004|title=The Prophet and the Age of the Caliphates|publisher=Longman}}</ref> |- | സക്കാത്ത് കൊടുക്കാതിരിക്കുന്നത് ചില രാജ്യങ്ങളിൽ പിഴയുളവാക്കുന്നതും ചിലപ്പോൾ ശിക്ഷാർഹവും ആയ കുറ്റമാണ്. ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇളവുകൾ അനുവദനീയമായിരുന്നു.<ref>Al Lami (2009), Zakat as Islamic Taxation and its Application in the Contemporary Saudi Legal System, J. Islamic St. Prac. Int'l L., 5, 83-88</ref><ref>Ahmed and Ahmad (1986), IN RESPECT OF ZAKAT, Islamic Studies, pp 349-368</ref> | ജസിയ കൊടുക്കാതിരിക്കുക എന്നത് അമുസ്ലിംകൾ ചെയ്യുന്ന വളരെ വലിയ കുറ്റമായിരുന്നു. ഇതിന് കുടുംബത്തിന്റെ കൂട്ട തടങ്കലിനും അടിമപ്പെടുത്തലിനും അടക്കം കനത്ത ശിക്ഷ കൊടുത്തിരുന്നു.<ref name="Lewis, B. 1992 pages 7">Lewis, B. (1992). ''Race and Slavery in the Middle East: A Historical Enquiry''. Oxford University Press; pages 7–11; ISBN 978-0195053265</ref> അടിമയാക്കപ്പെടുന്ന കുടുംബത്തിലെ സ്ത്രീകളും പെൺകുട്ടികളും ഏതെങ്കിലും മുസ്ലിം ഉടമയുടെ സ്വത്തായിത്തീരുകയും അയാളുടെ വീട്ടു വേലക്കാരും അയാളുടെ സ്വകാര്യ വേശ്യയും ആയിത്തീരുമായിരുന്നു. കുടുംബമടക്കം ഇസ്ലാമായി മത പരിവർത്തനം നടത്തുന്നത് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ശിക്ഷയിൽ നിന്നും രക്ഷപെടാൻ ഉപകരിച്ചിരുന്നു.<ref>see: * Gordon, M. (1989). Slavery in the Arab world. Rowman & Littlefield; see Chapter 4 and pages 25-53; ISBN 0941533301; * Ennaji, M. (2013). ''Slavery, the state, and Islam''. Cambridge University Press; see Chapter 2; ISBN 978-0521119627</ref> |- | ദൈവത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിനും പ്രീതിക്കുമായി നൽകിയിരുന്നു.<ref>Saeed, A. (1995), The moral context of the prohibition of riba in Islam revisited, American Journal of Islamic Social Sciences, 12(4), 496-517; Quote - "Spending is made obligatory via Zakat, but whatever you give by way of charity seeking God's pleasure,..."; Also: * {{quran-usc|7|156}}</ref> | ആത്മനിന്ദയോടെയും തന്നെത്തന്നെ ചെറുതാക്കിക്കൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനായി<ref>{{cite book|title=[[Tafsir al-Kabir]]|year=2004|chapter=Sura #9, verse #29}}</ref><ref>Lázaro, F. L. (2013), The Rise and Global Significance of the First" West": The Medieval Islamic Maghrib, Journal of World History, 24(2), 259-307</ref> |} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} {{Islam topics}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികം]] [[വർഗ്ഗം:നികുതികൾ]] syj11cc7xcuhlilyicd97x74fusv5pj 0 329546 4620371 3798544 2026-05-19T17:20:57Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 4620371 wikitext text/x-wiki {{PU|Plague doctor}} [[File:Paul Fürst, Der Doctor Schnabel von Rom (Holländer version).png|thumb|upright|Paulus Furst’s 1656 1736), Sketch of a Cordovan-leather-clad doctor of Marseilles.png|thumb|upright|Paul Fürst, engraving, c. 1721, of a plague doctor of Marseilles (introduced as 'Dr [[Beak]]y of [[Rome]]'). His nose-case is filled with herbal material to keep off the plague.<ref>Füssli’s image is reproduced and discussed in Robert Fletcher, [http://www.archive.org/stream/atragedygreatpl00fletgoog#page/n26/ ''A tragedy of the Great Plague of Milan in 1630''] (Baltimore: The Lord Baltimore Press, 1898), p. 16–17.</ref>]] [[പ്ലേഗ്]] രോഗികളെ ചികിത്സിച്ചിരുന്ന ഡോക്ടർ ആണ് '''പ്ലേഗ് ഡോക്ടർ'''<ref name="Cipolla, p. 65">Cipolla, p. 65</ref>.കുറെയധികം പ്ലേഗ് ബാധിതരുള്ള നഗരങ്ങൾ പകർച്ചവ്യാധികളുടെ സമയത്ത് ഇവരെ വാടകയ്ക്കെടുത്തു.നഗരം വേതനം നൽകുന്നതിനാൽ ഇവർ പാവപ്പെട്ടവരെയും പണക്കാരെയും ഒരു പോലെ ചികിത്സിച്ചു<ref>Cipolla, p. 68 3/4 down page</ref>.എങ്കിലും ചില ഡോക്ടർമാർ പ്രത്യേക ചികിത്സകൾക്കു പണം ഈടാക്കുന്നതിൽ കുപ്രസിദ്ധരായിരുന്നു <ref>{{cite web|last1=Rosenhek|first1=Jackie|title=Doctors of the Black Death|url=http://www.doctorsreview.com/history/doctors-black-death/|website=Doctor's Review|date=October 2011|access-date=2016-01-31|archive-date=2014-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506181745/http://www.doctorsreview.com/history/doctors-black-death/|url-status=dead}}</ref>.ഇവർ സാധാരണയായി ശരിയായി പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഡോക്ടർമാർ ആയിരുന്നില്ല<ref>Cipolla, p. 65</ref>.പ്ലേഗ് ഡോക്ടർമാർ തങ്ങളുടെ കരാർ അനുസരിച്ചു എല്ലാവരെയും ചികില്സിച്ചിരുന്നു.ഇവർ "സമൂഹ പ്ലേഗ് ഡോക്ടർമാർ" എന്നറിയപ്പെട്ടു<ref name="Ellis202">Ellis, p. 202</ref><ref name="Byrne169">Byrne (Daily), p. 169</ref><ref name="Simon3">Simon, p. 3</ref>. ==പ്ലേഗ് ഡോക്ടർ വേഷം== പ്ലേഗ് ചികിൽസിക്കുന്ന ഡോക്ടർമാർ തങ്ങളെ വായുവിൽക്കൂടി പകരുന്ന രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ ധരിച്ചിരുന്ന വേഷമായിരുന്നു ''പ്ലേഗ് ഡോക്ടർ വേഷം''.പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഉദ്ഭവിച്ച ഈ വേഷം ഒരു മേൽക്കോട്ടും സുഗന്ധ വസ്തുക്കൾ നിറച്ച,പക്ഷിയുടെ കൊക്ക് പോലുള്ള മുഖം മൂടിയും കൈയുറയും ബൂട്ടും വക്കുള്ള തൊപ്പിയും ഒരു പുറം ഓവർ കോട്ടും ഉൾപ്പെടുന്നവയായിരുന്നു..<ref name="BodySystems"> * Pommerville (Body Systems), p. 15 * Bauer, p. 145 * Abrams, p. 257 * Byfield, p. 26 * Glaser, pp. 33-34</ref>.മുഖം മൂടിയുടെ കണ്ണിന്റെ ഭാഗത്ത് തുറക്കാവുന്ന ഗ്ലാസും മൂക്കിന്റെ ഭാഗത്ത് പക്ഷികളുടെത് പോലുള്ള കൊക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref>"Ellis202"</ref>രണ്ടു നാസാദ്വാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ മുഖം മൂടിയിൽ സുഗന്ധ വസ്തുക്കള വെക്കാമായിരുന്നു. <ref> * Time-Life Books, pp. 140, 158 * Dolan, p. 139 * Ellis, p. 202 * Paton * Martin, p. 121 * Sherman, p. 162 * Turner, p. 180 * Mentzel, p. 86 * Glaser, p. 36 * Hall, p. 67 * Infectious Diseases Society of America, Volume 11, p. 819 * Grolier, p. 700</ref>.കൊക്കിൽ ഉണങ്ങിയ പൂവുകളോ,ഔഷധ സസ്യങ്ങളോ,കർപ്പൂരമോ വെക്കാമായിരുന്നു.<ref>O'Donnell, p. 135</ref><ref>Stuart, p. 15</ref>.അക്കാലത്ത് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത് ദുർഗന്ധങ്ങളിൽ കൂടിയാണ് രോഗങ്ങള പടരുന്നത്‌ എന്നായിരുന്നു.അതിനാൽ ദുർഗന്ധങ്ങൾ തടയാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു ഇങ്ങനെ സുഗന്ധവസ്തുക്കൾ വെച്ചിരുന്നത്.<ref>"BodySystems"</ref><ref>"Ellis202"</ref>.പൈശാചിക ഗന്ധങ്ങളെ തടഞ്ഞ്,മുഖം മൂടിയിലെ ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ തങ്ങളെ പ്ലേഗിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുമെന്ന് ഡോക്ടർമാർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.<ref name="Ellis202">Ellis, p. 202</ref> ഈ വേഷത്തിലുണ്ടായിരുന്ന വക്കുള്ള തുകൽ തൊപ്പി തൊഴിൽ തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിച്ചിരുന്നു.<ref>BodySystems"</ref><ref>Center for Advanced Study in Theatre Arts, p. 83</ref>പ്ലേഗ് രോഗികളെ തൊടാതെ അവരെ പരിശോധിക്കാനും<ref>[http://art-bin.com/art/medhistorypix/omedicalimages19.html Doktor Schnabel von Rom, engraving by Paul Fürst (after J Columbina), Rome 1656.]</ref>,ആളുകളെ അകറ്റി നിർത്താനും<ref name="JAMA">[http://books.google.com/books?id=5k_lAAAAMAAJ&pg=PA639&dq=beak+doctor+costume++%22plague+doctor%22&hl=en&ei=Nw6STNyaDYHfnAenytCXCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CGgQ6AEwCA#v=onepage&q=beak%20doctor%20costume%20%22plague%20doctor%22&f=false American Medical Association - ''JAMA.: The Journal of the American Medical Association,'' Volume 34, p. 639]</ref>,രോഗികളുടെ ഹൃദയ മിടിപ്പ് എടുക്കാനും<ref >"BodySystems"</ref><ref>Pommerville, p. 9</ref> മരം കൊണ്ടുള്ള വടികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ===ചരിത്രം=== ചരിത്രകാരന്മാർ പ്ലേഗ് ഡോക്ടർ വേഷത്തിന്റെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന്റെ ബഹുമതി നല്കുന്നത് ''ചാൾസ് ഡി ലൊർമെ''നാണ്<ref name="Boeckl15">Boeckl, p. 15</ref>.ഒരു പടച്ചട്ട പോലെയാണ് ഇത്തരം വേഷങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്<ref name="Carmichael">Carmichael, p. 57</ref>.ഒരു പക്ഷിയുടെത് പോലെയുള്ള കൊക്കും,കണ്ണടയും ഇവയിലുണ്ടായിരുന്നു<ref>fectious </ref>. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രശസ്തമായ ഈ കവിത ''പ്ലേഗ് ഡോക്ടർ വേഷത്തെ'' വിവരിക്കുന്നു. <ref name="Nos">[http://jhmas.oxfordjournals.org/content/XX/3/276.extract THE PLAGUE DOCTOR]</ref><ref name="volxx_3_276">G. L. Townsend, [http://jhmas.oxfordjournals.org/content/XX/3/276.extract "The Plague Doctor"], ''J Hist Med Allied Sci'', 20 (1965), 276. (The image is on p. 277).</ref> <blockquote> :As may be seen on picture here, :In Rome the doctors do appear, :When to their patients they are called, :In places by the plague appalled, :Their hats and cloaks, of fashion new, :Are made of oilcloth, dark of hue, :Their caps with glasses are designed, :Their bills with antidotes all lined, :That foulsome air may do no harm, :Nor cause the doctor man alarm, :The staff in hand must serve to show :Their noble trade where'er they go.<ref> * Nohl, pp. 94, 95 * Sandler, p. 42 * Goodnow, p. 132 * Walker, p. 96 </ref> </blockquote> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} ===അടിക്കുറിപ്പുകൾ=== {{Commons category|Plague doctors}} * Abrams, J. J., ''The Road Not Taken'', Simon & Schuster, 2005, ISBN 1-4169-2483-3 * Bauer, S. Wise, ''The Story of the World Activity Book Two: The Middle Ages : From the Fall of Rome to the Rise of the Renaissance'', Peace Hill Press, 2003, ISBN 0-9714129-4-4 * Boeckl, Christine M., ''Images of plague and pestilence: iconography and iconology'', Truman State Univ Press, 2000, ISBN 0-943549-85-X * Byfield, Ted, ''Renaissance: God in Man, A.D. 1300 to 1500: But Amid Its Splendors, Night Falls on Medieval Christianity'', Christian History Project, 2010, ISBN 0-9689873-8-9 * Byrne, Joseph Patrick, ''Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues'', ABC-CLIO, 2008, ISBN 0-313-34102-8 * Carmichael, Ann G., "SARS and Plagues Past", in ''SARS in Context: Memory, history, policy'', ed. by Jacalyn Duffin and Arthur Sweetman McGill-Queen’s University Press, 2006, ISBN 0-7735-3194-7 * Center for Advanced Study in Theatre Arts, ''Western European stages'', Volume 14, CASTA, 2002, * Dolan, Josephine, '' Goodnow's History of Nursing '', W. B. Saunders 1963 (Philadelphia and London), [[ലൈബ്രറി ഓഫ് കോൺഗ്രസ്സ്|Library of Congress]] No. 16-25236 * Ellis, Oliver Coligny de Champfleur, [http://books.google.com/books?id=uocusfZvaa8C&pg=PA202 ''A History of Fire and Flame''], London: Simkin, Marshall, 1932; repr. Kessinger, 2004, ISBN 1-4179-7583-0 * Goodnow, Minnie, '' Goodnow's history of nursing '', W.B. Saunders Co., 1968, OCLC Number: 7085173 * Glaser, Gabrielle, '' The Nose: A Profile of Sex, Beauty, and Survival '', Simon & Schuster, 2003, ISBN 0-671-03864-8 * Grolier Incorporated, ''The Encyclopedia Americana,'' Volume 8; Volume 24, Grolier Incorporated, 1998, ISBN 0-7172-0130-9 * Hall, Manly Palmer, ''Horizon'', Philosophical Research Society, Inc., 1949 * Hirst, Leonard Fabian, ''The conquest of plague: a study of the evolution of epidemiology'', Clarendon Press, 1953, * Infectious Diseases Society of America, ''Reviews of infectious diseases,'' Volume 11, [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഷിക്കാഗോ|University of Chicago]] Press, 1989 * Kenda, Barbara, ''Aeolian winds and the spirit in Renaissance architecture: Academia Eolia revisited'', Taylor & Francis, 2006, ISBN 0-415-39804-5 * Killinger, Charles L., ''Culture and customs of Italy'', Greenwood Publishing Group, 2005, ISBN 0-313-32489-1 * Nohl, Johannes, ''The Black Death: A Chronicle of the Plague'', J. & J. Harper Edition 1969, Library of Congress No. 79-81867 * Manget, Jean-Jacques, ''Traité de la peste recueilli des meilleurs auteurs anciens et modernes'', Geneva, 1721, [http://whqlibdoc.who.int/rare-books/a56993.pdf online as PDF, 28Mb download] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120206221735/http://whqlibdoc.who.int/rare-books/a56993.pdf |date=2012-02-06 }} * Martin, Sean, ''The Black Death'', Book Sales, 2009, ISBN 0-7858-2289-5 * Mentzel, Peter, '' A traveller's history of Venice '', Interlink Books, 2006, ISBN 1-56656-611-8 * O'Donnell, Terence, ''History of life insurance in its formative years'', American Conservation Company, 1936 * Paton, Alex, "Cover image", [http://qjmed.oxfordjournals.org/content/100/4.cover-expansion ''QJM: An International Journal of Medicine''], 100.4, 4 April 2007. (A commentary on the issue's cover photograph of The Posy Tree, Mapperton, Dorset.) * Pommerville, Jeffrey, ''Alcamo's Fundamentals of Microbiology: Body Systems,'' Jones & Bartlett Learning, 2009, ISBN 0-7637-6259-8 * Pommerville, Jeffrey, ''Alcamo's Fundamentals of Microbiology'', Jones & Bartlett Learning, 2010, ISBN 0-7637-6258-X * Reynolds, Richard C., ''On doctor[i]ng: stories, poems, essays, Simon & Schuster, 2001, ISBN 0-7432-0153-1'' * Sandler, Merton, ''Wine: a scientific exploration'', CRC Press, 2003, ISBN 0-415-24734-9 * Sherman, Irwin W., ''The power of plagues'', Wiley-Blackwell, 2006, ISBN 1-55581-356-9 * Stuart, David C., ''Dangerous garden: the quest for plants to change our lives'', frances lincoln ltd, 2004, ISBN 0-7112-2265-7 * Timbs, John, [http://books.google.co.uk/books?id=N70RAAAAYAAJ ''The Mirror of literature, amusement, and instruction''], Volume 37, J. Limbird, 1841 * Time-Life Books, ''What life was like in the age of chivalry: medieval Europe, AD 800-1500'', 1997 * Turner, Jack, '' Spice: The History of a Temptation '', Random House, 2005, ISBN 0-375-70705-0 * Walker, Kenneth, '' The story of medicine '', Oxford University Press, 1955 koizmt1xjfuxireq9kv8rzn1onoann6 0 329927 4620448 4115798 2026-05-20T00:34:05Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620448 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ജാക്ക് ഡോർസെ| name = ജാക്ക് ഡോർസെ | image = Jack Dorsey 2014.jpg | image_size = | caption = Dorsey at a London cafe in November, 2014 | birth_date = {{Birth date and age|1976|11|19|mf=yes}}<ref>{{cite encyclopaedia |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1581357/Jack-Dorsey |title=Jack Dorsey |encyclopaedia=Encyclopædia Britannica |year=2014 |accessdate=22 December 2014}}</ref> | birth_place = St. Louis, [[Missouri]], United States | occupation = [[CEO]] of [[Square, Inc.]], [[ട്വിറ്റർ]],<ref>{{cite news|title=Twitter names Jack Dorsey as CEO|url=http://money.cnn.com/2015/10/05/technology/twitter-new-ceo-jack-dorsey/|accessdate=5 October 2015|publisher=CNN Money|date=5 October 2015|archive-date=2016-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128061515/http://money.cnn.com/2015/10/05/technology/twitter-new-ceo-jack-dorsey/|url-status=dead}}</ref> [[Computer programmer]], [[entrepreneur]] | alma_mater = [[Missouri University of Science and Technology]] (transferred)<br/>[[New York University]] (dropped out) | net worth = {{increase}} US$2.3 billion (December 2015)<ref>http://www.forbes.com/profile/jack-dorsey/</ref> | residence = [[San Francisco]], California, U.S. | boards = {{plainlist| *[[The Walt Disney Company]]<ref>https://thewaltdisneycompany.com/about-disney/leadership/board-directors/jack-dorsey</ref> *[[ ട്വിറ്റർ]]<ref>https://investor.twitterinc.com/directors.cfm</ref> *[[Square Inc.]]<ref>https://squareup.com/global/en/about</ref> }} }} '''ജാക്ക് ഡോർസെ''' (ജനനം നവംബർ 19, 1976) ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ പ്രോഗ്രാമറും സംരംഭകനുമാണ്.[[ട്വിറ്റർ]] ന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളാണ് ഇദ്ദേഹം മുൻപ് [[ട്വിറ്റർ|ട്വിറ്ററിൻ്റെ]] സി.ഇ.ഒ ആയിരുന്നു .[[സ്ക്വയർ]] എന്ന മൊബൈൽ പേയ്മെന്റ കമ്പനി സ്ഥാപകനായ ജാക്ക് അതിന്റെ സി.ഇ.ഒ ആയിട്ടും പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. == അവലംബം == {{reflist}} {{Bio-stub}} {{Commons category|Jack Dorsey}} *{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170618184113/https://thewaltdisneycompany.com/leaders/jack-dorsey/|date=June 18, 2017|title=Jack Dorsey Corporate Bio}} * {{Twitter|name=Jack|id=Jack}} {{s-start}} {{s-bus}} {{succession box | before = Company founded | title = [[Twitter|Twitter CEO]] | years = 2006–2008 | after = [[Evan Williams (Internet entrepreneur)|Evan Williams]] }} {{succession box | before = [[Dick Costolo]] | title = [[Twitter|Twitter CEO]] | years = 2015–present | after = incumbent }} {{s-end}} {{Twitter navbox}} {{Disney}} [[വർഗ്ഗം:1976-ൽ ജനിച്ചവർ]] cea122t8kcpu8ecmx3i0xk8a1niwsh1 0 339836 4620542 4620190 2026-05-20T08:23:48Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620542 wikitext text/x-wiki {{PU|N. Samsudheen}} {{Infobox Indian politician | name = എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ | image = N Shamsudheen.jpg | caption = | office = കേരള നിയമസഭാംഗം | term_start = [[മേയ് 14]] [[2011]] | term_end = | constituency = [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]] | predecessor =[[ജോസ് ബേബി]] | successor = | birth_date = {{birth date and age|1969|5|31|df=y}} | birth_place = [[തിരൂർ]] | residence = [[തിരൂർ]] | party = [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |father=മുഹമ്മദ് കുട്ടി |mother=മറിയക്കുട്ടി | spouse =റാഫിത കെ.പി. | children =ഒരു മകൾ | website = | footnotes = | date = ജൂലൈ 13 | year = 2020 | source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/105%20N%20Samsudheen.pdf നിയമസഭ |}} [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭ മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് [[പതിനാലാം കേരളനിയമസഭ|പതിനാലാം നിയമസഭയിലേക്ക്]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സമാജികനാണ് '''എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ'''<ref>{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/105%20N%20Samsudheen.pdf|title=നിയമസഭ|access-date=ജൂലൈ 17, 2020|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>. [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിലെ]] ഘടക കക്ഷയായ [[മുസ്‌ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗിന്റെ]] പ്രതിനിധിയായ അദ്ദേഹം [[സി.പി.ഐ|സിപി.ഐ]]യിലെ കെ.പി സുരേഷ് രാജിനെ 12325 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. കഴിഞ്ഞ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഷംസുദ്ദീന് 8270 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷമായിരുന്നു. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ !ക്രമം !വർഷം !മണ്ഡലം !ആകെ വോട്ടുകൾ !പോൾ ചെയ്ത വോട്ടുകൾ !വിജയിച്ച സ്ഥാനാർഥി !പാർട്ടി !ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !മുഖ്യ എതിരാളി !ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !പാർട്ടി |- |1 |2016<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|access-date=2020-07-17}}</ref> |[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |1,89,231 |1,47,869 |എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ |[[മുസ്ലീം ലീഗ്]] |73,163 |[[കെ.പി. സുരേഷ് രാജ്]] |60,838 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] |- |2 |2011<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/mannarkkad.html|title=Mannarkkad Election and Results 2018, Candidate list, Winner, Runner-up, Current MLA and Previous MLAs|access-date=2020-07-17}}</ref> |[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |1,66,275 |1,21,195 |എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ |[[മുസ്ലീം ലീഗ്]] |60,191 | [[വി. ചാമുണ്ണി]] |51,921 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] |} ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:ഷംസുദ്ദീൻ}} [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] pzdgfasgpjqu43536p2bbqucv2vpazd 4620543 4620542 2026-05-20T08:30:29Z Vicharam 9387 4620543 wikitext text/x-wiki {{PU|N. Samsudheen}} {{Infobox Indian politician | name = എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ | image = N Shamsudheen.jpg | caption = | office = കേരള നിയമസഭാംഗം | term_start = [[മേയ് 14]] [[2011]] | term_end = | constituency = [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]] | predecessor =[[ജോസ് ബേബി]] | successor = | birth_date = {{birth date and age|1969|5|31|df=y}} | birth_place = [[തിരൂർ]] | residence = [[തിരൂർ]] | party = [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |father=മുഹമ്മദ് കുട്ടി |mother=മറിയക്കുട്ടി | spouse =റാഫിത കെ.പി. | children =ഒരു മകൾ | website = | footnotes = | date = ജൂലൈ 13 | year = 2020 | source =http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/105%20N%20Samsudheen.pdf നിയമസഭ |}} കേരളത്തിന്റെ നിലവിലെ പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയും [[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മണ്ണാർക്കാട്]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗവുമാണ് '''എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ'''<ref>{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/105%20N%20Samsudheen.pdf|title=നിയമസഭ|access-date=ജൂലൈ 17, 2020|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>. [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിലെ]] ഘടക കക്ഷയായ [[മുസ്‌ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗിന്റെ]] പ്രതിനിധിയായ അദ്ദേഹം [[സി.പി.ഐ|സിപി.ഐ]]യിലെ കെ.പി സുരേഷ് രാജിനെ 12325 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. കഴിഞ്ഞ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഷംസുദ്ദീന് 8270 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷമായിരുന്നു. പതിനാലാം നിയമസഭയിലും പതിനഞ്ചാം നിയമസഭയിലും അദ്ദേഹം മണ്ണാർക്കാട് മണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുകയുണ്ടായി. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" |+ !ക്രമം !വർഷം !മണ്ഡലം !ആകെ വോട്ടുകൾ !പോൾ ചെയ്ത വോട്ടുകൾ !വിജയിച്ച സ്ഥാനാർഥി !പാർട്ടി !ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !മുഖ്യ എതിരാളി !ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !പാർട്ടി |- |1 |2016<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/2016-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 2016|access-date=2020-07-17}}</ref> |[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |1,89,231 |1,47,869 |എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ |[[മുസ്ലീം ലീഗ്]] |73,163 |[[കെ.പി. സുരേഷ് രാജ്]] |60,838 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] |- |2 |2011<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/mannarkkad.html|title=Mannarkkad Election and Results 2018, Candidate list, Winner, Runner-up, Current MLA and Previous MLAs|access-date=2020-07-17}}</ref> |[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |1,66,275 |1,21,195 |എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ |[[മുസ്ലീം ലീഗ്]] |60,191 | [[വി. ചാമുണ്ണി]] |51,921 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] |} ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:ഷംസുദ്ദീൻ}} [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] lw1z6yp5bzjbbgq2zcvi5qiosqa9blf 0 348380 4620314 3501466 2026-05-19T12:04:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620314 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Micrixalus elegans}} {{Speciesbox | image = Micrixalus Elegans.jpg | taxon = Micrixalus elegans | status = DD | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite journal | authors = Biju, S.D. | title = ''Micrixalus elegans'' | journal = [[IUCN Red List of Threatened Species]] | volume= 2004 | page = e.T58377A11762591 | publisher = [[IUCN]] | year = 2004 | url = http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T58377A11762591.en | accessdate = 21 April 2016}}</ref> | authority = ([[C. R. Narayan Rao|Rao]], 1937) | synonyms = ''Philautus elegans'' <small>Rao, 1937</small> }} [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസി]]യായ ഒരു [[തവള]]യാണ് '''കൊടുഖു പിലിഗിരിയൻ''' അഥവാ '''Elegant Torrent Frog (Elegant Dancing Frog). ''' {{ശാനാ|Micrixalus elegans}}. [[IUCN|ഐ യു സി എൻ]] പട്ടികപ്രകാരമുള്ള പരിപാലന സ്ഥിതി [[വസ്തുതകൾ അപര്യാപ്തമായ സ്പീഷിസുകൾ ]] എന്നാണ്. [[Palakkad Gap|പാലക്കാട് ഗ്യാപ്പിന്റെയും]] [[Goa Gap|ഗോവ ഗ്യാപ്പിന്റെയും]] ഇടയിൽ കേരളത്തിലും [[കർണ്ണാടക]]ത്തിലും കാണുന്നു.<ref name="BijuEtAl2014">{{cite journal|last1=Biju|first1=S. D. |author2=Sonali Garg |author3=K. V. Gururaja |author4=Yogesh Shouche |author5=Sandeep A. Walujkar |year=2014 |title=DNA barcoding reveals unprecedented diversity in Dancing Frogs of India (Micrixalidae, ''Micrixalus''): a taxonomic revision with description of 14 new species|journal=Ceylon Journal of Science (Biological Sciences) |volume=43 |issue=1 |pages=37–123 |doi=10.4038/cjsbs.v43i1.6850}}</ref><ref name=frost>{{cite web |url=http://research.amnh.org/vz/herpetology/amphibia/Amphibia/Anura/Micrixalidae/Micrixalus/Micrixalus-elegans |title=''Micrixalus elegans'' (Rao, 1937) |author=Frost, Darrel R. |year=2016 |work=Amphibian Species of the World: an Online Reference. Version 6.0 |publisher=American Museum of Natural History |accessdate=21 April 2016}}</ref><ref name="Lost! Amphibians of India">{{cite web |url=http://www.lostspeciesindia.org/LAI2/new5_rediscovered.php |title=Elegant Torrent Frog: ''Micrixalus elegans'' |year= |work=Lost! Amphibians of India |accessdate=21 April 2016 |archive-date=2016-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420234133/http://www.lostspeciesindia.org/LAI2/new5_rediscovered.php |url-status=dead }}</ref> {| | [[File:Typical habitat for Micrixalus elegans.jpg|thumb|വസിക്കുന്ന ഇടത്തിന്റെ രൂപം]] | [[File:Micrixalus elegans amongst leaf litter and fallen logs near a fresh-water stream.jpg|thumb|കാണാൻ സാധ്യതയുള്ള ഇലയും കമ്പും വീണുകിടക്കുന്ന നനഞ്ഞ ഇടങ്ങൾ]] |} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Micrixalus elegans}} {{CC|Micrixalus elegans}} [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം]] [[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ ജീവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തവളകൾ]] {{Amphibians of Kerala}} sr8qxh9tc2f8u7nlissklfy9q2a0vfa 0 355263 4620419 4620116 2026-05-19T18:26:54Z FluteWarrior 217914 അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ 4620419 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ | image = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg | caption = Ariana Grande promoting Wicked (2024). | birth_name = Ariana Grande-Butera | birth_date = {{birth date and age|1993|6|26}} | birth_place = [[Boca Raton, Florida]], US | occupation = {{flatlist| * Singer * actress }} | years_active = 2008–present | height = 153 cm | television = {{flat list| * ''[[Victorious]]''<br />''[[Sam & Cat]]''}} | family = [[Frankie Grande]] {{small|(half-brother)}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] }} | label = [[Republic Records|Republic]] | website = {{URL|arianagrande.com}} }} }} ഒരു അമേരിക്കൻ ഗായികയും അഭിനേത്രിയുമാണ് '''ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ''' (ജനനം ജൂൺ 26, 1993). തന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആലാപനശൈലി മൂലം വിമർശകർ അരിയാനയെ പലപ്പോഴും [[മറായ കേറി]]യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. 2016 ഒക്ടോബർ വരെ ഇവരുടെ സംഗീതവീഡിയോകൾ വിവിധ ഓൺലൈൻ സൈറ്റുകളിലായി 600 കോടി തവണ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="billions">[https://www.youtube.com/user/ArianaGrandeVevo/about "ArianaGrandeVevo/about"], Ariana Grande Vevo, YouTube, October 27, 2016; and [https://www.youtube.com/watch?v=0HDdjwpPM3Y "Jessie J, Ariana Grande, Nicki Minaj – Bang Bang ft.]</ref> [[അമേരിക്കൻ സംഗീത പുരസ്കാരം]] അടക്കം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കർഹയായിട്ടുള്ള അരിയാന 2016ൽ [[ടൈം വാരിക]]യുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചു. <ref name="Time100">Brown, Jason Robert. </ref> <ref name="SocialInstagram">[http://socialblade.com/instagram/top/10/followers "Top 10 Instagram Profiles by Followers – Socialblade Instagram Statistics"], SocialBlade, July 26, 2016</ref> മൊത്തത്തിൽ, അവർ 3 ഗ്രാമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://grammy.com/artists/ariana-grande/18441|title=Ariana Grande {{!}} Artist {{!}} GRAMMY.com|access-date=2026-05-18}}</ref> 2014-ൽ, അവർ നിക്കലോഡിയൻ കിഡ്‌സ് ചോയ്‌സ് അവാർഡ് നേടി.<ref>https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/699130-most-nickelodeon-kids%E2%80%99-choice-awards-blimps-won-for-favorite-female-artist</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ"eternal sunshine ", 2024 മാർച്ച് 8 ന് പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://genius.com/albums/Ariana-grande/Eternal-sunshine|title=eternal sunshine by Ariana Grande|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> == അവലംബം == == അവലംബം == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 4x7f73g9b9zji2o40kyhyzheqcoez9b 4620584 4620419 2026-05-20T11:31:52Z FluteWarrior 217914 ആദ്യകാല ജീവിതം 4620584 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ | image = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg | caption = Ariana Grande promoting Wicked (2024). | birth_name = Ariana Grande-Butera | birth_date = {{birth date and age|1993|6|26}} | birth_place = [[Boca Raton, Florida]], US | occupation = {{flatlist| * Singer * actress }} | years_active = 2008–present | height = 153 cm | television = {{flat list| * ''[[Victorious]]''<br />''[[Sam & Cat]]''}} | family = [[Frankie Grande]] {{small|(half-brother)}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] }} | label = [[Republic Records|Republic]] | website = {{URL|arianagrande.com}} }} }} ഒരു അമേരിക്കൻ ഗായികയും അഭിനേത്രിയുമാണ് '''ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ''' (ജനനം ജൂൺ 26, 1993). തന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആലാപനശൈലി മൂലം വിമർശകർ അരിയാനയെ പലപ്പോഴും [[മറായ കേറി]]യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. 2016 ഒക്ടോബർ വരെ ഇവരുടെ സംഗീതവീഡിയോകൾ വിവിധ ഓൺലൈൻ സൈറ്റുകളിലായി 600 കോടി തവണ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="billions">[https://www.youtube.com/user/ArianaGrandeVevo/about "ArianaGrandeVevo/about"], Ariana Grande Vevo, YouTube, October 27, 2016; and [https://www.youtube.com/watch?v=0HDdjwpPM3Y "Jessie J, Ariana Grande, Nicki Minaj – Bang Bang ft.]</ref> [[അമേരിക്കൻ സംഗീത പുരസ്കാരം]] അടക്കം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കർഹയായിട്ടുള്ള അരിയാന 2016ൽ [[ടൈം വാരിക]]യുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചു. <ref name="Time100">Brown, Jason Robert. </ref> <ref name="SocialInstagram">[http://socialblade.com/instagram/top/10/followers "Top 10 Instagram Profiles by Followers – Socialblade Instagram Statistics"], SocialBlade, July 26, 2016</ref> മൊത്തത്തിൽ, അവർ 3 ഗ്രാമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://grammy.com/artists/ariana-grande/18441|title=Ariana Grande {{!}} Artist {{!}} GRAMMY.com|access-date=2026-05-18}}</ref> 2014-ൽ, അവർ നിക്കലോഡിയൻ കിഡ്‌സ് ചോയ്‌സ് അവാർഡ് നേടി.<ref>https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/699130-most-nickelodeon-kids%E2%80%99-choice-awards-blimps-won-for-favorite-female-artist</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ"eternal sunshine ", 2024 മാർച്ച് 8 ന് പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://genius.com/albums/Ariana-grande/Eternal-sunshine|title=eternal sunshine by Ariana Grande|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == == അവലംബം == == അവലംബം == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 6jy3xhduaafkhnw2rabv3lkslftcitr 4620585 4620584 2026-05-20T11:33:33Z FluteWarrior 217914 /* ആദ്യകാല ജീവിതം */ 4620585 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ | image = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg | caption = Ariana Grande promoting Wicked (2024). | birth_name = Ariana Grande-Butera | birth_date = {{birth date and age|1993|6|26}} | birth_place = [[Boca Raton, Florida]], US | occupation = {{flatlist| * Singer * actress }} | years_active = 2008–present | height = 153 cm | television = {{flat list| * ''[[Victorious]]''<br />''[[Sam & Cat]]''}} | family = [[Frankie Grande]] {{small|(half-brother)}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] }} | label = [[Republic Records|Republic]] | website = {{URL|arianagrande.com}} }} }} ഒരു അമേരിക്കൻ ഗായികയും അഭിനേത്രിയുമാണ് '''ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ''' (ജനനം ജൂൺ 26, 1993). തന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആലാപനശൈലി മൂലം വിമർശകർ അരിയാനയെ പലപ്പോഴും [[മറായ കേറി]]യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. 2016 ഒക്ടോബർ വരെ ഇവരുടെ സംഗീതവീഡിയോകൾ വിവിധ ഓൺലൈൻ സൈറ്റുകളിലായി 600 കോടി തവണ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="billions">[https://www.youtube.com/user/ArianaGrandeVevo/about "ArianaGrandeVevo/about"], Ariana Grande Vevo, YouTube, October 27, 2016; and [https://www.youtube.com/watch?v=0HDdjwpPM3Y "Jessie J, Ariana Grande, Nicki Minaj – Bang Bang ft.]</ref> [[അമേരിക്കൻ സംഗീത പുരസ്കാരം]] അടക്കം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കർഹയായിട്ടുള്ള അരിയാന 2016ൽ [[ടൈം വാരിക]]യുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചു. <ref name="Time100">Brown, Jason Robert. </ref> <ref name="SocialInstagram">[http://socialblade.com/instagram/top/10/followers "Top 10 Instagram Profiles by Followers – Socialblade Instagram Statistics"], SocialBlade, July 26, 2016</ref> മൊത്തത്തിൽ, അവർ 3 ഗ്രാമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://grammy.com/artists/ariana-grande/18441|title=Ariana Grande {{!}} Artist {{!}} GRAMMY.com|access-date=2026-05-18}}</ref> 2014-ൽ, അവർ നിക്കലോഡിയൻ കിഡ്‌സ് ചോയ്‌സ് അവാർഡ് നേടി.<ref>https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/699130-most-nickelodeon-kids%E2%80%99-choice-awards-blimps-won-for-favorite-female-artist</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ"eternal sunshine ", 2024 മാർച്ച് 8 ന് പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://genius.com/albums/Ariana-grande/Eternal-sunshine|title=eternal sunshine by Ariana Grande|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ-ബുട്ടേര 1993 ജൂൺ 26 ന് ഫ്ലോറിഡയിലെ ബോക്ക റാറ്റണിൽ ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/t/ariana-grande/|title=Ariana Grande|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref> == അവലംബം == == അവലംബം == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 1wfur2ylfhbkb8pq8rqu3akwz3tdvwc 4620587 4620585 2026-05-20T11:40:44Z FluteWarrior 217914 /* ആദ്യകാല ജീവിതം */ 4620587 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ | image = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg | caption = Ariana Grande promoting Wicked (2024). | birth_name = Ariana Grande-Butera | birth_date = {{birth date and age|1993|6|26}} | birth_place = [[Boca Raton, Florida]], US | occupation = {{flatlist| * Singer * actress }} | years_active = 2008–present | height = 153 cm | television = {{flat list| * ''[[Victorious]]''<br />''[[Sam & Cat]]''}} | family = [[Frankie Grande]] {{small|(half-brother)}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] }} | label = [[Republic Records|Republic]] | website = {{URL|arianagrande.com}} }} }} ഒരു അമേരിക്കൻ ഗായികയും അഭിനേത്രിയുമാണ് '''ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ''' (ജനനം ജൂൺ 26, 1993). തന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആലാപനശൈലി മൂലം വിമർശകർ അരിയാനയെ പലപ്പോഴും [[മറായ കേറി]]യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. 2016 ഒക്ടോബർ വരെ ഇവരുടെ സംഗീതവീഡിയോകൾ വിവിധ ഓൺലൈൻ സൈറ്റുകളിലായി 600 കോടി തവണ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="billions">[https://www.youtube.com/user/ArianaGrandeVevo/about "ArianaGrandeVevo/about"], Ariana Grande Vevo, YouTube, October 27, 2016; and [https://www.youtube.com/watch?v=0HDdjwpPM3Y "Jessie J, Ariana Grande, Nicki Minaj – Bang Bang ft.]</ref> [[അമേരിക്കൻ സംഗീത പുരസ്കാരം]] അടക്കം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കർഹയായിട്ടുള്ള അരിയാന 2016ൽ [[ടൈം വാരിക]]യുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചു. <ref name="Time100">Brown, Jason Robert. </ref> <ref name="SocialInstagram">[http://socialblade.com/instagram/top/10/followers "Top 10 Instagram Profiles by Followers – Socialblade Instagram Statistics"], SocialBlade, July 26, 2016</ref> മൊത്തത്തിൽ, അവർ 3 ഗ്രാമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://grammy.com/artists/ariana-grande/18441|title=Ariana Grande {{!}} Artist {{!}} GRAMMY.com|access-date=2026-05-18}}</ref> 2014-ൽ, അവർ നിക്കലോഡിയൻ കിഡ്‌സ് ചോയ്‌സ് അവാർഡ് നേടി.<ref>https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/699130-most-nickelodeon-kids%E2%80%99-choice-awards-blimps-won-for-favorite-female-artist</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ"eternal sunshine ", 2024 മാർച്ച് 8 ന് പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://genius.com/albums/Ariana-grande/Eternal-sunshine|title=eternal sunshine by Ariana Grande|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ-ബുട്ടേര 1993 ജൂൺ 26 ന് ഫ്ലോറിഡയിലെ ബോക്ക റാറ്റണിൽ ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/t/ariana-grande/|title=Ariana Grande|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref> ഒരു യുവതിയായിരിക്കെ, ഗ്രാൻഡെ ഫോർട്ട് ലോഡർഡെയ്ൽ ചിൽഡ്രൻസ് തിയേറ്ററിൽ അഭിനയിച്ചു, ആനി എന്ന സംഗീതത്തിലെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രമായി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. == അവലംബം == == അവലംബം == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] 6drg1j4rjk2p9u3lf5odfkx1vksc6wk 4620589 4620587 2026-05-20T11:42:19Z FluteWarrior 217914 /* ആദ്യകാല ജീവിതം */ 4620589 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ | image = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg | caption = Ariana Grande promoting Wicked (2024). | birth_name = Ariana Grande-Butera | birth_date = {{birth date and age|1993|6|26}} | birth_place = [[Boca Raton, Florida]], US | occupation = {{flatlist| * Singer * actress }} | years_active = 2008–present | height = 153 cm | television = {{flat list| * ''[[Victorious]]''<br />''[[Sam & Cat]]''}} | family = [[Frankie Grande]] {{small|(half-brother)}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] }} | label = [[Republic Records|Republic]] | website = {{URL|arianagrande.com}} }} }} ഒരു അമേരിക്കൻ ഗായികയും അഭിനേത്രിയുമാണ് '''ആരിയാന ഗ്രാൻഡെ''' (ജനനം ജൂൺ 26, 1993). തന്റെ വൈവിധ്യമാർന്ന ആലാപനശൈലി മൂലം വിമർശകർ അരിയാനയെ പലപ്പോഴും [[മറായ കേറി]]യുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാറുണ്ട്. 2016 ഒക്ടോബർ വരെ ഇവരുടെ സംഗീതവീഡിയോകൾ വിവിധ ഓൺലൈൻ സൈറ്റുകളിലായി 600 കോടി തവണ കാണപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref name="billions">[https://www.youtube.com/user/ArianaGrandeVevo/about "ArianaGrandeVevo/about"], Ariana Grande Vevo, YouTube, October 27, 2016; and [https://www.youtube.com/watch?v=0HDdjwpPM3Y "Jessie J, Ariana Grande, Nicki Minaj – Bang Bang ft.]</ref> [[അമേരിക്കൻ സംഗീത പുരസ്കാരം]] അടക്കം നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾക്കർഹയായിട്ടുള്ള അരിയാന 2016ൽ [[ടൈം വാരിക]]യുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 100 വ്യക്തികളുടെ പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിച്ചു. <ref name="Time100">Brown, Jason Robert. </ref> <ref name="SocialInstagram">[http://socialblade.com/instagram/top/10/followers "Top 10 Instagram Profiles by Followers – Socialblade Instagram Statistics"], SocialBlade, July 26, 2016</ref> മൊത്തത്തിൽ, അവർ 3 ഗ്രാമി അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://grammy.com/artists/ariana-grande/18441|title=Ariana Grande {{!}} Artist {{!}} GRAMMY.com|access-date=2026-05-18}}</ref> 2014-ൽ, അവർ നിക്കലോഡിയൻ കിഡ്‌സ് ചോയ്‌സ് അവാർഡ് നേടി.<ref>https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/699130-most-nickelodeon-kids%E2%80%99-choice-awards-blimps-won-for-favorite-female-artist</ref> അരിയാന ഗ്രാൻഡെ തന്റെ ഏഴാമത്തെ സ്റ്റുഡിയോ ആൽബമായ"eternal sunshine ", 2024 മാർച്ച് 8 ന് പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://genius.com/albums/Ariana-grande/Eternal-sunshine|title=eternal sunshine by Ariana Grande|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == അരിയാന ഗ്രാൻഡെ-ബുട്ടേര 1993 ജൂൺ 26 ന് ഫ്ലോറിഡയിലെ ബോക്ക റാറ്റണിൽ ജനിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/t/ariana-grande/|title=Ariana Grande|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref> ഒരു യുവതിയായിരിക്കെ, ഗ്രാൻഡെ ഫോർട്ട് ലോഡർഡെയ്ൽ ചിൽഡ്രൻസ് തിയേറ്ററിൽ അഭിനയിച്ചു, ആനി എന്ന സംഗീതത്തിലെ ടൈറ്റിൽ കഥാപാത്രമായി അഭിനയരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.<ref>https://web.archive.org/web/20180806182101/http://articles.sun-sentinel.com/2012-08-31/news/fl-boca-ariana-grande-20120830_1_twitter-nickelodeon-social-media</ref> == അവലംബം == == അവലംബം == <div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; -webkit-column-width: 30em; column-width: 30em; list-style-type: decimal;"> <references /></div> [[വർഗ്ഗം:1993-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായികമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] aavcd43xkrz2jvx2f4hfpu80w3rxn8g 0 355635 4620588 3916078 2026-05-20T11:40:53Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620588 wikitext text/x-wiki {{Contains Thai text}} {{Infobox flag | Name = തായ്‌ലാന്റ്| Article = | Type = ദേശീയം | Image = Flag of Thailand.svg | Nickname = ത്രൈര‌ങ്ക ({{lang-th|ธงไตรรงค์}}, [[Royal Thai General System of Transcription|ആർ.ടി.ജി.എസ്.]]: തോങ് ത്രൈരൊങ്ക്, "മൂവർണ്ണക്കൊടി" | Morenicks = | Use = 111110 | Symbol = | Proportion = 2:3 | Adoption = 1917 സെപ്റ്റംബർ 28<!--de jure--> | Design = തിരശ്ചീനമായി മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള നീല വര ആറിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് വെളുത്ത വരകൾക്കും ആറിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് ചുവന്ന വരകൾക്കും നടുവിൽ | Designer = [[Vajiravudh|വജിരവുധ് രാജാവ്]] (രാമ ആറാമൻ) | Image2 = Naval Ensign of Thailand.svg | Nickname2 = {{lang-th|ธงราชนาวี}} ([[Royal Thai General System of Transcription|ആർ.ടി.ജി.എസ്.]]: തോങ് രത്ചനാവി), "രാജകീയ നാവിക പതാക" | Morenicks2 = | Use2 = [[Naval Ensign|‌നാവികപതാകയും]] [[diplomatic flag|നയതന്ത്ര പതാകയും]] | Symbol2 = | Proportion2= 2:3 | Adoption2 = 1917 സെപ്റ്റംബർ 28<!--de jure--> | Design2 = ചുവന്ന വൃത്തത്തിൽ [[white elephant (pachyderm)|വെള്ളാന]] ദേശീയ പതാകയ്ക്ക് നടുവിൽ | Designer2 = }} ചുവപ്പ്, വെളുപ്പ്, നീല, വെള്ള, ചുവപ്പ് എന്നീ നിറങ്ങളിലുള്ള തിരശ്ചീനമായ വരകളോടു കൂടിയ പതാകയാണ് '''[[Thailand|തായ്‌ലാന്റിന്റെ]] [[flag|ദേശീയപതാക]]''' ({{lang-th|ธงไตรรงค์}}, ''തോങ് ത്രൈരൊങ്ക്'', അർത്ഥം "[[tricolour (flag)|ത്രിവർണ്ണ]] പതാക”). ഇതിന്റെ നടുവിലെ നീല വരയ്ക്ക് മറ്റുള്ള നാല് വരകളേക്കാൾ ഇരട്ടി വീതിയുണ്ട്. 1917 സെപ്റ്റംബർ 28-നാണ് ഈ പതാക സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടത്. രാജാവായിരുന്ന [[Rama VI|രാമ ആറാമൻ]] ആ വർഷം പുറത്തിറക്കിയ ഉത്തരവനുസരിച്ചായിരുന്നു ഈ പതാക ദേശീയപതാകയായി സ്വീകരിച്ചത്. രാജ്യത്തിനെയും മതത്തിനെയും രാജാവിനെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നവയാണ് ഈ മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങൾ എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. രാജ്യം-മതം-രാജാവ് എന്നത് തായ്‌ലാനിന്റെ അനൗദ്യോഗിക മുദ്രാവാക്യമാണ്.<ref>{{cite web |url= http://www.mongabay.com/reference/country_studies/thailand/all.html |title= Thailand: A Country Study |accessdate=23 July 2011 |work= Country Studies Program, formerly the Army Area Handbook Program, from the Library of Congress |publisher= Mongabay.com |quote= [[Sarit]] revived the motto "Nation-Religion-King" as a fighting political slogan for his regime, which he characterized as combining the paternalism of the ancient Thai state and the benevolent ideals of Buddhism. }}</ref> ചുവന്ന നിറം ഭൂമിയെയും അതിലെ ജനങ്ങളെയും പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. വെള്ള നിറം [[religions|മതങ്ങളെയാണ്]] സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. നീല നിറം [[Monarchy of Thailand|തായ്‌ലന്റിലെ രാജവംശത്തെ]] സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാമ ആറാമന്റെ ഭാഗ്യനിറമായിരുന്നു നീല. ഈ കൊടി ദേശീയപതാകയായി സ്വീകരിച്ച വർഷം (1917) ജൂലൈ മാസം തായ്‌ലാന്റ് [[Germany|‌ജർമനിയോട്]] യുദ്ധം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇക്കാരണത്താൽ ഈ നിറങ്ങൾ [[Flag of the United Kingdom|ബ്രിട്ടന്റെയും]], [[Flag of France|ഫ്രാൻസിന്റെയും]], [[Russian Empire|റഷ്യയുടെയും]] [[Flag of the United States|അമേരിക്കയുടെയും]] കൊടികളിലുമുണ്ട് എന്നത് ചിലർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite news |url= http://www.pattayamail.com/498/columns.shtml#hd6 |title= A Slice of Thai History: Raising the standard; Thailand's national flags |accessdate=24 July 2011 |author= Duncan Stearn |date= 14–20 February 2003 |newspaper= Pattaya Mail |quote= The prevailing – although unofficial – view of the meaning of the five stripes is that red represents the land and the people; the white is for Theravada Buddhism, the state religion and the central blue stripe symbolises the monarchy. It has also been stated that blue was the official colour of King Rama VI. Another account claims the blue was inserted as a show of solidarity following Thailand’s entry into the First World War (in July 1917) as an ally of Britain and France. }}</ref> ==രൂപകൽപ്പന== ഫ്ലാഗ് ആക്റ്റ് BE 2522 (1979 CE)<ref>[http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2522/A/067/1.PDF#page=2 The Flag Act of BE 2522 (1979 CE)({{lang-th|พระราชบัญยัติธง พ.ศ.2522}})] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930153806/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2522/A/067/1.PDF#page=2 |date=2007-09-30 }} in Royal Thailand Gazette No. 96 Section 67 special edition page 1</ref> ദേശീയ പതാകയുടെ രൂപം എ‌ങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന് നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. "ആറ് ഭാഗം വീതിയും ഒൻപത് ഭാഗം നീളവുമുള്ള ഒരു ദീർഘചതുരമാണ് കൊടിയുടെ ആകൃതി. ഇതിന്റെ നീളം മുഴുവൻ വരുന്ന തരത്തിൽ അഞ്ച് തിരശ്ചീനമായ നാടകളുണ്ടായിരിക്കും. നടുക്ക് രണ്ടുഭാഗം വീതിയുള്ള ഒരു നീല നാട, ഇതിന് ഇരുവശവുമായി ഓരോ ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് വെള്ള നാടകൾ, അതിന് ഇരുവശവുമായി ഓരോ ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് ചുവന്ന നാടകൾ എന്നിങ്ങനെയാണുള്ളത്. ഈ ദേശീയ പതാക ത്രൈരങ്ക എന്നും അറിയപ്പെടും." <ref>{{Cite web |url=http://www.thailandlawyercenter.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=538974258&Ntype=19 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-11-15 |archive-date=2014-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927114127/http://www.thailandlawyercenter.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=538974258&Ntype=19 |url-status=dead }}</ref> [[File:Flag of Thailand (construction).svg|thumb|300px|centre|തായ്‌ലാന്റ് ദേശീയപതാകയുടെ കൺസ്ട്രക്ഷൻ ഷീറ്റ്]] 2010 മേയ് 7-ആം തീയതി [[National Identity Office|നാഷണൽ ഐഡന്റിറ്റി ഓഫീസിൽ]] നടന്ന ഒരു കൺവെൻഷനിൽ പതാകയുടെ നിറങ്ങൾ കൃത്യമായി എന്തായിരിക്കണം എന്ന് തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു. സ്വീകരിച്ച നിറങ്ങളുടെ [[Munsell colour system|മുൻസെൽ]] മൂല്യം: ചുവപ്പ് നിറത്തിന് 5R4/12, നീല നിറത്തിന് 7.5PB2/4 എന്നിങ്ങനെയാണ്.<ref>{{cite web|title=Conference for the adoption of standard colours for the Thai national flag|url=http://www.t-h-a-i-l-a-n-d.org/thaiflag/standard_color.html|work=Thai National Flag Museum website|accessdate=5 July 2011}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ചരിത്രം == [[File:Firstworldwar.jpg|thumb|[[World War I|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്തെ]] [[Siamese Expeditionary Force|സയാമീസ് എക്സ്പെഡിഷണറി ഫോഴ്സ്]] സയാമീസ് ത്രിവർണ്ണ പതാകയുമായി 1919-ൽ [[Paris|പാരീസിൽ]] ]] [[File:2012 Flag of Thailand.JPG|thumb|തായ്‌ലാന്റിന്റെ ദേശീയപതാക]] [[Siam|സയാം]] രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ അവർ ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പതാക ഒരു ചുവന്ന പതാകയയിരുന്നിരിക്കാം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. [[King of Siam|സയാം രാജാവ്]] [[Narai|നരായ്‌യുടെ]] (1656–1688) കാലത്താണ് ദേശീയപതാക ആദ്യമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടത്. തായ്‌ലാന്റിന്റെ നാവിക പതാകകൾ പിൽക്കാലത്ത് വിവിധ അടയാളങ്ങൾ ഒരു ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. വെളുത്ത [[chakra|ചക്രം]] (ഹിന്ദു ദൈവമായ [[Vishnu|വിഷ്ണുവിന്റെ]] [[Sudarshana Chakra|സുദർശന ചക്രമാണിത്]]. ഇത് [[House of Chakri|ചക്രി രാജവംശത്തിന്റെ]] മുദ്രയുമായിരുന്നു), വെളുത്ത ചക്രത്തിനകത്തുവരുന്ന [[White elephant (pachyderm)|വെള്ളാന]] എന്നീ അടയാളങ്ങൾ ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിനകത്ത് വരുന്ന പതാകകൾ നാവികസേന ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഔദ്യോഗികമായി ആദ്യത്തെ ദേശീയപതാക 1855-ൽ [[Mongkut|മോങ്‌കുട്]] രാജാവാണ് (രാമ നാലാമൻ) സ്വീകരിച്ചത്. ഈ പതാകയിൽ ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഒരു വെളുത്ത ആന കൊടിയുടെ സ്തംഭത്തിന് അഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്നതാണ് ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നത്. ചുവന്ന നിറം മാത്രമുള്ള പതാക അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾക്കുപയോഗിക്കാൻ യോഗ്യമല്ലാതിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് 1855-ൽ പതാകയിൽ വെള്ളാനയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. 1916-ൽ വെള്ളാന രാജകീയ വിഭൂഷകളോടെ നിൽക്കുന്നതായി ദേശീയ പതാക പരിഷ്കരിച്ചു. 1917-ൽ ഇന്ന് നിലവിലുള്ള രൂപം സ്വീകരിച്ചു. മദ്ധ്യത്തിലുള്ള നിറം വെളിയിലുള്ള ചുവന്ന നിറം തന്നെയായി വരുന്ന തരത്തിലുള്ള പതാക [[civil ensign|സിവിൽ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള]] പതാകയായും ഇതോടൊപ്പം തന്നെ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരു വെള്ളപ്പൊക്കത്തിനിടയിൽ ദേശീയ പതാക തലകീഴായി തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നത് വജിരവധ് രാജാവ് (രാമ ആറാമൻ) കാണാനിടയായി എന്നും തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ പതാക തലകീഴായി പറക്കുന്ന സാഹചര്യം ഇനി ഉണ്ടാകാതിരിക്കാനാണ് പുതിയ തരം പതാക അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചതെന്നും ഒരു വിശ്വാസമുണ്ട്. ഇതിന് ശേഷം 1917-ൽ മദ്ധ്യത്തിലുള്ള നിറം കടും നീല നിറമാക്കി മാറ്റി (ഇൻഡിഗോയോട് സാദൃശ്യമുള്ള നിറം). ശനിയാഴ്ചകൾക്ക് നല്ല നിറമാണ് ഇതെന്നായിരുന്നു അക്കാലത്തെ വിശ്വാസം. വജിരവുധ് രാജാവ് ജനിച്ച ദിവസം ഒരു ശനിയാഴ്ചയായിരുന്നു. ഒന്നാം ലോകമ‌ഹായുദ്ധത്തിലെ [[Allies of World War I|സഖ്യകക്ഷികൾക്ക്]] പിന്തുണ എന്ന നിലയ്ക്കാണ് ഈ നീല നിറം സ്വീകരി‌ച്ചത് എന്ന് മറ്റൊരു പക്ഷമുണ്ട്. മറ്റു‌ള്ള സഖ്യകക്ഷിക‌ളുടെ ദേശീയപതാകകൾക്കും നീല-ചുവപ്പ്-വെളുപ്പ് നിറങ്ങളാണുണ്ടായിരുന്നത്. ===തീയതികൾ=== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;" |- bgcolor="#efefef" !കൊടി!!width="100"|തിയതി!!ഉപയോഗം!!വിശദീകരണം |- |rowspan="2"|<center> [[File:Flag of Thailand (Ayutthaya period).svg|120px]]</center> || c.1700–c.1790 || {{FIAV|000111}} [[Kingdom of Ayutthaya|ആയുധയ രാജ്യത്തിന്റെയും]] [[Kingdom of Thonburi|തോൺബുരി രാജ്യത്തിന്റെയും]] കാലത്തെ ദേശീയമുദ്ര|| rowspan="2"|ചുവന്ന ദീർഘചതുരമായ കൊടി. |- | c.1790–1855 || {{FIAV|000100}} 1855 -ന് മുൻപ് സിവിൽ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ളത് |- | <center>[[File:Flag of Thailand (1782).svg|120px]]</center> || c.1790–c.1820 || {{FIAV|000011}} രാമ ഒന്നാമന്റെ ദേശീയവും നാവികവുമായ പതാക || ചുവന്ന കൊടിയും ഒരു വെളുത്ത [[Sudarshana Chakra|ചക്രവും]]. |- | <center>[[File:Flag of Thailand (1817).svg|120px]]</center> || c.1820–1855 || {{FIAV|000011}} രാമ രണ്ടാമൻ നടപ്പിലാക്കിയത് || ചക്രത്തിനകത്തായി ചുവന്ന കൊടിയും [[white elephant (pachyderm)|വെള്ളാനയും]]. |- |rowspan="2"| <center>[[File:Flag of Thailand 1855.svg|120px]]</center> || 1855–1893 || {{FIAV|000111}} രാമ നാലാമന്റെ ഉത്തരവനുസരിച്ച് സ്വീകരിച്ച പതാക || rowspan="2"|ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിന് മദ്ധ്യത്തിലായി ഒരു വെള്ളാന സ്തംഭത്തിനുനേർക്ക് തിരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നു.<ref>{{cite web |url=http://www.rbvex.it/asiapag/thailandia.html |title=Siam Bandiera mercantile 1839 |accessdate=25 September 2004 |author=Roberto Breschi|language=it |archiveurl= https://web.archive.org/web/20041208223916/http://www.rbvex.it/asiapag/thailandia.html |archivedate= 8 December 2004}}</ref> (ആനക്കൊടി). |- | 1893–1916 || {{FIAV|000100}} 1916 വരെ സിവിൽ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള പതാക |- |rowspan="3"|<center> [[File:State Flag of Thailand (1916).svg|120px]]</center> || 1893–1898 || {{FIAV|000011}} ദേശീയപതാകയും നാവികപതാകയും || rowspan="3"| ചുവന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ വെള്ളാന സ്തംഭത്തിന് നേർ‌ക്ക് തിരിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നു. |- | 1898–1912 || {{FIAV|000011}} ദേശീയപതാകയും നാവികപതാകയും |- | 1912–1917 || {{FIAV|010010}} രാമ ആറാമന്റെ ഉത്തരവനുസരിച്ച് പുറത്തിറക്കിയ ദേശീയപതാക |- | <center>[[File:Flag of Thailand (1916).svg|120px]]</center> || 1917 || {{FIAV|000100}} സിവിൽ പതാക || ചുവന്ന പതാക. വെളുത്ത നിറത്തിൽ തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് വരകൾ മുകളിൽ നിന്നും കീഴെ നിന്നും ആറിലൊന്ന് ഭാഗം ദൂരെ |- | <center>[[File:Flag of Thailand.svg|120px]]</center> || 1917–മുതൽ || {{FIAV|111110}} ദേശീയപതാകയും സിവിൽ പതാകയും || തിരശ്ചീനമായി മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള നീല വര ആറിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് വെളുത്ത വരകൾക്കും ആറിലൊന്ന് ഭാഗം വീതിയുള്ള രണ്ട് ചുവന്ന വരകൾക്കും നടുവിൽ. |- |} == നാവിക പതാകകൾ == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = | header_align = left/right/center | footer = | footer_align = left | image1 = Flying Naval Ensign of Thailand.jpg | width1 = 150 | caption1 = Naval ensign of Thailand | image2 = Thailand Naval Jack (Thong Chan).svg | width2 = 180 | caption2 = Naval jack of Thailand }} [[Royal Thai Navy|രാജകീയ തായ് നാവികസേനയുടെ]] [[naval ensign|നാവിക പതാക]] ദേശീയപതാകയുടെ നടുവിൽ ഒരു ചുവന്ന വൃത്തത്തോട് കൂടിയതാണ്. ഈ ചുവന്ന വൃത്തം മുകളിലും താഴെയും ചുവന്ന നിറത്തിലുള്ള വരകൾ വരെ എത്തുന്നു. വൃത്തത്തിനുള്ളിൽ സ്തംഭത്തിന് അഭിമുഖമായി ഒരു വെള്ളാന നിൽക്കുന്നുണ്ട്. തായ് നാവികസേനയുടെ മുദ്ര ദേശീയപതാ‌കയ്ക്കുള്ളിൽ ഒട്ടിച്ച രൂപമാണ് നാവികപതാകയ്ക്കുള്ളത്. ഈ രണ്ടു പതാകകളും 1917-ലാണ് സ്വീകരിച്ചത്. ==സാമ്യമുള്ള പതാകകൾ== {{Gallery|width=180|height=110 |File:Flag of Costa Rica.svg|[[Flag of Costa Rica|കോസ്റ്റാറിക്കയുടെ പതാക]] |File:Flag of North Korea.svg|[[Flag of North Korea|ഉത്തരകൊറിയയുടെ പതാക]] }} ==ഇതും കാണുക== * [[List of Thai flags|തായ് പതാകകളുടെ പട്ടിക]] * [[Royal Standard of Thailand|തായ്‌ലാന്റിന്റെ രാജ പതാക]] * [[Royal Flags of Thailand|തായ്‌ലാന്റിന്റെ രാജ പതാകകൾ]] * [[List of Military flags of Thailand|തായ്‌ലാന്റിന്റെ സൈനിക പതാകകൾ]] ==സ്രോതസ്സുകൾ== * {{cite book | last = Macharoen | first = Chawingam | title = Thong Thai Laem 1 | year = 2002 | location = Bangkok | isbn = 974-419-454-5 }} ==അവലംബം== {{Reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{wikisourcelang|th|ชุมนุมพระนิพนธ์ (บางเรื่อง)|''History of Thai Flags''|by [[Prince Damrong]]}} {{Commons category|Flags of Thailand}} * {{FOTW|id=th|title=Thailand}} * [http://www.crwflags.com/fotw/Flags/th_royal.html Royal Flags (Thailand)] * [http://www.siamflag.org/ Siam Flag museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190523191433/https://www.siamflag.org/ |date=2019-05-23 }} (Thai only) * [http://www.thaitrip.com/flag/ Historical thai flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428095156/http://www.thaitrip.com/flag/ |date=2009-04-28 }} {{clear}} {{Navboxes |list = {{Asia topic|Flag of|title=[[Flags of Asia]]}} {{nationalflags}}<!-- to edit this table, go to [[Template:Nationalflags]] --> {{Flags of Thailand}} }} [[വർഗ്ഗം:തായ്‌ലാന്റ്]] [[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ പതാകകൾ]] lmhyomxot5j05r04u6xrn2farqkysgd 0 361580 4620545 4069463 2026-05-20T08:46:25Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620545 wikitext text/x-wiki {{PU|Dinkoism}} [[File:Dinkan.png|thumb|ഡിങ്കൻ എന്ന മൂഷികദേവൻ]] സാമൂഹിക മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ ആരംഭിക്കുകയും വളരുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു മതവും സാമൂഹിക പ്രസ്ഥാനവുമാണ് '''ഡിങ്കമതം''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഡിങ്കോയിസം'''<ref name="twsNIE1"/>. ഈ മതം വളർത്തുന്നതും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതും [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] വ്യത്യസ്ത ആളുകളും സംഘടനകളുമാണ്. മാനവികത, മനുഷ്യത്വം, സമത്വം, സ്വതന്ത്രചിന്ത, ലിംഗനീതി എന്നിവയ്ക്ക് ഈ മതവിശ്വാസികൾക്കിടയിൽ ഉയർന്ന സ്ഥാനമുണ്ട്. വിശ്വാസികൾ ഡിങ്കമതത്തെ ശരിയായ മതമായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നതെങ്കിലും, പൊതുമാദ്ധ്യമങ്ങൾ മറ്റുമതങ്ങളുടെ ഹാസ്യാനുകരണമായാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ==ചരിത്രം== [[ഇന്ത്യാ ടുഡെ|ഇന്ത്യാ ടുഡേയിൽ]] വന്ന ഒരു ലേഖനപ്രകാരം, കേരളത്തിലെ ഒരു കൂട്ടം യുക്തിവാദികൾ, "അന്ധമായ മതവിശ്വാസത്തിലെ യുക്തിരാഹിത്യത്തെ" കളിയാക്കാൻ<ref name="twsNIE1"/> 2008-ൽ സൃഷ്ടിച്ചതാണ് ഈ മതം<ref name="twsIT1">{{cite web | author= KC Archana | date= April 5, 2016 | publisher= India Today | url= http://indiatoday.intoday.in/story/dinkoism-kerala-mock-religion-superhero-mouse/1/635438.html | title= What is Dinkoism? Why are many Keralites worshipping a superhero mouse? Dinkoism is a mock religion which started in Kerala and it ridicules the absurdity of blind religious faith. Here's an animated video which explains concept in just 60 seconds. | accessdate= April 14, 2016 }}</ref>. മംഗളം ഗ്രൂപ്പിന്റെ ബാലവാരികയായിരുന്ന [[ബാലമംഗളം|ബാലമംഗളത്തിലെ]] ''ഡിങ്കൻ'' എന്ന ചിത്രകഥയിലെ നായകനാണ് [[ഡിങ്കൻ]] എന്ന എലി<ref name="twsTimesOfIndia1">{{cite web | author= TNN | date= March 21, 2016 | publisher= Times of India | url= http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Dinkoists-seek-minority-status/articleshow/51488716.cms?from=mdr | title= Fans of Mallu comic superhero seek 'minority' tag | accessdate= April 14, 2016 }}</ref>. 1983-ൽ ആണ് ഡിങ്കൻ തുടങ്ങിയത്. ചിത്രകഥയിലെ കഥപ്രകാരം ''പങ്കിലക്കാട്'' എന്ന കേരളത്തിലെവിടെയോ ഉള്ള ഒരു വനത്തിലെ കുസൃതിയായ ഒരു എലിയായിരുന്നു ഡിങ്കൻ. ഒരിക്കൽ ഡിങ്കനെ അന്യഗ്രഹജീവികൾ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. തുടർന്ന് ഡിങ്കന് അസാമാന്യശക്തിയും പറക്കാനുള്ള കഴിവും ലഭിച്ചു. പങ്കിലക്കാട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ഡിങ്കൻ തന്റെ ശക്തികൾ കാട്ടിലെ ജീവികളുടെ നന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. ''കേരകൻ'' എന്ന ദിനോസർ കഥയിൽ ഡിങ്കന്റെ മുഖ്യ എതിരാളിയായിരുന്നു. ഡിങ്കൻ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് വന്ന ബാലമംഗളം വാരിക വിപണി മത്സരം നേരിടാനാവാതെ നിർത്തിപ്പോവുകയാണുണ്ടായത്. ഉടമകളായ [[മംഗളം (സ്ഥാപനം)|മംഗളം]] ഒക്ടോബർ 2012-ൽ ബാലമംഗളം പ്രസിദ്ധീകരണം അവസാനിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് അറിയിച്ചു. ഈ വാർത്ത സമൂഹമാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ കോലാഹലമുണ്ടാക്കിയതിനെ തുടർന്ന് ബാലമംഗളം നിർത്തിയത് "താത്കാലികമായിട്ടാണെന്നും വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചേക്കാനിടയുണ്ടെന്നും" എന്നും മംഗളം പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി<ref>{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/pressure-mounts-dinkan’s-return-103 |accessdate=October 10, 2012 |title=Pressure mounts for Dinkan’s return |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121011040949/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/pressure-mounts-dinkan%E2%80%99s-return-103 |archivedate=2012-10-11 |df=dmy }}</ref><ref>http://article.wn.com/view/2012/10/07/Pressure_mounts_for_Dinkan_s_return/</ref>. ==ഡിങ്കദൈവം== {{പ്രലേ|ഡിങ്കൻ}} [[File:Balamangalam Cover.jpg|thumb|ഡിങ്കമതവിശ്വാസികളുടെ വേദപുസ്തകമായ [[ബാലമംഗളം]]]] ചിത്രകഥയിലെ കഥാപാത്രമായ ഡിങ്കനെ സൃഷ്ടാവായ ഏകദൈവമായും ദേവനായും ആരാധിക്കണം എന്ന് ഡിങ്കോയിസം അനുശാസിക്കുന്നു.<ref name="twsDC12">{{cite web | date= March 21, 2016 | publisher= Deccan Chronicle | url= http://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/210316/they-gather-in-the-name-of-great-dinkan.html | title= They gather in the name of great ‘Dinkan’: Dinkoists throng Kozhikode to show strength of new ‘religion’. | accessdate= April 14, 2016 }}</ref>. സാമ്പ്രദായിക മതങ്ങളുടെ കള്ളത്തരങ്ങളും പൊള്ളത്തരങ്ങളും വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി മൂഷികദേവനായ ഡിങ്കനെന്ന ദൈവത്തെ ഡിങ്കോയിസ്റ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/blogs-trending-36001999|title=The mouse messiah bringing salvation to India's atheists|publisher=BBC News|date=11 April 2016|accessdate=11 April 2016}}</ref>. ഡിങ്കദേവന്റെ വാസസ്ഥാനം എന്ന രീതിയിൽ പങ്കിലക്കാടും എലിപ്പൊത്തും പുണ്യസ്ഥലമായും, ഭക്ഷണമെന്ന രീതിയിൽ കപ്പ ദിവ്യവസ്തുവായും പൊതുവേ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ==പ്രതിഷേധങ്ങളും സംഭവങ്ങളും== ഡിങ്കമതം എന്ന ആശയം വ്യാപിക്കുന്നത് സമൂഹമാദ്ധ്യമങ്ങളിലാണെങ്കിലും പ്രതിഷേധങ്ങളിലും മറ്റും പങ്കെടുക്കാൻ ആൾക്കാർ എത്താറുണ്ട്. [[ദിലീപ്]] തന്റെ ''പ്രൊഫസർ ഡിങ്കൻ'' എന്ന ചലച്ചിത്രം പ്രഖ്യാപിച്ച അവസരത്തിൽ, മതവികാരം വ്രണപ്പെട്ടു എന്നവകാശപ്പെട്ട് മറ്റുമതങ്ങളിൽ ഉള്ളവർ പ്രതിഷേധിക്കുന്ന മാതൃകയിൽ ഡിങ്കമതവിശ്വാസികൾ ദിലീപിന്റെ ''"ദേ പുട്ട്"'' എന്ന ഭക്ഷണശാലയുടെ മുമ്പിൽ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു<ref name="twsTH1">{{cite web | date= February 7, 2016 | publisher= The Hindu | url= http://www.thehindu.com/news/national/kerala/time-to-look-into-dinkans-ire/article8205071.ece | title= Time to look into Dinkan’s ire: A mock protest against a Dileep film takes a potshot at religious groups | accessdate= April 14, 2016 }}</ref>. മൂഷികസേന എന്ന പേരിൽ 2016 ജനുവരി മുപ്പതിനായിരുന്നു ഈ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചത്<ref name=dinkanprotest>{{cite web|title=Protest against upcoming Dileep film named Professor Dinkan|url=http://www.onlookersmedia.in/latestnews/protest-upcoming-dileep-film-named-professor-dinkan|website=onlookersmedia.in|accessdate=29 ജനുവരി 2017|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526121113/http://www.onlookersmedia.in/latestnews/protest-upcoming-dileep-film-named-professor-dinkan|url-status=dead}}</ref>. ഒരു പ്രമുഖ നടിയെ ആക്രമിച്ച കേസിൽ ദിലീപ് അറസ്റ്റിലായ സമയത്തും ഇത്തരത്തിൽ ചില പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉയർന്നിരുന്നു. ഡിങ്കോയിസ്റ്റുകൾക്ക് മറ്റ് മതങ്ങളിലെ വിശ്വാസികളിൽ നിന്നും ഭീഷണികൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്<ref name="twsNIE1">{{cite web | author= Express News Service | date= 21 March 2016 | publisher= New Indian Express | url= http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Dinkoists-Gather-Under-a-Troll-Tree/2016/03/21/article3337791.ece | title= 'Dinkoists' Gather Under a Troll Tree | accessdate= April 14, 2016 | archive-date= 2016-03-25 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160325143022/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Dinkoists-Gather-Under-a-Troll-Tree/2016/03/21/article3337791.ece | url-status= dead }}</ref> ദ കാലിഫോർണിയയിൽ താമസിക്കുന്ന ഡിങ്കോയിസ്റ്റ് തന്റെ കാറിന് ഡിങ്കൻ എന്ന് നമ്പർ പ്ലേറ്റ് സംഘടിപ്പിച്ചത് മുമ്പ് വാർത്തയായിട്ടുണ്ട്<ref name="licenseplate">{{cite news|title=കാലിഫോർണിയയിലെ മലയാളിക്കു ഡിങ്കന്റെ നാമത്തിൽ നമ്പർ പ്ലേറ്റ്; ഡിങ്ക ഭഗവാനു സ്തുതി പാടി സോഷ്യൽ മീഡിയ|url=http://www.marunadanmalayali.com/scitech/cyber-space/dinkan-car-license-plates-i-got-a-special-license-plate-in-the-name-of-my-god-36456|accessdate=25 ജനുവരി 2017|publisher=മറുനാടൻ മലയാളി|date=18 ജനുവരി 2016}}</ref>. പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാരി [[ജെ. ദേവിക]] ഡിങ്കമതം സമൂഹത്തിന്റെ സ്വഭാവവുമായി യോജിച്ച് പോകുന്നതാണെന്ന് അവകാശപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്<ref>{{cite web|author1=J Devika|title=If You Can’t Beat Them, Join ’em – Or, Ente Dinkeswara!|url=http://kafila.org/2016/02/08/if-you-cant-beat-them-join-em-or-ente-dinkeswara/|website=Kafila.org|accessdate=11 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160209093500/http://kafila.org/2016/02/08/if-you-cant-beat-them-join-em-or-ente-dinkeswara/|archivedate=11 February 2016}}</ref>. ഡിങ്കമതവിശ്വാസികൾ സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താക്കളാണെന്ന് നിരീക്ഷണമുണ്ടായിട്ടുണ്ട്<ref name=folomojo>{{cite web|title=Dinkoism: A raging new competitor for all other religion|url=https://www.folomojo.com/dinkoism-not-a-spoof-but-an-eye-opener/|website=folomojo.com|accessdate=1 ജൂലൈ 2022|archive-date=2022-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810204736/http://www.folomojo.com/dinkoism-not-a-spoof-but-an-eye-opener/|url-status=dead}}</ref>. ''കലക്ടർ ബ്രോ'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കലക്ടർ പ്രശാന്ത്, ഡിങ്കമതത്തെ പ്രകീർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref name="folomojo"/>. കോഴിക്കോട് വെച്ച് ന്യൂനപക്ഷമതവിഭാഗമായി കണക്കാക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് നടത്തുന്ന "ഡിങ്കമത മഹാസമ്മേളനത്തിൽ" 25,000 വിശ്വാസികൾ പങ്കെടുക്കുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ഉണ്ടായിരുന്നു<ref name="twsDC1">{{cite web | date= March 19, 2016 | publisher= Deccan Chronicle | url= http://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/190316/dinkoists-gear-up-for-maha-sammelanam.html | title= Dinkoists gear up for ‘Maha Sammelanam’: 25,000 followers of comic superhero to meet on Sunday in Kozhikode. | accessdate= April 14, 2016 }}</ref>. സ്പോർട്ട്സ് കൗൺസിൽ ഹാളിലും, മാനാഞ്ചിറ മൈതാനിയിലുമായി 2016 മാർച്ച് 20-ന് ആയിരുന്നു സമ്മേളനം. കപ്പ എന്ന വിഷയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി നിരവധി പരിപാടികൾ അന്ന് നടത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. ബാലമംഗളത്തിലെ കഥാപാത്രമായ മിട്ടു മുയലിനേയും ''ചക്ക വീണു മുയൽ ചത്തു'' എന്ന പഴഞ്ചൊല്ലും ബന്ധിപ്പിച്ച്, ചക്കയെ ദുഷ്ടശക്തിയായി കണക്കാക്കി കല്ലെറിയുന്ന ചടങ്ങുകൾ പോലുള്ള പ്രതീകാത്മക പരിപാടികളും മഹാസമ്മേളനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു<ref name='"jackfruit1"'>{{cite news|title=A Religion Which Worships An Animated Super Mouse Is Kerala's New Favourite Religion. They Even Want Minority Status|url=http://www.indiatimes.com/news/india/a-religion-which-worships-an-animated-super-mouse-is-kerala-s-new-favourite-religion-they-even-want-minority-status-252404.html|accessdate=25 ജനുവരി 2017|publisher=indiatimes.com|date=22 മാർച്ച് 2016}}</ref>. അതിനു മുമ്പ് 2016 ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഡിങ്കമതവിശ്വാസികൾ കൊച്ചിയിൽ വെച്ച് ഡിങ്കമത രോഗശാന്തി ശുശ്രൂഷ നടത്തിയിരുന്നു<ref name="hail">{{cite news|title=All hail the mighty mouse|url=http://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/all-hail-the-mighty-mouse/article8418442.ece|accessdate=25 ജനുവരി 2017|publisher=The Hindu Business Line|date=1 ഏപ്രിൽ 2016}}</ref>. ഈ നടപടികൾ വിമർശനങ്ങൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്<ref name="hail" />. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇടപെടുന്നതിനും വിശ്വാസികൾ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്<ref name="twsDC1"/>. [[ഫേസ്‌ബുക്ക്]] വഴിയാണ് ഡിങ്കമതം വിശ്വാസികളെ കണ്ടെത്തുന്നത്<ref name="twsNIE1"/>. വളരെ വളർച്ചയുള്ള നിരീശ്വരവാദപ്രസ്ഥാനമായി 2016-ൽ [[ബി.ബി.സി.]] ഡിങ്കമതത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>BBC, 11 April 2016, BBC Trending, [http://www.bbc.com/news/blogs-trending-36001999 The mouse messiah bringing salvation to India's atheists], Retrieved August 12, 2016</ref>. == ഇതും കാണുക == * [[ഫ്ലയിംഗ് സ്പഗെറ്റി മോൺസ്റ്റർ]] == അവലംബം == {{Reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്റെർനെറ്റ് മീമുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:മത വിമർശനം]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ മതങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മതങ്ങൾ]] cox8p3fsnuy73svu2c17d9gzin16vkw 0 368099 4620569 4459871 2026-05-20T10:40:12Z CommonsDelinker 756 "Alice_Adams.jpg" നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Túrelio|Túrelio]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: The file says that's an "Own Work", but it also says it's from the 1997 book Medicin 4620569 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|honorific_prefix=|name=ആലിസ് ആഡംസ്|honorific_suffix=|image=|image_size=|alt=|caption=ആലിസ് ആഡംസ് 1997 ൽ|birth_name=<!-- only use if different than name -->|birth_date=1926|birth_place=[[ഫ്രെഡറിക്സ്ബർഗ്ഗ്, വിർജീനിയ]]|death_date=1999|death_place=[[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]], [[കാലിഫോർണിയ]]|resting_place=|resting_place_coordinates=<!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->|nationality=അമേരിക്കൻ|education=|alma_mater=[[റാഡ്ക്ലിഫ് കോളജ്]]|known_for=എഴുത്തുകാരി, നോവലിസ്റ്റ്, പ്രൊഫസർ|notable_works=''ബ്യൂട്ടിഫുൾ ഗേൾ'' (1979) ''ടു സീ യു എഗേൻ'' (1982) ''റിട്ടേൺ ട്രിപ്സ്'' (1985) ''്ഫ്റ്റർ യു ഹാവ് ഗോൺ'' (1989) ''ദ ലാസ്റ്റ് ലൌലി സിറ്റി'' (1999)|style=|movement=|spouse=Mark Linenthal|awards=<!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) -->|elected=|patrons=|memorials=|website=<!-- {{URL|Example.com}} -->|module=|08|14 |05|27 |native_name=|native_name_lang=}}'''ആലിസ് ആഡംസ്''' (ജീവതകാലം : ആഗസ്റ്റ് 14, 1926&nbsp;– മെയ് 27, 1999)<ref name="latimesobit">{{cite web|url=http://articles.latimes.com/1999/may/29/local/me-42195|title=Alice Adams; Novelist, Short-Story Writer (obituary)|date=May 29, 1999|author=Woo, Elaine|work=Los Angeles Times|accessdate=May 21, 2010}}</ref> ഒരു അമേരിക്കൻ നോവലിസ്റ്റ്, ചെറുകഥാകൃത്ത്, സർവ്വകലാശാലാ പ്രൊഫസർ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രശസ്തയായ വനിതയായിരുന്നു. == ജീവിതരേഖ == ആലിസ് ആഡംസ് [[വിർജീനിയ|വിർജീനിയയിലെ]] [[:en:Fredericksburg,_Virginia|ഫ്രെഡറിൿസ്ബർഗ്ഗിൽ]] അഗത എർസ്‍കിനെ ആഡംസിൻറെയും നിക്കോൾസൺ ബാർണി ആഡംസിന്റേയും ഏകമകളായി ജനിച്ചു. അവരുടെ പിതാവ് ഒരു സ്പാനിഷ് പ്രൊഫസറും മാതാവ് എഴുത്തുകാരിയാകുവാൻ അതിയായി ആഗ്രഹിച്ച ഒരു വനിതയുമായിരുന്നു. ആലിസ് ആഡംസ് തൻ‌റെ കുടുംബത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത് "ത്രീ ഡിഫിക്കൽറ്റ്, ഐസൊലേറ്റഡ് പീപ്പിൾ" എന്നായിരുന്നു. <ref name="New York Times">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/1999/05/28/arts/alice-adams-72-writer-of-deft-novels.html|title=Alice Adams, 72, Writer of Deft Novels|website=New York Times|publisher=New York Times|last1=Applebome|first1=Peter|accessdate=11 March 2015}}</ref> [[വടക്കൻ കരോലിന|നോർത്ത് കരോലിനയിലെ]] ചാപ്പൽ ഹില്ലിലാണ് അവർ വളർന്നത്. 15 വയസിൽ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കുകയും റെഡ്‍ക്ലിഫ് കോളജിൽ ഉപരിപഠനത്തിനു ചേരുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവിടെനിന്ന് 1946 ൽ തൻറെ 19 വയസിൽ ബിരുദമെടുത്തു. ബിരുദമെടുത്തയുടനെതന്നെ മാർക്ക് ലിനൻതാൽ എന്ന ഒരു ഹാർവാർഡ് വിദ്യാർത്ഥിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവർ ഒരു വർഷം [[പാരിസ്|പാരിസിൽ]] താമസിക്കുകയും ചെയ്തു. മാർക്ക് [[സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല|സ്റ്റാൻഫോർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ]] ചേർന്നതിനുശേഷം അവർ [[പാലോ ആൾട്ടോ|പാലോ ആൾട്ടോയിലേയ്ക്കു]] താമസം മാറുകയും 1948 ൽ [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ|സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിലേയ്ക്കു]] തിരിച്ചു വരുകയും ചെയ്തു. അവിടെ എഴുതുവാനുള്ള കുറച്ചു സമയം കണ്ടെത്തി. 1951 ൽ അവരുടെ ഏക പുത്രനായ പീറ്റർ ലിനൻതാൽ (ആർട്ടിസ്റ്റായിരുന്നു) ജനിച്ചു. == പുസ്തകങ്ങൾ == * ''കെയർലെസ് ലവ്'' (1966) * ''ഫാമിലീസ് ആന്റ് സർവൈവേർസ്'' (1975) * ''ലിസണിംഗ് ടു ബില്ലീ'' (1978) * ''ബ്യൂട്ടിഫുൾ ഗേൾ'' (short story collection) (1979) * ''റിച്ച് റിവാർഡ്സ്'' (1980) * ''ടു സീ യു എഗേൻ'' (short story collection) (1982) * ''മോളീസ് ഡോഗ്'' (1983) * ''സുപ്പീരിയർ വിമൻ'' (1984) * ''റിട്ടേൺ ട്രിപ്സ്'' (short story collection) (1985) * ''റോസസ്, റോഡോഡെൻഡ്രോൺ: ടു ഫ്ലവേർസ്, ടു ഫ്രണ്ട്സ്'' (1987) * ''സെക്കന്റ് ചാൻസസ്'' (1988) * ''ആഫ്റ്റർ യു ഹാവ് ഗോൺ'' (short story collection) (1989) * ''മെക്സിക്കോ: സം ട്രാവൽസ് ആന്റ് സം ടാവലേർസ് ദേർ, ഇൻട്രൊഡക്ഷൻ : ജാൻ മോറിസ്'' (1990) * ''കരോലിൻസ് ഡോട്ടേർസ്'' (1991) * ''ആൾമോസ്റ്റ് പെർഫക്ട്'' (1993) * ''എ സതേൺ എക്സ്പോഷർ'' (1995) * ''മെഡിസിൻ മെൻ'' (1997) * ''ദ ലാസ്റ്റ് ലവ്ലി സിറ്റി'' (short story collection) (1999) * ''ആഫ്റ്റർ ദ വാർ'' (2000) (posthumous) * ''ദ സ്റ്റോറീസ് ഓഫ് ആലിസ് ആഡംസ്'' (2002) (posthumous) == അവലംബം == 0f32iefl440jdbvz9tg0j7l5n6hxr4b 0 390073 4620318 4548219 2026-05-19T12:34:11Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620318 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> | name = കൊളറാഡോ സ്പ്രിങ്സ് | official_name = City of Colorado Springs | settlement_type = [[List of cities and towns in Colorado#Home rule municipality|Home rule municipality]] | image_skyline = CC_COSPRINGS.jpg | imagesize = 325px | image_caption = Colorado Springs with the [[Front Range]] in background | image_flag = Flag of Colorado Springs, Colorado.svg | flag_size = | image_seal = | seal_size = 175px | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | nickname = Olympic City USA,<ref>{{cite web|url=https://coloradosprings.gov/ocusa|title=Olympic City USA|website=City of Colorado Springs|accessdate=June 1, 2017|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031027/https://coloradosprings.gov/ocusa|url-status=dead}}</ref> The Springs<ref>{{cite web|url=https://coloradosprings.gov/summerinthesprings|title=Summer in the Springs|website=City of Colorado Springs|accessdate=June 1, 2017}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://gazette.com/best-of-the-springs-we-need-your-vote/article/1566857|title=Best of the Springs|website=The Gazette|location=Colorado Springs|date=January 29, 2016|accessdate=June 1, 2017|archive-date=2017-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113121809/http://gazette.com/best-of-the-springs-we-need-your-vote/article/1566857|url-status=dead}}</ref> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_map = File:El Paso County Colorado Incorporated and Unincorporated areas Colorado Springs Highlighted 0816000.svg | mapsize = 250px | map_caption = Location of Colorado Springs in El Paso County, Colorado. <!-- Location ------------------> | coordinates = {{coord|38|50|N|104|49|W|region:US-CO|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = <ref name=GNIS>{{cite gnis |id=204797 |name=Colorado Springs |accessdate=October 31, 2015}}</ref> | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[United States]] | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Colorado|County]]<ref name=COMun>{{cite web|url=http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html |title=Active Colorado Municipalities |publisher=[[Colorado|State of Colorado]], Department of Local Affairs |accessdate=September 1, 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/5uRWqBo2m?url=http://www.dola.state.co.us/dlg/local_governments/municipalities.html |archivedate=November 23, 2010 |df=mdy }}</ref> | subdivision_type3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name1 = [[Colorado]] | subdivision_name2 = [[El Paso County, Colorado|El Paso]] | subdivision_name3 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = [[municipal corporation|Incorporated]] | established_date2 = June 19, 1886<ref name=MuniIncCO>{{cite web | url = http://www.colorado.gov/dpa/doit/archives/muninc.html | title = Colorado Municipal Incorporations | publisher = State of Colorado, Department of Personnel & Administration, Colorado State Archives | date = December 1, 2004 | accessdate = September 2, 2007 | archive-date = 2010-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101202030057/http://www.colorado.gov/dpa/doit/archives/muninc.html | url-status = dead }}</ref> | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ----------------------> | government_footnotes = | government_type = [[Colorado municipalities#Home rule municipality|Home rule municipality]]<ref name=COMun/> | leader_title = Mayor | leader_name = [[John Suthers]] since June 2, 2015 (R) | leader_title1 = | leader_name1 = | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2016">{{cite web|title=2016 U.S. Gazetteer Files|url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2016_Gazetteer/2016_gaz_place_08.txt|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Jul 25, 2017}}</ref> | area_magnitude = 1 E9 | area_total_km2 = 505.33 | area_total_sq_mi = 195.11 | area_land_km2 = 504.38 | area_land_sq_mi = 194.74 | area_water_km2 = 0.95 | area_water_sq_mi = 0.37 | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population ------------------------> | elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> | elevation_ft = 6035 | elevation_min_ft = 5740 | population_total = 416427 | population_as_of = [[2010 United States Census|2010]] | population_footnotes = <ref name="factfinder2.census.gov">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src%3Dbkmk |title=Archived copy |accessdate=2014-05-22 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140815134909/http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?src=bkmk |archivedate=August 15, 2014 |df=mdy }}</ref> | population_density_km2 = 922.13 <!--for 2014 pop est.--> | population_density_sq_mi = 2388.31 | population_est = 465101 | pop_est_as_of = 2016 | pop_est_footnotes = <ref name="USCensusEst2016"/> | population_urban = 559,409 (US: [[List of United States urban areas|73rd]]) | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_metro = 712,327 (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|79th]]) | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_rank = US: [[List of United States cities by population|40th]] | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | postal_code_type = [[ZIP code]]s<ref name=ZIPcode>{{cite web|url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |title=ZIP Code Lookup |format=[[JavaScript]]/[[HTML]] |publisher=[[United States Postal Service]] |accessdate=September 7, 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070903025217/http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |archivedate=September 3, 2007 |df=mdy }}</ref> | postal_code = 80901–80951, 80960, 80962, 80970, 80977, 80995, 80997 | area_code = [[Area code 719|719]] | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | unemployment_rate = | website = {{URL|coloradosprings.gov}} | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | timezone = [[Mountain Standard Time|MST]] | utc_offset = −7 | timezone_DST = [[Mountain Daylight Time|MDT]] | utc_offset_DST = −6 | elevation_max_ft = 14,110 <!-- Area/postal codes & others --------> | blank_name = [[Federal Information Processing Standards|FIPS code]] | blank_info = 08-16000 | blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | blank1_info = 0204797 | blank2_name = [[state highways in Colorado|Highways]] | blank2_info = [[I-25 (CO)|I-25]], [[US 24 (CO)|US 24]], [[US 85 (CO)|US 85]], [[SH 21 (CO)|SH 21]], [[SH 29 (CO)|SH 29]], [[SH 83 (CO)|SH 83]], [[SH 94 (CO)|SH 94]], [[SH 115 (CO)|SH 115]] }}'''കൊളറാഡോ സ്പ്രിങ്ങ്സ്''' [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[കൊളറാഡോ]] സംസ്ഥാനത്തെ എൽ പാസോ കൌണ്ടിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഏറ്റവും ജനവാസമേറിയ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയാണ്. ഒരു ഹോം റൂൾ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ഈ നഗരം എൽ പാസ് കൊണ്ടി ആസ്ഥാനവും കൂടിയാണ്. കൊളറാഡോ സ്പ്രിംങ്സ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മദ്ധ്യകിഴക്കുഭാഗത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഫൌണ്ടൻ ക്രീക്കിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ നഗരത്തിന്റെ സ്ഥാനം, കൊളറാഡോ സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമായ ഡെൻവറിന് 60 മൈൽ (97 കിലോമീറ്റർ) തെക്കായിട്ടാണ്. == അവലംബം == fvcb0km06s1agwkel7vnpq5mbgfguyx 0 391950 4620529 4557198 2026-05-20T07:35:20Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 4620529 wikitext text/x-wiki == പശ്ചാത്തലം == സൗദി വിദ്യാഭ്യാസം മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനു പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതാണ്. 2016ലെ കണക്കുപ്രകാരം സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ മതപഠനത്തിനായി ആഴ്ചയിൽ 9 പീരിഡുകൾ മാറ്റിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗണിതം, ശാസ്ത്രം (ഭൗതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, ജീവശാസ്ത്രം, ഭൗമശാസ്ത്രം എന്നിവ), സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രം, [[അറബി ഭാഷ]], ഇംഗ്ലിഷ് ഭാഷ, കായികവിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയ്ക്കായി മൊത്തത്തിൽ ശരാശരി 23 പീരീഡുകൾ മാത്രം ആണ് ഒരാഴ്ചയിൽ സൗദി അറേബ്യയിലെ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയങ്ങളിൽ മാറ്റിവച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite book | title = On Saudi Arabia : Its People, past, Religion, Fault Lines and Future | last = House, Karen Elliott | publisher = Knopf | year = 2012 | page = 142 }}</ref> സർവ്വകലാശാലാതലത്തിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടു ബിരുദധാരികളും ഇസ്ലാമിക പഠനത്തിലാണു ബിരുദം കരസ്തമാക്കുന്നത്.<ref>{{Cite book | title = On Saudi Arabia : Its People, past, Religion, Fault Lines and Future | last = House, Karen Elliott | publisher = Knopf | year = 2012 | page = 111 }}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഇവിടത്തെ വിദ്യാഭ്യാസസംവിധാനം മെച്ചപ്പെട്ടതല്ല എന്നു വിമർശനമുണ്ട്. വലിയ ബഡ്ജറ്റാണു സൗദി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി ചെലവിടുന്നതെങ്കിലും, അവിടത്തെ അദ്ധ്യാപനപരിശീലനം കുറഞ്ഞ അദ്ധ്യാപകരും, കുട്ടികളുടെ ഉയർന്ന കൊഴിഞ്ഞുപോക്കിന്റെ നിരക്കും കാലത്തിനനുസ്ർതമായ വിദ്യാഭ്യാസനിലവാരത്തിന്റെ അഭാവവും ശാസ്ത്രീയമായതും സാങ്കേതികമായതുമായ നിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അഭാവവവും വിദ്യാഭ്യാസപുരൊഗതിക്കു വിലങ്ങാകുന്നു. ഇതുമൂലം അവിടത്തെ ഭരണകൂടത്തിനു അനേകലക്ഷം വരുന്ന പ്രവാസികളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതായിവരുന്നുണ്ട്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലുള്ള ഈ ദൗർബല്യത്തെ നികത്തുവാൻ വിദേശരാജ്യങ്ങലിലെ സാങ്കേതികവിദഗ്ദ്ധരേയും മറ്റു വിദഗ്ദ്ധരേയും സൗദിയ്ക്ക് ആശ്രയിക്കേണ്ടതായി വരുന്നു. <ref>{{Cite book | title = The Wahhabi Mission and Saudi Arabia | last = Commins | first = David | publisher = I.B.Tauris | year = 2009 | page = 128 }}</ref><ref>{{Cite journal|title=Saudi Arabia education: Development policy|last=Roy|first=Delwin A.|journal=Middle Eastern Studies|year=1992|volume=xxviii|pages=481, 485, 495}}</ref><ref>{{Cite book | title = National and International Politics in the Middle East: Essays in Honour of Elie Kedouirie | last = Abir | first = Mordechai | publisher = Routledge | year = 1986 | pages = 481, 485, 495 | chapter = Modern Education and the evolution of Saudi Arabia education }}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസ മാനേജുമെന്റ് സംവിധാനം == [[പ്രമാണം:Saudi_Arabia_map.png|ലഘുചിത്രം|Map of Saudi Arabia]] സൗദി അറേബ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനം നിയന്ത്രിക്കുന്നത് അവിടത്തെ വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രാലയമാണ്. ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനും സാങ്കേതികവിദ്യാഭ്യാസത്തിനും തൊഴിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുമായി പ്രത്യേക മന്ത്രാലയങ്ങളുണ്ട്. പ്രതിരോധത്തിന്റെയും വ്യോമയാനത്തിന്റെയും മന്ത്രാലയം, പ്രസിഡൻസി ഓഫ് നാഷണൽ ഗാർഡ്, ആഭ്യന്തരമന്ത്രാലയം എന്നിവ തങ്ങളുടെ കീഴിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ കുട്ടികളേയും വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങളനുസരിച്ചാണ് എല്ലാ തലത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യിക്കുന്നത്. 1963ൽ സ്ഥാപിതമായ വിദ്യാഭ്യാസനയത്തിനുള്ള പരമോന്നത കമ്മറ്റി ആണ് സൗദിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസപ്രവർത്തനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്. <ref name="ReferenceA">{{Cite web|url=http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|title=Saudi Arabia|date=2006/2007|website=World Data on Education|publisher=UNESCO IBE|edition=6th|access-date=2017-10-28|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175233/http://www.ibe.unesco.org/Countries/WDE/2006/index.html|url-status=dead}}തീയതിയ്ക്ക് നൽകിയ വില പരിശോധിക്കുക: <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;date=</code> ([[സഹായം:അവലംബശൈലീ പിഴവുകൾ#bad date|സഹായം]]) [[വർഗ്ഗം:അവലംബശൈലി പിഴവുകൾ: തീയതികൾ]]</ref> ലോകബാങ്കിന്റെ 2004ലെ കണക്കുപ്രകാരം, സൗദിയുടെ ജി ഡി പിയുടെ 6.8 ശതമാനം ആണ് സൗദി ചിലവഴിക്കുന്നത്. സർക്കാർ 27.6 ശതമാനം ആണ് അതിന്റെ ചിലവിനത്തിൽ ചെലവാക്കുന്നത്. 1970ൽ നിന്നും 2000 ആയപ്പോഴേയ്ക്കും തങ്ങളുടെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിലുള്ള മുതൽമുടക്ക് മൂന്നിരട്ടിയായി. സാമ്പത്തികവളർച്ചയോ എണ്ണവിലയോ ഈ മാറ്റത്തെ യാതൊരു തരത്തിലും സ്വാധീച്ചിട്ടില്ല.<ref name="web.worldbank.org">{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|title=The Road Not Travelled: Education Reform in the Middle East and North Africa|year=2008|work=World Bank 2008 Education Flagship Report|publisher=The World Bank|page=105|access-date=2017-10-28|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209201629/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|url-status=dead}}</ref> == പ്രീ പ്രൈമറി വിദ്യാഭ്യാസം == സൗദി അറേബ്യയിൽ 3 മുതൽ 5 വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾ കിൻഡർഗാർട്ടനിലാണു പോകുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും പ്രാഥമികവിദ്യാലയങ്ങളിലെ ആദ്യ ക്ലാസിൽ ചേരാനുള്ള യൊഗ്യതയായോ സർക്കാർ സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായോ കിൻഡർഗാർട്ടനെ കാണുന്നില്ല. ചില സ്വകാര്യ നഴ്സറികൾ സർക്കാർ സഹായത്തോടെ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. സർക്കർ കണക്കുപ്രകാരം, 100,714 കുട്ടികൾ (51,364 ആൺകുട്ടികളും 49,350 പെൺകുട്ടികളും) 2007ലെ കണക്കുപ്രകാരം പ്രീ പ്രൈമറിയിൽ പഠിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.<ref name="mep.gov.sa">{{cite web|url=http://www.mep.gov.sa/|title=Achievement of the Development Plans Facts and Figures Twenty-Fifth Issue 1390-1429H 1970-2008G|accessdate=April 30, 2009|year=2008|publisher=Kingdom of Saudi Arabia, Ministry of Economics and Planning|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217110206/http://mep.gov.sa/|url-status=dead}}</ref> ആകെ 10.8% കുട്ടികൾ പ്രീ പ്രൈമറിയിൽ ഉണ്ട്, അതിൽ, 11.1% ആൺകുട്ടികളും 10.4 ശതമാനം പെൺകുട്ടികളും ആയിരുന്നു. == പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസം == സൗദി അറേബ്യയിൽ 6 വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസതലമുണ്ട്. പ്രാഥമികവിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ ഒന്നാം ഗ്രേഡിൽ ചേരുന്ന പ്രായം 6 വയസ്സാണ്. എല്ലാ ദേശീയ പ്രാഥമിക സ്കൂളുകളും ഡേ സ്കൂളുകൾ ആണ്. ആൺകുട്ടികളേയും പെൺകുട്ടികളേയും ഒന്നിച്ച് പഠിപ്പിക്കാറില്ല. ഓരോരുത്തർക്കും വ്യത്യസ്ത സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്. ഗ്രേഡ് 6ൽ നടത്തുന്ന പരീക്ഷയിൽ ജയിച്ച് എലിമെന്ററി സർട്ടിഫിക്കേറ്റ്5 നേടിയാൽ മാത്രമേ ഇന്റർമീഡിയെറ്റ് ക്ലാസിലേയ്ക്കു കയറ്റം ലഭിക്കൂ. 2007ലെ സർക്കാർ കണക്കുപ്രകാരം, 2,442,482 കുട്ടികൾ (1,255,117 ആൺകുട്ടികളും 1,187,365 പെൺകുട്ടികളും) ആണ് പ്രാഥമികവിദ്യാലയങ്ങളിൽ പഠിക്കുന്നത്. ആ വർഷത്തെ കണക്കുപ്രകാരം, 217,555 (107,227 പുരുഷന്മാരും 110,328 സ്ത്രീകളും) അദ്ധ്യാപകർ ഈ സ്കൂളുകളിൽ ജോലിചെയ്തുവരുന്നുണ്ട്. 2007ലെ തന്നെ യുനെസ്കോയുടെ കണക്കുപ്രകാരം, 99.9% ആണ് ആൺകുട്ടികളുടെ പ്രാഥമികസ്കൂളിൽചേരുന്നതിനുള്ള ശതമാനം. 96.3% ആണ് ഇതിൽ പെൺകുട്ടികളുടെ ശതമാനം. ആകെ സ്കൂളിൽചേരുന്നത് 98.1 ആയി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു. == ഇന്റർമീഡിയേറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസവും സെക്കന്ററി വിദ്യാഭ്യാസവും == സൗദി അറേബ്യയിലെ ഇന്റെർമീഡിയറ്റ് വിദ്യാഭ്യാസം മൂന്നു വർഷമേ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നുള്ളു. സർക്കാർ കണക്കുപ്രകാരം, 1,144,548 കുട്ടികൾ (609,300 ആൺകുട്ടികളും 535,248 പെൺകുട്ടികളും) 2007ൽ ചേർന്നിട്ടുണ്ട്. 108,065 (54,034 പുരുഷന്മാരും 54,031 സ്ത്രീകളും)അദ്ധ്യാപകരായിരുന്നു അന്ന് ഇന്റെർമീഡിയേറ്റ് മേഖലയിൽ ജോലിചെയ്തിരുന്നത്. 95.9 ശതമാനമായിരുന്നു 2007ലെ ആകെ കുട്ടികളിൽ ഇന്റെർമീഡിയെറ്റിനു ചേർന്നവരുടെ ശതമാനം. സർക്കാർ കണക്കനുസരിച്ച്, 1,013,074 കുട്ടികൾ (541,849 ആൺകുട്ടികളും 471,225 പെൺകുട്ടികളും) സെക്കണ്ടറി സ്കൂളിൽ പഠിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. 87,823 (41,108 പുരുഷന്മാരും 46,715 സ്ത്രീകളും)അദ്ധ്യാപകരാണ് 2007ൽ സെക്കന്ററി മേഖലയിൽ ജോലിചെയ്തിരുന്നത്. 2007ലെ കണക്കുപ്രകാരം, 91.8% ആണ് ഗ്രോസ് ആയ ചേർന്നവരുടെ കണക്ക്. സൗദി അറേബ്യയിൽ, മാനവികവിഷയങ്ങൾ, സാമൂഹ്യശാസ്ത്രവിഷയങ്ങൾ, എന്നിവ അടങ്ങിയ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം 4 വർഷമാണ് നീണ്ടുനിൽക്കുന്നത്. എന്നാൽ, വൈദ്യശാസ്ത്രം, എഞ്ചിനീയറിങ്, ഫാർമസി കോഴ്സുകൾക്ക് 5 മുതൽ ആറു വർഷം പഠിക്കേണ്ടതുണ്ട്. 1957ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട കിങ് സൗദ് സർവ്വകലാശാല സൗദി അറേബ്യയിലെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ നാഴികക്കല്ലായി മാറി. പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലെ എല്ലാ അറബ് രാജ്യങ്ങളിലേയും എറ്റവുമാദ്യം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട സർവ്വകലാശാലയാണിത്.<ref>{{Citation|title=Bashshur, Munir (2004) Higher Education in the Arab States, Beirut: UNESCO Regional Bureau for Education in the Arab States. Saudi Arabia|year=2004}}</ref> സൗദി അറേബ്യയിൽ 24 സർവ്വകലാശാലകൾ സർക്കാർ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നുണ്ട്. വളരെയടുത്തകാലത്താണിവയിൽ പലതും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. റ്റൈബ സർവ്വകലാശാല, ക്വസ്സിം സർവ്വകലാശാല, തയിഫ് സർവ്വകലാശാല എന്നിവ ഇവയിൽ ചിലതാണ്. ഈ സർവ്വകലാശാലകൾ ബിരുദതലം മുതൽ ഗവേഷണബിരുദതലം വരെയുള്ള ഡിഗ്രികൾ നൽകിവരുന്നു. ചില സർവ്വകലാശാലകൾ വിദൂരവിദ്യാഭ്യാസസൗകര്യം നൽകുന്നുണ്ട്. ഈ സർവ്വകലാശാലകളുടെ കീഴിൽ കോളജുകൾ പഠനകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു. സ്വകാര്യ കോളജുകളും വനിതകോളജുകളും പ്രത്യെക കോളജുകളും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.mohe.gov.sa/en/studyinside/Government-Universities/Pages/default.aspx |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-10-28 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124175122/http://www.mohe.gov.sa/en/studyinside/Government-Universities/Pages/default.aspx |url-status=dead }}</ref> സൗദി അറേബ്യയിലെ 70% വിദ്യാർത്ഥികളും സാമൂഹ്യശാസ്ത്രമോ മാനവികവിഷയങ്ങളോ ആണു പഠിക്കുന്നത്. ജിബൂട്ടി, ഒമാൻ, ഈജിപ്ത്, മൊറോക്കോ എന്നിവിടങ്ങളിലെയും സ്ഥിതി ഇതുതന്നെയാണ്. == പെൺകുട്ടികളുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും വിദ്യാഭ്യാസം == 1957ൽ, ജിദ്ദയിൽ പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള ദാർ-അൽ-ഹനാൻ, നസ്സിഫ് എന്നീ സ്വകാര്യസ്കൂളുകൾ തുടങ്ങി. ഇഫ്ഫാത്ത് എന്ന ഫൈസൽ സൗദിരാജാവിന്റെ ഭാര്യ ആണു ഇത്തരം സ്കൂളുകൾ തുടങ്ങാൻ പ്രജോതനമായത്. അതിനുശേഷം സൗദി ഭരണകൂടം പെൺകുട്ടികൾക്കായി അനേകം സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള സ്കൂളുകൾ ആരംഭിച്ചു. എന്നാൽ, മതമൗലികവാദികൾ പെൺകുട്ടികൾക്കുള്ള സ്കൂളുകൾ തുടങ്ങുന്നതിനെ എതിർത്തു. 1963ൽ ഫൈസൽ രാജാവിനു ബുറൈദ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഒരു പെൺസ്കൂൾ തുടങ്ങിയപ്പോൾ കലാപമുണ്ടാക്കിയ മതമൗലികവാദികളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പട്ടാളത്തെ വിളിക്കേണ്ടിവന്നു. എന്ന സമ്പന്നമായതോടെ സൗദിയിലെ ആൺകുട്ടികൾ വിദേശത്തുപോയി പഠിച്ചു. അവർ തിരികെ വന്നപ്പോൾ അതിൽ പലരും വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളെ വിവാഹശെഷം സൗദിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. ഇത് സൗദിയിലെ പെൺകുട്റ്റികളുടെ പിതാക്കന്മാർക്ക് തങ്ങളുടെ പെൺകുട്ടികൾ പഠിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യം ബൊദ്ധ്യപ്പെട്ടു.<ref name="Mackeyp163">Mackey, p. 163.</ref> 1970കളിൽ സൗദിയിലുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളില്വരെ പെൺകുട്ടികൾക്കു പ്രവേശനം അനുവദിക്കാൻ സൗദി സർക്കാർ നിർബന്ധിതമായി. സൗദിയിൽ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നേടി പുറത്തുവരുന്ന ആൺകുട്ടികൾക്കു ചേരുന്ന പഠിപ്പുള്ള വധുക്കൾക്കു വേണ്ടിയായിരുന്നു ഈ മാറ്റത്തിനവരെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.<ref name="Mackeyp163164">Mackey, p. 163-164.</ref> ഇന്ന് സൗദി അറേബ്യയിലെ 60% സർവ്വകലാശാല വിദ്യാർത്ഥികളും പെൺകുട്ടികളാണ്. .<ref>{{Cite web|url=http://www.worldpolicy.org/blog/2011/10/18/higher-education-path-progress-saudi-women|title=Higher Education: the Path to Progress for Saudi Women - World Policy Institute|access-date=2017-10-28|archive-date=2013-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130715070430/http://www.worldpolicy.org/blog/2011/10/18/higher-education-path-progress-saudi-women|url-status=dead}}</ref> സൗദിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് ആണ് സൗദി സ്ത്രീകൾ ജോലിചെയ്യുന്നത്.<ref>World Bank 2005</ref> 2008ൽ ആണ് നിയമപഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ആദ്യ സൗദി പെൺകുട്ടികൾ പുറത്തുവന്നത്. 6 ഒക്ടോബർ 2013ൽ ആദ്യമായി ആദ്യ 4 സ്ത്രീകളായ അഡ്വക്കേറ്റുകൾക്ക് ലൈസൻസ് ലഭിച്ചത്, സൗദി കോടതികളിൽ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുന്ന വക്കീലന്മാർ ആയി അവർ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് അന്നാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://jurist.org/paperchase/2013/10/saudi-arabia-permits-first-women-lawyers-to-practice-law.php|title=JURIST - Saudi Arabia permits first women lawyers to practice law|access-date=2015-11-27|website=jurist.org}}</ref> ലോകബാങ്ക് റിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, സൗദിയിലെ ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിലുള്ള പെൺകുട്ടികളുടെ എണ്ണം ജോർദ്ദാൻ, [[ലെബനാൻ|ലെബനൻ]], ടുണീഷ്യ, വെസ്റ്റ് ബാങ്ക്, ഗസ എന്നിവിടങ്ങളിലുള്ള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്ന സ്ത്രീകളുടെ എണ്ണത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ആണെന്നു പറയുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|title=The Road Not Travelled: Education Reform in the Middle East and North Africa|year=2008|website=World Bank 2008 Education Flagship Report|publisher=The World Bank|page=171|access-date=2017-10-28|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209201629/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/0,,contentMDK:21617643~pagePK:146736~piPK:226340~theSitePK:256299,00.html|url-status=dead}}</ref> == സ്വകാര്യ വിദ്യാഭ്യാസം == == അന്താരാഷ്ട്രവിദ്യാഭ്യാസം == === ഫിലിപ്പൈൻ സ്കൂളുകൾ === == സാക്ഷരത == 2007ൽ സൗദിയിലെ സാക്ഷരതാനിരക്ക് വെറും 13.7% മാത്രമായിരുന്നു. 2017ൽ 86.1% ആണ് സാക്ഷരത. == പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവികസനത്തിനുള്ള കിങ് ഫൈസൽ പ്രോജക്റ്റ് == == സൗദിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസസംവിധാനത്തെപ്പറ്റിയുള്ള വിമർശനവും വിദ്യാഭ്യാസപരിഷ്കരണ നിർദ്ദേശങ്ങളും == സൗദിക്ക് ആധുനികവിദ്യാഭ്യാസമുള്ള സൗദി പൗരരെ ആവശ്യമുണ്ട്. പക്ഷെ അവിടത്തെ വിദ്യാഭ്യാസസംവിധാനം പഴയ ഓർമ്മപരിശോധാനപോലുള്ള കാലഹരണപ്പെട്ട വിദ്യാഭ്യാസ രീതി പിന്തുടരുന്നു. പുതിയ സംരംഭകത്വമുള്ളതോ മാർക്കറ്റിങ് സ്കില്ലുള്ളതോ ആയ യുവതലമുറയെ വാർത്തെടുക്കാൻ പരിഷ്കരണം ഒട്ടുമില്ലാത്ത വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിനാകുന്നില്ല. മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനാണു വിദ്യാഭ്യാസം ഊന്നൽ നൽകുന്നത്."<ref name="SaudiArabia">[http://chronicle.com/article/Saudi-Arabias-Education/124771/ 'Saudi Arabia's Education Reforms Emphasize Training for Jobs'] The Chronicle of Higher Education, 3 October 2010; retrieved 16 January 2011</ref><ref>{{Cite web|url=http://sa.fridaymarket.com/jobs-in-saudi_arabia-800|title=Jobs in Saudi Arabia|access-date=2017-10-28|archive-date=2017-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170326052646/http://sa.fridaymarket.com/jobs-in-saudi_arabia-800|url-status=dead}}</ref> == ഇതും കാണൂ == * List of universities and colleges in Saudi Arabia * Educational technology in Saudi Arabia * Najd National Schools * Youth in Saudi Arabia == അവലംബം == {{reflist|2}} 0dv74tq10wmus6jpcr2vkfxujfc2rxf 0 404205 4620315 4620107 2026-05-19T12:22:23Z Sreehari lijinas 209493 4620315 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ|image_caption=പുറംചട്ട|language=മലയാളം|award=വയലാർ പുരസ്കാരം|author=ബെന്യാമിൻ|publisher=ഡി.സി ബുക്സ്}} [[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ മലയാളം നോവലാണ്‌ '''മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-12-30 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206232626/http://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |url-status=dead }}</ref> [[അക്കപ്പോരിന്റെ ഇരുപതു നസ്രാണിവർഷങ്ങൾ]] എന്ന നോവലിന്റെ ഒരു തുടർച്ചയായാണ് ഇത് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്<ref>http://www.dcbooks.com/manthalirile-erupathu-communist-varshangal-by-benyamin.html</ref> ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്തീയസഭയിലെ ഭിന്നിപ്പും കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരിമാണങ്ങളും അവയെല്ലാം ജനജീവിതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങളും ഹൃദ്യമായും നർമ്മബോധത്തോടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ നോവൽ. വിമോചന ദൈവശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനം, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ്, [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]], മന്നം ഷുഗർമില്ലിന്റെ വളർച്ചയും തളർച്ചയും എന്നിവയെല്ലാം നോവലിൽ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ചെഗുവേര]], [[Patrice Lumumba|പാട്രിക് ലുമുംബ]], [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]], [[ടി.വി. തോമസ്]], [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|ഗൗരിയമ്മ]], [[ഇ.എം.എസ്]] എന്നിവരും നോവലിലെ സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. [[തിരുവല്ല]], [[കോഴഞ്ചേരി]] പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനജീവിതം സ്പർശിച്ചെഴുതിയതാണ് നോവൽ<ref>[[ഡോ.ബി.ഇക്ബാൽ,കറന്റ് ബുക്സ് ബുള്ളറ്റിൻ,ഒക്ടോബർ ലക്കം,2017]]</ref> ==അവലംബം== {{അവലംബങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ബെന്യാമിൻ എഴുതിയ നോവലുകൾ]] i8t2v9v13eer7i4j87ah98wiikhgtyt 4620316 4620315 2026-05-19T12:30:20Z Sreehari lijinas 209493 4620316 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ|image_caption=പുറംചട്ട|language=മലയാളം|award=വയലാർ പുരസ്കാരം|author=ബെന്യാമിൻ|publisher=ഡി.സി ബുക്സ്|image=mandhalire irupath communist varshangal_book_cover.jpg}} [[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ മലയാളം നോവലാണ്‌ '''മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-12-30 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206232626/http://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |url-status=dead }}</ref> [[അക്കപ്പോരിന്റെ ഇരുപതു നസ്രാണിവർഷങ്ങൾ]] എന്ന നോവലിന്റെ ഒരു തുടർച്ചയായാണ് ഇത് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്<ref>http://www.dcbooks.com/manthalirile-erupathu-communist-varshangal-by-benyamin.html</ref> ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്തീയസഭയിലെ ഭിന്നിപ്പും കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരിമാണങ്ങളും അവയെല്ലാം ജനജീവിതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങളും ഹൃദ്യമായും നർമ്മബോധത്തോടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ നോവൽ. വിമോചന ദൈവശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനം, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ്, [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]], മന്നം ഷുഗർമില്ലിന്റെ വളർച്ചയും തളർച്ചയും എന്നിവയെല്ലാം നോവലിൽ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ചെഗുവേര]], [[Patrice Lumumba|പാട്രിക് ലുമുംബ]], [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]], [[ടി.വി. തോമസ്]], [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|ഗൗരിയമ്മ]], [[ഇ.എം.എസ്]] എന്നിവരും നോവലിലെ സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. [[തിരുവല്ല]], [[കോഴഞ്ചേരി]] പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനജീവിതം സ്പർശിച്ചെഴുതിയതാണ് നോവൽ<ref>[[ഡോ.ബി.ഇക്ബാൽ,കറന്റ് ബുക്സ് ബുള്ളറ്റിൻ,ഒക്ടോബർ ലക്കം,2017]]</ref> ==അവലംബം== {{അവലംബങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ബെന്യാമിൻ എഴുതിയ നോവലുകൾ]] 75impn16d85vpr1ohw0ic2iftang4jz 4620317 4620316 2026-05-19T12:32:32Z Sreehari lijinas 209493 4620317 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ|image_caption=പുറംചട്ട|language=മലയാളം|award=വയലാർ പുരസ്കാരം|author=ബെന്യാമിൻ|publisher=ഡി.സി ബുക്സ്|image=Mandhalirile irupathu communist varshangal book cover.jpg}} [[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ മലയാളം നോവലാണ്‌ '''മാന്തളിരിലെ ഇരുപത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർഷങ്ങൾ'''.<ref>{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-12-30 |archive-date=2018-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206232626/http://www.mathrubhumi.com/books/special/mbifl2018/speakers/bennyamin-mathrubhumi-international-festival-of-letters-2018-mifl--1.2547761 |url-status=dead }}</ref> [[അക്കപ്പോരിന്റെ ഇരുപതു നസ്രാണിവർഷങ്ങൾ]] എന്ന നോവലിന്റെ ഒരു തുടർച്ചയായാണ് ഇത് എഴുതിയിരിക്കുന്നത്<ref>http://www.dcbooks.com/manthalirile-erupathu-communist-varshangal-by-benyamin.html</ref> ഓർത്തഡോക്സ് ക്രിസ്തീയസഭയിലെ ഭിന്നിപ്പും കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പരിമാണങ്ങളും അവയെല്ലാം ജനജീവിതത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന സംഘർഷങ്ങളും ഹൃദ്യമായും നർമ്മബോധത്തോടെയും അവതരിപ്പിക്കുന്നതാണ് ഈ നോവൽ. വിമോചന ദൈവശാസ്ത്ര പ്രസ്ഥാനം, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ്, [[അടിയന്തരാവസ്ഥ]], മന്നം ഷുഗർമില്ലിന്റെ വളർച്ചയും തളർച്ചയും എന്നിവയെല്ലാം നോവലിൽ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ചെഗുവേര]], [[Patrice Lumumba|പാട്രിക് ലുമുംബ]], [[എം.എൻ. ഗോവിന്ദൻ നായർ]], [[ടി.വി. തോമസ്]], [[കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മ|ഗൗരിയമ്മ]], [[ഇ.എം.എസ്]] എന്നിവരും നോവലിലെ സാന്നിദ്ധ്യമാണ്. [[തിരുവല്ല]], [[കോഴഞ്ചേരി]] പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനജീവിതം സ്പർശിച്ചെഴുതിയതാണ് നോവൽ<ref>[[ഡോ.ബി.ഇക്ബാൽ,കറന്റ് ബുക്സ് ബുള്ളറ്റിൻ,ഒക്ടോബർ ലക്കം,2017]]</ref> ==അവലംബം== {{അവലംബങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:ബെന്യാമിൻ എഴുതിയ നോവലുകൾ]] rejxzdq3d1ru7oq9hxolgkyytknm1cx 0 406801 4620449 2744354 2026-05-20T01:04:14Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620449 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = ജാവനീസ് Javanese |nativename = {{jav|ꦧꦱꦗꦮ}}<br />Båså Jåwå<!--<ref>Kamus Pepak Basa Jawa,Sudaryanto/Pranowo, 2001, #1359</ref>--> |pronunciation = {{IPA-jv|bɔsɔ dʒɔwɔ|}} |states = [[Java island|Java]] ([[Indonesia]]) |ethnicity = [[Javanese people|Javanese]] ([[Mataram Sultanate|Mataram]], [[Osing people|Osing]], [[Tenggerese people|Tenggerese]], [[Bawean|Boyanese]], [[Samin people|Samin]], [[Cirebonese]], [[Banyumasan people|Banyumasan]], [[Javanese Surinamese]], etc) |speakers = {{sigfig|94|2}} million |date = 2013 |ref = ne2007 |familycolor=Austronesian |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]] |fam3=[[Nuclear MP]] |fam4=[[Sunda–Sulawesi languages|Sunda–Sulawesi]] |fam5=[[Old Javanese]] |fam6=[[Kawi language|Kawi]] |ancestor=[[Old Javanese]] |ancestor2=Classical Javanese |ancestor3=Middle Javanese |stand1=[[Kawi language|Kawi]] <br /> (Early standard form) |stand2=[[Surakarta|Surakartan Javanese]] <br /> (Modern standard form) |dialects=[[Javanese language#Dialects of modern Javanese|Javanese dialects]] |script=[[Javanese Latin alphabet|Latin script]] <br />[[Javanese script]]<br />[[Arabic script]] ([[Pegon alphabet]]) |nation={{flag|Special Region of Yogyakarta}}<br />{{flag|Central Java}}<br />{{flag|East Java}} |minority={{flag|West Java}}<br />{{flag|Banten}}<br />{{flag|Jakarta}}<br />{{flag|Malaysia}}<br />{{flag|Suriname}}<br />{{flag|Netherlands}}<br />{{flag|New Caledonia}} |iso1=jv |iso2=jav | lc1 = jav |ld1=Javanese | lc2 = jvn |ld2=Caribbean Javanese | lc3 = jas |ld3=New Caledonian Javanese | lc4 = osi |ld4=[[Osing dialect|Osing]] | lc5 = tes |ld5=[[Tenggerese dialect|Tenggerese]] | lc6 = kaw |ld6=[[Kawi language|Kawi]] |lingua=31-MFM-a |image=Aksara Jawa - basa.svg |imagesize= 200px |imagecaption = {{longitem|''båså'' (language) written in the [[Javanese script]]}} |imageheader= |map=Javanese language distribution.png |mapcaption=Dark green: areas where Javanese is the majority language. Light green: where it is a minority language. |notice=IPA |glotto=java1253 |glottorefname= Javanesic }} [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] മദ്ധ്യ-കിഴക്കൻ [[ജാവ (ദ്വീപ്)|ജാവയിലെ]] ജനങ്ങളുടെ ഭാഷയാണ് '''ജാവനീസ്''' ('''Javanese''' {{IPAc-en|dʒ|ɑː|v|ə|ˈ|n|iː|z}}<ref>Laurie Bauer, 2007, ''The Linguistics Student's Handbook'', Edinburgh</ref> ({{jav|ꦧꦱꦗꦮ}}, ''{{transl|jv|basa Jawa}}''; {{IPA-jv|bɔsɔ dʒɔwɔ}}) (colloquially known as {{jav|ꦕꦫꦗꦮ}}, ''{{transl|jv|cara Jawa}}''; {{IPA-jv|tjɔrɔ dʒɔwɔ}}) 9.8 കോടിയോളം ആളുകളുടെ മാതൃഭാഷയാണിത്<ref>{{cite book|first =|publisher =Badan Pusat Statistik|title =Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia - Hasil Sensus Penduduk 2010|year =2011|accessdate =|isbn =978-979-064-417-5|url =http://sp2010.bps.go.id/files/ebook/kewarganegaraan%20penduduk%20indonesia/index.html|archive-date =2017-07-10|archive-url =https://web.archive.org/web/20170710134114/http://sp2010.bps.go.id/files/ebook/kewarganegaraan%20penduduk%20indonesia/index.html|url-status =dead}}</ref> ഇത് ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ജൻസംഖ്യയുടെ 42 ശതമാനത്തോളം വരും. [[മലേഷ്യ]], [[സിംഗപ്പൂർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ആളുകൾ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. ആസ്റ്റ്രോനേഷ്യൻ<ref>https://www.ethnologue.com/language/jav</ref> ഭാഷാഗോത്രത്തിലെ മലയോ-പോളിനേഷ്യൻ ഭാഷയായ ഇതിന് സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ഭാഷകളായ [[Sundanese language|സുൺഡനീസ്]], [[Madurese language|മഡുരീസ്]] ,[[Balinese language|ബാലിനീസ്]] എന്നിവയുമായി ബന്ധമുണ്ട്. ജാവനീസ് സംസാരിക്കുന്ന മിക്ക ആളുകളും [[Indonesian language|ഇന്തോനേഷ്യനും]] സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. ജാവനീസ് എഴുതുന്നത് പ്രാദേശികമായി ''അക്ഷര ജാവ'' (''Aksara Jawa'' <span lang="jv-java" style="word-wrap: break-word; line-height: 2.1em; font-size: 16px;"><ruby><rb>ꦲꦏ꧀ꦱꦫ</rb><rb>ꦗꦮ</rb><rt>aksara</rt><rt>jawa</rt></ruby></span>) എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ജാവനീസ് ലിപി]] , ലത്തിൻ ലിപി എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാണ്. [[ബ്രഹ്മി ലിപി]], [[പല്ലവ ലിപി]], [[കവി ലിപി]] എന്നിവയിൽനിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ് ജാവനീസ് ലിപി. ==അവലംബം== {{അവലംബങ്ങൾ}} {{Javanese script}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ഭാഷകൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഗ്ലൂട്ടിനേറ്റീവ് ഭാഷകൾ]] o8m6x62vh6v09ppk56qpciihlbyh4eo 0 407576 4620374 4546542 2026-05-19T17:22:55Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620374 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} 1934 മെയ് 27 മുതൽ ജൂൺ 10 വരെ ഇറ്റലിയിലാണ് സീനിയർ പുരുഷ ദേശീയ ടീമുകൾക്കായുള്ള ക്വാഡ്രേനിയൽ അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായ ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ രണ്ടാം പതിപ്പായിരുന്നു '''1934 ഫിഫ ലോകകപ്പ്''' . 1934 ലെ ലോകകപ്പിലായിരുന്നു ടീമുകൾ പങ്കെടുക്കാൻ യോഗ്യത നേടേണ്ട ആദ്യ ടീം . മുപ്പത്തിരണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ മത്സരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു; 16 ടീമുകൾ അവസാന ടൂർണമെന്റിലേക്ക് യോഗ്യത നേടും. 1930 ലെ ടൂർണമെന്റിലേക്കുള്ള ക്ഷണം നാല് യൂറോപ്യൻ ടീമുകൾ മാത്രം സ്വീകരിച്ചതിനാൽ നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാരായ [[ഉറുഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഉറുഗ്വേ]] ടൂർണമെന്റ് ബഹിഷ്കരിച്ചു .  [[ഇറ്റാലിയൻ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഇറ്റലി]] ചെക്കോസ്ലോവാക്യയെ 2-1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി രണ്ടാമത്തെ [[ലോകകപ്പ്‌ ഫുട്ബോൾ|ലോകകപ്പ്]] ചാമ്പ്യന്മാരും ആദ്യത്തെ യൂറോപ്യൻ വിജയികളുമായി. 1934 ലെ ലോകകപ്പ്, ഒരു കായിക മത്സരം പ്രത്യക്ഷമായ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചതിന്റെ ഒരു ഉയർന്ന ഉദാഹരണമായി മാറി. പ്രത്യേകിച്ച്, ഫാസിസത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമായി ഈ ലോകകപ്പ് ഉപയോഗിക്കാൻ ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു.  ചില ചരിത്രകാരന്മാരും സ്പോർട്സ് പത്രപ്രവർത്തകരും ഇറ്റലിയുടെ നേട്ടത്തിനായി മത്സരത്തെ സ്വാധീനിക്കാൻ [[മുസ്സോളിനി]]<nowiki/>യുടെ അഴിമതിയും ഇടപെടലും ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും,  മത്സരത്തിൽ വിജയം അർഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഇറ്റലി എല്ലായ്പ്പോഴും അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു, കൂടാതെ രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ടീമുകളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന വിജയകരമായ ദേശീയ ടീം, 1936 ലെ ജർമ്മനി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റിലും 1938 ലെ ഫ്രാൻസ് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച ലോകകപ്പിലും വിജയിച്ചു . ഇറ്റലിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഫെഡറേൽ 102 പന്തായിരുന്നു 1934 ലെ ലോകകപ്പിനായി നൽകിയ മാച്ച് ബോൾ. == ഹോസ്റ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് == ഫിഫയുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റി എട്ട് തവണ യോഗം ചേർന്ന ഒരു നീണ്ട തീരുമാനമെടുക്കൽ പ്രക്രിയയ്ക്ക് ശേഷം,  1932 ഒക്ടോബർ 9 ന് സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ നടന്ന ഒരു യോഗത്തിൽ ഇറ്റലിയെ ആതിഥേയ രാഷ്ട്രമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.  അംഗങ്ങളുടെ ബാലറ്റ് ഇല്ലാതെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയാണ് തീരുമാനം എടുത്തത്. സ്വീഡനിൽ നിന്നുള്ള ഒന്നിന് മുൻഗണന നൽകിയാണ് ഇറ്റാലിയൻ ബിഡ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്;  ഇറ്റാലിയൻ സർക്കാർ ടൂർണമെന്റിനായി 3.5 ദശലക്ഷം ലിയർ  ബജറ്റ് അനുവദിച്ചു. == യോഗ്യതയും പങ്കാളികളും == ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുക്കാൻ 36 രാജ്യങ്ങൾ അപേക്ഷിച്ചു, അതിനാൽ യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങളിൽ ഫീൽഡ് 16 ആയി ചുരുക്കേണ്ടി വന്നു.  എന്നിരുന്നാലും, നിരവധി ശ്രദ്ധേയമായ ഹാജരില്ലായിരുന്നു. 1930-ൽ ഉറുഗ്വേ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച മുൻ ലോകകപ്പിനായി നിരവധി യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലേക്ക് പോകാൻ വിസമ്മതിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് , നിലവിലെ ലോകകപ്പ് ജേതാക്കളായ ഉറുഗ്വേ പങ്കെടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു.  തൽഫലമായി, 1934-ലെ ലോകകപ്പിൽ മാത്രമാണ് നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാർ പങ്കെടുക്കാതിരുന്നത്.  ഫിഫയിൽ നിന്ന് സ്വയം പുറത്താക്കപ്പെട്ട ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, ഇംഗ്ലണ്ടിനും സ്കോട്ട്ലൻഡിനും യോഗ്യതയില്ലാതെ നേരിട്ട് ടൂർണമെന്റിലേക്ക് പ്രവേശനം വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടും, ബ്രിട്ടീഷ് ഹോം നേഷൻസും പങ്കെടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചു.  ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ കമ്മിറ്റി അംഗം ചാൾസ് സട്ട്ക്ലിഫ് ടൂർണമെന്റിനെ "ഒരു തമാശ" എന്ന് വിളിക്കുകയും "ഇംഗ്ലണ്ട്, സ്കോട്ട്ലൻഡ്, വെയിൽസ്, അയർലൻഡ് എന്നീ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകൾക്ക് അവരുടെ സ്വന്തം അന്താരാഷ്ട്ര ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ ധാരാളം കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുണ്ട്, ഇത് റോമിൽ നടക്കുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ മികച്ച ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു" എന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ആതിഥേയരുടെ പങ്ക് ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഇറ്റലി ഇപ്പോഴും യോഗ്യത നേടേണ്ടതുണ്ട്, ആതിഥേയർക്ക് അങ്ങനെ ചെയ്യേണ്ട ഒരേയൊരു സമയം.  ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചത്. ചിലിയും പെറുവും പിന്മാറിയതിന്റെ അർത്ഥം അർജന്റീനയും ബ്രസീലും ഒരു മത്സരം പോലും കളിക്കാതെ യോഗ്യത നേടി എന്നാണ് . പതിനാറ് സ്ഥാനങ്ങളിൽ പന്ത്രണ്ട് സ്ഥാനങ്ങൾ യൂറോപ്പിനും, മൂന്നെണ്ണം അമേരിക്കകൾക്കും, ഒന്ന് ആഫ്രിക്കയിലേക്കോ ഏഷ്യയിലേക്കോ (തുർക്കി ഉൾപ്പെടെ) അനുവദിച്ചു. 32 പ്രവേശനക്കാരിൽ 10 പേരും, യോഗ്യത നേടിയ 16 ടീമുകളിൽ നാലും ([[ബ്രസീൽ]], [[അർജന്റീന]], യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, ലോകകപ്പ് ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിന് യോഗ്യത നേടിയ ആദ്യ ആഫ്രിക്കൻ ടീം ഈജിപ്ത്) മാത്രമാണ് യൂറോപ്പിന് പുറത്തുനിന്നുള്ളവരായിരുന്നു. ടൂർണമെന്റ് ആരംഭിക്കുന്നതിന് മൂന്ന് ദിവസം മുമ്പ് റോമിൽ നടന്ന ഒരു ഏക മത്സരത്തിൽ അമേരിക്കയും മെക്സിക്കോയും തമ്മിൽ ഫൈനലിലെ അവസാന സ്ഥാനം മത്സരിച്ചു , അതിൽ അമേരിക്ക വിജയിച്ചു. === യോഗ്യത നേടിയ ടീമുകളുടെ പട്ടിക === താഴെപ്പറയുന്ന 16 ടീമുകൾ ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിന് യോഗ്യത നേടി. {| class="wikitable" |'''ഏഷ്യ (0)''' * ആരും യോഗ്യത നേടിയിട്ടില്ല '''ആഫ്രിക്ക (1)''' * ഈജിപ്ത് (അരങ്ങേറ്റം) |'''വടക്കേ അമേരിക്ക, മധ്യ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ (1)''' * അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ '''ദക്ഷിണ അമേരിക്ക (2)''' * അർജന്റീന * ബ്രസീൽ |'''യൂറോപ്പ് (12)''' * ഓസ്ട്രിയ (അരങ്ങേറ്റം) * ബെൽജിയം * ചെക്കോസ്ലോവാക്യ (അരങ്ങേറ്റം) * ഫ്രാൻസ് * ജർമ്മനി (അരങ്ങേറ്റം) * ഹംഗറി (അരങ്ങേറ്റം) * ഇറ്റലി (ആതിഥേയർ, അരങ്ങേറ്റം) * നെതർലാൻഡ്‌സ് (അരങ്ങേറ്റം) * റൊമാനിയ * സ്പെയിൻ (അരങ്ങേറ്റം) * സ്വീഡൻ (അരങ്ങേറ്റം) *  സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് (അരങ്ങേറ്റം) |} ഇതിൽ 10 ടീമുകൾ ആദ്യമായി ലോകകപ്പിൽ പങ്കെടുത്തു.  ഇതിൽ 12 യൂറോപ്യൻ ടീമുകളിൽ 9 എണ്ണം (ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, സ്പെയിൻ, നെതർലാൻഡ്‌സ്, ഹംഗറി, ചെക്കോസ്ലോവാക്യ, സ്വീഡൻ, ഓസ്ട്രിയ, സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ്) ഈജിപ്തും ഉൾപ്പെടുന്നു.  ഫൈനലിൽ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി പങ്കെടുത്ത ടീമായിരുന്നു ഈജിപ്ത്, 1990 ൽ ഇറ്റലിയിൽ അടുത്ത തവണ മത്സരം നടക്കുന്നതുവരെ അവർക്ക് വീണ്ടും യോഗ്യത നേടാനായില്ല . == വേദികൾ == മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യാത്രാ ആരാധകരുടെ എണ്ണം മുൻകാല ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകളേക്കാൾ കൂടുതലായിരുന്നു, അതിൽ നെതർലൻഡ്‌സിൽ നിന്ന് 7,000 പേരും ഓസ്ട്രിയ, സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് 10,000 പേർ വീതവും ഉൾപ്പെടുന്നു. {| class="wikitable" !മിലാൻ !ബൊളോണ |- |സ്റ്റേഡിയോ സാൻ സിറോ |സ്റ്റേഡിയോ ലിറ്റോറിയേൽ |- |ശേഷി: '''55,000''' |ശേഷി: '''50,100''' |- !റോം !ഫ്ലോറൻസ് |- |PNF സ്റ്റേഡിയം |സ്റ്റേഡിയോ ജിയോവന്നി ബെർട്ട |- |ശേഷി: '''47,300''' |ശേഷി: '''47,290''' |- !ടൂറിൻ !ട്രൈസ്റ്റെ |- |ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി സ്റ്റേഡിയം |സ്റ്റേഡിയോ ലിറ്റോറിയോ |- |ശേഷി: '''28,140''' |ശേഷി: '''8,000''' |} == ഫോർമാറ്റ് == ആദ്യ ലോകകപ്പിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടം ഒഴിവാക്കി നേരിട്ടുള്ള നോക്കൗട്ട് ടൂർണമെന്റിലേക്ക് മാറ്റി. തൊണ്ണൂറ് മിനിറ്റിനുശേഷം ഒരു മത്സരം സമനിലയിലായാൽ, മുപ്പത് മിനിറ്റ് അധിക സമയം നൽകുമായിരുന്നു. അധിക സമയത്തിനുശേഷവും സ്കോർ സമനിലയിലായാൽ, അടുത്ത ദിവസം മത്സരം വീണ്ടും നടത്തി. അർജന്റീന, ബ്രസീൽ, ജർമ്മനി, ഇറ്റലി, നെതർലാൻഡ്‌സ്, ഓസ്ട്രിയ, ചെക്കോസ്ലോവാക്യ, ഹംഗറി എന്നീ എട്ട് സീഡുകളുള്ള ടീമുകളെ ആദ്യ റൗണ്ടിൽ മാറ്റി നിർത്തി. == സംഗ്രഹം == ആദ്യ റൗണ്ടിലെ എട്ട് മത്സരങ്ങളും ഒരേ സമയം ആരംഭിച്ചു.  ആതിഥേയരും പ്രിയങ്കരരുമായ ഇറ്റലി യുഎസ്എയെ 7–1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി മനോഹരമായി വിജയിച്ചു; "ചിക്കാഗോയുടെ ജൂലിയസ് ഹ്ജുലിയന്റെ മികച്ച ഗോൾ-പ്രകടനം മാത്രമാണ് സ്കോർ ഇത്രയും താഴ്ന്ന നിലയിൽ നിലനിർത്തിയതെന്ന്" ''ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്'' ലേഖകൻ എഴുതി . ആഭ്യന്തര തർക്കങ്ങൾ കാരണം, 1930-ൽ ഫൈനലിലെത്തിയ അർജന്റീനയുടെ ടീമിൽ നിന്ന് ഒരാൾ പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഒടുവിൽ, ''ലാ ആൽബിസെലെസ്റ്റെ'' ഒരു അമേച്വർ സ്ക്വാഡിനൊപ്പം പങ്കെടുക്കും.  ബൊളോണയിൽ സ്വീഡനെതിരെ, അർജന്റീന രണ്ടുതവണ മുന്നിലെത്തി, എന്നാൽ സ്വെൻ ജോനാസ്സന്റെ രണ്ട് ഗോളുകളും നട്ട് ക്രൂണിന്റെ ഒരു വിജയ ഗോളും സ്വീഡന് 3-2 വിജയം നൽകി.  സഹ ദക്ഷിണ അമേരിക്കക്കാരായ ബ്രസീലും നേരത്തെ പുറത്തായി. സ്പെയിൻ അവരെ 3-1 എന്ന നിലയിൽ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി, അവസാന സ്കോർ. ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായാണ് അവസാന എട്ട് ടീമുകളിൽ പൂർണ്ണമായും യൂറോപ്യൻ ടീമുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നത് - ഓസ്ട്രിയ , ചെക്കോസ്ലോവാക്യ , ജർമ്മനി , ഹംഗറി , ഇറ്റലി , സ്പെയിൻ , സ്വീഡൻ , സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് . ഇറ്റലിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്ത നാല് യൂറോപ്യൻ ഇതര ടീമുകളും ഒരു മത്സരത്തിന് ശേഷം പുറത്തായി. ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ, ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ റീപ്ലേ മത്സരം നടന്നു, അധിക സമയത്തിന് ശേഷം ഇറ്റലിയും സ്‌പെയിനും 1–1 എന്ന നിലയിൽ സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞപ്പോൾ. മത്സരം വളരെ ആക്രമണാത്മകമായിരുന്നു, ഇരു ടീമുകളിലെയും നിരവധി കളിക്കാർക്ക് പരിക്കേറ്റു: ആദ്യ മത്സരത്തിൽ സ്പാനിഷ് ഗോൾകീപ്പർ റിക്കാർഡോ സമോറയ്ക്ക് പരിക്കേറ്റതിനാൽ റീപ്ലേയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, മറുവശത്ത് സ്പാനിഷുകാരുടെ പരുക്കൻ കളി ഇറ്റാലിയൻ മാരിയോ പിസിയോളോയുടെ കാൽ ഒടിച്ചു , അദ്ദേഹം വീണ്ടും ദേശീയ ടീമിൽ കളിക്കില്ല.  ഇറ്റലി റീപ്ലേ 1–0 ന് വിജയിച്ചു; അവരുടെ കളി വളരെ ശാരീരികമായതിനാൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്ന് സ്പാനിഷുകാർക്കെങ്കിലും പരിക്കുകളോടെ കളം വിടേണ്ടിവന്നു.  തുടർന്ന് ഇറ്റലി സെമിഫൈനലിൽ ഓസ്ട്രിയയെ അതേ സ്കോറിൽ പരാജയപ്പെടുത്തി. അതേസമയം, ജർമ്മനിയെ 3–1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി ചെക്കോസ്ലോവാക്യ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചു. നാഷണൽ ഫാസിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സ്റ്റേഡിയമായിരുന്നു ഫൈനലിന് വേദിയായത്. 80 മിനിറ്റ് കളി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ചെക്കോസ്ലോവാൿസ് 1–0ന് മുന്നിലായിരുന്നു. അവസാന വിസിൽ മുഴങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് ഇറ്റാലിയൻ ടീം ഗോൾ നേടുകയും അധിക സമയത്ത് മറ്റൊരു ഗോൾ കൂടി നേടുകയും ചെയ്തു. ലോകകപ്പ് ജേതാക്കളായി അവർ കിരീടം നേടി. വർഷങ്ങളായി, ടൂർണമെന്റ് കൈക്കൂലിയും അഴിമതിയും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരുന്നുവെന്നും, ഫാസിസത്തിനായുള്ള പ്രചാരണ ഉപകരണമായി ടൂർണമെന്റിനെ ഉപയോഗിച്ച ഇറ്റാലിയൻ സ്വേച്ഛാധിപതി ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനിയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ആയിരിക്കാമെന്നും നിരവധി സ്രോതസ്സുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട് . ഈ ആരോപണങ്ങൾ പ്രകാരം, ഇറ്റാലിയൻ ദേശീയ ടീം കളിക്കുന്ന മത്സരങ്ങൾക്കായി മുസ്സോളിനി വ്യക്തിപരമായി റഫറിമാരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു, അതേസമയം ഇറ്റാലിയൻ സർക്കാർ ഫിഫയുടെ പരിപാടികളുടെ ഓർഗനൈസേഷനിൽ ഇടപെട്ടു, ഫാസിസത്തെ കൂടുതൽ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി മത്സരങ്ങളുടെ ലോജിസ്റ്റിക്സ് പുനഃക്രമീകരിച്ചു.  എന്നിരുന്നാലും, ഇറ്റലി 1936-ൽ ഫ്രാൻസിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിന്റെ അടുത്ത പതിപ്പും ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റും നേടി . == ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റ് == === ബ്രാക്കറ്റ് === {| class="wikitable" | | colspan="2" |പതിനാറാം റൗണ്ട് | colspan="2" | | colspan="2" |ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽസ് | colspan="2" | | colspan="2" |സെമി ഫൈനൽസ് | colspan="2" | | colspan="2" |ഫൈനൽ |- | | | | | | | | | | | | | | | |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – റോം | rowspan="4" | | rowspan="7" | | colspan="2" rowspan="3" | | rowspan="7" | | rowspan="13" | | colspan="2" rowspan="9" | | rowspan="13" | | rowspan="25" | |- | |- | | rowspan="2" | '''ഇറ്റലി''' | rowspan="2" |'''7''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 31, ജൂൺ 1 – ഫ്ലോറൻസ് |- | | rowspan="2" |അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | rowspan="2" |1 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ഇറ്റലി''' (പ്രതിനിധി) | rowspan="2" |'''1 (1)''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – ജെനോവ |- | | rowspan="12" | | rowspan="2" |സ്പെയിൻ | rowspan="2" |1 (0) | rowspan="12" | |- | | rowspan="2" | '''സ്പെയിൻ''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="6" | | colspan="2" rowspan="2" |3 ജൂൺ – മിലാൻ |- | | rowspan="2" |ബ്രസീൽ | rowspan="2" |1 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ഇറ്റലി''' | rowspan="2" |'''1''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – ടൂറിൻ |- | | rowspan="24" | | rowspan="2" |ഓസ്ട്രിയ | rowspan="2" |0 | rowspan="24" | |- | | rowspan="2" | '''ഓസ്ട്രിയ''' (എഇടി) | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 31 – ബൊളോണ | colspan="2" rowspan="18" | |- | | rowspan="2" |ഫ്രാൻസ് | rowspan="2" |2 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ഓസ്ട്രിയ''' | rowspan="2" |'''2''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – നേപ്പിൾസ് |- | | rowspan="12" | | rowspan="2" |ഹംഗറി | rowspan="2" |1 | rowspan="12" | |- | | rowspan="2" | '''ഹംഗറി''' | rowspan="2" |'''4''' |- | | colspan="2" rowspan="6" | | colspan="2" rowspan="2" |ജൂൺ 10 – റോം |- | | rowspan="2" |ഈജിപ്ത് | rowspan="2" |2 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ഇറ്റലി''' (എഇടി) | rowspan="2" |'''2''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – ട്രൈസ്റ്റെ |- | | rowspan="23" | | rowspan="2" |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ | rowspan="2" |1 |- | | rowspan="2" | '''ചെക്കോസ്ലോവാക്യ''' | rowspan="2" |'''2''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 31 – ടൂറിൻ | colspan="2" rowspan="10" | |- | | rowspan="2" |റൊമാനിയ | rowspan="2" |1 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ചെക്കോസ്ലോവാക്യ''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – മിലാൻ |- | | rowspan="12" | | rowspan="2" | സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് | rowspan="2" |2 | rowspan="12" | |- | | rowspan="2" | ''' സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="6" | | colspan="2" rowspan="2" |ജൂൺ 3 – റോം |- | | rowspan="2" |നെതർലാൻഡ്സ് | rowspan="2" |2 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ചെക്കോസ്ലോവാക്യ''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – ഫ്ലോറൻസ് |- | | rowspan="11" | | rowspan="2" |ജർമ്മനി | rowspan="2" |1 | rowspan="11" | | colspan="2" rowspan="2" |മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള പ്ലേ ഓഫ് |- | | rowspan="2" | '''ജർമ്മനി''' | rowspan="2" |'''5''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 31 – മിലാൻ | colspan="2" rowspan="18" | | colspan="2" rowspan="2" |ജൂൺ 7 – നേപ്പിൾസ് |- | | rowspan="2" |ബെൽജിയം | rowspan="2" |2 | rowspan="6" | |- | | rowspan="2" | '''ജർമ്മനി''' | rowspan="2" |'''2''' | rowspan="2" | '''ജർമ്മനി''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="2" |മെയ് 27 – ബൊളോണ |- | | rowspan="5" | | rowspan="2" |സ്വീഡൻ | rowspan="2" |1 | rowspan="5" | | rowspan="2" |ഓസ്ട്രിയ | rowspan="2" |2 |- | | rowspan="2" | '''സ്വീഡൻ''' | rowspan="2" |'''3''' |- | | colspan="2" rowspan="6" | | colspan="2" rowspan="10" | |- | | rowspan="2" |അർജന്റീന | rowspan="2" |2 | rowspan="2" | |- | |} === പതിനാറാം റൗണ്ട് === {| class="wikitable" !സ്പെയിൻ !3–1 !ബ്രസീൽ |- |ഇരരാഗോറി 18' ( പേന. ) , 25' ലങ്കാര 29' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ലിയോണിഡാസ് 55' |} സ്റ്റേഡിയോ ലൂയിജി ഫെരാരിസ് , ജെനോവ ഹാജർ: 21,000 റഫറി: ആൽഫ്രഡ് ബിർലെം ( ജർമ്മനി ) ---- {| class="wikitable" !ഹംഗറി !4–2 !ഈജിപ്ത് |- |ടെലിക്കി 11' ടോൾഡി 31' , 61' വിൻസെ 53' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ഫൗസി 35' , 39' |} സ്റ്റേഡിയോ ജോർജിയോ അസ്കറെല്ലി , നേപ്പിൾസ് ഹാജർ: 9,000 റഫറി: റിനാൾഡോ ബർലാസിന ( ഇറ്റലി ) ---- {| class="wikitable" !സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് !3–2 !നെതർലാൻഡ്സ് |- |കീൽഹോൾസ് 7' , 43' അബെഗ്ലെൻ 66' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |സ്മിറ്റ് 29' വെന്റെ 69' |} സ്റ്റേഡിയോ സാൻ സിറോ , മിലാൻ ഹാജർ: 33,000 റഫറി: ഇവാൻ എക്ലിൻഡ് ( സ്വീഡൻ ) ---- {| class="wikitable" !ഇറ്റലി !7–1 !അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |- |Schiavio 18' , 29' , 64' Orsi 20' , 69' Ferrari 63' Meazza 90' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ഡൊണെല്ലി 57' |} സ്റ്റേഡിയോ നാസിയോണൽ പിഎൻഎഫ് , റോം ഹാജർ: 25,000 റഫറി: റെനെ മെർസെറ്റ് ( സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് ) ---- {| class="wikitable" !ചെക്കോസ്ലോവാക്യ !2–1 !റൊമാനിയ |- |പുച് 50' നെജെഡ്‌ലി 67' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ഡോബേ 11' |} സ്റ്റേഡിയോ ലിറ്റോറിയോ , ട്രീസ്റ്റെ ഹാജർ: 9,000 റഫറി: ജോൺ ലാംഗനസ് ( ബെൽജിയം ) ---- {| class="wikitable" !സ്വീഡൻ !3–2 !അർജന്റീന |- |ജോനാസൺ 9' , 67' ക്രൂൺ 79' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ബെലിസ് 4' ഗലാറ്റിയോ 48' |} സ്റ്റേഡിയോ ലിറ്റോറിയേൽ , ബൊളോണ ഹാജർ: 14,000 റഫറി: യൂജെൻ ബ്രൗൺ ( ഓസ്ട്രിയ ) ---- {| class="wikitable" !ഓസ്ട്രിയ !3–2 ( എഇടി ) !ഫ്രാൻസ് |- |സിൻഡെലാർ 44' ഷാൾ 93' ബികാൻ 109' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |നിക്കോളാസ് 18' വെരിസ്റ്റ് 116' ( പേന. ) |} സ്റ്റേഡിയോ ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി , ടൂറിൻ ഹാജർ: 16,000 റഫറി: ജോഹന്നാസ് വാൻ മൂർസൽ ( നെതർലൻഡ്‌സ് ) ---- {| class="wikitable" !ജർമ്മനി !5–2 !ബെൽജിയം |- |കോബിയർസ്കി 25' സിഫ്ലിംഗ് 49' കോനെൻ 66' , 70' , 87' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |വൂർഹൂഫ് 29' , 43' |} സ്റ്റേഡിയോ ജിയോവാനി ബെർട്ട , ഫ്ലോറൻസ് ഹാജർ: 8,000 റഫറി: ഫ്രാൻസെസ്കോ മാറ്റിയ ( ഇറ്റലി ) === ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽസ് === {| class="wikitable" !ഓസ്ട്രിയ !2–1 !ഹംഗറി |- |ഹോർവാത്ത് 8' സിഷെക് 51' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |സരോസി 60' ( പേന. ) |} സ്റ്റേഡിയോ ലിറ്റോറിയേൽ , ബൊളോണ ഹാജർ: 23,000 റഫറി: ഫ്രാൻസെസ്കോ മാറ്റിയ ( ഇറ്റലി ) ---- {| class="wikitable" !ഇറ്റലി !1–1 ( എഇടി ) !സ്പെയിൻ |- |ഫെരാരി 44' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |റെഗ്വേറോ 30' |} സ്റ്റേഡിയോ ജിയോവാനി ബെർട്ട , ഫ്ലോറൻസ് ഹാജർ: 35,000 റഫറി: ലൂയിസ് ബാർട്ട് ( ബെൽജിയം ) ---- {| class="wikitable" !ജർമ്മനി !2–1 !സ്വീഡൻ |- |ഹോഹ്മാൻ 60' , 63' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ഡങ്കർ 82' |} സ്റ്റേഡിയോ സാൻ സിറോ , മിലാൻ ഹാജർ: 3,000 റഫറി: റിനാൾഡോ ബർലാസിന ( ഇറ്റലി ) ---- {| class="wikitable" !ചെക്കോസ്ലോവാക്യ !3–2 ! സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് |- |സ്വോബോഡ 24' സോബോട്ക 49' നെജഡ്ലി 82' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |കീൽഹോൾസ് 18' ജാഗി 78' |} സ്റ്റേഡിയോ ബെനിറ്റോ മുസ്സോളിനി , ടൂറിൻ ഹാജർ: 12,000 റഫറി: അലോയിസ് ബെരാനെക് ( ഓസ്ട്രിയ ) ==== റീപ്ലേ ==== {| class="wikitable" !ഇറ്റലി !1–0 !സ്പെയിൻ |- |മീസ്സ 11' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക | |} സ്റ്റേഡിയോ ജിയോവാനി ബെർട്ട , ഫ്ലോറൻസ് ഹാജർ: 43,000 റഫറി: റെനെ മെർസെറ്റ് ( സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് ) === സെമി ഫൈനൽസ് === {| class="wikitable" !ഇറ്റലി !1–0 !ഓസ്ട്രിയ |- |ഗുവൈറ്റ 19' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക | |} സ്റ്റേഡിയോ സാൻ സിറോ , മിലാൻ ഹാജർ: 35,000 റഫറി: ഇവാൻ എക്ലിൻഡ് ( സ്വീഡൻ ) ---- {| class="wikitable" !ചെക്കോസ്ലോവാക്യ !3–1 !ജർമ്മനി |- |നെജെഡ്‌ലി 21' , 69' , 80' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |നോക്ക് 62' |} സ്റ്റേഡിയോ നാസിയോണൽ പിഎൻഎഫ് , റോം ഹാജർ: 15,000 റഫറി: റിനാൾഡോ ബർലാസിന ( ഇറ്റലി ) === മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള പ്ലേ ഓഫ് === {| class="wikitable" !ജർമ്മനി !3–2 !ഓസ്ട്രിയ |- |ലെഹ്നർ 1' , 42' കോണൻ 27' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |ഹോർവാത്ത് 28' സെസ്റ്റ 54' |} സ്റ്റേഡിയോ ജോർജിയോ അസ്കറെല്ലി , നേപ്പിൾസ് ഹാജർ: 7,000 റഫറി: ആൽബിനോ കരാരോ ( ഇറ്റലി ) === ഫൈനൽ === {| class="wikitable" !ഇറ്റലി !2–1 ( എഇടി ) !ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |- |ഓർസി 81' ഷിയാവിയോ 95' |റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുക |പുച് 71' |} സ്റ്റേഡിയോ നാസിയോണൽ പിഎൻഎഫ് , റോം ഹാജർ: 55,000 റഫറി: ഇവാൻ എക്ലിൻഡ് ( സ്വീഡൻ ) == ഗോൾ സ്‌കോറർമാർ == അഞ്ച് ഗോളുകൾ നേടിയ ഓൾഡ്രിച് നെജെഡ്‌ലി ആയിരുന്നു ടൂർണമെന്റിലെ ടോപ് സ്കോറർ. ആകെ 70 ഗോളുകൾ 45 കളിക്കാർ നേടി, അവയൊന്നും സ്വന്തം ഗോളായി കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല. ; 5 ഗോളുകൾ * ഓൾഡ്രീച്ച് നെജെഡ്ലി ; 4 ഗോളുകൾ * എഡ്മണ്ട് കോണൻ * ആഞ്ചലോ ഷിയാവിയോ ; 3 ഗോളുകൾ * റൈമുണ്ടോ ഒർസി * ലിയോപോൾഡ് കീൽഹോൾസ് ; 2 ഗോളുകൾ * ജോഹാൻ ഹോർവാത്ത് * ബെർണാഡ് വൂർഹൂഫ് * അന്റോണിൻ പുച് * അബ്ദുൾറഹ്മാൻ ഫൗസി * കാൾ ഹോഹ്മാൻ * ഏണസ്റ്റ് ലെഹ്നർ * ഗേസ ടോൾഡി * ജിയോവന്നി ഫെരാരി * ഗ്യൂസെപ്പെ മിയാസ * ജോസ് ഇററഗോറി * സ്വെൻ ജോനാസൺ ; 1 ഗോൾ * ഏണസ്റ്റോ ബെലിസ് * ആൽബെർട്ടോ ഗലാറ്റിയോ * ജോസഫ് ബിക്കൻ * ആന്റൺ ഷാൾ * കാൾ സെസ്റ്റ * മത്തിയാസ് സിൻഡെലാർ * കാൾ സിഷെക് * ലിയോണിഡാസ് * ജിരി സൊബോട്ക * ഫ്രാന്റിഷെക് സ്വബോഡ * ജീൻ നിക്കോളാസ് * ജോർജസ് വെറിയസ്റ്റ് * സ്റ്റാനിസ്ലോസ് കോബിയേർസ്കി * റുഡോൾഫ് നോക്ക് * ഓട്ടോ സിഫ്ലിംഗ് * ഗ്യോർജി സരോസി * പാൽ ടെലികി * ജെനോ വിൻസെ * എൻറിക് ഗ്വൈറ്റ * കിക്ക് സ്മിറ്റ് * ലീൻ വെന്റെ * സ്റ്റെഫാൻ ഡോബേ * ഇസിഡ്രോ ലങ്കാര * ലൂയിസ് റെഗ്യൂറോ * ഗോസ്റ്റ ഡങ്കർ * നട്ട് ക്രൂൺ * ആൻഡ്രേ അബെഗ്ലെൻ * വില്ലി ജാഗി * ആൽഡോ ഡൊണെല്ലി == ഫിഫ മുൻകാല റാങ്കിംഗ് == 1986-ൽ, ഫിഫ 1986 വരെയുള്ള എല്ലാ ലോകകപ്പിലെയും എല്ലാ ടീമുകളെയും റാങ്ക് ചെയ്യുന്ന ഒരു റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, മത്സരത്തിലെ പുരോഗതി, മൊത്തത്തിലുള്ള ഫലങ്ങൾ, എതിരാളികളുടെ ഗുണനിലവാരം (റീപ്ലേ ഫലങ്ങൾ കണക്കാക്കാതെ) എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി.  1934-ലെ ടൂർണമെന്റിന്റെ റാങ്കിംഗ് ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: {| class="wikitable" !<abbr>ര</abbr> !ടീം !<abbr>പ</abbr> !<abbr>വ</abbr> !<abbr>ക</abbr> !<abbr>ത</abbr> !<abbr>ജിഎഫ്</abbr> !<abbr>ജിഎ</abbr> !<abbr>ജിഡി</abbr> !<abbr>പോയിന്റ്സ്.</abbr> |- |1 |ഇറ്റലി |5 |4 |1 |0 |12 |3 | +9 |9 |- |2 |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |4 |3 |0 |1 |9 |6. | +3 |6. |- |3 |ജർമ്മനി |4 |3 |0 |1 |11. 11. |8 | +3 |6. |- |4 |ഓസ്ട്രിയ |4 |2 |0 |2 |7 |7 |0 |4 |- | colspan="11" |'''ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ പുറത്തായി''' |- |5 |സ്പെയിൻ |3 |1 |1 |1 |4 |3 | +1 |3 |- |6. |ഹംഗറി |2 |1 |0 |1 |5 |4 | +1 |2 |- |7 | സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് |2 |1 |0 |1 |5 |5 |0 |2 |- |8 |സ്വീഡൻ |2 |1 |0 |1 |4 |4 |0 |2 |- | colspan="11" |'''പതിനാറാം റൗണ്ടിൽ പുറത്തായി.''' |- | rowspan="3" |9 |അർജന്റീന |1 |0 |0 |1 |2 |3 |−1 (−1) |0 |- |ഫ്രാൻസ് |1 |0 |0 |1 |2 |3 |−1 (−1) |0 |- |നെതർലാൻഡ്സ് |1 |0 |0 |1 |2 |3 |−1 (−1) |0 |- |12 |റൊമാനിയ |1 |0 |0 |1 |1 |2 |−1 (−1) |0 |- |13 |ഈജിപ്ത് |1 |0 |0 |1 |2 |4 |−2 (2) |0 |- |14 |ബ്രസീൽ |1 |0 |0 |1 |1 |3 |−2 (2) |0 |- |15 |ബെൽജിയം |1 |0 |0 |1 |2 |5 |−3 (3) |0 |- |16 ഡൗൺലോഡ് |അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |1 |0 |0 |1 |1 |7 |−6 (6) -6 (6) |0 |} [[വർഗ്ഗം:ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകൾ]] mv0z0lura2vj9oy0lcopazk4663xtmq 0 411817 4620476 4588299 2026-05-20T04:12:42Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620476 wikitext text/x-wiki {{Infobox comedian | name = ജോൺ ഒലിവർ | image = John Oliver November 2016.jpg | imagesize = | caption = ഒലിവർ നവംബർ 2016 ൽ | pseudonym = | birth_name = ജോൺ വില്യം ഒലിവർ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1977|04|23}} | birth_place = എർഡിങ്ടൺ, ബിർമിംങം, [[യു.കെ.]] | alma_mater = ക്രൈസ്റ്റ്സ് കോളേജ്, കേംബ്രിഡ്ജ് | nationality = ബ്രിട്ടീഷ് | medium = {{flatlist| * സ്റ്റാൻഡ്-അപ്പ്‌ * ടെലിവിഷൻ * ഫിലിം * പുസ്‌തകങ്ങൾ }} | active = 1998–മുതൽ | genre = {{flatlist| * [[Political satire|Political]]/[[news satire]] * [[observational comedy]] * [[ribaldry|blue comedy]] * [[sarcasm]] * [[cringe comedy]] * [[self-deprecation]] }} | subject = {{flatlist| * [[Politics of the United States|American politics]] * [[Politics of the United Kingdom|British politics]] * [[Culture of England|English culture]] * [[Pundit (expert)|political punditry]] * [[popular culture]] * [[News|current events]] * [[Media (communication)|media]] * [[civil rights]] * [[religion]] * [[sport]]s }} | spouse = {{marriage|Kate Norley|October 2011}} | children = 1<ref>{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/john-oliver-baby-news-last-839887|title=John Oliver Baby News: 'Last Week Tonight' Host, Wife Welcome Son|first=Hilary |last= Lewis| date=12 November 2015 |work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=15 November 2015}}</ref> | signature = | website = {{URL|{{#property:P856}}}} | footnotes = }} '''ജോൺ വില്യം ഒലിവർ''' (ജനനം ഏപ്രിൽ 23, 1977)<ref name=biography.com>{{cite web| url = http://www.biography.com/people/john-oliver-21284225 | title= John Oliver Biography: Political Scientist, Radio Personality, Actor, Comedian, Writer, Television Personality (1977–)| publisher=Biography.com ([[FYI (U.S. TV network)|FYI]] / [[A&E Networks]]) | access-date= 12 November 2015 | archivedate= 7 November 2015| archiveurl = https://web.archive.org/web/20151107171718/http://www.biography.com/people/john-oliver-21284225 |url-status=live}}</ref> ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് കൊമേഡിയനും, എഴുത്തുകാരനും, നിർമ്മാതാവും, നടനും, ടെലിവിഷൻ അവതാരകനുമാണ്. സ്റ്റാൻഡ്-അപ്പ് കോമഡിയിലൂടെയാണ് ഒലിവർ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്. ദ ഡെയ്ലി ഷോ വിത്ത് ജോൺ സ്റ്റുവർട്ട് എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ നേടി. 2006 മുതൽ 2013 വരെ ഈ പരിപാടിയിൽ ഒരു മുതിർന്ന ബ്രിട്ടീഷ് പത്രപ്രവർത്തകനായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഈ പരിപാടിയുടെ എഴുത്തുകാരനെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം മൂന്ന് പ്രൈം ടൈം [[എമ്മി അവാർഡ്|എമ്മി അവാർഡുകൾ]] നേടി. 2013 ൽ എട്ട്‌ ആഴ്ച്ചക്കാലം അദ്ദേഹം ഈ പരിപാടിയുടെ അവതാരകനായും പ്രവർത്തിച്ചു. ദ ബ്യൂഗിൾ, ജോൺ ഒലിവേർസ് ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റാൻഡ്-അപ്പ് ഷോ തുടങ്ങിയ പരിപാടികളും അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. കമ്മ്യൂണിറ്റി എന്ന എൻബിസി ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയിൽ ഒലിവർ അഭിനയിച്ചു.   2014 മുതൽ, അദ്ദേഹം [[ലാസ്റ്റ് വീക്ക് ടുനൈറ്റ് വിത്ത് ജോൺ ഒലിവർ]] എന്ന [[എച്ച് ബി ഒ|എച്ച്ബിഒ]] പരമ്പരയുടെ അവതാരകനായി പ്രവർത്തിച്ചു വരുന്നു. ഈ പരമ്പരയിലെ സംഭാവനകൾക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് നിരൂപകപ്രശംസയും ജനകീയ അംഗീകാരവും ലഭിച്ചു. യു.എസ് സംസ്കാരം, നിയമനിർമ്മാണം, നയരൂപീകരണം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം "ജോൺ ഒലിവർ ഇഫക്ട്" എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.<ref>{{cite news| last1= Luckerson| first1= Victor|title=How the 'John Oliver Effect' Is Having a Real-Life Impact| url=http://time.com/3674807/john-oliver-net-neutrality-civil-forfeiture-miss-america/|website=TIME|access-date=28 August 2015|date=20 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|first=Jon|last=Dekel|title=The John Oliver effect: How the Daily Show alum became the most trusted man in America|url=http://news.nationalpost.com/arts/television/the-john-oliver-effect-how-the-daily-show-alum-became-the-most-trusted-man-in-america|website=National Post|access-date=27 August 2015|date=18 February 2015}}</ref> ലാസ്റ്റ് വീക്ക് ടുനൈറ്റിലെ പ്രകടനത്തിനു അദ്ദേഹത്തിന് ആറ് എമ്മി അവാർഡുകളും ഒരു പീബൊഡി അവാർഡും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2015 ൽ [[ടൈം വാരിക|ടൈം മാസികയുടെ]] "100 ഏറ്റവും സ്വാധീനശക്തിയുള്ള ആളുകളുടെ" പട്ടികയിൽ ഒലിവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയങ്ങൾ വിവേകത്തോടെ, ഭയമോ ക്ഷമാപണമോ ഇല്ലാതെ ഹാസ്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ അവതരിപ്പിക്കുക വഴി, മാറ്റത്തിന്റെ ഒരു ഹേതു നിലയിലാണ് ടൈം മാസിക ജോൺ ഒലിവറിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. <ref>{{Cite web|url=http://time.com/collection-post/3822865/john-oliver-2015-time-100/|title=Elizabeth Biernan - John Oliver, The 100 Most Influential People|access-date=4 December 2017|archive-date=2017-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20171128121134/http://time.com/collection-post/3822865/john-oliver-2015-time-100/|url-status=dead}}</ref> 2016 ഫെബ്രുവരി മാസത്തിൽ [[അമേരിക്കൻ പ്രസിഡണ്ട്|അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ്]] സ്ഥാനാർത്ഥി [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ഡൊണൾഡ് ട്രംപിനെക്കുറിച്ചുള്ള]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിപാടിയുടെ ഒരു ശകലം [[ഫേസ്‌ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്കിലും]] [[യൂട്യൂബ്|യൂടൂബിലുമായി]] 85 ദശലക്ഷത്തിലധികം പേർ വീക്ഷിച്ചു. ഇത് “എക്കാലത്തേയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ കണ്ട എച്ച്ബിഒ ഉള്ളടക്കമാണെന്ന്” റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|last1=Ryan|first1=Shane|title=John Oliver's "Donald Drumpf" Segment Broke Every HBO Viewing Record|url=http://www.pastemagazine.com/articles/2016/03/john-olivers-donald-drumpf-segment-broke-every-hbo.html|website=Paste Magazine|access-date=31 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|last1=Stelter|first1=Brian|title=Even John Oliver enjoys a Drumpf bump|url=http://money.cnn.com/2016/03/30/media/john-oliver-donald-trump/index.html|website=CNNMoney|access-date=31 March 2016|archive-date=2016-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160331201056/http://money.cnn.com/2016/03/30/media/john-oliver-donald-trump/index.html|url-status=dead}}</ref> == സംഭാവനകൾ == ===ചലച്ചിത്രം=== {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! വർഷം ! പേര് ! കഥാപാത്രം ! കുറിപ്പുകൾ |- | 2008 | ദ ലവ് ഗുരു | ഡിക് പാന്റ്സ് | |- | 2011 | മൂവ്സ് : ദ റൈസ് ആൻഡ് റൈസ് ഓഫ് ദ ന്യൂ പോണോഗ്രാഫെർ | പ്രതിഷേധ നേതാവ് | ഷോർട്ട് ഫിലിം |- | 2011 | ദ സ്മർഫ്സ് | വാനിറ്റി സ്മർഫ് (ശബ്ദം) | |- | 2013 | ദ സ്മർഫ്സ് 2 | വാനിറ്റി സ്മർഫ് (ശബ്ദം) | |- | 2013 | ദ സ്മർഫ്സ് : ദ ലെജൻഡ് ഓഫ് സ്മർഫി ഹോളോ | വാനിറ്റി സ്മർഫ് (ശബ്ദം) | ഷോർട്ട് ഫിലിം |- | 2019 | അമ്യൂസ്മെന്റ് പാർക്ക് | (ശബ്ദം) | പോസ്റ്റ്-പ്രൊഡക്ഷൻ |- | 2019 | ദ ലയൺ കിംഗ് | സാസൂ (വോയ്സ്) | ചിത്രീകരണം പുരോഗമിക്കുന്നു |} === ടെലിവിഷൻ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! വർഷം ! Title ! കഥാപാത്രം ! class="unsortable" | കുറിപ്പുകൾ |- | 1985 | ''Bleak House'' | Felix Pardiggle | Episode: "1.2" |- | 2001 | ''People Like Us'' | Bank Manager | Episode: "The Bank Manager" |- | 2001 | ''My Hero'' | Man from BBC | Episode: "Pregnant" |- | 2003 | ''Gash'' | Himself | Episode: "1.4" |- | 2004 | ''Green Wing'' | Car Salesman | Episode: "Caroline's First Day" |- | 2005 | ''The Comic Side of 7 Days'' | Himself | 6 episodes |- | {{Nowrap|2005–06}} | ''Mock the Week'' | Panelist | 7 episodes |- | {{Nowrap|2006–13}} | ''The Daily Show'' | Himself (correspondent) | 388 episodes; also writer (served as host for 31 days) |- | 2008 | ''John Oliver: Terrifying Times'' | Himself | Stand-up special |- | 2009 | ''Important Things with Demetri Martin'' | Various Roles | 2 episodes |- | 2009–14 |''Community'' | Ian Duncan | 19 episodes |- | {{Nowrap|2010–13}} | ''John Oliver's New York Stand-Up Show'' | Himself (host) | 26 episodes; also creator, writer, executive producer |- | 2012 | ''Gravity Falls'' | Wax Sherlock Holmes (voice) | Episode: "Headhunters" |- | 2012–13 | ''Randy Cunningham: 9th Grade Ninja'' | Coach Green (voice) | 4 episodes |- | 2013 | ''Rick and Morty'' | Dr. Xenon Bloom (voice) | Episode: "Anatomy Park" |- | {{Nowrap|2014–present}} | ''Last Week Tonight with John Oliver'' | Himself (host) | Also creator, writer, executive producer |- | 2014 | ''[[ദ സിംസൺസ്|The Simpsons]]'' | Booth Wilkes-John (voice) | Episode: "Pay Pal" |- | 2014 | ''Robot Chicken'' | Serpentor (voice) | Episode: "G.I. Jogurt" |- | 2016–present | ''Danger Mouse'' | Dr. Augustus P. Crumhorn IV (voice) | 4 episodes |- | 2017 | ''Bob's Burgers'' | Ian (voice) | Episode: "There's No Business Like Mr. Business Business" |- | 2017 | ''The Detour'' | Fitz | Episode: "The Ass" |} == പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! Year ! Award ! Nominated work ! Result |- | 2008 | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety, Music or Comedy Series<ref name="Emmys">{{Cite web|url=http://www.emmys.com/bios/john-oliver|title=John Oliver|access-date=26 February 2016|website=emmys.com|publisher=Television Academy}}</ref> | rowspan="6" |''The Daily Show'' | {{nom}} |- | rowspan="2" |2009 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3410|title=2009 Writers Guild Awards Television, Radio, News, Promotional Writing, and Graphic Animation Nominees Announced|date=8 December 2008|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20081212052838/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3410|archive-date=12 December 2008|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety, Music or Comedy Series | {{won}} |- | rowspan="2" |2010 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3976|title=Winners Announced for 2010 Writers Guild Awards|date=20 February 2010|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20160421170738/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=3976|archive-date=21 April 2016|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{won}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety, Music or Comedy Series | {{nom}} |- | rowspan="3" |2011 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=4444|title=2011 WGA Awards TV Nominees Announced|date=8 December 2010|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://www.webcitation.org/65NqBbsuN?url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=4444|archive-date=11 February 2012|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Daytime Emmy Award for Outstanding Special Class Writing<ref>{{Cite web|url=http://emmyonline.com/day_38th_nominations|title=The National Academy of Television Arts & Sciences announces the 38th Annual Daytime Entertainment Emmy Award nominations|access-date=16 August 2017|date=11 May 2011|website=emmyonline.com|publisher=The National Academy of Television Arts & Sciences|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816193911/http://emmyonline.com/day_38th_nominations|url-status=dead}}</ref> | ''Rally to Restore Sanity and/or Fear'' | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety, Music or Comedy Series | rowspan="8" |''The Daily Show'' | {{won}} |- | rowspan="2" |2012 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=4779|title=2012 Writers Guild Awards Television, News, Radio, Promotional Writing, and Graphic Animation Nominees Announced|date=7 December 2011|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714165809/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=4779|archive-date=14 July 2014|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{won}} |- | rowspan="2" |2013 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5098|title=2013 Writers Guild Awards Television, News, Radio, Promotional Writing, and Graphic Animation Nominees Announced|date=6 December 2012|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232741/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5098|archive-date=3 March 2016|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{nom}} |- | rowspan="2" |2014 | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5363|title=2014 Writers Guild Awards Television, New Media, News, Radio, Promotional Writing, and Graphic Animation Nominations Announced|date=5 December 2013|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010243/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5363|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{nom}} |- | rowspan="14" |2015 | rowspan="2" |Writers Guild of America Award for Comedy/Variety (Including Talk) – Series<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2014/tv/news/writers-guild-tv-nominations-modern-family-true-detective-game-of-thrones-transparent-1201370582/|title=‘Game of Thrones,’ ‘True Detective,’ ‘Transparent’ Lead WGA TV Nominations|last=McNary|first=Dave|date=4 December 2014|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=7 January 2014}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5757|title=2015 Writers Guild Awards Winners Announced|date=14 February 2015|publisher=The Writers Guild of America|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306024214/http://www.wga.org/content/default.aspx?id=5757|archive-date=6 March 2016|url-status=dead|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="3" |''Last Week Tonight with John Oliver'' | {{won}} |- | Producers Guild of America Award for Outstanding Producer of Live Entertainment & Talk Television<ref>{{Cite web|url=http://m.hollywoodreporter.com/entry/view/id/868326|title=Producers Guild Announces TV Nominees|access-date=2 December 2014|date=1 December 2014|website=The Hollywood Reporter}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | {{nom}} |- | Dorian Award for TV Current Affairs Show of the Year<ref>{{Cite news|url=http://www.thewrap.com/dorian-awards-birdman-and-transparent-lead-nominations-for-gay-and-lesbian-critics-exclusive/|title=Dorian Awards: ‘Birdman’ and ‘Transparent’ Lead Nominations for Gay and Lesbian Critics (Exclusive)|last=Banks|first=Alicia|date=12 January 2015|publisher=The Wrap|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | colspan="2" |Dorian Award for Wilde Wit of the Year<ref>{{Cite news|url=http://www.out.com/entertainment/popnography/2015/01/19/gay-lesbian-entertainment-critics-transparent-tv-boyhood-film-year|title=Gay & Lesbian Entertainment Critics Name Boyhood Film of the Year; Transparent is Tops in TV With 5 Awards|date=20 January 2015|publisher=Out Magazine|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{won}} |- | colspan="2" |Peabody Award<ref>{{Cite web|url=http://www.peabodyawards.com/results/null/1/2014/2014/title/asc|title=2014 Peabody Awards|access-date=2015-04-16|publisher=[[Peabody Award]]|archive-date=2015-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416132609/http://www.peabodyawards.com/results/null/1/2014/2014/title/asc|url-status=dead}}</ref> | {{won}} |- | GLAAD Media Award for Outstanding Talk Show Episode<ref>{{Cite web|url=http://www.glaad.org/releases/list-award-recipients-26th-annual-glaad-media-awards-waldorf-astoria-new-york-may-9-2015|title=List of award recipients: 26th Annual GLAAD Media Awards|access-date=July 19, 2015|date=May 9, 2015|publisher=GLAAD|archive-date=2015-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20150720011730/http://www.glaad.org/releases/list-award-recipients-26th-annual-glaad-media-awards-waldorf-astoria-new-york-may-9-2015|url-status=dead}}</ref> | rowspan="10" |''Last Week Tonight with John Oliver'' | {{won}} |- | Webby Award for Best Writing in Social<ref>{{Cite web|url=http://thecomicscomic.com/2015/04/27/netflix-funny-or-die-collegehumor-fallon-among-2015-webby-awards-winners/|title=Netflix, Funny Or Die, Collegehumor, Fallon among 2015 Webby Awards Winners|access-date=May 18, 2017|last=McCarthy|first=Sean|date=April 27, 2015|website=The Comic's Comic}}</ref> | {{won}} |- | Critics' Choice Television Award for Best Talk Show<ref>{{Cite web|url=http://www.people.com/article/critics-choice-tv-awards-2015-nominees|title=HBO and FX Lead 5th Annual Critics' Choice Television Awards Nominations|access-date=6 May 2015|last=Rouse|first=Wade|date=6 May 2015|website=People}}</ref> | {{nom}} |- | TCA Award for Outstanding Achievement in News and Information<ref>{{Cite web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/06/04/2015-tca-award-nominees-include-game-of-thrones-empire-the-americans-more/412506/|title=2015 TCA Award Nominees Include 'Game of Thrones', 'Empire', 'The Americans' & More|access-date=5 June 2015|last=Kondolojy|first=Amanda|date=4 June 2015|website=[[TV by the Numbers]]|archive-date=2015-06-05|archive-url=https://www.webcitation.org/6Z4KZpE6R?url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2015/06/04/2015-tca-award-nominees-include-game-of-thrones-empire-the-americans-more/412506/|url-status=dead}}</ref> | {{won}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Variety Talk Series | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Interactive Program | {{won}} |- | Environmental Media Award for Best Reality Television<ref>{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/john-oliver-mad-max-fury-road-nominated-for-environmental-media-awards/|title=John Oliver, 'Mad Max: Fury Road' Nominated for Environmental Media Awards|access-date=26 April 2017|last=Kenneally|first=Tim|publisher=[[TheWrap]]}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="10" |2016 | Critics' Choice Television Award for Best Talk Show<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2016/film/news/critics-choice-awards-winners-list-2016-1201681953/|title=Critics’ Choice Awards: Winners List|date=17 January 2016|publisher=Variety|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{won}} |- | Dorian Award for TV Current Affairs Show of the Year<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2016/film/in-contention/gay-and-lesbian-entertainment-critics-awards-winners-carol-1201682482/|title=‘Carol’ Sweeps Gay and Lesbian Entertainment Critics Awards|last=Tapley|first=Kristopher|date=18 January 2016|publisher=Variety|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{won}} |- | colspan="2" |Dorian Award for Wilde Wit of the Year<ref>{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/carol-earns-multiple-mentions-as-855069|title='Carol' Earns Multiple Mentions as Dorian Award Nominees Are Unveiled|last=Kilday|first=Gregg|date=12 January 2016|work=The Hollywood Reporter|access-date=26 February 2016}}</ref> | {{nom}} |- | Producers Guild of America Award for Outstanding Producer of Live Entertainment & Talk Television<ref>{{Cite web|url=http://www.producersguild.org/blogpost/923036/237237/Results-Producers-Guild-Awards-2016|title=Results-Producers Guild Awards 2016|access-date=26 February 2016|date=23 January 2016|publisher=Producers Guild of America|archive-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160227022449/http://www.producersguild.org/blogpost/923036/237237/Results-Producers-Guild-Awards-2016|url-status=dead}}</ref> | rowspan="10" |''Last Week Tonight with John Oliver'' | {{won}} |- | GLAAD Media Award for Outstanding Talk Show Episode<ref name="vulture">{{Cite web|url=http://www.vulture.com/2016/01/2016-glaad-media-award-nominations.html|title=2016/01/2016-glaad-media-award-nominations|access-date=2016-01-27|publisher=vulture.com}}</ref> | {{nom}} |- | Webby Award for Best Writing in Social<ref>[http://www.webbyawards.com/press/press-releases/20th-annual-webby-award-winners-announced/ 20th Annual Webby Awards Winners Announced] The Webby Awards, Retrieved 10 May 2016.</ref> | {{won}} |- | TCA Award for Outstanding Achievement in News and Information<ref>{{Cite web|url=http://ew.com/article/2016/06/22/tca-awards-nominations-2016/|title=2016 Television Critics Association Awards nominations: HBO, FX lead|access-date=26 June 2017|last=Nolfi|first=Joey|date=22 June 2016|publisher=Entertainment Weekly}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Variety Talk Series | {{Won}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{won}} |- | Critics' Choice Television Award for Best Talk Show<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2016/11/television-nominees-for-2016-critics-choice-awards-unveiled-1201853806/|title=Critics’ Choice TV Nominations Unveiled|access-date=14 November 2016|last=Lincoln A.|first=Ross|date=14 November 2016|website=Deadline}}</ref> | {{nom}} |- | rowspan="10" |2017 | Producers Guild of America Award for Outstanding Producer of Live Entertainment & Talk Television<ref>{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/producers-guild-awards-2017-winners-list-full-966469|title=PGA Awards: The Complete Winners List|date=28 January 2017|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=29 January 2017}}</ref> | {{won}} |- | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety – Talk Series<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2017/02/wga-awards-winners-list-live-blog-1201916660/|title=WGA Awards: ‘Moonlight’ & ‘Arrival’ Win Top Film Prizes; FX’s ‘Atlanta’ & ‘The Americans’ Lead TV – Complete Winners List|access-date=21 February 2017|last=Pedersen|first=Erik|date=19 February 2017|website=Deadline.com}}</ref> | {{won}} |- | Dorian Award for TV Current Affairs Show of the Year<ref name="Dorian 17">{{Cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/moonlight-leads-gay-lesbian-entertainment-critics-association-dorian-awards-nominations-2017-9/item/film-year-gay-lesbian-entertainment-dorian-awards-noms-963852|title='Moonlight' Leads Gay and Lesbian Entertainment Critics' Dorian Award Nominations|access-date=23 January 2017|last=Kilday|first=Gregg|date=12 January 2017|publisher=''[[The Hollywood Reporter]]''}}</ref> | {{nom}} |- | colspan="2" |Dorian Award for Wilde Wit of the Year | {{nom}} |- | MTV Movie & TV Award for Best Host<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/3000426/2017-mtv-movie-tv-awards-nominations/|title=Here Are Your 2017 MTV Movie & TV Awards Nominations: See The Full List|access-date=6 April 2017|last=Bell|first=Crystal|date=6 April 2017|publisher=[[MTV]]|archive-date=2017-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170407052512/http://www.mtv.com/news/3000426/2017-mtv-movie-tv-awards-nominations/|url-status=dead}}</ref> | rowspan="8" |''Last Week Tonight with John Oliver'' | {{nom}} |- | Webby Award for Best Writing in Film & Video<ref>{{Cite web|url=http://www.webbyawards.com/winners/2017/film-video/performance-craft/best-writing/last-week-tonight/|title=Webby Awards 2017: Film & Video - Best Writing: Last Week Tonight|access-date=May 18, 2017|publisher=The Webby Awards|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428204918/http://webbyawards.com/winners/2017/film-video/performance-craft/best-writing/last-week-tonight/|url-status=dead}}</ref> | {{nom}} |- | TCA Award for Outstanding Achievement in News and Information<ref>{{Cite news|url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/2017-tca-award-nominations-1014665|title='Handmaid's Tale,' 'This Is Us' and 'Atlanta' Lead 2017 TV Critic Awards Nominations|last=Stanhope|first=Kate|date=19 June 2017|work=The Hollywood Reporter|access-date=25 June 2017}}</ref> | {{nom}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Variety Talk Series | {{won}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Writing for a Variety Series | {{won}} |- | Primetime Emmy Award for Outstanding Interactive Program | {{won}} |- | rowspan="5" |2018 | Dorian Award for TV Current Affairs Show of the Year<ref name="Dorian 18">{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/call-me-by-your-name-leads-dorian-award-nominations-1073577|title='Call Me by Your Name' Leads Dorian Award Nominations|last=Kilday|first=Gregg|date=January 10, 2018|work=The Hollywood Reporter|access-date=January 19, 2018}}</ref> | {{nom}} |- | colspan="2" |Dorian Award for Wilde Wit of the Year | {{nom}} |- | Producers Guild of America Award for Outstanding Producer of Live Entertainment & Talk Television<ref>{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/907738/producers-guild-awards-2018-winners-the-complete-list|title=Producers Guild Awards 2018 Winners: The Complete List|access-date=January 21, 2018|last=Swertlow|first=Meg|date=January 20, 2018|website=E! News}}</ref> | rowspan="3" |''Last Week Tonight with John Oliver'' | {{won}} |- | Writers Guild of America Award for Comedy/Variety – Talk Series<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2017/12/wga-awards-tv-nominations-handmaids-tale-stranger-things-game-of-thrones-veep-curb-your-enthusiasm-1202222045/|title=WGA Awards: Top TV Noms Include ‘Handmaid’s Tale’, ‘Stranger Things’, ‘The Americans’, ‘GLOW’|access-date=13 December 2017|last=Pedersen|first=Erik|date=7 December 2017|website=Deadline}}</ref> | {{won}} |- | GLAAD Media Award for Outstanding Talk Show Episode<ref>{{Cite news|url=https://variety.com/2018/film/awards/glaad-media-awards-nominees-2018-list-1202668763/|title=GLAAD Media Awards Nominees: Full List|last=Chuba|first=Kirsten|date=January 19, 2018|work=Variety|access-date=January 19, 2018}}</ref> | {{pending}} |} == പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികൾ == * ''Earth (The Book): A Visitor's Guide to the Human Race'' (Grand Central Publishing, 2010) {{ISBN|978-0-446-57922-3}}978-0-446-57922-3 == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == ബാഹ്യ കണ്ണികൾ == * {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്}} * [http://www.cc.com/shows/john-oliver-s-new-york-stand-up-show John Oliver's New York Stand-Up Show] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903065414/http://www.cc.com/shows/john-oliver-s-new-york-stand-up-show |date=2014-09-03 }} at Comedy Central * {{YouTube|id=Last Week Tonight with John Oliver|user=LastWeekTonight|title=Last Week Tonight with John Oliver}} * [http://www.comedycentral.com/comedians/browse/o/john_oliver.jhtml John Oliver] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081106065341/http://www.comedycentral.com/comedians/browse/o/john_oliver.jhtml |date=2008-11-06 }} at Comedy Central (Comedians) * {{IMDb name|1056659|John Oliver|id=1056659|name=John Oliver}} * {{Guardian topic}} [[വർഗ്ഗം:1977-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] rkhbvqa3zb64imxy8ixp0hqifgm0fdf 0 413511 4620370 4614734 2026-05-19T16:54:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620370 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Ginni Rometty}} {{Infobox person | name = ഗിന്നി റോമെട്ടി | image = Ginni Rometty at the Fortune MPW Summit in 2011.jpg | alt = 2011 ലെ ഫോർച്യൂൺ എം‌പിഡബ്ല്യു ഉച്ചകോടിയിൽ ഗിന്നി റോമെട്ടി | caption = Rometty at the 2011 ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]'' Most Powerful Women Summit | birth_name = വിർജീനിയ മാരി നിക്കോസിയ<ref name=prezi>{{cite web|title=Virginia Rometty|url=http://prezi.com/at8ex45zqk4c/virginia-rometty/|website=prezi.com|accessdate=16 July 2014}}</ref><ref name=FT>{{cite news|last1=Waters|first1=Richard|title=More than a big smile on Big Blue’s face|url=http://www.ft.com/cms/s/0/53160726-008b-11e1-ba33-00144feabdc0.html#axzz37erUoLRr|accessdate=16 July 2014|work=October 28, 2011|publisher=[[Financial Times]]}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1957|7|29}} | birth_place = [[Chicago|ചിക്കാഗോ, ഇല്ലിനോയിസ്]], U.S. | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | other_names = | education = [[Northwestern University|നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ സർവകലാശാല]]&nbsp;<small>([[Bachelor of Science|B.S.]])</small> | occupation = [[Chairman|ചെയർമാൻ]], [[പ്രസിഡന്റ്]], [[Chief Executive Officer|CEO]] of [[IBM]] | known_for = | salary = US$32.7m of total compensation including US$24.9m of stock awards (2016)<ref>https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/51143/000110465917016116/a17-2254_1def14a.htm#a2016REPORTOFTH_014230</ref> | title = | term = | predecessor = [[Samuel J. Palmisano|സാമുവൽ ജെ. പാൽമിസാനോ]] }} ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ ബിസിനസ്സ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ആണ് '''വിർജിനിയ മേരി ഗിന്നി റോമെട്ടി''' <ref> Aluise, Susan J. (May 10, 2012). "America's 10 Most Powerful Female CEOs". InvestorPlace. Retrieved 10 July 2014.</ref><ref> Barnett, Megan (November 14, 2011). "Buffett goes big in Big Blue". Fortune. Retrieved 10 July 2014.</ref> . അവർ ഇന്റർനാഷണൽ ബിസിനസ് മെഷീൻസ് കോർപ്പറേഷനിലെ ([[ഐ.ബി.എം.]])<ref> Certificate of Incorporation of Computing-Tabulating-Recording-Co, 14th day of June 1911</ref> ഇപ്പോഴത്തെ ചെയർവുമണും പ്രസിഡന്റും സി.ഇ.ഒ യുമാണ്. കമ്പനിയുടെ തലപ്പത്ത് എത്തുന്ന ആദ്യവനിതയാണ് ഗിന്നി റോമെട്ടി.<ref> "IBM Names Rometty to Succeed Palmisano as First Female CEO". Bloomberg BusinessWeek. 25 October 2011. Retrieved 25 October 2011.[permanent dead link]</ref><ref> "IBM's Ginni Rometty Completes Her Ascent by Adding Chairman Role". Bloomberg. Retrieved 26 September 2012.</ref> 2012 ജനുവരിയിൽ ഗിന്നി പ്രസിഡന്റും, ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറും ആകുന്നതിനുമുമ്പ് ഇന്റർനാഷണൽ ബിസിനസ് മെഷീൻസ് കോർപ്പറേഷനിലെ ([[ഐ.ബി.എം.]]) സെയിൽസ്, മാർക്കെറ്റിംഗ്, മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ എന്നീ വിഭാഗത്തിലെ ഗ്രൂപ്പ് എക്സിക്യൂട്ടീവും, സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റും ആയിരുന്നു. 1981-ൽ ഗിന്നി ഐ.ബി.എം.ൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ സിസ്റ്റം എഞ്ചിനീയർ എന്ന തസ്തികയിലാണ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നത്. ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസർ എന്ന നിലയിൽ ഗിന്നിയുടെ നേട്ടങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത് പ്രെസ്റ്റീജ് അവാർഡിനർഹയാവുകയും കൂടാതെ അവരെ [[ബ്ലൂംബെർഗ്]] ലോകത്തിലെ സ്വാധീനമുള്ള 50 വ്യക്തികളിൽ ഒരാളായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref> Forbes magazine's "World's 100 Most Powerful People" in 2014."The world's 100 most powerful". Forbes.</ref><ref> Time 100 in 2012,Mayer, Marissa (18 April 2012). "The 100 Most Influential People in the World". Time. Retrieved 18 April 2012.</ref><ref> 50 Most Influential list of Bloomberg Markets magazine in September 2012</ref> ഗിന്നിയുടെ 10 വർഷത്തെ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് [[ഫോർച്യൂൺ]] തെരഞ്ഞെടുത്ത ബിസിനസിലെ ഏറ്റവും പവർഫുൾ ആയ 50 വനിതകളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഗിന്നി. <ref> "Ginni Rometty". Fortune. 20 September 2012. Retrieved 20 September 2012.</ref><ref> "Ginni Rometty". Fortune.</ref> == മുൻകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == ഗിന്നി റോമെട്ടി 1957 ജൂലൈ 29 ന് [[ചിക്കാഗോ]]യിൽ ജനിച്ചു. അവരുടെ പിതാവ് അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയതിൽ പിന്നെ അവരുടെ അമ്മ വിവിധതരത്തിലുള്ള ജോലികൾ ചെയ്ത് ഗിന്നിയെയും അവർക്ക് താഴെയുള്ള നാല് കുട്ടികളെയും വളർത്തി. 1979-ൽ നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ''റോബർട്ട് ആർ. എംസികോർമിക് സ്ക്കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിങ് ആൻഡ് അപ്ലൈഡ് സയൻസിൽ'' നിന്ന് ബിരുദമെടുത്തതു കൂടാതെ അവർ [[കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം|കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസിലും]] ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇഞ്ചിനീയറിങിലും ബിരുദമെടുത്തു. <ref> "NU appoints 5 new members to Board of Trustees". Northwestern University. June 25, 2010. Archived from the original on June 29, 2010. Retrieved 2011-10-26.</ref> ഗിന്നി റോമെട്ടി [[കപ്പ കപ്പ ഗമ്മ]] സൊറോറിറ്റിയിലെ അംഗവും കൂടാതെ അതിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. <ref> Hempel, Jessi (8 October 2012). "IBM's Ginni Rometty looks ahead". Fortune.</ref> 1975-ൽ [[ജനറൽ മോട്ടോഴ്‌സ്|ജനറൽ മോട്ടോഴ്‌സിൽ ]] നിന്നുള്ള സ്‌കോളർഷിപ്പിൽ അവർ [[ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിസിലെ]] നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ ചേർന്നു. <ref name="FINANCIALTIMEStett">[https://www.ft.com/content/57ca1244-ad26-11e4-bfcf-00144feab7de "Lunch with the FT: Ginni Rometty"], Gillian Tett, ''[[Financial Times]]'', February 6, 2015</ref> <ref name="SORORITY"/> അവരുടെ ജൂനിയർ, സീനിയർ വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ അവർ അവിടെ പരിശീലനം നടത്തി. കപ്പ കപ്പ ഗാമ സോറിറ്റിയിലെ ഒരു അംഗം കൂടിയായിരുന്നു റോമെറ്റി. ഒടുവിൽ അവർ അതിന്റെ പ്രസിഡന്റായി.<ref name="SORORITY">{{cite journal |url=http://fortune.com/2012/09/20/ibms-ginni-rometty-looks-ahead/ |title=IBM's Ginni Rometty looks ahead |first=Jessi |last=Hempel |journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=8 October 2012}}</ref> 1979-ൽ അവർ നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ റോബർട്ട് ആർ. മക്‌കോർമിക് സ്‌കൂൾ ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആന്റ് അപ്ലൈഡ് സയൻസിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ബഹുമതി നേടി. <ref name="dailynw2010"/><ref name="BLOOMBERGbio"/> കമ്പ്യൂട്ടർ സയൻസ്, ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് എന്നിവയിലും അവർ ബിരുദം നേടി.<ref name="wired2011"/><ref name="dailynw2010">{{cite web| url= http://www.dailynorthwestern.com/nu-appoints-5-new-members-to-board-of-trustees-1.2276760 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100629040428/http://www.dailynorthwestern.com/nu-appoints-5-new-members-to-board-of-trustees-1.2276760 |archivedate=June 29, 2010 | title= NU appoints 5 new members to Board of Trustees | date= June 25, 2010 | publisher= [[Northwestern University]] | accessdate=2011-10-26}}</ref>റെൻസീലർ പോളിടെക്നിക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (2014) <ref name="RENSSELAER">{{cite web|title=Rensselaer Polytechnic Institute Graduates 1,613 in 208th Commencement Ceremony |url=http://news.rpi.edu/content/2014/05/24/rensselaer-graduates-1613-208th-commencement-ceremony|accessdate=4 April 2015}}</ref>, നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി (2015) എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഓണററി ഡോക്ടറൽ ബിരുദവും അവർ നേടി.<ref name="NORTHWESTERN">{{cite web|title=IBM executive, Northwestern alumna Virginia Rometty to speak at 2015 commencement|url=http://dailynorthwestern.com/2015/03/05/campus/ibm-executive-northwestern-alumna-virginia-rometty-to-speak-at-2015-commencement/|accessdate=4 April 2015}}</ref> നോർത്ത് കരോലിന സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഓണററി ബിരുദവും അവർ നേടി.<ref>{{cite web |title=NC State Commencement |url=https://news.ncsu.edu/2019/04/ibm-ceo-to-give-nc-state-spring-commencement-speech/ |website=news.ncsu.edu |accessdate=31 January 2020}}</ref> == കരിയർ == === 1979-1990 : ജി‌എം, ഐ‌ബി‌എം സാങ്കേതിക സ്ഥാനങ്ങൾ === 1979-ൽ ബിരുദാനന്തരം, റോമിറ്റി ഫ്ലിന്റിലെ<ref name="SORORITY"/> [[Kettering University|ജനറൽ മോട്ടോഴ്‌സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ]] <ref name="wired2011"/> ജോലിക്ക് പോയി. ആപ്ലിക്കേഷന്റെയും സിസ്റ്റങ്ങളുടെയും വികസനം അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്തത്തിലായിരുന്നു.<ref name="BLOOMBERGbio">[https://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=23314014&privcapId=112350 "Virginia M. Rometty Profile"], ''Bloomberg''</ref> 1981-ൽ ഐബി‌എമ്മിൽ സിസ്റ്റം അനലിസ്റ്റായും <ref name=FT/>ഡെട്രോയിറ്റിലെ സിസ്റ്റം എഞ്ചിനീയറായും ചേർന്നു.<ref name="wired2011">{{cite magazine| url= https://www.wired.com/wiredenterprise/2011/10/virginia-rometty/ | title= IBM Names Virginia Rometty as First Female CEO | date= October 25, 2011 | magazine= Wired | accessdate= 2011-10-26}}</ref><ref name="SORORITY"/> തുടക്കത്തിൽ ഇൻഷുറൻസ് വ്യവസായത്തിലെ ക്ലയന്റുകളുമായി പ്രവർത്തിച്ചു, <ref name="WALLSTREETante"/> അവർ ആദ്യത്തെ പത്തുവർഷം ഐബിഎമ്മിൽ സാങ്കേതിക സ്ഥാനങ്ങളിൽ ചെലവഴിച്ചു.<ref name=FT/>ഇൻഷുറൻസ്, ബാങ്കിംഗ്, ടെലികമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ, മാനുഫാക്ചറിംഗ്, ഹെൽത്ത് കെയർ എന്നീ മേഖലകളിൽ ക്ലയന്റുകളുമായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന <ref name="NYT2011"/> അവർ “മാനേജ്മെന്റ് ജോലികളുടെ ഒരു പരമ്പരയിലേക്ക് വേഗത്തിൽ നീങ്ങി” എന്ന് ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് എഴുതി.<ref name="SORORITY"/><ref name="NYT2011"/> 1990 കളിൽ അവർ സെയിൽസിൽ ജോലി ചെയ്തു. <ref name="SORORITY"/> 1990 കളുടെ അവസാനത്തോടെ [[Prudential Financial|പ്രുഡൻഷ്യൽ ഫിനാൻഷ്യൽ, Inc.]] പോലുള്ള ക്ലയന്റുകളെ അവരുടെ ഇന്റർനെറ്റ് സവിശേഷതകൾ ഉപയോഗിച്ച് സഹായിക്കുകയായിരുന്നു.<ref name="WALLSTREETante">[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000222269670752 "IBM's Rometty Kept on Rising"], Spencer E. Ante And Joann S. Lublin, ''[[Wall Street Journal]]'', October 27, 2011</ref> 1991-ൽ ഐബിഎമ്മിന്റെ കൺസൾട്ടിംഗ് ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർന്നു.<ref name="NYT2011">{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2011/10/26/technology/ibm-names-a-new-chief.html | title= I.B.M. Names Virginia Rometty as New Chief Executive | date= October 25, 2011 | newspaper= [[The New York Times]] | accessdate=2011-10-26}}</ref> === 2000–2011: ഐബിഎം മാനേജ്മെന്റ് === ഐബിഎമ്മിന്റെ ഗ്ലോബൽ സർവീസസ് ഡിവിഷന്റെ ജനറൽ മാനേജർ ആയിരുന്നപ്പോൾ<ref name="SORORITY"/> 2002 -ൽ അവർ ചാമ്പ്യനാകുകയും <ref name="NYT2011"/> പ്രൊഫഷണൽ സർവീസസ് സ്ഥാപനമായ [[PricewaterhouseCoopers|പ്രൈസ് വാട്ടർഹൗസ് കൂപ്പേഴ്സിന്റെ]] കൺസൾട്ടിംഗ് വിഭാഗത്തെ 3.5 ബില്യൺ ഡോളറിന് വാങ്ങാൻ ചർച്ച നടത്താനും സഹായിച്ചു. <ref name="SORORITY"/> <ref name="NYT2011"/><ref name="CNNpalmisano">{{cite web|url=https://money.cnn.com/2011/10/25/technology/ibm_ceo_palmisano_steps_down/?source=cnn_bin|title=IBM CEO Sam Palmisano to step down|date=25 October 2011|publisher=[[CNN]]|access-date=25 October 2011|archive-date=2025-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425112801/https://money.cnn.com/2011/10/25/technology/ibm_ceo_palmisano_steps_down/?source=cnn_bin|url-status=dead}}</ref>"പ്രൊഫഷണൽ സർവീസസ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ" ഏറ്റെടുക്കലായിരുന്നു അത്.<ref name="LACCcouncil"/> കൂടാതെ ഐബിഎം സേവന ബിസിനസിന് തുടക്കമിട്ടു. <ref name="CNNpalmisano"/>പ്രൈസ് വാട്ടർഹൗസ് കൂപ്പേഴ്സിനെയും അതിന്റെ കൺസൾട്ടന്റുകളെയും ഐബിഎമ്മുമായി സംയോജിപ്പിക്കാനുള്ള ചുമതല നൽകിയപ്പോൾ<ref name="INVESTORPLACE"/><ref name="LACCcouncil"/> റൊമെറ്റിക്ക് "ബിഗ് ബ്രേക്ക്"<ref name=FT/> ഐബിഎമ്മിൽ ലഭിച്ചു. <ref name="WALLSTREETante"/> 2002 ൽ ടൈം അവരെ 2002 ലെ ആഗോള ബിസിനസ് സ്വാധീന പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി. 2005 മുതൽ 2009 വരെ അവർ ഐബിഎമ്മിലെ ഗ്ലോബൽ ബിസിനസ് സർവീസസിന്റെ സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കൂടാതെ 2005 ജൂലൈയിൽ എന്റർപ്രൈസ് ബിസിനസ് സർവീസസ്-ഐബിഎം ഗ്ലോബൽ സർവീസസിന്റെ സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റും ആയിരുന്നു. <ref name="BLOOMBERGbio"/> മറ്റ് റോളുകളിൽ, അമേരിക്കയിലെ ഐബിഎം ഗ്ലോബൽ സർവീസസിന്റെ ജനറൽ മാനേജർ, കൂടാതെ ഐബിഎമ്മിന്റെ ഗ്ലോബൽ ഇൻഷുറൻസ് ആൻഡ് ഫിനാൻഷ്യൽ സർവീസസ് സെക്ടറിന്റെ ജനറൽ മാനേജർ എന്നീ നിലകളിലും അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. <ref name="BLOOMBERGbio"/><ref name="LACCcouncil"/> ഐബിഎം ബിസിനസ് കൺസൾട്ടിംഗ് സർവീസസ്, ഇൻക്. അസോസിയേഷൻ ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് കൺസൾട്ടിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് 2006 ലെ കാൾ സ്ലോൺ അവാർഡ് റോമെറ്റിക്ക് ലഭിച്ചു. <ref name="BLOOMBERGbio"/><ref name="LACCcouncil">[http://laconservationcouncil.org/en/council/members/12/virginia-m-ginni-rometty "Council Members - Ginni Rometty"], Latin America Conservation Council, 2018</ref> റൊമെറ്റിയും മറ്റ് IBM എക്സിക്യൂട്ടീവുകളും ചേർന്ന് <ref name="SORORITY"/><ref name="INVESTORPLACE"/> വരുമാന വളർച്ചയും മൂലധന വിഹിതവും സംബന്ധിച്ച്<ref name="BARRONSblue"/> അഞ്ച് വർഷത്തെ വളർച്ചാ പദ്ധതി <ref name="CNN">{{cite magazine|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/1.html?hpt=hp_c2|title=Ginni Rometty|date=20 September 2012|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=20 September 2012|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130085903/https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/1.html?hpt=hp_c2|url-status=dead}}</ref> 2007 ൽ IBM പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref name="BARRONSblue">[https://www.barrons.com/articles/ginni-rometty-reinventing-big-blue-1401514830 "Ginni Rometty: Reinventing Big Blue"], ''[[Barron's (newspaper)|Barron's]]'', Leslie P. Norton, May 31, 2014</ref>മറ്റ് തന്ത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ, "2015 റോഡ്മാപ്പ്" <ref name="SORORITY"/><ref name="INVESTORPLACE"/> സോഫ്റ്റ്‌വെയർ, സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ബിസിനസ്സുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ഐബിഎമ്മിനെ ഹാർഡ്‌വെയർ വ്യവസായത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നതിന്റെ രൂപരേഖ നൽകി. <ref name="INVESTORPLACE">{{cite web|last1=Aluise|first1=Susan J.|title=America's 10 Most Powerful Female CEOs|url=http://investorplace.com/2012/05/the-top-10-female-ceos/10/#.U76npbErh9l|website=InvestorPlace|access-date=10 July 2014|date=May 10, 2012}}</ref> 2009-ൽ സെയിൽസ്, മാർക്കറ്റിംഗ്, സ്ട്രാറ്റജി എന്നിവയുടെ സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റും ഗ്രൂപ്പ് എക്സിക്യൂട്ടീവുമായി റോമെറ്റി, <ref name="NYT2011"/><ref name="wired2011"/>കമ്പനിയുടെ "അതിവേഗം വളരുന്ന അനലിറ്റിക്സ് യൂണിറ്റിൽ" ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. <ref name="NYT2011"/> 2009 ജനുവരിയിൽ, അവർക്ക് ഐബിഎമ്മിന്റെ സെയിൽസ് ഫോഴ്സിന്റെ ചുമതല ലഭിച്ചു. <ref name="WALLSTREETante"/> 2010 വരെ ആഗോള വിൽപ്പനയുടെയും വിതരണത്തിന്റെയും സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref name="BLOOMBERGbio"/>ഈ സമയത്ത്, [[ബ്രസീൽ]], [[വിയറ്റ്നാം]] തുടങ്ങിയ വളർന്നുവരുന്ന വിപണികളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി 2008 ൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഐബിഎമ്മിന്റെ വളർച്ച-മാർക്കറ്റ് യൂണിറ്റിന്റെ വികസനം അവർ മുന്നോട്ടുവച്ചു. <ref name="WALLSTREETante"/>2010 മുതൽ 2012 വരെ അവർ ഒരു ഐബിഎം സീനിയർ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. 2010 മുതൽ 2012 വരെ, ഐബിഎമ്മിന്റെ സെയിൽസ്, മാർക്കറ്റിംഗ് & സ്ട്രാറ്റജി എന്നിവയുടെ ഗ്രൂപ്പ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ആയിരുന്നു. <ref name="BLOOMBERGbio"/> 2011 -ൽ സിഎൻഎൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത് "[[ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്|ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്]], അനലിറ്റിക്സ് ബിസിനസ്സുകളിലേക്ക് കമ്പനിയെ എത്തിക്കുന്നതിലൂടെ ഐബിഎമ്മിന്റെ വളർച്ചാ തന്ത്രത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ക്രെഡിറ്റ് അവർക്കാണ്. വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ [[Watson (computer)|വാട്സൺ]], [[Jeopardy!|ജിയോപാർഡി!]] തയ്യാറാക്കാൻ അവർ ചുക്കാൻ പിടിച്ചിരുന്നു.<ref name="CNNpalmisano"/> == 2012–2020: ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ നേതൃത്വം == 2011 ഒക്ടോബർ 25-ന്, കമ്പനിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഒമ്പതാമത്തെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവായി <ref name="wired2011"/><ref name="SORORITY"/>അവർ കമ്പനിയുടെ അടുത്ത പ്രസിഡന്റും സി.ഇ.ഒയും ആകുമെന്ന് ഐ.ബി.എം പ്രഖ്യാപിച്ചു, <ref name="wired2011"/><ref name="INVESTORPLACE"/> ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ ആദ്യത്തെ വനിതാ മേധാവി എന്ന നിലയിലുള്ള അവരുടെ പങ്ക് പത്രങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ നേടി<ref name="female">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/news/2011-10-25/ibm-names-rometty-to-succeed-palmisano-as-first-female-ceo.html|title=IBM Names Rometty to Succeed Palmisano as First Female CEO|date=October 25, 2011|website=[[Bloomberg BusinessWeek]]|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130102134922/http://www.businessweek.com/news/2011-10-25/ibm-names-rometty-to-succeed-palmisano-as-first-female-ceo.html|archive-date=January 2, 2013|access-date=October 25, 2011}}</ref> മുൻ സി.ഇ.ഒ സാം പാൽമിസാനോ അവരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് "പുരോഗമന സാമൂഹിക നയങ്ങളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല" എന്ന് പ്രതികരിച്ചു. <ref name="NYT2011"/> 2012 ജനുവരി 1-ന് അവർ പ്രസിഡന്റും സി.ഇ.ഒയുമായി. പാൽമിസാനോ വിരമിച്ചപ്പോൾ 2012 ഒക്ടോബർ 1-ന് <ref name="BLOOMBERGbio"/>ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ ചെയർമാന്റെ അധിക റോളും അവർ ഏറ്റെടുത്തു.<ref name="Bloomberg-26092012">{{cite news|title=IBM's Ginni Rometty Completes Her Ascent by Adding Chairman Role|newspaper=Bloomberg.com |date=September 26, 2012 |url=https://www.bloomberg.com/news/2012-09-25/ibm-s-ceo-ginni-rometty-succeeds-palmisano-as-board-chairman.html|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=September 26, 2012}}</ref> ലാഭകരമല്ലാത്ത ബിസിനസ്സ് മേഖലകളിൽ നിന്ന് ഐ.ബി.എമ്മിനെ പുറത്താക്കാനുള്ള പദ്ധതികളോടെ<ref name="FINANCIALTIMEStett"/> ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ "അടുത്ത വലിയ വളർച്ചാ യന്ത്രം" എന്ന് ബിഗ് ഡാറ്റയും അനലിറ്റിക്സും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.<ref name="BARRONSblue"/>2014 ൽ ഐ.ബി.എമ്മിന്റെ എന്റർപ്രൈസ് ഉപഭോക്താക്കൾക്കായി ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനായി ആപ്പിളിനായി ഒരു പങ്കാളിത്തത്തിന് അവർ ഇടനിലക്കാരിയായി. ആ വർഷം തന്നെ, ഐബിഎം ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ എസ്എപിയുമായും ഡാറ്റാ അനലിറ്റിക്സിൽ ട്വിറ്ററുമായും പങ്കാളിത്തത്തിലേർപ്പെടുമെന്ന് അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു, 2015 ൽ ബോക്സുമായി ഒരു പങ്കാളിത്തത്തിലും അവർ ഇടനിലക്കാരിയായി.<ref>[https://www.bizjournals.com/bizwomen/news/latest-news/2015/06/ibm-ginni-rometty-sign-yet-another-silicon-valley.html "IBM, Ginni Rometty sign yet another Silicon Valley partner"], ''Business Journals'', Caroline McMillan Portillo, June 24, 2015</ref> 2012 നും 2015 നും ഇടയിൽ ഐബിഎമ്മിന് ഏകദേശം 30 കമ്പനികളെ സ്വന്തമാക്കാൻ റോമെറ്റി 8.5 ബില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിച്ചു.<ref name=":0"/> 2016 ആയപ്പോഴേക്കും ചിപ്പ് നിർമ്മാണം പോലുള്ള ഏകദേശം 7 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ കമ്മോഡിറ്റൈസ്ഡ് ആസ്തികൾ വിറ്റഴിക്കുന്നതിന് അവർ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു. <ref name="Fortune Magazine">{{cite web|title=Fortune Magazine|url=http://fortune.com/2016/01/29/ibm-ginni-rometty-bonus/|website=Gets a Raise Despite Tumbling Stock Price}}</ref> 2017 മെയ് മാസത്തിൽ, "കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ, ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പോലുള്ള ചുരുങ്ങുന്ന ബിസിനസുകളിൽ നിന്നും കൃത്രിമബുദ്ധി പോലുള്ള ഉയർന്ന വളർച്ചയുള്ള മേഖലകളിലേക്ക്" റോമെറ്റി ഐബിഎമ്മിനെ വിജയകരമായി മാറ്റിയതായി ഓസ്റ്റിൻ ബിസിനസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. <ref name="AUSTINBUSINESS"/><ref name=":0">{{Cite journal|title = Fortune's Most Powerful Women List|last = Bellstrom|first = Kristen|date = September 15, 2015|journal = Fortune}}</ref><ref name="FORBESlaw">[https://www.forbes.com/sites/adrianbridgwater/2018/03/20/ibm-ceo-rometty-proposes-watsons-law-ai-in-everything/#cc466754d087 "IBM CEO Rometty Proposes 'Watson's Law': AI In Everything"], Adrian Bridgewater, ''Forbes'', March 20, 2018</ref><ref name="FINANCIALREVIEWsurge">[http://www.afr.com/technology/ibm-grants-ceo-ginni-rometty-a-record-bonus-after-share-surge-20170207-gu78gr "IBM grants CEO Ginni Rometty a record bonus after share surge"], ''Financial Review'', February 7, 2017</ref> 2017 ജൂൺ 28 ന് അവർക്ക് കെപിഎംജി ഇൻസ്പയർ ഗ്രേറ്റ്‌നെസ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref name="KPMG">[https://www.prnewswire.com/news-releases/kpmg-honors-stem-pioneer-ginny-rometty-for-inspiring-next-generation-of-women-leaders-300481604.html "KPMG Honors Stem Pioneer Ginni Rometty for Inspiring Next Generation of Women Leaders"], [[Cision]], June 28, 2017</ref>2018 ജനുവരിയിൽ, ഡാറ്റ, ബ്ലോക്ക്‌ചെയിൻ, ക്ലൗഡ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രത്യേക വളർച്ചയോടെ, 2012 മുതൽ ഐബിഎമ്മിന്റെ വാർഷിക വരുമാന വർദ്ധനവിന്റെ നാലിലൊന്ന് അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/01/18/business/ibm-revenue.html |title=IBM Ends 22-Quarter Streak of Falling Revenue |first=Steve |last=Lohr |work=The New York Times |date=January 18, 2018 |url-access=subscription}}</ref> 2018 ആയപ്പോഴേക്കും, 2017-ൽ IBM-ന് ലഭിച്ച 9,043 പേറ്റന്റുകളിൽ പകുതിയും AI, ക്ലൗഡ് കമ്പ്യൂട്ടിംഗ്, സൈബർ സുരക്ഷ, ബ്ലോക്ക്ചെയിൻ, ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിംഗ് എന്നിവയിലാണെന്ന് അവർ പറയുകയുണ്ടായി.<ref>[https://web.archive.org/web/20180113055808/http://www-03.ibm.com/press/us/en/pressrelease/53581.wss "IBM Breaks Records to Top U.S. Patent List for 25th Consecutive Year"], IBM, January 9, 2018</ref> എന്നിരുന്നാലും, അംഗീകാരങ്ങളും അവാർഡുകളും വിപണി വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചില്ല. കൂടാതെ റോമെറ്റിയുടെ ഭരണകാലത്ത്, IBM-ന്റെ വരുമാനം 40%-ത്തിലധികം കുറഞ്ഞു, 2011-ൽ $100 ബില്യണിൽ കൂടുതലായിരുന്നത് 2019-ൽ $60 ബില്യണിൽ താഴെയായി.<ref>[https://www.statista.com/statistics/265003/ibms-revenue-since-1999/ "IBM revenue worldwide from 1999 to 2023"], Statista, Sept 9, 2024</ref> 2020 ജനുവരി 30-ന്, റോമെറ്റി IBM-ന്റെ സിഇഒ സ്ഥാനം ഒഴിയുമെന്നും പകരം അരവിന്ദ് കൃഷ്ണ സ്ഥാനമേൽക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2020 ഡിസംബർ 31-ന് അരവിന്ദ് കൃഷ്ണ സ്ഥാനമേൽക്കുന്നതുവരെ അവർ എക്സിക്യൂട്ടീവ് ചെയർമാനായി തുടർന്നു.<ref>{{cite press release| url = https://newsroom.ibm.com/2020-12-16-Arvind-Krishna-Elected-IBM-Chairman| title = Arvind Krishna Elected IBM Chairman| publisher = IBM| access-date = 2025-03-10| archive-date = 2021-10-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20211022124557/https://newsroom.ibm.com/2020-12-16-Arvind-Krishna-Elected-IBM-Chairman| url-status = dead}}<br>- {{cite news | url = https://www.wsj.com/articles/ginni-rometty-stepping-down-as-ibm-ceo-11580420650 | title = IBM's Ginni Rometty Steps Down as CEO | work = Wall Street Journal | url-access = subscription | last1 = Fitch | first1 = Asa }}<br>- {{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/01/30/ibm-ceo-rometty/|title=IBM's Ginni Rometty is stepping down as CEO|last=McGregor|first=Jena|date=January 30, 2020|newspaper=Washington Post|access-date=February 28, 2020}}<br>- {{Cite news|last=Lohr|first=Steve|url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/technology/ginni-rometty-ibm-ceo.html|title=Ginni Rometty to Step Down as C.E.O. of IBM|date=January 30, 2020|work=The New York Times|access-date=February 28, 2020|issn=0362-4331|url-access=subscription}}</ref> == ബോർഡുകളും കമ്മിറ്റികളും == [[File:The American Workforce Policy Advisory Board Meeting (40344753173).jpg|thumb|2019 മാർച്ചിൽ തൊഴിൽ ശക്തി വികസനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വൈറ്റ് ഹൗസ് പാനലിൽ റൊമെറ്റി പങ്കെടുക്കുന്നു]] 2012 മുതൽ ഐബിഎമ്മിൽ ഡയറക്ടറായ റോമെറ്റി, വിമൻ ഇൻ ടെക്നോളജി കൗൺസിൽ, വിമൻസ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിൽ, വിമൻസ് ലീഡർഷിപ്പ് കൗൺസിൽ തുടങ്ങിയ ഐബിഎം സംഘടനകളിലും പങ്കാളിയായി. എപിക്യുസിയിലെ മുൻ ഡയറക്ടറായ <ref name="BLOOMBERGbio"/> അവർ 2006 മുതൽ 2009 വരെ എഐജിയുടെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിലും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref name="BLOOMBERGbreaks">[https://www.bloomberg.com/news/articles/2011-10-25/ibm-names-rometty-to-succeed-palmisano-as-its-first-female-chief-executive IBM's Rometty Breaks Ground as Company's First Female Leader]. Bloomberg BusinessWeek, October 26, 2011.</ref>മെമ്മോറിയൽ സ്ലോൺ കെറ്ററിംഗ് കാൻസർ സെന്ററിന്റെ ഓവർസിയേഴ്‌സ് ബോർഡിലും<ref name="LACCcouncil"/><ref name="MSKCC">{{cite web| url= http://www.mskcc.org/annualreport/2010/pdfs/MSK_AR2010_board.pdf | title= 2010 Annual Report | publisher= [[Memorial Sloan-Kettering Cancer Center]] | access-date=October 26, 2011}}</ref> മാനേജർമാരുടെ ബോർഡിലും അവർ തുടർന്നു<ref name="BLOOMBERGbio"/> 2013 മുതൽ <ref name="LACCcouncil"/> ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക കൺസർവേഷൻ കൗൺസിലിൽ അവർ കൗൺസിൽ അംഗമാണ്.<ref name="CONSERVATIONC">{{cite web|title=LACC Members|url=http://www.nature.org/latin-america-conservation-council/about-us/lacc-members.xml|work=Latin America Conservation Council website|publisher=[[The Nature Conservancy]]|access-date=April 25, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318022815/http://www.nature.org/latin-america-conservation-council/about-us/lacc-members.xml|archive-date=March 18, 2014|url-status=dead}}</ref>റൊമെറ്റി കൗൺസിൽ ഓൺ ഫോറിൻ റിലേഷൻസിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. കൂടാതെ തന്റെ അൽമ മേറ്റർ നോർത്ത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുടെ ട്രസ്റ്റികളുടെ ബോർഡിലും അവർ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="BLOOMBERGbio"/><ref name="LACCcouncil"/> അവിടെ അവർ 2015 ലെ ബിരുദദാന ക്ലാസിന്റെ പ്രാരംഭ പ്രഭാഷകയായിരുന്നു.<ref name="NORTHWESTERN"/> 2017 ആഗസ്റ്റിൽ പാനൽ പിരിച്ചുവിടുന്നതിനുമുമ്പ് അവർ വൈറ്റ് ഹൗസിന്റെ ബിസിനസ് ഉപദേശക പാനലിൽ അംഗമായിരുന്നു. <ref>[http://fortune.com/2017/08/16/ibm-ceo-trump-advisory-panel-killed/ "Private: IBM's CEO Reveals Why Trump's Business Advisory Panel Was Killed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180725154915/http://fortune.com/2017/08/16/ibm-ceo-trump-advisory-panel-killed/ |date=July 25, 2018 }}, ''[[Fortune (magazine)|Fortune]]'', August 16, 2017</ref>2017 നവംബറിൽ അവർ WEF ദാവോസിന്റെ സഹ-അധ്യക്ഷയായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2017/11/14/world-economic-forum-asks-seven-women-co-chair-davos-zero/ |title=World Economic Forum asks seven women to co-chair Davos – and zero men |work=[[The Daily Telegraph]] |first=Sophie |last=Christie |date=November 14, 2017}}</ref> ആസ്പൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ സൈബർ ഗ്രൂപ്പിന്റെ സഹ-അധ്യക്ഷയായും, സിങ്‌ഹുവ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സ്‌കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്‌സ് ആൻഡ് മാനേജ്‌മെന്റിന്റെ ഉപദേശക സമിതി അംഗമായും, സിംഗപ്പൂർ ഇക്കണോമിക് ഡെവലപ്‌മെന്റ് ബോർഡ് ഇന്റർനാഷണൽ അഡ്വൈസറി കൗൺസിൽ അംഗമായും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite press release| url= https://www.jpmorganchase.com/ir/news/2020/jpmc-board-of-directors-051920 | title= JPMorgan Chase Board of Directors Welcomes Virginia Rometty |publisher=JPMorgan Chase |date=May 19, 2020 |access-date=December 29, 2020}}<br>- {{cite web| url= https://www.edb.gov.sg/en/about-edb/our-team/international-advisory-council.html | title=Our Team |publisher=Singapore Economic Development Board | access-date=December 29, 2020}}</ref>2020 മെയ് മാസത്തിൽ, അവർ ജെപി മോർഗൻ ചേസിന്റെ ബോർഡിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web| url= https://www.marketscreener.com/quote/stock/JPMORGAN-CHASE-CO-37468997/news/JPMorgan-Says-IBM-Executive-Chairman-Rometty-Elected-to-Board-30636256/ | title= JPMorgan Says IBM Executive Chairman Rometty Elected to Board | last=Dabaie |first=Michael |website=MarketScreener |date=May 19, 2020| access-date=December 29, 2020}}</ref> == വ്യവസായ സ്വീകരണം == ഐ‌ബി‌എം സി‌ഇ‌ഒ എന്ന നിലയിൽ റൊമെറ്റിയുടെ കാലാവധി അഭിമാനകരമായ റാങ്കിംഗുകൾ കൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിൽ 2012 ൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള 50 ആളുകളിൽ ഒരാളായി ബ്ലൂംബെർഗ് അവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref name="FIFTYMOST">[[50 Most Influential (Bloomberg Markets ranking)|50 Most Influential]] list of ''[[Bloomberg Markets]]'' magazine in September 2012</ref>2012 ൽ ടൈം 100 പട്ടികയിലും അവർ ഇടം നേടി<ref name="Time100">{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111962,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419015116/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111962,00.html|url-status=dead|archive-date=April 19, 2012|title=The 100 Most Influential People in the World|last=Mayer|first=Marissa|date=April 18, 2012|magazine=Time|access-date=April 18, 2012}}</ref>2014 ൽ പി‌ബി‌എസ് ഡോക്യുമെന്ററിയായ ദി ബൂമർ ലിസ്റ്റിൽ റോമെറ്റി ഇടം നേടി.<ref name="PBSBOOMER">{{cite web|url=http://video.pbs.org/video/2365327830/|title=The Boomer List|publisher=[[PBS]]|pages=Rometty starting at 1 hr 6 min|access-date=October 9, 2014|archive-date=2015-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926083939/http://video.pbs.org/video/2365327830/|url-status=dead}}</ref> 2005 മുതൽ<ref name="BLOOMBERGbio"/> ഫോർച്യൂണിന്റെ "ബിസിനസ്സിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ 50 വനിതകളിൽ" അവരെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref name="CNN"/><ref name="FORTUNERometty">{{cite magazine|url=http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-1/|title=Ginni Rometty|date=2014|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=March 19, 2015|archive-date=October 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151011032717/http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-1/|url-status=dead}}</ref>.2010 മുതൽ മികച്ച 10 സ്ഥാനങ്ങളിൽ അവർ ഇടം നേടി.<ref name="KPMG"/> 2012 മുതൽ <ref name="Fortune Magazine"/><ref name="SORORITY"/>2014 വരെ <ref name="Fortune Magazine"/><ref name="FORTUNERometty"/>അവർ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി<ref name="FORTUNEnewlist">[http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-6/ "Ginni Rometty - Most Powerful Women"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180725183703/http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-6/ |date=July 25, 2018 }}, ''Fortune'', 2017</ref> അവർ 2015-ൽ 3-ാം സ്ഥാനത്തും,<ref name=":0" /><ref name="Fortune Magazine"/> 2016-ൽ 4-ാം സ്ഥാനത്തും, 2017-ൽ 7-ാം സ്ഥാനത്തുമായിരുന്നു.<ref name="FORTUNEnewlist"/> 2014-ൽ ഫോർബ്സ് മാസികയുടെ "ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ 100 ആളുകളിൽ" അവർ ഇടം നേടി<ref name="FORBES100">''[[Forbes (magazine)|Forbes]]'' magazine's "World's 100 Most Powerful People" in 2014.{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/powerful-people/list/#tab:overall|title=The world's 100 most powerful|magazine=Forbes}}</ref> കൂടാതെ 2016-ലെ ഫോർബ്സ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ 100 സ്ത്രീകളുടെ പട്ടികയിൽ അവർ 11-ാം സ്ഥാനത്തെത്തി.<ref name="FORBESPOWER">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/power-women/#/tab:overall_page:2|title=World's Most Powerful Women|work=Forbes|access-date=July 24, 2017 }}</ref>അടുത്ത വർഷം അവർ 10-ാം സ്ഥാനത്തായി.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|title=World's Most Powerful Women|work=Forbes|access-date=March 29, 2018 }}</ref> 2018 മാർച്ചിൽ ടൈം മാഗസിൻ അവരെ സാങ്കേതികവിദ്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആറാമത്തെ വ്യക്തിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="MOSTIMOPRTANTtech">[https://time.com/4759416/most-influential-people-tech/ "The 20 Most Influential People in Tech Right Now"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611065618/http://time.com/4759416/most-influential-people-tech/ |date=2019-06-11 }}, ''Time'', May 8, 2017</ref> റോമെറ്റിയുടെ സിഇഒ പദവി വഹിച്ച കാലയളവ് വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ കാലയളവിനുള്ളിൽ, ഐബിഎം വരുമാനം 2012-ൽ 104 ബില്യൺ ഡോളറിൽ നിന്ന് 2020-ൽ 60 ബില്യൺ ഡോളറായി കുറഞ്ഞു. <ref name="Fortune Magazine"/> 2016 ആയപ്പോഴേക്കും, മോട്ട്ലി ഫൂൾ,<ref name="MOTLEY">{{Cite news|url=https://www.fool.com/investing/general/2014/12/13/the-worst-tech-ceos-of-2014.aspx|title=The Worst Tech CEOs of 2014 -- The Motley Fool|last=Mattera|first=Sam|date=May 2, 2017|work=The Motley Fool|access-date=May 2, 2017 }}</ref>ഫോർബ്സ്,,<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/adamhartung/2017/04/21/why-you-do-not-want-to-own-ibm-growth-stalls-are-deadly/#606662a171bf|title=Why You Do Not Want To Own IBM: Growth Stalls Are Deadly|last=Hartung|first=Adam|work=Forbes|access-date=May 2, 2017}}</ref>വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേണൽ,<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/how-much-the-best-and-worst-ceos-got-paid-1435104565|title=How Much the Best-Performing and Worst-Performing CEOs Got Paid|last=Lublin|first=Joann S.|date=June 25, 2015|work=Wall Street Journal|access-date=May 2, 2017|issn=0099-9660 |url-access=subscription}}</ref> 24/7 വാൾസ്ട്രീറ്റ് എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ അവരെ ഏറ്റവും മോശം സിഇഒമാരിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. <ref name="247WALLGO">{{Cite news|url=http://247wallst.com/special-report/2016/02/25/ceos-who-have-to-go-in-2016/2/|title=CEOs Who Have to Go in 2016|work=247wallst.com|access-date=May 2, 2017 }}</ref> 2012 നും 2017 വേനൽക്കാലത്തിനും ഇടയിൽ തുടർച്ചയായി 22 ത്രിമാസങ്ങളിൽ വരുമാനത്തിൽ ഇടിവ് സംഭവിച്ചതിന് നിക്ഷേപകരും<ref name="FINANCIALREVIEWsurge"/><ref name="CNNgrowth">{{cite news |url=https://money.cnn.com/2018/01/18/technology/business/ibm-q4-earnings/index.html |title=IBM 's sales grew for the first time in 5 years |author=Danielle Wiener-Bronner |work=CNN |date=January 18, 2018 |access-date=2025-03-10 |archive-date=2025-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215102534/https://money.cnn.com/2018/01/18/technology/business/ibm-q4-earnings/index.html |url-status=dead }}</ref> ജോലിക്കാരെ പിരിച്ചുവിടലുകളുടെയും <ref name="AUSTINBUSINESS">[https://www.bizjournals.com/austin/news/2017/05/19/come-into-the-office-or-quit-ibm-says.html "Come into the office or quit, IBM says"], Anthony Noto, ''[[Austin Business Journal]]'', May 19, 2017</ref>ഓഫ്‌ഷോറിംഗിന്റെയും സമയത്ത് ശമ്പള ബോണസ് സ്വീകരിക്കുന്നതിന് ഐബിഎം ജീവനക്കാരും അവരെ വിമർശിച്ചു.<ref name="Fortune Magazine"/><ref>{{Cite web|url=http://thevarguy.com/business-technology-solution-sales/020315/ibm-employees-react-rometty-exec-bonuses-layoffs-reach-5k|title=IBM: Employees React to Rometty, Exec Bonuses as Layoffs Reach 5K|website=The Var Guy |access-date=May 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023110313/http://thevarguy.com/business-technology-solution-sales/020315/ibm-employees-react-rometty-exec-bonuses-layoffs-reach-5k|archive-date=October 23, 2017|url-status=usurped}}</ref><ref name="247WALLGO"/> 2019 മെയ് മാസത്തിൽ, തന്റെ കരിയറിൽ ഉടനീളം നവീകരണത്തോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയ്ക്ക് റോമെറ്റിക്ക് എഡിസൺ അച്ചീവ്‌മെന്റ് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://news.northwestern.edu/stories/2019/05/trustee-and-alumna-ginni-rometty-honored-with-edison-achievement-award/|title=Trustee and alumna Ginni Rometty honored with Edison Achievement Award |publisher=Northwestern University |access-date=July 25, 2019}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതം == 1979-ൽ <ref name="BARRONSblue"/>വിർജീനിയ നിക്കോസിയ ഒരു സ്വകാര്യ-ഇക്വിറ്റി നിക്ഷേപകനായ മാർക്ക് ആന്റണി റോമെറ്റിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref name="TIMEShusband">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/11/05/business/a-ceos-support-system-a-k-a-husband.html?pagewanted=all |title=A C.E.O.'s Support System, a k a Husband|last=Stewart|first=James B.|date=November 5, 2011|newspaper=The New York Times|access-date=May 3, 2013 |url-access=subscription}}</ref>കുട്ടികളില്ലാത്തതിനാൽ, അവർ ന്യൂയോർക്കിനും ഫ്ലോറിഡയിലെ ബോണിറ്റ സ്പ്രിംഗ്‌സിനും <ref name="TIMEShusband"/>ഇടയിൽ സമയം ചെലവഴിക്കുന്നു.<ref name="MOTLEY"/>ഹോബിയായി അവർ ബ്രോഡ്‌വേ ഷോകളിലും സ്കൂബ ഡൈവിംഗിലും പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="SORORITY"/>2014-ൽ, [[കോൻടോലീസ്സ റൈസ്|കോണ്ടലീസ റൈസിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിന് ശേഷം, അഗസ്റ്റ നാഷണൽ ഗോൾഫ് ക്ലബ്ബിലെ മൂന്നാമത്തെ വനിതാ അംഗമായി അവർ മാറി.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/golf/story/_/id/11871158/virginia-rometty-becomes-3rd-female-member-augusta-national|title=Virginia Rometty becomes 3rd female member of Augusta National |work=ESPN |date=November 13, 2014 |access-date=November 17, 2014}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em|refs=}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commonscat-inline|Ginni Rometty}} {{s-start}} {{s-bus}} {{succession box|title=[[CEOs of IBM]]| before=[[Samuel J. Palmisano]]| after=Present CEO| years=2012–present}} {{s-end}} {{IBM}} [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]] igbd3kxolo66byqtrwwcj2rmitanki9 0 420103 4620373 4301774 2026-05-19T17:22:04Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620373 wikitext text/x-wiki സ്ത്രീകൾ ചരിത്രത്തിലും സമകാലീന സമൂഹത്തിലും ചെയ്തിട്ടുള്ള സംഭാവനകൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നതിനു വേണ്ടി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള മാസാചരണമാണ് '''വനിതാ ചരിത്ര മാസം'''.  അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും ഇംഗ്ലണ്ടിലും ആസ്ത്രേലിയയിലും മാർച്ച് 8 ലെ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ച് മാർച്ച് മാസത്തിലും കാനഡയിൽ 'പേർസൻസ് ഡേ' ആഘോഷങ്ങളോടനുബന്ധിച്ച് ഒക്ടോബറിലും ആണ് ഇത് ആചരിക്കാറ്.<ref name="canada">{{cite web|url=http://www.swc-cfc.gc.ca/dates/whm-mhf/index-eng.html|title=Women's History Month|accessdate=March 3, 2012|date=October 3, 2011|work=Status of Women Canada|publisher=[[Government of Canada]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314023246/http://www.swc-cfc.gc.ca/dates/whm-mhf/index-eng.html|archivedate=March 14, 2012|url-status=dead|df=}}</ref> == ചരിത്രം == === അമേരിക്കയിൽ === [[പ്രമാണം:Women's_History_Month_reception_at_the_White_House.jpg|ലഘുചിത്രം|വൈറ്റ് ഹൗസിലെ ഈസ്റ്റ് റിസപ്ഷൻ റൂമിൽ 2013 മാർച്ച് 18 ന് നടന്ന വിമെൻസ് ഹിസ്റ്ററി മാസ സ്വീകരണം]] ==== വനിതാ ചരിത്ര വാരം ==== 1911ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ ദിനം ആചരിക്കാൻ ആരംഭിച്ചതോടെ തന്നെ അമേരിക്കയിൽ വനിതാ ചരിത്ര വാരത്തിന്റെ ചരിത്രവും തുടങ്ങുന്നു. 1978ൽ മാർച്ച് എട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു വനിതാ ചരിത്ര വാരം കാലിഫോർണിയയിലെ സോണോമ കൗണ്ടിയിൽ ആചരിക്കപ്പെട്ടു. സ്ത്രീകളുടെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള 15 ദിവസത്തെ സമ്മേളനം 1979ൽ [[ഗെർഡ ലെർണർ|ഗെർഡ ലെർണറു]]<nowiki/>ടെ അദ്ധ്യക്ഷതയിൽ സാറാ ലോറൻസ് കോളേജിൽ വെച്ച് നടക്കുകയുണ്ടായി.<ref name="JWA">{{cite web|url=http://jwa.org/thisweek/jul/18/1979/gerda-lerner|title=This Week in History – Pioneering women's history summer institute, July 18, 1979|accessdate=2013-10-17|publisher=Jewish Women's Archive}}</ref><ref name="NWHP">{{cite web|url=http://www.nwhp.org/whm/history.php|title=History of National Women's History Month|accessdate=2013-10-17|last=MacGregor|first=Molly Murphy|publisher=National Women's History Project|archive-date=2014-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140929162128/http://www.nwhp.org/whm/history.php|url-status=dead}}</ref> ഇത് സാറാ ലോറൻസ് കോളേജ്, വിമെൻസ് ആക്ഷൻ അലയൻസ്, സ്മിത് സോണിയൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ എന്നിവ ചേർന്നാണ് നടത്തിയത്. സോണോമ കൗണ്ടിയിലെ വനിതാ ചരിത്ര വാരാഘോഷത്തിന്റെ വിജയത്തെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞ അംഗങ്ങൾ അവരവരുടെ സ്ഥാപനങ്ങളിലും സമൂഹങ്ങളിലും സമാനമായ ആഘോഷങ്ങൾ ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ദേശീയവനിതാ ചരിത്ര വാരത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ശ്രമങ്ങളെ പിന്താങ്ങാനും അവർ തീരുമാനത്തിലെത്തി. 1980 ഫെബ്രുവരിയിൽ അന്നത്തെ പ്രസിഡൻ്റ് [[ജിമ്മി കാർട്ടർ]] 1980 മാർച്ച് 8 ന്റെ ആഴ്ച ദേശീയ വനിതാ ചരിത്ര വാരമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. പ്രഖ്യാപനത്തിൽ നിന്ന്- "നമ്മുടെ തീരങ്ങളിൽ വന്ന ആദ്യ കുടിയേറ്റക്കാരും അവരുമായി സൗഹാർദ്ദത്തിലായ ആദ്യത്തെ അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യൻ കുടുംബവും മുതൽ, ഈ രാജ്യം നിർമ്മിക്കാൻ സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. മിക്കപ്പോഴും സ്ത്രീകളുടെ സംഭാവനകൾ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ പോയി. പക്ഷേ അമേരിക്ക കെട്ടിപ്പടുത്ത സ്ത്രീകളുടെ നേട്ടങ്ങളും നേതൃത്വവും ധൈര്യവും ശക്തിയും സ്നേഹവുമൊക്കെ അവരോടൊപ്പം പ്രവർത്തിച്ച, ഇന്നു നമുക്ക് നന്നായി അറിയാവുന്ന പുരുഷന്മാരുടെ സംഭാവനകൾ പോലെ തന്നെ നിർണായകമായിരുന്നു. ഡോ.ഗെർഡ ലെർണർ നിരീക്ഷിച്ചതുപോലെ 'സ്ത്രീകളുടെ ചരിത്രം സ്ത്രീകളുടെ അവകാശമാണ്.' അത് നമുക്ക് അഭിമാനവും സാന്ത്വനവും ധൈര്യവും ദീർഘവീക്ഷണവും തരുന്ന പ്രധാനവും അനുപേക്ഷണീയവുമായ പാരമ്പര്യമാണ്. ഞാൻ എന്റെ നാട്ടുകാരോട് ഈ പാരമ്പര്യത്തെ 1980 മാർച്ച് 2 മുതൽ 8 വരെയുള്ള ദേശീയ വനിതാ ചരിത്ര വാരത്തിൽ അനുയോജ്യമായ പ്രവർത്തനങ്ങളോടെ ആഘോഷിക്കാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. തുല്യതയ്ക്ക് വേണ്ടി സമരം ചെയ്ത നേതാക്കന്മാരായ സുസൻ ബി. ആന്തണി, സൊഴോണർ ട്രുത്, [[ലൂസി സ്റ്റോൺ]], ലുക്രീഷ്യ മോട്, എലിസബത്ത് കാഡി സ്റ്റാന്റൺ, ഹാരിയറ്റ് ടുബ്മാൻ, ആലീസ് പോൾ എന്നിവരിൽ അവരുടെ വനിതാ ചരിത്ര വാരാചരണങ്ങൾ കേന്ദ്രീകരിക്കാൻ ഗ്രന്ഥശാലകൾ, സ്കൂളുകൾ, സമൂഹ്യ സംഘടനകൾ എന്നിവയെ ഞാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. നമ്മുടെ രാജ്യത്തിന്റെ യഥാർഥ ചരിത്രം മനസ്സിലാക്കുന്നത് നിയമത്തിനു കീഴിൽ എല്ലാവർക്കും പൂർണ തുല്യത കിട്ടേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത മനസ്സിലാക്കാൻ നമ്മളെ സഹായിക്കും. 'ലിംഗഭേദം മൂലം ആരുടെയും നിയമപരമായ തുല്യത നിഷേധിക്കപ്പെടുകയോ അവകാശങ്ങളിൽ കുറവു വരുത്തുകയോ ചെയ്യാൻ പാടില്ല' എന്നു പറയുന്ന അമേരിക്കൻ ഭരണ ഘടനയുടെ ഇരുപത്തി ഏഴാം ഭേദഗതി നിലവിൽ വരുന്നതോടെ ഈ ലക്ഷ്യം നേടാൻ നമുക്ക് സാധിക്കും." 'തുല്യാവകാശ ഭേദഗതി'യെ കുറിച്ചാണ് ഇവിടെ കാർട്ടർ സൂചിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ അത് ഇരുപത്തി ഏഴാം ഭേദഗതിയായി നിലവിൽ വരികയുണ്ടായില്ല. വനിതാ ചരിത്ര വാരത്തിന്റെ ജനപ്രീതി ഓറിൻ ഹാച്ചും ബാർബറ മിൽസ്കിയും ചേർന്ന് വനിതാ ചരിത്ര വാരം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ആദ്യ സംയോജിത കോൺഗ്രഷണൽ പ്രമേയം 1981ൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു. 1982 മാർച്ച് 7 മുതൽ തുടങ്ങുന്ന ആഴ്ച "വനിതാ ചരിത്ര വാര"മായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ പ്രസിഡന്റിനോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചുമതലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രമേയം കോൺഗ്രസ്സ് പാസാക്കി.<ref name="About">{{Cite web|url=http://womenshistorymonth.gov/about.html|title=About: Women's History Month|access-date=2013-10-17|publisher=Library of Congress|archive-date=2013-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130925201845/http://womenshistorymonth.gov/about.html|url-status=dead}}</ref> തുടർന്നുള്ള നിരവധി വർഷങ്ങളിൽ മാർച്ചിലെ ഒരു ആഴ്ച വനിതാ ചരിത്രവാരമായി പ്രഖ്യപിക്കുന്ന സംയുക്തപ്രമേയം കോൺഗ്രസ്സ് പാസാക്കി. രാജ്യത്തെ സ്കൂളുകളും അവരുടെതായ വനിതാ ചരിത്ര വാര ആഘോഷങ്ങളും വനിതാ ചരിത്ര മാസ ആഘോഷങ്ങളും നടത്തിത്തുടങ്ങി. 1986 ആയപ്പോഴേക്ക് 14 സംസ്ഥാനങ്ങൾ മാർച്ച് വനിതാ ചരിത്ര മാസമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ==== വനിതാ ചരിത്ര മാസം ==== ദേശീയ വനിതാ ചരിത്ര പദ്ധതി(National Women's History Project)യുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം 1987 മാർച്ച് മാസം വനിതാ ചരിത്ര മാസമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന പ്രമേയം കോൺഗ്രസ് പാസാക്കി. എല്ലാ വർഷവും മാർച്ച് മാസം വനിതാ ചരിത്ര മാസമായി പ്രഖ്യാപിക്കാൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ അധികാരപ്പെടുത്തുന്ന പ്രമേയങ്ങൾ 1988 നും 1994 നും ഇടയിൽ പാസാക്കി. സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പുകളും ക്ലാസ്സ് റൂമികളിൽ ലിംഗസമത്വം മെച്ചപ്പെടുത്താനായി വനിതാ ചരിത്ര മാസാചരണം പ്രോൽസാഹിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. മെരിലാൻഡ്, പെൻസിൽവേനിയ, [[അലാസ്ക]], ന്യൂയോർക്ക്, ഒറെഗൺ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങൾ പാഠ്യ സാമഗ്രികൾ വികസിപ്പിക്കുകയും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. കുറച്ചു വർഷങ്ങൾക്കകം ആയിരക്കണക്കിന് സ്കൂളുകൾ വനിതാ ചരിത്ര മാസം ആചരിച്ചു തുടങ്ങി. അവർ ചരിത്രത്തിലും സമൂഹത്തിലും സ്ത്രീകളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് താല്പര്യമുണർത്തുന്നതും രസകരവുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗവർണർമാർ, സിറ്റി കൗൺസിലുകൾ, സ്കൂൾ ബോർഡുകൾ, യു എസ് കോൺഗ്രസ്സ് എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ ആസൂത്രണം ചെയ്തു. 2011 മാർച്ചിൽ ഒബാമ ഭരണകൂടം അമേരിക്കയിൽ സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥയും അത് എങ്ങനെ കാലങ്ങളായി മാറി വന്നു എന്നും കാണിക്കുന്ന 'അമേരിക്കയിലെ സ്ത്രീകൾ: സാമൂഹ്യവും സാമ്പത്തികവുമായ സുസ്ഥിതിയുടെ സൂചകങ്ങൾ' (''Women in America: Indicators of Social and Economic Well-Being'')<ref>https://web.archive.org/web/20170119025352/https://www.whitehouse.gov/sites/default/files/rss_viewer/Women_in_America.pdf</ref> എന്ന റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി.<ref name="whitehouse1">{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2011/03/01/white-house-releases-first-comprehensive-federal-report-status-american-|title=White House Releases First Comprehensive Federal Report on the Status of American Women in Almost 50 Years|access-date=2013-10-17|date=2011-03-01|publisher=The White House}}</ref> 1963ൽ സ്തീകളുടെ അവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് സ്ത്രീ പദവി സമിതി(Commission on the Status of Women) തയ്യാറാക്കിയ റിപ്പോർട്ടിനു ശേഷം ഉള്ള ആദ്യ ഫെഡറൽ റിപ്പോർട്ട് ആയിരുന്നു ഇത്. പ്രസിഡന്റ് സമിതിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സമീപകാലത്ത് രാജ്യമെമ്പാടും ഹിയറിംഗുകൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. വിമെൻസ് പ്രോഗ്രസ് കമ്മിഷൻ അമേരിക്കൻ സ്ത്രീ ചരിത്രത്തിൽ പ്രസക്തമായ മേഖലകളിൽ താല്പര്യം നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഹിയറിംഗുകൾ ഉടൻ തന്നെ നടത്തും. സ്റ്റേറ്റ് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സൊസൈറ്റികൾ, സ്ത്രീ സംഘടനകൾ ഗേൾ സ്കൗട്സ് ഓഫ് യു എസ് അ എന്നിവയാണ് ഈ പ്രവത്തനങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്ന ചില സംഘടനകൾ ==== വനിതാ ചരിത്ര വാരം- പ്രസിഡന്റിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ==== [http://www.nwhp.org/whm/history.php 1980 (scroll down)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140929162128/http://www.nwhp.org/whm/history.php |date=2014-09-29 }} [http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/STATUTE-96/pdf/STATUTE-96-Pg2702.pdf 1982] [http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/STATUTE-97/pdf/STATUTE-97-Pg1556.pdf 1983] [http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/STATUTE-98/pdf/STATUTE-98-Pg3556.pdf 1984] [http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1985/30985b.htm 1985] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924085345/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1985/30985b.htm |date=2015-09-24 }} [http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1986/30486d.htm 1986] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924111721/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1986/30486d.htm |date=2015-09-24 }} ==== വനിതാ ചരിത്ര മാസം- പ്രസിഡന്റിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങൾ ==== ==== ദേശീയ വനിതാ ചരിത്ര പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ച വാർഷിക വനിതാ ചരിത്രമാസ പ്രമേയങ്ങൾ ==== * 1987: "Generations of Courage, Compassion, and Conviction"<ref name="NWHP2010">{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/whm/honorees.php|title=Honorees: 2010 National Women’s History Month|access-date=2013-09-03|publisher=National Women's History Project|archive-date=2012-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120730051819/http://www.nwhp.org/whm/honorees.php|url-status=dead}}</ref> * 1988: "Reclaiming the Past, Rewriting the Future" * 1989: "Heritage of Strength and Vision" * 1990: "Courageous Voices – Echoing in Our Lives" * 1991: "Nurturing Tradition, Fostering Change" * 1992: "A Patchwork of Many Lives" * 1993: "Discover a New World" * 1994: "In Every Generation, Action Frees Our Dreams" * 1995: "Promises to Keep" * 1996: "See History in a New Way" * 1997: "A Fine and Long Tradition of Community Leadership" * 1998: "Living the Legacy" * 1999: "Women Putting Our Stamp on America" * 2000: "An Extraordinary Century for Women 1900–2000" * 2001: "Celebrating Women of Courage and Vision" * 2002: "Women Sustaining the American Spirit" * 2003: "Women Pioneering the Future" * 2004: "Women Inspiring Hope and Possibility" * 2005: "Women Change America" * 2006: "Women, Builders of Communities and Dreams" * 2007: "Generations of Women Moving History Forward" * 2008: "Women's Art Women's Vision" * 2009: "Women Taking the Lead to Save Our Planet" * 2010: "Writing Women Back into History"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/whm/2010theme.php|title=2010 Theme: Writing Women Back into History|access-date=2013-09-03|date=1980-03-08|publisher=National Women's History Project|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017065738/http://www.nwhp.org/whm/2010theme.php|url-status=dead}}</ref> * 2011: "Our History is Our Strength"<ref>{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/03/01/womens-history-month_n_829374.html|title=Women's History Month: 'Our History Is Our Strength'|last=Hammond|first=Kayla|date=March 1, 2011|publisher=Huffington Post|access-date=2013-09-03}}</ref> * 2012: "Women's Education – Women's Empowerment"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/whm/2012theme.php|title=2012 National Women’s History Month Theme: Women’s Education – Women’s Empowerment|access-date=2013-09-03|publisher=National Women's History Project|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017064921/http://www.nwhp.org/whm/2012theme.php|url-status=dead}}</ref> * 2013: "Women Inspiring Innovation Through Imagination:Celebrating Women in Science, Technology, Engineering and Mathematics"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/blog/?page_id=531|title=Announcing the Theme for National Women’s History Month March 2013|access-date=2013-09-03|publisher=National Women's History Project|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017065740/http://www.nwhp.org/blog/?page_id=531|url-status=dead}}</ref> * 2014: "Celebrating Women of Character, Courage, and Commitment"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/|title=National Women's History Project|access-date=2013-09-03|publisher=National Women's History Project}}</ref> * 2015: "Weaving the Stories of Women’s Lives"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/womens-history-month/theme/|title=2015 Theme &#124; National Women's History Project|access-date=2015-03-01|publisher=Nwhp.org|archive-date=2015-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226115004/http://www.nwhp.org/womens-history-month/theme/|url-status=dead}}</ref> * 2016: "Working to Form a More Perfect Union: Honoring Women in Public Service and Government"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/news/|title=Latest News|publisher=Nwhp.org|access-date=2018-04-02|archive-date=2018-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410072042/http://www.nwhp.org/news/|url-status=dead}}</ref> * 2017: "Honoring Trailblazing Women in Labor and Business"<ref>{{Cite web|url=http://www.nwhp.org/womens-history-month/2017-honoree-nominations/|title=2017 Theme and 2017 Honorees|publisher=Nwhp.org|access-date=2018-04-02|archive-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121023433/http://www.nwhp.org/womens-history-month/2017-honoree-nominations/|url-status=dead}}</ref> * 2018: "Nevertheless, She Persisted: Honoring Women Who Fight All Forms of Discrimination against Women", referring to Mitch McConnell's "Nevertheless, she persisted" remark about Elizabeth Warren.<ref>{{Cite web|url=https://www.kiro7.com/news/trending-now/national-womens-history-month-what-is-it-when-did-it-begin-who-is-being-honored-this-year-1/706593423|title=National Women's History Month: What is it, when did it begin, who is being honored this year?|date=25 February 2018|publisher=kiro7.com}}</ref> === കാനഡയിൽ === "കാനഡക്കാർക്ക് സമൂഹത്തിനും ഇന്നത്തെ ജീവിത നിലവാരത്തിനും സ്ത്രീകളുടെയും പെൺകുട്ടികളുടെയും സംഭാവനകളെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാനുള്ള അവസരമായി" 1992ൽ ആണ് വനിതാ ചരിത്ര മാസം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടത്. കനേഡിയൻ സ്ത്രീകൾക്ക് സെനറ്റർമാരാകുന്നതിനും രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തിലെ പദവികളിൽ പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം എല്ലാ അവകാശങ്ങളും ലഭിക്കുന്നതിനും ഇടയാക്കിയ പെർസൺസ് കേസ് എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന Edwards v. Canada കേസിലെ 18 ഒക്റ്റോബർ 1929 ലെ വിധിയുടെ വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്നതുമായി യോജിച്ചു വരുന്നതിനായി ഒക്റ്റോബർ ആണ് ഇതിനായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്.<ref>''[http://www.bailii.org/uk/cases/UKPC/1929/1929_86.html Henrietta Muir Edwards and others (Appeal No. 121 of 1928) v The Attorney General of Canada (Canada)]'' [1929] UKPC 86, [1930] AC 124. Accessed March 3, 2012.</ref> === ആസ്ത്രേലിയയിൽ === ആസ്ത്രേലിയയിൽ ഹെലൻ ലെനോഡിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 2000ൽ ആണ് വനിതാ ചരിത്ര മാസം ആദ്യമായി ആചരിക്കപ്പെട്ടത്. ആസ്ത്രേലിയൻ വിമെൻസ് ഹിസ്റ്ററി ഫോറത്തിന്റെ പ്രവർത്തനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് വാർഷിക വനിതാ ചരിത്ര വാരം ആചരിക്കുന്നത്.  ==== വാർഷിക പ്രമേയങ്ങൾ ==== വിവിധ മേഖലകളിലുള്ള സ്ത്രീകളുടെ നേട്ടങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ആഘോഷങ്ങൾ നടന്നു വന്നത്. * 2013: Finding Founding Mothers<ref>[http://womenshistory.net.au/ "Women’s History Month 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330163247/http://womenshistory.net.au/ |date=2012-03-30 }}, Australian Women's History Forum. Retrieved February 23, 2013.</ref> * 2012: Women with a Plan: architects, town planners and landscape architects<ref>[http://womenshistory.net.au/2012/01/22/australian-womens-history-month-2012/ "Australian Women’s History Month 2012 poster"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120522113303/http://womenshistory.net.au/2012/01/22/australian-womens-history-month-2012/ |date=2012-05-22 }}. Australian Women's History Forum. January 22, 2012. Accessed March 4, 2012.</ref> * 2011: Women in the Business of Food<ref>''[https://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20110414-0009/www.womenshy] [https://en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on April 14, 2010. Accessed March 4, 2012.''</ref> * 2009: Parliamentary Women<ref>''[https://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20090414-1429/www.womenshistory.com.au/promotion202e.html?pID=7 Women's History Month 2009]''. Australian Women's History Forum. October 19, 2008. Archived by [//en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on April 14, 2009. Accessed March 4, 2012.</ref> * 2008: Women with a Mission: Australian women contributing overseas<ref>''[https://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20080414-1416/www.womenshistory.com.au/promotioneb0e.html?pID=3 Women with a Mission]''. Australian Women's History Forum. August 13, 2007. Archived by [//en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on April 14, 2008. Accessed March 4, 2012.</ref> * 2007: Arm in Arm: Indigenous and non-Indigenous Women Working Together<ref>''[http://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20070405-0000/womenshistory.org.au/index.html Women's History Month 2007]''. National Foundation for Australian Women. 2007. Archived by [//en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on April 5, 2007. Accessed March 4, 2012.</ref> * 2006: Musical Belles: Women in Music<ref>''[http://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20060412-0000/womenshistory.org.au/index.html Women's History Month 2006]''. National Foundation for Australian Women. March 7, 2006. Archived by [//en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on April 12, 2006. Accessed March 4, 2012.</ref> * 2005: Celebrating Racy Women<ref>''[https://pandora.nla.gov.au/pan/30307/20050805-0000/www.womenshistory.org.au/index.html Women's History Month 2005]''. National Foundation for Australian Women. April 21, 2005. Archived by [//en.wikipedia.org/wiki/Pandora_Archive Pandora] on August 5, 2005. Accessed March 4, 2012.</ref> === ഇംഗ്ലണ്ടിൽ === ഇംഗ്ലണ്ടിൽ 2011, 2012 വർഷങ്ങളിൽ വനിതാ ചരിത്ര മാസം ആചരിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരു വെബ്സൈറ്റും ആരംഭിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും പിന്നീട് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. == സമീപകാല പ്രഭാവം == കൂടുതൽ കൂടുതൽ ആളുകൾ സ്ത്രീകളുടെയും പെൺകുട്ടികളുടെ സംഭാവനകളെക്കുറിച്ച് അവബോധമുള്ളവരാകുന്നതോടെ വനിതാ ചരിത്ര ആഘോഷങ്ങളുടെ ജനപ്രീതി വർദ്ധിച്ചു വരികയാണ്.  == അവലംബം == {{Reflist|30em}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://womenshistorymonth.gov/ Women's History Month] in the United States * [http://www.international-womens-month.co.uk/ International Women's Month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307151214/http://www.international-womens-month.co.uk/ |date=2012-03-07 }} in the United Kingdom * [http://whm.gc.ca Women's History Month] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516220328/http://whm.gc.ca/ |date=2014-05-16 }} in Canada * [http://womenshistory.net.au/ Australian Women's History Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330163247/http://womenshistory.net.au/ |date=2012-03-30 }} incorporating Women’s History Month * [http://nla.gov.au/nla.arc-30307 Archive of past Women's History Month websites] in Australia from the Pandora Archive [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകൾ ചരിത്രത്തിൽ]] [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം]] ka0i0d7bqdbonrf15uw76dcek33ij37 0 425984 4620432 3314114 2026-05-19T19:01:55Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620432 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Geum}} {{taxobox |image = Geum coccineum2.jpg |image_caption=''[[Geum coccineum]]'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |ordo = [[Rosales]] |familia = [[ Rosaceae]] |subfamilia = [[Rosoideae]] |genus = '''''Geum''''' |taxon = Geum |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = [[Species]] |subdivision = [[List of Geum species|List of ''Geum'' species]] |synonyms ={{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Acomastylis'' <small>[[Edward Lee Greene|Greene]]</small> |''Coluria'' <small>[[R.Br.]]</small> |''Erythrocoma'' <small>[[Edward Lee Greene|Greene]]</small> |''Neosieversia'' <small>(incorrect spelling of ''Novosieversia'')</small> |''Novosieversia'' <small>[[F.Bolle]]</small> |''Oncostylus'' <small>([[Schltdl.]]) [[F.Bolle]]</small> |''Oreogeum'' <small>([[Ser.]]) [[E.I.Golubk.]]</small> |''Orthurus'' <small>[[Juz.]]</small> |''Parageum'' <small>[[Takenoshin Nakai|Nakai]] & [[H.Hara]]</small> |''Sieversia'' <small>[[Willd.]]</small> |''Stylypus'' <small>[[Raf.]]</small> |''Taihangia'' <small>[[T.T.Yu]] & [[C.L.Li]]</small> |''Waldsteinia'' <small>[[Willd.]]</small> |}}}} [[File:Geum 'Beech House' Flower Closeup 1625px.jpg|right|thumb|''Geum '''Beech House']] '''ഗ്യൂം''' /ˈdʒiːəm/<ref> Sunset Western Garden Book, 1995:606–607</ref>സാധാരണയായി അവെൻസ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഏതാണ്ട് 50 സ്പീഷിസ് ഉള്ള [[rhizomatous|റൈസോമാറ്റസ്]] റോസ് കുടുംബത്തിലെ ബഹുവർഷ കുറ്റിച്ചെടികളുടെ ജീനസാണിത്. [[യൂറോപ്പ്]], [[ഏഷ്യ]], വടക്കൻ, [[തെക്കേ അമേരിക്ക]], [[ആഫ്രിക്ക]], [[ന്യൂസിലാൻഡ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെല്ലാം വ്യാപകമാണ്. അവ [[Potentilla|പൊട്ടൻഷില്ല]], [[Fragaria|ഫ്രഗേറിയ]] എന്നിവയുമായി വളരെ അടുത്ത ബന്ധമുള്ളവയാണ്. ഇലകളുടെ ഞെട്ടിന്ററ്റത്തുനിന്ന് [[വെള്ള]], [[ചുവപ്പ്]], [[മഞ്ഞ]], [[ഓറഞ്ച്]] എന്നീ നിറങ്ങളിൽ മധ്യവേനൽക്കാലത്ത് നിറയെ പൂക്കൾ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നു. ശൈത്യകാലത്ത് താപനില 0 ° F (-18 ° C) താഴേക്ക് വരാതൊഴിച്ചാൽ ഗ്യൂം ഇനങ്ങൾ നിത്യഹരിതമാണ്. ''''ലേഡി സ്ട്രാറ്റേഡിൻ'''' <ref> "RHS Plant selector". Retrieved 26 April 2013.</ref>, 'മിസിസ് ജെ. ബ്രാഡ്ഷ' <ref> "RHS Plant selector". Retrieved 26 April 2013.</ref>എന്നീ [[കൾട്ടിവർ|കൾട്ടിവറുകൾക്ക്]] റോയൽ ഹാർട്ടിക്കൽ കൾച്ചറൽ ഗാർഡൻ മെറിറ്റ് അവാർഡ് നേടുകയുണ്ടായി.<ref> "AGM Plants - Ornamental" (PDF). Royal Horticultural Society. July 2017. p. 43. Retrieved 2 March 2018.</ref>ഗ്യൂം സ്പീഷീസുകൾ [[grizzled skipper|ഗ്രിസ്സിൽഡ് സ്കിപ്പർ (''Pyrgus malvae'') ]] ലെപിഡോപ്റ്റെറ സ്പീഷിസുകളിലുള്ള ശലഭങ്ങളുടെ ആഹാര സസ്യങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.. ==തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്പീഷീസ്== {{columns-list|2| *''[[Geum aleppicum]]'' – yellow avens or common avens<ref>{{cite journal |last=Dickinson |first=T. |last2=Metsger |first2=D. |last3=Bull |first3=J. |last4=Dickinson |first4=R. |year=2004 |title=The ROM Field Guide to Wildflowers of Ontario |location=Toronto |publisher=Royal Ontario Museum |page=367 |ref=harv |isbn=0771076525 |oclc=54691765}}</ref> *''[[Geum bulgaricum]]'' *''[[Geum calthifolium]]'' *''[[Geum canadense]]'' – white avens *''[[Geum × catlingii]]'' – Catling's avens *''[[Geum coccineum]]'' – dwarf orange avens *''[[Geum elatum]]'' *''[[Geum geniculatum]]'' – bent avens *''[[Geum heterocarpum]]'' *''[[Geum japonicum]]'' *''[[Geum laciniatum]]'' – rough avens *''[[Geum leiospermum]]'' *''[[Geum macrophyllum]]'' – largeleaf avens *''[[Geum molle]]'' *''[[Geum montanum]]'' – Alpine avens *''[[Geum parviflorum]]'' *''[[Geum peckii]]'' – mountain avens *''[[Geum pentapetalum]]'' *''[[Geum pyrenaicum]]'' *''[[Geum quellyon]]'' – scarlet avens or Chilean avens *''[[Geum radiatum]]'' – spreading avens, Appalachian avens, and cliff avens *''[[Geum reptans]]'' – creeping avens *''[[Geum rhodopeum]]'' *''[[Geum rivale]]'' – water avens or purple avens<ref>{{harvnb|Dickinson|Metsger|Bull|Dickinson|2004|p=368}}</ref> *''[[Geum rossii]]'' – Alpine avens *''[[Geum sikkimense]]'' *''[[Geum sylvaticum]]'' *''[[Geum talbotianum]]'' – Tasmanian snowrose *''[[Geum triflorum]]'' – prairie smoke or three-flowered avens<ref>{{harvnb|Dickinson|Metsger|Bull|Dickinson|2004|p=369}}</ref> *''[[Geum turbinatum]]'' *''[[Geum unifloru]]m'' *''[[Geum urbanum]]'' – wood avens or herb Bennet *''[[Geum vernum]]'' – spring avens *''[[Geum virginianum]]'' – cream avens or Virginia avens }} For a more detailed list see [[List of Geum species|List of ''Geum'' species]]. == അവലംബം== {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{Wikispecies-inline|Geum}} {{Commons-inline|Geum}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6677,6727 Jepson Manual Treatment, University of California] * [http://ontariowildflowers.com/main/group.php?id=56 Ontario Wildflowers: Avenses Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180617125633/http://ontariowildflowers.com/main/group.php?id=56 |date=2018-06-17 }} {{Taxonbar|from=Q156771}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:റോസേസീ]] g2er7jkllvrqev7yr02p2y2rsgs7hnw 0 427282 4620341 4118012 2026-05-19T15:19:45Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620341 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2018-ലെ കർണാടക നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് | country = ഇന്ത്യ | flag_year = | flag_image = | type = legislative | vote_type = Popular | ongoing = no | election_date = 12 മേയ് 2018 (222 സീറ്റുകൾ) <br> 28 മേയ് 2018 (2 സീറ്റുകൾ) | previous_election = 2013-ലെ കർണാടക നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് | previous_year = 2013 | outgoing_members = | elected_members = | next_election = കർണാടകയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ | next_year = 2023 | votes_for_election = | needed_votes = | seats_for_election = കർണാടക നിയമസഭയിലെ 222 സീറ്റുകൾ | majority_seats = 113 | opinion_polls = | registered = | turnout = 72.13%<ref>{{cite web|title=Karnataka election highlights rural-urban divide: State witnesses highest voter turnout, but Bengaluru stays away|url=https://www.firstpost.com/politics/karnataka-election-highlights-rural-urban-divide-state-witnesses-highest-voter-turnout-but-bengaluru-stays-away-4468191.html|publisher=Firstpost|accessdate=16 May 2018|ref=turnout|language=en|quote=The 72.13 percent voter turnout for the Karnataka Assembly elections has broken all records and is the highest recorded in the state since the 1952 polls, Chief Electoral Officer Sanjeev Kumar said on Saturday.}}</ref> | image1 = [[File:Yeddyurappa (cropped).jpg|120x120px]] | leader1 = [[ബി.എസ്. യെദിയൂരപ്പ]] | party1 = ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി | popular_vote1 = 13,185,384 | percentage1 = 36.2% | swing1 = {{increase}}16.3% | alliance1 = | leaders_seat1 = [[Shikaripura (Vidhan Sabha constituency)|ശ്രീകരിപുര]] (വിജയിച്ചു) | seats_before1 = 40 | seats1 = 104 | seat_change1 = {{increase}}64 | image2 = [[File:Siddaramaiah1.jpg|120x120px]] | leader2 = [[സിദ്ധരാമയ്യ]] | party2 = ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് | popular_vote2 = 13,824,005 | percentage2 = 38% | swing2 = {{increase}}1.4% | alliance2 = | leaders_seat2 = 1. [[ബദമി]] (won)<br>2. [[Chamundeshwari (Vidhan Sabha constituency)|ചാമുണ്ഡേശ്വരി]] (''പരാജയപ്പെട്ടു'') | seats_before2 = 122 | seats2 = 78 | seat_change2 = {{decrease}}44 | image3 = [[File:Kumaraswamy.jpg|120x120px]] | leader3 = [[എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമി]] | party3 = Janata Dal (Secular) | popular_vote3 = 6,666,307 | percentage3 = 18.3% | swing3 = {{decrease}}1.9% | alliance3 = [[Janata Dal (Secular)|ജെ.ഡി(എസ്)]] + [[Bahujan Samaj Party|ബി.എസ്.പി]] | leaders_seat3 = 1. [[രാമനഗര]] (വിജയിച്ചു)<br>2. [[ചന്നപട്‌ന]] (വിജയിച്ചു) | seats_before3 = 40 | seats3 = 37 | seat_change3 = {{decrease}}3 | map_image = Wahlkreise zur Vidhan Sabha von Karnataka.svg | map_size = | map_caption = കർണാടക നിയമസഭയിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ | title = [[List of Chief Ministers of Karnataka|മുഖ്യമന്ത്രി]] | before_election = [[സിദ്ധരാമയ്യ]] | before_party = [[Indian National Congress|ഐ.എൻ.സി]] | after_election = | after_party = }} [[കർണാടക|കർണാടകത്തിലെ]] 222 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കുള്ള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് 2018 മേയ് 12-നു് രണ്ടു ഘട്ടമായി നടക്കുന്നു. ആകെയുള്ള 224 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിൽ ജയനഗർ, രാജരാജേശ്വരി നഗർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ 2018 മേയ് 28ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കും. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/elections/karnataka-2018/election-commission-defers-election-in-rr-nagar-to-may-28/article23854425.ece|title=Karnataka Assembly elections: polling in R.R. Nagar postponed to May 28|last=Pandey|first=Devesh K.|date=2018-05-11|work=The Hindu|access-date=2018-05-18|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ 72.13% ന്റെ പോളിങ്ങാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. 1952 മുതലുള്ള കർണ്ണാടക നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ ഏറ്റവും കൂടിയ പോളിങ് ശതമാനമാണിത്. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/voter-turnout-in-karnataka-highest-since-1952-assembly-polls-ceo/articleshow/64149257.cms|title=Voter turnout in Karnataka highest since 1952 Assembly polls: CEO|date=2018-05-13|work=The Economic Times|access-date=2018-05-18}}</ref> 2013 മുതൽ 2018 വരെ കർണാടക ഭരിച്ചിരുന്ന [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]],<ref name=":0">{{Cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2013/StatReports2013.pdf|title=Election commission's statistical report on general elections, 2013 to the legislative assembly of Karnataka|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> 2007ലും 2008 മുതൽ 2013 വരെ ഭരിച്ചിരുന്ന [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]], [[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]], [[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി|ബഹുജൻ സമാജ‌് പാർട്ടി]] എന്നീ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചിരുന്നു. ഇവയിൽ ജനതാ ദൾ (സെക്യുലർ), ബഹുജൻ സമാജ്‌വാദി പാർട്ടി എന്നീ പാർട്ടികൾ സഖ്യം ചേർന്നാണ് മത്സരിച്ചത്. കർണ്ണാടകയിൽ ആദ്യമായാണ് ആം ആദ്‌മി പാർട്ടി മത്സരിച്ചത്. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/aap-announces-1st-list-of-candidates-for-karnataka-assembly-polls/articleshow/63385442.cms|title=AAP announces 1st list of candidates for Karnataka assembly polls|date=2018-03-20|work=The Economic Times|access-date=2018-03-22}}</ref> 2018 മേയ് 15-ന് ഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ 104 സീറ്റുകൾ നേടി ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകൾ നേടിയ ഒറ്റക്കക്ഷിയായി. <ref name=":1">{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-should-get-first-call-to-form-govt-in-karnataka-jurys-out/articleshow/64182765.cms | title=Who should get first call to form govt in Karnataka? Jury's out | publisher=[[The Times of India]] | date=16 May 2018 | accessdate=16 May 2018}}</ref> == പൊതുവിവരങ്ങൾ == 2018 മേയ് 28 വരെയാണ് കർണാടക നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താനുള്ള കാലാവധി. <ref>{{cite web|title=Terms of the Houses|url=http://eci.nic.in/eci_main1/terms_of_houses.aspx|publisher=[[Election Commission of India]]|accessdate=11 May 2018}}</ref> == പ്രധാന തീയതികൾ == 2018 മാർച്ച് 27-ന് ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ തീയതികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. മേയ് 12-ന് ഒറ്റ ഘട്ടമായി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുമെന്നും മേയ് 15-ന് ഫലം പ്രഖ്യാപിക്കുമെന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ അറിയിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Karnataka votes on May 12, results on May 15|url=http://indianexpress.com/article/india/karnataka-assembly-election-2018-dates-live-updates-election-commission-voting-counting-results-5112638/|accessdate=27 March 2018|work=The Indian Express|date=27 March 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Application of Model Code of Conduct - General Election to the Legislative Assembly of Karnataka,2018- reg.|url=http://eci.nic.in/eci_main1/current/MCC1_27032018.pdf|work=[[Election Commission of India]]|publisher=eci.nic.in|accessdate=27 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180327132606/http://eci.nic.in/eci_main1/current/MCC1_27032018.pdf|archivedate=27 March 2018}}</ref><ref>http://164.100.80.163/ceo2/GenELC_2018/PN22_27032018.pdf|acesssdate=15 April 2018</ref> {| class="wikitable" |- |'''പരിപാടി''' |'''തീയതി''' |'''ദിവസം''' |- | നാമനിർദ്ദേശ പത്രിക സമർപ്പിക്കാൻ ആരംഭിച്ച തീയതി || 17 ഏപ്രിൽ 2018 || ചൊവ്വാഴ്ച |- | നാമനിർദ്ദേശ പത്രിക സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി || 24 ഏപ്രിൽ 2018 || ചൊവ്വാഴ്ച |- | നാമനിർദ്ദേശ പത്രികകളുടെ സൂക്ഷ്മ പരിശോധന || 25 ഏപ്രിൽ 2018 || ബുധനാഴ്ച |- | നാമനിർദ്ദേശ പത്രിക പിൻവലിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി || 27 ഏപ്രിൽ 2018 || വെള്ളിയാഴ്ച |- | തിരഞ്ഞെടുപ്പ് || '''12 മേയ് 2018''' || ശനിയാഴ്ച |- | ഫലപ്രഖ്യാപനം || '''15 മേയ് 2018''' || ചൊവ്വാഴ്ച |- | തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പൂർത്തിയാക്കേണ്ട തീയതി || 31 മേയ് 2018 || വ്യാഴാഴ്ച |} === വിവാദങ്ങൾ === ==== തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തീയതി പ്രഖ്യാപനം ==== 2018 മാർച്ച് 27ന്, ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തീയതികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് കുറച്ചു മുൻപ് തന്നെ ബി.ജെ.പി.യുടെ ഐ.ടി. സെൽ തലവനായ അമിത് മാളവിയ, കർണാടക കോൺഗ്രസിന്റെ സാമൂഹ്യ മാധ്യമ ഇൻ-ചാർജ് ശ്രീവാസ്ത എന്നിവർ തീയതികൾ ട്വിറ്ററിൽ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/india/not-just-bjp-this-congress-man-too-tweeted-about-karnataka-assembly-election-dates-2094064.html|title=Not just BJP, this Congress man too tweeted about Karnataka Assembly election dates|date=2018-03-27|work=Zee News|access-date=2018-04-14|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://scroll.in/latest/873464/ec-promises-action-after-bjps-amit-malviya-tweets-karnataka-poll-dates-before-they-were-announced|title=BJP’s Amit Malviya writes to EC, defends tweeting Karnataka poll dates before their announcement|last=Staff|first=Scroll|work=Scroll.in|access-date=2018-04-14|language=en-US}}</ref>. എന്നാൽ, ഇരുവരുടെയും ട്വീറ്റുകളിൽ ഫലപ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ തീയതി തെറ്റായാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്. തുടർന്ന് രണ്ടു ട്വീറ്റുകളും ട്വിറ്ററിൽ നിന്ന് ഡിലീറ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഒരു 24 മണിക്കൂർ ഇംഗ്ലീഷ് വാർത്താ ചാനലായ ടൈംസ് നൗവിൽ നിന്നാണ് ഈ വിവ‌രം ലഭിച്ചതെന്ന് അമിത് മാളവിയ അറിയിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2018/mar/27/picked-karnataka-poll-date-from-times-now-tv-bjps-it-cell-head-amit-malviya-tells-ec-1793283.html|title=Picked Karnataka poll date from Times Now TV: BJP's IT cell head Amit Malviya tells EC|work=The New Indian Express|access-date=2018-04-14}}</ref>. തുടർന്ന്, ഫലപ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ തീയതി 2018 മേയ് 15നു പകരം 2018 മേയ് 18 എന്ന് തെറ്റായി ലഭിച്ചതാണെന്ന് ടൈംസ് ന്യൂ അറിയിക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite news|url=https://www.altnews.in/times-now-kannada-news-channels-air-karnataka-poll-dates-before-ec-announcement/|title=Times Now, Kannada news channels air Karnataka poll dates before EC announcement - Alt News|date=2018-03-27|work=Alt News|access-date=2018-04-14|language=en-GB|archive-date=2018-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414234214/https://www.altnews.in/times-now-kannada-news-channels-air-karnataka-poll-dates-before-ec-announcement/|url-status=dead}}</ref> ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറായ [[ഓം പ്രകാശ് റാവത്ത്]] ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുന്നതിനായ പ്രത്യേക സമിതി രൂപീകരിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/election-commission-sets-up-panel-to-probe-leak-of-karnataka-poll-date/story-hNOCsZBpWfpOySDvDvnY9M.html|title=Election Commission sets up panel to probe leak of Karnataka poll date|date=2018-03-27|work=Hindustan Times|access-date=2018-04-14|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/elections/karnataka-assembly-elections-2018-ec-probe-panel-excludes-amit-malviyas-name-to-question-congress-worker-tv-channel-5114513/|title=Karnataka poll date leak: EC probe panel to probe media, not Amit Malviya|date=2018-03-29|work=The Indian Express|access-date=2018-04-14|language=en-US}}</ref>. 2018 ഏപ്രിൽ 14-ന് വിവിധ മാധ്യമങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനത്തിനു മുൻപു് അറിയിച്ച തീയതികൾ ഊഹങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നെന്നും ചോർന്നതല്ലെന്നും ഈ സമിതി അറിയിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/karnataka-news/karnataka-poll-date-was-speculation-not-leak-election-commission-committee-1837448|title=Karnataka Poll Date Was Speculation, Not Leak: Election Commission Committee|work=NDTV.com|access-date=2018-04-14}}</ref> ==== വോട്ടർ ഐ.ഡി. വിവാദം ==== 2018 മേയ് 11-ന്, കോൺഗ്രസ് എം.എൽ.എ മുനിരത്നയ്ക്കും മറ്റ് 13 പേർക്കുമെതിരെ വ്യാജ വോട്ടർ ഐ.ഡി തട്ടിപ്പ് നടത്തിയെന്ന് കുറ്റം ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. മേയ് 8-ന് 10,000 വോട്ടർ ഐ.ഡി കാർഡുകളും ചില ലാപ്‌ടോപ്പുകളും മുൻ ബി.ജെ.പി പ്രവർത്തകനായിരുന്ന മഞ്ജുള നഞ്ജമരിയുടെ ബാംഗ്ലൂരിലെ ഫ്ലാറ്റിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.<ref>http://www.thehindu.com/elections/karnataka-2018/over-9000-voter-id-cards-unearthed/article23817906.ece</ref><ref>http://indianexpress.com/elections/karnataka-assembly-elections-2018-10000-voter-cards-1-house-bjp-congress-trade-blame-5170715/</ref> ഈ ലാപ്‌ടോപ്പുകളും വോട്ടർ ഐ.ഡിയും കൂടാതെ മുനിരത്നയുടെ ലഘുലേഖകളും കണ്ടെടുത്തിരുന്നു. ഇതിനെത്തുടർന്ന് 40,000 ലഘുലേഖകൾ തന്റെ മണ്ഡലത്തിൽ വിതരണം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും മണ്ഡലത്തിലെ ഓരോ വീട്ടിലും അത് കാണാൻ സാധിക്കുമെന്നും മുനിരത്ന പറയുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-elections-rr-nagar-congress-mla-13-others-booked-in-fakevoter-id-card-case/articleshow/64116526.cms|title=Karnataka elections: RR Nagar Congress MLA, 13 others booked in 'fake' voter ID card case - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-05-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/politics/karnataka-voter-id-row-arrested-congress-corporator-claims-frame-job-by-bjp-as-parties-continue-to-sling-mud-4464789.html|title=Karnataka voter ID row: Arrested Congress corporator claims frame job by BJP as parties continue to sling mud - Firstpost|website=www.firstpost.com|access-date=2018-05-13}}</ref> രാജരാജേശ്വരി നഗറിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2018 മേയ് 28-ന് നടക്കും. ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഫലപ്രഖ്യാപനം 2018 മേയ് 31-ന് നടക്കും. ==== കാവേരി നദീജല തർക്കം ==== {{Main article|കാവേരീ നദീജല തർക്കം}} കർണാടക നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയത്ത് കാവേരി നദീജല തർക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-election-insights-the-politics-of-the-cauvery-water-dispute/articleshow/64095746.cms|title=Karnataka election insights: The politics of the Cauvery water dispute - Times of India|work=The Times of India|access-date=18 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/elections/karnataka-2018/karnataka-elections-2018-key-regional-issues/article23848377.ece|title=Karnataka elections 2018: key regional issues|last=Jacob|first=Litta|date=2018-05-11|work=The Hindu|access-date=18 May 2018|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> തമിഴ്‌നാടുമായി ഒത്തുതീർപ്പുണ്ടാക്കുന്നതിന് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരു തടസമായി കാണരുതെന്ന് കർണാടക സർക്കാരിന് സുപ്രീം കോടതി നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/india/supreme-court-tells-centre-karnataka-elections-not-an-excuse-to-resolv-dgtl-227788|title=Supreme Court tells Centre Karnataka elections not an excuse to resolve Cauvery water sharing dispute|work=The Telegraph|access-date=18 May 2018|language=en}}</ref> == പ്രചരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2017 നവംബർ 2-നാണ് ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി അവരുടെ പ്രചരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്.<ref>{{cite news|last1=Poovanna|first1=Sharan|title=Amit Shah launches BJP’s Karnataka election campaign in Bengaluru|url=http://www.livemint.com/Politics/G0d1T0VdieBms3uYsw4sHK/Amit-Shah-to-launch-BJPs-campaign-at-Nava-Karnataka-Parivar.html|accessdate=3 February 2018|work=Mint|date=3 November 2017}}</ref> 85 ദിവസം കൊണ്ട് സംസ്ഥാനത്തെ എല്ലാ നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലും ബി.ജെ.പി പര്യടനം നടത്തുകയുണ്ടായി. 2018 ഫെബ്രുവരി 4-ന് ബാംഗ്ലൂരിൽ വച്ച് ഈ പര്യടനം അവസാനിച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ബാംഗ്ലൂരിലെ പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=In Karnataka, PM Modi addresses crowd of 2 lakh, says ‘naked dance of mafia’ in Sidda regime|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/in-karnataka-pm-modi-addresses-crowd-of-2-lakh-says-naked-dance-of-mafia-in-sidda-regime/articleshow/62782660.cms|accessdate=6 February 2018|work=The Times of India|date=5 February 2018}}</ref> മാർച്ച് ആദ്യവാരത്തിൽ ബി.ജെ.പി, ബാഗ്ലൂർ സംരക്ഷണ മാർച്ച് എന്ന പേരിൽ 14 ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന പരിപാടി ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news|title=BJP Launches 14-Day 'Protect Bengaluru March'|url=https://www.ndtv.com/karnataka-news/bjp-launches-14-day-protect-bengaluru-march-1818972|accessdate=3 March 2018|agency=Press Trust of India|publisher=ndtv.com|date=2 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303075134/https://www.ndtv.com/karnataka-news/bjp-launches-14-day-protect-bengaluru-march-1818972|archivedate=3 March 2018}}</ref> 2017 ഡിസംബറിൽ, കർണാടക പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി 54,261 സ്ഥലങ്ങളിൽ ബൂത്ത്-ലെവൽ കമ്മിറ്റികൾ രൂപീകരിക്കുന്നതിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കുകയുണ്ടായി. <ref>{{cite news|last1=Poovanna|first1=Sharan|title=How Karnataka Congress is trying to micromanage 2018 assembly elections|url=http://www.livemint.com/Politics/Kt5Xv0GrnzqdL5rfKEH65H/How-Karnataka-Congress-is-trying-to-micromanage-2018-assembl.html|accessdate=3 February 2018|work=Mint|date=8 December 2017}}</ref> == അഭിപ്രായ സർവ്വേകൾ == {|class="wikitable collapsible" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:25px" |+ |- ! rowspan="2" class="wikitable" | Polling firm/Commissioner ! rowspan="2" class="wikitable" | പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തീയതി | bgcolor="{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" | | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" | | style="background:green;" | | style="background:gray;" | ! rowspan="2" class="wikitable" | ലീഡ് |- ! class="wikitable" | [[Bharatiya Janata Party|ബി.ജെ.പി]] ! class="wikitable" | [[Indian National Congress|ഐ.എൻ.സി]] ! class="wikitable" | [[Janata Dal (Secular)|ജെ.ഡി(എസ്)]] ! class="wikitable" | മറ്റുള്ളവർ |- |പബ്ലിക് ടി.വി<ref>{{cite news|title=Public Mega Survey: ಚುನಾವಣಾ ಚಾಣಕ್ಯ|url=https://www.youtube.com/watch?v=uonW_DYbiJY|publisher=Public TV|accessdate=4 March 2018|date=2 January 2018}}</ref> |2 ജനുവരി 2018 |85–95 |'''90–95''' |40–45 |0–6 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''15''' |- |ടി.വി9-[[സിവോട്ടർ]]<ref>{{cite news|title=Karnataka Assembly Elections 2018: C-Voter Opinion Poll|url=https://www.youtube.com/watch?v=uonW_DYbiJY|publisher=[[TV9 Kannada]]|accessdate=4 March 2018|date=6 January 2018}}</ref> |5 ജനുവരി 2018 |96<br />{{font|size=75%|text=35.90%}} |'''102<br />{{font|size=75%|text=36.60%}}''' |15<br />{{font|size=75%|text=18.80%}} |1<br />{{font|size=75%|text=8.70%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''6<br />{{font|size=75%|text=0.7%}}''' |- |സി.എച്ച്.എസ്<ref>{{cite news|title='Not BSY, Siddaramaiah, most preferred CM candidate is HDK'|url=https://www.newskarnataka.com/bangalore/not-bsy-siddaramaiah-most-preferred-cm-candidate-is-hdk-survey|accessdate=4 March 2018|publisher=newskarnataka.com|date=13 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180304094456/https://www.newskarnataka.com/bangalore/not-bsy-siddaramaiah-most-preferred-cm-candidate-is-hdk-survey|archivedate=4 March 2018}}</ref> |13 ജനുവരി 2018 |73–76<br />'''{{font|size=75%|text=36.40%}}''' |'''77–81'''<br />{{font|size=75%|text=33.20%}} |64–66<br />{{font|size=75%|text=24.90%}} | | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''5<br />{{font|size=75%|text=-3.2%}}''' |- |ക്രിയേറ്റീവ് സെന്റർ ഫോർ പൊളിറ്റിക്കൽ ആന്റ് സോഷ്യൽ സ്റ്റഡീസ്<ref>{{cite news|title=One India News Survey|url=https://www.oneindia.com/india/bjp-to-win-113-seats-in-karnataka-assembly-elections-says-survey-2577144.html|publisher=One India News|accessdate=2 February 2018|date=2 February 2018}}</ref> |2 ഫെബ്രുവരി 2018 |'''113''' |85 |25 |1 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''28''' |- |സി - ഫോർ<ref>{{cite news|title=Congress set to retain Karnataka, says pre-poll survey|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/congress-set-to-retain-karnataka-says-pre-poll-survey/article23357742.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180327134020/https://www.thehindubusinessline.com/news/national/congress-set-to-retain-karnataka-says-pre-poll-survey/article23357742.ece|archivedate=27 March 2018|accessdate=27 March 2018|work=The Hindu Business Line|date=26 March 2018}}</ref> |26 മാർച്ച് 2018 |70<br />{{font|size=75%|text=31.00%}} |'''126<br />{{font|size=75%|text=46.00%}}''' |27<br />{{font|size=75%|text=16.00%}} |1<br />{{font|size=75%|text=7.00%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''56<br />{{font|size=75%|text=15.0%}}''' |- |[[ഇന്ത്യാ ടുഡേ]]-കർവി ഇൻസൈറ്റ്സ്<ref>{{cite news|title=India Today Karnataka opinion poll predicts hung Assembly, Congress single-largest party|url=https://www.indiatoday.in/india/story/india-today-karnataka-opinion-poll-predicts-hung-assembly-congress-single-largest-party-1211514-2018-04-13|publisher=One India News|accessdate=13 April 2018|date=13 April 2018}}</ref> |13 ഏപ്രിൽ 2018 |78-86<br />{{font|size=75%|text=35%}} |'''90-101<br />{{font|size=75%|text=37%}}''' |34-43<br />{{font|size=75%|text=19%}} |2-12<br />{{font|size=75%|text=9%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''14<br />{{font|size=75%|text=2.0%}}''' |- |ബി.ടി.വി<ref>{{cite news|title=ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟಿವಿ, ಬಿಟಿವಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷ|url=https://kannada.oneindia.com/news/karnataka/karnataka-poll-2018-congress-is-the-biggest-party-says-public-tv-and-btv-survey-139089.html|publisher=One India News|accessdate=19 April 2018|date=19 April 2018}}</ref> |19 ഏപ്രിൽ 2018 |82-87<br />{{font|size=75%|text=35%}} |'''94-99<br />{{font|size=75%|text=37%}}''' |39-44<br />{{font|size=75%|text=19%}} |2-6<br />{{font|size=75%|text=9%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''12<br />{{font|size=75%|text=2.0%}}''' |- |[[ടൈംസ് നൗ]]-വി.എം.ആർ<ref>{{cite news|title=Times Now-VMR voter survey: Congress set for photofinish in Karnataka; tally to reduce to 91 from 122|url=http://www.timesnownews.com/elections/karnataka-assembly-election/video/karnataka-assembly-elections-2018-times-now-vmr-voter-survey-live-updates/220413|publisher=Times Now|accessdate=23 April 2018|date=23 April 2018}}</ref> |23 ഏപ്രിൽ 2018 |89<br />{{font|size=75%|text=35%}} |'''91<br />{{font|size=75%|text=37%}}''' |40<br />{{font|size=75%|text=19%}} |4<br />{{font|size=75%|text=9%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''2<br />{{font|size=75%|text=2.0%}}''' |- |ജെയിൻ ലോക്‌നീതി - സി.എസ്.ഡി.എസ്<ref>{{cite news|title=कांग्रेस के हाथ से फिसल सकता है कर्नाटक, बीजेपी की बढ़त लेकिन बहुमत से दूर- सर्वे|url=http://abpnews.abplive.in/india-news/jain-lokniti-csds-survey-karnataka-assembly-elections-nobody-found-majority-bjp-may-gets-more-seats-than-congress-840020|publisher=ABP News|accessdate=23 April 2018|date=23 April 2018|archive-date=2018-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423213405/http://abpnews.abplive.in/india-news/jain-lokniti-csds-survey-karnataka-assembly-elections-nobody-found-majority-bjp-may-gets-more-seats-than-congress-840020|url-status=dead}}</ref> |23 ഏപ്രിൽ 2018 |'''89-95'''<br />{{font|size=75%|text=35%}} |85-91'''<br />{{font|size=75%|text=37%}}''' |32-38<br />{{font|size=75%|text=20%}} |12<br />{{font|size=75%|text=8%}} | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''4<br />{{font|size=75%|text=-2.0%}}''' |- |സി - ഫോർ<ref>{{cite news|title=Karnataka pre-poll survey: Congress 128, BJP-73, JD(S)-38|url=https://www.oneindia.com/india/karnataka-pre-poll-survey-congress-128-bjp-73-jds-38-2687410.html|publisher=OneIndia|accessdate=1 May 2018|date=1 May 2018}}</ref> |1 മേയ് 2018 |63-73<br />{{font|size=75%|text=35%}} |'''118-128<br />{{font|size=75%|text=37%}}''' |29-36<br />{{font|size=75%|text=20%}} |2-7<br />{{font|size=75%|text=8%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''55''' '''{{font|size=75%|text=2.0%}}''' |- |‍ജൻ കീ ബാത്<ref>{{cite news|title=JAN KI BAAT POLL: BJP CROSSING 100-SEAT MARK|url=http://www.republicworld.com/karnataka-elections-2018/election-news/karnataka-elections-2018-jan-ki-baat-opinion-poll-says-bjp-crossing-100-seats-congress-reduced-to-double-digits|publisher=Republic TV|accessdate=4 May 2018|date=4 May 2018|archive-date=2018-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505065655/http://www.republicworld.com/karnataka-elections-2018/election-news/karnataka-elections-2018-jan-ki-baat-opinion-poll-says-bjp-crossing-100-seats-congress-reduced-to-double-digits|url-status=dead}}</ref> |4 മേയ് 2018 |'''102-108<br />{{font|size=75%|text=40%}}''' |72-74<br />{{font|size=75%|text=38%}} |42-44<br />{{font|size=75%|text=20%}} |2-4<br />{{font|size=75%|text=2%}} | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''30 {{font|size=75%|text=2.0%}}''' |- |[[എ.ബി.പി ന്യൂസ്]]-സി.എസ്.ഡി.എസ്<ref>{{cite news|title=कर्नाटक चुनाव ओपिनियन पोल LIVE UPDATES: कांग्रेस बनी सबसे बड़ी पार्टी, लेकिन बहुमत से दूर|url=http://abpnews.abplive.in/india-news/lokniti-csds-abp-news-opinion-poll-live-updates-who-will-win-karnataka-assembly-election-2018-852035|publisher=ABP News|accessdate=7 May 2018|date=7 May 2018|archive-date=2018-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511110122/http://abpnews.abplive.in/india-news/lokniti-csds-abp-news-opinion-poll-live-updates-who-will-win-karnataka-assembly-election-2018-852035|url-status=dead}}</ref> |7 മേയ് 2018 |79-89<br />{{font|size=75%|text=33%}} |'''92-102<br />{{font|size=75%|text=38%}}''' |34-42<br />{{font|size=75%|text=22%}} |1-7<br />{{font|size=75%|text=7%}} | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''13''' '''{{font|size=75%|text=5.0%}}''' |- |ഫ്ലാ‍ഷ് ന്യൂസ് - ടി.വി 5<ref>{{cite news|title=Karnataka elections: BJP to get 115 seats, Congress-70, predicts survey|url=https://www.oneindia.com/india/karnataka-elections-bjp-get-37-58-per-cent-votes-bsy-top-choice-for-cm-2691892.html|publisher=One India|accessdate=7 May 2018|date=7 May 2018}}</ref> |7 മേയ് 2018 |'''110-120'''<br />'''{{font|size=75%|text=36-38%}}''' |65-75<br />{{font|size=75%|text=33-35%}} |38-42<br />{{font|size=75%|text=20-22%}} |2-6 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''45''' '''{{font|size=75%|text=3.0%}}''' |- |സംയുക്ത ടി.വി<ref>{{cite news|title=Samyuktha TV Survey: Samyuktha Survey|url=https://www.youtube.com/channel/UCyFMtNeWFa_fwek2ZXE0RDQ|publisher=Samyuktha TV|accessdate=4 March 2018|date=2 January 2018}}</ref> |8 മേയ് 2018 |80–90 |'''100–110''' |40–45 |0–6 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''20''' |- |- |- |സ്പിക്ക് മീഡിയ<ref>{{cite news|title=Karnataka Assembly Election - Opinion Poll May, 2018 (Part - 3)|url=http://spickmedia.com/karnataka/f/karnataka-assembly-election---opinion-poll-may-2018-part---3|publisher=Spick Media|accessdate=9 May 2018|date=9 May 2018|archive-date=2018-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510050652/http://spickmedia.com/karnataka/f/karnataka-assembly-election---opinion-poll-may-2018-part---3|url-status=dead}}</ref> |9 മേയ് 2018 |88<br /> |'''101<br />''' |31<br /> |3<br /> | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''13''' |- |ഇന്ത്യാ ടി.വി<ref>{{cite news|title=IndiaTV Final Opinion Poll on Karnataka Elections: BJP likely to win 85 seats; Amit Shah says party will get majority|url=https://www.indiatvnews.com/elections/karnataka-assembly-elections-bjp-or-congress-or-jd-s-which-party-will-win-karnataka-assembly-elections-2018-watch-indiatv-opinion-poll-at-4-pm-today-441406|publisher=India TV|accessdate=9 May 2018|date=9 May 2018}}</ref> |9 മേയ് 2018 |85<br /> |'''96<br />''' |38<br /> |4<br /> | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''11''' |- |ന്യൂസ് X-CNX<ref>{{cite news|title=Another opinion poll predicts hung assembly in Karnataka|url=http://www.abplive.in/election/karnataka-assembly-election-2018-opinion-poll-survey-bjp-congress-jds-kingmaker-karnataka-elections-latest-news-and-updates-hd-kumaraswamy-694649|publisher=ABP|accessdate=9 May 2018|date=10 May 2018|archive-date=2018-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511141847/http://www.abplive.in/election/karnataka-assembly-election-2018-opinion-poll-survey-bjp-congress-jds-kingmaker-karnataka-elections-latest-news-and-updates-hd-kumaraswamy-694649|url-status=dead}}</ref> |9 മേയ് 2018 |87<br /> |'''90<br />''' |39<br /> |7<br /> | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''3''' |- | colspan="2" | '' 8 May 2018-ലുള്ള ശരാശരി'' |87 |'''96''' |36 |05 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''9''' |} === മുഖ്യമന്ത്രിയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായ സർവ്വേകൾ === അഭിപ്രായ സർവ്വേകൾ നടത്തിയ പല സ്ഥാപനങ്ങളും വോട്ടർമാരോട് സിദ്ധരാമയ്യ, ബി.എസ്. യെദിയൂരപ്പ, എച്ച്ഡി. കുമരസ്വാമി എന്നിവരിൽ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മുഖ്യമന്ത്രി ആരാണെന്ന് ചോദിക്കുകയുണ്ടായി. ലോക്‌നീതി - സി.എസ്.ഡി.എസ് ജനുവരി 10 മുതൽ 15 വരെ 878 പേരിൽ നടത്തിയ സർവ്വേയിൽ 34 ശതമാനം പേർ സിദ്ധരാമയ്യ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്ത് തുടരണമെന്നും 19 ശതമാനം പേർ എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമി മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നും 14 ശതമാനം പേർ യെദിയൂരപ്പ മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നും പറയുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news|title=Siddaramaiah best CM, Congress ahead of rivals: Karnataka survey|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/260118/siddaramaiah-best-cm-congress-ahead-of-rivals-karnataka-survey.html|accessdate=4 March 2018|work=Deccan Chronicle|date=26 January 2018}}</ref> ഇതേ മാസം സി.എച്ച്.എസ് നടത്തിയ സർവ്വേയിൽ കൂടുതൽ പേർ കുമരസ്വാമി മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി. യെദിയൂരപ്പ്, സിദ്ധരാമയ്യ എന്നിവർ യഥാക്രമം രണ്ട്, മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളിലായിരുന്നു.<ref>{{cite news|title=Congress survey: Not Siddaramaiah, H D Kumaraswamy is CM front-runner!|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/140118/congress-survey-not-siddaramaiah-h-d-kumaraswamy-is-cm-front-runner.html|accessdate=4 March 2018|work=Deccan Chronicle|date=14 January 2018}}</ref> മാർച്ച് 1 മുതൽ 25 വരെ സി - ഫോർ, കർണാടകയിലെ 154 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളിലെ 22,357 വോട്ടർമാരിൽ നടത്തിയ സർവ്വേയിൽ 45 ശതമാനം പേർ സിദ്ധരാമയ്യ മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നും, 26 ശതമാനം പേർ യെദിയൂരപ്പ മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നും 13 ശതമാനം പേർ കുമരസ്വാമി മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നും പറഞ്ഞു. ബാക്കിയുള്ള 16 ശതമാനം പേർ മറ്റുള്ളവർ മുഖ്യമന്ത്രിയാകണമെന്നായിരുന്നു പറഞ്ഞത്. <ref>{{cite news|title=Karnataka Assembly Elections: Congress Will Better its 2013 Tally, Predicts Survey|url=https://www.news18.com/news/politics/karnataka-assembly-elections-congress-will-better-its-2013-tally-predicts-survey-1699977.html|accessdate=27 March 2018|work=[[News18 India]]|publisher=news18.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180326110058/https://www.news18.com/news/politics/karnataka-assembly-elections-congress-will-better-its-2013-tally-predicts-survey-1699977.html|archivedate=26 March 2018}}</ref> == എക്സിറ്റ് പോൾ == എക്സിറ്റ് പോൾ ഫലങ്ങളിൽ ഒരെണ്ണം ബി.ജെ.പി ഭരണം നേടാനുള്ള സീറ്റുകൾ നേടുമെന്ന് പ്രവചിച്ചിരുന്നു. 5 സ്ഥാപനങ്ങൾ ബി.ജെ.പിയ്ക്ക് കൂടുതൽ സീറ്റുകൾ ലഭിക്കുമെന്നും 2 എക്സിറ്റ് പോളുകൾ കോൺഗ്രസിന് ലീഡ് ഉണ്ടാകുമെന്നും ഒരെണ്ണം കോൺഗ്രസിന് ഭരണം നേടാനുള്ള സീറ്റുകൾ നേടുമെന്നും പ്രവചിച്ചിരുന്നു. {| class="wikitable collapsible" style="text-align:center;font-size:85%;line-height:25px" |+ എക്സിറ്റ് പോളുകൾ |- ! rowspan="2" class="wikitable" | സ്ഥാപനം ! rowspan="2" class="wikitable" | പ്രസിദ്ധീകരിച്ച തീയതി | bgcolor="{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" | | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" | | style="background:green;" | | style="background:gray;" | ! rowspan="2" class="wikitable" | ലീഡ് |- ! class="wikitable" | [[Bharatiya Janata Party|ബി.ജെ.പി]] ! class="wikitable" | [[Indian National Congress|ഐ.എൻ.സി]] ! class="wikitable" | [[Janata Dal (Secular)|ജെ.ഡി(എസ്)]] ! class="wikitable" | മറ്റുള്ളവർ |- |ഇന്ത്യാ ടി.വി. - വി.എം.ആർ<ref name="itv1">{{cite web|title=Karnataka Exit Poll: IndiaTV-VMR predicts fractured mandate; Congress and BJP in neck-and-neck fight|url=https://www.indiatvnews.com/elections/karnataka-assembly-elections-karnataka-exit-poll-indiatv-vmr-predicts-fractured-mandate-in-assembly-congress-and-bjp-in-neck-and-neck-fight-441946|date=12 May 2018}}</ref> |12 മേയ് 2018 |94 |'''97''' |28 |3 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''3''' |- |റിപ്പബ്ലിക് ടി.വി. - ജൻ കി ബാത്<ref name="trv1">{{cite web|title=Karnataka Elections 2018: Jan Ki Baat's Exit Poll Says The BJP Will Emerge As The Single Largest Party|url=http://www.republicworld.com/karnataka-elections-2018/election-news/karnataka-elections-2018-jan-ki-baats-exit-poll-says-the-bjp-will-emerge-as-the-single-largest-party|date=12 May 2018}}</ref> |12 മേയ് 2018 |'''105''' |78 |37 |2 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''27''' |- |എ.ബി.പി ന്യൂസ് - സി വോട്ടർ<ref name="abp1">{{cite web|title=BJP close to majority in Karnataka, may get 110 seats: ABP News exit poll|url=http://www.abplive.in/election/karnataka-election-2018-exit-poll-live-updates-bjp-congress-jds-survey-696146|date=12 May 2018|access-date=2018-05-19|archive-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515124835/http://www.abplive.in/election/karnataka-election-2018-exit-poll-live-updates-bjp-congress-jds-survey-696146|url-status=dead}}</ref> |12 മേയ് 2018 |'''110''' |88 |24 |2 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''22''' |- |ടൈംസ് നൗ - വി.എം.ആർ<ref name="tnv1">{{cite web|title=TIMES NOW-VMR Exit Poll prediction|url=https://twitter.com/TimesNow/status/995288286934384640|date=12 May 2018}}</ref> |12 മേയ് 2018 |87 |'''97''' |35 |3 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''10''' |- |ടൈംസ് നൗ - ടുഡേ'സ് ചാണക്യ<ref name="tnc1">{{cite web|title=Karnataka Assembly Elections 2018 - Post Poll Analysis|url=http://www.todayschanakya.com/karnataka-assembly-elections-2018-post-poll-analysis.html|date=12 May 2018|access-date=2018-05-19|archive-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515140400/http://www.todayschanakya.com/karnataka-assembly-elections-2018-post-poll-analysis.html|url-status=dead}}</ref> |12 മേയ് 2018 |'''120''' |73 |26 |3 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''47''' |- |ഇന്ത്യാ ടുഡേ - ആക്സിസ് മൈ ഇന്ത്യ<ref name="ita1">{{cite web|title=Assembly Election 2018 - Karnataka|url=https://axismyindia.org/karnataka-exit-poll.php|date=12 May 2018|access-date=2018-05-19|archive-date=2018-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517182821/http://axismyindia.org/karnataka-exit-poll.php|url-status=dead}}</ref> |12 മേയ് 2018 |85 |'''111''' |26 |0 | style="background:{{Indian National Congress/meta/color}}" |'''26''' |- |ന്യൂസ്X-CNX<ref name="nxc1">{{cite web|title=NewsX-CNX exit poll 2018: A hung Karnataka Assembly with BJP as the single largest party|url=https://www.newsx.com/national/newsx-cnx-exit-poll-2018-a-hung-karnataka-assembly-with-bjp-as-the-single-largest-party|date=12 May 2018|access-date=2018-05-19|archive-date=2018-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180513153329/https://www.newsx.com/national/newsx-cnx-exit-poll-2018-a-hung-karnataka-assembly-with-bjp-as-the-single-largest-party|url-status=dead}}</ref> |12 മേയ് 2018 |'''106''' |75 |37 |4 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''31''' |- |ന്യൂസ് നേഷൻ<ref name="nnp1">{{cite web|title=Karnataka election 2018: What exit polls can't settle, May 15 will; updates|url=http://www.business-standard.com/article/elections/karnataka-election-exit-poll-results-2018-updates-bjp-wins-modi-wave-congress-rahul-gandhi-jds-kingmaker-karnataka-polling-percentage-top-10-developments-118051200539_1.html|date=12 May 2018}}</ref> |12 മേയ് 2018 |'''107''' |73 |38 |4 | style="background:{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" |'''34''' |- |} == ഫലം == === സീറ്റുകളും വോട്ടു വിഹിതവും === 2018 മേയ് 15-ന് ഫലം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ 104 സീറ്റുകൾ നേടി ബി.ജെ.പി ഏറ്റവും വലി ഒറ്റക്കക്ഷിയായെങ്കിലും ഭൂരിപക്ഷം നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഓരോ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയും സീറ്റുകളും വോട്ടുവിഹിതവും ചുവടെ - {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |Parties and coalitions ! colspan="3" |Popular vote ! colspan="2" |Seats |- !വോട്ടുകൾ !% !±[[Percentage point|pp]] !വിജയിച്ചവ !'''+/−''' |- | bgcolor="{{Bharatiya Janata Party/meta/color}}" | |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] (ബിജെപി) |1,31,85,384 |36.2 | {{Increase}}16.3 |104 | {{Increase}}64 |- | bgcolor="{{Indian National Congress/meta/color}}" | | [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] (ഐഎൻസി) |1,38,24,005 |38.0 | {{Increase}}1.4 |78 | {{Decrease}}44 |- | bgcolor="{{Janata Dal (Secular)/meta/color}}" | |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] (ജെ.ഡി.എസ്) |66,66,307 |18.3 | {{Decrease}}1.9 |37 | {{Decrease}}3 |- | bgcolor="{{Independent (politician)/meta/color}}" | |[[സ്വതന്ത്രർ]] (IND) |14,37,045 |3.9 | {{Decrease}} 3.5 |1 |{{decrease}}8 |- | bgcolor="{{Bahujan Samaj Party/meta/color}}" | |[[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി]] (ബി.എസ്.പി) |1,08,592 |0.3 | |1 | {{increase}}1 |- | bgcolor="White" | |[[കർണാടക പ്രഗ്യവന്ത ജനതാ പാർട്ടി]] (കെ.പി.ജെ.പി) |74,229 |0.2 | |1 | {{increase}}1 |- | bgcolor="black" | |മറ്റ് പാർട്ടികളും സ്ഥാനാർത്ഥികളും |6,83,632 |2.2 | |0 |{{decrease}}13 |- | bgcolor="{{None of the Above/meta/color}}" | |[[None of the Above in Indian Elections|None of the Above]] (NOTA) |3,22,841 |0.9 | | colspan="2" bgcolor="#E9E9E9" | |- | colspan="2" |[[Karnataka Legislative Assembly election, 2018|Vacant seat]] | colspan="3" bgcolor="#E9E9E9" | |2 |{{Increase}}2 |- | colspan="7" bgcolor="#E9E9E9" | |- style="font-weight:bold;" | align="left" colspan="2"| Total | | 100.00 | bgcolor="#E9E9E9" | |224 | ±0 |- |} === വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥികളുടെ പട്ടിക === ഓരോ നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലെയും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം ː<ref>{{Cite news|url=https://www.oneindia.com/india/karnataka-election-results-2018-full-list-of-winners-bjp-congress-jds-2696524.html|title=Karnataka MLA's List 2018: Full List of Winners From BJP, Congress, JDS and More|work=https://www.oneindia.com|access-date=2018-05-18|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" |'''നിയമസഭാമണ്ഡലം''' |'''പാർട്ടി''' |'''സ്ഥാനാർത്ഥി''' |- |നിപ്പനി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ജോളി ശശികലാ അണ്ണാസാഹേബ് |- |ചിക്കോടി-സതൽഗ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |ഗണേഷ് ഹുക്കേരി |- |അതാനി |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Mahesh Eranagouda Kumatalli |- |കഗ്വാഡ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Shrimant Balasaheb Patil |- |കുടച്ചി (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |പി. രാജീവ് |- |റായ്ബാഗ് (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Aihole Duryodhan Mahalingappa |- |ഹുക്കേരി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഉമേഷ് വിശ്വനാഥ് കാട്ടി |- |അരഭാവി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Balachandra Lakshmanarao Jarakiholi |- |ഗോകക് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Ramesh Laxmanrao Jarkiholi |- |Yemkanmardi (ST) |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Satish L Jarkiholi |- |ഉത്തര ബെലഗം |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Anil S Benake |- |ദക്ഷിണ ബെലഗം |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |അഭയ് പാട്ടിൽ |- |Belgaum Rural |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Laxmi R Hebbalkar |- |ഖാനാപുർ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Dr. Anjali Hemant Nimbalkar |- |കിട്ടൂർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Doddagoudar Mahantesh Basavantaray |- |Bailhongal |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Koujalagi. Mahantesh. Shivanand. |- |Saundatti Yellamma |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Vishwanath Chandrashekhar Mamani |- |Ramdurg |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Mahadevappa Shivalingappa Yadawad |- |Mudhol (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Govind Makthappa Karajol |- |Terdal |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |സിദ്ദു സവാദി |- |Jamkhandi |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Siddu Bhimappa Nyamgoud |- |ബിൽഗി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Murugesh Rudrappa Nirani |- |ബദാമി |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |സിദ്ധരാമയ്യ |- |ബഗൽകോട്ട് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Veerabhadrayya (Veeranna) Charantimath |- |Hungund |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Doddanagouda G Patil |- |Muddebihal |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |A. S. Patil (Nadahalli) |- |Devar Hippargi |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Somanagouda B Patil (Sasanur) |- |Basavana Bagevadi |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |ശിവാനന്ദ് പാട്ടിൽ |- |Babaleshwar |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Mallanagoud Basanagoud Patil |- |ബിജാപൂർ സിറ്റി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Basanagoud .R. Patil (Yatnal) |- |Nagthan (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Devanand Fulasing Chavan |- |Indi |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Yashavanthar Aygouda Vittalagouda Patil |- |Sindgi |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Managuli Mallappa Channaveerappa |- |Afzalpur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |MY Patil |- |Jevargi |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Ajay Dharam Singh |- |Shorapur (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Narasimhanayak(Rajugouda) |- |Shahapur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Sharanabasappa Gouda Darshanapur |- |Yadgir |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Venkatreddy Mudnal |- |Gurmitkal |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Naganagouda Kandkur |- |Chittapur (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |പ്രിയങ്ക് ഖാർഗെ |- |Sedam |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Rajkumar Patil |- |Chincholi (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Dr. Umesh G. Jadhav |- |Gulbarga Rural (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Basawaraj Mattimud |- |Gulbarga Dakshin |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Dattatraya C Patil Revoor Appu Gouda |- |Gulbarga Uttar |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Dattatraya C Patil Revoor Appu Gouda |- |Aland |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Guttedar Subhash Rukmayya |- |Basavakalyan |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |B. Narayanrao |- |Homnabad |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Rajshekhar Basavaraj Patil |- |Bidar South |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Bandeppa Khashampur |- |Bidar |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Rahim Khan |- |Bhalki |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Eshwar Khandre |- |Aurad (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Prabhu Chauhan |- |Raichur Rural (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Basanagouda Daddal |- |Raichur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Dr. Shivaraj Patil |- |Manvi (ST) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Raja Venkatappa Nayak Raja Ambanna Nayak |- |Devadurga (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |K. Shivana Gouda Nayak |- |Lingsugur (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |D. S. Hoolageri |- |Sindhanur |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Venkat Rao Nadagouda |- |Maski (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Pratapagouda Patil |- |Kushtagi |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Amaregouda Linganagouda Patil Bayyapur |- |Kanakagiri (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Basavaraj Dadesugur |- |Gangawati |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Paranna Eshwarappa Munavalli |- |Yelburga |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Achar Halappa Basappa |- |Koppal |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |K. Raghavendra Basavaraj Hintal |- |Shirahatti (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Ramappa Sobeppa Lamani |- |Gadag |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |H.K. Patil |- |Ron |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Kalakappa Gurushantappa Bandi |- |Nargund |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |C.C. Patil |- |Navalgund |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Shankar B. Patil Munenakoppa |- |Kundgol |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Channabasappa Sathyappa Shivalli |- |Dharwad |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Amrupayyappa Desai |- |Hubli-Dharwad-East (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Abbayya Prasad |- |Hubli-Dharwad-Central |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Jagadish Shettar |- |Hubli-Dharwad- West |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Aravind Bellad |- |Kalghatgi |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |C.M. Nimbannavar |- |Haliyal |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Deshpande R.V. |- |കാർവാർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Roopali Santosh Naik |- |Kumta |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Dinakar Keshav Shetty |- |Bhatkal |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Sunil Biliya Naik |- |Sirsi |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Kageri Vishweshwar Hegde |- |Yellapur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Arabail Hebbar Shivaram |- |Hangal |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Udasi C M |- |Shiggaon |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Basavaraj Bommai |- |Haveri (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Neharu Olekar |- |Byadgi |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Ballary Virupakshappa Rudrappa |- |Hirekerur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |BC Patil |- |Ranibennur |KPJP |R Shankar |- |Hadagalli (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |M.V Veerabhadraiah |- |Hagaribommanahalli (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Bheema Naik LBP |- |Vijayanagara |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Anand Singh |- |Kampli (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |J.N. Ganesh |- |Siruguppa (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |M.S. Somalingappa |- |Bellary (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |B. Nagendra |- |Bellary City |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |G. Somasekhara Reddy |- |Sandur (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |E. Tukaram |- |Kudligi (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |N.Y. Gopalakrishna |- |Molakalmuru (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |B. Sreeramulu |- |Challakere (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |T. Raghumurthy |- |Chitradurga |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |G. H Thippa Reddy |- |Hiriyur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |K. Poornima |- |ഹോസ്ദുർഗ് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Gulhatty D. Shekhar |- |Holalkere (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |M.Chandrappa |- |Jagalur (ST) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |S.V.Ramachandra |- |Harapanahalli |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |G. Karunakara Reddy |- |Harihar |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |S. Ramaappa |- |Davanagere North |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |S.A. Ravindranath |- |Davanagere South |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Shamanur Shivashankarappa |- |Mayakonda (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |N. Liganna |- |Channagiri |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |K.Madal Veerupakshappa |- |Honnali |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |M P Renukacharya |- |Shimoga Rural (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |K.B. Ashok Naik |- |Bhadravati |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |B.K. Sangameshwara |- |Shimoga |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Eshwarappa |- |Tirthahalli |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Araga Jnanendra |- |ശിവകരിപുര |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ബി.എസ്. യെദിയൂരപ്പ |- |Sorab |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |S. Kumara Bangarappa |- |സാഗർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |H Halappa Harathalu |- |Byndoor |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ബി.എം. സുകുമാർ ഷെട്ടി |- |Kundapura |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Halady Srinivas Shetty |- |ഉഡുപ്പി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |K.Raghupathi Bhat |- |Kapu |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Lalaji R. Mendon |- |Karkar |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |V. Sunil Kumar |- |Sringeri |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |T.D. Rajegowda |- |Mudigere (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |M.P. Kumaraswamy |- |Chikmagalur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |സി.ടി. രവി |- |Tarikere |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഡി.എസ്. സുരേഷ് |- |Kadur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Belliprakash |- |Chiknayakanhalli |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |J.C. Madhu Swamy |- |Tiptur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |B.C. Nagesh |- |Turuvekere |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Jayaram A S |- |Kunigal |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Dr H.D. Ranganath |- |Tumkur City |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |G.B Jyothi Ganesh |- |Tumkur Rural |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |D.C. Gowrishankar |- |Koratagere (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Dr. G. Parameshwara |- |Gubbi |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |S R Srinivas (Vasu) |- |Sira |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |B Sathyanarayana |- |Pavagada (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Venkata Ramanappa |- |Madhugiri |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |M.V Veerabhadraiah |- |Gauribidanur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |N.H.Shivashankara Reddy |- |Bagepalli |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |S.N. Subbareddy |- |Chikkaballapur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |ഡോ. കെ സുധാകർ |- |Sidlaghatta |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |വി. മുനിയപ്പ |- |Chintamani |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |J K Krishna Reddy |- |Srinivaspur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |K R Ramesh Kumar |- |Mulbagal (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |H. Nagesh |- |Kolar Gold Field (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Roopakala. M |- |Bangarapet (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |S.N. Narayanaswamy K.M |- |Kolar |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Roopakala. M |- |Malur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |K.Y. Nanjegowda |- |Yelahanka |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എസ്.ആർ. വിശ്വനാഥ് |- |K.R.Pura |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |B.A. Basavaraja |- |Byatarayanapura |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Krishna Byregowda |- |Byatarayanapura |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Krishna Byregowda |- |യെശ്വന്തപുര |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |S.T.Somashekhar |- |രാജരാജേശ്വരിനഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |N.A |- |Dasarahalli |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |R. Manjunatha |- |മഹാലക്ഷ്മി ലേഔട്ട് |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |കെ. ഗോപാലയ്യ |- |മല്ലേശ്വരം |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഡോ. അശ്വന്ത് നാരായണൻ. സി.എൻ |- |Hebbal |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |Suresha BS |- |പുളകേശിനഗർ (SC) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |R. Akhanda Srinivasamurthi |- |സർവജ്ഞനഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |കെ.ജെ. ജോർജ് |- |സി.വി. രാമൻ നഗർ (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എസ്. രഘു |- |ശിവാജി നഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |R. Roshan Baig |- |ശാന്തി നഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |എൻ.എ. ഹാരിസ് |- |ഗാന്ധി നഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |ദിനേഷ് ഗുണ്ടു റാവു |- |രാജാജി നഗർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എസ്. സുരേഷ് കുമാർ |- |ഗോവിന്ദ്‌രാജ് നഗർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |വി. സോമണ്ണ |- |വിജയ് നഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |എം. കൃഷ്ണപ്പ |- |Chamrajpet |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |B.Z. Zameer Ahmed Khan |- |Chickpet |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Uday B Garudachar |- |ബസവണഗുഡ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |രവി സുബ്രഹ്മണ്യ എൽ.എ |- |പത്മനാഭ നഗർ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ആർ. അശോക |- |ബി.ടി.എം. ലേഔട്ട് |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |രാമലിംഗ റെഡ്ഡി |- |ജയനഗർ |N.A. |N.A. |- |Mahadevapura (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Aravind Limavali |- |ബൊമ്മനഹള്ളി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |സതീഷ് റെഡ്ഡി. എം |- |ബാംഗ്ലൂർ സൗത്ത് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എം. കൃഷ്ണപ്പ |- |Anekal (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എ. നാരായണസ്വാമി |- |Hosakote |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |എം.ടി.ബി. നാഗരാജു |- |Devanahalli (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Nisarga Narayana Swamy L.N |- |Doddaballapur |INC |T. Venkataramanaiah (Appakaranahalli. T. Venkatesh) |- |Nelamangala (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |ഡോ. കെ. ശ്രീനിവാസ മൂർത്തി |- |Magadi |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |എ. മ‍ഞ്ജുനാഥ് |- |Ramanagaram |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |[[എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമി]] |- |കനകപുര |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[ഡി. കെ. ശിവകുമാർ]] |- |Channapatna |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമി |- |Malavalli (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Dr. K. Annadani |- |Maddur |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |D.C. Thammanna |- |Melukote |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |C.S. Puttaraju |- |മാണ്ട്യ |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |എം. ശ്രീനിവാസ് |- |Shrirangapattana |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Ravindra Srikantaiah |- |Nagamangala |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |സുരേഷ് ഗൗഡ |- |Krishnarajpet |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |നാരായണഗൗഡ |- |Shravanabelagola |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |സി.എൻ. ബാലകൃഷ്ണ |- |Arsikere |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |കെ.എം. ശിവലിംഗെ ഗൗഡ |- |ബേലൂർ |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |ലിംഗേഷ. കെ.എസ് |- |ഹസ്സൻ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |പ്രീതം ജെ. ഗൗഡ |- |Holenarasipur |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |എച്ച്.ഡി. രേവണ്ണ |- |Arkalgud |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |എ.ടി. രാമസ്വാമി |- |Sakleshpur (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |കുമാര സ്വാമി. എസ്.കെ |- |Belthangady |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഹരീഷ് പൂഞ്ജ |- |Moodabidri |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Umanatha. A. Kotian |- |ബാംഗ്ലൂർ സിറ്റി നോർത്ത് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഭരത് ഷെട്ടി |- |ബാംഗ്ലൂർ സിറ്റി സൗത്ത് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എം. കൃഷ്ണപ്പ |- |Bantval |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |രാജേഷ് നായിക്. യു |- |Puttur |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |സഞ്ജീവ മതന്ദൂർ |- |Sullia (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Angara S. |- |മടികേരി |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |Appachu Ranjan M P |- |Virajpet |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |കെ.ജി. ബോപയ്യ |- |Periyapatna |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |കെ. മഹാദേവ |- |Krishnarajanagara |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |സ. രാ. മഹേഷ് |- |Hunsur |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |Adaguru H Vishwanath |- |Heggadadevankote (ST) |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |അനിൽ കുമാർ. സി |- |Nanjangud (SC) |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |ഹർഷവർധൻ. ബി |- |Chamundeshwari |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |ജി.ടി. ദേവഗൗഡ |- |കൃഷ്ണരാജ |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എസ്.എ. രമദാസ് |- |Chamaraja |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |എൽ നാഗേന്ദ്ര |- |Narasimharaja |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |തൻവീർ സേട്ട് |- |വരുണ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |യതീന്ദ്ര. എസ് |- |T.Narasipur (SC) |[[ജനതാദൾ (സെക്കുലർ)]] |അശ്വിൻ കുമാർ. എം |- |Hanur |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |ആർ. നരേന്ദ്ര |- |Kollegal (SC) |[[Bahujan Samaj Party|ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി]] |എൻ. മഹേഷ് |- |ചമരജനനഗർ |[[Indian National Congress|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |സി. പുത്തരംഗഷെട്ടി |- |ഗുണ്ടൽപ്പേട്ട് |[[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] |സി.എസ്. നിരഞ്ജൻ കുമാർ |} === സർക്കാർ രൂപീകരണം === ഫലപ്രഖ്യാപനത്തെത്തുടർന്ന്, ജെ.ഡി.എസുമായി സഖ്യത്തിലേർപ്പെട്ട് സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ കോൺഗ്രസ് തീരുമാനിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/elections/karnataka-election-results-2018-as-congress-jds-comes-together-again-a-look-at-their-chequered-past-5177683/|title=Karnataka election results 2018: As Congress-JD(S) come together again, a look at their chequered past|date=2018-05-15|work=The Indian Express|access-date=2018-05-18|language=en-US}}</ref> ജെ.ഡി.എസിന്റെ എച്ച്.ഡി. കുമാരസ്വാമിയെ മുഖ്യമന്ത്രിയാക്കാമെന്നും കോൺഗ്രസ് സമ്മതിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kumaraswamy-will-be-cm-says-siddaramaiah/articleshow/64181230.cms|title=Kumaraswamy will be CM, says Siddaramaiah - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-05-18}}</ref> എന്നാൽ കർണാടകയുടെ ഗവർണറായ വാജുഭായ് വാല, ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റക്കക്ഷിയായ ബി.ജെ.പിയെ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാനായി ക്ഷണിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-governor-invites-bjps-yeddyurappa-to-form-government-in-the-state/articleshow/64194829.cms|title=Karnataka governor invites BJP's Yeddyurappa to form government in the state - Times of India ►|work=The Times of India|access-date=2018-05-18}}</ref>. നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കാൻ 15 ദിവസത്തെ സമയവും ഗവർണർ ബി.ജെ.പിയ്ക്ക് അനുവദിച്ചു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-election-aftermath-top-developments/articleshow/64201579.cms</ref> കോൺഗ്രസും ജെ.ഡി.എസും അതേ ദിവസം അർധരാത്രി തന്നെ ഈ തീരുമാനത്തിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചു. 2AMനാണ് ഈ കേസിന്റെ വാദം ആരംഭിച്ചത്.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/congress-approaches-chief-justice-after-karnataka-governor-invites-bjp-to-form-government-1853175?pfrom=home-topscroll|title=In All-Nighter, Supreme Court Clears BS Yeddyurappa Oath But Has Questions|work=NDTV.com|access-date=2018-05-18|language=en}}</ref> [[Arjan Kumar Sikri|എ.കെ. സിക്രി]], [[Sharad Arvind Bobde|എസ്.എ. ബോബ്ദെ]] and [[Ashok Bhushan|അശോക് ഭൂഷൺ]] എന്നിവരടങ്ങുന്ന മൂന്നംഗ ബെഞ്ചാണ് ഈ ഹർജി പരിഗണിച്ചത്. എന്നാൽ സത്യപ്രതിജ്ഞാ ചടങ്ങ് നിർത്തിവയ്ക്കുന്നതിനായി കോൺഗ്രസ് നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/elections/karnataka-2018/karnataka-live-updates-three-judge-bench-of-supreme-court-hears-congress-jds-plea/article23900838.ece|title=Karnataka developments Live {{!}} Supreme Court refuses to stay Yeddyurappa's swearing-in, but keeps it subject to case outcome|last=Desk|first=The Hindu Net|date=2018-05-16|work=The Hindu|access-date=2018-05-18|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ, 2018 മേയ് 18-ന് 24 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടു.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/india/karnataka-government-formation-live-updates/liveblog/64214889.cms</ref> 5 പ്രധാന മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങളാണ് ഇതിനായി സുപ്രീം കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ചത്. <ref>{{Cite news|url=http://www.livelaw.in/breaking-sc-orders-floor-test-in-karnataka-assembly-at-4pmtomorrow/|title=BREAKING: SC Orders Floor Test In Karnataka Assembly At 4pm Tomorrow [Read Order] {{!}} Live Law|date=2018-05-18|work=Live Law|access-date=2018-05-18|language=en-US}}</ref> * 2018 മേയ് 19-ന് വൈകുന്നേരം 4 മണിയ്ക്കു തന്നെ നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിച്ചിരിക്കണം. * പ്രോടേം സ്പീക്കറിന് വോട്ടെടുപ്പിന്റെ രീതി നിശ്ചയിക്കാം. * രഹസ്യ ബാലറ്റില്ല. * സർക്കാർ, ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ പ്രതിനിധിയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാൻ പാടില്ല. * [[ബി.എസ്. യെദിയൂരപ്പ]]യുടെ സർക്കാർ പ്രധാനപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാൻ പാടില്ല. [[Speaker_of_the_Lok_Sabha#Protem_Speaker|പ്രോടേം സ്പീക്കറായി]] ഏറ്റവും മുതിർന്ന എം.എൽ.എയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന പതിവു രീതിയ്ക്ക് വിപരീതമായി, ബി.ജെ.പി എം.എൽ.എയായ കെ.ജി. ബോപയ്യയെ ഗവർണർ പ്രോടേം സ്പീക്കറായി നിയമിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/karnataka-kg-bopaiah-appointed-pro-tem-speaker-ahead-of-floor-test-bs-yeddyurappa-kumaraswamy-jdg-congress-bjp/|title=Karnataka floor test: Governor ignores seniority, appoints KG Bopaiah as Protem Speaker|date=2018-05-18|work=The Indian Express|access-date=2018-05-18|language=en-US}}</ref> ഇക്കാര്യം കോൺഗ്രസ്, സുപ്രീം കോടതിയിൽ പറയുകയുണ്ടായി. കെ.ജി. ബോപയ്യ ഏറ്റവും മുതിർന്ന എം.എൽ.എ അല്ലെന്നായിരുന്നു കോൺഗ്രസ് വാദിച്ചത്.<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/karnataka/karnataka-congress-challenges-appointment-of-bjps-bopaiah-as-protem-speaker-all-eyes-on-cji-2109415.html|title=Congress challenges appointment of BJP's Bopaiah as Karnataka Protem Speaker, all eyes on CJI|date=2018-05-18|work=Zee News|access-date=2018-05-18|language=en}}</ref> എന്നാൽ‍ സുപ്രീം കോടതി കെ.ജി. ബോപയ്യയെ പ്രോടേം സ്പീക്കറാകാൻ അനുവദിക്കുകയും ഒപ്പം നിയമസഭയിലെ വോട്ടെടുപ്പ് എല്ലാ ചാനലുകളിലും തത്സമയം സംപ്രേഷണം ചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/karnataka-trust-vote-supreme-court-says-kg-bopaiah-to-stay-interim-speaker-1854294?pfrom=home-topscroll|title=KG Bopaiah To Stay Temporary Speaker, Floor Test To Be Broadcast Live|work=NDTV.com|access-date=2018-05-19|language=en}}</ref>. == ഇതും കാണുക == * [[Elections in India|ഇന്ത്യയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] * [[2018 elections in India]] ==അവലംബം== {{Reflist|2}} ==പുറം കണ്ണികൾ== *[http://eci.nic.in/eci/eci.html Election Commission of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205172108/http://eci.nic.in/eci/eci.html |date=2017-12-05 }} *[http://www.business-standard.com/elections/karnataka-assembly-elections-2018 Karnataka Assembly Elections 2018] *[https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/karnataka Karnataka Elections 2018] *[http://www.thehindu.com/elections/karnataka-2018/election-commission-defers-election-in-rr-nagar-to-may-28/article23854425.ece] {{Recent Assembly Elections in India}} [[Category:May 2018 events in Asia]] [[Category:State Assembly elections in India, 2018]] [[വർഗ്ഗം:കർണാടക]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ]] mwe8z8ypt8n5lpe1xnbi3o9f59xr22c 0 436535 4620546 4593294 2026-05-20T08:48:52Z ~2026-30113-25 218030 /* വകുപ്പിനെക്കുറിച്ച് */ 4620546 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala_Public_Works_Department}} {{Infobox Government agency |agency_name = കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്<ref name="aboutus">{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |title=Kerala Public Works Department Official web site. 'About us'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2010-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055142/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |url-status=dead }}</ref> |nativename = |nativename_a = |nativename_r = |logo = [[File:Government of Kerala Logo.svg|250px]] |logo_width = |logo_caption = |seal = |seal_caption = |formed = 1823 |preceding1 = പണിവകൈ മരാമത്ത്- [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം]] |preceding2 = കൊച്ചിൻ മരാമത്ത് - [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യം]] |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[കേരള സർക്കാർ]] |headquarters = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] |employees = |budget = |minister1_name = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |minister1_pfo = പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി |chief1_name = കെ.ബിജു ഐ.എ.എസ്. |chief1_position = സെക്രട്ടറി, പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് |chief2_name = |chief2_position = |parent_agency = |child1_agency ={{collapsible list |title=പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ | റോഡ് വിഭാഗം| പാലങ്ങളുടെ വിഭാഗം|കെട്ടിടങ്ങളുടെ വിഭാഗം|ദേശിയപാത വിഭാഗം|}} |child2_agency = |website = http://www.keralapwd.gov.in |footnotes = }} [[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിനു]] കീഴിലുള്ള ഒരു പ്രധാന വകുപ്പാണ് '''കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്''' (Kerala Public Works Department, KPWD).<ref name="aboutus" /> സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, [[പാലം|പാലങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവുമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ കർത്തവ്യം.<ref name="aboutus" /><ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2584722.ece The Hindu. 'Roadworks nearing completion'.]</ref><ref>[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2638674.ece The Hindu. 'State to shift to concrete roads'.]</ref> 1956-ൽ [[കേരളം]] രൂപീകൃതമായതോടെയാണ് സംസ്ഥാന പൊതു മരാമത്ത് വകുപ്പ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="aboutus" /><ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |title=Government of Kerala Official Website. 'Public Works Department'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325001428/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |url-status=dead }}</ref> == ചരിത്രം == [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് [[കൊച്ചി]]യിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ പബ്ലിക് വർക്ക്സ് കമ്മീഷൻ എന്നൊരു ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. റോഡുകളുടെയും കൊട്ടാരങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി 1825-ൽ കൊച്ചിയിൽ മരാമത്ത് വകുപ്പ് രൂപീകൃതമായി. 1901-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] കൊച്ചിയിലും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പുകൾ സ്ഥാപിക്കുവാനും ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും പി.ഡബ്ല്യൂ.ഡി. എഞ്ചിനിയർമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥിരം ജോയിന്റ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുവാനും ധാരണയായി. തിരുവിതാംകൂർ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറും കൊച്ചിൻ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ദിവാൻ പേഷ്കാറും (സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി) നിർവ്വഹിച്ചു. 1949-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി|തിരുകൊച്ചി]] സംയോജനം നടന്നതോടെ ഇരു വകുപ്പുകളും ചേർത്ത് കേരള പി.ഡബ്ല്യു.ഡി. രൂപീകൃതമായി. നിലവിൽ എട്ടു [[എഞ്ചിനീയർ|ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാർ]], 25 സൂപ്രണ്ട് എഞ്ചിനിയർമാർ, 76 എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 289 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 639 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എഞ്ചിനിയർമാർ എന്നിവരോടൊപ്പം മറ്റു ജീവനക്കാരും ഈ വകുപ്പിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == വകുപ്പിനെക്കുറിച്ച്== ക്യാബിനറ്റ് പദവിയുള്ള ഒരു മുതിർന്ന മന്ത്രിയാണ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ചുമതല നിർവ്വഹിക്കുക. നിലവിൽ [[പി.കെ ബഷീർ]] ആണ് കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി. ഇദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനായി പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി എന്ന പദവിയിൽ സംസ്ഥാനത്തെ മുതിർന്ന ഒരു ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉണ്ടാകും. ഒരു സാങ്കേതിക വകുപ്പായതിനാൽ ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാരുടെയും സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും ഒരു സമിതിയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിനുണ്ട്. == ചുമതലകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും == === നിർമാണവും പരിപാലനവും === സംസ്ഥാനത്തെ റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ, മറ്റ് പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും പരിപാലനത്തിനും വകുപ്പിന് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. # റോഡ് വികസനം # പാലം നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും # കെട്ടിട നിർമ്മാണം # അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ # ദുരന്തനിവാരണ ആസൂത്രണം # '''റോഡുകൾ''' [[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ|സംസ്ഥാന പാതകൾ]], പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം, പരിപാലനം, അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങീ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയിൽ പെട്ടതാണ്. സംസ്ഥാന പാതകൾ (SH), പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ, എന്നിവ വകുപ്പിൻ്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു (മറ്റുള്ള പ്രാദേശിക റോഡുകൾ അതാത് തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചുമതലയാണ്). വകുപ്പിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്ന റോഡുകൾ അറിയാൻ [[കേരളത്തിലെ പാതകൾ]] എന്ന ഈ താൾ കാണുക. * [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക]] * ==വിഭാഗങ്ങൾ== പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് എട്ടു വിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്. ഓരോ വിഭാഗത്തിന്റെയും മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയർ ആയിരിക്കും. * '''അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ''' പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ എല്ല വിഭാഗങ്ങളുടെയും ഏകോപനണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന ധർമ്മം. വകുപ്പിലെ ഒരു മുതിർന്ന ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ മേധാവി. പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ വിജിലൻസ് വിഭാഗവും ഈ വിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. *'''റോഡ്‌സ്''' സംസ്ഥാന ഹൈവേകൾ, ലോക്കൽ റോഡുകൾ, നഗരപാതകൾ എന്നിവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. *'''പാലങ്ങൾ''' പാലങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണവും സംരക്ഷണവുമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. * '''നാഷണൽ ഹൈവേസ് വിംഗ്''' കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന [[ദേശീയ പാതകൾ|ദേശീയ പാതകളുടെ]] മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് ഹൈവേസ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ദേശീയ പാതകളുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. [[നാഷണൽ ഹൈവേ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഈ വിഭാഗം നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ട്. * '''ബിൽഡിംഗ്സ് വിംഗ്''' ചില സർക്കാർ ഏജൻസികളുടേത് ഒഴികെ മറ്റെല്ലാ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിഭാഗം. ഭൂരിഭാഗം സർക്കാർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസുകളും കൊട്ടാരങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. ചില കെട്ടിടങ്ങൾ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിനും റെവന്യൂ വകുപ്പിനും വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. * '''പ്രോജക്റ്റ്സ് വിംഗ്''' പുതിയ നിർമ്മാണ പദ്ധികളുടെ മേൽനോട്ടം നിർവ്വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭരണനിർവഹണ മേധാവി ഒരു ഐ.എ.എസ് ഓഫീസർ ആയിരിക്കും, സാങ്കേതിക ഭാഗം മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ്. * '''[[കേരള പി.‌ഡബ്ല്യു.‌ഡി ഡിസൈൻ വിംഗ്|ഡിസൈൻ വിംഗ്]]''' ഡിവിഷൻ തലത്തിലുള്ള മേൽനോട്ടത്തിനായി റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് വിഭാഗത്തിനും ബിൽഡിംഗ്സ് ആൻഡ് ലോക്കൽ വർക്ക്സ് വിഭാഗത്തിനും മൂന്ന് സർക്കിളുകൾ വീതമുണ്ട്. രണ്ടു വിഭാഗങ്ങൾക്കും ജില്ലാ തലത്തിൽ ഒരു ഡിവിഷനുണ്ട്. കോടതികളുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി ബിൽഡിംഗ്സ് വിഭാഗത്തിന് ഒരു ജുഡീഷ്യൽ സർക്കിൾ കൂടിയുണ്ട്. നാഷണൽ ഹൈവേ വിംഗിന് മൂന്ന് സർക്കിളുകളും എട്ട് ഡിവിഷനുകളുമുണ്ട്. == വകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ == * [[Roads and Bridges Development Corporation|റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് കേരള ലിമിറ്റഡ്]] * കേരള സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോജക്റ്റ് (KSTP) * കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് * റോഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കമ്പനി കേരള ലിമിറ്റഡ് * കേരള റോഡ് ഫണ്ട് ബോർഡ് * പ്രതീക്ഷ ബസ് ഷെൽറ്റേഴ്സ് കേരള ലിമിറ്റഡ് * ആശ്വാസ് പബ്ലിക് അമെനിറ്റീസ് കേരള ലിമിറ്റഡ്<ref>{{Cite web |url=http://ashwaskerala.com/ |title=Ashwas Public Amenities Kerala Ltd |access-date=2018-08-07 |archive-date=2014-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140506055044/http://ashwaskerala.com/ |url-status=dead }}</ref> * [[Kerala Rapid Transit Corporation Ltd|കേരള റാപ്പിഡ് ട്രാൻസിറ്റ് കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] == റെസ്റ്റ് ഹൗസസ് == വിവിധ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ബംഗ്ലാവുകൾ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ട്. ചില ബംഗ്ലാവുകൾ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിനു വിട്ടുകൊടുത്തിരിക്കുകയാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ റോഡ് ഗതാഗതം]] fi2i6amzi31sa34e0hnmdjudegh7yja 0 436566 4620350 4593411 2026-05-19T16:07:33Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620350 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} [[പ്രമാണം:CyloidPendulum.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|A [[ചക്രാഭം|cycloidal pendulum]] is isochronous, a fact discovered and proved by [[ക്രിസ്ത്യൻ ഹ്യൂജൻസ്|Christiaan Huygens]] under certain mathematical assumptions.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1SxoAgAAQBAJ&pg=PA128|title=The Oxford Handbook of the History of Physics|last=Jed Z. Buchwald|last2=Robert Fox|date=10 October 2013|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-151019-9|pages=128}}</ref>]] [[പ്രമാണം:Conic_Sections.svg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|240x240ബിന്ദു|Mathematics was developed by the [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് നാഗരികത|Ancient Greeks]] for intellectual challenge and pleasure. Surprisingly, many of their discoveries later played prominent roles in physical theories, as in the case of the conic sections in celestial mechanics.]] പണ്ടുകാലം മുതൽക്ക് [[തത്വചിന്ത|തത്വചിന്തകരും]], [[ഗണിതം|ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരും]], [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞരും]] സമീപകാലത്ത് [[ചരിത്രം|ചരിത്രകാരന്മാരും]] [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസവിചക്ഷണരും]] പഠിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വിഷയമാണ് [[ഗണിതം|ഗണിത]]<nowiki/>വും [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്ര]]<nowiki/>വും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം.<ref>{{Cite journal|title=Modelling Mathematical Reasoning in Physics Education|last=Uhden|first=Olaf|last2=Karam|first2=Ricardo|date=20 October 2011|journal=Science & Education|issue=4|doi=10.1007/s11191-011-9396-6|volume=21|pages=485–506|bibcode=2012Sc&Ed..21..485U|last3=Pietrocola|first3=Maurício|last4=Pospiech|first4=Gesche}}</ref> ഇവ തമ്മിൽ അടുത്ത ബന്ധം ഉണ്ടെന്ന് പൊതുവിൽ അംഗീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7-dGHyIyI-AC&pg=PA149|title=Mathematics and the Natural Sciences: The Physical Singularity of Life|last=Francis Bailly|last2=Giuseppe Longo|publisher=World Scientific|year=2011|isbn=978-1-84816-693-6|pages=149}}</ref>  ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിന്റെ "അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു ഉപകരണമായാണ് ഗണിതത്തെ കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്"<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-DmfVjBUPksC&pg=PA3|title=Essentials of Physics|last=Sanjay Moreshwar Wagh|last2=Dilip Abasaheb Deshpande|date=27 September 2012|publisher=PHI Learning Pvt. Ltd.|isbn=978-81-203-4642-0|pages=3}}</ref> കൂടാതെ, ഭൗതികശാസ്ത്രം ഗണിതശാസ്ത്രത്തിന്റെ "സമ്പന്നമായ പ്രചോദനമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു".<ref>{{cite conference |url=http://www.mathunion.org/ICM/ICM1990.1/Main/icm1990.1.0031.0036.ocr.pdf |title=On the Work of Edward Witten |last1=Atiyah |first1=Michael |author-link1=Michael Atiyah |year=1990 |conference=International Congress of Mathematicians |publisher= |book-title= |pages=31–35 |location=Japan |id= |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170301004342/http://www.mathunion.org/ICM/ICM1990.1/Main/icm1990.1.0031.0036.ocr.pdf |archivedate=2017-03-01 |df= }}</ref> [[അരിസ്റ്റോട്ടിൽ]] തന്റെ ''ഫിസിക്''സ് എന്ന കൃതിയിൽ കൈകാര്യം ചെയ്ത ഒരു ശീർഷകം ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞരുടെയും പഠനങ്ങൾ എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്.<ref>{{Cite book|title=Aristotle: the desire to understand|last=Lear|first=Jonathan|date=1990|publisher=Cambridge Univ. Press|isbn=9780521347624|edition=Repr.|location=Cambridge [u.a.]|page=232}}</ref> പ്രകൃതിയുടെ ഭാഷയായി ഗണിതത്തെ കണക്കാക്കുന്ന സമീപനങ്ങൾ [[പൈതഗോറിയനിസം|പൈതഗോറിയന്മാരുടെ]] ആശയങ്ങളിൽ കാണാനാകും. പൈതഗോറിയന്മാർ "സംഖ്യകൾ ലോകത്തെ ഭരിക്കുന്നു", "എല്ലാം സംഖ്യകളാണ്",<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bjsD8ClsFKEC&pg=PA216|title=Mathematics and Music: A Diderot Mathematical Forum|last=Gerard Assayag|last2=Hans G. Feichtinger|last3=José-Francisco Rodrigues|date=10 July 2002|publisher=Springer|isbn=978-3-540-43727-7|pages=216}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://faculty.kfupm.edu.sa/math/irasasi/Allisnumber.pdf|title=All is number|access-date=13 June 2015|last=Al-Rasasi|first=Ibrahim|date=21 June 2004|publisher=King Fahd University of Petroleum and Minerals|archive-date=2014-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228132248/http://faculty.kfupm.edu.sa/math/irasasi/Allisnumber.pdf|url-status=dead}}</ref> എന്നും, രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം [[ഗലീലിയോ ഗലീലി]]:"പ്രകൃതിയുടെ പുസ്തകം ഗണിതത്തിന്റെ ഭാഷയിലാണ് എഴുതിയിട്ടുള്ളത്"  എന്നും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vMFc43w0FfEC&pg=PA59|title=Scientific Discovery: Logic and Tinkering|last=Aharon Kantorovich|date=1 July 1993|publisher=SUNY Press|isbn=978-0-7914-1478-1|pages=59}}</ref><ref>Kyle Forinash, William Rumsey, Chris Lang, [http://homepages.ius.edu/kforinas/K/pdf/Galileo.pdf Galileo's Mathematical Language of Nature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927113156/http://homepages.ius.edu/kforinas/K/pdf/Galileo.pdf |date=2013-09-27 }}.</ref> ഗോളത്തിന്റെ വ്യാപ്തം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള സൂത്രവാക്യത്തെ സാധൂകരിക്കാനായി ഗണിത തെളിവുകൾക്ക് മുൻപ് [[ആർക്കിമിഡീസ്]] ഭൗതിക തെളിവുകളാണ് മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=twWkDe1Y9YQC&pg=SA5-PA28|title=The Ellipse: A Historical and Mathematical Journey|last=Arthur Mazer|date=26 September 2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-21143-4|pages=5.}}</ref> 17ആം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഗണിതത്തിലെ പല നേട്ടങ്ങളും ഭൗതികശാസ്ത്ര പഠനത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ടായിരുന്നു. 19ആം നൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷം [[ഗണിതം]] കൂടുതൽ കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രമായിത്തുടങ്ങിയെങ്കിലും [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്ര]]<nowiki/>ത്തിന്റെ സ്വാധീനം പിന്നീടും തുടർന്നു.<ref name="post">E. J. Post, [http://www22.pair.com/csdc/pdf/philos.pdf A History of Physics as an Exercise in Philosophy, p. 76.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005105846/http://www22.pair.com/csdc/pdf/philos.pdf |date=2020-10-05 }}</ref><ref>Arkady Plotnitsky, [https://books.google.com/books?id=dmdUp97S4AYC&pg=PA177 Niels Bohr and Complementarity: An Introduction, p. 177].</ref> [[കലനം|കലന]]<nowiki/>ത്തിന്റെ([[കലനം|calculus]]) കണ്ടെത്തലും വളർച്ചയും ഭൗതികശാസ്ത്ര പഠനത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ടായിരുന്നു:<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SzxsjN3t4i0C&pg=PA125|title=The Truth of Science: Physical Theories and Reality|last=Roger G. Newton|publisher=Harvard University Press|year=1997|isbn=978-0-674-91092-8|pages=125–126}}</ref> [[ഗലീലിയോ ഗലീലി]], [[ഐസക് ന്യൂട്ടൻ|ഐസക് ന്യൂട്ടൺ,]] എന്നിവരുടെ പഠനങ്ങളിലൂടെ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ബലതന്ത്രപരമായ ചലനാത്മകതയെ പഠിക്കാൻ പുതിയ ഒരു ഗണിത ഭാഷ ആവശ്യമായി വന്നു.<ref>Eoin P. O'Neill (editor), [https://books.google.com/books?id=h8TaAAAAMAAJ&redir_esc=y What Did You Do Today, Professor?: Fifteen Illuminating Responses from Trinity College Dublin, p. 62].</ref> ഈകാലത്ത്, ഗണിതവും ഭൗതികശാസ്ത്രവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പ് നേരിയതായിരുന്നു;<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZOfUsvemJDMC&pg=PA7|title=The Princeton Companion to Mathematics|last=Timothy Gowers|last2=June Barrow-Green|last3=Imre Leader|date=18 July 2010|publisher=Princeton University Press|isbn=1-4008-3039-7|pages=7|author-link=Timothy Gowers}}</ref> ഉദാഹരണത്തിന് [[ജ്യാമിതി]]<nowiki/>യെ [[ബലതന്ത്രം|ബലതന്ത്ര]]<nowiki/>ത്തിന്റെ ശാഖയായാണ് ന്യൂട്ടൺ കണക്കാക്കിയിരുന്നത്.<ref>{{Cite journal|url=https://link.springer.com/article/10.1007%2FBF02987157|title=Euclidean Geometry and Physical Space|last=David E. Rowe|authorlink=David E. Rowe|journal=[[The Mathematical Intelligencer]]|issue=2|doi=10.1007/BF02987157|year=2008|volume=28|pages=51–59}}</ref> കാലക്രമേണ കൂടുതൽ കൂടുതൽ പരിഷ്കൃതവും സങ്കീർണവുമായ ഗണിതക്രിയകൾ ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി. [[സൂപ്പർ സ്ട്രിങ്ങ് സിദ്ധാന്തം|സൂപ്പർ സ്ട്രിങ്ങ് സിദ്ധാന്ത]]<nowiki/>ത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് പോലെ കൂടുതൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണമായി ഗണിതവിജ്ഞാനമാണ് ഇന്നത്തെ ഭൗതികശാസ്ത്രപഠനത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.particlecentral.com/strings_page.html|title=String theories|access-date=13 June 2015|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|website=Particle Central|publisher=Four Peaks Technologies|archive-date=2020-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201005105836/http://www.particlecentral.com/strings_page.html/|url-status=dead}}</ref> == തത്ത്വശാസ്ത്ര പ്രശ്നങ്ങൾ == ഗണിതത്തിലെ തത്വശാസ്ത്രത്തിൽ പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന ചില പ്രശ്നങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * ഭൗതികപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പഠനത്തിൽ ഗണിതത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി വിവരിക്കുക: "ഈ സന്ദർഭത്തിൽ എല്ലാ കാലത്തും ജിജ്ഞാസുക്കളുടെ ധിഷണയെ പ്രക്ഷുബ്ധമാക്കിയിട്ടുള്ള ഒരു പ്രഹേളിക  മുന്നിലെത്തുന്നു.  മനുഷ്യ ചിന്തയുടെ ഉല്പന്നമായ, അനുഭവജ്ഞാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമല്ലാത്ത ഗണിതം യഥാർത്ഥ വിഷയങ്ങളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ ശ്ലാഘനീയമാംവിധം സമുചിതമായിരിക്കുന്നതെങ്ങനെയാണ്?"  — [[ആൽബർട്ട് ഐൻസ്റ്റീൻ]], ജ്യോമെട്രി ആൻഡ് എക്സ്പീരിയൻസ്(''Geometry and Experience'' 1921).<ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Albert_Einstein Albert Einstein], [http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Extras/Einstein_geometry.html Geometry and Experience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191022215008/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Extras/Einstein_geometry.html |date=2019-10-22 }}.</ref> * ഗണിതത്തെയും ഭൗതികശാസ്ത്രത്തെയും വ്യക്തമായി വേർതിരിക്കുക:ചില ഗവേഷണഫലങ്ങളോ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളോ പരാമർശിക്കുമ്പോൾ ഗണിതമാണോ ഭൗതികശാസ്ത്രമാണോ എന്ന് വേർതിരിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.<ref>Pierre Bergé, [https://books.google.com/books?id=umFTtQAACAAJ&dq=%22Des+rythmes+au+chaos%22&hl=pt-BR&sa=X&ei=65aEU7LAKeHL8AHc74HwBg&ved=0CC4Q6AEwAA Des rythmes au chaos].</ref> * ഭൗതിക പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ജ്യാമിതി എന്താണ്?<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=JikeeDbYeUQC&pg=PA223|title=The Natural and the Normative: Theories of Spatial Perception from Kant to Helmholtz|last=Gary Carl Hatfield|publisher=MIT Press|year=1990|isbn=978-0-262-08086-6|page=223}}</ref> * ഗണിതത്തിന്റെ മൗലികതത്വങ്ങളുടെ (axioms) ഉൽഭവം എന്താണ്?<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3bLHye8kSAwC&pg=PA29|title=Explanation and Proof in Mathematics: Philosophical and Educational Perspectives|last=Gila Hanna|last2=Hans Niels Jahnke|last3=Helmut Pulte|date=4 December 2009|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4419-0576-5|pages=29–30}}</ref> * മുൻപേ നിലവിലുള്ള ഗണിതം പുതിയ ഭൗതിക സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ഉൽഭവത്തിലും വികാസത്തിലും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നത് എങ്ങനെയാണ്?<ref>{{Cite web|url=http://fqxi.org/community/essay/rules|title=FQXi Community Trick or Truth: the Mysterious Connection Between Physics and Mathematics|access-date=16 April 2015|archive-date=2021-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214170940/https://fqxi.org/community/essay/rules|url-status=dead}}</ref> * Is arithmetic ''a priori'' or synthetic? (from [[ഇമ്മാനുവേൽ കാന്റ്|Kant]], see Analytic–synthetic distinction)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6WHAgt-Mg1AC&pg=PA22|title=Problems from Kant|last=James Van Cleve Professor of Philosophy Brown University|date=16 July 1999|publisher=Oxford University Press, USA|isbn=978-0-19-534701-2|pages=22}}</ref> * ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിലെ ഒരു പരീക്ഷണം നടത്തി അതിന്റെ ഫലം നിരീക്ഷിക്കുന്നതും ഗണിതക്രിയ ചെയ്ത് ഫലം കണ്ടെത്തുന്നതും തമ്മിൽ ഉള്ള അടിസ്ഥാനപരമായ വ്യത്യാസമെന്താണ്? ([[അലൻ ട്യൂറിംഗ്|Turing]]–[[ലുഡ്‌വിഗ് വിറ്റ്ജൻസ്റ്റൈൻ|Wittgenstein]] സംവാദത്തിൽ നിന്നും)<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=d4YUZVq1JSEC&pg=PA96|title=Wittgenstein's Lectures on the Foundations of Mathematics, Cambridge, 1939|last=Ludwig Wittgenstein|last2=R. G. Bosanquet|last3=Cora Diamond|date=15 October 1989|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-90426-9|page=96}}</ref> * ഗോദലിന്റെ അപൂർണതാ സിദ്ധാന്തം (Gödel's incompleteness theorems ) ഭൗതിക സിദ്ധാന്തങ്ങൾ എപ്പോഴും അപൂർണമായിരുക്കുമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ടോ? (from [[സ്റ്റീഫൻ ഹോക്കിങ്|Stephen Hawking]])<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=obxDAAAAQBAJ&pg=PA659|title=Logical Foundations of Mathematics and Computational Complexity: A Gentle Introduction|last=Pudlák|first=Pavel|publisher=Springer Science & Business Media|year=2013|isbn=978-3-319-00119-7|page=659}}</ref><ref>[http://www.hawking.org.uk/godel-and-the-end-of-physics.html Stephen Hawking. "Godel and the End of the Universe"]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ഗണിതം ഒരു കണ്ടുപിടിത്തമാണോ കണ്ടെത്തലാണോ (Is math invented or discovered?) (millennium-old question, raised among others by Mario Livio)<ref>{{Cite journal|url=http://www.scientificamerican.com/article/why-math-works/|title=Why math works?|last=Mario Livio|authorlink=Mario Livio|journal=Scientific American|year=August 2011|pages=80–83}}</ref> == വിദ്യാഭ്യാസം == ഗണിതവും ഭൗതികശാസ്ത്രവും തമ്മിൽ പരസ്പരബന്ധം ഉണ്ടെങ്കിലും സമീപകാലത്ത് ഈ രണ്ട് വിഷയങ്ങളും പ്രത്യേകമായി പഠിപ്പിച്ചുവരുന്നു.<ref>Karam; Pospiech; & Pietrocola (2010). "[http://www.univ-reims.fr/site/evenement/girep-icpe-mptl-2010-reims-international-conference/gallery_files/site/1/90/4401/22908/29476/30505.pdf Mathematics in physics lessons: developing structural skills] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712124411/http://www.univ-reims.fr/site/evenement/girep-icpe-mptl-2010-reims-international-conference/gallery_files/site/1/90/4401/22908/29476/30505.pdf |date=2017-07-12 }}"</ref> ഗണിത ശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്നതിൽ തല്പരരായ ഫെലിക്സ് ക്ലെയ്ൻ, റിച്ചാർഡ് കോറന്റ്, ഫ്ലാഡിമിർ ആർനോൾഡ്, മോറിസ് ക്ലെയ്ൻ തുടങ്ങിയ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ ഭൗതികശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഗണിതം പഠിപ്പിക്കണമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref>Stakhov "[http://www2.fisica.unlp.edu.ar/materias/algebralineal/documentos/mathharm.pdf Dirac’s Principle of Mathematical Beauty, Mathematics of Harmony]"</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jj5tfi2594kC&pg=PA14|title=Modeling Students' Mathematical Modeling Competencies: ICTMA 13|last=Richard Lesh|last2=Peter L. Galbraith|last3=Christopher R. Haines|last4=Andrew Hurford|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-1-4419-0561-1|page=14}}</ref> == ഇതു കൂടി കാണുക == {{Col-begin}} {{Col-1-of-2}} *[[Pure mathematics]] *[[Applied mathematics]] *[[Theoretical physics]] *[[Mathematical physics]] *[[Non-Euclidean geometry]] *[[Fourier series]] *[[Conic section]] *[[Kepler's laws of planetary motion]] *[[Saving the phenomena]] *[[Positron#History]] * [[The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences]] *[[Mathematical universe hypothesis]] {{Col-2-of-2}} *[[Zeno's paradoxes]] *[[Axiomatic system]] *[[Mathematical model]] *[[Hilbert's sixth problem]] *[[Empiricism]] *[[Formalism (mathematics)]] *[[Mathematics of general relativity]] *[[Nicolas Bourbaki|Bourbaki]] *[[Experimental mathematics]] *[[History of Maxwell's equations]] *[[Philosophy of mathematics#Platonism]] *[[History of astronomy]] {{col-end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * {{Cite journal|url=http://iopscience.iop.org/1063-7869/42/12/A03/|title=Mathematics and physics: mother and daughter or sisters?|last=Arnold|first=V. I.|authorlink=Vladimir Arnold|journal=Physics-Uspekhi|accessdate=30 May 2014|issue=12|doi=10.1070/pu1999v042n12abeh000673|year=1999|volume=42|bibcode=1999PhyU...42.1205A}} * {{Cite journal|url=http://pauli.uni-muenster.de/~munsteg/arnold.html|title=On teaching mathematics|last=Arnold|first=V. I.|authorlink=Vladimir Arnold|journal=Russian Mathematical Surveys|accessdate=29 May 2014|issue=1|doi=10.1070/RM1998v053n01ABEH000005|year=1998|volume=53|pages=229&ndash;236|bibcode=1998RuMaS..53..229A|archive-date=2017-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428233041/http://pauli.uni-muenster.de/~munsteg/arnold.html|url-status=dead}} * {{Cite journal|url=http://rsta.royalsocietypublishing.org/content/368/1914/913.full.pdf|title=Geometry and physics|last=Atiyah|first=M.|authorlink=Michael Atiyah|last2=Dijkgraaf|first2=R.|date=1 February 2010|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences|accessdate=29 May 2014|issue=1914|doi=10.1098/rsta.2009.0227|volume=368|pages=913–926|bibcode=2010RSPTA.368..913A|pmc=3263806|last3=Hitchin|first3=N.}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book|title=The Role of Mathematics in Physical Sciences: Interdisciplinary and Philosophical Aspects|url=https://archive.org/details/roleofmathematic0000unse|date=2005|publisher=Springer|isbn=9781402031069|editor-last=Boniolo|editor-first=Giovanni|location=Dordrecht|editor-last2=Budinich|editor-first2=Paolo|editor-last3=Trobok|editor-first3=Majda}} * {{Cite journal|url=http://www.colyvan.com/papers/miracle.pdf|title=The Miracle of Applied Mathematics|last=Colyvan|first=Mark|journal=Synthese|accessdate=30 May 2014|doi=10.1023/A:1010309227321|year=2001|volume=127|pages=265&ndash;277|format=pdf}} * {{Cite journal|url=http://www.damtp.cam.ac.uk/events/strings02/dirac/speach.html|title=The Relation between Mathematics and Physics|last=Dirac|first=Paul|authorlink=Paul Dirac|journal=Proceedings of the Royal Society of Edinburgh|accessdate=30 March 2014|year=1938–1939|volume=59 Part II|pages=122&ndash;129}} * {{Cite book|title=The Character of Physical Law|last=Feynman|first=Richard P.|date=1992|publisher=Penguin Books|isbn=978-0140175059|edition=Reprint|location=London|pages=35&ndash;58|chapter=The Relation of Mathematics to Physics|author-link=Richard Feynman}} * {{Cite book|url=http://www.math.ualberta.ca/mss/misc/A%20Mathematician%27s%20Apology.pdf|title=A Mathematician's Apology|last=Hardy|first=G. H.|publisher=University of Alberta Mathematical Sciences Society|year=2005|edition=First electronic|author-link=G. H. Hardy|access-date=30 May 2014|archive-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009101447/https://www.math.ualberta.ca/mss/misc/A%20Mathematician%27s%20Apology.pdf|url-status=dead}} * {{Cite journal|url=http://arbor.revistas.csic.es/index.php/arbor/article/viewFile/115/116|title=Interaction between mathematics and physics|last=Hitchin|first=Nigel|authorlink=Nigel Hitchin|journal=ARBOR Ciencia, Pensamiento y Cultura|accessdate=31 May 2014|year=2007|volume=725}} * {{Cite journal|title=The Reasonable Effectiveness of Mathematics in the Physical Sciences|last=Harvey|first=Alex|journal=Relativity and Gravitation, , ()|issue=2011|doi=10.1007/s10714-011-1248-9|year=2012|volume=43|pages=3057–3064|arxiv=1212.5854v1|bibcode=2011GReGr..43.3657H}} * {{Cite journal|title=The Mathematician|last=Neumann|first=John von|authorlink=John von Neumann|journal=Works of the Mind|year=1947|volume=1|pages=180&ndash;196}} ([http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Extras/Von_Neumann_Part_1.html part 1]) ([http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Extras/Von_Neumann_Part_2.html part 2]). * {{Cite book|url=http://www3.nd.edu/~powers/ame.60611/poincare.pdf|title=The Value of Science|last=Poincaré|first=Henri|publisher=The Science Press|year=1907|location=New York|translator-last=George Bruce Halsted|author-link=Henri Poincaré}} * {{Cite book|title=Science and Its Times: Understanding the Social Significance of Scientific Discovery|date=2000|publisher=Gale Group|isbn=0-7876-3939-7|editor-last=Schlager|editor-first=Neil|volume=7: 1950 to Present|pages=226&ndash;229|chapter=The Intimate Relation between Mathematics and Physics|editor-last2=Lauer|editor-first2=Josh}} * {{Cite book|title=Mathematics: Frontiers and Perspectives|last=Vafa|first=Cumrun|date=2000|publisher=AMS|isbn=0-8218-2070-2|location=USA|pages=321&ndash;328|chapter=On the Future of Mathematics/Physics Interaction|author-link=Cumrun Vafa}} * {{Cite conference}} * {{Cite journal|url=http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html|title=The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences|last=Eugene Wigner|authorlink=Eugene Wigner|journal=[[Communications on Pure and Applied Mathematics]]|doi=10.1002/cpa.3160130102|year=1960|volume=13|pages=1–14|bibcode=1960CPAM...13....1W|access-date=2018-08-07|archive-date=2011-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110228152633/http://www.dartmouth.edu/~matc/MathDrama/reading/Wigner.html|url-status=dead}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * [http://www.physics.rutgers.edu/~gmoore/PhysicalMathematicsAndFuture.pdf Gregory W. Moore – Physical Mathematics and the Future (July 4, 2014)] * [http://www.iop.org/publications/iop/2014/file_64122.pdf IOP Institute of Physics – Mathematical Physics: What is it and why do we need it? (September 2014)] [[വർഗ്ഗം:ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം]] s1r142q6hl2xk50gmnreo5ckpk76fg1 0 453545 4620420 4535812 2026-05-19T18:27:30Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620420 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Goldenrod}} {{taxobox |name = Goldenrod |image = Solidago virgaurea var. leiocarpa 02-2.jpg |image_caption = ''[[Solidago virgaurea]]'' var. ''leiocarpa'' |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Asterales]] |familia = '''Asteraceae''' |genus = Solidago |display_parents = 3 |taxon = Solidago |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] 1753 not Mill. 1754 |synonyms_ref = <ref name=fna/> |synonyms = *''Actipsis'' <small>Rafinesque</small> *''Aster'' <small>Linnaeus</small> subg. ''Solidago'' <small>(Linnaeus) Kuntze</small> *''Leioligo'' <small>Rafinesque</small> }} പൊതുവെ '''ഗോൾഡൻറോഡ്''' എന്ന് വിളിക്കുന്ന '''സോളിഡഗോ''' [[ആസ്റ്റ്രേസീ]] കുടുംബത്തിലെ നൂറു <ref name=fna>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=130659|title=''Solidago''|work=Flora of North America}}</ref> മുതൽ 120 എണ്ണം<ref name=china>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130659 ''Solidago''.] Flora of China.</ref> വരെയുള്ള പൂച്ചെടികളുടെ ഒരു ജീനസാണ്. പുൽത്തകിടി, പുൽമൈതാനം, [[സാവന്ന]] തുടങ്ങിയ തുറസ്സായ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഇവയിൽ മിക്കതും ബഹുവർഷ [[കുറ്റിച്ചെടി]]കളാണ്. [[മെക്സികോ]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യിലാണ് ഇവ കൂടുതലും കാണപ്പെടുന്നത്. ചില ജനുസ്സുകൾ [[ദക്ഷിണ അമേരിക്ക]], [[യുറേഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവയാണ്.<ref name=fna/>ചില [[അമേരിക്ക]]ൻ ഇനങ്ങളെ യൂറോപ്പിലും ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലും പരിചയപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ==വിവരണം== [[File:Bombus cryptarum - Solidago virgaurea - Keila2.jpg|thumb|left|[[European goldenrod]] is pollinated by ''[[Bombus cryptarum]]'']] ==വൈവിധ്യം== [[File:Goldenrod_growing_wild_in_Oklahoma.jpeg|thumb|right]] [[File:Solidago canadensis at Kadavoor.jpg|thumb|right|''[[Solidago canadensis]]'' in [[Kerala]]]] [[File:Solidago lepida 3531.JPG|thumb|right|''[[Solidago lepida]]'']] [[File:Solidago multiradiata (6120997092).jpg|thumb|right|''[[Solidago multiradiata]]'']] [[File:Solidago ptarmicoides 5474302.jpg|thumb|right|''[[Solidago ptarmicoides]]'']] [[File:Solidago nemoralis 2.jpg|thumb|right|''[[Solidago nemoralis]]'']] [[File:Solidago velutina ssp sparsiflora 10.jpg|thumb|right|''[[Solidago velutina]]'' ssp. ''sparsiflora'']] [[File:Solidago spectabilis 4.jpg|thumb|right|''[[Solidago spectabilis]]'']] [[File:GoldenrodGallFlyLarva.jpg|thumb|right|Gall formed in ''Solidago'' sp. by the fly ''[[Eurosta solidaginis]]'']] [[File:Great Golden Digger Wasp (Sphex ichneumoneus) (8155898363).jpg|thumb|right|''Solidago'' sp. with digger wasp ''[[Sphex ichneumoneus]]'']] [[File:Solidago simplex ssp. randii var. ontarioensis fruit.jpg|thumb|right|Fruits of ''[[Solidago simplex]]'']] ;സ്വീകാര്യമായ സ്പീഷീസ്<ref name=hymenocallis>{{Cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Solidago |title=The Plant List, search for ''Solidago'' |access-date=2018-12-19 |archive-date=2020-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220053009/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Solidago |url-status=dead }}</ref> *''[[Solidago albopilosa]]'' <small>E.L.Braun</small> &ndash; whitehair goldenrod *''[[Solidago altiplanities]]'' <small>C.E.S. Taylor & R.J.Taylor</small> &ndash; high plains goldenrod *''[[Solidago altissima]]'' <small>L.</small> &ndash; Canada goldenrod, late goldenrod *''[[Solidago amplexicaulis]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> *''[[Solidago arenicola]]'' <small>B.R. Keener & Kral</small> &ndash; southern racemose goldenrod *''[[Solidago argentinensis]]'' <small>López Laphitz, Rita María & Semple</small> *''[[Solidago arguta]]'' <small>Ait.</small> &ndash; Atlantic goldenrod, forest goldenrod, toothed goldenrod, cut-leaf goldenrod *''[[Solidago aurea]]'' <small>Spreng.</small> *''[[Solidago auriculata]]'' <small>Shuttlw. ex Blake</small> &ndash; eared goldenrod, clasping goldenrod *''[[Solidago bartramiana]]'' <small>Fernald</small> *''[[Solidago bicolor]]'' <small>L.</small> &ndash; white goldenrod, silverrod *''[[Solidago brachyphylla]]'' <small>Chapman</small> &ndash; Dixie goldenrod *''[[Solidago brendiae]]'' <small>Semple</small> *''[[Solidago buckleyi]]'' <small>Torr. & Gray</small> &ndash; Buckley's goldenrod *''[[Solidago caesia]]'' <small>L.</small> &ndash; wreath goldenrod, axillary goldenrod, bluestem goldenrod, woodland goldenrod *''[[Solidago calcicola]]'' <small>(Fernald) Fernald</small> *''[[Solidago californica]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Solidago canadensis]]'' L. – Canada goldenrod, Canadian goldenrod, common goldenrod *''[[Solidago chilensis]]'' <small>Meyen</small> *''[[Solidago compacta]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Solidago confinis]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Solidago coreana]]'' <small>(Nakai) H.S.Pak</small> *''[[Solidago curtisii]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &ndash; mountain decumbent goldenrod, Curtis' goldenrod *''[[Solidago dahurica]]'' <small>(Kitagawa) Kitagawa ex Juzepczuk</small> *''[[Solidago decurrens]]'' <small>Loureiro</small> *''[[Solidago delicatula]]'' <small>Small</small> &ndash; elmleaf goldenrod, smooth elm-leaf goldenrod *''[[Solidago drummondii]]'' <small>Torr. & A.Gray.</small> &ndash; Drummond's goldenrod *''[[Solidago durangensis]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago elongata]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; West Coast Canada goldenrod, Cascade Canada goldenrod *''[[Solidago erecta]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; showy goldenrod, slender goldenrod *''[[Solidago ericamerioides]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago faucibus]]'' <small>Wieboldt</small> &ndash; gorge goldenrod *''[[Solidago fistulosa]]'' <small>P.Mill.</small> &ndash; pine-barren goldenrod *''[[Solidago flexicaulis]]'' <small>L.</small> &ndash; zigzag goldenrod, broadleaf goldenrod *''[[Solidago gattingeri]]'' <small>Chapman</small> &ndash; Gattinger's goldenrod *''[[Solidago gigantea]]'' <small>Ait.</small> &ndash; giant goldenrod, tall goldenrod, early goldenrod, smooth goldenrod *''[[Solidago glabra]]'' <small>Desf.</small> *''[[Solidago glomerata]]'' <small>Michx.</small> &ndash; clustered goldenrod, skunk goldenrod *''[[Solidago guiradonis]]'' <small>A.Gray</small> &ndash; Guirado's goldenrod *''[[Solidago gypsophila]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago hintoniorum]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago hispida]]'' <small>Muhl. ex Willd.</small> &ndash; hairy goldenrod *''[[Solidago houghtonii]]'' <small>Torr. & A.Gray ex A.Gray</small> &ndash; Houghton's goldenrod *''[[Solidago humilis]]'' <small>Mill.</small> *''[[Solidago inornata]]'' <small>Lunell</small> *''[[Solidago juliae]]'' <small>G.L.Nesom</small> &ndash; Julia's goldenrod *''[[Solidago juncea]]'' <small>Ait.</small> &ndash; early goldenrod *''[[Solidago kralii]]'' <small>Semple</small> &ndash; Kral's goldenrod *''[[Solidago kuhistanica]]'' <small>Juz.</small> *''[[Solidago kurilensis]]'' <small>Juz.</small> *''[[Solidago lancifolia]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &ndash; lance-leaf goldenrod *''[[Solidago latissimifolia]]'' <small>P.Mill.</small> &ndash; Elliott's goldenrod *''[[Solidago leavenworthii]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &ndash; Leavenworth's goldenrod *''[[Solidago leiocarpa]]'' <small>DC. in DC. &. A.DC.</small> &ndash; Cutler's alpine goldenrod *''[[Solidago lepida]]'' <small>DC.</small> &ndash; western Canada goldenrod *''[[Solidago ludoviciana]]'' <small>(Gray) Small</small> &ndash; Louisiana goldenrod *''[[Solidago macrophylla]]'' <small>Pursh</small> &ndash; largeleaf goldenrod *''[[Solidago macvaughii]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago microglossa]]'' <small>DC.</small> *''[[Solidago minutissima]]'' <small>(Makino) Kitam.</small> *''[[Solidago missouriensis]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; Missouri goldenrod, prairie goldenrod, Tolmie's goldenrod *''[[Solidago mollis]]'' <small>Bartl.</small> &ndash; velvety goldenrod, soft goldenrod, woolly goldenrod *''[[Solidago multiradiata]]'' <small>Ait.</small> &ndash; Rocky Mountain goldenrod, alpine goldenrod, northern goldenrod, manyray goldenrod *''[[Solidago nana]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; baby goldenrod, dwarf goldenrod, gray goldenrod *''[[Solidago nemoralis]]'' <small>Ait.</small> &ndash; gray goldenrod, dyersweed goldenrod, old-field goldenrod *''[[Solidago nitida]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &ndash; shiny goldenrod *''[[Solidago odora]]'' <small>Ait.</small> &ndash; anise-scented goldenrod, sweet goldenrod, fragrant goldenrod *''[[Solidago ohioensis]]'' <small>Riddell</small> &ndash; Ohio goldenrod *''[[Solidago orientalis]]'' <small>G.L.Nesom</small> *''[[Solidago ouachitensis]]'' <small>C.E.S.Taylor & R.J.Taylor</small> &ndash; Ouachita Mountains goldenrod *''[[Solidago ovata]]'' <small>Friesner</small> *''[[Solidago pacifica]]'' <small>Juzepczuk</small> *''[[Solidago paniculata]]'' <small>DC.</small> *''[[Solidago patagonica]]'' <small>Phil.</small> *''[[Solidago patula]]'' <small>Muhl. ex Willd.</small> &ndash; roundleaf goldenrod, roughleaf goldenrod *''[[Solidago petiolaris]]'' <small>Ait.</small> &ndash; downy ragged goldenrod *''[[Solidago perornata]]'' <small>Lunell</small> *''[[Solidago pilosa]]'' <small>Mill.</small> *''[[Solidago pinetorum]]'' <small>Small</small> &ndash; Small's goldenrod *''[[Solidago plumosa]]'' <small>Small</small> &ndash; plumed goldenrod, plumose goldenrod, Yadkin River goldenrod *''[[Solidago pringlei]]'' <small>Fernald</small> *''[[Solidago procera]]'' <small>Aiton</small> *''[[Solidago ptarmicoides]]'' <small>(Torr. & A.Gray) B.Boivin</small> &ndash; white flat-top goldenrod, upland white aster *''[[Solidago puberula]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; downy goldenrod *''[[Solidago pulchra]]'' <small>Small</small> &ndash; Carolina goldenrod *''[[Solidago radula]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; western rough goldenrod *''[[Solidago riddellii]]'' <small>Frank ex Riddell</small> &ndash; Riddell's goldenrod *''[[Solidago rigida]]'' <small>L.</small> &ndash; rigid goldenrod, stiff-leaf goldenrod *''[[Solidago roanensis]]'' <small>Porter</small> &ndash; Roan Mountain goldenrod *''[[Solidago rugosa]]'' <small>P.Mill.</small> &ndash; wrinkleleaf goldenrod, rough-stemmed goldenrod *''[[Solidago rupestris]]'' <small>Raf.</small> &ndash; rock goldenrod *''[[Solidago satanica]]'' <small>Lunell</small> *''[[Solidago sciaphila]]'' <small>Steele</small> &ndash; shadowy goldenrod *''[[Solidago sempervirens]]'' <small>L.</small> &ndash; seaside goldenrod, salt-marsh goldenrod *''[[Solidago serotina]]'' <small>Retz.</small> *''[[Solidago shortii]]'' <small>Torr. & A.Gray</small> &ndash; Short's goldenrod *''[[Solidago simplex]]'' <small>Kunth</small> : Mt. Albert goldenrod, sticky goldenrod *''[[Solidago spathulata]]'' <small>DC.</small> &ndash; coast goldenrod *''[[Solidago speciosa]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; showy goldenrod, noble goldenrod *''[[Solidago spectabilis]]'' <small>(D.C.Eat.) A.Gray</small> &ndash; Nevada goldenrod, basin goldenrod *''[[Solidago sphacelata]]'' <small>Raf.</small> &ndash; autumn goldenrod, false goldenrod *''[[Solidago spithamaea]]'' <small>M.A.Curtis</small> &ndash; Blue Ridge goldenrod, skunk goldenrod *''[[Solidago spiraeifolia]]'' <small>Fisch. ex Herder</small> *''[[Solidago squarrosa]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; stout goldenrod *''[[Solidago stricta]]'' <small>Ait.</small> &ndash; wand goldenrod, willow-leaf goldenrod *''[[Solidago tarda]]'' <small>Mack.</small> &ndash; Atlantic goldenrod *''[[Solidago tortifolia]]'' <small>Ell.</small> &ndash; twistleaf goldenrod *''[[Solidago uliginosa]]'' <small>Nutt.</small> &ndash; bog goldenrod, fall goldenrod *''[[Solidago ulmifolia]]'' <small>Muhl. ex Willd.</small> &ndash; elmleaf goldenrod *''[[Solidago velutina]]'' <small>DC.</small> &ndash; threenerve goldenrod, velvety goldenrod *''[[Solidago verna]]'' <small>M.A.Curtis</small> &ndash; springflowering goldenrod *''[[Solidago villosicarpa]]'' <small>LeBlond</small> &ndash; glandular wand goldenrod, hairy-seed goldenrod *''[[Solidago virgaurea]]'' <small>L.</small> &ndash; European goldenrod *''[[Solidago wrightii]]'' <small>A.Gray</small> &ndash; Wright's goldenrod *''[[Solidago yokusaiana]]'' <small>Makino</small> ;പ്രകൃതി സങ്കരയിനം<ref name=hymenocallis/> *''Solidago'' × ''asperula'' <small>Desf.</small> (''S. rugosa'' × ''S. sempervirens'') *''Solidago'' × ''beaudryi'' <small>Boivin</small> (''S. rugosa'' × ''S. uliginosa'') *''Solidago'' × ''calcicola'' <small>(Fernald) Fernald</small> &ndash; limestone goldenrod *''Solidago'' × ''erskinei'' <small>Boivin</small> (''S. canadensis'' × ''S. sempervirens'') *''Solidago'' × ''ovata'' <small>Friesner</small> (''S. sphacelata'' × ''S. ulmifolia'') *''Solidago'' × ''ulmicaesia'' <small>Friesner</small> (''S. caesia'' × ''S. ulmifolia'') ;മുൻപ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു<ref name=hymenocallis/> Numerous species formerly considered members of ''Solidago'' are now regarded as better suited to other genera, including ''[[Brintonia]], [[Duhaldea]], [[Euthamia]], [[Gundlachia (plant)|Gundlachia]], [[Inula]], [[Jacobaea]], [[Leptostelma]], [[Olearia]], [[Oligoneuron]], [[Psiadia]], [[Senecio]], [[Sphagneticola]], [[Symphyotrichum]], [[Trixis]], [[Xylothamia]]'' ==അവലംബം== {{Reflist|30em}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{Commons category|Solidago}} {{Wikispecies|Solidago}} *[http://www.ontariowildflower.com/goldenrods.htm Goldenrod identification.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051120004631/http://www.ontariowildflower.com/goldenrods.htm |date=2005-11-20 }} Andy's Northern Ontario Wildflowers. *[http://ontariowildflowers.com/main/group.php?id=2 Goldenrods Group.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181231092251/http://ontariowildflowers.com/main/group.php?id=2 |date=2018-12-31 }} Ontario Wildflowers. *[http://www.jcsemple.uwaterloo.ca/goldenrods.htm ''Solidago'': Goldenrods.] Astereae Lab. University of Waterloo (Canada). {{Taxonbar|from=Q212939}} {{DEFAULTSORT:Solidago}} [[വർഗ്ഗം:Solidago| ]] [[വർഗ്ഗം:Asteraceae genera]] [[വർഗ്ഗം:Taxa named by Carl Linnaeus]] [[വർഗ്ഗം:സപുഷ്പികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]] [[വർഗ്ഗം:ആസ്റ്റെറേസീ സസ്യകുടുംബത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകൾ]] q8sy41zf7fe2h9zsl5ttblywxhdtks4 0 465478 4620391 4596321 2026-05-19T17:50:35Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620391 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Dr. K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''. [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നു [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി ഡോക്ടർ ആയി. ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആയാൽ കൂടുതൽ സമൂഹത്തിലെ പ്രശ്ങ്ങൾ തീർക്കാൻ എന്ന് മനസ്സിലാക്കി സിവിൽ സർവീസ് എടുത്തത് . ==ശ്രദ്ധേയമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ അവരുടെ പ്രവർത്തനം പ്രശംസനീയമായിരുന്നു. പ്രളയദുരിതത്തിലാഴ്ന്ന കേരളത്തെ കൈ കൈ പിടിച്ചുയർത്താൻ ഓരോ വാക്കുകളിലൂടെയും അതിലുപരി പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും അവർ ജനങ്ങളെ പ്രചോദിപ്പിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref>,<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref>,<ref>{{Citeweb|url= https://www.youtube.com/watch?v=XvEY_IMysJI|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.youtube.com }}</ref>, == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] 7yokp427i0zea3wftfz00a1jducu0wm 4620392 4620391 2026-05-19T17:52:37Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കുന്നു 4620392 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Dr. K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''. [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നു [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി ഡോക്ടർ ആയി. ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] mohso92gpkc40ua93oebm9p6xlk964l 4620393 4620392 2026-05-19T17:53:02Z Ranjithsiji 22471 4620393 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''. [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നു [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി ഡോക്ടർ ആയി. ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] 5sydz33a9fuh7nhmky0yvlk851lszc2 4620395 4620393 2026-05-19T17:56:18Z Ranjithsiji 22471 /* സ്വകാര്യജീവിതം */ 4620395 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''. [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== 1981 നവംബർ 13 നാണ് കെ വാസുകി ജനിച്ചത്. [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ഡോ. എം.ജി.ആർ. മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി. ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. 2025 ഡിസംബർ 23 മുതൽ കേരളത്തിൽ ഇലക്ടറൽ റോൾ ഒബ്സർവറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] sqxgec086m0lesmsan1sktoojx0pbf9 4620396 4620395 2026-05-19T17:57:10Z Ranjithsiji 22471 അവലംബം ചേർത്തു. 4620396 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''. [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== 1981 നവംബർ 13 നാണ് കെ വാസുകി ജനിച്ചത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thesecretariat.in/bureautrack/-ms-k-vasuki-01kl050300|title=IAS (Ms.) K Vasuki Biography: Current Posting, Age, Cadre, Batch & More|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ഡോ. എം.ജി.ആർ. മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി.<ref name=":0" /> ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. 2025 ഡിസംബർ 23 മുതൽ കേരളത്തിൽ ഇലക്ടറൽ റോൾ ഒബ്സർവറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name=":0" /> == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] ospzyadx8lsb1qktwwf0m300ys18b2f 4620398 4620396 2026-05-19T17:58:09Z Ranjithsiji 22471 4620398 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.stocklens.co.in/|title=CEO Genome {{!}} Which CEO Are You?|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== 1981 നവംബർ 13 നാണ് കെ വാസുകി ജനിച്ചത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thesecretariat.in/bureautrack/-ms-k-vasuki-01kl050300|title=IAS (Ms.) K Vasuki Biography: Current Posting, Age, Cadre, Batch & More|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ഡോ. എം.ജി.ആർ. മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി.<ref name=":0" /> ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. 2025 ഡിസംബർ 23 മുതൽ കേരളത്തിൽ ഇലക്ടറൽ റോൾ ഒബ്സർവറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name=":0" /> == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] r3b5on20loowmtc81uroqac4xfou3qk 4620400 4620398 2026-05-19T18:01:27Z Ranjithsiji 22471 വിവരം ചേർത്തു. 4620400 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|K Vasuki}} {{Infobox person | name = ഡോ. കെ വാസുകി ഐ.എ എസ് | image = Dr. K. Vasuki IAS.jpg | image_size = | caption = ഡോ. കെ വാസുകി | birth_date = | birth_place = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | education = MBBS , IAS | occupation = പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് സ്പെഷ്യൽ സെക്രട്ടറി | spouse = ഡോ. കാർത്തികേയൻ സെല്ലപ്പൻ ഐ.എ എസ് [[കൊല്ലം ജില്ല]] കളക്ടർ | parents = | children = | nationality = {{IND}} | Religion = | period = | notableworks = | signature = }} കേരളത്തിൽ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരു ഐ എ എസ് ഓഫിസർ ആണ് '''കെ വാസുകി'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.stocklens.co.in/|title=CEO Genome {{!}} Which CEO Are You?|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> [[ചെന്നൈ]]<nowiki/>യിലെ സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച് മെഡിസിൻ പഠനത്തിനു ശേഷം സിവിൽ സർവീസിലേക്കെത്തിയ വനിതയാണ് വാസുകി. ==സ്വകാര്യജീവിതം== 1981 നവംബർ 13 നാണ് കെ വാസുകി ജനിച്ചത്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thesecretariat.in/bureautrack/-ms-k-vasuki-01kl050300|title=IAS (Ms.) K Vasuki Biography: Current Posting, Age, Cadre, Batch & More|access-date=2026-05-19|language=en}}</ref> [[ചെന്നൈ]] ഫാത്തിമ ഹയർ സെക്കന്ററി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു ശേഷം തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ഡോ. എം.ജി.ആർ. മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[എം.ബി.ബി.എസ്.|എം.ബി.ബി.എസ്‌]] നേടി.<ref name=":0" /> ചെന്നൈയിൽ ഡോക്ടർ ആയി സേവനം അനുഷ്‌ഠിക്കുന്നതിനു ഇടയിൽ ആണ് ഐ എ എസ് എടുക്കുകയും സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ചേരുകയും ചെയ്തത്. 2025 ഡിസംബർ 23 മുതൽ കേരളത്തിൽ ഇലക്ടറൽ റോൾ ഒബ്സർവറായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref name=":0" /> എസ്. കാർത്തികേയൻ ഐഎഎസ് ആണ് വാസുകിയുടെ ഭർത്താവ്. == പ്രളയ കാലത്തെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ == 2019 ജൂലൈ മാസത്തിൽ സംഭവിച്ച പ്രളയ കാലത്തെ വാസുകി വിവിധ തരത്തിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/30/vasuki-speech-2|title=ആവേശം കൊള്ളിച്ച് വാസുകിയുടെ ഓപ്പോട്-|website= www.mediaonetv.in }}</ref><ref>{{Citeweb|url= https://www.mediaonetv.in/kerala/2018/08/20/vasuki-speech|title=സന്നദ്ധ പ്രവർത്തകരെ ആവേശത്തിലാഴ്ത്തി വാസുകി ഐ.എ.എസിന്റെ പ്രസംഗം-|website= www.mediaonetv.in }}</ref> == അവലംബം == <references/> [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] stxc8t4mwhumvz2p0gen0y4tlq0skrd 0 467396 4620421 4608323 2026-05-19T18:28:04Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620421 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Gauhar Jaan.|image=Gauhar Jaan.jpg|image_size=|landscape=|alt=ഗൗഹർ ജാൻ|caption=ഗൗഹർ ജാൻ|background=solo_singer|native_name=|native_name_lang=|alias=ഗൗഹർ ജാൻ|birth_name=ആഞ്ജലീനാ യോവാഡ്|birth_date={{birth date|df=yes|1873|06|26}}|birth_place=[[അസംഗർ]], [[വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ പ്രവിശ്യകൾ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]|death_date={{death date and age|df=yes|1930|01|17|1873|06|26}}|death_place=മൈസൂർ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]|genre=[[ഗസൽ]], [[ഠുമ്രി]], [[ദാദ്രാ]]|occupation=സംഗീതം, നൃത്തം|in=|years_active=1887–1930<ref name="Tribune2008">{{cite news |last1=Nevile |first1=Pran |title=Melodies on record |url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080413/spectrum/main1.htm |accessdate=26 June 2018 |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |date=13 April 2008}}</ref>|associated_acts=|module={{Listen |embed= yes |filename= Thumari By Gauhar Jaan Recorded in 1905.ogg |title= Gauhar Jaan's voice |type= music |description= Thumari with "My name is Gauhar Jaan" at the end. Recorded in 1905. }}|module2=}} ഗൗഹർ ജാൻ (26 ജൂൺ1873-17 ജനവരി 1930), [[കൊൽക്കത്ത|കൊൽക്കത്തയിലെ]] പേരുകേട്ട സംഗീതജ്ഞയും നർത്തകിയും ആയിരുന്നു. 1902 ഒക്റ്റോബറിൽ കൊൽക്കത്തയിലെത്തിയ ഗ്രാമഫോൺ കമ്പനി ലേഖനം ചെയ്ത ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ ശബ്ദം ഗൗഹർ ജാൻറേതായിരുന്നു<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm|title=My name is Gauhar Jan|access-date=2019-03-07|last=|first=|date=|website=mustrad.org.uk|publisher=Musical Traditions web series|archive-date=2018-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614171349/http://www.mustrad.org.uk/articles/gauhar.htm|url-status=dead}}</ref>, <ref>{{Cite book|title=Music in Record|last=Gaisberg|first=Fred W|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=54-55}}</ref>,<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2008/20080413/spectrum/main1.htm|title=The Sunday Tribune: Melodies on Record|access-date=2019-03-08|last=Nevile|first=Pran|date=2008-04-13|website=tribuneindia.com|publisher=}}</ref> ''My Name is Gauhar Jaan: The Life and Times of a Musician'' എന്ന പേരിൽ വിക്രം സമ്പത്ത് എഴുതിയ ഗൗഹർ ജാൻറെ ജീവചരിത്രത് <ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan!: The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=|pages=}}</ref> ആദ്യകാലജീവിതം അർമേനിയൻ വംശജനായ ഗൗഹർ ജാൻ, 1873 ജൂൺ 26-ന് അസംഗഢിൽ എലൻ ആഞ്ജലീന യെവാർഡ് ജനിച്ചു. [4] [5] അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പിതാവ് റോബർട്ട് വില്യം യോവാർഡ് ഒരു ഡ്രൈ ഐസ് ഫാക്ടറിയിൽ എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്യുകയും 1872-ൽ അമ്മ അഡ്‌ലിൻ വിക്ടോറിയ ഹെമിംഗ്‌സിനെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരനായ ഹാർഡി ഹെമിംഗ്സിൻ്റെയും രുക്മിണിയുടെയും മകളാണ് വിക്ടോറിയ. അലഹബാദിനും അവൾക്ക് ഒരു സഹോദരി ഉണ്ടായിരുന്നു. വിക്കി എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു അവിടെ അവൾ സംഗീതത്തിലും നൃത്തത്തിലും പരിശീലനം നേടി. 1879-ൽ വിവാഹബന്ധം അവസാനിച്ചു. അമ്മയ്ക്കും മകൾക്കും ജീവിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടായി . 1881-ൽ ബനാറസിലേക്ക് താമസം മാറിയ വിക്ടോറിയ  'ഖുർഷിദ്' എന്ന കുലീലനായ മുസ്ലീമിന്റെ കൂടെ ജീവിച്ചു.  വിക്ടോറിയയുടെ സംഗീതത്തെ മുൻ ഭർത്താവിനേക്കാൾ കൂടുതൽ ഖുർഷിദിന് ഇഷ്ടമായിരുന്നു. വിക്ടോറിയ പിന്നീട് ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിക്കുകയും ആഞ്ജലീനയുടെ പേര് 'ഗൗഹർ ജാൻ' എന്നും സ്വന്തം പേര് 'മൽക്ക ജാൻ' എന്നും മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ഉപജീവനം കാലക്രമേണ, വിക്ടോറിയ ( മൽക്ക ജാൻ ) ബനാറസിലെ ഒരു പ്രഗത്ഭ ഗായികയും കഥക് നർത്തകിയും വേശ്യയും ആയിത്തീരുകയും മൂത്ത മൽക്ക ജാൻ എന്ന പേരിൽ സ്വയം കുപ്രശസ്തി നേടുകയും ചെയ്തു; അക്കാലത്ത് മറ്റ് മൂന്ന് മൽക്ക ജാനുകൾ പ്രശസ്തരായതിനാൽ അവളെ ബഡി മൽക്കാ ജാൻ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു: ആഗ്രയിലെ മൽക്ക ജാൻ, മുൽക്ക് പുഖ്രാജിലെ മൽക്ക ജാൻ, ചുൽബുലിയിലെ മൽക്ക ജാൻ, അവരിൽ മൂത്തവളായിരുന്നു അവൾ. 1883-ൽ മൽക്ക ജാൻ വീണ്ടും കൽക്കട്ടയിലേക്ക് താമസം മാറി, നവാബ് വാജിദ് അലി ഷായുടെ കൊട്ടാരത്തിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി, കൊൽക്കത്തക്കടുത്തുള്ള മെതിയബുർജിൽ (ഗാർഡൻ റീച്ച്) സ്ഥിരതാമസമാക്കി, മൂന്ന് വർഷത്തിനുള്ളിൽ 24 ചിറ്റ് പോർ റോഡിൽ (ഇപ്പോൾ രബീന്ദ്ര സരണി). 40,000 രൂപയ്ക്ക്  ഒരു കെട്ടിടം വാങ്ങി. പട്യാലയിലെ കാലേ ഖാൻ, 'കാലു ഉസ്താദ്', ഉസ്താദ് [[അലി ബക്ഷ്]] ജർനൈൽ (പട്യാല ഘരാനയുടെ സ്ഥാപക അംഗം) എന്നിവരിൽ നിന്ന് ശുദ്ധവും ലളിതവുമായ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ആലാപനവും മഹാനായ ബൃന്ദാദിൻ മഹാരാജിൽ ( ബിർജു മഹാരാജിൻ്റെ ചെറുമകൻ) നിന്ന് കഥകും പഠിച്ചു. യുവ ഗൗഹർ പരിശീലനം ആരംഭിച്ചത് ഇവിടെ വെച്ചാണ്. സൃജൻബായിയിൽ നിന്നുള്ള ധ്രുപദ് ധമർ, ചരൺ ദാസിൽ നിന്നുള്ള ബംഗാളി കീർത്തനം. താമസിയാതെ അവൾ 'ഹംദും' എന്ന ഓമനപ്പേരിൽ ഗസലുകൾ എഴുതാനും രചിക്കാനും തുടങ്ങി, രബീന്ദ്ര സംഗീതത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും നേടി. ഗൗഹർ ജാൻ തൻ്റെ ആദ്യ പ്രകടനം 1887-ൽ ദർഭംഗ രാജിലെ രാജകൊട്ടാരത്തിൽ നടത്തി, ബനാറസിലെ ഒരു പ്രൊഫഷണൽ നർത്തകിയിൽ നിന്ന് വിപുലമായ നൃത്ത-സംഗീത പരിശീലനത്തിന് ശേഷം, അവരെ കൊട്ടാര സംഗീതജ്ഞനായി നിയമിച്ചു. ഗൗഹർ ജാൻ 1896-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു തുടങ്ങി. അവളുടെ രേഖകളിൽ 'ആദ്യ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പെൺകുട്ടി' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. 1904-1905 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഗുജറാത്തി ഭാഷ|ഗുജറാത്തി]] പാഴ്‌സി നാടക കലാകാരനായ അമൃത് കേശവ് നായക്കിനെ അവർ കണ്ടുമുട്ടി 1907-ൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പെട്ടെന്നുള്ള മരണത്തിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹവുമായി ഒരു ചെറിയ ബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു. അമ്മയുടെ മരണത്തിനു ശേഷമുള്ള ആഘാതം മറികടക്കാൻ അവൾ അവനെ സഹായിച്ചു. 1910-ൽ വിക്ടോറിയ പബ്ലിക് ഹാളിൽ ഒരു കച്ചേരിക്കായി ഗൗഹർ ജാൻ ആദ്യമായി മദ്രാസിലേക്ക് പോയി, താമസിയാതെ അവളുടെ ഹിന്ദുസ്ഥാനി, ഉറുദു ഗാനങ്ങൾ ഒരു തമിഴ് സംഗീത പുസ്തകത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1911 ഡിസംബറിൽ, ഡൽഹി ദർബാറിൽ ജോർജ്ജ് അഞ്ചാമൻ രാജാവിൻ്റെ പട്ടാഭിഷേകത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അവർ പ്രശസ്തയായി ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടു, അവിടെ അലഹബാദിലെ ജാനകിബായിക്കൊപ്പം യേ ഹേ താജ്പോഷി കാ ജൽസ, മുബാറക് ഹോ മുബാറക് ഹോ എന്ന യുഗ്മഗാനം ആലപിച്ചു. അവളുടെ അവസാന നാളുകളിൽ മൈസൂരിലെ കൃഷ്ണ രാജ വാഡിയാർ നാലാമന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം അവർ മൈസൂരിലേക്ക് താമസം മാറി. 1928 ഓഗസ്റ്റ് 1 ന് അവളെ 'കൊട്ടാരം സംഗീതജ്ഞ' ആയി നിയമിച്ചു, എന്നിരുന്നാലും 18 മാസത്തിനുള്ളിൽ, 1930 ജനുവരി 17 ന് മൈസൂരിൽ വച്ച് അവർ മരിച്ചു. തന്റെ ജീവിതകാലത്ത്, ബംഗാളി, ഹിന്ദുസ്ഥാനി, ഗുജറാത്തി, തമിഴ്, [[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]], അറബിക്, പേർഷ്യൻ, പാഷ്തോ, ഫ്രഞ്ച്, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ പത്തിലധികം ഭാഷകളിലായി 1902 മുതൽ 1920 വരെ അവരുടെ 600-ലധികം ഗാനങ്ങൾ റെക്കോർഡുചെയ്‌തു. 'മൈ നെയിം ഈസ് ഗോഹർ ജാൻ' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടായിരുന്നു ഓരോ റെക്കാർഡിങ്ങും അവസാനിപ്പിച്ചിരുന്നത്. തുംരി, ദാദ്ര, കജ്‌രി, ചൈതി, ഭജൻ, തരാന എന്നിവയിലൂടെ ചെറിയ തോതിൽ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതത്തെ അവർ ജനപ്രിയമാക്കി. കൂടാതെ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ക്ലാസിക്കൽ ശൈലിയിൽ വിപുലമായ രാഗങ്ങൾ കേവലം മൂന്നര മിനിറ്റിനുള്ളിൽ റെക്കോർഡ് ചെയ്യാനുള്ള സാങ്കേതികതയിൽ വൈദഗ്ദ്ധ്യം നേടി. അവരുടെ വളരെ പ്രശസ്തമായ പാട്ടുകൾ ഭൈരവിയിൽ പാടിയിട്ടുള്ള ടുമരിയാണ്. ഹായ് മോരാ നഹക് ലയേ ഗവൻവ, ജബ്‌സേ ഗയേ മോറി സൂദ് ഹുനാ ലൈവ്, റാസ് കേ ഭരേ തോരെ നൈൻ, മേരേ ദർദ്-ഇ-ജിഗർ തുടങ്ങിയവയും  കൂടാതെ ഭജനിൽ രാധേ കൃഷ്ണ ബോൽ മൂഖ് സേ തുടങ്ങിയവയും പ്രശസ്തമാണ്. ബീഗം അക്തർ തന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഹിന്ദി സിനിമകളിൽ ഒരു കരിയർ തുടരാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഗൗഹറിന്റെയും അമ്മയുടെയും ആലാപനം കേട്ടതോടെ അവർ ആ ആശയം പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിച്ച് ഹിന്ദുസ്ഥാനി ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം പഠിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. ഉസ്താദ് ഇംദാദ് ഖാൻ ആയിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യ അധ്യാപകൻ, സാരംഗിയിൽ അമ്മ-മകൾ ജോഡികൾക്കൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. 2018 ജൂൺ 26-ന്, ഗൗഹർ ജാനിന്റെ  145-മത് ജന്മദിനത്തിൽ ഗൂഗിൾ ഒരു ഡൂഡിൽ അദ്ദേഹത്തെ അനുസ്മരിച്ചു. "ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ തുടക്കത്തിൽ ഉയർന്നുവന്ന ഗൗഹർ ജാൻ, തന്റെ ആലാപനത്തിലൂടെയും നൃത്തത്തിലൂടെയും ജനപ്രീതി നേടുകയും ഇന്ത്യൻ പെർഫോമിംഗ് ആർട്‌സിന്റെ ഭാവി നിർവചിക്കുകയും ചെയ്തു." എന്ന് ഗൂഗിൾ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു: ഗാനങ്ങളുടെ റെക്കോർഡിങ്ങുകൾ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി ഒരു ഗാനം റെക്കോർഡ് ചെയ്തത് 1902 നവംബർ ഏട്ടിന് ഗൗഹർ ജാൻ എന്ന ഗായിക പാടിയ രാഗം ജോഗിയയിൽ ഖയാൽ എന്ന ഗാനമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ റെക്കോർഡിംഗ് സെഷനിൽ ഗൗഹർ ജാൻ ജോഗിയ രാഗത്തിൽ ഖയാൽ ആലപിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇത് ഗ്രാമഫോൺ കമ്പനിയിലെ ഫ്രെഡ് ഗെയ്‌സ്‌ബെർഗ് റെക്കോർഡുചെയ്‌തു. 1902 നവംബർ 8-ന് സെഷനുകൾ ആരംഭിച്ചു. ആറാഴ്ചകൊണ്ട്, പ്രാദേശിക കലാകാരന്മാരിൽ നിന്ന് 500-ലധികം മെട്രിക്‌സ് റെക്കോർഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. റെക്കോർഡുകൾ ജർമ്മനിയിൽ നിർമ്മിക്കുകയും 1903 ഏപ്രിലിൽ ഇന്ത്യയിലേക്ക് അയയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. പാശ്ചാത്യ സംഗീതത്തോട് പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾക്ക് താൽപ്പര്യമോ വിലമതിപ്പോ ഇല്ലാതിരുന്ന ഇന്ത്യയിൽ ഗ്രാമഫോൺ ജനപ്രിയമാക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം മികച്ച വിജയം നേടി. ഗൗഹർ ജാനിന്റെ സമകാലികരായ നാല് ഗായകർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരുടെ ആദ്യ പേരുകൾ അവളുടെ പേരുകൾ പോലെ ഗൗഹർ എന്നായിരുന്നു. പട്യാലയിലെ ഗൗഹർ ജാൻ; ബോംബെയിലെ (മുംബൈ) പാഴ്‌സി തിയേറ്റർ കമ്പനിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന മിസ് ഗോഹാർ; ബോംബെയിലെ രഞ്ജിത് ഫിലിംസിൻ്റെ (സ്റ്റുഡിയോ) സർദാർ ചന്ദുലാൽ ഷായുടെ യജമാനത്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്ന ഗായിക നടിയായ ഗോഹർ ഖയ്യൂം മമാജിവാല (മിസ് ഗോഹർ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു).കൂടാതെ കർണാടകയിലെ ബിജാപൂരിലെ ഗൗഹർ ബായി. == ജീവചരിത്രം == === ജനനം, ബാല്യം === [[ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യൻ സമൂഹം|ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ വംശജയായ]] വിക്റ്റോറിയാ ഹെമ്മിന്റേയും റോബർട്ട് യോവാഡിന്റേയും പുത്രിയായി 1873-ൽ [[അലഹബാദ്|അലഹബാദിലാണ്]] ഐലീൻ ആഞ്ജലിനാ യോവാഡ് ജനിച്ചത്. ജനനവർഷം 1870, എന്നും ചിലയിടത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണുന്നു<ref>{{Cite web|url=http://hindi-movies-songs.com/sirc/Vol-5-Pdf-File-Jan-92.pdf|title=Late Miss Gauhar Jaan of Calcutta (1870-1930)|access-date=2019-03-08|last=Mehta|first=S.R|date=1991-12-19|website=The Record News, The Journal of 'The Society of Indian Record Collectors' (SIRC)|publisher=The Society of Indian Record Collectors' (SIRC)}}</ref>. വിക്റ്റോറിയക്ക് സംഗീതത്തിലും നൃത്തത്തിലും പരിശീലനം ലഭിച്ചിരുന്നു. 1879-ൽ വിവാഹബന്ധം അലസിപ്പിരിഞ്ഞു<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan: The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/12 12]}}</ref> ഖുർഷിദ് എന്ന സുഹൃത്തിനോടൊപ്പം മകളേയും കൂട്ടി വിക്റ്റോറിയ [[ബനാറസ്|ബനാറസിലേക്ക്]] താമസം മാറ്റി. അവിടെ വെച്ച് ഇസ്ലാം മതം സ്വീകരിച്ച് സ്വയം മൽകാ ജാനെന്നും മകൾക്ക് ഗൗഹർ ജാനെന്നും പേരു നല്കി. മൽകാ ജാൻ സംഗീതവും നൃത്തവും ഉപജീവനമാർഗ്ഗമാക്കി<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan : Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/16 16]-24}}</ref>. പേരും പണവും സമ്പാദിച്ച് [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ]] തലസ്ഥാനനഗരി കൊൽക്കത്തയിൽ സ്ഥിരതാമസത്തിനായെത്തി. ചിത്പൂർറോഡിലെ (ഇന്നത്തെ രബീന്ദ്ര സരണി) മുന്നു നില മാളിക അവർ വിലക്കെടുത്തു, ഗൗഹർ ബിൽഡിംഗ് എന്ന പേരും നല്കി<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan : The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/39 39]}}</ref>. === സംഗീതവേദിയിലേക്ക് === ദർഭംഗയിലെ മഹാരാജാവിന്റെ മുന്നിലാണ് പതിനാലുകാരിയായ ഗൗഹർജാന്റെ അരങ്ങേറ്റം നടന്നതത്രെ. [[ഖയാൽ]], ദ്രുപദ്, [[ഠുമ്രി]] എന്നീ സംഗീതശൈലികളിലും [[കഥക്|കഥക് നൃത്തത്തിലും]] നിപുണയായിരുന്ന ഗൗഹറിന് താമസിയാതെ ദർബാർ ഗായികയും നർത്തകിയുമെന്ന പദവി ലഭിച്ചു<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar:The Life and Times of a Musician|year=2010|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/42 42]-45}}</ref>. 1902- ഒക്റ്റോബർ 28-ന് ഗൈസ്ബർഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഗ്രാമഫോൺ കമ്പനിയുടെ പ്രതിനിധിസംഘം ഇന്ത്യയിലെത്തി. ഗൗഹർജാനെക്കുറിച്ച് ഗൈസ്ബർഗ് തന്റെ ഡയറിയിൽ കുറിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.recordingpioneers.com/docs/GAISBERG_DIARIES_2.pdf|title=Gaisberg Diaries 2|access-date=2019-03-08|last=Gaisberg|first=Fred|date=|website=recordingpioneers.com|publisher=Hugo Strotbaum}}</ref> ഗ്രാമഫോൺ കമ്പനി ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയ, ശബ്ദം ഗൗഹർ ജാന്റേതായിരുന്നു. ഇരുപതു വർഷക്കാലത്തിനിടയിൽ കമ്പനി ഗൗഹറുടെ അറുനൂറോളം ആലാപനങ്ങൾ റെകോഡു ചെയ്തു. ഓരോ തവണയും ഗൗഹറിനു മൂവായിരം രൂപ വീതം ലഭിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു<ref name=":1" />. ഓരോ ആലാപനത്തിന്റേയും അവസാനം ''മെ നെയിം ഈസ് ഗൗഹർ ജാൻ'' എന്ന് ഗൗഹർ സ്വന്തം പരിചയം നല്കുമായിരുന്നു. ഗൗഹറുടെ 78rpm റെകോഡുകളിലെ ആലാപനങ്ങൾ [[കോംപാക്റ്റ് ഡിസ്ക്|C.D]]<nowiki/>യിലും [[Mp3|MP3]]-യിലും ലഭ്യമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://courses.nus.edu.sg/course/ellpatke/Miscellany/gauharjan.htm|title=Gauhar Jan 78rpms|access-date=2019-03-08|last=|first=|date=|website=courses.nus.edu.sg|publisher=|archive-date=2018-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726072336/https://courses.nus.edu.sg/course/ellpatke/Miscellany/gauharjan.htm|url-status=dead}}</ref>,<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/states/west-bengal/our-masters-voices-album-lined-up-to-mark-100-years-of-recording/cid/1080368|title=Our Masters' Voices: Album lined up to mark 100 years of recording|access-date=|last=Shaha|first=Subhro|date=2002-01-11|website=telegraphindia.com|publisher=The Telegraph, India}}</ref> === പ്രണയ ബന്ധങ്ങൾ, ബന്ധനങ്ങൾ === ഗൗഹറിന്റെ സംഗീതത്തിലും ലാവണ്യത്തിലും ആകൃഷ്ടരായ പലരും ഗൗഹറിന്റെ രക്ഷകരാകാൻ (Patrons) മുന്നോട്ടു വന്നു. പക്ഷെ അവരാരും തന്നെ വിവാഹ ബന്ധത്തിന് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. തന്റെ ആശ്രിതനും പിന്നീട് മാനേജരുമായിത്തീർന്ന സയ്യദ് ഗുലാം അബ്ബാസുമായി ഗൗഹർ [[മുത്അ വിവാഹം|മുത്അ ''വിവാഹം'']]''(''[[Arabic language|Arabic]]: نكاح المتعة‎, ''nikāḥ al-mutʿah'',) നടത്തി. ഈ ബന്ധം അസ്വാരസ്യപ്പെടുകയും തുടർന്ന് അബ്ബാസ് ഗൗഹറിനെ നിയമക്കുരുക്കുകളിൽ കുടുക്കുകയും ചെയ്തതായി രേഖകളുണ്ട്. കോടതിവിധി പ്രകാരം 1918 നവമ്പർ21-ന് ഈ ബന്ധം റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. <ref name=":0" />,<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan: The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/172 172]-182}}</ref>. === അവസാനകാലം === ഗൗഹർ ജാൻ സംഗീതാലാപനത്തിലൂടെ കണക്കിലധികം സമ്പാദിച്ചെങ്കിലും അത്രതന്നെ ധാരാളിത്തത്തോടെ ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്തു. അവസാനകാലത്ത് പൈസക്ക് ഏറെ ഞെരക്കമനുഭവിച്ചു. തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിൽക്കേണ്ട നിലയിലെത്തി. ഗൗഹർ മഹലും വിറ്റുപോയി. ഇന്ന് അതേ സ്ഥാനത്ത് സലിം മൻസിൽ കാണപ്പെടുന്നു<ref>{{Cite book|title=Gauhar Jaan: The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/230 230]-231}}</ref>. 1928-ൽ [[മൈസൂർ രാജ്യം|മൈസൂർ മഹാരാജ]] [[കൃഷ്ണ രാജ വാഡിയാർ നാലാമൻ|കൃഷ്ണരാജ വൊഡയാർ]] ഗൗഹറിനെ മൈസൂർ ദർബാറിൽ ആസ്ഥാനഗായിക പദവിയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു. ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് ഗൗഹർ ജാൻ മൈസൂരിലെത്തി. ഗൗഹറിനും അകമ്പടിക്കാർക്കുമടക്കെ പ്രതിമാസം അഞ്ഞൂറു രൂപ നല്കപ്പെട്ടു. അതിനകം ഗൗഹർ ശാരീരികമായും മാനസികമായും അവശയായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. കഠിനമായ ജ്വരം ബാധിച്ച് മൈസൂരിലെ കൃഷ്ണരാജേന്ദ്ര ഹോസ്പിറ്റലിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഗൗഹർ 1930 ജനവരി17 ന് മരണമടഞ്ഞു. മരണസർട്ടിഫിക്കറ്റിൽ അച്ഛനമ്മമാരുടേയോ, മുൻഭർത്താവിന്റേയോ പേരുകളില്ല.<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/282 282]}}</ref> == മരണാനന്തരം == 1930 ജനുവരി 28-ന് സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ പത്രം ഗൗഹർ ജാന്റെ മരണവാർത്ത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അബ്ബാസടക്കം പലരും ഗൗഹറിന്രെ ഭർത്താവെന്നവകാശപ്പെട്ടും, റോബർട്ട് യോവാഡ് അച്ഛനെന്ന നിലക്കും ശേഷിച്ച സ്വത്തുക്കളും പണവും കൈപ്പറ്റാൻ ശ്രമിച്ചതിന്റെ രേഖകൾ ലഭ്യമാണ്<ref>{{Cite book|title=My Name is Gauhar Jaan: The Life and Times of a Musician|url=https://archive.org/details/alf.3218.920.sam|last=Sampath|first=Vikram|publisher=Rupa|year=2010|isbn=978812911618-5|location=New Delhi|pages=[https://archive.org/details/alf.3218.920.sam/page/218 218]-227}}</ref>. <br /> == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:1873-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1930-ൽ മരിച്ചവർ]] <references responsive="" /> 40fc8cfpfma40u4amt1n9fddelv1flr 0 469870 4620338 4620288 2026-05-19T14:57:14Z Kiran Gopi 10521 4620338 wikitext text/x-wiki പതിനാറാം കേരള മന്ത്രിസഭയിലെ ഒരു മന്ത്രിയാണ് കെ. എ തുളസി. [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]]നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായ തുളസി ഹരിജനക്ഷേമവകുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട് ലോകസ്ഭാംഗ]]മായ [[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ|വി.കെ ശ്രീകണ്ഠൻ]] ആണ് ഭർത്താവ്. ==വ്യക്തി ജീവിതം== 1974-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊണ്ടാഴിയിലാണ് തുളസി ജനിച്ചത്.മാതാപിതാക്കൾ: കോൺഗ്രസിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന കെ.എ. അയ്യപ്പന്റെയും എം.കെ. അമ്മിണിയുടെയും മകളാണ്.ഏറെ ദാരിദ്ര്യം നിറഞ്ഞ ഒരു ബാല്യകാലമായിരുന്നു അവരുടേത്. പഴയന്നൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നാണ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്.ഇരിങ്ങാലക്കുട സെന്റ് ജോസഫ് കോളജ്, ഗുരുവായൂർ ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ കോളജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തി. ചരിത്രത്തിൽ എം.എ. , എം.ഫിൽ. ബിരുദങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.പഠനകാലത്ത് സ്പോർട്സ്, കലാരംഗം എന്നിവയിലും അവർ തിളങ്ങിയിരുന്നു.രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാകുന്നതിനൊപ്പംവിവിധ എൻ.എസ്.എസ്.കോളജുകളിൽ ചരിത്രാധ്യാപികയായും നെന്മാറ കോളജിലെ ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുപ്രവർത്തന രംഗത്തെ സജീവ ഇടപെടലുകൾക്കിടയിലെ പരിചയവും പ്രണയവുമാണ് വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠനു മായി വിവാഹത്തിൽ എത്തിയത്. [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] == രാഷ്ട്രീയരംഗം == 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ അംഗത്വം എടുത്തുകൊണ്ടാണ് തുളസി തന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്. 2004-ൽ കെ.പി.സി.സി എക്സിക്യുട്ടീവ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എ.ഐ.സി.സി (AICC) അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.കെ.പി.സി.സി ഭാരവാഹി: 2021 മുതൽ കെ.പി.സി.സി (KPCC) ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.2012 മുതൽ 2017 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സംസ്ഥാന വനിതാ കമ്മീഷൻ അംഗമായും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൃശൂർ ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിലെ ചേലക്കര ഡിവിഷനിൽ നിന്നുള്ള അംഗമായിരുന്നു. 2001-ൽ ചേലക്കര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും, 2004-ൽ ഒറ്റപ്പാലം ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിലും യു.ഡി.എഫ് (UDF) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചെങ്കിലും അന്ന് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 2026ൽ [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്നിന്ന് ]]നിയമസഭാംഗവും മന്ത്രിയും ആയി. csq1mfv1fu4bqavkon2gbuyrmzo1b73 4620339 4620338 2026-05-19T14:57:43Z Kiran Gopi 10521 +[[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]]; +[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620339 wikitext text/x-wiki പതിനാറാം കേരള മന്ത്രിസഭയിലെ ഒരു മന്ത്രിയാണ് കെ. എ തുളസി. [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്]]നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായ തുളസി ഹരിജനക്ഷേമവകുപ്പ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. [[പാലക്കാട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|പാലക്കാട് ലോകസ്ഭാംഗ]]മായ [[വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ|വി.കെ ശ്രീകണ്ഠൻ]] ആണ് ഭർത്താവ്. ==വ്യക്തി ജീവിതം== 1974-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ കൊണ്ടാഴിയിലാണ് തുളസി ജനിച്ചത്.മാതാപിതാക്കൾ: കോൺഗ്രസിന്റെ സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന കെ.എ. അയ്യപ്പന്റെയും എം.കെ. അമ്മിണിയുടെയും മകളാണ്.ഏറെ ദാരിദ്ര്യം നിറഞ്ഞ ഒരു ബാല്യകാലമായിരുന്നു അവരുടേത്. പഴയന്നൂർ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്നാണ് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയത്.ഇരിങ്ങാലക്കുട സെന്റ് ജോസഫ് കോളജ്, ഗുരുവായൂർ ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ കോളജ്, പാലക്കാട് ഗവ. വിക്ടോറിയ കോളജ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പഠനം നടത്തി. ചരിത്രത്തിൽ എം.എ. , എം.ഫിൽ. ബിരുദങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.പഠനകാലത്ത് സ്പോർട്സ്, കലാരംഗം എന്നിവയിലും അവർ തിളങ്ങിയിരുന്നു.രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമാകുന്നതിനൊപ്പംവിവിധ എൻ.എസ്.എസ്.കോളജുകളിൽ ചരിത്രാധ്യാപികയായും നെന്മാറ കോളജിലെ ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി അവർ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുപ്രവർത്തന രംഗത്തെ സജീവ ഇടപെടലുകൾക്കിടയിലെ പരിചയവും പ്രണയവുമാണ് വി.കെ. ശ്രീകണ്ഠനു മായി വിവാഹത്തിൽ എത്തിയത്. [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] == രാഷ്ട്രീയരംഗം == 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിൽ അംഗത്വം എടുത്തുകൊണ്ടാണ് തുളസി തന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്. 2004-ൽ കെ.പി.സി.സി എക്സിക്യുട്ടീവ് അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. എ.ഐ.സി.സി (AICC) അംഗമായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.കെ.പി.സി.സി ഭാരവാഹി: 2021 മുതൽ കെ.പി.സി.സി (KPCC) ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.2012 മുതൽ 2017 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ സംസ്ഥാന വനിതാ കമ്മീഷൻ അംഗമായും അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. തൃശൂർ ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിലെ ചേലക്കര ഡിവിഷനിൽ നിന്നുള്ള അംഗമായിരുന്നു. 2001-ൽ ചേലക്കര നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിലും, 2004-ൽ ഒറ്റപ്പാലം ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിലും യു.ഡി.എഫ് (UDF) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചെങ്കിലും അന്ന് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്. 2026ൽ [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട്നിന്ന് ]]നിയമസഭാംഗവും മന്ത്രിയും ആയി. auzonzivxf1uhj3ar7mufw10ce0nupy 10 481604 4620433 4016165 2026-05-19T19:19:33Z Asifalinair 206364 /* */ 4620433 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{speaker|}}}{{{state_legislature|}}}{{{state_assembly|}}}{{{speaker_office|}}}{{{state_delegate|}}}{{{state_house|}}}{{{prior_term|}}}{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}{{{termstart|}}}{{{election_date|}}}{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}{{{jr/sr|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}{{{state|}}}{{{jr/sr and state|}}}{{{state_senate|}}}{{{district|}}}{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}{{{order|}}}{{{office|}}}{{{title|}}}{{{country|}}}{{{constituency_AM|}}}{{{constituency_MP|}}}{{{parliament|}}}{{{assembly|}}}{{{constituency_|}}}{{{riding|}}}{{{term|}}}{{{termend|}}}{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}} |{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child=yes|decat=yes | headerstyle = background:{{{color|lavender}}};line-height:normal;padding:0.2em; | datastyle = border-bottom:none <!--------Speaker of the House---------> | header1 = {{#if:{{{speaker|}}}| {{{speaker}}} {{#if:{{{state_legislature|}}} |[[Speaker of the {{{state_legislature}}} Legislature]] |{{#if:{{{state_assembly|}}} |[[Speaker of the {{{state_assembly|}}} {{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|Nevada||{{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|New Jersey|General|State}}}} Assembly]] |{{#if:{{{speaker_office|}}}|{{{speaker_office}}}|[[Speaker of the {{#if:{{{state_delegate|}}} |{{{state_delegate}}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|United States}}}} House of {{#if:{{{state_delegate|}}}|Delegates|Representatives}}|Speaker of the {{#if:{{{state_delegate|}}} |{{{state_delegate}}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|U.S.}}}} House of {{#if:{{{state_delegate|}}}|Delegates|Representatives}}]]}} }} }}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} <!--------Office---------> | header2 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}| {{#if:{{{party_election|}}}{{{party|}}} |{{#if:{{{party_election|}}}|{{{party_election}}}|{{{party}}}}} {{#if:{{{nominee|}}}|nominee for<br />{{{nominee}}}|candidate for<br />{{{candidate}}}}} |{{#if:{{{nominee|}}}|Nominee for<br />{{{nominee}}}|Candidate for<br />{{{candidate}}}}} }} }} | data3 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}| {{#if:{{{termstart|}}}{{{election_date|}}} | <span class="nowrap">'''Election date'''</span><br />{{#if:{{{election_date|}}}|{{{election_date}}}|{{{termstart}}}}} }} }} | header4 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{jr/sr|}}}|[[United States Senate|<!--Changed code to eliminate "Junior/Senior" distinction for U.S. Senators per [[Template talk:Infobox Officeholder/Archive 9#Senior/Junior U.S. Senators]]{{{jr/sr}}}-->United States Senator{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}}]]<br />from {{{state}}} }} }} | header5 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{{jr/sr and state|}}} }} | header6 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{state_senate|}}}|Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_senate}}} Senate]]</span>{{#if:{{{district|}}}|<br />from the {{{district}}} district}}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} }} | header7 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{state_legislature|}}}|Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_legislature}}} Legislature]]</span><br />from the {{{district}}} district }} }} | header8 = {{#if:{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|| {{#if:{{{order|}}} |{{{order}}}{{#if:{{{office|}}} |&#32;[[{{{office}}}]]}}{{#if:{{{state|}}} |&#32;[[{{{state}}}]]}}{{#if:{{{title|}}} |&#32;{{{title}}}}} |{{{office|}}} }} }} | header9 = {{#if:{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|| {{#if:{{{order|}}} ||{{{title|}}} }} }} <!--------Ambassador---------> | header10 = {{#if:{{both|{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|{{{country|}}}}} |{{#if:{{{order|}}}|{{{order}}}}} {{#if:{{{minister_from|}}} |[[{{{minister_from}}} Ambassador to {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}|{{{minister_from}}} Minister to <span class="nowrap">{{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}</span>]] |[[{{{ambassador_from}}} Ambassador to {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}|{{{ambassador_from}}} Ambassador to <span class="nowrap">{{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}</span>]] }} [[Category:Pages using infobox officeholder with ambassador from or minister from]] }} <!--------MP---------> | header11 = {{#if:{{{constituency_AM|}}}{{{constituency_MP|}}}| {{#switch:{{{parliament|}}} |Australian = Member of the <span style="display: inline-block;">[[Australian House of Representatives|Australian Parliament]]</span> |European = [[Member of the European&nbsp;Parliament]] |Scottish = [[Member of the Scottish&nbsp;Parliament]] |Sri Lanka|Sri Lankan = [[Member of Parliament (Sri Lanka)|Member of Parliament]] |United Kingdom|UK = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]] |#default = {{#if:{{{constituency_AM|}}}|{{#if:{{{assembly|}}}|Member of the <span style="display: inline-block;">[[{{{assembly}}} Assembly]]</span>|Assembly Member}}|Member of {{#if:{{{parliament|}}}|the <span style="display: inline-block;">[[{{{parliament}}} Parliament]]</span>|Parliament}}}}}}<br />for {{#ifeq:{{Title disambig text|{{{constituency_MP|}}}}}|UK Parliament constituency |{{{constituency_MP|}}} |{{#if:{{#switch:{{{parliament|}}} |United Kingdom|UK| = {{Linkless exists|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}} (UK Parliament constituency)}} }} |{{#if:{{Constlk|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}}}} |{{Constlk|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}}}} |{{{constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}}}}}}} |{{{constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}}}}}}} }}{{#if:{{{prior_term|}}}| <div style="font-weight:normal;">{{{prior_term}}}</div>}} }} | header12 = {{#if:{{{riding|}}}|{{#if:{{{constituency_AM|}}}|{{#if:{{{assembly|}}}|Member of the <span style="display: inline-block;">[[{{{assembly}}} Assembly]]</span>|Assembly Member}}| {{#switch:{{{parliament|}}} |Canadian = [[Member of Parliament (Canada)|Member of Parliament]] |#default = Member of {{#if:{{{parliament|}}}|the <span style="display: inline-block;">[[{{{parliament}}} Parliament]]</span>|Parliament}}}}}}<br />for {{{riding}}} }} <!--------Majority Leader (State Senate)---------> | header13 = {{#if:{{{majority_leader|}}}|{{{majority_leader}}} {{#if:{{{state_senate|}}}|[[Majority Leader of the {{{state_senate}}} Senate]]|[[United States Senate Majority Leader]]}} }} <!--------Majority Floor Leader (State Senate)---------> | header14 = {{#if:{{{majority_floor_leader|}}}|{{{majority_floor_leader}}} [[Majority Floor Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Minority Leader (State Senate)---------> | header15 = {{#if:{{{minority_leader|}}}|{{{minority_leader}}} [[Minority Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Minority Floor Leader (State Senate)---------> | header16 = {{#if:{{{minority_floor_leader|}}}|{{{minority_floor_leader}}} [[Minority Floor Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Congressman---------> | header17 = {{#if:{{{state_legislature|}}}{{{state_senate|}}}{{{jr/sr|}}}{{{jr/sr and state|}}}|| {{#if:{{#if:{{{state|}}}|{{{constituency|}}}}}{{{district|}}}{{{state_house|}}}|{{#if:{{{state_assembly|}}} |Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_assembly|}}} {{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|Nevada||{{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|New Jersey|General|State}}}} Assembly]]</span><br />from the |Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|{{#if:{{{state_delegate|}}}|{{{state_delegate}}}|United States }}}} {{#if:{{{state_delegate|}}}|House of Delegates|House of Representatives}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|{{#if:{{{state_delegate|}}}|{{{state_delegate}}}|U.S.}}}}&#32;{{#if:{{{state_delegate|}}}|House&#32;of&#32;Delegates|{{#if:{{{state_house|}}}| }}House&#32;of&#32;Representatives}}]]</span>{{#if:{{{district|}}}{{{state|}}}{{{state_delegate|}}}|<br />from {{#if:{{{state_delegate|}}}|the |{{#if:{{{state_house|}}}|{{#if:{{{district|}}}|the|{{{state|}}}}}|{{{state|}}}{{#if:{{{district|}}}|'s}}}}}} }}}} {{#if:{{{district|}}}|{{{district}}} district|{{#if:{{{state_house|}}}|{{{constituency|}}}}}}}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} }} <!--------Convocation---------> | header18 = {{#if:{{{convocation|}}}|{{{convocation}}}}} <!--------Term---------> | data19 = {{#if:{{{termend|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}| {{#if:{{{status|}}} | <div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''{{{status}}}'''</div>|}}| }} | data20 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | <span class="nowrap">'''Assuming office'''</span><br />{{{termstart}}}{{#if:{{{term|}}}{{{termend|}}}|[[Category:Pages using infobox officeholder with succeeding and term or termend]]}} | {{#if: {{{term|}}} | <span class="nowrap">'''{{{termlabel|In office}}}'''</span><br />{{{term}}} }} }} }} | data21 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | |{{#if:{{{termstart|}}} | {{#if:{{{termend|}}} |<!--then: term has start and end:--><span class="nowrap">'''{{{termlabel|In office}}}'''</span><br />{{en dash range|{{{termstart}}}|{{{termend}}}}}{{#if:{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}}|<div style="line-height:normal; padding-top:0.2em; padding-bottom:0.1em">{{#if:{{{alongside|}}}|Serving|Co-leading}}&#32;with&#32;{{#if:{{{alongside|}}}|{{{alongside}}}|{{{co-leader}}}}}</div>}} |{{#if:{{{status|}}}|<div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''{{{status}}}'''</div>|<!--else: term is ongoing--><div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''പദവിയിൽ തുടരുന്നു'''</div>}} }} }} }} }} | data22 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | |{{#if:{{{termstart|}}} |{{#if:{{{termend|}}} |<!--then nothing else; term has ended--> |<!--else term is ongoing:--><span class="nowrap">'''{{#if:{{{termlabel|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{termlabel}}}|In office|Assumed office}}|Assumed office}}'''</span>&#32;<br />{{{termstart}}}{{#if:{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}}|<div style="line-height:normal; padding-top:0.2em; padding-bottom:0.1em">{{#if:{{{alongside|}}}|Serving|Co-leader}}&#32;with&#32;{{#if:{{{alongside|}}}|{{{alongside}}}|{{{co-leader}}}}}</div>}} }} }} }} }} }} }}<!-- end infobox1 / start infobox2 -->{{#if:{{{monarch|}}}{{{president|}}}{{{governor-general|}}}{{{governor_general|}}}{{{primeminister|}}}{{{chancellor|}}}{{{minister|}}}{{{taoiseach|}}}{{{firstminister|}}}{{{chiefminister|}}}{{{premier|}}}{{{governor|}}}{{{lieutenant_governor|}}}{{{vicepresident|}}}{{{vicegovernor|}}}{{{viceprimeminister|}}}{{{vicepremier|}}}{{{deputy|}}}{{{leader|}}}{{{lieutenant|}}}{{{nominator|}}}{{{appointer|}}}{{{opponent|}}}{{{incumbent|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}{{{preceding|}}}{{{predecessor|}}}{{{preceded|}}}{{{successor|}}}{{{succeeded|}}}{{{parliamentarygroup|}}}{{{constituency|}}}{{{majority|}}}{{{suboffice|}}}{{{1namedata|}}}{{{2namedata|}}}{{{3namedata|}}}{{{4namedata|}}}{{{5namedata|}}}{{{runningmate|}}}| {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child=yes | labelstyle = text-align:left | label1 = <span class="nowrap">നാമനിർദേശിച്ചത്</span> | data1 = {{{nominator|}}} | label2 = <span class="nowrap"> നിയോഗിച്ചത്</span> | data2 = {{{appointer|}}} <!--------President, Prime Minister, Governor---------> | label3 = Monarch{{#if:{{detect singular|{{{monarch|}}}}}||s}} | data3 = {{{monarch|}}} | label4 = രാഷ്ട്രപതി | data4 = {{{president|}}} | label5 = {{#if:{{{governor_general|}}}|Governor{{#if:{{detect singular|{{{governor_general}}}}}||s}} General|Governor{{#if:{{detect singular|{{{governor-general}}}}}||s}}-General}} | data5 = {{#if:{{{governor_general|}}}|{{{governor_general}}}|{{{governor-general|}}}}} | label6 = <span class="nowrap">പ്രധാനമന്ത്രി</span> | data6 = {{{primeminister|}}} | label7 = ചാൻസലർ | data7 = {{{chancellor|}}} | label8 = മന്ത്രി | data8 = {{{minister|}}} | label9 = Taoiseach | data9 = {{{taoiseach|}}} | label10 = <span class="nowrap">ആദ്യ മന്ത്രി</span> | data10 = {{{firstminister|}}} | label11 = <span class="nowrap">മുഖ്യമന്ത്രി</span> | data11 = {{{chiefminister|}}} | label12 = Premier | data12 = {{{premier|}}} | label13 = ഗവർണ്ണർ | data13 = {{{governor|}}} | label14 = ലഫ്റ്റ്നന്റ് ഗവർണ്ണർ | data14 = {{{lieutenant_governor|}}} <!--------Vice president/s, Vice Prime Minister/s, Deputy/ies, Lieutenant/s---------> | label15 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicepresident|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice President]]|Vice President}}|Vice President}}</span> | data15 = {{{vicepresident|}}} | label16 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicegovernor|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice Governor]]|Vice Governor}}|Vice Governor}}</span> | data16 = {{{vicegovernor|}}} | label17 = <span class="nowrap">{{#if:{{{viceprimeminister|}}}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice PM]]|Vice [[Prime Minister|PM]]}}</span> | data17 = {{{viceprimeminister|}}} | label18 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicepremier|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice Premier]]|Vice Premier}}|Vice Premier}}</span> | data18 = {{{vicepremier|}}} | label19 = {{#if:{{{deputy|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Deputy|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Deputy]]|Deputy}}|Deputy}} | data19 = {{{deputy|}}} | label20 = Leader | data20 = {{{leader|}}} | label21 = {{#if:{{{office|}}}|[[Lieutenant {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Lieutenant]]|Lieutenant}} | data21 = {{{lieutenant|}}} | label22 = {{nowrap|{{{subterm|}}}}} | data22 = {{{suboffice|}}} <!--------Blank fields---------> | label23 = {{{1blankname|}}} | data23 = {{{1namedata|}}} | label24 = {{{2blankname|}}} | data24 = {{{2namedata|}}} | label25 = {{{3blankname|}}} | data25 = {{{3namedata|}}} | label26 = {{{4blankname|}}} | data26 = {{{4namedata|}}} | label27 = {{{5blankname|}}} | data27 = {{{5namedata|}}} <!--------Predecessor/successor---------> | label28 = <span class="nowrap">Running mate</span> | data28 = {{{runningmate|}}} | label29 = Opponent{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{opponent|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data29 = {{{opponent|}}} | label30 = Incumbent | data30 = {{{incumbent|}}} | label31 = {{#if:{{{succeeding|}}}|Succeeding|Preceding}} | data31 = {{#if:{{{succeeding|}}}|{{{succeeding|}}}|{{{preceding|}}}}} | label32 = <span class="nowrap">മുൻഗാമി</span> | data32 = {{#if:{{{succeeding|}}}||{{#if:{{{predecessor|}}}|{{{predecessor}}}|{{{preceded|}}}}}}} | label33 = <span class="nowrap">പിൻഗാമി</span> | data33 = {{#if:{{{succeeding|}}}||{{#switch:{{#if:{{{successor|}}}|{{{successor}}}|{{{succeeded|}}}}} | Incumbent | '''Incumbent''' | ''Incumbent'' | [[Incumbent]] | incumbent | '''incumbent''' | ''incumbent'' | [[incumbent]] = | #default = {{#if:{{{successor|}}}|{{{successor}}}|{{{succeeded|}}}}} }}}} <!--------Constituency/Majority---------> | label34 = [[Parliamentary group]] | data34 = {{{parliamentarygroup|}}} | label35 = മണ്ഡലം | data35 = {{#if:{{{state_house|}}}||{{{constituency|}}}}} | label36 = ഭൂരിപക്ഷം | data36 = {{{majority|}}} }} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 1l0tfgzm911ky0zs9g7xyydqem2wdkk 4620463 4620433 2026-05-20T03:02:27Z Asifalinair 206364 /* */ 4620463 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{speaker|}}}{{{state_legislature|}}}{{{state_assembly|}}}{{{speaker_office|}}}{{{state_delegate|}}}{{{state_house|}}}{{{prior_term|}}}{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}{{{termstart|}}}{{{election_date|}}}{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}{{{jr/sr|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}{{{state|}}}{{{jr/sr and state|}}}{{{state_senate|}}}{{{district|}}}{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}{{{order|}}}{{{office|}}}{{{title|}}}{{{country|}}}{{{constituency_AM|}}}{{{constituency_MP|}}}{{{parliament|}}}{{{assembly|}}}{{{constituency_|}}}{{{riding|}}}{{{term|}}}{{{termend|}}}{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}} |{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child=yes|decat=yes | headerstyle = background:{{{color|lavender}}};line-height:normal;padding:0.2em; | datastyle = border-bottom:none <!--------Speaker of the House---------> | header1 = {{#if:{{{speaker|}}}| {{{speaker}}} {{#if:{{{state_legislature|}}} |[[Speaker of the {{{state_legislature}}} Legislature]] |{{#if:{{{state_assembly|}}} |[[Speaker of the {{{state_assembly|}}} {{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|Nevada||{{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|New Jersey|General|State}}}} Assembly]] |{{#if:{{{speaker_office|}}}|{{{speaker_office}}}|[[Speaker of the {{#if:{{{state_delegate|}}} |{{{state_delegate}}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|United States}}}} House of {{#if:{{{state_delegate|}}}|Delegates|Representatives}}|Speaker of the {{#if:{{{state_delegate|}}} |{{{state_delegate}}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|U.S.}}}} House of {{#if:{{{state_delegate|}}}|Delegates|Representatives}}]]}} }} }}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} <!--------Office---------> | header2 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}| {{#if:{{{party_election|}}}{{{party|}}} |{{#if:{{{party_election|}}}|{{{party_election}}}|{{{party}}}}} {{#if:{{{nominee|}}}|nominee for<br />{{{nominee}}}|candidate for<br />{{{candidate}}}}} |{{#if:{{{nominee|}}}|Nominee for<br />{{{nominee}}}|Candidate for<br />{{{candidate}}}}} }} }} | data3 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}| {{#if:{{{termstart|}}}{{{election_date|}}} | <span class="nowrap">'''Election date'''</span><br />{{#if:{{{election_date|}}}|{{{election_date}}}|{{{termstart}}}}} }} }} | header4 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{jr/sr|}}}|[[United States Senate|<!--Changed code to eliminate "Junior/Senior" distinction for U.S. Senators per [[Template talk:Infobox Officeholder/Archive 9#Senior/Junior U.S. Senators]]{{{jr/sr}}}-->United States Senator{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}}]]<br />from {{{state}}} }} }} | header5 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{{jr/sr and state|}}} }} | header6 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{state_senate|}}}|Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_senate}}} Senate]]</span>{{#if:{{{district|}}}|<br />from the {{{district}}} district}}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} }} | header7 = {{#if:{{{majority_leader|}}}{{{minority_floor_leader|}}}{{{minority_leader|}}}{{{majority_floor_leader|}}}|| {{#if:{{{state_legislature|}}}|Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_legislature}}} Legislature]]</span><br />from the {{{district}}} district }} }} | header8 = {{#if:{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|| {{#if:{{{order|}}} |{{{order}}}{{#if:{{{office|}}} |&#32;[[{{{office}}}]]}}{{#if:{{{state|}}} |&#32;[[{{{state}}}]]}}{{#if:{{{title|}}} |&#32;{{{title}}}}} |{{{office|}}} }} }} | header9 = {{#if:{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|| {{#if:{{{order|}}} ||{{{title|}}} }} }} <!--------Ambassador---------> | header10 = {{#if:{{both|{{{ambassador_from|}}}{{{minister_from|}}}|{{{country|}}}}} |{{#if:{{{order|}}}|{{{order}}}}} {{#if:{{{minister_from|}}} |[[{{{minister_from}}} Ambassador to {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}|{{{minister_from}}} Minister to <span class="nowrap">{{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}</span>]] |[[{{{ambassador_from}}} Ambassador to {{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}|{{{ambassador_from}}} Ambassador to <span class="nowrap">{{CountryPrefixThe|{{{country}}}}}</span>]] }} [[Category:Pages using infobox officeholder with ambassador from or minister from]] }} <!--------MP---------> | header11 = {{#if:{{{constituency_AM|}}}{{{constituency_MP|}}}| {{#switch:{{{parliament|}}} |Australian = Member of the <span style="display: inline-block;">[[Australian House of Representatives|Australian Parliament]]</span> |European = [[Member of the European&nbsp;Parliament]] |Scottish = [[Member of the Scottish&nbsp;Parliament]] |Sri Lanka|Sri Lankan = [[Member of Parliament (Sri Lanka)|Member of Parliament]] |United Kingdom|UK = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]] |#default = {{#if:{{{constituency_AM|}}}|{{#if:{{{assembly|}}}|Member of the <span style="display: inline-block;">[[{{{assembly}}} Assembly]]</span>|Assembly Member}}|Member of {{#if:{{{parliament|}}}|the <span style="display: inline-block;">[[{{{parliament}}} Parliament]]</span>|Parliament}}}}}}<br />for {{#ifeq:{{Title disambig text|{{{constituency_MP|}}}}}|UK Parliament constituency |{{{constituency_MP|}}} |{{#if:{{#switch:{{{parliament|}}} |United Kingdom|UK| = {{Linkless exists|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}} (UK Parliament constituency)}} }} |{{#if:{{Constlk|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}}}} |{{Constlk|{{#invoke:delink|delink|{{{constituency_MP|}}}}}}} |{{{constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}}}}}}} |{{{constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}}}}}}} }}{{#if:{{{prior_term|}}}| <div style="font-weight:normal;">{{{prior_term}}}</div>}} }} | header12 = {{#if:{{{riding|}}}|{{#if:{{{constituency_AM|}}}|{{#if:{{{assembly|}}}|Member of the <span style="display: inline-block;">[[{{{assembly}}} Assembly]]</span>|Assembly Member}}| {{#switch:{{{parliament|}}} |Canadian = [[Member of Parliament (Canada)|Member of Parliament]] |#default = Member of {{#if:{{{parliament|}}}|the <span style="display: inline-block;">[[{{{parliament}}} Parliament]]</span>|Parliament}}}}}}<br />for {{{riding}}} }} <!--------Majority Leader (State Senate)---------> | header13 = {{#if:{{{majority_leader|}}}|{{{majority_leader}}} {{#if:{{{state_senate|}}}|[[Majority Leader of the {{{state_senate}}} Senate]]|[[United States Senate Majority Leader]]}} }} <!--------Majority Floor Leader (State Senate)---------> | header14 = {{#if:{{{majority_floor_leader|}}}|{{{majority_floor_leader}}} [[Majority Floor Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Minority Leader (State Senate)---------> | header15 = {{#if:{{{minority_leader|}}}|{{{minority_leader}}} [[Minority Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Minority Floor Leader (State Senate)---------> | header16 = {{#if:{{{minority_floor_leader|}}}|{{{minority_floor_leader}}} [[Minority Floor Leader of the {{{state_senate}}} Senate]] }} <!--------Congressman---------> | header17 = {{#if:{{{state_legislature|}}}{{{state_senate|}}}{{{jr/sr|}}}{{{jr/sr and state|}}}|| {{#if:{{#if:{{{state|}}}|{{{constituency|}}}}}{{{district|}}}{{{state_house|}}}|{{#if:{{{state_assembly|}}} |Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{{state_assembly|}}} {{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|Nevada||{{#ifeq:{{{state_assembly|}}}|New Jersey|General|State}}}} Assembly]]</span><br />from the |Member{{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}|-elect}} of the <span style="display: inline-block;">[[{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|{{#if:{{{state_delegate|}}}|{{{state_delegate}}}|United States }}}} {{#if:{{{state_delegate|}}}|House of Delegates|House of Representatives}}|{{#if:{{{state_house|}}} |{{{state_house}}}|{{#if:{{{state_delegate|}}}|{{{state_delegate}}}|U.S.}}}}&#32;{{#if:{{{state_delegate|}}}|House&#32;of&#32;Delegates|{{#if:{{{state_house|}}}| }}House&#32;of&#32;Representatives}}]]</span>{{#if:{{{district|}}}{{{state|}}}{{{state_delegate|}}}|<br />from {{#if:{{{state_delegate|}}}|the |{{#if:{{{state_house|}}}|{{#if:{{{district|}}}|the|{{{state|}}}}}|{{{state|}}}{{#if:{{{district|}}}|'s}}}}}} }}}} {{#if:{{{district|}}}|{{{district}}} district|{{#if:{{{state_house|}}}|{{{constituency|}}}}}}}{{#if:{{{prior_term|}}}| <br />{{{prior_term}}}}} }} }} <!--------Convocation---------> | header18 = {{#if:{{{convocation|}}}|{{{convocation}}}}} <!--------Term---------> | data19 = {{#if:{{{termend|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}| {{#if:{{{status|}}} | <div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''{{{status}}}'''</div>|}}| }} | data20 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | <span class="nowrap">'''Assuming office'''</span><br />{{{termstart}}}{{#if:{{{term|}}}{{{termend|}}}|[[Category:Pages using infobox officeholder with succeeding and term or termend]]}} | {{#if: {{{term|}}} | <span class="nowrap">'''{{{termlabel|In office}}}'''</span><br />{{{term}}} }} }} }} | data21 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | |{{#if:{{{termstart|}}} | {{#if:{{{termend|}}} |<!--then: term has start and end:--><span class="nowrap">'''{{{termlabel|In office}}}'''</span><br />{{en dash range|{{{termstart}}}|{{{termend}}}}}{{#if:{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}}|<div style="line-height:normal; padding-top:0.2em; padding-bottom:0.1em">{{#if:{{{alongside|}}}|Serving|Co-leading}}&#32;with&#32;{{#if:{{{alongside|}}}|{{{alongside}}}|{{{co-leader}}}}}</div>}} |{{#if:{{{status|}}}|<div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''{{{status}}}'''</div>|<!--else: term is ongoing--><div style="width:100%; margin:0; background-color: {{{color|lavender}}}">'''പദവിയിൽ തുടരുന്നു'''</div>}} }} }} }} }} | data22 = {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}} | |{{#if:{{{termstart|}}} |{{#if:{{{termend|}}} |<!--then nothing else; term has ended--> |<!--else term is ongoing:--><span class="nowrap">'''{{#if:{{{termlabel|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{termlabel}}}|പദവിയിൽ|ചുമതലയേറ്റത്}}|ചുമതലയേറ്റത്}}'''</span>&#32;<br />{{{termstart}}}{{#if:{{{alongside|}}}{{{co-leader|}}}|<div style="line-height:normal; padding-top:0.2em; padding-bottom:0.1em">{{#if:{{{alongside|}}}|Serving|Co-leader}}&#32;with&#32;{{#if:{{{alongside|}}}|{{{alongside}}}|{{{co-leader}}}}}</div>}} }} }} }} }} }} }}<!-- end infobox1 / start infobox2 -->{{#if:{{{monarch|}}}{{{president|}}}{{{governor-general|}}}{{{governor_general|}}}{{{primeminister|}}}{{{chancellor|}}}{{{minister|}}}{{{taoiseach|}}}{{{firstminister|}}}{{{chiefminister|}}}{{{premier|}}}{{{governor|}}}{{{lieutenant_governor|}}}{{{vicepresident|}}}{{{vicegovernor|}}}{{{viceprimeminister|}}}{{{vicepremier|}}}{{{deputy|}}}{{{leader|}}}{{{lieutenant|}}}{{{nominator|}}}{{{appointer|}}}{{{opponent|}}}{{{incumbent|}}}{{{succeeding|}}}{{{assuming|}}}{{{preceding|}}}{{{predecessor|}}}{{{preceded|}}}{{{successor|}}}{{{succeeded|}}}{{{parliamentarygroup|}}}{{{constituency|}}}{{{majority|}}}{{{suboffice|}}}{{{1namedata|}}}{{{2namedata|}}}{{{3namedata|}}}{{{4namedata|}}}{{{5namedata|}}}{{{runningmate|}}}| {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child=yes | labelstyle = text-align:left | label1 = <span class="nowrap">നാമനിർദേശിച്ചത്</span> | data1 = {{{nominator|}}} | label2 = <span class="nowrap"> നിയോഗിച്ചത്</span> | data2 = {{{appointer|}}} <!--------President, Prime Minister, Governor---------> | label3 = Monarch{{#if:{{detect singular|{{{monarch|}}}}}||s}} | data3 = {{{monarch|}}} | label4 = രാഷ്ട്രപതി | data4 = {{{president|}}} | label5 = {{#if:{{{governor_general|}}}|Governor{{#if:{{detect singular|{{{governor_general}}}}}||s}} General|Governor{{#if:{{detect singular|{{{governor-general}}}}}||s}}-General}} | data5 = {{#if:{{{governor_general|}}}|{{{governor_general}}}|{{{governor-general|}}}}} | label6 = <span class="nowrap">പ്രധാനമന്ത്രി</span> | data6 = {{{primeminister|}}} | label7 = ചാൻസലർ | data7 = {{{chancellor|}}} | label8 = മന്ത്രി | data8 = {{{minister|}}} | label9 = Taoiseach | data9 = {{{taoiseach|}}} | label10 = <span class="nowrap">ആദ്യ മന്ത്രി</span> | data10 = {{{firstminister|}}} | label11 = <span class="nowrap">മുഖ്യമന്ത്രി</span> | data11 = {{{chiefminister|}}} | label12 = Premier | data12 = {{{premier|}}} | label13 = ഗവർണ്ണർ | data13 = {{{governor|}}} | label14 = ലഫ്റ്റ്നന്റ് ഗവർണ്ണർ | data14 = {{{lieutenant_governor|}}} <!--------Vice president/s, Vice Prime Minister/s, Deputy/ies, Lieutenant/s---------> | label15 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicepresident|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice President]]|Vice President}}|Vice President}}</span> | data15 = {{{vicepresident|}}} | label16 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicegovernor|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice Governor]]|Vice Governor}}|Vice Governor}}</span> | data16 = {{{vicegovernor|}}} | label17 = <span class="nowrap">{{#if:{{{viceprimeminister|}}}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice PM]]|Vice [[Prime Minister|PM]]}}</span> | data17 = {{{viceprimeminister|}}} | label18 = <span class="nowrap">{{#if:{{{vicepremier|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Vice|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Vice {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Vice Premier]]|Vice Premier}}|Vice Premier}}</span> | data18 = {{{vicepremier|}}} | label19 = {{#if:{{{deputy|}}}|{{#ifeq:{{Linkless exists|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}|{{#ifeq:{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#ifeq:Deputy|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}||Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}}}|{{#invoke:Redirect|main|fulltext=1|{{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||{{#if:{{#invoke:Disambiguation|isDisambiguationPage|Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}}}||true}} }}|[[Deputy {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Deputy]]|Deputy}}|Deputy}} | data19 = {{{deputy|}}} | label20 = Leader | data20 = {{{leader|}}} | label21 = {{#if:{{{office|}}}|[[Lieutenant {{#invoke:delink|delink|{{{office}}}|wikilinks=target}}|Lieutenant]]|Lieutenant}} | data21 = {{{lieutenant|}}} | label22 = {{nowrap|{{{subterm|}}}}} | data22 = {{{suboffice|}}} <!--------Blank fields---------> | label23 = {{{1blankname|}}} | data23 = {{{1namedata|}}} | label24 = {{{2blankname|}}} | data24 = {{{2namedata|}}} | label25 = {{{3blankname|}}} | data25 = {{{3namedata|}}} | label26 = {{{4blankname|}}} | data26 = {{{4namedata|}}} | label27 = {{{5blankname|}}} | data27 = {{{5namedata|}}} <!--------Predecessor/successor---------> | label28 = <span class="nowrap">Running mate</span> | data28 = {{{runningmate|}}} | label29 = Opponent{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{opponent|}}}|likely=(s)|plural=s}} | data29 = {{{opponent|}}} | label30 = Incumbent | data30 = {{{incumbent|}}} | label31 = {{#if:{{{succeeding|}}}|Succeeding|Preceding}} | data31 = {{#if:{{{succeeding|}}}|{{{succeeding|}}}|{{{preceding|}}}}} | label32 = <span class="nowrap">മുൻഗാമി</span> | data32 = {{#if:{{{succeeding|}}}||{{#if:{{{predecessor|}}}|{{{predecessor}}}|{{{preceded|}}}}}}} | label33 = <span class="nowrap">പിൻഗാമി</span> | data33 = {{#if:{{{succeeding|}}}||{{#switch:{{#if:{{{successor|}}}|{{{successor}}}|{{{succeeded|}}}}} | Incumbent | '''Incumbent''' | ''Incumbent'' | [[Incumbent]] | incumbent | '''incumbent''' | ''incumbent'' | [[incumbent]] = | #default = {{#if:{{{successor|}}}|{{{successor}}}|{{{succeeded|}}}}} }}}} <!--------Constituency/Majority---------> | label34 = [[Parliamentary group]] | data34 = {{{parliamentarygroup|}}} | label35 = മണ്ഡലം | data35 = {{#if:{{{state_house|}}}||{{{constituency|}}}}} | label36 = ഭൂരിപക്ഷം | data36 = {{{majority|}}} }} }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> hd8n2req3g549pimtsrbinraocxljkg 0 483664 4620479 4099722 2026-05-20T04:24:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620479 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|John Lasseter}} {{Infobox person | name = John Lasseter | image = JohnLasseterOct2011.jpg | caption = Lasseter in 2011 | birthname = John Alan Lasseter | birth_date = {{Birth date and age|1957|01|12}} | birth_place = [[Hollywood, California]], U.S. | occupation = Animator, filmmaker | alma_mater = [[California Institute of the Arts]] ([[Bachelor of Fine Arts|BFA]]) | yearsactive = 1978–present | net_worth = | spouse = {{marriage|Nancy Lasseter|1988}}<ref name="Guardian3D">{{cite news|last=O'Connor|first=Stuart|title=How to tell a great toy story|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/feb/12/interview-john-lasseter-pixar|accessdate=May 11, 2013|newspaper=The Guardian|date=February 12, 2009|quote=I was doing a lot of amateur 3D photography – in 1988, when I got married to my wife Nancy, we took 3D wedding pictures.}}</ref> | signature = John Lasseter signature.svg | residence = [[Glen Ellen, California]], U.S. | children = 5 | website = | employer = [[Walt Disney Animation Studios]]<br>(1979–1983; 2006–2018)<br>[[Lucasfilm]] (1983–1986)<br>[[Pixar Animation Studios]] (1986–2018)<br>[[Skydance Media#Skydance Animation |Skydance Animation]] (2019–present)<ref name=":0" /> | known_for = ''[[ടോയ് സ്റ്റോറി]]'' <br/> ''[[എ ബഗ്‌സ് ലൈഫ്]]'' <br/> ''[[ടോയ് സ്റ്റോറി 2]]'' <br/> ''[[Cars (film)|Cars]]'' <br/> ''[[Cars 2]]'' }} ഒരു അമേരിക്കൻ ആനിമേറ്റർ, ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ്, [[Walt Disney Animation Studios|വാൾട്ട് ഡിസ്നി ആനിമേഷൻ സ്റ്റുഡിയോ]], [[പിക്‌സാർ|പിക്സാർ]], [[Disneytoon Studios|ഡിസ്നിടൂൺ സ്റ്റുഡിയോ]] എന്നിവയുടെ മുൻ ചീഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഓഫീസർ എന്നിവയാണ് '''ജോൺ അലൻ ലാസെറ്റർ'''. ({{IPAc-en|ˈ|l|æ|s|ə|t|ər}}ജനനം 1957 ജനുവരി 12)<ref name=britannica>{{cite encyclopedia| url= https://www.britannica.com/biography/John-Lasseter | title= John Lasseter: American Animator|first=Anthony G. |last=Craine|accessdate=October 27, 2016|encyclopedia=Britannica.com| archivedate= October 27, 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20161027195040/https://www.britannica.com/biography/John-Lasseter | deadurl =no}}</ref><!--cited source, Britannica.com, also verifies middle name Alan--> <!--awards and nominations don't belong here-->[[Walt Disney Imagineering|വാൾട്ട് ഡിസ്നി ഇമാജിനറിംഗിന്റെ]] പ്രിൻസിപ്പൽ ക്രിയേറ്റീവ് അഡ്വൈസർ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{cite news|last=Grover|first=Ronald|title=The Happiest Place on Earth – Again|url=http://www.businessweek.com/investor/content/mar2006/pi20060310_909483.htm|accessdate=April 20, 2012|newspaper=Bloomberg Businessweek|date=March 10, 2006}}</ref> ലാസെറ്റർ ദി വാൾട്ട് ഡിസ്നി കമ്പനിയിൽ ആനിമേറ്ററായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. കമ്പ്യൂട്ടർ ആനിമേഷൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചതിന് ഡിസ്നിയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ട ശേഷം, [[Lucasfilm|ലൂക്കാസ്ഫിലിമിൽ]] ചേർന്നു. അവിടെ സിജിഐ ആനിമേഷൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. ലൂക്കാസ്ഫിലിമിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർ ഡിവിഷനിലെ ഗ്രാഫിക്സ് ഗ്രൂപ്പ് [[സ്റ്റീവ് ജോബ്സ്|സ്റ്റീവ് ജോബ്സിന്]] വിൽക്കുകയും 1986-ൽ അത് പിക്സറായി തീരുകയും ചെയ്തു. ===ഫീച്ചർ ഫിലിമുകൾ=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" width="33"|Year ! rowspan="2"|Film ! colspan="6"|Credited as |- ! width=65 |Director ! width=65 |Writer ! width=65 |Producer ! width=65 |Others ! width=65 |Roles ! width=65 |Notes |- | 1981 | ''[[ദി ഫോക്സ് ആൻഡ് ദി ഹൗണ്ട്]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{Yes}} | | animator |- | rowspan="2"|1985 | ''[[യങ് ഷെർലക് ഹോംസ്]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{Yes}} | | computer animation: [[Industrial Light & Magic]] |- | ''[[ദി ബ്ലാക്ക് കോൾഡ്രൺ (ചലച്ചിത്രം)|ദി ബ്ലാക്ക് കോൾഡ്രൺ]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{Yes}} | | animation |- | 1986 | ''[[കാസ്റ്റിൽ ഇൻ ദി സ്കൈ]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive creative consultant: US version |- | 1987 | ''[[The Brave Little Toaster|ദി ബ്രേവ് ലിറ്റിൽ ടോസ്റ്റർ]]'' | {{no}} | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | | character designer |- | rowspan="2"|1989 | ''[[ദി ലിറ്റിൽ മെർമെയ് (1989 ചലച്ചിത്രം)|ദി ലിറ്റിൽ മെർമെയ്ഡ്]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: 3D version |- | ''[[കിക്കിസ് ഡെലിവറി സെർവീസ്]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive creative consultant: US version |- | 1991 | ''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: 3D version |- | 1992 | ''[[Porco Rosso]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{Yes}} | | executive creative consultant: US version |- | 1993 | ''[[The Nightmare Before Christmas]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | rowspan="2"| executive producer: 3D version |- | 1994 | ''[[ദി ലയൺ കിങ്]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | |- | 1995 | ''[[ടോയ് സ്റ്റോറി]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | {{Yes}} | | modeling and animation<br>system development |- | 1998 | ''[[എ ബഗ്‌സ് ലൈഫ്]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | {{No}} | Harry the Fly | |- | 1999 | ''[[ടോയ് സ്റ്റോറി 2]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | {{No}} | [[Rock 'Em Sock 'Em Robots|Blue Bomber]]<ref>{{cite web|title=Beloved Pixar Characters Voiced by Pixar Filmmakers|url=https://ohmy.disney.com/movies/2016/08/26/beloved-pixar-characters-voiced-by-pixar-filmmakers/|publisher=Oh My Disney|accessdate=May 28, 2017|date=August 26, 2016}}</ref> | |- | 2001 | ''[[Monsters, Inc.]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | 2002 | ''[[Spirited Away]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: US version |- | 2003 | ''[[Finding Nemo]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | rowspan="2"| executive producer |- | 2004 | ''[[The Incredibles]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | |- | 2005 | ''[[Howl's Moving Castle (film)|Howl's Moving Castle]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: US version |- | rowspan="2"| 2006 | ''[[Cars (film)|Cars]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | {{No}} | | screenplay<br/>story |- | ''[[Tales from Earthsea (film)|Tales from Earthsea]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: US version<ref name=THREarthsea>{{cite news|last=Honeycutt|first=Kirk|title=Tales From Earthsea – Film Review|url=http://www.hollywoodreporter.com/review/tales-earthsea-film-review-29875|accessdate=December 27, 2013|newspaper=The Hollywood Reporter|date=October 14, 2010}}</ref> |- | rowspan="2"| 2007 | ''[[Meet the Robinsons]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | ''[[റാറ്ററ്റൂയി]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>Executive team |- | rowspan="3"| 2008 | ''[[WALL-E]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | Executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[Tinker Bell (film)|Tinker Bell]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | rowspan="2"|executive producer |- | ''[[Bolt (2008 film)|Bolt]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | |- | rowspan="4"| 2009 | ''[[അപ്പ് (2009 ചലച്ചിത്രം)|അപ്പ്]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>senior creative team: Pixar |- | ''[[Ponyo]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer: US<br>director: English dub |- | ''[[Tinker Bell and the Lost Treasure]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | rowspan="2"| executive producer |- | ''[[ദി പ്രിൻസസ്സ് ആൻഡ് ദി ഫ്രോഗ്]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | |- | rowspan="3"| 2010 | ''[[ടോയ് സ്റ്റോറി 3]]'' | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | story<br>executive producer<br>senior creative team: Pixar |- | ''[[Tinker Bell and the Great Fairy Rescue]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | rowspan="2"| executive producer |- | ''[[ടാങ്കിൾഡ്]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | |- | rowspan="3"| 2011 | ''[[Cars 2]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | {{Yes}} | John Lassetire | original story<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[Winnie the Pooh (2011 film)|Winnie the Pooh]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | ''[[The Muppets (film)|The Muppets]]'' | {{No}} | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | | creative consultant<ref name="The Hollywood Reporter">{{cite news|last=Kit|first=Borys|title=Disney Picks Pixar Brains for Muppets Movie|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/disney-picks-pixar-brains-muppets-25821|accessdate=November 24, 2011|newspaper=The Hollywood Reporter|date=October 14, 2010}}</ref> |- | rowspan="3"| 2012 | ''[[ബ്രേവ് (2012 ചലച്ചിത്രം)|ബ്രേവ്]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[Secret of the Wings]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | ''[[Wreck-It Ralph]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer; studio leadership |- | rowspan="3"| 2013 | ''[[Monsters University]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[Planes (film)|Planes]]'' | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | | story<br>executive producer |- | ''[[ഫ്രോസൺ (2013 ലെ ചലച്ചിത്രം)|ഫ്രോസൺ]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer; studio leadership |- | rowspan="3"| 2014 | ''[[The Pirate Fairy]]'' | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | {{No}} | | story<br>executive producer |- | ''[[Planes: Fire & Rescue]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | ''[[Big Hero 6 (film)|Big Hero 6]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer; Studio leadership |- | rowspan="3"| 2015 | ''[[Tinker Bell and the Legend of the NeverBeast]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | ''[[Inside Out (2015 film)|Inside Out]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{yes}} | | rowspan="2"|executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[The Good Dinosaur]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | |- | rowspan="4"| 2016 | ''[[The Jungle Book (2016 film)|The Jungle Book]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{yes}} | | Creative consultant<ref>{{cite news |title=Disney producer Brigham Taylor shares insights into 'The Jungle Book' |url=https://www.heraldextra.com/entertainment/movies/disney-producer-brigham-taylor-shares-insights-into-the-jungle-book/article_783021da-022a-578a-8180-c7153b993c92.html |accessdate=June 22, 2019}}</ref> |- | ''[[Zootopia]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer; studio leadership |- | ''[[Finding Dory]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[Moana (2016 film)|Moana]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | | executive producer<br>Studio leadership |- | rowspan="2"| 2017 | ''[[Cars 3]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{yes}} | | rowspan="3"| executive producer<br>Senior Creative Team: Pixar |- | ''[[കോകോ (2017 ഫിലിം)|കോകോ]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{Yes}} | |- | rowspan="2"| 2018 | ''[[Incredibles 2]]'' | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{yes}} | |- | ''[[Ralph Breaks the Internet]]'' | {{No}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer |- | rowspan="2"| 2019 |''[[Toy Story 4]]''<ref>{{cite web |url= http://www.insidethemagic.net/2017/07/d23-expo-2017-toy-story-4-gets-new-director-new-characters-including-paper-doll-lulu/|title= D23 EXPO 2017: “Toy Story 4” gets new director, new characters including paper doll Lulu|last= Celestino|first= Mike|date= July 14, 2017|work= Inside the Magic|access-date=July 14, 2017}}</ref> | {{No}} | {{yes}} | {{Partial|Uncredited}} | {{No}} | | story co-writer and uncredited executive producer<br />Final Pixar film |- | ''[[ഫ്രോസൺ 2]]''<ref>{{cite magazine|last=Khatchatourian|first=Maane|title=Disney Dates 'Lion King,' 'Frozen 2,' Pushes Fifth 'Indiana Jones' Film to 2020|url=https://variety.com/2017/film/news/lion-king-frozen-2-indiana-jones-5-release-dates-1202395212/|magazine=Variety|accessdate=April 25, 2017|date=April 25, 2017}}</ref> | {{no}} | {{No}} | {{Yes}} | {{No}} | | executive producer <br/> final Disney film |- |} ===Short films, features, and TV specials=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" width="33"|Year ! rowspan="2"|Film ! colspan="6"|Credited as |- ! width=65 |Director ! width=65 |Writer ! width=65 |Producer ! width=65 |Animator ! width=65 |Notes |- |- | rowspan="2" |1979 |''Lady and the Lamp''<ref name="AVPixarShortsVol2">{{cite web|url=http://animatedviews.com/2012/pixar-short-films-collection-volume-2/|title=Pixar Short Films Collection: Volume 2|last1=Simon|first1=Ben|date=December 27, 2012|publisher=Animated Views|accessdate=February 26, 2017}}</ref> | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | rowspan="2" |student film |- |''Nitemare''<ref name="AVPixarShortsVol2" /> | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} |- | 1983 | align="left"| ''[[Mickey's Christmas Carol]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{no}} | creative talent |- | 1984 | ''[[The Adventures of André & Wally B.]]'' | {{no}} | {{No}} | {{no}} | {{Yes}} | character design<br>models: André/Wally B. |- | 1986 | ''[[Luxo Jr.]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{yes}} | {{Yes}} | story<br>models<br>design<br>animation |- | 1987 | ''[[Red's Dream]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{no}} | {{Yes}} | |- | 1988 | ''[[Tin Toy]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{no}} | {{Yes}} | modeler |- | 1989 | ''[[Knick Knack]]'' | {{Yes}} | {{Yes}} | {{no}} | {{no}} | |- | 1991 | ''[[Light & Heavy (film)|Light & Heavy]]'' | {{yes}} | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | director<br>animation |- | 1997 | ''[[Geri's Game]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} | rowspan="7"| executive producer |- | 2000 | ''[[For the Birds (film)|For the Birds]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | 2002 | ''[[Mike's New Car]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="2" | 2003 | ''[[Exploring the Reef with Jean-Michel Cousteau|Exploring the Reef]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Boundin']]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="2" | 2005 | ''[[Jack-Jack Attack]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[One Man Band (film)|One Man Band]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="2" | 2006 | ''[[Mater and the Ghostlight]]'' | {{yes}} | {{Yes}} | {{no}} | {{no}} | original story |- | ''[[Lifted (2006 film)|Lifted]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} | rowspan="6"| executive producer |- | rowspan="2" | 2007 | ''[[How to Hook Up Your Home Theater]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Your Friend the Rat]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="3" | 2008 | ''[[Presto (film)|Presto]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Glago's Guest]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[BURN-E]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | 2008–14 | ''[[Cars Toons]]'' | {{yes}} | {{yes}} | {{Yes}} | {{no}} | executive producer<br>story |- | rowspan="4" | 2009 | ''[[Super Rhino]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} | rowspan="11"| executive producer |- | ''[[Partly Cloudy]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Dug's Special Mission]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Prep & Landing]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="3" | 2010 | ''[[Day & Night (2010 film)|Day & Night]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''Tick Tock Tale'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Prep & Landing: Operation: Secret Santa]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="6" | 2011 | ''[[La Luna (2011 film)|La Luna]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[The Ballad of Nessie]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Hawaiian Vacation]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Pixie Hollow Games]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Small Fry (film)|Small Fry]]'' | {{no}} | {{yes}} | {{Yes}} | {{no}} | story<br>executive producer |- | ''[[Prep & Landing: Naughty vs. Nice]]''<ref name=ABC>{{cite news|title="PREP & LANDING: NAUGHTY VS. NICE," PRODUCED BY WALT DISNEY ANIMATION STUDIOS, AIRS MONDAY, DECEMBER 5 ON THE ABC TELEVISION NETWORK |url=http://www.abcmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=003359&type=lead |accessdate=November 12, 2011 |newspaper=ABC Medianet |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111107161739/http://www.abcmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=003359&type=lead |archivedate=November 7, 2011 |df= }}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} | rowspan="2"| executive producer |- | rowspan="4" | 2012 | ''[[Tangled Ever After]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Partysaurus Rex]]'' | {{no}} | {{yes}} | {{Yes}} | {{no}} | story<br>executive producer |- | ''[[Paperman]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} | rowspan="21"| executive producer |- | ''[[The Legend of Mor'du]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="5" | 2013 | ''[[The Blue Umbrella (2013 film)|The Blue Umbrella]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Party Central]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Toy Story of Terror!]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Pixie Hollow Bake Off]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Get a Horse!]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="3" | 2014 |''[[Cars (franchise)#Vitaminamulch: Air Spectacular .282014.29|Vitaminamulch: Air Spectacular]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- |''[[Feast (2014 film)|Feast]]''<ref>{{cite news|title=Walt Disney Animation Studios' 'Feast' to Premiere at the Annecy International Animated Film Festival|url=https://thewaltdisneycompany.com/blog/walt-disney-animation-studios-feast-premiere-annecy-international-animated-film-festival|accessdate=April 24, 2014|newspaper=Disney Post|date=April 24, 2014}}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- |''[[Toy Story That Time Forgot]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="4" | 2015 |''[[ഫ്രോസൺ ഫീവർ]]''<ref>{{cite news|last=Graser|first=Marc|title='Frozen' Characters to Return in 'Frozen Fever' Animated Short|url=https://variety.com/2014/film/news/disney-frozen-characters-to-return-in-frozen-fever-animated-short-1201296499/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=September 2, 2014|date=September 2, 2014}}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Lava (2014 film)|Lava]]''<ref>{{cite news|last=Koch|first=Dave|title=Inside Out Adds Animated Short|url=http://blog.bcdb.com/adds-animated-short-7714/|publisher=Big Cartoon News|accessdate=June 20, 2014|date=June 20, 2014|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140620232204/http://blog.bcdb.com/adds-animated-short-7714/|archivedate=June 20, 2014|df=mdy-all}}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- |''[[Sanjay's Super Team]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Riley's First Date?]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="2" | 2016 | ''[[Piper (film)|Piper]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Inner Workings]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | rowspan="4"|2017 | ''[[Moana (2016 film)#Home media|Gone Fishing]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Lou (2017 film)|Lou]]''<ref>{{cite web|url=https://ohmy.disney.com/news/2016/09/28/introducing-lou-disney-pixar-next-short-film/|title=Introducing Lou: Disney Pixar's Next Short Film|date=September 28, 2016|publisher=|accessdate=June 9, 2018}}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Cars (franchise)#Miss Fritter's Racing Skoool (2017)|Miss Fritter's Racing Skoool]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | ''[[Olaf's Frozen Adventure]]''<ref>{{cite web|last=Connelly|first=Brendon|title=Frozen, Trolls getting new TV specials|url=https://variety.com/2016/tv/news/2016-tv-upfront-disney-junior-lion-guard-vampirina-1201722712/|website=denofgeek.com|accessdate=March 10, 2017|date=March 3, 2017}}</ref> | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |- | 2018 | ''[[Bao (film)|Bao]]'' | {{no}} | {{no}} | {{Yes}} | {{no}} |} ==See also== {{Portal|Disney|Animation|Cars|Trains|Wine}} *[[A113]] *[[List of Pixar films]] *[[List of Pixar shorts]] *[[List of celebrities who own wineries and vineyards]] {{-}} ==References== {{Reflist|30em}} ==External links== {{commons category}} * {{IMDb name|5124}} * {{tcmdb name|id=516793|name=John Lasseter}} * Richard Verrier and Dawn C. Chmielewski, [https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/975435471.html?dids=975435471:975435471&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+25%2C+2006&author=Richard+Verrier+and+Dawn+C.+Chmielewski&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A.1&desc=Fabled+Film+Company+May+Get+a+Reanimator Fabled Film Company May Get a Reanimator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130413132017/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/975435471.html?dids=975435471:975435471&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+25%2C+2006&author=Richard+Verrier+and+Dawn+C.+Chmielewski&pub=Los+Angeles+Times&edition=&startpage=A.1&desc=Fabled+Film+Company+May+Get+a+Reanimator |date=2013-04-13 }}, ''[[Los Angeles Times]]'', January 25, 2006 * [http://money.cnn.com/2006/05/15/magazines/fortune/pixar_futureof_fortune_052906/index.htm Fortune Magazine interview with John Lasseter] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715081233/http://money.cnn.com/2006/05/15/magazines/fortune/pixar_futureof_fortune_052906/index.htm |date=2012-07-15 }} – includes biographic information * [http://www.kcrw.com/etc/programs/tt/tt040218john_lasseter_and_an KCRW's The Treatment: John Lasseter and Andrew Stanton (02/04)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kcrw.com/etc/programs/tt/tt060607john_lasseter KCRW's The Treatment: John Lasseter (06/06)]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{John Lasseter}} {{Pixar Animation Studios}} {{Walt Disney Animation Studios}} {{Walt Disney Studios}} {{Navboxes |title = Awards for John Lasseter |list = {{Annie Award for Directing in an Animated Feature Production 1996–2010}} {{Annie Award for Writing in a Feature Production 1996–2010}} {{BAFTA Los Angeles Britannia Awards}} {{Golden Globe Award for Best Animated Feature Film}} }} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:കാലിഫോർണിയയിൽ നിന്നുള്ള ആനിമേറ്ററുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:1957-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ആനി അവാർഡ് ജേതാക്കൾ]] lvw0czrk1fd7i06tuax8yjdv76fcqjf 0 510320 4620490 4593585 2026-05-20T04:43:27Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620490 wikitext text/x-wiki {{PU|Killing of George Floyd}} {{featured}} {{Infobox event | title = ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിന്റെ കൊലപാതകം | image = | image_name = George Floyd Death.jpeg | image_size = 160px | caption = ഡാർനെല്ല ഫ്രേസിയർ എടുത്ത ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിന്റെ കൊലപാതക വീഡിയോയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഫ്രെയിം | date = {{Start date and age|2020|05|25}} | time = 8:01–9:25 pm ([[Central Time Zone|CDT]])<ref>{{Cite web|url=https://www.fox9.com/news/timeline-death-of-george-floyd-reactions-and-protests|title=Timeline: Death of George Floyd, reactions and protests|date=May 27, 2020|website=Fox 9}}</ref> | place = [[മിന്നീപോളിസ്]], [[മിനസോട്ട]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | coordinates = {{Coord|44.9343|N|93.2624|W|type:event_region:US-MN|display=inline,title}} | also known as = | cause = | first reporter = | filmed by = ഡാർനെല്ല ഫ്രേസിയർ <ref name=FLDc1>{{cite news | title = 17-YEAR-OLD WHO RECORDED GEORGE FLOYD’S MURDER | url = https://thesource.com/2020/05/29/darnella-frazier-traumatized/| publisher = thesource.com | date = 2020-05-29| accessdate = 2020-05-31}}</ref> | participants = {{ubl|ഡെറെക് ഷോവിൻ, |ടൗ താവോ,|തോമസ് കെ. ലെയ്ൻ &|ജെ. അലക്സാണ്ടർ കുവെംഗ്}} | outcome = | reported injuries = | reported death(s) = 1 (ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയ്ഡ്) | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | suspects = | charges = | verdict = | convictions = | publication bans = | litigation = | awards = | website = | notes = [[File:Hennepin County Minnesota Incorporated and Unincorporated areas Minneapolis Highlighted.svg|220px]]<br />സംഭവം നടന്ന [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസി]]ന്റെ സ്ഥാനം.ഇത് [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി]]യിലും മിനസോട്ട സംസ്ഥാനത്തുമാണ്. }} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ആഫ്രോ അമേരിക്കക്കാർ|കറുത്തവർഗ്ഗകാരനായിരുന്ന]] ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയ്ഡ്നെ വ്യാജ കറൻസി കൈവശം വച്ചെന്ന കുറ്റമാരോപിച്ച് പോലീസുകാർ കൊലപ്പെടുത്തിയ സംഭവമാണ് '''ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കൊലപാതകം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite web |last1=Coleman |first1=Adam |title=Yates football program mourns death of George Floyd, gifted athlete and 'ultimate people person' |url=https://www.houstonchronicle.com/texas-sports-nation/highschool/article/George-Floyd-death-Yates-High-School-football-15298818.php |website=Texas Sports Nation |accessdate=May 28, 2020 |date=May 27, 2020}}</ref><ref>{{cite web |last1=Curto |first1=Justin |title=George Floyd Was a Houston Rapper Who Worked With DJ Screw |url=https://www.vulture.com/2020/05/george-floyd-houston-hip-hop-dj-screw.html |website=Vulture |accessdate=May 28, 2020 |date=May 27, 2020}}</ref><ref name=vhmnc1>{{cite news | title = പൊലീസിന്റെ കൊടുംക്രൂരത; കറുത്തവർഗക്കാരന് യുഎസിൽ ദാരുണാന്ത്യം | url = https://www.manoramaonline.com/news/world/2020/05/28/tragic-death-for-black-in-us.html| publisher = manoramaonline | date = 2020-05-28| accessdate = 2020-05-31}}</ref> 2020 മെയ് 25 ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ‌ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലെ]] [[മിന്നീപോളിസ്|മിനിയാപോളിസ്]] നഗരത്തിൽ, [[വ്യവസായം|വ്യവസായിക]] കേന്ദ്രത്തിനു തെക്ക് വശത്തുള്ള അയൽ‌പ്രദേശമായ പൗഡർഹോൺ‌ എന്ന സ്ഥലത്താണ് ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ [[കൊലപാതകം]] നടന്നത്. ഡെറെക് ഷോവിൻ എന്ന കുറ്റാരോപിതനായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഏകദേശം 8 മിനിറ്റ് 46 സെക്കൻഡ് സമയം{{notetag|പ്രാഥമിക പരാതിയിൽ സമയം 8 മിനിറ്റ് 46 സെക്കൻഡ് ആയിരുന്നു സമയം. പ്രതിഷേധക്കാരും മാധ്യമങ്ങളും ഉദ്ധരിച്ചിരുന്നതും ഇതേ സമയമായിരുന്നു. അഭിഭാഷകർ പിന്നീട് ഇത് 7 മിനിറ്റ് 46 സെക്കൻഡ് ആയി തിരുത്തി..<ref>{{cite news|title=Prosecutors say officer had knee on George Floyd’s neck for 7:46 rather than 8:46|date=June 18, 2020|newspaper=Los Angeles Times|agency=Associated Press|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-06-18/derek-chauvin-had-knee-george-floyd-neck-746-rather-than-846|accessdate=June 23, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084616/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-06-18/derek-chauvin-had-knee-george-floyd-neck-746-rather-than-846|archive-date=June 23, 2020|url-status=live}}</ref>}} ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കഴുത്തിൽ മുട്ടുകുത്തി ശ്വാസം മുട്ടിച്ചപ്പോഴാണ് മരണം സംഭവിച്ചത്.<ref>{{cite web |last1=Silverman |first1=Hollie |title=Floyd was "non-responsive" for nearly 3 minutes before officer took knee off his neck, complaint says |url=https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protest-updates-05-28-20/h_d6de512e51a8858a57f93ffa732c2695 |website=[[CNN]] |date=May 29, 2020 |quote=Chauvin had his knee on Floyd's neck for 8 minutes and 46 seconds in total, and 2 minutes and 53 seconds after Floyd was unresponsive, the complaint said. |access-date=May 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530030751/https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protest-updates-05-28-20/h_d6de512e51a8858a57f93ffa732c2695 |archive-date=May 30, 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Rumpf |first1=Sarah |title=Derek Chauvin Had Knee on George Floyd's Neck for Almost 3 Minutes AFTER Floyd Was Unresponsive: Officials |url=https://www.mediaite.com/uncategorized/officials-say-derek-chauvin-had-knee-on-george-floyds-neck-for-almost-3-minutes-after-floyd-was-unresponsive/ |website=[[Mediaite]] |language=en |date=May 29, 2020|quote=The defendant had his knee on Mr. Floyd’s neck for 8 minutes and 46 seconds in total. Two minutes and 53 seconds of this was after Mr. Floyd was non-responsive, concludes the complaint.}}</ref> ഇതിൽ 2 മിനിറ്റ് 53 സെക്കൻഡ് സമയം ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ പ്രതികരണശേഷി നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു<ref>{{cite web |last1=Varn |first1=Kathryn |title=Death of George Floyd draws quick condemnation from Tampa Bay's top cops |url=https://www.tampabay.com/news/crime/2020/05/28/death-of-george-floyd-draws-quick-condemnation-from-tampa-bays-top-cops/ |website=[[Tampa Bay Times]] |date=May 28, 2020 |quote=The video, recorded by a bystander, shows 46-year-old Floyd, who is black, face-down on the ground as a white officer kneeled on his neck.}}</ref><ref>{{cite web |last1=Brooks |first1=Jennifer |title=George Floyd and the city that killed him |url=https://www.startribune.com/brooks-george-floyd-and-the-city-that-killed-him/570818542/ |website=[[Star Tribune]] |date=May 28, 2020 |quote=Down the road, people were marching and mourning Floyd, whose irreplaceable life ended after an arrest face-down on the asphalt of E. 38th Street. |access-date=May 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528113043/https://www.startribune.com/brooks-george-floyd-and-the-city-that-killed-him/570818542/ |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref>. ഇദ്ദേഹത്തിൻ്റെ [[മുഖം]] [[റോഡ്|റോഡിൽ]] ചേർന്നു കിടക്കുകയായിരുന്നു<ref name="WCCO2">{{cite news|last=Murphy|first=Esme|date=May 26, 2020|title='I Can't Breathe!': Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd's Neck For Several Minutes|work=[[KSTP-TV]]|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|url-status=live|accessdate=May 26, 2020|quote=While lying facedown on the road, Floyd repeatedly groans and says he can't breathe.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526170730/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|archive-date=May 26, 2020}}</ref>. "എനിക്ക് ശ്വാസം മുട്ടുന്നേ" എന്ന് ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡ് പല തവണ യാചിച്ചിരുന്നു<ref name="WCCO1">{{cite news|last=Murphy|first=Esme|date=May 26, 2020|title='I Can't Breathe!': Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd's Neck For Several Minutes|work=[[KSTP-TV]]|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|url-status=live|accessdate=May 26, 2020|quote=While lying facedown on the road, Floyd repeatedly groans and says he can't breathe.}}</ref>. തോമസ് കെ. ലെയ്ൻ, ടൗ താവോ, ജെ. അലക്സാണ്ടർ കുവെംഗ് എന്നിവരാണ് കുറ്റാരോപിതരായ മറ്റു പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ. ഇവർ ചേർന്നാണ് ഫ്ലോയിഡിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത്.<ref name="nyt5.29.20>{{cite news |title=Officer Charged With George Floyd's Death as Protests Flare |url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/05/29/us/ap-us-minneapolis-police-death-protests.html |work=[[The New York Times]] |agency=Associated Press |date=May 29, 2020}}</ref> ഫ്ലോയിഡ് പിടിയിൽനിന്നു രക്ഷപ്പെട്ടു പോകാതെ ലെയ്ൻ കാലുകൾ അമർത്തിപ്പിടിച്ചപ്പോൾ മറ്റൊരു പോലീസുകാരനായ കുവെങ് ഫ്ലോയിഡിനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, അതേസമയം താവോ സമീപത്ത് ഇതെല്ലാം നോക്കി നിന്നു<ref name=FLD21>{{cite news | title = The white Minneapolis police officer who pressed his knee into George | url = https://www.nytimes.com/aponline/2020/05/29/us/ap-us-minneapolis-police-death-protests.html| publisher = The New york times | date = 2020-05-29| accessdate = 2020-05-31}}</ref>. ഷോവിനെയും [[കൊലപാതകം|കൊലപാതകത്തിൽ]] പരോക്ഷമായി പങ്കാളികളായ മറ്റ് മൂന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും പിറ്റേന്ന് ജോലിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=FD21>{{cite news | title = Four Minneapolis police officers have been fired | url = https://www.fox9.com/news/4-minneapolis-police-officers-fired-following-death-of-george-floyd-in-police-custody| publisher = FOX9 | date = 2020-05-28| accessdate = 2020-05-31}}</ref> [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലെ]] ഡൗൺ ടൗണിന് തെക്ക് അയൽ‌പ്രദേശമായ പൗഡർഹോൺ‌ എന്ന സ്ഥലത്ത് ഫ്ലോയിഡ് അറസ്റ്റുചെയ്യപ്പെടുന്നതിനിടെയാണ് സംഭവങ്ങളുടെ തുടക്കം.<ref>{{Cite news|last1=Furber|first1=Matt|last2=Burch|first2=Audra D. S.|last3=Robles|first3=Frances|date=May 29, 2020|title=George Floyd Worked With Officer Charged in His Death|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-george-floyd-worked-together.html|access-date=May 30, 2020|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530004703/https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-george-floyd-worked-together.html|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> ഇത് കാഴ്ചക്കാരുടെ [[സ്മാർട്ട് ഫോൺ|സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകളിൽ]] പകർത്തപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=https://www.newshub.co.nz/home/world/2020/05/george-floyd-death-newly-emerged-surveillance-footage-shows-no-evidence-of-resistance.html|title=George Floyd death: Newly emerged surveillance footage shows no evidence of resistance|work=[[Newshub]]|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530095542/https://www.newshub.co.nz/home/world/2020/05/george-floyd-death-newly-emerged-surveillance-footage-shows-no-evidence-of-resistance.html|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> ഒരു പലചരക്കുകടയിലെ ജീവനക്കാരൻ, ഫ്ലോയിഡ് ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ച 20 ഡോളർ ബിൽ വ്യാജമാണെന്ന സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് ശേഷമാണ് അറസ്റ്റ് എന്നാണ് പോലീസിൻ്റെ വാദം. [[വാഹനം|വാഹനത്തിൽ]] നിന്ന് പുറത്തുകടക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടതിനെ തുടർന്ന് ഫ്ലോയ്ഡ് ശാരീരികമായി പ്രതിരോധിച്ചുവെന്ന് പോലീസ് ആരോപിച്ചു. എന്നാൽ ലഭ്യമായ വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗുകൾക്ക് കടക വിരുദ്ധമായിരുന്നു ഈ ആരോപണങ്ങൾ.<ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2020/05/28/us/video-george-floyd-contradict-resist-trnd/index.html|title=Surveillance video does not support police claims that George Floyd resisted arrest|work=[[CNN]]|quote=Surveillance video from outside a Minneapolis restaurant appears to contradict police claims that George Floyd resisted arrest before an officer knelt on his neck.|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528232542/https://www.cnn.com/2020/05/28/us/video-george-floyd-contradict-resist-trnd/index.html|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> ചെറുത്തപ്പോൾ നിലത്തുവീഴ്‌ത്തി ഡെറെക് ഷോവിൻ എന്ന പൊലീസുകാരൻ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കഴുത്തിൽ കാൽമുട്ടമർത്തുകയായിരുന്നു.<ref name="NYT20200529Furber">{{cite news |last1=Furber |first1=Matt |title=George Floyd worked with officer charged in his death |url=https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-george-floyd-worked-together.html |accessdate=31 May 2020 |work=The New York Times|date=29 May 2020 |quote=Mr. Floyd did not voluntarily get in the car and struggled with the officers, intentionally falling down, saying he was not going in the car, and refusing to stand still, according to the charging document.}}</ref> [[അറസ്റ്റ്|അറസ്റ്റിൻ്റെ]] വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗുകളിൽ "എനിക്ക് ശ്വസിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല" എന്ന് ഫ്ലോയ്ഡ് ആവർത്തിച്ച് പറയുന്നത് കാണിക്കുന്നത് സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലൂടെ വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കുകയും മാധ്യമങ്ങൾ ഇത് പ്രക്ഷേപണം നടത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|last=Furber|first=Matt|last2=Burch|first2=Audra D. S.|last3=Robles|first3=Frances|date=2020-05-29|title=George Floyd Worked With Officer Charged in His Death|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-george-floyd-worked-together.html|access-date=2020-05-30|issn=0362-4331}}</ref><ref name="CNN20200529Ries">{{cite news |last1=Ries |first1=Brian |title=8 notable details in the criminal complaint against ex-Minneapolis Police Officer Derek Chauvin |url=https://www.cnn.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-criminal-complaint-trnd/index.html |accessdate=31 May 2020 |publisher=CNN |date=29 May 2020 |quote="Officers Thomas Lane and J.A. Kueng arrived with their body worn cameras (BWCs) activated and running.... ...The officers made several attempts to get Mr. Floyd in the backseat of squad 320 from the driver's side. Mr. Floyd did not voluntarily get in the car and struggled with the officers by intentionally falling down, saying he was not going in the car, and refusing to stand still."}}</ref> ഷോവിനെയും സംഭവത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ട മറ്റ്‌ മൂന്ന്‌ പൊലീസുകാരെയും പിറ്റേ ദിവസംതന്നെ ജോലിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കി.<ref name=vh4s1>{{cite news | title = 4 Minneapolis police officers fired following death of George Floyd | url = https://www.fox9.com/news/4-minneapolis-police-officers-fired-following-death-of-george-floyd-in-police-custody | publisher = FOX9 | date = 2020-05-27| accessdate = 2020-05-31}}</ref> [[മിന്നീപോളിസ്]] പോലീസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെൻ്റിൻ്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ]] (എഫ്ബിഐ) സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ഫെഡറൽ പൗരാവകാശ അന്വേഷണം നടത്തുമെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു. മിനസോട്ട ബ്യൂറോ ഓഫ് ക്രിമിനൽ അപ്രെഹെൻഷനും (ബിസിഎ) ചട്ടങ്ങളുടെ ലംഘനത്തെക്കുറിച്ചും അന്വേഷിക്കുന്നു.<ref name="KSTP1 ">{{cite news |title='This is the right call': Officers involved in fatal Minneapolis incident fired, mayor says |url=https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/ |accessdate=May 26, 2020 |work=[[KSTP-TV]] |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527135038/https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/ |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> മെയ് 29-ന്, [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നേപിൻ കൗണ്ടി]] അറ്റോർണി മൈക്കൽ ഒ ഫ്രീമാൻ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൽ മൂന്നാം ഡിഗ്രി കൊലപാതകം, രണ്ടാം ഡിഗ്രി നരഹത്യ എന്നിവ ചുമത്തി ഷോവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൽ മൂന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെയും കുറ്റം ചുമത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി ഫ്രീമാൻ പറഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/29/derek-chauvin-arrested-george-floyd-death-minneapolis-police-officer/|title=Former MPD Officer Derek Chauvin In Custody, Charged With Murder In George Floyd's Death|date=May 29, 2020|publisher=WCCO News 4 Minnesota|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529173202/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/29/derek-chauvin-arrested-george-floyd-death-minneapolis-police-officer/|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boston.com/news/national-news-2/2020/05/29/minneapolis-police-officer-derek-chauvin-arrested-george-floyd|title=Fired Minneapolis police officer Derek Chauvin, who knelt on George Floyd's neck, arrested|date=May 29, 2020|author=The AP|publisher=Boston.com|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530095544/https://www.boston.com/news/national-news-2/2020/05/29/minneapolis-police-officer-derek-chauvin-arrested-george-floyd|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> മെയ് 26-ന്, ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണശേഷം, [[സെൻറ് പോൾ, മിന്നസോട്ട|മിന്നീപോളിസ്-സെൻ്റ്]] പോൾ പ്രദേശത്ത് നടന്ന പ്രകടനങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും തുടക്കത്തിൽ സമാധാനപരമായിരുന്നു. എന്നാൽ പ്രതിഷേധക്കാർ പരിസരത്തെ കെട്ടിടങ്ങളുടെ ജനാലകൾ തകർത്തതും രണ്ട് സ്റ്റോറുകൾക്ക് തീയിട്ടതും നിരവധി സ്റ്റോറുകൾ കൊള്ളയടിക്കുകയും കേടുപാടുകൾ വരുത്തുകയും ചെയ്‌തോടെ പ്രക്ഷോഭം പിന്നീട് അക്രമാസക്തമായി.<ref name="ABC7">{{Cite web|title=Violent protests rock Minneapolis for 2nd straight night over in-custody death|url=https://abc7.com/6216662/|last=AP|date=May 28, 2020|website=[[KABC-TV]]|language=en|access-date=May 28, 2020|archive-date=2020-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200601144050/https://abc7.com/minneapolis-police-station-torched-amid-george-floyd-protest/6218926//|url-status=dead}}</ref> ഇതിനിടെ ചില പ്രകടനക്കാർ പൊലീസുമായി ഏറ്റുമുട്ടിയതോടെ പോലീസ് [[കണ്ണീർ വാതകം|കണ്ണീർ വാതകവും]] റബ്ബർ ബുള്ളറ്റും പ്രയോഗിച്ചു.<ref>{{cite web |last1=Jimenez |first1=Omar |last2=Chavez |first2=Nicole |last3=Hanna |first3=Jason |title=As heated protests over George Floyd's death continue, Minnesota governor warns of 'extremely dangerous situation' |url=https://www.cnn.com/2020/05/27/us/minneapolis-protests-george-floyd/index.html |website=CNN |date=May 28, 2020 |access-date=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528033353/https://www.cnn.com/2020/05/27/us/minneapolis-protests-george-floyd/index.html |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=DeMarche |first1=Edmund |title=Deadly shooting near George Floyd protest as looting, arson grip Minneapolis |url=https://www.foxnews.com/us/armed-citizens-guard-stores-amid-looting-in-minneapolis-report |quote=Some protesters skirmished with officers, who fired rubber bullets and tear gas in a repeat of Tuesday night's confrontation. |website=Fox News |date=May 28, 2020 |access-date=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528110043/https://www.foxnews.com/us/armed-citizens-guard-stores-amid-looting-in-minneapolis-report |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> പ്രാഥമിക [[പോസ്റ്റ്മോർട്ടം|പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം]] റിപ്പോർട്ടിൽ ഫ്ലോയ്ഡ് കഴുത്തിലെ ഞരമ്പുകളിൽ ഏറ്റ ആഘാതം കൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ [[ഹൃദയാഘാതം]] മൂലമോ ആകാം മരിച്ചതെന്ന സൂചനകളൊന്നുംതന്നെ കണ്ടെത്തിയില്ല, എന്നാൽ പോലീസ് പ്രതിബന്ധിച്ചു നിർത്തിയതും കൂടാതെ, കൊറോണറി ആർട്ടറി രോഗം, [[രക്താതിമർദ്ദം]] എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യസ്ഥിതികൾ, ശരീരത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ലഹരിവസ്തുക്കൾ, എന്നിവയുടെ സംയോജിത ഫലങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണത്തിന് കാരണമായിരിക്കാം എന്നും പ്രാഥമിക റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref>{{Cite web|title=STATEMENT OF PROBABLE CAUSE attached to MN v. Chauvin Complaint|url=https://assets.documentcloud.org/documents/6933246/Derek-Chauvin-Complaint.pdf|last=|first=|date=29 May 2020|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=30 May 2020}}</ref> ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബം സ്വതന്ത്ര പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടത്തിന് അഭ്യർത്ഥിച്ചതായി ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബ അഭിഭാഷകർ അറിയിച്ചു.<ref name=vh42s1>{{cite news | title = Independent autopsy requested for George Floyd | url = https://abcnews.go.com/US/independent-autopsy-requested-george-floyd/story?id=70954754 | publisher = ABCNEWS | date = 2020-05-30| accessdate = 2020-05-31}}</ref> ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തെ 2014 ലെ എറിക് ഗാർണറുടെ മരണവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. നിരായുധനായ കറുത്ത മനുഷ്യനായ ഗാർനർ, സ്റ്റാറ്റൻ ഐലൻഡിൽ അറസ്റ്റുചെയ്യുന്നതിനിടെ ന്യൂയോർക്ക് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ചോക്ഹോൾഡിൽ (''ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ഒരാളുടെ കഴുത്ത് കൈകൊണ്ടു ചുറ്റിപ്പിടിക്കൽ'') വച്ചതിന് ശേഷം "എനിക്ക് ശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല" എന്ന് പതിനൊന്ന് തവണ ആവർത്തിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|title=Mayor makes emotional call for peace after violent protests: "I believe in Minneapolis"|url=https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-george-floyd-protests-mayor-jacob-frey-peace/|website=www.cbsnews.com|language=en-US|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529064054/https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-george-floyd-protests-mayor-jacob-frey-peace/|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref> ഷോവിൻ്റെ വിചാരണ 2021 മാർച്ച് 8 ന് ആരംഭിച്ച് 2021 ഏപ്രിൽ 20 ന് സമാപിച്ചു.<ref name=XiongJanuary13th>{{Cite news |last=Xiong |first=Chao |date=January 13, 2021 |title=Derek Chauvin will be tried separately in death of George Floyd |work=Star Tribune |url=https://www.startribune.com/derek-chauvin-will-be-tried-separately-in-death-of-george-floyd/600009598/ |url-status=live |access-date= |archive-date=February 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202221914/https://www.startribune.com/derek-chauvin-will-be-tried-separately-in-death-of-george-floyd/600009598/ }}</ref> കൊലപാതകമടക്കം പ്രതിക്കെതിരെ ചുമത്തിയ മൂന്ന് കുറ്റങ്ങളും കോടതി ശെരിവെച്ചു.<ref>{{Cite web|last=CNN|first=Mike Hayes, Melissa Macaya, Meg Wagner and Veronica Rocha|date=April 20, 2021|title=Derek Chauvin guilty in death of George Floyd: Live updates|url=https://www.cnn.com/us/live-news/derek-chauvin-trial-04-20-21/index.html|access-date=April 20, 2021|website=CNN|language=en}}</ref> മറ്റ് മൂന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിചാരണ 2021 ഓഗസ്റ്റ് 23 ന് ആരംഭിക്കും.<ref name="XiongJanuary13th"/> ==ഉൾപ്പെട്ട ആളുകൾ== ===ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയ്ഡ്=== [[File:George_Floyd_self.jpeg|thumb|upright=0.8|ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയ്ഡ് 2016-ൽ ]] [[File:Derek Chauvin in police custody.jpg|thumb|upright=0.8|ഡെറക് ഷോവിൻ പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിൽ ]] [[വടക്കൻ കരോലിന|നോർത്ത് കരോലിനയിലെ]] [[ഫയറ്റെവില്ലെ|ഫയെറ്റെവില്ലെയിൽ]] ജനിച്ച് [[ടെക്സസ്|ടെക്സസിലെ]] [[ഹ്യൂസ്റ്റൺ (ടെക്സസ്)|ഹ്യൂസ്റ്റണിൽ]] വളർന്ന 46 കാരനായ [[ആഫ്രോ അമേരിക്കക്കാർ|ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ]]<ref>{{cite web |last1=Coleman |first1=Adam |title=Yates football program mourns death of George Floyd, gifted athlete and 'ultimate people person' |url=https://www.houstonchronicle.com/texas-sports-nation/highschool/article/George-Floyd-death-Yates-High-School-football-15298818.php |website=Texas Sports Nation |accessdate=May 28, 2020 |date=May 27, 2020}}</ref> വ്യക്തിയായിരുന്നു '''ജോർജ്ജ് പെറി ഫ്ലോയ്ഡ്'''.<ref name=v42s1>{{cite news | title = In Houston, friends and family mourn 'gentle giant' George Floyd amid calls for murder charges for cops | url = https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/george-floyd-family-police-video-death-minneapolis-15298275.php| publisher = houstonchronicle | date = 2020-05-27| accessdate = 2020-05-31}}</ref> യേറ്റ്സ് ഹൈസ്കൂളിലായിരുന്നു ഫ്ലോയിഡിൻറെ പഠനം. സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലം മുതൽക്കുതന്നെ ഒരു മികച്ച കായികതാരവും [[നൃത്തം|നർത്തകനുമായിരുന്നു]] ഫ്ലോയ്ഡ്. യേറ്റ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ]], [[ഫുട്ബോൾ]] ടീമുകളിൽ അംഗമായിരുന്നു.<ref name=":7">{{Cite web|title=In Houston, friends and family mourn 'gentle giant' George Floyd amid calls for murder charges for cops|url=https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/george-floyd-family-police-video-death-minneapolis-15298275.php|last=Gill|first=Julian|date=May 27, 2020|website=Houston Chronicle|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528225706/https://www.houstonchronicle.com/news/houston-texas/houston/article/george-floyd-family-police-video-death-minneapolis-15298275.php|archive-date=May 28, 2020|access-date=May 29, 2020}}</ref> [[സൗത്ത് ഫ്ലോറിഡ]] കമ്യൂണിറ്റി കോളജിൻറെ [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബാൾ]] ടീമിലെ സ്ഥിരം അംഗമായി.എന്നാൽ, പഠനം തുടരാൻ കഴിയാതെ ഫ്ലോയിഡ് ഹൂസ്റ്റണിലെ വീട്ടിലേക്ക് തന്നെ മടങ്ങി. പിന്നീട് ഹിപ്-ഹോപ്പ് ഗ്രൂപ്പായ സ്ക്രൂഡ് അപ്പ് ക്ലിക്കിൽ അംഗമായി.<ref>{{cite news |last1=Julian |first1=Gill |title=Before dying in Minneapolis police custody, George Floyd grew up in Houston's Third Ward |url=https://www.chron.com/news/houston-texas/houston/article/George-Floyd-police-brutality-minneapolis-dead-vid-15296192.php |accessdate=May 30, 2020 |work=[[Houston Chronicle]] |date=May 27, 2020}}</ref> 2014 ൽ ഫ്ലോയ്ഡ് [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലേക്ക്]] താമസം മാറി.<ref name = "AJC">{{cite news|url=https://www.ajc.com/news/victim-police-encounter-had-started-new-life-minnesota/rMmT2wipeQFNnsypmh6oBL/|title=Floyd's brother tearfully asked for justice and peace following the 46-year-old bouncer's death Thursday|last=Toone|first=Stephanie|date=May 29, 2020|work=Associated Press|publisher=Atlanta Journal-Constitution|accessdate=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528221125/https://www.ajc.com/news/victim-police-encounter-had-started-new-life-minnesota/rMmT2wipeQFNnsypmh6oBL/|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> സെൻ്റ് ലൂയിസ് പാർക്കിൽ താമസിച്ച അദ്ദേഹം അടുത്തുള്ള [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസിൽ]] [[റെസ്റ്റോറൻറ്‌|റെസ്റ്റോറൻ്റ്]] സുരക്ഷാ ജീവനക്കാരനായും [[ട്രക്ക്]] ഡ്രൈവറായും അഞ്ച് വർഷം ജോലി ചെയ്തു.<ref>{{cite news |last1=Walsh |first1=Paul |title=Man who died in police incident was good friend and like family to his boss, others |url=https://www.startribune.com/boss-remembers-man-who-died-as-a-good-friend-person-and-a-good-tenant/570775702/ |accessdate=May 26, 2020 |work=[[Star Tribune]] |date=May 26, 2020 |archive-date=2020-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530135054/https://www.startribune.com/boss-remembers-george-floyd-as-a-good-friend-person-and-a-good-tenant/570775702// |url-status=dead }}</ref> മരണ സമയത്ത്, [[കോവിഡ് 19|കോവിഡ് -19 പാൻഡെമിക്]] കാരണം [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലെ]] വീട്ടിൽത്തന്നെ തുടരാനുള്ള ഉത്തരവ് കാരണം ഫ്ലോയിഡിന് തൻ്റെ ജോലി നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web |last1=Richmond |first1=Todd |title=George Floyd had started a new life in Minnesota before he was killed by police |url=https://www.bostonglobe.com/2020/05/28/nation/george-floyd-had-started-new-life-minnesota-before-he-was-killed-by-police/ |website=Boston Globe |accessdate=May 28, 2020 |date=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528200530/https://www.bostonglobe.com/2020/05/28/nation/george-floyd-had-started-new-life-minnesota-before-he-was-killed-by-police/ |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ഫ്ലോയിഡിന് ഹ്യൂസ്റ്റണിൽ 6 വയസ്സും 22 വയസ്സും പ്രായമുള്ള രണ്ട് പെൺമക്കളുമുണ്ട്.<ref>{{cite web |last1=Palladino |first1=Christina |title=Who was George Floyd? Family, friends, coworkers remember 'loving spirit' |url=https://www.fox9.com/news/who-was-george-floyd-family-friends-coworkers-remember-loving-spirit |website=FOX 9 |accessdate=May 28, 2020 |date=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528191840/https://www.fox9.com/news/who-was-george-floyd-family-friends-coworkers-remember-loving-spirit |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=George Floyd remembered as 'gentle giant' as family calls his death 'murder'|url=https://www.usatoday.com/story/news/2020/05/28/george-floyd-remembered-gentle-giant-family-calls-death-murder/5265668002/|last2=Davis|first1=Nicquel Terry|last1=Ellis|first2=Tyler J.|website=[[USA Today]]|language=en-US|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530135056/https://www.usatoday.com/story/news/2020/05/28/george-floyd-remembered-gentle-giant-family-calls-death-murder/5265668002/|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> ===പോലീസ്‌ ഉദ്യോഗസ്ഥർ=== '''ഡെറെക് മൈക്കിൾ ഷോവിൻ''', 44 കാരനായ വെള്ളക്കാരൻ (ജനനം: മാർച്ച് 19, 1976) 2001 മുതൽ [[മിന്നീപോളിസ്]] പോലീസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെൻ്റിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite news|last=Mannix|first=Andy|date=May 26, 2020|title=What we know about Derek Chauvin and Tou Thao, two of the officers caught on tape in the death of George Floyd|work=[[Star Tribune]]|url=https://www.startribune.com/what-we-know-about-derek-chauvin-and-tou-thao-two-of-the-officers-caught-on-tape-in-the-death-of-george-floyd/570777632/|url-status=live|access-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527041830/https://www.startribune.com/what-we-know-about-derek-chauvin-and-tou-thao-two-of-the-officers-caught-on-tape-in-the-death-of-george-floyd/570777632/|archive-date=May 27, 2020}}</ref> ഷോവിന് രണ്ട് ഔദ്യോഗിക ശാസനാ കത്തുകളും അച്ചടക്ക നടപടികളുൾപ്പെടെ ഔദ്യോഗിക രേഖയിൽ 18 പരാതികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="WSJMay28">{{Cite news|last=Barrett|first=Erin Ailworth, Ben Kesling, Sadie Gurman and Joe|date=May 28, 2020|title=Justice Department Says George Floyd's Death a Priority|language=en-US|newspaper=[[Wall Street Journal]]|url=https://www.wsj.com/articles/minneapolis-protests-over-george-floyd-death-escalate-and-spread-11590676810|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528154738/https://www.wsj.com/articles/minneapolis-protests-over-george-floyd-death-escalate-and-spread-11590676810|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> മൂന്ന് പോലീസ് വെടിവയ്പുകളിൽ ഇയാൾ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അതിലൊന്ന് മാരകമായിരുന്നു.<ref name=":1" /><ref name="OfficerHistories">{{cite news |last=Scher |first=Isaac |title=The police officer who knelt on George Floyd's neck has been involved in shootings and was the subject of 10 different complaints |date=May 27, 2020 |work=Insider |url=https://www.insider.com/derek-chauvin-police-history-shootings-violence-george-floyd-2020-5 |access-date=May 27, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Melendez|first=Pilar|date=May 28, 2020|title=Minneapolis Man: Cop Who Kneeled on George Floyd 'Tried to Kill Me' in 2008|language=en|work=The Daily Beast|url=https://www.thedailybeast.com/minneapolis-man-alleges-derek-chauvin-tried-to-kill-him-before-he-kneeled-on-george-floyd|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528235057/https://www.thedailybeast.com/minneapolis-man-alleges-derek-chauvin-tried-to-kill-him-before-he-kneeled-on-george-floyd|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> മുൻ ക്ലബ് ഉടമ മായ സാൻ്റാമരിയയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ലാറ്റിൻ നിശാക്ലബ്ബായ എൽ ന്യൂവോ റോഡിയോയിൽ ഫ്ലോയിഡും ഷോവിനും സുരക്ഷാ ഗാർഡുകളായി മാറിമാറി ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ഷോവിൻ 17 വർഷത്തോളം അവിടെ ജോലി ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും ഫ്ലോയിഡ് പന്ത്രണ്ടോളം പരിപാടികളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അവർ പറഞ്ഞു. അവർ പരസ്പരം അറിയുമോയെന്ന് വ്യക്തമല്ലെന്നും താൻ അങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നില്ലെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref name="nuevo">{{cite news |accessdate=May 29, 2020 |url=https://kstp.com/news/george-floyd-fired-officer-overlapped-security-shifts-at-south-minneapolis-club-may-28-2020/5743990/ |title=George Floyd, fired officer overlapped security shifts at south Minneapolis club |work=KSTP.com/ABC 5 Eyewitness News |location=Minneapolis, MN |date=May 28, 2020 |author=Lastra, Ana and Rasmussen, Eric |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529005628/https://kstp.com/news/george-floyd-fired-officer-overlapped-security-shifts-at-south-minneapolis-club-may-28-2020/5743990/ |archive-date=May 29, 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/af48a809881976ddd3bf6dbb225eb538|title=The Latest: Attorneys seek outside probe of Floyd's death|date=May 29, 2020|website=AP NEWS|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529165026/https://apnews.com/af48a809881976ddd3bf6dbb225eb538|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref> ക്ലബ്ബിലെ ലാറ്റിനോ സ്ഥിര ഇടപാടുകാരുമായി ഷോവിൻ നന്നായി ഇടപഴകുമായിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ അക്രമാസക്തരായ ഉപഭോക്താക്കളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പെരുമാറ്റം, “[[ആഫ്രോ അമേരിക്കക്കാർ|ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ]]” എന്നാണ് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചത്, പല രാത്രികളിൽ അവളെ ഷോവിനോട് സംസാരിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു എന്നും സാൻ്റാമരിയ പറയുന്നു.<ref>{{cite news|url=https://apnews.com/69beaad97dcea2dce6c2184e0f5b5e4e|title=Charged Minn. cop used 'overkill' tactics as nightclub guard|author=Condon, Bernard|date=May 29, 2020|accessdate=May 29, 2020|publisher=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530135058/https://apnews.com/69beaad97dcea2dce6c2184e0f5b5e4e|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> '''ടൗ താവോ''', 34 കാരനായ ഹോങ്കോങ്-അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, 2009-ൽ പോലീസ് അക്കാദമിയിൽ ചേർന്നു.<ref>{{cite web |last1=Hirsi |first1=Ibrahim |title=As Asian Minnesotans call for justice for George Floyd, some feel targeted for officer Thao's role in death |url=https://sahanjournal.com/race/as-asian-minnesotans-call-for-justice-for-george-floyd-some-feel-targeted-for-officer-thaos-role-in-death/ |website=Sahan Journal |date=May 29, 2020 |access-date=May 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530083503/https://sahanjournal.com/race/as-asian-minnesotans-call-for-justice-for-george-floyd-some-feel-targeted-for-officer-thaos-role-in-death/ |archive-date=May 30, 2020 |url-status=live }}</ref> രണ്ടുവർഷത്തേക്ക് ജോലിയിൽ നിന്ന് പിരിച്ചുവിട്ട ശേഷം 2012-ൽ [[മിന്നീപോളിസ്]] പോലീസിൽ ഒരു മുഴുവൻ സമയ സ്ഥാനത്തേക്ക് ഇദ്ദേഹം നിയമിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":1" /> 2017 ൽ, താവോ അമിതമായി ബലപ്രയോഗം നടത്തിയതിനുള്ള കേസിൽ ഒരു പ്രതിയായിരുന്നു. പിന്നീട് ഈ കേസ് 25,000 ഡോളറിന് കോടതിക്ക് പുറത്ത് തീർപ്പാക്കി.<ref name=":1" /> അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മറ്റ് രണ്ട് ഉദ്യോഗസ്ഥർ '''തോമസ് ലെയ്ൻ''', 34 വയസ്സ് & '''ജെ. അലക്സാണ്ടർ കുവെംഗ്''', 26 വയസ്സ്, 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ നിയമപാലകരായി അനുമതി നേടിയവരാണ്.<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2020/05/27/george-floyd-minneapolis-reaction/|title=George Floyd death: Minneapolis Mayor Jacob Frey says officer should be charged|last1=Chiu|first1=Allyson|last2=Shammas|first2=Brittany|date=May 27, 2020|work=[[The Washington Post]]|access-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164407/https://www.washingtonpost.com/nation/2020/05/27/george-floyd-minneapolis-reaction/|archive-date=May 27, 2020|url-status=live}}</ref> ഇരുവരുടെയും രേഖകളിൽ മുൻകാല പരാതികളൊന്നും തന്നെ ഇല്ല.<ref name="WSJMay28" /> ==അറസ്റ്റും മരണവും == [[File:Protesters along and around 38th Street in Minneapolis on Tuesday after the death of George Floyd in Minneapolis, Minnesota, 05.jpg|thumb|right|ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൻ്റെ പിറ്റേന്ന് മെയ് 26-ന് പ്രതിഷേധക്കാർ സൈറ്റിൽ ഒത്തുകൂടിയപ്പോൾ .<ref name="rain">{{cite news |author1=Staff |title=Tear gas, chaos, rain: Protests rage after man dies in Mpls. police custody |url=https://www.mprnews.org/story/2020/05/26/protesters-rally-to-call-for-justice-for-man-who-died-in-mpls-police-incident |accessdate=May 27, 2020 |work=[[MPR News]] |date=May 26, 2020}}</ref>|alt=A brick storefront with the words "CUP FOODS" in red. A crowd, some with signs including a "Black Lives Matter" sign, stand before it.]] [[File:Terrence Floyd, George Floyd's brother visits the location where his brother was killed, now a memorial, at Chicago Ave and E 38th St in Minneapolis, Minnesota - 49960683978.jpg|thumb|right|ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ സഹോദരൻ ടെറൻസ് ഫ്ലോയ്ഡ് ജൂൺ 1-ന് സഹോദരൻ കൊല്ലപ്പെട്ട സ്ഥലം സന്ദർശിക്കുന്നു|alt=]] ===പോലീസിൽ നിന്നും പാരാമെഡിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള പ്രാരംഭ പ്രസ്താവനകൾ=== ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ച സംഭവങ്ങളുടെ ശൃംഖല ആരംഭിച്ചത് മെയ് 25 ന് രാത്രി 8:00 മണിക്ക് ശേഷമാണ്. [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസിലെ]] പൗഡർഹോൺ‌ പരിസരത്തുള്ള ഷിക്കാഗോ അവന്യൂ സൗത്തിൽ ഒരു "വ്യാജപ്രവൃത്തി നടക്കുന്നു" എന്ന് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] പോലീസ് വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് വിവരം ലഭിക്കുന്നു. ഡബ്ല്യു.സി.‌സി.‌ഒ-യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഫ്ലോയ്ഡ്, അടുത്തുള്ള പലചരക്ക്കടയിൽ വ്യാജ കറൻസി നോട്ടുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്നാണ് സൂചന. കപ്പ് ഫുഡ്സിൻ്റെ സഹ ഉടമയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഫ്ലോയ്ഡ് [[സിഗററ്റ്|സിഗരറ്റ്]] വാങ്ങി പണം നൽകിയ സമയത്ത് ഫ്ലോയ്‍ഡ് നൽകിയ 20 ഡോളർ വ്യാജ നോട്ടാണോയെന്ന് കടയിലെ ജോലിക്കാരൻ സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു{{NoteTag | ഉപഭോക്താക്കൾ ഞങ്ങൾക്ക് വ്യാജ നോട്ട് നൽകുമ്പോൾ അത് വ്യാജനാണെന്ന്പോലും ഞങൾ അറിയാറില്ല. സാധാരണയായി പോലീസിനെ വിളിക്കുന്നത് കുറ്റകൃത്യങ്ങളൊന്നും നടനട്ടല്ല പക്ഷെ അത് എവിടെ നിന്നാണ് വന്നതെന്ന് അറിയാൻ വേണ്ടിയാണ് എന്ന് സ്റ്റോർ ഉടമ പറയുന്നു.<ref>{{cite news |accessdate=June 9, 2020 |last=Chapman |first=Reg |url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/28/owner-of-cup-foods-where-police-first-encountered-george-floyd-calls-for-justice/ |url-status=live |title=Owner Of Cup Foods, Where Police First Encountered George Floyd, Calls For Justice |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200529090344/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/28/owner-of-cup-foods-where-police-first-encountered-george-floyd-calls-for-justice/ |archivedate=May 29, 2020 |work=[[WCCO CBS Minnesota]] |date=May 28, 2020 }}</ref> }}. വാങ്ങിയ സിഗരറ്റ് കടയിലെ ജീവനക്കാരൻ തിരികെ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ഫ്ലോയ്‍ഡ് അതിന് തയ്യാറാവുകയും ചെയ്തില്ല. തുടർന്ന് ജീവനക്കാർ 911 എന്ന നമ്പറിൽ വിളിച്ചു പരാതിപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news |title=Minneapolis store owner explains why police were called on George Floyd |url=https://www.cnn.com/videos/us/2020/05/28/george-floyd-store-owner-staff-call-police-ctn-sot-vpx.cnn |accessdate=May 28, 2020 |work=[[CNN]] |quote=Cup Foods co-owner Mahmoud Abumayyaleh describes the moments that led to one of his employee's calling the police on George Floyd for alleged fraud. |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528213213/https://www.cnn.com/videos/us/2020/05/28/george-floyd-store-owner-staff-call-police-ctn-sot-vpx.cnn |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> പോലീസ് പ്രസ്താവനയിൽ ഫ്ലോയ്ഡ് തൊട്ടടുത്ത് പാർക്ക് ചെയ്തിരുന്ന കാറിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു എന്നും വാഹനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഉത്തരവിട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശാരീരികമായി പ്രതിരോധിച്ചു എന്നും പറയുന്നു. മാത്രമല്ല, ഫ്ലോയ്‍ഡ് മദ്യപിച്ച്, സ്വയം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിലായിരുന്നെന്നും അദ്ദേഹം ശാരീരികമായ തളർച്ച അനുഭവിച്ചിരുന്നു എന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref>{{cite news |accessdate=June 9, 2020 |last=Chapman |first=Reg |url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/28/owner-of-cup-foods-where-police-first-encountered-george-floyd-calls-for-justice/ |url-status=live |title=Owner Of Cup Foods, Where Police First Encountered George Floyd, Calls For Justice |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200529090344/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/28/owner-of-cup-foods-where-police-first-encountered-george-floyd-calls-for-justice/ |archivedate=May 29, 2020 |work=[[WCCO CBS Minnesota]] |date=May 28, 2020 }}</ref> മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്ന കാഴ്ചക്കാരൻ്റെ വീഡിയോ റെക്കോർഡിംഗ് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായതും ഈ അവകാശവാദങ്ങൾക്ക് കടകവിരുദ്ധവുമായിരുന്നു.<ref name=v42mrs1>{{cite news | title = Video shows Minneapolis cop with knee on neck of motionless, moaning man who later died | url = https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-police-george-floyd-died-officer-kneeling-neck-arrest/| publisher = cbsnews | date = 2020-05-27| accessdate = 2020-05-31}}</ref> "ഒരു വെളുത്ത പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു കറുത്ത പ്രതിയുടെ കഴുത്തിൽ കാൽമുട്ടുകുത്തി അബോധാവസ്ഥയിൽ ആകുന്നതുവരെ അമർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു". ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയ്ഡ് എന്ന മനുഷ്യൻ “എനിക്ക് ശ്വസിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല” എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും യാചിക്കുന്നത് ഈ മൽപ്പിടുത്തത്തിലുടനീളം കേൾക്കാം.<ref name="WCCO1"/> [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] പോലീസിൻ്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, “പ്രതിയെ കൈവിലങ്ങ്‌ അണിയിക്കാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കഴിഞ്ഞു, പക്ഷെ അദ്ദേഹത്തിന് വൈദ്യസഹായം ആവശ്യമുള്ളതായി കാണുന്നതിനാൽ [[ആംബുലൻസ്]] വിളിച്ചു.<ref>{{cite news |last1=Forliti |first1=Amy |last2=Long |first2=Colleen |title=Mayor: Officer who put knee on man's neck should be charged |url=https://apnews.com/5300d052a24cc050aabe9b370f865e56 |work=Associated Press |date=May 27, 2020 |access-date=May 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527235657/https://apnews.com/5300d052a24cc050aabe9b370f865e56 |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> അറസ്റ്റിൽ ആയുധങ്ങളൊന്നും ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] പോലീസിൻ്റെ പ്രസ്താവനയിൽ പറയുന്നു. [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമന]] വകുപ്പിൻ്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പാരാമെഡിക്കുകൾ പ്രതികരണശേഷിയില്ലാത്ത, ചലനമറ്റ, [[നാഡീസ്പന്ദനം|നാഡീസ്‌പന്ദനം]] നിലച്ച ഫ്ലോയിഡിനെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് മാറ്റി ചെസ്ററ് കംപ്രഷനുകളും മറ്റ് ജീവൻരക്ഷാ നടപടികളും ചെയ്യുകയായിരുന്നു.<ref>{{cite web |last1=French |first1=Laura |title=FD report: George Floyd was 'pulseless, unresponsive' in ambulance |url=https://www.ems1.com/fatal-incidents/articles/fd-report-george-floyd-was-pulseless-unresponsive-in-ambulance-uUIMB0r9yfmiVJVs/ |website=EMS1 |publisher=Lexipol |accessdate=May 29, 2020}}</ref> ചലനരഹിതനായ ഫ്ലോയിഡിനെ [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി]] മെഡിക്കൽ സെൻ്ററിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെവെച്ച് 9:25 ന് അദ്ദേഹം മരിച്ചതായി ആധികാരികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news |title=4 Minneapolis police officers terminated for involvement of George Floyd death |url=https://kbjr6.com/2020/05/26/4-minneapolis-police-officers-terminated-for-involvement-of-george-floyd-death/ |accessdate=May 26, 2020 |work=KBJR |date=May 26, 2020 |archive-date=2020-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200530144403/https://kbjr6.com/2020/05/26/4-minneapolis-police-officers-terminated-for-involvement-of-george-floyd-death/ |url-status=dead }}</ref><ref name="death">{{Cite web |lang=en-US |url=https://www.startribune.com/first-responders-worked-nearly-an-hour-to-save-floyd-before-he-was-pronounced-dead/570806682/ |title=George Floyd Showed No Signs of Life from Time EMS Arrived, Fire Department Report Says |last=Sawyer |first=Liz |date=May 28, 2020 |accessdate=May 29, 2020 |work=[[Minneapolis Star-Tribune]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528194002/https://www.startribune.com/first-responders-worked-nearly-an-hour-to-save-floyd-before-he-was-pronounced-dead/570806682/ |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ===കാഴ്ചക്കാരൻ റെക്കോർഡുചെയ്‌ത അറസ്റ്റിൻ്റെ വീഡിയോ=== അറസ്റ്റിൻ്റെ ഒരു ഭാഗം ഒരു കാഴ്ചക്കാരൻ റെക്കോർഡ് ചെയ്യുകയും [[ഫേസ്ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്ക് ലൈവിലേക്ക്]] സ്ട്രീം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു,<ref name=Dakss>{{cite news |last1=Dakss |first1=Brian |title=Video shows Minneapolis cop with knee on neck of motionless, moaning man who later died |url=https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-police-fatal-arrest-officer-kneeling-neck-man-died/ |accessdate=May 26, 2020 |work=[[CBS News]] |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526153154/https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-police-fatal-arrest-officer-kneeling-neck-man-died/ |archive-date=May 26, 2020 |url-status=live }}</ref> പിന്നീട് ഇത് സാമൂഹ്യമാധ്യമങ്ങളിലടക്കം വ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":3">{{cite news |last1=Jany |first1=Libor |title=Minneapolis police, protesters clash almost 24 hours after George Floyd's death in custody |url=https://www.startribune.com/mpls-police-marchers-clash-over-man-s-death-in-custody/570763352/ |accessdate=May 27, 2020 |work=Star Tribune |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527024320/https://www.startribune.com/mpls-police-marchers-clash-over-man-s-death-in-custody/570763352/ |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> വീഡിയോയിൽ അദ്ദേഹം നിലത്തു മുഖമടിച്ച് വീണ് കിടക്കുന്നതും പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ഷോവിൻ കൈ പോക്കറ്റിലാക്കി ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കഴുത്തിന്മേൽ ഇടത് കാൽമുട്ടുകൊണ്ട് ബലമായി അമർത്തി നിൽക്കുന്നതു കാണാം.<ref name="McLaughlin">{{cite web|url=https://www.insider.com/use-of-force-experts-condemn-george-floyd-police-custody-death-2020-5|website=[[Insider Inc.|Insider]]|title=Use-of-force experts say George Floyd's arrest was 'horrific' and 'blatantly inconsistent with good police procedure'|first=Kelly|last=McLaughlin|date=May 29, 2020|accessdate=May 30, 2020}}</ref> പല പ്രാവശ്യവും അദ്ദേഹം തനിക്ക് ശ്വാസം മുട്ടുന്നുവെന്നുവെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടും ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അനങ്ങിയില്ല. ശ്വാസോച്ഛ്വാസം നടത്താനുള്ള തൻ്റെ പ്രയാസത്തെക്കുറിച്ച്ഫ്ലോയിഡ് പോലീസിന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയപ്പോൾ പോലും ഷോവിൻ ഇടതുകൈ പോക്കറ്റിലിട്ട് ഒരു സാധാരണ മനോഭാവത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വിശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നതുപോലെ നിൽക്കുന്നതിനെ മുൻ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഗുരുതരമായി വിമർശിച്ചിരുന്നു.<ref name="McLaughlin"/><ref>{{cite web|url=https://www.insidernj.com/officer-deserves-the-gas-chamber/|website=[[Insider NJ]]|title=Rice: Officer that Killed George Floyd Deserves the Gas Chamber|first=Max|last=Pizarro|date=May 28, 2020|accessdate=May 31, 2020}}</ref> വീഡിയോ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഫ്ലോയിഡ് നെഞ്ച് നിലത്തു പതിച്ച് ഓഫീസർ ഷോവിൻ കഴുത്തിൽ മുട്ടുകുത്തി നിൽക്കുകയാണ്.<ref name=Hauser>{{cite news |last1=Hauser |first1=Christine |title=F.B.I. to Investigate Arrest of Black Man Who Died After Being Pinned by Officer |url=https://www.nytimes.com/2020/05/26/us/minneapolis-police-man-died.html |accessdate=May 26, 2020 |work=[[The New York Times]] |date=May 26, 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200526143016/https://www.nytimes.com/2020/05/26/us/minneapolis-police-man-died.html |archivedate=May 26, 2020 |url-status=live }}</ref> ഏകദേശം ആറ് മിനിറ്റ് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഫ്ലോയിഡ് ചലനമറ്റു നിശബ്ദനായി, അപ്പോഴേക്കും ആംബുലൻസ് എത്തി,<ref name=Dakss/><ref name=atleastsevenminutes>{{cite news |last1=Montgomery |first1=Blake |title=Black Lives Matter Protests Over George Floyd's Death Spread Across the Country |url=https://www.thedailybeast.com/black-lives-matter-protests-over-george-floyds-death-spread-to-houston-chicago-los-angeles-memphis |accessdate=May 28, 2020 |work=[[The Daily Beast]] |date=May 27, 2020|quote=Floyd, 46, died after a white Minneapolis police officer, Derek Chauvin, kneeled on his neck for at least seven minutes while handcuffing him.}}</ref> അടിയന്തര മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നതുവരെ ഷോവിൻ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കഴുത്തിൽ നിന്ന് കാൽമുട്ട് ഉയർത്തുന്നില്ല. ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പൾസ് പരിശോധിക്കാൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ഈ വീഡിയോകളിൽ കാണാം, എന്നിട്ടും ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പിന്മാറിയില്ല.<ref name=Ockerman>{{cite news |last1=Ockerman |first1=Emma |title=A Cop Kneeled on a Black Man's Neck Until He Said He Couldn't Breathe. He Died at the Hospital. |url=https://www.vice.com/en_us/article/akzggb/a-cop-kneeled-on-a-black-mans-neck-until-he-said-he-couldnt-breathe-he-died-at-the-hospital |accessdate=May 27, 2020 |work=[[Vice (website)|Vice]] |date=May 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526211559/https://www.vice.com/en_us/article/akzggb/a-cop-kneeled-on-a-black-mans-neck-until-he-said-he-couldnt-breathe-he-died-at-the-hospital |archive-date=May 26, 2020 |url-status=live }}</ref> ഈ വീഡിയോയിൽ കാണുന്ന പ്രകാരം ഷോവിൻ കുറഞ്ഞത് ഏഴു മിനിറ്റെങ്കിലും ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കഴുത്തിൽ മുട്ടുകുത്തിയിരുന്നു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.<ref name=atleastsevenminutes/> ==അനന്തരഫലങ്ങൾ== മെയ് 26 ന് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] പോലീസ് മേധാവി മെഡാരിയ അരഡോണ്ടോ കുറ്റാരോപിതരായ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ നിർബന്ധിത അവധിയിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite news |title=FBI investigates death of a black man in Minneapolis after video shows police officer kneeling on his neck |url=https://www.cnn.com/2020/05/26/us/minneapolis-police-encounter-death-trnd/index.html |accessdate=May 26, 2020 |work=CNN |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526204258/https://www.cnn.com/2020/05/26/us/minneapolis-police-encounter-death-trnd/index.html |archive-date=May 26, 2020 |url-status=live }}</ref> പിന്നീട് അതെ ദിവസം നാല് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും പുറത്താക്കി.<ref name="4 officers fired">{{cite news |title=4 Minneapolis police officers fired following death of George Floyd in police custody |url=https://www.fox9.com/news/4-minneapolis-police-officers-fired-following-death-of-george-floyd-in-police-custody |accessdate=May 26, 2020 |work=FOX 9 |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527135042/https://www.fox9.com/news/4-minneapolis-police-officers-fired-following-death-of-george-floyd-in-police-custody |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> അന്ന് തന്നെ സംഭവം അവലോകനം ചെയ്യുന്നതായി [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ|എഫ്.ബി.ഐ]] പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name=42mrs1>{{cite news | title = The F.B.I. and Minnesota law enforcement authorities are investigating | url = https://www.nytimes.com/2020/05/26/us/minneapolis-police-man-died.html| publisher = nytimes | date = 2020-05-26| accessdate = 2020-05-31}}</ref> ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ [[വസ്ത്രം|വസ്ത്രത്തിൽ]] ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള [[ഛായാഗ്രാഹി|ക്യാമറകളിൽ]] നിന്നുള്ള സംഭവദൃശ്യങ്ങൾ മിനസോട്ട ബ്യൂറോ ഓഫ് ക്രിമിനൽ അപ്രെഹെൻഷനിലേക്ക് മാറ്റി.<ref>{{cite news |title=Video shows officer kneeling on neck of black man who died |url=https://apnews.com/9157e1bdc0f99797bcdc25e6f243aa19 |accessdate=May 26, 2020 |work=Associated Press |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526132006/https://apnews.com/9157e1bdc0f99797bcdc25e6f243aa19 |archive-date=May 26, 2020 |url-status=live }}</ref> സിവിൽ റൈറ്റ്സ് അറ്റോർണി ആയ ബെഞ്ചമിൻ ക്രമ്പ് ആണ് ഈ കേസിൽ ഫ്ലോയ്ഡിൻ്റെ കുടുംബത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.<ref name=4rmrs1>{{cite news| title = Civil rights attorney representing family of Floyd| url = https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/| publisher = kstp.com| date = 2020-05-26| accessdate = 2020-05-31| archive-date = 2020-05-27| archive-url = https://web.archive.org/web/20200527135038/https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/| url-status = dead}}</ref> മെയ് 27 ന് ഷോവിനെ ലക്ഷ്യം വച്ചുള്ള തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ [[സമൂഹമാദ്ധ്യമങ്ങൾ|സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ]] പ്രചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name="USA-Today">{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2020/05/27/george-floyd-derek-chauvin-untrue-social-media-claims/5271890002/ |newspaper=[[USA Today]] |title=Man wearing 'Make Whites Great Again' hat in photo is not Minneapolis police officer |first=Ali |last=Swenson |date=May 27, 2020 |accessdate=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528052719/https://www.usatoday.com/story/news/nation/2020/05/27/george-floyd-derek-chauvin-untrue-social-media-claims/5271890002/ |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ഷോവിൻ മെയ്ക്ക് വൈറ്റ്സ് ഗ്രേറ്റ് എഗെയ്ൻ തൊപ്പി ധരിച്ച ഫോട്ടോയും ഒരു രാഷ്ട്രീയ റാലിയിൽ പ്രസിഡൻ്റ് [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിനൊപ്പം]] സ്റ്റേജിലുണ്ടെന്നുമുള്ള വാദങ്ങളായിരുന്നു അതിൽ പ്രമുഖം.<ref name="AP-hat">{{cite news |url=https://apnews.com/afs:Content:8990430559 |publisher=[[Associated Press]] |title=Derek Chauvin, the Minneapolis officer at center of George Floyd's death, has become subject of false claims on social media |first=Ali |last=Swenson |date=May 27, 2020 |accessdate=May 28, 2020}}</ref> രണ്ട് വാർത്തളും വ്യാജമാണെന്നു പിന്നീട് തെളിഞ്ഞു.<ref name="AP-rally">{{cite news |url=https://apnews.com/afs:Content:8993962141 |publisher=[[Associated Press]] |title=Officer who kneeled on black man's neck was not onstage at Minneapolis Trump rally |first=Ali |last=Swenson |date=May 27, 2020 |accessdate=May 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528204750/https://apnews.com/afs:Content:8993962141 |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> മെയ് 28 ന് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണത്തിന് മുൻ‌ഗണന നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] നീതിന്യായ വകുപ്പ്, [[ഫെഡറൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ|എഫ്.ബി.ഐ]]<nowiki/>യുമായി സംയുക്ത പ്രസ്താവന ഇറക്കി.<ref name=":2">{{Cite web|title=Investigation into George Floyd's Death A 'Top Priority' For Justice Department|url=https://www.npr.org/2020/05/28/863630502/investigation-into-george-floyds-death-a-top-priority-for-justice-department|website=NPR.org|language=en|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528154807/https://www.npr.org/2020/05/28/863630502/investigation-into-george-floyds-death-a-top-priority-for-justice-department|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> പരിചയസമ്പന്നരായ പ്രോസിക്യൂട്ടർമാരെയും എഫ്.ബി.ഐ ക്രിമിനൽ ഇൻവെസ്റ്റിഗേറ്റർമാരെയും ഇക്കാര്യത്തിൽ നിയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും അന്വേഷണത്തിൻ്റെ അടുത്ത നടപടിക്രമങ്ങൾക്ക് രൂപം നൽകിയതായും അവർ പറഞ്ഞു. സമഗ്രമായ അന്വേഷണം ലഭ്യമായ എല്ലാ വിവരങ്ങളും സമാഹരിക്കുകയും സാക്ഷികളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച തെളിവുകളും വിവരങ്ങളും വിശദമായി വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്യും. ഫെഡറൽ നിയമത്തിൻ്റെ ലംഘനമാണെങ്കിൽ, ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങൾ ചാർത്തുകയും ചെയ്യുമെന്നും പ്രസ്താവനയിൽ പറയുന്നു.<ref>{{Cite web|title=Joint Statement Of United States Attorney Erica MacDonald And FBI Special Agent in Charge Rainer Drolshagen|url=https://www.justice.gov/usao-mn/pr/joint-statement-united-states-attorney-erica-macdonald-and-fbi-special-agent-charge|date=May 28, 2020|website=www.justice.gov|language=en|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529193754/https://www.justice.gov/usao-mn/pr/joint-statement-united-states-attorney-erica-macdonald-and-fbi-special-agent-charge|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref> മെയ് 29 ന്, താവോ [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിൽ]] നിന്ന് പുറത്തുപോയതായും സുരക്ഷിതമായി മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ആണെന്നും താവോയുടെ [[വക്കീൽ|അഭിഭാഷകനായ]] റോബർട്ട് പോൾ സ്ഥിരീകരിച്ചു, കൂടുതൽ പ്രതികരിക്കാൻ അദ്ദേഹം വിസമ്മതിച്ചു. ജെ. അലക്സാണ്ടർ കുവേങ് തൻ്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസിൽ]] താമസിക്കുന്നതായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്നപ്പോൾ, തോമസ് ലെയ്ൻ മെയ് 29 വരെ ഒരു അജ്ഞാത സ്ഥലത്തേക്ക് സ്ഥലം വിട്ടുപോയതായി ഒരു ബന്ധു പറഞ്ഞു.<ref name="lie_low">{{Cite news|last=Bjorhus|first=Jennifer|date=May 30, 2020|title=Derek Chauvin in custody; other officers lay low|work=[[Star Tribune]]|url=https://www.startribune.com/a-deeper-look-at-the-four-officers-fired-after-george-floyd-death/570885592/?refresh=true|url-status=dead|access-date=May 31, 2020|archive-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603011800/https://www.startribune.com/a-deeper-look-at-the-four-officers-fired-after-george-floyd-death/570885592/?refresh=true}}</ref> ===കുറ്റാരോപണം=== മെയ് 29-2020,<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/minneapolis-police-officers-derek-chauvin-arrested-george-floyd-case-n1216011|title=Ex-officer who knelt on George Floyd's neck charged with murder|website=NBC News|accessdate=May 29, 2020}}</ref> ഒരു കറുത്ത പൗരൻറെ മരണത്തിൽ കുറ്റാരോപിതനായ [[മിനസോട്ട|മിനസോട്ടയിലെ]] ആദ്യത്തെ വെള്ളക്കാരനായ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, ഷോവിൻ, അറസ്റ്റിലായി.<ref>{{cite web|url=https://www.vox.com/2020/5/31/21276049/derek-chauvin-tou-thao-kueng-lane-officers-george-floyd-what-we-know|title=What we know about the officers involved in George Floyd’s death|accessdate=May 31, 2020|date=May 31, 2020|first=Catherine|last=Kim|website=[[Vox (website)|Vox]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.startribune.com/protests-build-anew-after-fired-officer-charged-jailed/570869672/|title=Ex-police officer Derek Chauvin charged with murder, manslaughter in George Floyd death|accessdate=May 31, 2020|date=May 30, 2020|work=[[Star Tribune]]|first1=Chao|first2=Paul|last1=Xiong|last2=Walsh|archive-date=2020-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200601013442/https://www.startribune.com/protests-build-anew-after-fired-officer-charged-jailed/570869672/|url-status=dead}}</ref> [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നേപിൻ കൗണ്ടി]] അറ്റോർണി മൈക്കൽ ഒ ഫ്രീമാൻ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൽ മൂന്നാം ഡിഗ്രി കൊലപാതകം, രണ്ടാം ഡിഗ്രി [[നരഹത്യ]] എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ഷോവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൽ മൂന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെയും കുറ്റം ചുമത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി ഫ്രീമാൻ പറഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/29/derek-chauvin-arrested-george-floyd-death-minneapolis-police-officer/|title=Former MPD Officer Derek Chauvin In Custody, Charged With Murder In George Floyd's Death|date=May 29, 2020|publisher=WCCO News 4 Minnesota|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529173202/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/29/derek-chauvin-arrested-george-floyd-death-minneapolis-police-officer/|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.boston.com/news/national-news-2/2020/05/29/minneapolis-police-officer-derek-chauvin-arrested-george-floyd|title=Fired Minneapolis police officer Derek Chauvin, who knelt on George Floyd's neck, arrested|date=May 29, 2020|author=The AP|publisher=Boston.com|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530095544/https://www.boston.com/news/national-news-2/2020/05/29/minneapolis-police-officer-derek-chauvin-arrested-george-floyd|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> കൊല്ലാനുള്ള ഉദ്ദേശമില്ലാതെ മറ്റൊരാളുടെ മരണത്തിനു കാരണമാകുക, മനുഷ്യജീവനെ പരിഗണിക്കാതെ സ്വന്തം അധപതിച്ച മനസ്സിനെ പ്രകടിപ്പിക്കുക എന്നൊക്കെയാണു മിനസോട്ട നിയമത്തിനു കീഴിൽ മൂന്നാം തരം കൊലപാതകത്തെ നിർവചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web |author=<!-- no author given--> | title=What charges is former officer Derek Chauvin facing in the death of George Floyd? | website=FOX 9 Minneapolis-St. Paul | date=May 30, 2020 | url=https://www.fox9.com/news/what-charges-is-former-officer-derek-chauvin-facing-in-the-death-of-george-floyd | access-date=May 30, 2020}}</ref> കുറ്റവാളി ഗുരുതരമായ ഉപദ്രവത്തിനോ അപായപ്പെടുത്തുന്നതിനോ യുക്തിരഹിതമായ അപകടസാധ്യത സൃഷ്ടിച്ചു എന്നു പറയുമ്പോഴും, രണ്ടാംതരം [[നരഹത്യ]] മാരകമായ ഉദ്ദേശത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബ [[വക്കീൽ|അഭിഭാഷകനായ]] ബെഞ്ചമിൻ ക്രമ്പ്, ഈ സംഭവത്തിൽ അപായപ്പെടുത്തണം എന്ന ഉദ്ദേശമുണ്ട് എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു് ഷോവിന് ഒന്നാം തരം കുറ്റം ചുമത്തണം എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite web | title=Ex-Minneapolis police officer Derek Chauvin charged with murder in George Floyd case | website=NBC News | date=May 29, 2020 | url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/minneapolis-police-officers-derek-chauvin-arrested-george-floyd-case-n1216011 | access-date=May 30, 2020}}</ref> മെയ് 31-ന് ഗവർണർ ടിം വാൾസിൻ്റെ അഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് മിനസോട്ട അറ്റോർണി ജനറൽ കീത്ത് എലിസൺ കേസ് ഏറ്റെടുത്തു. ജൂൺ 3-ന് എലിസൺ ഷോവിനെതിരായ ആരോപണങ്ങളിൽ മനപ്പൂർവമല്ലാത്ത രണ്ടാം ഡിഗ്രി കൊലപാതകം ഉൾപ്പെടുത്തി ഭേദഗതി വരുത്തി. ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ട മറ്റ് മൂന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കെതിരെ കുറ്റം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കുകയും പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തതിന് രണ്ടാം ഡിഗ്രി കൊലപാതകുറ്റവും ചുമത്തി.<ref name = "Montemayor">{{cite news|url=https://www.startribune.com/ellison-will-charge-chauvin-with-2nd-degree-others-to-be-charged/570984872/|title=Attorney General Keith Ellison to elevate charges against officer who knelt on George Floyd's neck; also charging other 3 involved|last1=Montemayor|first1=Stephen|last2=Xiong|first2=Chao|date=June 3, 2020|work=Minnesota Star-Tribune|accessdate=3 June 2020|archive-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603192044/https://www.startribune.com/ellison-will-charge-chauvin-with-2nd-degree-others-to-be-charged/570984872/|url-status=dead}}</ref><ref name="now2nd">{{cite web | title=George Floyd Death: Derek Chauvin’s Now Faces 2nd-Degree Unintentional Murder; 3 Other Officers Charged | website=CBS Minnesota | date=2020-06-03 | url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/06/03/george-floyd-death-derek-chauvins-murder-charge-upgraded-to-2nd-degree-unintentional-murder-3-other-officers-charged/ | access-date=2020-06-03}}</ref>കുറ്റവാളി അവരുടെ ഇരയെ മനപ്പൂർവം കൊന്നുവെന്ന് അന്യായക്കാരന് തെളിയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ രണ്ടാം ഡിഗ്രി കൊലപാതക കുറ്റത്തിന് കൂടുതൽ ഉയർന്ന ശിക്ഷയാണ് നൽകുക. ഷോവിനെതിരായ മനപ്പൂർവമല്ലാത്ത രണ്ടാം തരം കൊലപാതകക്കുറ്റത്തിന് മിനസോട്ട ശിക്ഷാ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പ്രകാരം 150 മാസത്തെ അനുമാന ശിക്ഷയാണ് ലഭിക്കുക.<ref name="Millhiser 2020">{{cite web | last=Millhiser | first=Ian | title=The 3 former officers who aided Derek Chauvin are charged in George Floyd’s killing | website=Vox | date=2020-06-03 | url=https://www.vox.com/2020/6/3/21279481/george-floyd-second-degree-murder-derek-chauvin-thao-kueng-lane | access-date=2020-06-03}}</ref><ref>[http://mn.gov/msgc-stat/documents/Guidelines/2019/StandardGrid.pdf "Sentencing Guidelines Grid"], ''Minnesota Standard Sentencing Guidelines''. Minnesota Sentencing Guidelines Commission, 2019.</ref> ഈ ഭേദഗതികൾ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബവും അവരുടെ അഭിഭാഷകനും സ്വാഗതം ചെയ്തു, എന്നാൽ ഒന്നാം തരം കൊലപാതകക്കുറ്റം ചുമത്തണം എന്ന അവരുടെ മുമ്പത്തെ ആവശ്യം ആവർത്തിച്ചു.<ref>{{cite web | title=Ex-Minneapolis police officer Derek Chauvin charged with murder in George Floyd case | publisher=NBC News | date=May 29, 2020 | url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/minneapolis-police-officers-derek-chauvin-arrested-george-floyd-case-n1216011 | access-date=May 30, 2020}}</ref> ===മൃതശരീരപരിശോധന=== ====ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി മെഡിക്കൽ എക്‌സാമിനർ കണ്ടെത്തലുകൾ==== 2020 മെയ് 26 ന് [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നപിൻ കൗണ്ടി]] മെഡിക്കൽ എക്‌സാമിനർ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം നടത്തി.<ref name=OckermanJune2>https://www.vice.com/en_in/article/y3zdyk/independent-autopsy-says-george-floyds-death-was-a-homicide-due-to-asphyxiation</ref> മെയ് 29-ന് ഷോവിനെതിരായ ക്രിമിനൽ പരാതി [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നേപിൻ കൗണ്ടി]] അറ്റോർണി ഓഫീസ് പരസ്യമായി പുറത്തുവിട്ടു.<ref name=ries>https://edition.cnn.com/2020/05/29/us/derek-chauvin-criminal-complaint-trnd/index.html</ref> <ref>https://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=12336344</ref> [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നേപിൻ കൗണ്ടി]] മെഡിക്കൽ എക്‌സാമിനറുടെ പൂർണ റിപ്പോർട്ട് ആ സമയത്ത് പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ, പ്രാഥമിക കണ്ടെത്തലുകൾ ഉദ്ധരിച്ചു ക്രിമിനൽ പരാതി എടുത്തു.<ref name=ries/><ref name=OckermanJune2/><ref name=ries/> ഷോവിനിനെതിരായ ക്രിമിനൽ പരാതിയിൽ പറയുന്നത് പ്രകാരം ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ [[പോസ്റ്റ്മോർട്ടം|പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടത്തിൽ]] [[ഹൃദയാഘാതം]], ശ്വാസംമുട്ടിയുള്ള മരണം അല്ലെങ്കിൽ രക്തധമനിയെ അമർത്തി ഏതെങ്കിലും ശരീരഭാഗത്തേക്കുള്ള രക്തപ്രവാഹം തടയുക എന്നിവ കൃത്യമായി നിർണ്ണയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രത്യക്ഷമായ കണ്ടെത്തലുകളൊന്നും കണ്ടെത്തിയില്ല. കൂടാതെ ഫ്ലോയിഡിന് [[കൊറോണറി ആർട്ടറി ബൈപ്പാസ് ഗ്രാഫ്റ്റിങ്ങ്|കൊറോണറി ആർട്ടറി]] ([[ഹൃദയം|ഹൃദയത്തിന്‌]] [[രക്തം]] കൊടുക്കുന്ന [[ധമനികൾ|ധമനി]]) രോഗം, [[രക്താതിമർദ്ദം]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[ഹൃദ്രോഗങ്ങൾ]] ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ ഫ്ലോയിഡിനെ പോലീസ് പ്രതിബന്ധിച്ചു നിർത്തിയതും ഒപ്പം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആരോഗ്യപരമായ അവസ്ഥകളും ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുവാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ഏതെങ്കിലും [[ലഹരിവസ്തുക്കൾ|ലഹരിവസ്തുക്കൾ]] തുടങ്ങിയവയുടെ സംയോജിത ഫലങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണത്തിന് കാരണമായേക്കും എന്നും പ്രേതപരിശോധനയിൽ പറയുന്നുണ്ട്.<ref name = ChauvinCpl>[https://www.hennepinattorney.org/-/media/Attorney/Derek-Chauvin-Criminal-Complaint.pdf Complaint – ''State of Minnesota v. Derek Michael Chauvin''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530173331/https://www.hennepinattorney.org/-/media/Attorney/Derek-Chauvin-Criminal-Complaint.pdf |date=2020-05-30 }}, Minnesota District Court, Fourth Judicial District, File No. 27-CR-20-12646. May 29, 2020.</ref><ref>{{Cite web|title=Read: Murder complaint tells what led to George Floyd's death|url=https://www.mercurynews.com/read-murder-complaint-details-george-floyds-last-minutes|last=|first=|date=May 29, 2020|website=The Mercury News|url-status=live|archive-url=|archive-date=}}</ref> ജൂൺ 1-ന് [[ഹെന്നെപിൻ കൗണ്ടി|ഹെന്നേപിൻ കൗണ്ടി]] മെഡിക്കൽ എക്‌സാമിനർ [[പോസ്റ്റ്മോർട്ടം|പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടത്തിൻ്റെ]] അന്തിമ കണ്ടെത്തലുകളുടെ പത്രക്കുറിപ്പ് ഇറക്കി.<ref>{{cite news |last1=Brooks |first1=Brad |title=State, independent autopsies agree on homicide in George Floyd case, but clash on underlying cause |url=https://www.reuters.com/article/uk-minneapolis-police-autopsy-idUKKBN2383JU |accessdate=June 2, 2020 |agency=[[Reuters]] |date=June 2, 2020}}</ref> ഇത് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തെ ഒരു [[നരഹത്യ|നരഹത്യയായി]] തരംതിരിച്ചു.<ref name=netau>{{Cite news|title=George Floyd death was homicide, says medical examiner's report|url=https://www.abc.net.au/news/2020-06-02/us-medical-examiner-declares-george-floyd-death-homicide/12310334|date=June 2, 2020|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref> നിയമപാലകർ ബലമായി പിടിച്ചുനിർത്തുന്നതിനിടയിൽ [[കാർഡിയോപൾമണറി ബൈപാസ്|കാർഡിയോപൾമോണറി അറസ്റ്റിനെ]] (പെട്ടെന്ന് ഹൃദയമിടിപ്പ് നിലയ്ക്കുന്ന അവസ്ഥ) തുടർന്നാണ് മരണം സംഭവിച്ചത്. നിയമപാലകർ ഫ്ലോയിഡിനെ കീഴ്‌പ്പെടുത്തുന്നതിന് ബലമായി പിടിച്ചുനിർത്തിയതും, കഴുത്ത് ഞെരുക്കിയമർത്തിയതും സ്ഥിതി കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കി.<ref>{{cite news |title=George Floyd death homicide, official post-mortem declares |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52886593 |accessdate=June 2, 2020 |work=[[BBC News]] |date=June 2, 2020}}</ref> ====സ്വതന്ത്ര മെഡിക്കൽ എക്സാമിനർ കണ്ടെത്തലുകൾ==== മെയ് 29-ന് ഈ കേസിൽ സ്വതന്ത്ര പരിശോധന നടത്താൻ എറിക് ഗാർഡറിൻ്റെ രണ്ടാമത്തെ പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം നടത്തിയ പാത്തോളജിസ്റ്റും മുൻ ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി ചീഫ് മെഡിക്കൽ എക്‌സാമിനറുമായ മൈക്കൽ ബേഡനെ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബം ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref name=Fox-Autopsy>{{cite News|url=https://www.foxnews.com/us/george-floyd-family-enlists-dr-michael-baden-to-perform-second-autopsy|title=George Floyd family enlists Dr. Michael Baden to perform second autopsy|first=Samuel|last=Chamberlain|date=May 29, 2020|work=Fox News|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530033431/https://www.foxnews.com/us/george-floyd-family-enlists-dr-michael-baden-to-perform-second-autopsy|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref><ref name=CNN-Autopsy>{{cite news|url=https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protest-updates-05-28-20/h_d6de512e51a8858a57f93ffa732c2695|title=Floyd was "non-responsive" for nearly 3 minutes before officer took knee off his neck, complaint says|date=May 29, 2020|first=Hollie|last=Silverman|work=CNN|access-date=May 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530030751/https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protest-updates-05-28-20/h_d6de512e51a8858a57f93ffa732c2695|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> മെയ് 30-ന് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കുടുംബ നിയമ സംഘം പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം നടത്താൻ ബാഡനെയും ഡോ. അലീഷ്യ വിൽ‌സനെയും നിയമിച്ചതായി സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{cite news |title=George Floyd family's legal team hires independent medical examiner to conduct autopsy |url=https://kstp.com/news/george-floyd-family-legal-team-hires-independent-medical-examiner-to-conduct-autopsy/5745577/ |accessdate=June 2, 2020 |work=[[KTSP]] |date=May 30, 2020 |archive-date=2021-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206170632/https://kstp.com/news/george-floyd-family-legal-team-hires-independent-medical-examiner-to-conduct-autopsy/5745577/ |url-status=dead }}</ref> മിഷിഗൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം, ഫോറൻസിക് സേവനങ്ങളുടെ ഡയറക്ടറാണ് വിൽസൺ.<ref name=IvanPereira>{{Cite web|title=Independent autopsy finds George Floyd died of asphyxia|url=https://abcnews.go.com/US/independent-autopsy-george-floyd-findings-announced/story?id=70994827|last=Pereira|first=Ivan|website=ABC News|language=en|access-date=June 1, 2020|date=May 30, 2020}}</ref> മെയ് 31-ന് സ്വതന്ത്ര [[പോസ്റ്റ്മോർട്ടം|പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം]] നടത്തി.<ref>{{cite news |title=Family autopsy: Floyd asphyxiated by sustained pressure |url=https://kttc.com/2020/06/01/family-autopsy-floyd-asphyxiated-by-sustained-pressure/ |accessdate=June 2, 2020 |work=[[KTTC]] |date=June 1, 2020 |archive-date=2020-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603071517/https://kttc.com/2020/06/01/family-autopsy-floyd-asphyxiated-by-sustained-pressure/ |url-status=dead }}</ref> ജൂൺ 1 ന് പുറത്തുവന്ന സ്വകാര്യ [[പോസ്റ്റ്മോർട്ടം|പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം]] റിപ്പോർട്ടിൽ, ഫ്ലോയിഡ് ശ്വാസംമുട്ടിയാണ് [https://en.wikipedia.org/wiki/Asphyxia#Smothering Mechanical asphyxia] (ഓക്സിജൻ്റെ അഭാവം) മരിച്ചതെന്നും മരണം ഒരു [[നരഹത്യ|നരഹത്യയാണെന്നും]] സ്വതന്ത്ര പോസ്റ്റ്‌മോർട്ടം കണ്ടെത്തിയതായി പറയുന്നു.<ref name="military">{{cite news |title=Trump threatens military mobilization against violent US protests |url=https://www.afp.com/en/news/15/trump-threatens-military-mobilization-against-violent-us-protests-doc-1so8wz7 |accessdate=June 2, 2020 |agency=[[Agence France Presse]] |date=June 2, 2020 |archiveurl=https://archive.today/20200602121214/https://www.afp.com/en/news/15/trump-threatens-military-mobilization-against-violent-us-protests-doc-1so8wz7 |archivedate=2020-06-02 |url-status=live }}</ref> കഴുത്തിലെ കംപ്രഷൻ(''കഴുത്ത് ഞെരുങ്ങിയത്'') "രക്തപ്രവാഹത്തെയും തലച്ചോറിലേക്ക് പോകുന്ന [[ഓക്സിജൻ|ഓക്സിജനേയും]]" ബാധിച്ചു, ഇത് കൂടാതെ "പുറകിലെ അമർത്തലിൽ നിന്നും [[ശ്വസനം]] തടസ്സപ്പെട്ടു". ഫ്ലോയിഡ് മരണത്തിന് കാരണമായതോ സംഭാവന ചെയ്തതോ ആയ ഒരു തരത്തിലുമുള്ള [[ലഹരിവസ്തുക്കൾ|ലഹരി പദാർത്ഥങ്ങൾ]] ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ലെന്നും മരണ കാരണമാകാൻ സാധ്യതയുള്ള മാരകമായ രോഗങ്ങളൊന്നും ഫ്ലോയിഡിനുണ്ടായിരുന്നില്ലെന്നും ഫ്ളോയിഡിനെ പോസ്റ്റ്മോർട്ടം ചെയ്‌ത രണ്ടു ഡോക്ടർമാരും വ്യക്തമാക്കി. കൂടാതെ സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്നത് ഒരാൾക്ക് ശരിയായി ശ്വസിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് കാണിക്കുന്നുവെന്നത് "ശരിയല്ലെന്നും" റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.<ref>{{cite news |last1=Ensor |first1=Josie |title=Independent autopsy reveals George Floyd died from 'asphyxiation' as lawyers call for first-degree murder charges |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/06/01/independent-autopsy-reveals-george-floyd-died-asphyxiation-lawyers/ |accessdate=June 2, 2020 |work=[[The Daily Telegraph]] |date=June 1, 2020 |archiveurl=https://archive.today/20200602085321/https://www.telegraph.co.uk/news/2020/06/01/independent-autopsy-reveals-george-floyd-died-asphyxiation-lawyers/ |archivedate=2020-06-02 |url-status=live }}</ref> ===സ്മാരകങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും=== [[File:Minneapolis 05-28-20 (49947863697).jpg|thumb|left|upright|"എനിക്ക് ശ്വസിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല" ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ അന്തിമവാക്കുകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചിഹ്നം]] [[File:Protest against police violence - Justice for George Floyd, May 26, 2020 08.jpg|thumb|right|മെയ് 26-ന് നടന്ന പ്രതിഷേധക്കാരുടെ മാർച്ച്|alt=A crowd, facing the camera, is marching along a street, some holding signs like "PROTECT BLACK BODIES", "NO MORE", and "JUSTICE FOR GEORGE".]] [[File:George Floyd Memorial 2020-05-27.jpg|thumb|right|മെയ് 27, സംഭവം നടന്ന ബസ് സ്റ്റോപ്പിന് സമീപം ഒരു താൽക്കാലിക സ്മാരകം]] [[File:Cub Foods Damage - Minneapolis Riots.jpg|thumb|right|മിന്നീപൊളിസിലെ കൊള്ളയടിച്ച കബ് ഫുഡ്സ് സൂപ്പർ മാർക്കറ്റ്, മെയ് 28]] [[File:Protest and riot aftermath on East Lake Street (49946165096).jpg|thumb|പ്രതിഷേധത്തിന് ശേഷം തകർന്ന കെട്ടിടം, മെയ് 28|alt=]] [[File:Saturday in NYC - 49956669691.jpg|thumb|മെയ് 30-ന് [[ന്യൂയോർക്ക്‌ സിറ്റി|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിൽ]] അറസ്റ്റ്]] [[File:Minnesota National Guard Soldiers stand in front of the state capitol building in St. Paul, Minnesota, with other law enforcement on May 31, 2020.jpg|thumb|മെയ് 31, മിനസോട്ട നാഷണൽ ഗാർഡ് മിനസോട്ട സെൻ്റ് പോളിലെ സ്റ്റേറ്റ് ക്യാപിറ്റൽ കെട്ടിടത്തിൽ പോലീസിന് പിന്നിൽ നിൽക്കുന്നു]] [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസിലെ]] വർഗീയമായ അക്രമങ്ങളുടെ പ്രകോപനത്തിൻ്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ചിക്കാഗോ അവന്യൂവിലെ ഫ്ലോയ്ഡ് മരിച്ച സ്ഥലത്തെ ബസ് സ്റ്റോപ്പ് മെയ് 26-ൽ ഒരു താൽക്കാലിക സ്മാരകമായി മാറി, നിരവധി പ്ലാക്കാർഡുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കുകയും ബ്ലാക്ക് ലൈവ്സ് മാറ്റർ പ്രസ്ഥാനത്തെ പരാമർശിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = https://www.cnn.com/2020/05/27/us/gallery/george-floyd-demonstrations/index.html | title = In pictures: Protesting the death of George Floyd | date = May 27, 2020 | accessdate = May 27, 2020 | publisher = [[CNN]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20200528081222/https://www.cnn.com/2020/05/27/us/gallery/george-floyd-demonstrations/index.html | archive-date = May 28, 2020 | url-status = live }}</ref> ദിവസം കഴിയുന്തോറും കൂടുതൽ ആളുകൾ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിനെതിരെ പ്രകടനങ്ങളിൽ അണിനിരന്നു.<ref>{{cite news |title=Demonstrators gather around Minneapolis to protest death of George Floyd |url=https://kstp.com/news/protesters-block-minneapolis-intersection-near-site-of-mans-in-custody-death-george-floyd/5741748/ |accessdate=May 26, 2020 |work=KSTP |date=May 26, 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528193258/https://kstp.com/news/protesters-block-minneapolis-intersection-near-site-of-mans-in-custody-death-george-floyd/5741748/ |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ഏകദേശം നൂറുകണക്കിന് ആളുകളുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ആൾക്കൂട്ടം [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] പോലീസിൻ്റെ മൂന്നാമത്തെ സ്ഥലത്തേക്ക് പ്രകടനങ്ങൾ നടത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://time.com/5842687/george-floyd-killed-minneapolis-police/|title=Family and Friends Mourn Minneapolis Police Killing Victim George Floyd|website=Time|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528184828/https://time.com/5842687/george-floyd-killed-minneapolis-police/|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref><ref name=hundreds /><ref>{{Cite web|url=https://fox5sandiego.com/news/national-news/hundreds-fill-streets-in-protest-of-george-floyds-death/|title=Hundreds fill streets in protest of George Floyd's death|date=May 27, 2020|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528191842/https://fox5sandiego.com/news/national-news/hundreds-fill-streets-in-protest-of-george-floyds-death/|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref><ref name="hundreds">{{cite news |title=Hundreds Of Protesters March in Minneapolis After George Floyd's Deadly Encounter With Police |url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/hundreds-of-protesters-march-in-minneapolis-after-george-floyds-deadly-encounter-with-police/ |accessdate=May 26, 2020 |work=WCCO |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527213325/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/hundreds-of-protesters-march-in-minneapolis-after-george-floyds-deadly-encounter-with-police/ |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> പ്രകടനക്കാർ "ജസ്റ്റിസ് ഫോർ ജോർജ്", "എനിക്ക് ശ്വസിക്കാൻ കഴിയില്ല", "ബ്ലാക്ക് ലൈവ്സ് മേറ്റർ" തുടങ്ങിയ വാക്യങ്ങളുള്ള ചുവർപരസ്യങ്ങളും പോസ്റ്ററുകളും മുദ്രാവാക്യങ്ങളും ഉപയോഗിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=In pictures: Protesting the death of George Floyd |url=https://www.cnn.com/2020/05/27/us/gallery/george-floyd-demonstrations/index.html |website=CNN |access-date=May 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528081222/https://www.cnn.com/2020/05/27/us/gallery/george-floyd-demonstrations/index.html |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ആദ്യ ദിവസത്തെ പ്രതിഷേധം തുടക്കത്തിൽ സമാധാനപരമായിരുന്നുവെങ്കിലും, ഒരു ചെറിയ സംഘം പ്രതിഷേധക്കാർ മൂന്നാം പ്രദേശം നശിപ്പിച്ചു, ഒരു ജനൽ തകർത്തു, പോലീസ് കാറുകളും നശിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|title='It's Real Ugly': Protesters Clash With Minneapolis Police After George Floyd's Death|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/hundreds-of-protesters-march-in-minneapolis-after-george-floyds-deadly-encounter-with-police/|date=May 26, 2020|language=en-US|access-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527213325/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/hundreds-of-protesters-march-in-minneapolis-after-george-floyds-deadly-encounter-with-police/|archive-date=May 27, 2020|url-status=live}}</ref> പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രതിഷേധക്കാരിൽ [[കണ്ണീർ വാതകം|കണ്ണീർ വാതകവും]] ഫ്ലാഷ് [[ഗ്രനേഡ്|ഗ്രനേഡുകളും]] ഉപയോഗിച്ചു.<ref name=SBS1>{{cite news |title=How US police responded differently to protesters demanding justice for George Floyd and anti-lockdown rallies |url=https://www.sbs.com.au/news/how-us-police-responded-differently-to-protesters-demanding-justice-for-george-floyd-and-anti-lockdown-rallies |accessdate=May 30, 2020 |work=[[SBS News]] |date=May 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528184645/https://www.sbs.com.au/news/how-us-police-responded-differently-to-protesters-demanding-justice-for-george-floyd-and-anti-lockdown-rallies |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ചില പ്രതിഷേധക്കാർ പാറകളും മറ്റ് വസ്തുക്കളും പോലീസിന് നേരെ എറിഞ്ഞു. പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരെ പോലീസ് റബ്ബർ ബുള്ളറ്റുകളും [[കണ്ണീർ വാതകം|കണ്ണീർവാതകവും]] ഉപയോഗിച്ചു. ഈ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ കറുത്ത പ്രതിഷേധക്കാരോടുള്ള പോലീസിൻ്റെ പ്രതികരണവും 2020-ലെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[ലോക്ക് ഡൗൺ|ലോക്ക്ഡൗൺ]] വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധത്തോടുള്ള പ്രതികരണവും തമ്മിലുള്ള പ്രകടമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ മാധ്യമങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=SBS1/><ref>{{cite news |last1=Zhou |first1=Li |last2=Amaria |first2=Kainaz |title=These photos capture the stark contrast in police response to the George Floyd protests and the anti-lockdown protests |url=https://www.vox.com/2020/5/27/21271811/george-floyd-protests-minneapolis-lockdown-protests |accessdate=May 30, 2020 |work=[[Vox (website)|Vox]] |date=May 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529000516/https://www.vox.com/2020/5/27/21271811/george-floyd-protests-minneapolis-lockdown-protests |archive-date=May 29, 2020 |url-status=live }}</ref> ഈ വികാരം [[സമൂഹമാദ്ധ്യമങ്ങൾ|സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും]] പ്രചരിച്ചു.<ref>{{cite news |last1=Naughtie |first1=Andrew |title=George Floyd death: Tweet showing difference between Michigan and Minneapolis protests goes viral |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/george-floyd-minneapolis-protests-photos-black-racist-a9536901.html |accessdate=May 30, 2020 |work=[[The Independent]] |date=May 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528222155/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/george-floyd-minneapolis-protests-photos-black-racist-a9536901.html |archive-date=May 28, 2020 |url-status=live }}</ref> ആ പ്രതിഷേധങ്ങൾ പിന്നീട് അക്രമാസക്തമായി ദിവസങ്ങളോളം തുടർന്നു.<ref>{{Cite web|title=Minneapolis Mayor Jacob Frey Addresses City In The Middle Of Night Of Violence|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/29/minneapolis-mayor-jacob-frey-addresses-city-in-the-middle-of-night-of-violence/|last=|first=|date=May 29, 2020|website=CBS Minnesota|language=en-US|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=May 29, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=Chaotic scene in Minneapolis after second night of protests over death of George Floyd|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2020/05/27/george-floyd-minneapolis-reaction/|last1=Bailey|first1=Holly|last2=Shammas|first2=Brittany|date=|website=Washington Post|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528222545/https://www.washingtonpost.com/nation/2020/05/27/george-floyd-minneapolis-reaction/|archive-date=May 28, 2020|access-date=May 29, 2020|last3=Bellware|first3=Kim}}</ref> മെയ് 31 വരെ, ഇരട്ട നഗര മേഖലയിലുടനീളമുള്ള 255 ബിസിനസുകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ പൂർണ്ണമായും നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തുവെന്ന് സ്റ്റാർ ട്രിബ്യൂൺ കണക്കാക്കുന്നു.<ref>{{Cite news|date=May 31, 2020|title=Businesses damaged in Minneapolis, St. Paul after riots|work=[[Star Tribune]]|url=https://www.startribune.com/these-minneapolis-st-paul-buildings-are-damaged-looted-after-george-floyd-protests/569930671/?refresh=true|url-status=dead|access-date=May 31, 2020|archive-date=2020-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530004159/https://www.startribune.com/these-minneapolis-st-paul-buildings-are-damaged-looted-after-george-floyd-protests/569930671/?refresh=true}}</ref> പ്രതിഷേധത്തെത്തുടർന്ന് മെയ് 29-ന് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]]-സെൻ്റ് പോൾ, ഡക്കോട്ട കൗണ്ടി എന്നിവിടങ്ങളിൽ രാത്രി [[കർഫ്യൂ]] നിലവിൽവന്നു. കർഫ്യൂ നടപ്പാക്കാനായി 500 മിനസോട്ട നാഷണൽ ഗാർഡ് സൈനികരെ പിന്നീട് പ്രദേശത്തേക്ക് വിന്യസിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Over 500 National Guard soldiers activated to amid protests regarding George Floyd's death; Frey declares state of emergency in Minneapolis|url=https://kstp.com/news/minnesota-national-guard-activated-to-control-protests-following-george-floyds-death/5743967/|date=May 28, 2020|website=KSTP|language=en|access-date=May 30, 2020|archive-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603071519/https://kstp.com/news/minnesota-national-guard-activated-to-control-protests-following-george-floyds-death/5743967/|url-status=dead}}</ref> പക്ഷേ, ഇത് കാര്യമായ ഫലംചെയ്തില്ല എന്നുമാത്രമല്ല ആയിരത്തോളം പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് അന്തർസംസ്ഥാന-35ൽ സമാധാനപരമായി കർഫ്യൂയിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|title=Unrest mounts across multiple US cities over the death of George Floyd|url=https://www.cnn.com/2020/05/29/us/minneapolis-george-floyd-friday/index.html|first1=Steve |last1=Almasy |first2=Dakin |last2=Andone |first3=Faith |last3=Karimi |first4=Sara|last4=Sidner|website=CNN|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530061527/https://www.cnn.com/2020/05/29/us/minneapolis-george-floyd-friday/index.html|archive-date=May 29, 2020}}</ref> പോലീസ് ക്രൂരതയ്‌ക്കെതിരെയും ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിനെതിരെയും പ്രതിഷേധം [[ന്യൂയോർക്ക്‌ സിറ്റി|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി]]<ref>{{Cite web|title=Violent protesters charge Brooklyn police precinct in day of demonstrations over police killing of black man in Minneapolis|url=https://www.nydailynews.com/new-york/ny-protest-police-brutality-george-floyd-20200529-vvmrqd2bqbh67lo4tdgouijqwi-story.html|last=Moynihan|first=Elizabeth Keogh, Michael Elsen-Rooney, Rocco Parascandola, Anna Sanders, Ellen|website=Daily News|location=New York|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530110016/https://www.nydailynews.com/new-york/ny-protest-police-brutality-george-floyd-20200529-vvmrqd2bqbh67lo4tdgouijqwi-story.html|archive-date=May 30, 2020|access-date=May 30, 2020}}</ref> ഉൾപ്പെടെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]]യിലെ നൂറിലധികം നഗരങ്ങളിൽ ഉയർന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/05/30/us/george-floyd-protests-saturday/index.html|title=Protesters break curfew on another night of fury and frustrations over George Floyd's killing|first1=Nicole |last1=Chavez |first2=Jason |last2=Hanna |first3=Dakin |last3=Andone |first4= Madeline|last4= Holcombe|publisher=CNN|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531115004/https://www.cnn.com/2020/05/30/us/george-floyd-protests-saturday/index.html|archive-date=May 31, 2020|url-status=live}}</ref> [[ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്]],<ref>{{Cite web|title=Protesters return to downtown Los Angeles to decry police killing in Minneapolis|url=https://www.latimes.com/california/story/2020-05-28/protestors-return-to-downtown-los-angeles-to-decry-police-killing-in-minneapolis|last=Ormseth|first=Matthew|date=May 29, 2020|website=Los Angeles Times|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=May 29, 2020}}</ref> [[ടോറോണ്ടോ]],<ref>{{cite web|title=Thousands rally in Toronto against anti-black, anti-Indigenous racism|url=https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/thousands-rally-in-toronto-against-anti-black-anti-indigenous-racism-1.5591745|date=May 30, 2020|publisher=CBC News|accessdate=May 30, 2020}}</ref> [[മശ്‌ഹദ്]],<ref>{{Cite web|title=Iranian People Hold Vigil for George Floyd|url=https://ifpnews.com/iranian-people-hold-vigil-for-george-floyd|date=May 30, 2020|website=Iran Front Page|access-date=May 31, 2020|archive-date=2022-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423030647/https://ifpnews.com/iranian-people-hold-vigil-for-george-floyd/|url-status=dead}}</ref> [[മിലാൻ]],<ref>{{Cite web|title=Italy reacts to death of George Floyd|url=https://www.wantedinmilan.com/news/italy-reacts-to-death-of-george-floyd.html|last=Milan|first=Wanted in|date=May 29, 2020|website=Wanted in Milan|access-date=May 31, 2020}}</ref> [[കൊളംബസ്, ഒഹായൊ]],<ref>{{Cite web|title=Protest in downtown Columbus broken up after demonstrators breach Ohio Statehouse|url=https://www.nbc4i.com/news/local-news/crowds-gather-across-columbus-to-protest-police-brutality/|date=May 29, 2020|website=NBC4 WCMH-TV|access-date=May 29, 2020|archive-date=2021-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910174800/https://www.nbc4i.com/news/local-news/crowds-gather-across-columbus-to-protest-police-brutality/|url-status=dead}}</ref><ref name="ABC6 TURN">{{Cite web|title=Downtown Columbus protests turn destructive|url=https://abc6onyourside.com/news/local/george-floyd-protests-held-in-downtown-columbus|last=Clay|first=Jarrod|date=May 28, 2020|website=abc6onyourside.com}}</ref><ref name="10tv Windows">{{Cite web|title='Windows can be replaced, lives can't': protestors defend damage, destruction in downtown Columbus|url=https://www.10tv.com/article/windows-can-be-replaced-lives-cant-protestors-defend-damage-destruction-downtown-columbus|last=Clay|first=Jarrod|date=May 28, 2020|website=abc6onyourside.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ഡെൻവർ]],<ref>{{Cite web|title=Police Accountability Protest At State Capitol Turns Violent With Shots Fired, Property Damage|url=https://denver.cbslocal.com/2020/05/28/shots-fired-during-police-accountability-protest-at-denver-capitol/|date=May 28, 2020|website=4 CBS Denver|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529032659/https://denver.cbslocal.com/2020/05/28/shots-fired-during-police-accountability-protest-at-denver-capitol/|archive-date=May 29, 2020|access-date=May 29, 2020}}</ref><ref>{{Cite news|last=Press|first=The Associated|date=May 28, 2020|title=Shots Fired During Denver Protest of Minneapolis Man's Death|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/05/28/us/ap-us-minneapolis-police-death-denver-protest-1st-ld-writethru.html|access-date=May 29, 2020|issn=0362-4331}}</ref> [[ഡെസ് മോയിൻസ്, ഐയവ]],<ref>{{Cite web|title=Des Moines police clash with protestors, spray tear gas after bricks hit cars|url=https://www.desmoinesregister.com/story/news/2020/05/29/protestors-clash-police-riot-gear-outside-des-moines-police-department/5284962002/|last=Sahouri|first=Andrea May|website=Des Moines Register|access-date=May 30, 2020}}</ref> [[ഹ്യൂസ്റ്റൺ (ടെക്സസ്)]],<ref>{{Cite web|title=Several officers hurt, nearly 200 arrested during George Floyd protest|url=https://abc13.com/6219448/|last=Willey|first=Jessica|date=May 29, 2020|website=ABC13 Houston|access-date=May 30, 2020}}</ref> [[ലൂയിസ്‌വില്ലെ]],<ref>{{Cite news|last=Baker|first=Mike|date=May 29, 2020|title=7 People Shot at Louisville Protest Over the Death of Breonna Taylor|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/louisville-protest-shooting-breonna-taylor.html|access-date=May 29, 2020|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529061518/https://www.nytimes.com/2020/05/29/us/louisville-protest-shooting-breonna-taylor.html|archive-date=May 29, 2020|url-status=live}}</ref> [[മെംഫിസ്]],<ref>{{cite web|title=Protest against police brutality shuts down Union Avenue|url=https://www.wmcactionnews5.com/2020/05/27/protest-against-police-brutality-shuts-down-union-avenue/|website=wmcactionnews5.com}}</ref><ref>{{Cite web|title='Stop killing black people': George Floyd's death sparks protests in Minneapolis, Memphis, LA|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2020/05/27/george-floyd-los-angeles-protesters-black-lives-matter/5272030002/|last=Culver|first=Steve Kiggins and Jordan|website=USA Today|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528052808/https://www.usatoday.com/story/news/nation/2020/05/27/george-floyd-los-angeles-protesters-black-lives-matter/5272030002/|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> [[ഷാർലറ്റ്, നോർത്ത് കരോലിന]],<ref>{{Cite web|url=https://www.wcnc.com/article/news/local/city-charlotte-mecklenburg-county-state-of-emergency/275-7ee4b88b-886a-4415-b5b1-62d5769c3bda|title=City of Charlotte under State of Emergency after 'civil unrest'|website=wcnc.com}}</ref> [[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ|ഓക്‌ലാൻ്റ്, കാലിഫോർണിയ]],<ref>{{Cite web|title=Deadly shooting outside Oakland courthouse as protests rage|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/may/30/oakland-courthouse-shooting-george-floyd-protest|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> [[പോർട്ലാന്റ് ഒറെഗോൺ|പോർട്ലാൻ്റ് ഒറെഗോൺ]],<ref>{{Cite web|last=Mesh|first=Aaron|title=Portland Protesters Set Justice Center on Fire; Police Deploy Flash Bangs, Tear Gas|url=https://www.wweek.com/news/2020/05/29/portland-protesters-set-justice-center-on-fire-police-deploy-flash-bangs-tear-gas/|access-date=May 30, 2020}}</ref> [[സാൻ ജോസ്, കാലിഫോർണിയ|സാൻജോസ് കാലിഫോർണിയ]],<ref>{{cite news|date=May 29, 2020|title=Demonstrators Protesting George Floyd's Death Block Hwy. 101, March in San Jose|work=NBC Bay Area|url=https://www.nbcbayarea.com/news/local/demonstrations-in-bay-area-over-george-floyds-death/2298701/|accessdate=May 30, 2020}}</ref> [[സിയാറ്റിൽ]],<ref>{{Cite web|title=Seattle protesters break windows, clash with police in rallies sparked by death of George Floyd|url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/protesters-break-windows-clash-with-police-in-downtown-seattle/|date=May 29, 2020|website=The Seattle Times|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530043001/https://www.seattletimes.com/seattle-news/protesters-break-windows-clash-with-police-in-downtown-seattle/|archive-date=May 30, 2020|access-date=May 30, 2020}}</ref> [[വാഷിംഗ്ടൺ ഡി. സി.|വാഷിംഗ്ടണിലെ]] [[വൈറ്റ്‌ഹൗസ്‌|വൈറ്റ്‌ഹൗസിന്]] പുറത്ത്,<ref>{{Cite web|title=White House was locked down as protests over Floyd's death reach nation's capital|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/05/29/white-house-under-lockdown-protests-over-floyds-death-reach-nations-capital/5288076002/|last=Behrmann|first=Savannah|website=USA Today|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530032709/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/05/29/white-house-under-lockdown-protests-over-floyds-death-reach-nations-capital/5288076002/|archive-date=May 30, 2020|url-status=live}}</ref> [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] വിൻ‌ഡർമെയറിലെ ഷോവിൻ്റെ സമ്മർ ഹോമിന് പുറത്തും<ref>{{Cite web|title=As ex-Minneapolis officer arrested on murder charge, protesters at his Orlando-area home demand justice for George Floyd|url=https://www.orlandosentinel.com/news/crime/os-ne-george-floyd-derek-chauvin-orange-county-house-20200529-wacqubxih5fd7edy2n5p2kbr5i-story.html|last=Toohey|first=Jeff Weiner, Grace|website=Orlando Sentinel|access-date=May 30, 2020}}</ref> പിന്നെ മറ്റ് പല സ്ഥലങ്ങളിലും. മെയ് 30 ന് 12 സംസ്ഥാനങ്ങൾ (മിനസോട്ട ഉൾപ്പെടെ) നാഷണൽ ഗാർഡിനെ സഹായത്തിനായി വിളിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=National Guard Called up in 11 States to Handle Protests {{!}} Voice of America – English|url=https://www.voanews.com/usa/national-guard-called-11-states-handle-protests|publisher=Voice of America|access-date=May 31, 2020}}</ref> കുറഞ്ഞത് 12 പ്രധാന നഗരങ്ങളെങ്കിലും ശനിയാഴ്ച രാത്രി [[കർഫ്യൂ]] ഏർപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|title=Curfews go into effect in cities around the country|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/curfews-go-effect-cities-around-country-george-floyd-protests-continue-n1219801|publisher=NBC News|access-date=May 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531120141/https://www.nbcnews.com/news/us-news/curfews-go-effect-cities-around-country-george-floyd-protests-continue-n1219801|archive-date=May 31, 2020|url-status=live}}</ref> ജൂൺ മാസത്തിൻറെ തുടക്കത്തിൽ, [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] സിറ്റി കൗൺസിൽ ചോക്ഹോൾഡുകൾ (ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ഒരാളുടെ കഴുത്ത് കൈകൊണ്ടു ചുറ്റിപ്പിടിക്കൽ) നിരോധിക്കാൻ നടപടിയെടുക്കുകയും മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ അമിത ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്നതിനെതിരെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇടപെടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും പോലീസ് വകുപ്പിനെ "കമ്മ്യൂണിറ്റി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു പൊതു സുരക്ഷ വകുപ്പ് " ആയി പുനസംഘടിപ്പിക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തിൽ വോട്ടു ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.<ref name=proposal>{{cite news|url=https://www.startribune.com/push-to-end-minneapolis-police-department-could-keep-officers/571504662/|title=Push to 'end' Minneapolis Police Department could keep officers|first=Liz|last=Navratil|work=Star Tribune|date=June 26, 2020|accessdate=June 27, 2020|archive-date=2020-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200907105515/https://www.startribune.com/minneapolis-city-council-votes-unanimously-for-proposal-that-could-replace-police-department/571504662/|url-status=dead}}</ref><ref name=theguardian_20200608_minneapolis>{{Cite news|last=Milman|first=Oliver|date=June 8, 2020|title=Minneapolis pledges to dismantle its police department – how will it work?|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/08/minneapolis-city-council-police-department-dismantle|access-date=June 9, 2020|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609111643/https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/08/minneapolis-city-council-police-department-dismantle|archive-date=June 9, 2020|url-status=live}}</ref> ==പ്രതികരണങ്ങൾ== ===കുടുംബവും സുഹൃത്തുക്കളും=== ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കസിനെയും (മാതാപിതാക്കളുടെ സഹോദരീ-സഹോദരന്മാരുടെ മകൻ) രണ്ട് സഹോദരന്മാരെയും സി‌.എൻ.‌എൻ അഭിമുഖം നടത്തി. കൃത്യനിർവ്വഹണത്തിനും സംരക്ഷണത്തിനുമായിരിക്കണം അവർ അവിടെ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടത് , കൂടാതെ ഫ്ലോയ്ഡ് ജീവനുവേണ്ടി യാചിക്കുമ്പോൾ സഹായിക്കാൻ, ഒന്നും ചെയ്യാൻ അവരിൽ ഒരാൾ പോലും വിരൽ ഉയർത്തുന്നത് ഞാൻ കണ്ടില്ല എന്നാണ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ സഹോദരൻ , ടെറാ ബ്രൗൺ പോലീസിൻ്റെ പെരുമാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ സഹോദരന്മാരിൽ ഒരാൾ വികാരഭരിതമായി പറഞ്ഞത് അവനെ അവർക്ക് കളിയാക്കാമായിരുന്നു, എന്നാലും രക്ഷിക്കാമായിരുന്നു. പകരം, അവർ കാൽമുട്ട് അവൻ്റെ കഴുത്തിൽ അമർത്തി, അവൻ്റെമേൽ ഇരുന്നു. മൃഗങ്ങളോട് പെരുമാറുന്നതിനേക്കാൾ മോശമായി അവർ അവനോട് പെരുമാറി."<ref>{{Cite web|title=George Floyd's family says four officers involved in his death should be charged with murder|url=https://www.cnn.com/2020/05/27/us/minneapolis-george-floyd-police-death/index.html|first=Christina|last=Maxouris|publisher=CNN|access-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527094327/https://www.cnn.com/2020/05/27/us/minneapolis-george-floyd-police-death/index.html|archive-date=May 27, 2020|url-status=live}}</ref> ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ സഹോദരൻ, ഫിലോണീസിൻ്റെറെ വാക്കുകൾ , എല്ലാവർക്കും ഇപ്പോൾ വളരെയധികം വേദനയുണ്ട്, അതുകൊണ്ടാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്, കറുത്തവർ മരിക്കുന്നത് കണ്ട് ഞാൻ മടുത്തു."<ref name=":0">{{Cite news|last=Walters|first=Joanna|date=May 28, 2020|title=George Floyd killing: justice department says inquiry is a 'top priority'|newspaper=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/may/28/minneapolis-george-floyd-death-protests|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528120944/https://www.theguardian.com/us-news/2020/may/28/minneapolis-george-floyd-death-protests|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref> ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൻ്റെ വീഡിയോ എന്നെ തളർത്തിക്കളഞ്ഞു എന്നാണ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ ദീർഘകാല സുഹൃത്തും മുൻ പ്രൊഫഷണൽ [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ|ബാസ്കറ്റ്ബോൾ]] കളിക്കാരനുമായ [[സ്റ്റീഫൻ ജാക്സൺ]] ദേഷ്യവും സങ്കടവും പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞത്.<ref>{{Cite news|title=Ex-NBA player Stephen Jackson mourns loss of his longtime friend George Floyd|url=https://www.foxnews.com/sports/nba-stephen-jackson-mourns-loss-longtime-friend-george-floyd|last=Gaydos|first=Ryan|date=May 28, 2020|publisher=[[Fox News Channel]]|access-date=May 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200528150720/https://www.foxnews.com/sports/nba-stephen-jackson-mourns-loss-longtime-friend-george-floyd|archive-date=May 28, 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Former NBA player Stephen Jackson gets emotional recalling friendship with George Floyd|url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/2020/05/28/george-floyd-ex-nba-player-stephen-jackson-friendship-emotional-interview/5275327002/|last=Timanus|first=Eddie|newspaper=[[USA Today]]|access-date=May 28, 2020}}</ref> അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മരണത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്ന രീതിയിൽ പ്രതികരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും അദ്ദേഹം അതാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്നും ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കാമുകി സമൂഹത്തോട് പറഞ്ഞു."<ref>{{Cite web|title='He Was Kind, He Was Helpful': Friends, Family Say George Floyd Was A Gentle Giant|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/he-was-kind-he-was-helpful-friends-family-say-george-floyd-was-a-gentle-giant/|last=Chapman|first=Reg|date=May 26, 2020|website=WCCO CBS 4|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527013125/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/he-was-kind-he-was-helpful-friends-family-say-george-floyd-was-a-gentle-giant/|archive-date=May 27, 2020|access-date=May 27, 2020}}</ref> എന്നെ ഏറ്റവും വിഷമിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം ഫ്ലോയിഡ് എൻ്റെ സഹോദരിയെ വിളിച്ച് കരയുന്നത് കേൾക്കുന്നതാണ് എന്നാണ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ അമ്മാവൻ, സെൽവിൻ ജോൺസ്, റാപ്പിഡ് സിറ്റി ജേണലിനോട് പറഞ്ഞത്. ഇരയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിനുമുമ്പ് താൻ ഭാര്യയോട് ഈ വീഡിയോയെക്കുറിച്ച് വെറുപ്പ് പ്രകടിപ്പിച്ചതായും ജോൺസ് പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|title=South Dakota man speaks out about nephew George Floyd's death, remembers his gentle nature and big smile|url=https://rapidcityjournal.com/news/local/state-and-regional/south-dakota-man-speaks-out-about-nephew-george-floyd-s-death-remembers-his-gentle-nature/article_7d3ef4e0-c157-583b-873a-a2f209a1a89a.html|website=Rapid City Journal Media Group|access-date=June 1, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|title=George Floyd's family speaks out as they participate in Rapid City memory walk|url=https://www.dakotanewsnow.com/content/news/George-Floyds-family-speaks-out-as-they-participate-in-Rapid-City-memory-walk-570908251.html|last=Lin|first=Alexus Davila; Chiu-yi|website=dakotanewsnow.com|access-date=June 1, 2020}}</ref> ===മിന്നീപോളിസും മിനസോട്ടയും=== ആൻഡ്രിയ ജെങ്കിൻസ്, [[മിന്നീപോളിസ്]] സിറ്റി കൗൺസിലർ, വാർഡ് 8 പ്രതിനിധി; 38-നും [[ഷിക്കാഗോ|ഷിക്കാഗോയ്ക്കും]] സമീപം ഇന്നലെ രാത്രി ഒരാളുടെ ജീവൻ ദാരുണമായി നഷ്ടപ്പെട്ട സംഭവം എൻ്റെ ഹൃദയം തകർത്തിരിക്കുന്നു. ഞങ്ങളുടെ സമൂഹം വീണ്ടും വീണ്ടും മുറിവേറ്റുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. നമ്മൾക്ക് ഉത്തരങ്ങൾ കിട്ടിയേ തീരൂ."<ref>{{Cite news|title=Mayor: 4 Minneapolis police officers involved in death of George Floyd terminated|url=https://www.kare11.com/article/news/crime/minneapolis-police-man-dies-in-police-custody/89-cfb7925a-4aa4-4f88-bf64-76d346b0e55f|publisher=[[KARE (TV)|KARE 11]]|access-date=May 26, 2020}}</ref> ഗവർണർ ടിം വല്ജ്, മെയ് 29-ന് രാവിലെ ഒരു പത്രസമ്മേളനത്തിൽ ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിന് കാരണമായ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും നീതി നടപ്പാക്കാനുമുള്ള നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് നമ്മൾ ക്രമസമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട് എന്നും അതിനായി ദേശീയ ഗാർഡിനെ വിന്യസിച്ചതായും അറിയിച്ചു.<ref name="WCCO">{{cite news|last=Murphy|first=Esme|date=May 26, 2020|title='I Can't Breathe!': Video Of Fatal Arrest Shows Minneapolis Officer Kneeling On George Floyd's Neck For Several Minutes|publisher=[[WCCO-TV]]|url=https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|url-status=live|accessdate=May 26, 2020|quote=While lying facedown on the road, Floyd repeatedly groans and says he can't breathe.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200526170730/https://minnesota.cbslocal.com/2020/05/26/george-floyd-man-dies-after-being-arrested-by-minneapolis-police-fbi-called-to-investigate/|archive-date=May 26, 2020}}</ref> അമേരിക്കയിൽ കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരനാകുക എന്നത് [[വധശിക്ഷ]] അർഹിക്കുന്ന ഒരു തെറ്റല്ല എന്ന് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപൊളിസ്]] മേയർ ജേക്കബ് ഫ്രെ പറഞ്ഞു. അഞ്ച് മിനിറ്റ്, ഒരു വെളുത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു കറുത്ത മനുഷ്യൻ്റെ കഴുത്തിൽമുട്ടുകുത്തി അമർത്തുന്നത് നാം കണ്ടു. ആരെങ്കിലും സഹായത്തിനായി വിളിക്കുന്നത് കേൾക്കുമ്പോൾ, നമ്മളവരെ സഹായിക്കേണ്ടതാണ്.<ref name=Hauser/><ref name="KSTP">{{cite news |title='This is the right call': Officers involved in fatal Minneapolis incident fired, mayor says |url=https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/ |accessdate=May 26, 2020 |publisher=[[KSTP-TV]] |date=May 26, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527135038/https://kstp.com/news/investigation-minnesota-bca-fbi-man-in-medical-distress-handcuffs-/5741256/ |archive-date=May 27, 2020 |url-status=live }}</ref> ഏറ്റവും അടിസ്ഥാനപരവും മാനുഷികവുമായ അർത്ഥത്തിൽ ഈ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു". ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിൻ്റെ പിറ്റേ ദിവസം ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ജോലിയിൽ നിന്ന് പിരിച്ചുവിട്ടത് ശരിയായ തീരുമാനം എന്ന് മേയർ പ്രതികരിച്ചു. ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തിന് രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷം, മേയർ ഫ്രേ, മരണത്തിൻ്റെ [[വർണ്ണവിവേചനം|വംശീയ]] സ്വഭാവം ഉയർത്തിക്കാട്ടി, ഷോവിനെതീരെ ക്രിമിനൽ കുറ്റം ചുമത്താൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തു. മിക്ക ആളുകളും, പ്രത്യേകിച്ച് നിറമുള്ള ആളുകൾ, തിങ്കളാഴ്ച സായാഹ്നത്തിൽ ആ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ചെയ്തതു പോലെ ചെയ്തിതിരുന്നെങ്കിൽ അവർ ഇതിനകം അഴികൾക്ക് പിന്നിലായിരുന്നേനെ എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite news|last=Donaghue|first=Erin|date=May 27, 2020|title=Minneapolis Mayo calls for officer to be charged in George Floyd's death|publisher=CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-mayor-jacob-frey-charges-police-george-floyd-death/|url-status=live|access-date=May 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527213428/https://www.cbsnews.com/news/minneapolis-mayor-jacob-frey-charges-police-george-floyd-death/|archive-date=May 27, 2020}}</ref> ===ഫെഡറൽ (ആഭ്യന്തരം)=== പ്രസിഡൻ്റ് [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്]] രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷം [[ട്വിറ്റർ|ട്വിറ്ററിലൂടെ]] അനുശോചനം അറിയിക്കുകയും ഒരു സമഗ്ര അന്വേഷണത്തിന് എഫ്ബിഐ-നോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചതായും വെളിപ്പെടുത്തി. <ref name=trgr1>{{cite news | title = President Trump says justice will be served | url = https://fox6now.com/2020/05/27/president-trump-says-justice-will-be-served-as-federal-authorities-investigate-george-floyds-death/| publisher = fox6now.com | date = 2020-05-27| accessdate = 2020-06-29}}</ref> തൻ്റെ ഹൃദയം ജോർജ്ജിൻ്റെ കുടുംബത്തിൻ്റെയും സുഹൃത്തുക്കളുടെയും കൂടെയാണെന്നും നീതി നടപ്പാക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. <ref name=trgr2>{{cite news | title = Justice will be served Trump weighs in on George Floyd case | url = https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/justice-will-be-served-trump-weighs-george-floyd-case-n1216026| publisher = nbcnews.com | date = 2020-05-28| accessdate = 2020-06-29}}</ref> ===മതനേതാക്കൾ=== * [[ദലൈലാമ]], [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] വിദ്യാർത്ഥികളെ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനിടയിൽ, ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിനെ കൊന്നതിനെ അതിശക്തമായി അപലപിച്ചു, " മറ്റുള്ളവരെ കൊല്ലാൻ കഴിഞ്ഞതിൽ അഭിമാനമായി കരുതുന്ന ചിലരൊക്കെയുണ്ട്" എന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref>{{cite web |last1=Srikanth |first1=Anagha |title=Dalai Lama condemns George Floyd's death |url=https://thehill.com/changing-america/respect/equality/500130-dalai-lama-condemns-george-floyds-death |website=The Hill |date=May 29, 2020 |access-date=May 31, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603022547/https://thehill.com/changing-america/respect/equality/500130-dalai-lama-condemns-george-floyds-death |archive-date=June 3, 2020 |url-status=live }}</ref> * ജൂൺ 3-ന് [[വത്തിക്കാൻ നഗരം|വത്തിക്കാനിൽ]] നടന്ന പ്രതിവാര പ്രാർത്ഥനയിൽ [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ]] ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തെ അപലപിച്ചു, “[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]]യിലെ പ്രിയ സഹോദരീസഹോദരന്മാരേ, ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ ദാരുണമായ മരണത്തെ തുടർന്ന് ഈ കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ നിങ്ങളുടെ രാജ്യത്ത് ഉണ്ടായ സാമൂഹിക അസ്വസ്ഥതകളെ ഞാൻ വളരെയധികം ആശങ്കയോടെ കാണുന്നു. വംശീയതയെയും ഒഴിവാക്കലിനെയും ഒരു രൂപത്തിലും നമുക്ക് സഹിക്കാനോ അതിനെതിരെ കണ്ണടയ്ക്കാനോ കഴിയില്ല, എന്നിട്ടും നാം ഓരോ മനുഷ്യജീവിതത്തിൻ്റെയും പവിത്രതയെ സംരക്ഷിക്കുമെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു". <ref>{{Cite news |first1=Valentina |last1=DiDonato |first2=Delia |last2=Gallagher |url=https://www.cnn.com/2020/06/03/europe/pope-francis-george-floyd-intl/index.html|title=Pope Francis condemns death of George Floyd, calls US unrest 'disturbing'|date=June 3, 2020|publisher=CNN|access-date=June 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603113338/https://www.cnn.com/2020/06/03/europe/pope-francis-george-floyd-intl/index.html|archive-date=June 3, 2020|url-status=live}}</ref> ===അന്താരാഷ്ട്ര കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതാക്കൾ=== ====രാജ്യങ്ങൾ==== * {{flag|കാനഡ}} – വംശീയത ഒരു യഥാർത്ഥ്യമാണെന്നും അത് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലും]] [[കാനഡ|കാനഡയിലും]] നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നും കനേഡിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ]] പറഞ്ഞു. അതിനെതിരെ നിലകൊള്ളാൻ അദ്ദേഹം കനേഡിയൻ പൌരന്മാരോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു.<ref name="WashingtonPost">{{Cite web|title=Anger over George Floyd's killing ripples far beyond the United States|url=https://www.washingtonpost.com/world/2020/05/29/world-reacts-george-floyd-minneapolis-protests/|last1=Hassan|first1=Jennifer|last2=Writer|website=The Washington Post|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200530034533/https://www.washingtonpost.com/world/2020/05/29/world-reacts-george-floyd-minneapolis-protests/|archive-date=May 30, 2020|access-date=May 30, 2020}}</ref> * {{flag|ചൈന}} – ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കൊലപാതകത്തെ ചൈനീസ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം അപലപിച്ചു, "ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിലെ]] [[വർണ്ണവിവേചനം|വംശീയ വിവേചനത്തിൻ്റെയും]] പോലീസ് ക്രൂരതയുടെയും തീവ്രത പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു". [[വർണ്ണവിവേചനം|വംശീയ വിവേചനം]] ഇല്ലാതാക്കണമെന്നും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ നിയമപരമായ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്നും അമേരിക്കയെ ഓർമിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/01/mr-president-dont-go-hide-china-goads-us-over-george-floyd-protests|title='Mr President, don't go hide': China goads US over George Floyd protests|first=Helen|last=Davidson|date=June 1, 2020|via=www.theguardian.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Ruwith |first1=John |title=In George Floyd Protests, China Sees A Powerful Propaganda Opportunity |url=https://www.npr.org/2020/06/03/868566978/in-george-floyd-protests-china-sees-a-powerful-propaganda-opportunity |accessdate=June 4, 2020 |work=NPR |date=June 3, 2020 |language=en}}</ref> * {{flag|ജർമ്മനി}} – പോലീസ് പ്രവർത്തനത്തെ കൊലപാതകമാണെന്നാണ് ജർമ്മൻ ചാൻസലർ [[ആംഗല മെർക്കൽ]] വിശേഷിപ്പിച്ചത് : "ജോർജ്ജ് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ ഈ കൊലപാതകം അതിദാരുണമായിപ്പോയി".<ref>{{Cite web|title=Merkel bezeichnet tödlichen Polizeieinsatz gegen George Floyd als Mord|url=https://www.afp.com/de/nachrichten/18/merkel-bezeichnet-toedlichen-polizeieinsatz-gegen-george-floyd-als-mord-doc-1sv0vs4|access-date=June 4, 2020|website=AFP.com|language=de|archive-date=2020-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604203437/https://www.afp.com/de/nachrichten/18/merkel-bezeichnet-toedlichen-polizeieinsatz-gegen-george-floyd-als-mord-doc-1sv0vs4|url-status=dead}}</ref> * {{flag|ഇറാൻ}} – ഇറാനിലെ പരമോന്നത നേതാവ് [[ആയത്തുല്ല അലി ഖാം‌നഇ|അലി ഖമേനി]] റീട്വീറ്റ് ചെയ്തത്, കറുത്ത ചർമ്മമുള്ള ആളുകൾ അമേരിക്കൻ തെരുവുകളിൽ ഇറങ്ങിയാൽ "അടുത്ത കുറച്ച് നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ" കൊല്ലപ്പെടുന്നതാണ്.<ref>{{cite news |last1=Salem |first1=Mostafa |title=Iran criticizes "oppressive" US reaction to protests |url=https://www.cnn.com/us/live-news/george-floyd-protests-06-02-20/h_81fe8d03234c4e03540ada77c99a009a |accessdate=June 4, 2020 |work=CNN |date=June 2, 2020 |language=en}}</ref> * {{flag|അയർലണ്ട്}} – [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിൽ]] ധാർമ്മിക നേതൃത്വത്തിൻ്റെ അഭാവമുണ്ടെന്ന് ഐറിഷ് താവോസീച്ച് ലിയോ വരദ്കർ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite journal|url=https://www.rte.ie/news/politics/2020/0604/1145404-coronavirus-politics/|title='Absence of moral leadership' after Floyd killing in US|first=Maggie|last=Doyle|date=June 4, 2020|via=www.rte.ie}}</ref> * {{flag|പെറു }} – ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ കൊലപാതകം വംശീയതയുടെയും വിവേചനത്തിൻ്റെയും അടയാളമാണെന്ന് പെറുവിയൻ പ്രസിഡൻ്റ് മാർട്ടിൻ വിസ്‌കറ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കഴിഞ്ഞ ദേശീയ സെൻസസ് അനുസരിച്ച്, 50% പെറുവിയൻ ജനത അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ പല സമയങ്ങളിലായി വിവേചനം അനുഭവിക്കുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ആഫ്രോ-പെറുവിയൻ സംസ്കാര ദിനത്തിൽ അദ്ദേഹം ആഫ്രോ-പെറുവിയൻ സമൂഹത്തെ അഭിനന്ദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite news|last=|first=|date=4 June 2020|title=Martín Vizcarra sobre George Floyd: “Es una muestra de racismo que rechazamos enérgicamente”|language=Spanish|work=[[El Comercio]]|url=https://elcomercio.pe/politica/muerte-de-george-floyd-martin-vizcarra-es-una-muestra-de-racismo-y-discriminacion-que-rechazamos-energicamente-estados-unidos-nndc-noticia/|url-status=live|access-date=6 June 2020}}</ref> * {{flag|റഷ്യ}} – അമേരിക്കയ്ക്ക് ആസൂത്രിതമായ [[മനുഷ്യാവകാശം|മനുഷ്യാവകാശ]] ലംഘനങ്ങളുടെ ചരിത്രമുണ്ടെന്ന് റഷ്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം അറിയിച്ചു.<ref name="Slate May 30">{{cite web|url=https://slate.com/news-and-politics/2020/05/minneapolis-human-rights-china-russia-iran.html|title=Authoritarian Governments Are Calling Out American Hypocrisy Over Minneapolis|work=Slate|access-date=May 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200531093334/https://slate.com/news-and-politics/2020/05/minneapolis-human-rights-china-russia-iran.html|archive-date=May 31, 2020|url-status=live}}</ref> * {{flag|തുർക്കി}} – തുർക്കി പ്രസിഡൻ്റ് [[റെജപ് തയ്യിപ്‌ എർദ്വാൻ]] ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണത്തെ അമേരിക്കയുടെ വംശീയവും ഫാസിസ്റ്റ്പരമായ സമീപനമാണെന്നാണ് കുറ്റപ്പെടുത്തിയത്. തുർക്കി ഈ വിഷയം നിരീക്ഷിക്കുമെന്നും കുടുംബത്തിനും പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കും അനുശോചനം അറിയിക്കുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.<ref>{{cite news |last1=Güler |first1=Sena |title=Turkey’s president condoles with George Floyd's family |url=https://www.aa.com.tr/en/americas/turkey-s-president-condoles-with-george-floyds-family/1857091 |accessdate=6 June 2020 |work=Anadolu Agency |date=29 May 2020}}</ref> * {{flag|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം}} – "വംശീയ അക്രമത്തിന് നമ്മുടെ സമൂഹത്തിൽ സ്ഥാനമില്ല" എന്നും കൊലപാതകത്തിൻ്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ "പരിഭ്രാന്തനാക്കി" എന്നും ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി [[ബോറിസ് ജോൺസൺ]] പറഞ്ഞു. * {{Flag|വെനസ്വേല}} - പ്രസിഡൻ്റ് ട്രംപ് സ്വന്തം സ്വന്തം ജനത്തിനെതിരെ യുഎസ് സൈന്യത്തെ ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന് വെനസ്വേലൻ പ്രസിഡൻ്റ് [[നിക്കോളാസ് മഡുറോ]] ആരോപിച്ചു. വംശീയതയും പോലീസ് അതിക്രമവും അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രകടനക്കാർ തെരുവിലിറങ്ങുന്നുവെന്ന് അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.wftv.com/news/latest-peaceful/GIFTJXXSFWJB4PI553TS44RALM/|title=The Latest: Peaceful protesters march to U.S. Capitol|first=By The Associated|last=Press|website=WFTV|access-date=2020-06-06|archive-date=2020-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604050248/https://www.wftv.com/news/latest-peaceful/GIFTJXXSFWJB4PI553TS44RALM/|url-status=dead}}</ref> * {{Flag|ഇന്ത്യ}} - ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നരേന്ദ്ര മോദി]] പ്രസിഡൻ്റ് [[ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ്|ട്രംപുമായി]] നടത്തിയ [[ടെലിഫോൺ]] സംഭാഷണത്തിൽ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസിൽ]] നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആഭ്യന്തര കലഹങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിക്കുകയും സ്ഥിതിഗതികൾ നേരത്തേ പരിഹരിക്കാനുള്ള ആശംസകൾ അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | title=PM Narendra Modi conveys to Donald Trump his concern over 'civil disturbances' in US | website=Deccan Herald | date=June 3, 2020 | url=https://www.deccanherald.com/national/pm-narendra-modi-conveys-to-donald-trump-his-concern-over-civil-disturbances-in-us-845005.html | access-date=June 11, 2020}}</ref> ====സംഘടനകൾ==== * {{flag|United Nations}} - നിരായുധരായ ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ കൊലപാതകം തടയാൻ ഗൗരവകരമായ നടപടി സ്വീകരിക്കണമെന്ന് അമേരിക്കൻ അധികാരികളോട് യുഎൻ മനുഷ്യാവകാശ മേധാവി [[മിഷേൽ ബാഷെൽ]] ആവശ്യപ്പെട്ടതിനോടൊപ്പം പോലീസിൻ്റെ കൈകളിൽ വെച്ച് നടന്ന ഈ മരണത്തെ അവർ അപലപിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|title=UN condemns US police killing of George Floyd|url=https://www.dw.com/en/un-condemns-us-police-killing-of-george-floyd/a-53608812|last=|first=|date=May 30, 2020|website=[[Deutsche Welle]]|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=May 30, 2020}}</ref> * {{flag|African Union}} – [[ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ]] കമ്മീഷൻ മേധാവി മൂസ്സ ഫക്കി മഹാമത്ത് ഫ്ലോയിഡിൻ്റെ മരണം ഒരു കൊലപാതകമാണെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. യു‌.എസ്.‌എ യിലെ കറുത്ത പൗരന്മാർക്കെതിരായ വിവേചനപരമായ നടപടികളെ ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയൻ അപലപിച്ചു."<ref>{{cite news|title=In Rare Move, U.S. Embassies in Africa Condemn George Floyd Murder|url=https://time.com/5845407/us-embassy-africa-condemn-george-floyd/|last=|first=|date=May 30, 2020|website=[[Time (magazine)|Time]]|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728120053/https://time.com/5845407/us-embassy-africa-condemn-george-floyd/|archive-date=2020-07-28|access-date=May 30, 2020}}</ref> == കുറിപ്പ‍കൾ == {{NoteFoot}} ==ചിത്രശാല== <gallery widths="200" heights="125"> File:A fire burns at maX it PAWN in Minneapolis, Minnesota on Friday morning. (49948399113).jpg|മിനസോട്ടയിലെ [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസ്സി]]ലെ മാക്സ് ഇറ്റ് പവൻ-ൽ തീ കത്തുന്നു File:20200528- DSC7862 (49947770871).jpg|മെയ് 28 ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസിലെ]] നാശനഷ്ടങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കുന്ന അഗ്നിശമന സേനാംഗങ്ങൾ File:People leave the Target on Lake Street with goods from the store in Minneapolis, Minnesota (49945679736).jpg|മെയ് 28-ന് രാവിലെ [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസിലെ]] ലേക് സ്ട്രീറ്റിൽ കൊള്ളയടിച്ച ടാർഗെറ്റ് സ്റ്റോറിൽ "ബ്ലാക്ക് ലീവ്സ് ഫക്കിംഗ് മേറ്റർ", "ഫക്ക് 12" ചുവരെഴുത്ത് File:George Floyd protest 2020-05-28 Columbus, Ohio 46.jpg|ഒഹായോയിലെ കൊളംബസിൽ പ്രതിഷേധം File:Minneapolis 05-28-20 (49947073563).jpg|മെയ് 28, 2020 വൈകുന്നേരം [[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസ്സിൽ]] നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ ടിയർ ഗ്യാസ് ഉപയോഗിച്ചപ്പോൾ File:A protester stands on a police car with a smashed windowshield outside the Target in the Midway area of St Paul, Minnesota (49946336068).jpg|മിനസോട്ടയിലെ സെന്റ് പോളിന്റെ മിഡ്‌‌വേ ഏരിയയിലെ ടാർ‌ഗെറ്റിന് പുറത്ത് ഒരു തകർന്ന വിൻഡ്ഷീൽഡുമായി ഒരു പ്രതിഷേധക്കാരൻ പോലീസ് കാറിൽ നിൽക്കുന്നു. File:A man stands on a burned out car on Thursday morning as fires burn behind him in the Lake St area of Minneapolis, Minnesota (49945886467).jpg|[[മിന്നീപോളിസ്|മിന്നീപോളിസിലെ]] ലേക്ക് സെന്റ് പ്രദേശത്ത് തീപിടുത്തമുണ്ടായപ്പോൾ പൊള്ളലേറ്റ കാറിൽ നിൽക്കുന്ന ഒരാൾ. File:Minneapolis Police Department’s 3th Precinct 2020-05-28.jpg|[[മിന്നീപോളിസ്]] പോലീസിൻറെ മൂന്നാം പ്രക്ഷോഭം പ്രതിഷേധക്കാർ കത്തിച്ചു കളയുന്നു File:George Floyd Memorial at 38th and Chicago Avenue South, Minneapolis (49942178738).jpg|thumb|ഫ്ലോയിഡിന്റെ മരണ സ്ഥലത്ത് സ്മാരകം File:BlackLivesMatter protest Berlin 2020-05-30 27 (cropped).jpg|2020 മെയ് 30-ന് [[ബെർലിൻ|ബെർലിനിലെ]] യുഎസ് എംബസിയിൽ പ്രതിഷേധം File:Wandbild Portrait George Floyd von Eme Street Art im Mauerpark (Berlin).jpg|thumb|[[ബെർലിൻ|ബെർലിനിലെ]] ചുവരെഴുത്ത് |thumb|left|മെയ് 31 ന് ഈസ്റ്റ് 38 സ്ട്രീറ്റിലെയും ചിക്കാഗോ അവന്യൂവിലെയും മിനിയാപൊളിസിലെ ഫ്ലോയിഡിന്റെ സ്മാരകം. </gallery> ==അവലംബം== {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:വംശീയത]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കയിലെ വംശീയത]] [[വർഗ്ഗം:2020 ലെ കലാപങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2020-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 25-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കൊലപാതകം]] [[വർഗ്ഗം:കുറ്റകൃത്യം അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] 5cc2abcu81nwq6ouchfwpqcsidc4qqz 0 513353 4620340 4616451 2026-05-19T15:00:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620340 wikitext text/x-wiki ഒരു കണത്തിന്റെ ക്വാണ്ടം വിവരങ്ങൾ (ഉദാ: ഒരു ആറ്റത്തിന്റെയോ ഫോട്ടോണിന്റെയോ കൃത്യമായ അവസ്ഥ) ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് തൽക്ഷണം കൈമാറാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പ്രക്രിയയാണ് ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ. ഇത് സാധ്യമാക്കാൻ ആ രണ്ട് സ്ഥലങ്ങൾ തമ്മിൽ ക്ലാസിക്കൽ ആശയവിനിമയം കൂടി ആവശ്യമുള്ളതിനാൽ പ്രകാശവേഗതയേക്കാൾ കൂടിയ വേഗത്തിൽ വിവരങ്ങൾ കൈമാറാനാവില്ല. രണ്ട് കണങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒന്നോ അതിലധികമോ ക്യൂബിറ്റുകൾ ടെലിപോർട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2004/06/17/us/scientists-teleport-not-kirk-but-an-atom.html|title=Scientists Teleport Not Kirk, but an Atom|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> തന്മാത്രകളേക്കാൾ വലിയ വസ്തുക്കളുപയോഗിച്ചു ടെലിപോർട്ടേഷൻ സാധ്യമായിട്ടില്ല.<ref>{{Cite web|url=https://www.popularmechanics.com/science/a25699/how-quantum-teleportation-works/|title=How Quantum Teleportation Actually Works|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സയൻസ് ഫിക്ഷനിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ടെലിപോർട്ടേഷനിൽ നിന്നാണ് ഈ പേര് വന്നതെങ്കിലും, ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ എന്നത് ദ്രവ്യത്തെക്കാളുപരി വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിലേക്ക് പരിമിതപെട്ടിരിക്കുന്നു. ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ എന്നത് ഒരു ഗതാഗത മാർഗ്ഗമല്ല, മറിച്ച് ഒരു ആശയവിനിമയമാർഗമാണ്. ഒരു കണികയേയും ചലിപ്പിക്കാതെ തന്നെ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ഉടനടി വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം ഇത് പ്രദാനം ചെയ്യുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ ചാൾസ് ബെന്നറ്റാണ് ഈ പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചത്. ഒറ്റക്കുള്ള ഫോട്ടോണുകളിലാണ് ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ ആദ്യമായി നിർവ്വഹിച്ചത്<ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1038%2F37539|title=Experimental quantum teleportation|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>, പിന്നീട് ആറ്റങ്ങൾ, അയോണുകൾ, ഇലക്ട്രോണുകൾ, സൂപ്പർകണ്ടക്ടിംഗ് സർക്യൂട്ടുകൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ മെറ്റീരിയൽ സിസ്റ്റങ്ങളിലും പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ സാധ്യമാക്കിയ ഏറ്റവും പുതിയ റെക്കോർഡ് ദൂരം 1,400 കിലോമീറ്റർ (870 മൈൽ) ആണ്. ജിയാൻ-വെയ് പാൻ സംഘമാണ് മിസിയസ് എന്ന ഉപഗ്രഹം ഉപയോഗിച്ചു ഇത്തരത്തിൽ ബഹിരാകാശാധിഷ്ഠിത ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻപരീക്ഷിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=http://time.com/4856222/a-teleportation-to-outer-space/|title=A 'Teleportation' to Outer Space|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330224703/http://time.com/4856222/a-teleportation-to-outer-space/|url-status=dead}}</ref> == വിശദീകരണം == ക്വാണ്ടം അല്ലെങ്കിൽ ക്ലാസിക്കൽ ഇൻഫർമേഷൻ തിയറിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ വിവരയൂണിറ്റ് ഒരു ടു-സ്റ്റേറ്റ് സിസ്റ്റമായിരിക്കും. ക്ലാസിക്കൽ വിവരങ്ങളിൽ ഇതിനെ ഒരു ബിറ്റ് എന്ന് പറയുന്നു (സാധാരണയായി ഒന്നോ പൂജ്യമോ (1 or 0) ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു). ഒരു ബിറ്റിൻ്റെ ക്വാണ്ടം അനലോഗ് ഒരു ക്വാണ്ടം ബിറ്റ് അഥവാ ഒരു ക്യുബിറ്റ് ആണ്. ക്വാണ്ടം ഇൻഫർമേഷൻ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു തരം വിവരങ്ങൾ ക്യുബിറ്റുകളിൽ എൻ‌കോഡുചെയ്യുന്നു. അത് "ക്ലാസിക്കൽ" വിവരങ്ങളിൽ നിന്ന് വളരെ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ക്വാണ്ടം വിവരങ്ങൾ പകർത്താനോ നശിപ്പിക്കാനോ കഴിയില്ല. ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷനിൽ ക്യുബിറ്റ് അടങ്ങിയ ഒരു കണത്തെ ഒരിടത്തു നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ഭൗതീകമായി കടത്തിവിടാതെ തന്നെ ആ ക്യുബിറ്റിനെ കൈമാറാൻ കഴിയും. പാരമ്പതാഗത ടെലിഗ്രാഫ് ഉപയോഗിച്ച് ക്ലാസിക്കൽ ബിറ്റുകളെ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലുടനീളം അതിവേഗത്തിൽ എത്തിക്കാൻ സാധിച്ചതുപോലെ ഭാവിയിൽ ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷൻ വഴി ക്യുബിറ്റുകളും എത്തിക്കാമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature07127</ref> 2015 ൽ തന്നെ സിംഗിൾ ഫോട്ടോണുകൾ, ഫോട്ടോൺ മോഡുകൾ, സിംഗിൾ ആറ്റങ്ങൾ, ആറ്റോമിക് എൻ‌സെംബിളുകൾ, സിംഗിൾ ഇലക്ട്രോണുകൾ, സൂപ്പർകണ്ടക്ടിംഗ് സർക്യൂട്ടുകൾ എന്നിവയുടെ ക്വാണ്ടം സ്റ്റേറ്റുകൾ വിവരദാതാക്കളായി ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnphoton.2015.154</ref> ക്യൂബിറ്റുകളുടെ ചലനത്തിന് സാധാരണ ഇന്റർനെറ്റിലൂടെയുള്ള ആശയവിനിമയത്തേക്കാൾ അധികമായുള്ള ഒബ്ജക്റ്റുകളുടെ ചലനം ആവശ്യമില്ല. ഒരു ക്വാണ്ടം ഒബ്ജക്റ്റും കടത്തിവിടേണ്ടതില്ല, പക്ഷേ ടെലിപോർട്ട് ചെയ്ത ഓരോ ക്യൂബിറ്റിനോടൊപ്പം രണ്ട് ക്ലാസിക്കൽ ബിറ്റുകളും റിസീവറിലേക്ക് അയക്കേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. യഥാർത്ഥ ടെലിപോർട്ടേഷൻ പ്രോട്ടോക്കോളിന് ഒരു entangled quantum state അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ബെൽ സ്റ്റേറ്റ് (Bell State) സൃഷ്ടിക്കേണ്ടതുണ്ട്, തുടർന്ന് അതിൻ്റെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ യാഥാക്രമം ആ രണ്ട് സ്ഥലങ്ങൾക്കിടയിൽ പങ്കിടുന്നു (ഉറവിടവും ലക്ഷ്യസ്ഥാനവും). അതായത്, ഒരു ക്യൂബിറ്റ് കൈമാറുന്നതിന് മുൻപ് ആ രണ്ട് സൈറ്റുകൾക്കിടയിൽ ഒരു പ്രത്യേക തരം ക്വാണ്ടം ചാനൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു. കൂടാതെ ടെലിപോർട്ടേഷന് ഒരു ക്ലാസിക്കൽ ഇൻഫർമേഷൻ ചാനൽ കൂടി സ്ഥാപിക്കണം. ഓരോ ക്യൂബിറ്റിനൊപ്പവും രണ്ട് ക്ലാസിക്കൽ ബിറ്റുകൾ കൂടി കൈമാറേണ്ടതുണ്ട് എന്നതിനാലാണിത്. ചില അളവുകളുടെ ഫലങ്ങൾ ഉറവിടവും ലക്ഷ്യസ്ഥാനവും തമ്മിൽ കൈമാറുന്നതിനുവേണ്ടിയാണിത്. അല്ലെങ്കിൽ ലക്ഷ്യസ്ഥാന ക്യൂബിറ്റിന്റെ അവസ്ഥ ഉറവിടത്തിന് അറിയാൻ കഴിയില്ല. ഇതുപോലുള്ള ക്ലാസിക്കൽ ചാനലുകളുടെ ആവശ്യകത ആദ്യം നിരാശാജനകമായി തോന്നാമെങ്കിലും ടെലിപോർട്ടേഷൻ സാധാരണ വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന വേഗതയിലേക്ക് പരിമിതപ്പെടുന്നതെന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ഇത് വിശദീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ പ്രകാശവേഗതയുള്ള ലേസറുകളിൽ നിന്നുള്ള ഫോട്ടോണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ബെൽ സ്റ്റേറ്റുകൾ പങ്കിടാം എന്നതുകൊണ്ട് ടെലിപോർട്ടേഷൻ ഓപ്പൺ സ്പേസ് വഴി നേടാനാകും,<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature23675</ref> അതായത്, കേബിളുകളിലൂടെയോ ഒപ്റ്റിക്കൽ ഫൈബറുകളിലൂടെയോ വിവരങ്ങൾ അയയ്‌ക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. ഒറ്റ ആറ്റങ്ങളുടെ ക്വാണ്ടം അവസ്ഥകൾ ഇതിനകം ടെലിപോർട്ട് ചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature02570</ref>. ആറ്റങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ വിവിധ തലങ്ങളിൽ (Degrees of freedom) ക്വാണ്ടം സ്റ്റേറ്റുകൾ എൻ‌കോഡുചെയ്യാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ആറ്റോമിക് ന്യൂക്ലിയസിന് ചുറ്റുമുള്ള ഇലക്ട്രോണുകളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ അളവിലോ അല്ലെങ്കിൽ ന്യൂക്ലിയസിൻ്റെ തന്നെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ അളവിലോ ക്യൂബിറ്റുകൾ എൻകോഡ് ചെയ്യാൻ കഴിയും. "ഒരു ആറ്റത്തെ ടെലിപോർട്ട് ചെയ്തു" എന്ന് പറയുന്നത് കൃത്യമല്ല. ഒരു ആറ്റത്തിന്റെ ക്വാണ്ടം അവസ്ഥയാണു ടെലിപോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് , ഇത്തരത്തിലുള്ള ടെലിപോർട്ടേഷൻ വിജയകരമാക്കാൻ സ്വീകരണ സൈറ്റിൽ ലഭിക്കുന്ന ക്യൂബിറ്റുകൾ പതിപ്പിക്കാൻ തക്കവിധമുള്ള ആറ്റങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം ആവശ്യമാണ്.<ref>https://doi.org/10.1038%2Fnature02608</ref> ക്വാണ്ടം ടെലിപോർട്ടേഷനെ സാധ്യമാക്കുന്നത് ക്വാണ്ടം എൻ‌ടാംഗിൾമെന്റ് എന്ന തത്വം ആണ്. ഇതുവഴി രണ്ടോ അതിലധികമോ പ്രത്യേക കണങ്ങളെ ഒരു തരം പങ്കിട്ട ക്വാണ്ടം അവസ്ഥയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയാണെകിൽ അവയുടെ ഭൗതിക അളവുകൾ തമ്മിൽ ഒരു അസാധാരണ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയും. യാതൊരുവിധ ഭൗതിക സമ്പർക്കവുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയിലും, അളവുകൾ സ്വതന്ത്രമായി തിരഞ്ഞെടുത്തു നടപ്പാക്കുമ്പോഴും ഈ പരസ്പര ബന്ധം നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞനായ ബെൽ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ സ്പേസ്-ടൈമിലെ ഒരു പോയിന്റിൽ നടത്തിയ നിരീക്ഷണം വിദൂരമായ മറ്റൊരു പ്രദേശത്തു നടത്തുന്ന നിരീക്ഷണത്തിന്റെ ഫലങ്ങളെ തൽക്ഷണം ബാധിക്കുന്നതായി കാണാം. പ്രകാശത്തിന് അഥവാ വിവരത്തിന് അത്രയും ദൂരം സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നതിനു മുൻപ് തന്നെ ഈ സ്വാധീനം പ്രകടമാവുന്നു. സാമാന്യ ആപേക്ഷികതക്ക് (special relativity) വിരുദ്ധമായ ഒരു പ്രതിഭാസമായി തോന്നാമെങ്കിലും അത്തരം പരസ്പര ബന്ധങ്ങൾ വഴി പ്രകാശത്തിന്റെ വേഗതയേക്കാൾ കൂടിയ വേഗത്തിൽ ഒരു വിവരവും കൈമാറാനാകില്ല. അതിനാൽ, ടെലിപോർട്ടേഷനു ഒരിക്കലും സൂപ്പർലൂമിനൽ ആകാൻ കഴിയില്ല, കാരണം ക്ലാസിക്കൽ വിവരങ്ങൾ വരുന്നതുവരെ ഒരു ക്വിറ്റ് പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയില്ല എന്നതു തന്നെ. == അവലംബം == <references /> ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *[https://web.archive.org/web/20180704082456/http://hansonlab.tudelft.nl/loophole-free-bell-test/ Loophole-free Bell test] - [[Kavli Institute of Nanoscience]] *[http://www.signandsight.com/features/614.html "Spooky action and beyond"] – Interview with Prof. Dr. Anton Zeilinger about quantum teleportation. Date: 2006-02-16 *[http://www.research.ibm.com/quantuminfo/teleportation/ Quantum Teleportation at IBM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110107152340/http://www.research.ibm.com/quantuminfo/teleportation/ |date=2011-01-07 }} *[http://www.spacedaily.com/news/physics-04zi.html Physicists Succeed In Transferring Information Between Matter And Light] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210124233837/http://www.spacedaily.com/news/physics-04zi.html |date=2021-01-24 }} *[http://www.physorg.com/news10924.html Quantum telecloning: Captain Kirk's clone and the eavesdropper] *[https://web.archive.org/web/20081218105859/http://www.math.uwaterloo.ca/~amchilds/talks/pi03.ppt Teleportation-based approaches to universal quantum computation] *[http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TVK-3TXC7TP-4-1&_cdi=5537&_user=4799849&_orig=search&_coverDate=09%2F01%2F1998&_sk=998799998&view=c&wchp=dGLbVtz-zSkWb&md5=4f615b57a53a67a4268535a9ba311407&ie=/sdarticle.pdf Teleportation as a quantum computation] *[http://www.iop.org/EJ/article/1367-2630/9/7/211/njp7_7_211.html#nj248372s4 Quantum teleportation with atoms: quantum process tomography]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://web.archive.org/web/20081218105900/http://www.imit.kth.se/QEO/qucomm/DelD19QuComm.pdf Entangled State Teleportation] *[http://koasas.kaist.ac.kr/bitstream/10203/1029/1/e022316.pdf Fidelity of quantum teleportation through noisy channels by] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130085711/http://koasas.kaist.ac.kr/bitstream/10203/1029/1/e022316.pdf |date=2012-11-30 }} *[https://www.cs.technion.ac.il/~talmo/CV/my-new-papers/BHM04-IBM.pdf TelePOVM— A generalized quantum teleportation scheme] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923232545/http://www.cs.technion.ac.il/~talmo/CV/my-new-papers/BHM04-IBM.pdf |date=2020-09-23 }} *[https://web.archive.org/web/20081218105859/http://web.am.qub.ac.uk/users/m.s.kim/PRL04236.pdf Entanglement Teleportation via Werner States] *[https://web.archive.org/web/20130210090550/http://www.physics.ohio-state.edu/~wilkins/writing/Assign/topics/Q-trans-prl.pdf Quantum Teleportation of a Polarization State] *[https://books.google.com/books?id=zENRkvFO0SEC&pg=PA224 The Time Travel Handbook: A Manual of Practical Teleportation & Time Travel] *[https://web.archive.org/web/20081218105859/http://heart-c704.uibk.ac.at/publications/papers/nature04_riebe.pdf letters to nature: Deterministic quantum teleportation with atoms] *[https://web.archive.org/web/20130606142155/http://qi.phys.msu.ru/kulik/Papers/p221.pdf Quantum teleportation with a complete Bell state measurement] *[http://sciencenews.org/view/feature/id/34762/title/Welcome_to_the_Quantum_Internet Welcome to the quantum Internet.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130091556/http://www.sciencenews.org/view/feature/id/34762/title/Welcome_to_the_Quantum_Internet |date=2012-11-30 }} ''Science News'', Aug. 16 2008. *[http://www.QuantumLab.de Quantum experiments – interactive.] *[http://lightlike.com/teleport/ A (mostly serious) introduction to quantum teleportation for non-physicists] {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ക്വാണ്ടം ബലതന്ത്രം]] [[വർഗ്ഗം:ക്വാണ്ടം ഭൗതികം]] [[വർഗ്ഗം:ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്]] ‌‌__സൂചിക__ [[വർഗ്ഗം:ടെലിപോർട്ടേഷൻ]] taxvz3650gts4f2zr5mka7hlf3j7zbb 0 527668 4620441 4598889 2026-05-19T22:48:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620441 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cherepanov steam locomotive}} [[പ്രമാണം:Б-н,_Россия,_Москва,_ЭК_ВНИИЖТ,_Щербинка_(Trainpix_108171).jpg|ലഘുചിത്രം|300x300ബിന്ദു| 2014 ൽ നിർ‍മ്മിച്ച ചെറെപനോവ് ആവിയന്ത്രത്തിന്റെ മോഡൽ. ഇത് വൈദ്യുതി ഉപയോഗിച്ച് ഓടുന്നു.]] [[റഷ്യ|റഷ്യയിൽ]] നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ആവി തീവണ്ടിയന്ത്രമാണ് ആണ് '''ചെറെപനോവ് സ്റ്റീം ലോക്കോമോട്ടീവ്''' . യെഫിം ചെറെപനോവും മകൻ മിറോൺ ചെറെപനോവും ചേർന്ന് 1834 ലാണ് റഷ്യയിലെ ആദ്യ ആവി തീവണ്ടിയന്ത്രം നിർമ്മിച്ചത്. നിസ്നി ടാഗിലിലെ ഒരു ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് അടുത്തുള്ള ഒരു ഖനിയിലേക്ക് ഈ ആവിയന്ത്രം അവർ ഓടിച്ചു. ഈ ആവിയന്ത്രം ഓടിക്കാനായി നിർമ്മിച്ച ട്രാക്ക് റഷ്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്റ്റീം റെയിൽ‌വേ ട്രാക്ക് ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 1835-ൽ അവർ നിർമ്മിച്ച രണ്ടാമത്തെ മാതൃക [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിലേക്ക്]] സമ്മാനമായി അയച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://eng.rzd.ru/en/9572/page/103290?id=12087#main-header|title=First Steps {{!}} History {{!}} Russian Railways|website=eng.rzd.ru|publisher=Russian Railways|language=en}}</ref> ആ കാലഘട്ടത്തിൽ റഷ്യയിൽ ചരക്ക് നീക്കം നടത്തുന്നതിന് പ്രധാനമായി [[കുതിര|കുതിരകളെ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള [[ഗതാഗതം|ഗതാഗത]] സംവിധാനമായിരുന്നു നിലനിന്നിരുന്നത്. എങ്കിലും, റഷ്യയിലെ റെയിൽ ഗതാഗതത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ ഈ ആവി തീവണ്ടിയന്ത്ര നിർമ്മാണം കാര്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. == പശ്ചാത്തലം == യെഫിം ചെറെപനോവും മകൻ മിറോണും ദെമിഡോവ് കുടുംബത്തിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഫാക്ടറിയുടെ ഭാഗിക അടിമകളായിരുന്നു (സെർഫ്). അവർ ഇവിടെവച്ച് അനേകം പുതിയ യന്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. ഖനികളിൽ വെള്ളം പമ്പ് ചെയ്യുന്നതിനായി ഇവർ വർഷങ്ങളായി [[ആവിയന്ത്രം|ആവിയന്ത്രങ്ങൾ]] നിർമ്മിച്ചിരുന്നു <ref name="fink">{{Cite web|url=http://www.fink.com/papers/russia.html|title=The Beginnings of Railways in Russia|access-date=13 November 2020|last=Fink|first=Kevin|website=Fink.com}}</ref> ഇരുവരും ഒറ്റക്ക് ഒറ്റക്ക് [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക്]] യാത്ര നടത്തി. മിറോൺ 1833 ൽ ഇംഗ്ലണ്ട് സന്ദർശിച്ചു. അദ്ദേഹം ഇംഗ്ലണ്ടിലായിരുന്നപ്പോൾ, അവിടെയുള്ള ആവി തീവണ്ടിയന്ത്രങ്ങൾ പരിശോധിച്ചിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, സോവിയറ്റ് പണ്ഡിതന്മാർ വാദിക്കുന്നത് അവർ നിർമ്മിച്ച ആവി തീവണ്ടിയന്ത്രങ്ങൾ ചെറെപനോവിന്റെ സ്വന്തം കണ്ടുപിടുത്തമാണെന്നും ഇംഗ്ലീഷ് മോഡലിന്റെ പകർപ്പല്ലെന്നുമാണ്.<ref name="esper">{{Cite journal|last=Esper|first=Thomas|title=Industrial Serfdom and Metallurgical Technology in 19th-Century Russia|journal=[[Technology and Culture]]|date=October 1982|volume=23|issue=4|pages=583-608|doi=10.2307/3104809|url=https://www.jstor.org/stable/3104809|accessdate=13 November 2020}}</ref> == നിർമ്മാണവും വിവരണവും == ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ ഇവർ ആവിയന്ത്രം നിർമ്മിക്കാനുള്ള ശ്രമം നടത്തിയിരുന്നു. ആറുമാസത്തെ ജോലിക്ക് ശേഷം 1834 ൽ ആവിയന്ത്രത്തിന്റെ ആദ്യ മോഡൽ പൂർത്തിയായി. ആ വർഷം ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ 854 മീറ്ററോളം നീളമുള്ള ട്രാക്കിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആവിയന്ത്രത്തിന്റെ പ്രദർശനം കാണാൻ ആളുകൾ തടിച്ചുകൂടി. മണിക്കൂറിൽ ഏകദേശം 15 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ 3.2 ടൺ ചരക്ക് നീക്കാൻ ഈ ആവിയന്ത്രത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. മുമ്പ് 50 മുതൽ 60 വരെ തൊഴിലാളികൾ 30 മിനിറ്റോളം ജോലിയെടുത്താണ് ഇത്രയും ഭാരം നീക്കിയിരുന്നത്. എന്നാൽ നാല് മിനിറ്റിനുള്ളിൽ ആവിയന്ത്രത്തിന് ഇത് ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞു. ഈ യന്ത്രത്തിന് മുപ്പത് കുതിരശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മോഡൽ 1835 മാർച്ചിൽ നിർമ്മിച്ച് സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിന് സമ്മാനമായി നൽകി. രണ്ടാമത്തെ മോഡൽ മണിക്കൂറിൽ 16.4 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ ആയിരത്തോളം പൂഡുകൾ വഹിച്ചു.<ref name="expo">{{Cite web|url=http://www.rzd-expo.ru/history/Istoriya%20Rossiyskogo%20parovoza/|title=ИСТОРИЯ РОССИЙСКОГО ПАРОВОЗА|access-date=13 November 2020|website=RZD Expo|publisher=[[Russian Railways]]|language=ru|archive-date=2020-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209085222/http://www.rzd-expo.ru/history/Istoriya%20Rossiyskogo%20parovoza/|url-status=dead}}</ref> <ref name="nt-csm">{{Cite web|url=https://nt-csm.ru/en/efim-i-miron-cherepanovy-bratya-cherepanovy-izobreteniya-i-izobretateli.html|title=Yefim and Miron are cranked. Cherepanov brothers|access-date=13 November 2020|website=NT-CSM|archive-date=2025-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20250628140311/https://nt-csm.ru/en/efim-i-miron-cherepanovy-bratya-cherepanovy-izobreteniya-i-izobretateli.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="runivers">{{Cite web|url=https://runivers.ru/new-encyclopedia/material_culture/katalog_statey/592565/|title=Паровоз Черепановых|access-date=13 November 2020|website=[[Runivers]]|language=ru|archive-date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128155511/https://runivers.ru/new-encyclopedia/material_culture/katalog_statey/592565/|url-status=dead}}</ref> ആദ്യത്തെ മോഡൽ ഫാക്ടറിയിൽനിന്ന് രണ്ടുകിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഖനിയിലേക്കുള്ള ട്രാക്കിൽ ഉപയോഗിച്ചു. റഷ്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്റ്റീം റെയിൽ‌വേയായിരുന്നു ഈ ട്രാക്ക്. <ref name="fink"/> <ref name="lp">{{Cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/trans-siberian-railway/background/history/a958a07b-2065-4886-9065-e53d9588b644/a/nar/a958a07b-2065-4886-9065-e53d9588b644/1333529|title=Feature: Russia’s Early Rails|access-date=13 November 2020|website=[[Lonely Planet]]}}</ref> == സ്വീകരണവും പരിണതഫലവും == [[പ്രമാണം:Памятник_-_"Паровоз_Черепановых".jpg|ലഘുചിത്രം| വെൻ‌യോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്മാരകം]] ആവിയന്ത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണം യെഫിമിന് സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകി. മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം മിറോണും സെർഫ് ജോലിയിൽനിന്നും മോചിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.<ref name="runivers"/> അവരുടെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് [[നിർമ്മാണാവകാശം|പേറ്റന്റ്]] നിഷേധിക്കപ്പെടുകയും അധികം താമസിയാതെ ഇരുവരും മരണമടയുകയും ചെയ്തു. 1842 ൽ യെഫിമും 1849 ൽ മിറോണും മരിച്ചു.<ref name="nt-csm"/> റഷ്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്റ്റേറ്റ് സ്പോൺസർ ചെയ്ത റെയിൽ‌വേ യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് തീവണ്ടിയന്ത്രങ്ങൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്ത് നിർമ്മിച്ചതാണ്. 1857 വരെ ഫാക്ടറിക്ക് പുറത്ത് റഷ്യൻ നിർമ്മിത ലോക്കോമോട്ടീവ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ല. <ref name="fink"/> ആധുനിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ ആവിയന്ത്രങ്ങൾ പ്രാധാന്യത്തോടെ പരാമ‍ർശിക്കപ്പെടുന്നു. ദി നിസ്നി ടാഗിൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് റീജിയണൽ ഹിസ്റ്ററി<ref name="museum">{{Cite web|url=https://museum-nt.ru/content/visit/portfolio/case/?SECTION_ID=63|title=СОБРАННАЯ ВИРТУАЛЬНАЯ ЭКСКУРСИЯ: ПАРОВОЗНАЯ ИСТОРИЯ МЕХАНИКОВ ЧЕРЕПАНОВЫХ|access-date=13 November 2020|website=[[The Nizhny Tagil Museum of Regional History]]|language=ru}}</ref>, പോളിടെക്നിക് മ്യൂസിയം എന്നീ മ്യൂസിയങ്ങളുടെ പ്രദർശനത്തിൽ ഇതിന്റെ ചരിത്രം വിവരിക്കുന്ന പ്രദർശനങ്ങളുണ്ട്.<ref name="polytech">{{Cite web|url=https://www.internationalsteam.co.uk/trains/russia37.htm|title=The Moscow Polytechnical Museum, 2012|access-date=13 November 2020|website=International Steam}}</ref> നിരവധി [[തപാൽ മുദ്ര|തപാൽ സ്റ്റാമ്പുകളിലും]] ഈ ആവിയന്ത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name="stamp">{{Cite web|url=http://stamprus.ru/marks/1978/|title=Почтовые марки СССР 1978 года|access-date=13 November 2020|website=Stamprus|archive-date=2018-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423192404/http://stamprus.ru/marks/1978/|url-status=dead}}</ref> == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|30em}} o007r7x04lplqvsk1a8ibw2ef4mp672 0 532904 4620383 4614885 2026-05-19T17:37:45Z Ranjithsiji 22471 4620383 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox film | name = ദൃശ്യം 2 | image = | alt = | caption = പോസ്റ്റർ | director = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = ജിത്തു ജോസഫ് | starring = [[മോഹൻലാൽ]]<br />[[മീന]] | music = അനിൽ ജോൺസൺ | cinematography = [[സതീഷ് കുറുപ്പ്]] | editing = | studio = ആശീർവാദ് സിനിമാസ് | distributor = [[ ആമസോൺ പ്രൈം |ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = }} [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലിനെ]] നായകനാക്കി [[ജിത്തു ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു മലയാള ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ദൃശ്യം 2''ː The Resumption'''. ആശിർവാദ് സിനിമാസിനു വേണ്ടി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച ചിത്രം 2021 ഫെബ്രുവരി 19-നു [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ]] റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131318/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph</ref> 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദൃശ്യം]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമാണിത്.<ref>https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html</ref><ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html</ref> [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]], [[മുരളി ഗോപി]], [[ആശ ശരത്]], [[സായി കുമാർ|സായികുമാർ]] എന്നിവരാണു ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ.<ref>https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk</ref><ref>https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429</ref> ==കഥ== 2013 ഓഗസ്റ്റ് 3 ന് രാത്രിയിൽ, ജോസ് എന്ന കുറ്റവാളിയുമായി തന്റെ സഹോദരനെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് പോലീസിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്നതായാണ് ചിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒളിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷന് പിന്നിൽ അദ്ദേഹം അഭയം തേടുന്നു, ജോർജ്ജ്കുട്ടി സൈറ്റിൽ നിന്ന് ഒരു സ്പെയ്ഡുമായി നടന്നു വരുന്നതിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ജോസ് ഭാര്യയോട് മാപ്പ് പറയാൻ പോകുന്നു, അവിടെവച്ച് പോലീസ് ജോസിനെ പിടികൂടുന്നു. ആറ് വർഷത്തിന് ശേഷം ജോർജ്ജ്കുട്ടി, റാണി, അഞ്ജു, അനു എന്നിവർ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഒരു സിനിമാ തിയേറ്ററിന്റെ ഉടമയായ ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുടുംബത്തിന്റെ എതിർപ്പിനെ അവഗണിച്ച് ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. തന്റെ പ്രോജക്റ്റിന്റെ തിരക്കഥ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി കൊച്ചിയിൽ താമസിക്കുന്ന പ്രമുഖ തിരക്കഥാകൃത്തായ വിനയചന്ദ്രനുമായി അദ്ദേഹം നിരന്തരം ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. കുടുംബം സുഖമായിരിക്കുമെങ്കിലും, അഞ്ജുവിന് അപസ്മാരം പിടിപെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇപ്പോൾ ഒരു പി‌ടി‌എസ്ഡി രോഗിയാണ്, വരുണിന്റെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിന്റെ അനന്തരഫലമാണിത്. കുടുംബത്തിന്റെ സമ്പത്തിന്റെ ഉയർച്ചയിൽ അസൂയപ്പെട്ട ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാർ അവരുടെ പ്രതിച്ഛായയെ, പ്രത്യേകിച്ച് അഞ്ജുവിന്റെ കളങ്കത്തിന് കളങ്കം പരത്താൻ തുടങ്ങി, റാണിയുടെ ദുരിതത്തിൽ. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി തന്റെ ചലച്ചിത്ര ആസൂത്രണത്തിനായി കൊച്ചി, ചെന്നൈ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. റാണിയുടെ സാന്ത്വനം ലഭിക്കുന്നത് അവളുടെ അയൽവാസിയായ സരിതയാണ്, സർക്കാർ ഗുമസ്തൻ, മദ്യാപാനിയായ ഭർത്താവ് സാബു, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ബ്രോക്കറാണ്. ജോർജ്‌കുട്ടിയുടെ 5 ഏക്കറിൽ രണ്ട് ഏക്കർ വസ്തു രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് വാങ്ങി ദമ്പതികൾ അവിടെ പോയി. വരുണിന്റെ തിരോധാനം പരിഹരിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മ കാരണം ലോക്കൽ പോലീസിന് വലിയ അപമാനം വരുത്തി വെച്ചതിനാൽ കേസ് പുന:പരിശോധിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഗീതയുടെ ജൂനിയറും സുഹൃത്തും ആയ കേരള ഈസ്റ്റ് ഐ.ജി തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ ഐ.പി.എസിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് കേസ്. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി പ്രഭാകറിനെ തന്റെ തീയറ്ററിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. മകന്റെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനായി വരുണിന്റെ മൃതദേഹം വെളിപ്പെടുത്താൻ പ്രഭാകർ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഫലമുണ്ടായില്ല. വസന്തകാല വിശ്രമവേളയിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന അനു തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ഒരു സ്ലീപ്പ് ഓവർ പാർട്ടി നടത്തുന്നു, ഈ സമയത്ത് അനു തന്റെ കാമുകനോട് രഹസ്യങ്ങൾ പറയുന്നുവെന്ന് കരുതി റാണി പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. അറസ്റ്റിലാകുമോ എന്ന ഭയം ഒരു രാത്രിയിൽ അവൾ സരിതയോട് അറിയിക്കുകയും വരുണിന്റെ മരണത്തിൽ അഞ്ജുവിന് പങ്കുണ്ടെന്ന കാര്യം അശ്രദ്ധമായി മങ്ങിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. റാണിയേയും കുടുംബത്തേയും അറിയാതെ സരിതയും സാബുവും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവാഹിതരാണ്. വരുണിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ നിയോഗിച്ച രഹസ്യ പോലീസുകാരായിരുന്നു അവർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് ചാരന്മാരിൽ അനുവിന്റെ കാമുകനും ബാസ്റ്റിന്റെ അനന്തരവനും ഉൾപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, ജോസ് ജയിൽ മോചിതനായി, ജോലി കണ്ടെത്താൻ പാടുപെടുകയാണ്. നഗരവാസികളിൽ നിന്ന് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ കേസ് കേട്ട ശേഷം, അന്നത്തെ പൂർത്തീകരിക്കാത്ത പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടത് ഓർമിക്കുന്നു, ഉടൻ തന്നെ പോലീസിനോട് നടന്ന സംഭവം വിവരിക്കുകയും പ്രതിഫലമായി വലിയൊരു തുക നൽകാമെന്നു പോലീസ് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കേസിലെ പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി യുഎസിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന ഗീതയെയും പ്രഭാകറിനെയും ബാസ്റ്റിൻ വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു. പോലീസും ഫോറൻസിക് സംഘവും രഹസ്യമായി പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കുഴിച്ച് ഒടുവിൽ ഒരു മനുഷ്യ അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തി. ആ പരിസരപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന നിരീക്ഷണ ക്യാമറകളിലൂടെയാണ് ജോർജ്ജ്കുട്ടി ഈ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നത്. കോടതി ഉത്തരവ് പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെയും കുടുംബത്തെയും പോലീസ് പിടികൂടി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കാൻ, സരിതയോട് റാണി നേരത്തെ വെളിപ്പെടുത്തിയത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; സരിതയും സാബുവും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ വീട് ബഗ്ഗ് ചെയ്തിരുന്നു. ഗീതയുടെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ ഫലമായി അഞ്ജുവിന് മറ്റൊരു അപസ്മാരം ബാധിക്കുകയും അവളെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. പരിഭ്രാന്തരായ ജോർജ്‌കുട്ടി ഒരു കെട്ടിച്ചമച്ച കഥയാണ് നൽകുന്നത്, അതിൽ വരുണിന്റെ ഏക കൊലപാതകിയാണ് അദ്ദേഹം, വീട്ടിൽ കള്ളൻ ഒളിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് വരുണിനെ തെറ്റിദ്ധരിച്ച ശേഷം കൊലപ്പെടുത്തി. വരുണിന്റെ വസ്ത്രം പോലുള്ള തെളിവുകൾ താൻ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇത് കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെ കോടതിയിൽ രക്ഷിക്കുമെന്നും ജോർജ്ജ് കുട്ടി അവകാശപ്പെടുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ കുടുക്കാനും തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കാനും തെളിവുകൾ മറച്ചുവെച്ചതിന് ഭാര്യയോടും അഞ്ജുവിനോടും കുറ്റം ചുമത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ ഗീതയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. കുടുംബത്തെ ദിവസത്തിനായി വിട്ടയച്ചശേഷം, അവരുടെ ഇരുണ്ട ഭാവിയെക്കുറിച്ച് അവർ വിശദീകരിക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ വിനയചന്ദ്രൻ ബാസ്റ്റിൻ, ഗീത, പ്രഭാകർ എന്നിവരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം, അവരുടെ തിരക്കഥ പകർപ്പവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി വിനയചന്ദ്രന്റെ പേരിൽ ദൃശ്യം എന്ന നോവലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതായി അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ നോവലിൽ, നായകൻ ശരീരം മറയ്ക്കാൻ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, തന്റെ കുട്ടിയെ രക്ഷിക്കാൻ തെറ്റായ കുമ്പസാരം നൽകുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ കുറ്റസമ്മതം ദൃശ്യത്തിന്റെ കഥയുമായി സാമ്യമുണ്ട് എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. കോടതിയിൽ, ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുറ്റം സമ്മതിക്കുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിന്റെ തന്ത്രം പോലീസ് ഫ്രെയിം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷക വാദിക്കുന്നു. പോലീസിന്റെ ഞെട്ടലിന്, മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൂടത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനകളുടെ ഡിഎൻ‌എ ഫലങ്ങൾ വരുണിന്റെ ഫലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. സ്തംഭിച്ചുപോയ വിനയചന്ദ്രൻ തന്റെ ചിത്രത്തിന് ഒരു ഇതര ക്ലൈമാക്സ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, അതിൽ നായകൻ, ക്യാപ്‌ചർ ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ അത്തരമൊരു അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ നടത്തിയ നടപടിക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസിലാക്കും. നായകൻ മറ്റൊരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ അസ്ഥികൂടം വരുണിന് സമാനമായ പരിക്കുകളോടെ കണ്ടെത്തുന്നു.വിദൂരസ്ഥലത്ത് ഒരു ശവക്കല്ലറതൊഴിലാളിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. കണ്ടെത്തിയ അസ്ഥികൂടത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് പരിശോധനകൾ നടത്തുന്ന പ്രാദേശിക മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് ലാബിന്റെ സുരക്ഷാ ഗാർഡുമായി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. യഥാർത്ഥ അസ്ഥികൂടം കുഴിച്ച് ലാബിലേക്ക് അയച്ച ദിവസം, നായകൻ വിവേകപൂർവ്വം ഇരയുടെ അസ്ഥികൂടം താൻ ശേഖരിച്ചവ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റുകയും യഥാർത്ഥ ശ്മശാനം സംസ്കരിക്കുകയും അങ്ങനെ കുറ്റകരമായ എല്ലാ തെളിവുകളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിനയചന്ദ്രന്റെ വിവരണമനുസരിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടി അതേപടി പിന്തുടർന്നിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടാതെ പോയ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ വ്യക്തി ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടു. ജോർജ്‌കുട്ടിക്കെതിരായ നടപടികൾ തൽക്കാലം നിർത്താൻ പോലീസിനോട് നിർദ്ദേശിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ജഡ്ജി ബാസ്റ്റിനെ തന്റെ മുറിയിലേക്ക് വിളിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരു വഴിയുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. മകന്റെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്ന തിനു മുൻപേ ജോർജ്ജ്കുട്ടി വരുണിന്റെ ചിതാഭസ്മപൂർവ്വം രഹസ്യമായി പൂജാരിക്ക് കൈമാറി. ബാസ്റ്റിൻ ദമ്പതികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, കാരണം അദ്ദേഹത്തെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവർ ഒരിക്കലും വിജയിക്കില്ല, കേരള പോലീസിന്റെ അടുത്ത ശ്രമത്തിനായി അദ്ദേഹം ഇതിനകം തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു. ഈ കേസ് തുടങ്ങിയത് മുതൽ പോലീസ് ജോർജ്കുട്ടിയേയല്ല നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നത്; മറിച്ച് ജോർജ് കുട്ടിയാണ് പോലീസിനെ വീക്ഷിച്ചിരുന്നത് എന്നും ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു.ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ജാഗ്രതയോടെയുള്ള ജീവിതം തന്നെ വലിയ ശിക്ഷയാണെന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു; നിരന്തരമായ മേൽനോട്ടത്തോടും ജാഗ്രതയോടും കുറ്റബോധത്തോടുംകൂടെ അവൻ എല്ലാ ദിവസവും ജീവിക്കണം. ദമ്പതികൾ അവനുമായി യോജിക്കുന്നു. അതേസമയം, മൂവരെയും അകലെ നിന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജോർജ്ജ്കുട്ടി നിശബ്ദമായി പോകുന്നിടത്തു കഥയവസാനിക്കുന്നു. ==അഭിനേതാക്കൾ== *[[മോഹൻലാൽ]]... ജോർജ്ജുകുട്ടി *[[മീന]]... റാണി *[[അൻസിബ ഹസ്സൻ ]]... അഞ്ജു *[[എസ്തർ അനിൽ]]... അനുമോൾ *[[മുരളി ഗോപി]]... തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ *[[ആശ ശരത്]]... ഗീത പ്രഭാകർ *[[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]... പ്രഭാകർ *[[സായികുമാർ]]... വിനയചന്ദ്രൻ *[[ഗണേഷ് കുമാർ]]... ഫിലിപ്പ് മാത്യു *അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം...ജോസ് *[[അഞ്ജലി നായർ]]... സരിത *സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ... സാബു *[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]]... രാജൻ *[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]]... ആന്റണി ജോസഫ് *[[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]]... സുലൈമാൻ *[[അഡ്വ. ശാന്തിപ്രിയ]]... അഡ്വ. രേണുക *[[ജോയ് മാത്യു]]... അഡ്വ. ജനാർദ്ദനൻ *[[കൃഷ്ണ]]...പോലീസ് സർജൻ *രാജേഷ് പറവൂർ... തഹസീൽദാർ *ബോബൻ സാമൂവൽ ...രഘുറാം *[[കൃഷ്ണ പ്രഭ]]... മേരി *[[പോളി വത്സൻ]]... ജോസിന്റെ അമ്മ *[[അനീഷ് മേനോൻ]]... രാജേഷ് *[[ശോഭ മോഹൻ]]... റാണിയുടെ അമ്മ ==നിർമ്മാണം== ജീത്തു ജോസഫിൻ്റെ മറ്റൊരു മോഹൻലാൽ ചലച്ചിത്രമായ '''റാം''' ചിത്രീകരണവേളയിലാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായ [[കോവിഡ്-19]] ലോക്ക് ഡൗൺ നടപ്പിലാക്കിയത്. റാം എന്ന സിനിമയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ വിദേശത്ത് ചിത്രീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഷൂട്ടിംഗ് നിർത്തി വയ്ക്കേണ്ടി വന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ദൃശ്യം എന്ന സിനിമയുടെ തുടർക്കഥയായ രണ്ടാം ഭാഗം ചെയ്യാമെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം നിർവഹിച്ചത് ആദ്യ ചിത്രം നിർമ്മിച്ച [[ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തന്നെയാണ്. ===സംഗീതം=== സിനിമയിലെ ഗാനവും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് അനിൽ ജോൺസനാണ്. ഗാനത്തിന് വരികൾ രചിച്ചത് [[വിനായക് ശശികുമാർ|വിനായക് ശശികുമാറാണ്]]. സിനിമയിലെ ഗാനം 10 ഫെബ്രുവരി 2021ന് സൈന മ്യൂസികിലൂടെ പുറത്തുവന്നു. ==റീലീസ്== ആദ്യം തീയേറ്റർ റിലീസാണു ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് കോവിഡ് പ്രതിസന്ധികൾ മൂലം [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] വഴി റിലീസ് ചെയ്യാൻ നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തീരുമാനിച്ചു.<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131317/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece</ref> ==സിനിമയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം== ദൃശ്യം 2-ന് ലഭിച്ച മികച്ച പ്രതികരണങ്ങളെ തുടർന്ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ എഴുത്തുകാരനും സംവിധായകനുമായ ജിത്തു ജോസഫ് ചിത്രത്തിൻ്റെ മൂന്നാം ഭാഗം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=dead }}</ref> ==മറ്റു ഭാഷകളിലേക്കുളള പുനർനിർമ്മാണങ്ങൾ== ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ പി. വാസു സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യ 2''<ref>{{Cite web |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=2021-04-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ദൃശ്യം 2 (2021) എന്ന പേരിലും [[ജീത്തു ജോസഫ്]] തന്നെ റീമേക്ക് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |date=2021-03-02 |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=2021-03-18 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക് 2022 നവംബർ 18 ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു. ഒരു തമിഴ് റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജിത്തുവിന് പദ്ധതിയുണ്ടായിരുന്നു<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/</ref><ref>https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html</ref><ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece</ref><ref>{{Cite news |title=Jeethu Joseph to remake 'Drishyam 2' in Telugu, Tamil and Hindi |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece |access-date=2021-02-20 |issn=0971-751X}}</ref> == ഇതു കൂടി കാണുക == * [[എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] * [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] * [[ദൃശ്യം]] * [[ദൃശ്യം 3]] [[വർഗ്ഗം:2021-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജിത്തു ജോസഫ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ==അവലംബം== {{reflist}} n7kplytm65mvlm0eayw6v34uy9h982p 4620385 4620383 2026-05-19T17:39:27Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620385 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox film | name = ദൃശ്യം 2 | image = | alt = | caption = പോസ്റ്റർ | director = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = ജിത്തു ജോസഫ് | starring = [[മോഹൻലാൽ]]<br />[[മീന]] | music = അനിൽ ജോൺസൺ | cinematography = [[സതീഷ് കുറുപ്പ്]] | editing = | studio = ആശീർവാദ് സിനിമാസ് | distributor = [[ ആമസോൺ പ്രൈം |ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = }} [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലിനെ]] നായകനാക്കി [[ജിത്തു ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു മലയാള ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ദൃശ്യം 2''ː The Resumption'''. ആശിർവാദ് സിനിമാസിനു വേണ്ടി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച ചിത്രം 2021 ഫെബ്രുവരി 19-നു [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ]] റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131318/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph</ref> 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദൃശ്യം]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമാണിത്.<ref>https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html</ref><ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/may/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html</ref> [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]], [[മുരളി ഗോപി]], [[ആശ ശരത്]], [[സായി കുമാർ|സായികുമാർ]] എന്നിവരാണു ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ.<ref>https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk</ref><ref>https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429</ref> [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ചിത്രമാണിത്. മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ദൃശ്യം 3 2026 മെയ് 21 ന് റിലീസ് ചെയ്യും. ==കഥ== 2013 ഓഗസ്റ്റ് 3 ന് രാത്രിയിൽ, ജോസ് എന്ന കുറ്റവാളിയുമായി തന്റെ സഹോദരനെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് പോലീസിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്നതായാണ് ചിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒളിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷന് പിന്നിൽ അദ്ദേഹം അഭയം തേടുന്നു, ജോർജ്ജ്കുട്ടി സൈറ്റിൽ നിന്ന് ഒരു സ്പെയ്ഡുമായി നടന്നു വരുന്നതിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ജോസ് ഭാര്യയോട് മാപ്പ് പറയാൻ പോകുന്നു, അവിടെവച്ച് പോലീസ് ജോസിനെ പിടികൂടുന്നു. ആറ് വർഷത്തിന് ശേഷം ജോർജ്ജ്കുട്ടി, റാണി, അഞ്ജു, അനു എന്നിവർ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഒരു സിനിമാ തിയേറ്ററിന്റെ ഉടമയായ ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുടുംബത്തിന്റെ എതിർപ്പിനെ അവഗണിച്ച് ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. തന്റെ പ്രോജക്റ്റിന്റെ തിരക്കഥ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി കൊച്ചിയിൽ താമസിക്കുന്ന പ്രമുഖ തിരക്കഥാകൃത്തായ വിനയചന്ദ്രനുമായി അദ്ദേഹം നിരന്തരം ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. കുടുംബം സുഖമായിരിക്കുമെങ്കിലും, അഞ്ജുവിന് അപസ്മാരം പിടിപെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇപ്പോൾ ഒരു പി‌ടി‌എസ്ഡി രോഗിയാണ്, വരുണിന്റെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിന്റെ അനന്തരഫലമാണിത്. കുടുംബത്തിന്റെ സമ്പത്തിന്റെ ഉയർച്ചയിൽ അസൂയപ്പെട്ട ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാർ അവരുടെ പ്രതിച്ഛായയെ, പ്രത്യേകിച്ച് അഞ്ജുവിന്റെ കളങ്കത്തിന് കളങ്കം പരത്താൻ തുടങ്ങി, റാണിയുടെ ദുരിതത്തിൽ. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി തന്റെ ചലച്ചിത്ര ആസൂത്രണത്തിനായി കൊച്ചി, ചെന്നൈ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. റാണിയുടെ സാന്ത്വനം ലഭിക്കുന്നത് അവളുടെ അയൽവാസിയായ സരിതയാണ്, സർക്കാർ ഗുമസ്തൻ, മദ്യാപാനിയായ ഭർത്താവ് സാബു, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ബ്രോക്കറാണ്. ജോർജ്‌കുട്ടിയുടെ 5 ഏക്കറിൽ രണ്ട് ഏക്കർ വസ്തു രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് വാങ്ങി ദമ്പതികൾ അവിടെ പോയി. വരുണിന്റെ തിരോധാനം പരിഹരിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മ കാരണം ലോക്കൽ പോലീസിന് വലിയ അപമാനം വരുത്തി വെച്ചതിനാൽ കേസ് പുന:പരിശോധിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഗീതയുടെ ജൂനിയറും സുഹൃത്തും ആയ കേരള ഈസ്റ്റ് ഐ.ജി തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ ഐ.പി.എസിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് കേസ്. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി പ്രഭാകറിനെ തന്റെ തീയറ്ററിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. മകന്റെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനായി വരുണിന്റെ മൃതദേഹം വെളിപ്പെടുത്താൻ പ്രഭാകർ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഫലമുണ്ടായില്ല. വസന്തകാല വിശ്രമവേളയിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന അനു തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ഒരു സ്ലീപ്പ് ഓവർ പാർട്ടി നടത്തുന്നു, ഈ സമയത്ത് അനു തന്റെ കാമുകനോട് രഹസ്യങ്ങൾ പറയുന്നുവെന്ന് കരുതി റാണി പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. അറസ്റ്റിലാകുമോ എന്ന ഭയം ഒരു രാത്രിയിൽ അവൾ സരിതയോട് അറിയിക്കുകയും വരുണിന്റെ മരണത്തിൽ അഞ്ജുവിന് പങ്കുണ്ടെന്ന കാര്യം അശ്രദ്ധമായി മങ്ങിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. റാണിയേയും കുടുംബത്തേയും അറിയാതെ സരിതയും സാബുവും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവാഹിതരാണ്. വരുണിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ നിയോഗിച്ച രഹസ്യ പോലീസുകാരായിരുന്നു അവർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് ചാരന്മാരിൽ അനുവിന്റെ കാമുകനും ബാസ്റ്റിന്റെ അനന്തരവനും ഉൾപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, ജോസ് ജയിൽ മോചിതനായി, ജോലി കണ്ടെത്താൻ പാടുപെടുകയാണ്. നഗരവാസികളിൽ നിന്ന് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ കേസ് കേട്ട ശേഷം, അന്നത്തെ പൂർത്തീകരിക്കാത്ത പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടത് ഓർമിക്കുന്നു, ഉടൻ തന്നെ പോലീസിനോട് നടന്ന സംഭവം വിവരിക്കുകയും പ്രതിഫലമായി വലിയൊരു തുക നൽകാമെന്നു പോലീസ് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കേസിലെ പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി യുഎസിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന ഗീതയെയും പ്രഭാകറിനെയും ബാസ്റ്റിൻ വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു. പോലീസും ഫോറൻസിക് സംഘവും രഹസ്യമായി പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കുഴിച്ച് ഒടുവിൽ ഒരു മനുഷ്യ അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തി. ആ പരിസരപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന നിരീക്ഷണ ക്യാമറകളിലൂടെയാണ് ജോർജ്ജ്കുട്ടി ഈ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നത്. കോടതി ഉത്തരവ് പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെയും കുടുംബത്തെയും പോലീസ് പിടികൂടി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കാൻ, സരിതയോട് റാണി നേരത്തെ വെളിപ്പെടുത്തിയത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; സരിതയും സാബുവും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ വീട് ബഗ്ഗ് ചെയ്തിരുന്നു. ഗീതയുടെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ ഫലമായി അഞ്ജുവിന് മറ്റൊരു അപസ്മാരം ബാധിക്കുകയും അവളെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. പരിഭ്രാന്തരായ ജോർജ്‌കുട്ടി ഒരു കെട്ടിച്ചമച്ച കഥയാണ് നൽകുന്നത്, അതിൽ വരുണിന്റെ ഏക കൊലപാതകിയാണ് അദ്ദേഹം, വീട്ടിൽ കള്ളൻ ഒളിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് വരുണിനെ തെറ്റിദ്ധരിച്ച ശേഷം കൊലപ്പെടുത്തി. വരുണിന്റെ വസ്ത്രം പോലുള്ള തെളിവുകൾ താൻ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇത് കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെ കോടതിയിൽ രക്ഷിക്കുമെന്നും ജോർജ്ജ് കുട്ടി അവകാശപ്പെടുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ കുടുക്കാനും തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കാനും തെളിവുകൾ മറച്ചുവെച്ചതിന് ഭാര്യയോടും അഞ്ജുവിനോടും കുറ്റം ചുമത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ ഗീതയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. കുടുംബത്തെ ദിവസത്തിനായി വിട്ടയച്ചശേഷം, അവരുടെ ഇരുണ്ട ഭാവിയെക്കുറിച്ച് അവർ വിശദീകരിക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ വിനയചന്ദ്രൻ ബാസ്റ്റിൻ, ഗീത, പ്രഭാകർ എന്നിവരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം, അവരുടെ തിരക്കഥ പകർപ്പവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി വിനയചന്ദ്രന്റെ പേരിൽ ദൃശ്യം എന്ന നോവലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതായി അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ നോവലിൽ, നായകൻ ശരീരം മറയ്ക്കാൻ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, തന്റെ കുട്ടിയെ രക്ഷിക്കാൻ തെറ്റായ കുമ്പസാരം നൽകുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ കുറ്റസമ്മതം ദൃശ്യത്തിന്റെ കഥയുമായി സാമ്യമുണ്ട് എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. കോടതിയിൽ, ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുറ്റം സമ്മതിക്കുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിന്റെ തന്ത്രം പോലീസ് ഫ്രെയിം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷക വാദിക്കുന്നു. പോലീസിന്റെ ഞെട്ടലിന്, മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൂടത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനകളുടെ ഡിഎൻ‌എ ഫലങ്ങൾ വരുണിന്റെ ഫലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. സ്തംഭിച്ചുപോയ വിനയചന്ദ്രൻ തന്റെ ചിത്രത്തിന് ഒരു ഇതര ക്ലൈമാക്സ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, അതിൽ നായകൻ, ക്യാപ്‌ചർ ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ അത്തരമൊരു അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ നടത്തിയ നടപടിക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസിലാക്കും. നായകൻ മറ്റൊരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ അസ്ഥികൂടം വരുണിന് സമാനമായ പരിക്കുകളോടെ കണ്ടെത്തുന്നു.വിദൂരസ്ഥലത്ത് ഒരു ശവക്കല്ലറതൊഴിലാളിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. കണ്ടെത്തിയ അസ്ഥികൂടത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് പരിശോധനകൾ നടത്തുന്ന പ്രാദേശിക മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് ലാബിന്റെ സുരക്ഷാ ഗാർഡുമായി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. യഥാർത്ഥ അസ്ഥികൂടം കുഴിച്ച് ലാബിലേക്ക് അയച്ച ദിവസം, നായകൻ വിവേകപൂർവ്വം ഇരയുടെ അസ്ഥികൂടം താൻ ശേഖരിച്ചവ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റുകയും യഥാർത്ഥ ശ്മശാനം സംസ്കരിക്കുകയും അങ്ങനെ കുറ്റകരമായ എല്ലാ തെളിവുകളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിനയചന്ദ്രന്റെ വിവരണമനുസരിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടി അതേപടി പിന്തുടർന്നിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടാതെ പോയ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ വ്യക്തി ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടു. ജോർജ്‌കുട്ടിക്കെതിരായ നടപടികൾ തൽക്കാലം നിർത്താൻ പോലീസിനോട് നിർദ്ദേശിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ജഡ്ജി ബാസ്റ്റിനെ തന്റെ മുറിയിലേക്ക് വിളിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരു വഴിയുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. മകന്റെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്ന തിനു മുൻപേ ജോർജ്ജ്കുട്ടി വരുണിന്റെ ചിതാഭസ്മപൂർവ്വം രഹസ്യമായി പൂജാരിക്ക് കൈമാറി. ബാസ്റ്റിൻ ദമ്പതികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, കാരണം അദ്ദേഹത്തെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവർ ഒരിക്കലും വിജയിക്കില്ല, കേരള പോലീസിന്റെ അടുത്ത ശ്രമത്തിനായി അദ്ദേഹം ഇതിനകം തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു. ഈ കേസ് തുടങ്ങിയത് മുതൽ പോലീസ് ജോർജ്കുട്ടിയേയല്ല നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നത്; മറിച്ച് ജോർജ് കുട്ടിയാണ് പോലീസിനെ വീക്ഷിച്ചിരുന്നത് എന്നും ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു.ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ജാഗ്രതയോടെയുള്ള ജീവിതം തന്നെ വലിയ ശിക്ഷയാണെന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു; നിരന്തരമായ മേൽനോട്ടത്തോടും ജാഗ്രതയോടും കുറ്റബോധത്തോടുംകൂടെ അവൻ എല്ലാ ദിവസവും ജീവിക്കണം. ദമ്പതികൾ അവനുമായി യോജിക്കുന്നു. അതേസമയം, മൂവരെയും അകലെ നിന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജോർജ്ജ്കുട്ടി നിശബ്ദമായി പോകുന്നിടത്തു കഥയവസാനിക്കുന്നു. ==അഭിനേതാക്കൾ== *[[മോഹൻലാൽ]]... ജോർജ്ജുകുട്ടി *[[മീന]]... റാണി *[[അൻസിബ ഹസ്സൻ ]]... അഞ്ജു *[[എസ്തർ അനിൽ]]... അനുമോൾ *[[മുരളി ഗോപി]]... തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ *[[ആശ ശരത്]]... ഗീത പ്രഭാകർ *[[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]... പ്രഭാകർ *[[സായികുമാർ]]... വിനയചന്ദ്രൻ *[[ഗണേഷ് കുമാർ]]... ഫിലിപ്പ് മാത്യു *അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം...ജോസ് *[[അഞ്ജലി നായർ]]... സരിത *സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ... സാബു *[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]]... രാജൻ *[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]]... ആന്റണി ജോസഫ് *[[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]]... സുലൈമാൻ *[[അഡ്വ. ശാന്തിപ്രിയ]]... അഡ്വ. രേണുക *[[ജോയ് മാത്യു]]... അഡ്വ. ജനാർദ്ദനൻ *[[കൃഷ്ണ]]...പോലീസ് സർജൻ *രാജേഷ് പറവൂർ... തഹസീൽദാർ *ബോബൻ സാമൂവൽ ...രഘുറാം *[[കൃഷ്ണ പ്രഭ]]... മേരി *[[പോളി വത്സൻ]]... ജോസിന്റെ അമ്മ *[[അനീഷ് മേനോൻ]]... രാജേഷ് *[[ശോഭ മോഹൻ]]... റാണിയുടെ അമ്മ ==നിർമ്മാണം== ജീത്തു ജോസഫിൻ്റെ മറ്റൊരു മോഹൻലാൽ ചലച്ചിത്രമായ '''റാം''' ചിത്രീകരണവേളയിലാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായ [[കോവിഡ്-19]] ലോക്ക് ഡൗൺ നടപ്പിലാക്കിയത്. റാം എന്ന സിനിമയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ വിദേശത്ത് ചിത്രീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഷൂട്ടിംഗ് നിർത്തി വയ്ക്കേണ്ടി വന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ദൃശ്യം എന്ന സിനിമയുടെ തുടർക്കഥയായ രണ്ടാം ഭാഗം ചെയ്യാമെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം നിർവഹിച്ചത് ആദ്യ ചിത്രം നിർമ്മിച്ച [[ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തന്നെയാണ്. ===സംഗീതം=== സിനിമയിലെ ഗാനവും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് അനിൽ ജോൺസനാണ്. ഗാനത്തിന് വരികൾ രചിച്ചത് [[വിനായക് ശശികുമാർ|വിനായക് ശശികുമാറാണ്]]. സിനിമയിലെ ഗാനം 10 ഫെബ്രുവരി 2021ന് സൈന മ്യൂസികിലൂടെ പുറത്തുവന്നു. ==റീലീസ്== ആദ്യം തീയേറ്റർ റിലീസാണു ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് കോവിഡ് പ്രതിസന്ധികൾ മൂലം [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] വഴി റിലീസ് ചെയ്യാൻ നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തീരുമാനിച്ചു.<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131317/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece</ref> ==സിനിമയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം== ദൃശ്യം 2-ന് ലഭിച്ച മികച്ച പ്രതികരണങ്ങളെ തുടർന്ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ എഴുത്തുകാരനും സംവിധായകനുമായ ജിത്തു ജോസഫ് ചിത്രത്തിൻ്റെ മൂന്നാം ഭാഗം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=dead }}</ref> ==മറ്റു ഭാഷകളിലേക്കുളള പുനർനിർമ്മാണങ്ങൾ== ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ പി. വാസു സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യ 2''<ref>{{Cite web |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=2021-04-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ദൃശ്യം 2 (2021) എന്ന പേരിലും [[ജീത്തു ജോസഫ്]] തന്നെ റീമേക്ക് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |date=2021-03-02 |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=2021-03-18 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക് 2022 നവംബർ 18 ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു. ഒരു തമിഴ് റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജിത്തുവിന് പദ്ധതിയുണ്ടായിരുന്നു<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/</ref><ref>https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html</ref><ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece</ref><ref>{{Cite news |title=Jeethu Joseph to remake 'Drishyam 2' in Telugu, Tamil and Hindi |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece |access-date=2021-02-20 |issn=0971-751X}}</ref> == ഇതു കൂടി കാണുക == * [[എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] * [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] * [[ദൃശ്യം]] * [[ദൃശ്യം 3]] [[വർഗ്ഗം:2021-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജിത്തു ജോസഫ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ==അവലംബം== {{reflist}} fzig6d2fwtpxm49md9ama3f7t83kans 4620386 4620385 2026-05-19T17:40:46Z Ranjithsiji 22471 Reference convert 4620386 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} {{Infobox film | name = ദൃശ്യം 2 | image = | alt = | caption = പോസ്റ്റർ | director = [[ജിത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = ജിത്തു ജോസഫ് | starring = [[മോഹൻലാൽ]]<br />[[മീന]] | music = അനിൽ ജോൺസൺ | cinematography = [[സതീഷ് കുറുപ്പ്]] | editing = | studio = ആശീർവാദ് സിനിമാസ് | distributor = [[ ആമസോൺ പ്രൈം |ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] | released = {{Film date|df=y|2021|02|19}} | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = }} [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലിനെ]] നായകനാക്കി [[ജിത്തു ജോസഫ്]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു മലയാള ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ദൃശ്യം 2''ː The Resumption'''. ആശിർവാദ് സിനിമാസിനു വേണ്ടി [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച ചിത്രം 2021 ഫെബ്രുവരി 19-നു [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ]] റിലീസ് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131318/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thequint.com/entertainment/movie-reviews/drishyam-2-full-movie-review-starring-mohanlal-meena-muraly-gopi-director-jeethu-joseph|title=Drishyam 2 Review: Mohanlal’s Gripping Thriller Wins... Again|access-date=2026-05-19|last=Mathew|first=Suresh|date=2021-02-18|language=en}}</ref> 2013-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[ദൃശ്യം]] എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമാണിത്.<ref>https://www.sify.com/movies/drishyam-2-review-mohanlal-jeethu-joseph-combo-does-it-again-review-malayalam-vctgoBecedbjj.html</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2020/May/22/drishyam-2-announced-mohanlal-and-jeethu-joseph-to-return-2146352.html|title=Drishyam 2 announced Mohanlal and Jeethu Joseph to return|access-date=2026-05-19|last=archive|first=From our online|date=2020-05-22|language=en}}</ref> [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]], [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]], [[മുരളി ഗോപി]], [[ആശ ശരത്]], [[സായി കുമാർ|സായികുമാർ]] എന്നിവരാണു ചിത്രത്തിലെ മറ്റ് പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ.<ref>{{Cite web|url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/entertainment/drishyam-2-full-movie-review-mohanlal-meena-jeethu-joseph-asha-sharath-antony-perambavoor-vpn-qoqvkk|title=Drishyam 2 movie review: Mohanlal, Jeethu Joseph deliver the perfect sequel|access-date=2026-05-19|last=Fb|last2=Tw|language=en|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/regional-cinema/drishyam-2-song-ore-pakal-out-mohanlal-treats-viewers-with-a-melodious-song-from-his-upcoming-thriller-685429|title=Drishyam 2 song Ore Pakal out: Mohanlal treats viewers with a melodious song from his upcoming thriller|access-date=2026-05-19|last=Bhasin|first=Shriya|last2=News|first2=India TV|date=2021-02-17|language=en}}</ref> [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ]] രണ്ടാമത്തെ ചിത്രമാണിത്. മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ദൃശ്യം 3 2026 മെയ് 21 ന് റിലീസ് ചെയ്യും. ==കഥ== 2013 ഓഗസ്റ്റ് 3 ന് രാത്രിയിൽ, ജോസ് എന്ന കുറ്റവാളിയുമായി തന്റെ സഹോദരനെ കൊന്ന കുറ്റത്തിന് പോലീസിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്നതായാണ് ചിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഒളിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ, നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷന് പിന്നിൽ അദ്ദേഹം അഭയം തേടുന്നു, ജോർജ്ജ്കുട്ടി സൈറ്റിൽ നിന്ന് ഒരു സ്പെയ്ഡുമായി നടന്നു വരുന്നതിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ജോസ് ഭാര്യയോട് മാപ്പ് പറയാൻ പോകുന്നു, അവിടെവച്ച് പോലീസ് ജോസിനെ പിടികൂടുന്നു. ആറ് വർഷത്തിന് ശേഷം ജോർജ്ജ്കുട്ടി, റാണി, അഞ്ജു, അനു എന്നിവർ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഒരു സിനിമാ തിയേറ്ററിന്റെ ഉടമയായ ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുടുംബത്തിന്റെ എതിർപ്പിനെ അവഗണിച്ച് ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. തന്റെ പ്രോജക്റ്റിന്റെ തിരക്കഥ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി കൊച്ചിയിൽ താമസിക്കുന്ന പ്രമുഖ തിരക്കഥാകൃത്തായ വിനയചന്ദ്രനുമായി അദ്ദേഹം നിരന്തരം ബന്ധം പുലർത്തുന്നു. കുടുംബം സുഖമായിരിക്കുമെങ്കിലും, അഞ്ജുവിന് അപസ്മാരം പിടിപെട്ടിട്ടുണ്ട്, ഇപ്പോൾ ഒരു പി‌ടി‌എസ്ഡി രോഗിയാണ്, വരുണിന്റെ കൊലപാതകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിന്റെ അനന്തരഫലമാണിത്. കുടുംബത്തിന്റെ സമ്പത്തിന്റെ ഉയർച്ചയിൽ അസൂയപ്പെട്ട ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാർ അവരുടെ പ്രതിച്ഛായയെ, പ്രത്യേകിച്ച് അഞ്ജുവിന്റെ കളങ്കത്തിന് കളങ്കം പരത്താൻ തുടങ്ങി, റാണിയുടെ ദുരിതത്തിൽ. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി തന്റെ ചലച്ചിത്ര ആസൂത്രണത്തിനായി കൊച്ചി, ചെന്നൈ തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. റാണിയുടെ സാന്ത്വനം ലഭിക്കുന്നത് അവളുടെ അയൽവാസിയായ സരിതയാണ്, സർക്കാർ ഗുമസ്തൻ, മദ്യാപാനിയായ ഭർത്താവ് സാബു, റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ് ബ്രോക്കറാണ്. ജോർജ്‌കുട്ടിയുടെ 5 ഏക്കറിൽ രണ്ട് ഏക്കർ വസ്തു രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് വാങ്ങി ദമ്പതികൾ അവിടെ പോയി. വരുണിന്റെ തിരോധാനം പരിഹരിക്കാനുള്ള കഴിവില്ലായ്മ കാരണം ലോക്കൽ പോലീസിന് വലിയ അപമാനം വരുത്തി വെച്ചതിനാൽ കേസ് പുന:പരിശോധിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഗീതയുടെ ജൂനിയറും സുഹൃത്തും ആയ കേരള ഈസ്റ്റ് ഐ.ജി തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ ഐ.പി.എസിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ് കേസ്. അതേസമയം, ജോർജ്ജ്കുട്ടി പ്രഭാകറിനെ തന്റെ തീയറ്ററിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു. മകന്റെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ നടത്താനായി വരുണിന്റെ മൃതദേഹം വെളിപ്പെടുത്താൻ പ്രഭാകർ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഫലമുണ്ടായില്ല. വസന്തകാല വിശ്രമവേളയിൽ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന അനു തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ഒരു സ്ലീപ്പ് ഓവർ പാർട്ടി നടത്തുന്നു, ഈ സമയത്ത് അനു തന്റെ കാമുകനോട് രഹസ്യങ്ങൾ പറയുന്നുവെന്ന് കരുതി റാണി പ്രതിഷേധിക്കുന്നു. അറസ്റ്റിലാകുമോ എന്ന ഭയം ഒരു രാത്രിയിൽ അവൾ സരിതയോട് അറിയിക്കുകയും വരുണിന്റെ മരണത്തിൽ അഞ്ജുവിന് പങ്കുണ്ടെന്ന കാര്യം അശ്രദ്ധമായി മങ്ങിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. റാണിയേയും കുടുംബത്തേയും അറിയാതെ സരിതയും സാബുവും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവാഹിതരാണ്. വരുണിന്റെ മൃതദേഹം കണ്ടെത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ നിയോഗിച്ച രഹസ്യ പോലീസുകാരായിരുന്നു അവർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറ്റ് ചാരന്മാരിൽ അനുവിന്റെ കാമുകനും ബാസ്റ്റിന്റെ അനന്തരവനും ഉൾപ്പെടുന്നു. അതേസമയം, ജോസ് ജയിൽ മോചിതനായി, ജോലി കണ്ടെത്താൻ പാടുപെടുകയാണ്. നഗരവാസികളിൽ നിന്ന് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ കേസ് കേട്ട ശേഷം, അന്നത്തെ പൂർത്തീകരിക്കാത്ത പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടത് ഓർമിക്കുന്നു, ഉടൻ തന്നെ പോലീസിനോട് നടന്ന സംഭവം വിവരിക്കുകയും പ്രതിഫലമായി വലിയൊരു തുക നൽകാമെന്നു പോലീസ് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കേസിലെ പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി യുഎസിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന ഗീതയെയും പ്രഭാകറിനെയും ബാസ്റ്റിൻ വിവരങ്ങൾ അറിയിക്കുന്നു. പോലീസും ഫോറൻസിക് സംഘവും രഹസ്യമായി പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കുഴിച്ച് ഒടുവിൽ ഒരു മനുഷ്യ അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തി. ആ പരിസരപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന നിരീക്ഷണ ക്യാമറകളിലൂടെയാണ് ജോർജ്ജ്കുട്ടി ഈ സംഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നത്. കോടതി ഉത്തരവ് പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെയും കുടുംബത്തെയും പോലീസ് പിടികൂടി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കാൻ, സരിതയോട് റാണി നേരത്തെ വെളിപ്പെടുത്തിയത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; സരിതയും സാബുവും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ വീട് ബഗ്ഗ് ചെയ്തിരുന്നു. ഗീതയുടെ ചോദ്യം ചെയ്യൽ ഫലമായി അഞ്ജുവിന് മറ്റൊരു അപസ്മാരം ബാധിക്കുകയും അവളെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. പരിഭ്രാന്തരായ ജോർജ്‌കുട്ടി ഒരു കെട്ടിച്ചമച്ച കഥയാണ് നൽകുന്നത്, അതിൽ വരുണിന്റെ ഏക കൊലപാതകിയാണ് അദ്ദേഹം, വീട്ടിൽ കള്ളൻ ഒളിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് വരുണിനെ തെറ്റിദ്ധരിച്ച ശേഷം കൊലപ്പെടുത്തി. വരുണിന്റെ വസ്ത്രം പോലുള്ള തെളിവുകൾ താൻ സൂക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇത് കുടുംബത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെ കോടതിയിൽ രക്ഷിക്കുമെന്നും ജോർജ്ജ് കുട്ടി അവകാശപ്പെടുന്നു. തുടക്കത്തിൽ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ കുടുക്കാനും തെളിവുകൾ ശേഖരിക്കാനും തെളിവുകൾ മറച്ചുവെച്ചതിന് ഭാര്യയോടും അഞ്ജുവിനോടും കുറ്റം ചുമത്താൻ ബാസ്റ്റിൻ ഗീതയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു. കുടുംബത്തെ ദിവസത്തിനായി വിട്ടയച്ചശേഷം, അവരുടെ ഇരുണ്ട ഭാവിയെക്കുറിച്ച് അവർ വിശദീകരിക്കുന്നു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുമ്പോൾ വിനയചന്ദ്രൻ ബാസ്റ്റിൻ, ഗീത, പ്രഭാകർ എന്നിവരുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം, അവരുടെ തിരക്കഥ പകർപ്പവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി വിനയചന്ദ്രന്റെ പേരിൽ ദൃശ്യം എന്ന നോവലായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതായി അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവരുടെ നോവലിൽ, നായകൻ ശരീരം മറയ്ക്കാൻ വിജയകരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു, പക്ഷേ കണ്ടെത്തുമ്പോൾ, തന്റെ കുട്ടിയെ രക്ഷിക്കാൻ തെറ്റായ കുമ്പസാരം നൽകുന്നു. ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ കുറ്റസമ്മതം ദൃശ്യത്തിന്റെ കഥയുമായി സാമ്യമുണ്ട് എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു. കോടതിയിൽ, ജോർജ്ജ്കുട്ടി കുറ്റം സമ്മതിക്കുന്നില്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുസ്തകത്തിന്റെ തന്ത്രം പോലീസ് ഫ്രെയിം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷക വാദിക്കുന്നു. പോലീസിന്റെ ഞെട്ടലിന്, മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൂടത്തിൽ നടത്തിയ പരിശോധനകളുടെ ഡിഎൻ‌എ ഫലങ്ങൾ വരുണിന്റെ ഫലങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല. സ്തംഭിച്ചുപോയ വിനയചന്ദ്രൻ തന്റെ ചിത്രത്തിന് ഒരു ഇതര ക്ലൈമാക്സ് ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, അതിൽ നായകൻ, ക്യാപ്‌ചർ ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ അത്തരമൊരു അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തുമ്പോൾ നടത്തിയ നടപടിക്രമങ്ങളെക്കുറിച്ച് മനസിലാക്കും. നായകൻ മറ്റൊരു ചെറുപ്പക്കാരന്റെ അസ്ഥികൂടം വരുണിന് സമാനമായ പരിക്കുകളോടെ കണ്ടെത്തുന്നു.വിദൂരസ്ഥലത്ത് ഒരു ശവക്കല്ലറതൊഴിലാളിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. കണ്ടെത്തിയ അസ്ഥികൂടത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് പരിശോധനകൾ നടത്തുന്ന പ്രാദേശിക മെഡിക്കൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഫോറൻസിക് ലാബിന്റെ സുരക്ഷാ ഗാർഡുമായി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. യഥാർത്ഥ അസ്ഥികൂടം കുഴിച്ച് ലാബിലേക്ക് അയച്ച ദിവസം, നായകൻ വിവേകപൂർവ്വം ഇരയുടെ അസ്ഥികൂടം താൻ ശേഖരിച്ചവ ഉപയോഗിച്ച് മാറ്റുകയും യഥാർത്ഥ ശ്മശാനം സംസ്കരിക്കുകയും അങ്ങനെ കുറ്റകരമായ എല്ലാ തെളിവുകളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. വിനയചന്ദ്രന്റെ വിവരണമനുസരിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടി അതേപടി പിന്തുടർന്നിരുന്നുവെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടാതെ പോയ ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ വ്യക്തി ജാമ്യത്തിൽ വിട്ടു. ജോർജ്‌കുട്ടിക്കെതിരായ നടപടികൾ തൽക്കാലം നിർത്താൻ പോലീസിനോട് നിർദ്ദേശിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകൻ കോടതിയോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ജഡ്ജി ബാസ്റ്റിനെ തന്റെ മുറിയിലേക്ക് വിളിച്ച് ജോർജ്ജ്കുട്ടിയെ ശിക്ഷിക്കാൻ ഒരു വഴിയുമില്ലെന്ന് പറയുന്നു. മകന്റെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്ന തിനു മുൻപേ ജോർജ്ജ്കുട്ടി വരുണിന്റെ ചിതാഭസ്മപൂർവ്വം രഹസ്യമായി പൂജാരിക്ക് കൈമാറി. ബാസ്റ്റിൻ ദമ്പതികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുമായുള്ള ബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കാൻ അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു, കാരണം അദ്ദേഹത്തെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിൽ അവർ ഒരിക്കലും വിജയിക്കില്ല, കേരള പോലീസിന്റെ അടുത്ത ശ്രമത്തിനായി അദ്ദേഹം ഇതിനകം തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും എന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു. ഈ കേസ് തുടങ്ങിയത് മുതൽ പോലീസ് ജോർജ്കുട്ടിയേയല്ല നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നത്; മറിച്ച് ജോർജ് കുട്ടിയാണ് പോലീസിനെ വീക്ഷിച്ചിരുന്നത് എന്നും ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു.ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ജാഗ്രതയോടെയുള്ള ജീവിതം തന്നെ വലിയ ശിക്ഷയാണെന്ന് ബാസ്റ്റിൻ പറയുന്നു; നിരന്തരമായ മേൽനോട്ടത്തോടും ജാഗ്രതയോടും കുറ്റബോധത്തോടുംകൂടെ അവൻ എല്ലാ ദിവസവും ജീവിക്കണം. ദമ്പതികൾ അവനുമായി യോജിക്കുന്നു. അതേസമയം, മൂവരെയും അകലെ നിന്ന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ജോർജ്ജ്കുട്ടി നിശബ്ദമായി പോകുന്നിടത്തു കഥയവസാനിക്കുന്നു. ==അഭിനേതാക്കൾ== *[[മോഹൻലാൽ]]... ജോർജ്ജുകുട്ടി *[[മീന]]... റാണി *[[അൻസിബ ഹസ്സൻ ]]... അഞ്ജു *[[എസ്തർ അനിൽ]]... അനുമോൾ *[[മുരളി ഗോപി]]... തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ *[[ആശ ശരത്]]... ഗീത പ്രഭാകർ *[[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]]... പ്രഭാകർ *[[സായികുമാർ]]... വിനയചന്ദ്രൻ *[[ഗണേഷ് കുമാർ]]... ഫിലിപ്പ് മാത്യു *അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം...ജോസ് *[[അഞ്ജലി നായർ]]... സരിത *സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ... സാബു *[[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]]... രാജൻ *[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]]... ആന്റണി ജോസഫ് *[[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]]... സുലൈമാൻ *[[അഡ്വ. ശാന്തിപ്രിയ]]... അഡ്വ. രേണുക *[[ജോയ് മാത്യു]]... അഡ്വ. ജനാർദ്ദനൻ *[[കൃഷ്ണ]]...പോലീസ് സർജൻ *രാജേഷ് പറവൂർ... തഹസീൽദാർ *ബോബൻ സാമൂവൽ ...രഘുറാം *[[കൃഷ്ണ പ്രഭ]]... മേരി *[[പോളി വത്സൻ]]... ജോസിന്റെ അമ്മ *[[അനീഷ് മേനോൻ]]... രാജേഷ് *[[ശോഭ മോഹൻ]]... റാണിയുടെ അമ്മ ==നിർമ്മാണം== ജീത്തു ജോസഫിൻ്റെ മറ്റൊരു മോഹൻലാൽ ചലച്ചിത്രമായ '''റാം''' ചിത്രീകരണവേളയിലാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായ [[കോവിഡ്-19]] ലോക്ക് ഡൗൺ നടപ്പിലാക്കിയത്. റാം എന്ന സിനിമയുടെ ചില ഭാഗങ്ങൾ വിദേശത്ത് ചിത്രീകരിക്കേണ്ടതിനാൽ ഷൂട്ടിംഗ് നിർത്തി വയ്ക്കേണ്ടി വന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ദൃശ്യം എന്ന സിനിമയുടെ തുടർക്കഥയായ രണ്ടാം ഭാഗം ചെയ്യാമെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ചിത്രത്തിൻ്റെ നിർമ്മാണം നിർവഹിച്ചത് ആദ്യ ചിത്രം നിർമ്മിച്ച [[ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തന്നെയാണ്. ===സംഗീതം=== സിനിമയിലെ ഗാനവും പശ്ചാത്തലസംഗീതവും നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നത് അനിൽ ജോൺസനാണ്. ഗാനത്തിന് വരികൾ രചിച്ചത് [[വിനായക് ശശികുമാർ|വിനായക് ശശികുമാറാണ്]]. സിനിമയിലെ ഗാനം 10 ഫെബ്രുവരി 2021ന് സൈന മ്യൂസികിലൂടെ പുറത്തുവന്നു. ==റീലീസ്== ആദ്യം തീയേറ്റർ റിലീസാണു ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും പിന്നീട് കോവിഡ് പ്രതിസന്ധികൾ മൂലം [[ആമസോൺ പ്രൈം|ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ]] വഴി റിലീസ് ചെയ്യാൻ നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] തീരുമാനിച്ചു.<ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/drishyam-2-to-be-released-on-amazon-prime/article33478967.ece</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210611131317/https://www.dtnext.in/News/Cinema/2021/01/02003023/1269330/Mohanlals-Drishyam-2-opts-for-OTT-fans-upset.vpf |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/no-theatrical-release-for-drishyam-2-film-chamber/article33852611.ece</ref> ==സിനിമയുടെ മൂന്നാം ഭാഗം== ദൃശ്യം 2-ന് ലഭിച്ച മികച്ച പ്രതികരണങ്ങളെ തുടർന്ന് ചിത്രത്തിൻ്റെ എഴുത്തുകാരനും സംവിധായകനുമായ ജിത്തു ജോസഫ് ചിത്രത്തിൻ്റെ മൂന്നാം ഭാഗം പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/02/19/drishyam-3-antony-perumbavoor-response.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-11 |archive-date=2021-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228005404/https://malayalam.news18.com/news/film/climax-of-drishyam-3-ready-with-director-jeethu-joseph-aa-tv-srg-352037.html |url-status=dead }}</ref> ==മറ്റു ഭാഷകളിലേക്കുളള പുനർനിർമ്മാണങ്ങൾ== ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ പി. വാസു സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യ 2''<ref>{{Cite web |title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2 |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html |access-date=2021-04-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ദൃശ്യം 2 (2021) എന്ന പേരിലും [[ജീത്തു ജോസഫ്]] തന്നെ റീമേക്ക് ചെയ്തു.<ref>{{Cite web |date=2021-03-02 |title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/ |access-date=2021-03-18 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക് 2022 നവംബർ 18 ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തു. ഒരു തമിഴ് റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജിത്തുവിന് പദ്ധതിയുണ്ടായിരുന്നു<ref>https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/</ref><ref>https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html</ref><ref>https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece</ref><ref>{{Cite news |title=Jeethu Joseph to remake 'Drishyam 2' in Telugu, Tamil and Hindi |work=[[The Hindu]] |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/jeethu-joseph-to-remake-drishyam-2-in-telugu-tamil-and-hindi/article33888521.ece |access-date=2021-02-20 |issn=0971-751X}}</ref> == ഇതു കൂടി കാണുക == * [[എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] * [[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)]] * [[ദൃശ്യം]] * [[ദൃശ്യം 3]] [[വർഗ്ഗം:2021-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജിത്തു ജോസഫ് സം‌വിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ==അവലംബം== {{reflist}} a1nz7asocylkfyp59aec8mbmzbyy68a 0 536667 4620544 4602705 2026-05-20T08:41:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620544 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} ദ്വിമാന-ത്രിമാന വിവരങ്ങൾ (വരപ്പുകൾ, രൂപരേഖകൾ....) ശേഖരിച്ചുവെക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ബൈനറി ഫയൽ ഫോർമാറ്റാണ് ഡി.ഡബ്ല്യു.ജി ('''DWG)''')<ref>{{cite web |title=What's up with DWG adoption in free software? |url=http://libregraphicsworld.org/blog/entry/whats-up-with-dwg-adoption-in-free-software |publisher=Libre Graphics World |access-date=April 15, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109103037/http://libregraphicsworld.org/blog/entry/whats-up-with-dwg-adoption-in-free-software |archive-date=November 9, 2016 |url-status=dead }}</ref><ref name="guides_to_good_practice_cad_3-2">{{cite web |title=Guides to Good Practice: Cad_3-2 |url=http://guides.archaeologydataservice.ac.uk/g2gp/Cad_3-2 |publisher=[[Archaeology Data Service]] |access-date=April 15, 2015 |archive-date=2011-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111214074455/http://guides.archaeologydataservice.ac.uk/g2gp/Cad_3-2 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Mike Riddle's Prehistoric AutoCAD - Retro Thing |url=http://www.retrothing.com/2007/05/mike_riddles_pr.html |archive-url=https://www.webcitation.org/5hXExcLhs?url=http://www.retrothing.com/2007/05/mike_riddles_pr.html |archive-date=June 14, 2009 |url-status=live|access-date=June 11, 2009 }}</ref>. ഓട്ടോകാഡ്, ബ്രിക്സ്കാഡ്, ഇന്റലികാഡ്, ഡ്രാഫ്റ്റ്‌സൈറ്റ് തുടങ്ങിയ നിരവധി ഡിസൈൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടെ അടിസ്ഥാന ഫോർമാറ്റായി നിലകൊള്ളുന്ന ഡി.ഡബ്ല്യു.ജി ഫോർമാറ്റിനെ ഏതാണ്ട് എല്ലാ ഡിസൈൻ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും പിന്തുണക്കുന്നുണ്ട്. അനുബന്ധ ഫോർമാറ്റുകളായ ബി.എ.കെ (.bak ഡ്രോയിംഗ് ബാക്കപ്പ്), ഡി.ഡബ്ല്യു.എസ് (.dws ഡ്രോയിംഗ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്), ഡി.ഡബ്ല്യു.ടി (.dwt ഡ്രോയിംഗ് ടെംപ്ലേറ്റ്), എസ്.വി.$ (.sv$ താൽക്കാലിക ഓട്ടോമാറ്റിക് സേവ്) എന്നിവയെല്ലാം അടിസ്ഥാനപരമായി ഡി.ഡബ്ല്യു.ജി ഫയലുകൾ തന്നെയാണ്. == ഇറങ്ങിയ പതിപ്പുകൾ == {| class="wikitable" !പതിപ്പ് ! ആന്തരിക പതിപ്പ് ! ഓട്ടോകാഡ് പതിപ്പുകൾ |- | DWG R1.0 | MC0.0 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 1.0 |- | DWG R1.2 | AC1.2 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 1.2 |- | DWG R1.40 | AC1.40 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 1.40 |- | DWG R2.05 | AC1.50 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.05 |- | DWG R2.10 | AC2.10 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.10 |- | DWG R2.21 | AC2.21 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.21 |- | DWG R2.22 | AC1001, AC2.22 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.22 |- | DWG R2.50 | AC1002 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.50 |- | DWG R2.60 | AC1003 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 2.60 |- | DWG R9 | AC1004 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 9 |- | DWG R10 | AC1006 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 10 |- | DWG R11 / 12 | AC1009 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 11, ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 12 |- | DWG R13 | AC1012 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 13 |- | DWG R14 | AC1014 | ഓട്ടോകാഡ് റിലീസ് 14 |- | DWG 2000 | AC1015 | ഓട്ടോകാഡ് 2000, ഓട്ടോകാഡ് 2000 ഐ, ഓട്ടോകാഡ് 2002 |- | DWG 2004 | AC1018 | ഓട്ടോകാഡ് 2004, ഓട്ടോകാഡ് 2005, ഓട്ടോകാഡ് 2006 |- | DWG 2007 | AC1021 | ഓട്ടോകാഡ് 2007, ഓട്ടോകാഡ് 2008, ഓട്ടോകാഡ് 2009 |- | DWG 2010 | AC1024 | ഓട്ടോകാഡ് 2010, ഓട്ടോകാഡ് 2011, ഓട്ടോകാഡ് 2012 |- | DWG 2013 | AC1027 | ഓട്ടോകാഡ് 2013, ഓട്ടോകാഡ് 2014, ഓട്ടോകാഡ് 2015, ഓട്ടോകാഡ് 2016, ഓട്ടോകാഡ് 2017 |- | DWG 2018 | AC1032 | ഓട്ടോകാഡ് 2018, ഓട്ടോകാഡ് 2019, ഓട്ടോകാഡ് 2020, ഓട്ടോകാഡ് 2021 |} == ഇതും കാണുക == * ഓട്ടോകാഡ് ഡി എക്സ് എഫ് * ബ്രിക്സ്കാഡ് * CAD == അവലംബം == {{RL}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * [https://www.gnu.org/software/libredwg/ LibreDWG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160714163706/http://www.gnu.org/software/libredwg/ |date=2016-07-14 }} is a work in progress developing [[:en:Free_Software|Free Software]] libraries to support DWG files. * [https://www.opendesign.com/ Teigha] is a software development platform used to create engineering applications including CAD with native support of .dwg and .dgn files. * [https://www.opendesign.com/files/guestdownloads/OpenDesign_Specification_for_.dwg_files.pdf Specification] of the .dwg file format provided by [[:en:Open_Design_Alliance|Open Design Alliance]]. * [https://cad-blocks.net/ cad-blocks] Example .dwg architecture files. [[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:All articles with unsourced statements]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 0rtemd224lpwsr161b6hwcm84qiyqh5 0 539530 4620470 4620103 2026-05-20T03:29:31Z ~2026-30181-97 218009 4620470 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളായ വിവാഹ മോചിതയായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] tuh8wjl061pwt74goxp44868rxxvgpx 4620471 4620470 2026-05-20T03:56:01Z Vicharam 9387 /* വ്യക്തി ജീവിതം */ 4620471 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളും വിവാഹ മോചിതയുമായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref>. ഐ.ടി കമ്പനിയായ എക്സാ ലൊജിക് സൊലൂഷന്റെ ഡയറക്ടറാണ് വീണ. == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] i46y8ftx14004oep47ok2rizv8haux7 4620472 4620471 2026-05-20T03:57:04Z Vicharam 9387 /* ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും */ 4620472 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> മാതാവ് ഐഷാബി. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളും വിവാഹ മോചിതയുമായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref>. ഐ.ടി കമ്പനിയായ എക്സാ ലൊജിക് സൊലൂഷന്റെ ഡയറക്ടറാണ് വീണ. == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 9amaiiljooqdwgdm1kl4xjjc7l3kfaw 4620475 4620472 2026-05-20T04:07:17Z Vicharam 9387 /* രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം */ 4620475 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> മാതാവ് ഐഷാബി. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |- |3 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |81,849 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.വി. അൻവർ |74,362 |[[സ്വതന്ത്രൻ]] |7,487 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളും വിവാഹ മോചിതയുമായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref>. ഐ.ടി കമ്പനിയായ എക്സാ ലൊജിക് സൊലൂഷന്റെ ഡയറക്ടറാണ് വീണ. == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] bwo8yj33x7ma4gjbvgjw0wkl4hxvn3w 4620547 4620475 2026-05-20T08:50:07Z ~2026-30113-25 218030 /* */ 4620547 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. കെ. ബഷീർ'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> മാതാവ് ഐഷാബി. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |- |3 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |81,849 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.വി. അൻവർ |74,362 |[[സ്വതന്ത്രൻ]] |7,487 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളും വിവാഹ മോചിതയുമായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref>. ഐ.ടി കമ്പനിയായ എക്സാ ലൊജിക് സൊലൂഷന്റെ ഡയറക്ടറാണ് വീണ. == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] ls7d3owy62pku7njr35yupfw3xeoloa 4620548 4620547 2026-05-20T08:51:00Z ~2026-30113-25 218030 /* */ 4620548 wikitext text/x-wiki {{Needs Image}} കേരളത്തിലെ മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ടൂറിസം മന്ത്രിയാണ് '''പി. എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്'''.<ref>{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/india/kerala/article/veena-george-to-replace-kk-shailja-as-kerala-health-minister-heres-list-of-cpim-ministers-and-portfolios/758956|title=Veena George to replace KK Shailaja as Kerala health minister; here's list of new ministers and portfolios|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=Times Now}}</ref> കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗം [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ) യുടെ മുൻ അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റുമാണ്.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/kerala-for-mohammad-riyas-its-a-rise-from-the-ranks/articleshow/82762299.cms?utm_source=facebook.com&utm_medium=social&utm_campaign=TOI&fbclid=IwAR3NnUWcOvHMkmDuLhf2YpWyoZEb4_l5ncZ6G9-Eq6naM2im7TrKvtQnslg|title=Kerala: For P A Mohammad Riyas, it’s a rise from the ranks|accessdate=19 May 2021|date=19 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == പിതാവ് പി. എം. അബ്ദുൽ ഖാദർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/09/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-to-tie-the-knot-on-monday-2154371.html|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter to tie the knot on Monday|access-date=11 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref> മാതാവ് ഐഷാബി. സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി, മദ്രാസ് അസംബ്ലി അംഗവുമായ മുൻ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരളപ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]] അധ്യക്ഷൻ പി.കെ. മൊയ്‌ദീൻ കുട്ടി സാഹിബ് റിയാസിന്റെ അമ്മാവൻ ആണ്. കോഴിക്കോട് സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയ റിയാസ്, പ്രീ-ഡിഗ്രി വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി കോഴിക്കോട് [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്|ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ]] ചേർന്നു. ബാച്ചിലർ ഓഫ് കൊമേഴ്‌സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം അതേ കോളേജിൽ തുടർന്നു. പിന്നീട് [[സർക്കാർ നിയമ കലാലയം, കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട് സർക്കാർ ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് നിയമബിരുദം നേടി.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|title=Biodata of P. A. Muhammed Riaz|access-date=10 May 2020|website=keralaassembly.org|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504090848/http://keralaassembly.org/lok/sabha/biodata.php4?no=12&name=P.%20A.%20Muhammed%20Riaz|url-status=dead}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == സെന്റ് ജോസഫ് ബോയ്സ് ഹൈസ്കൂളിലെ സ്കൂൾ പഠനകാലത്ത് റിയാസ് [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ|സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ]] (എസ്എഫ്ഐ) സജീവമായിരുന്നു. എട്ടാം ക്ലാസ്സിൽ എസ്‌എഫ്‌ഐ യൂണിറ്റ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത വർഷം സ്‌കൂൾ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് സെക്രട്ടറിയായി. കോഴിക്കോട് ഫാറൂക്ക് കോളേജിലെ പ്രീ-ഡിഗ്രി കാലത്ത് കോളേജിന്റെ ഒന്നാം വർഷ പ്രീ-ഡിഗ്രി പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 ൽ റിയാസ് ഫാറൂഖ് കോളേജിലെ എസ്‌എഫ്‌ഐ കമ്മിറ്റിയുടെ യൂണിറ്റ് പ്രസിഡന്റായി. അടുത്ത സമ്മേളനത്തിൽ അദ്ദേഹം യൂണിറ്റിന്റെ സെക്രട്ടറിയായി. ഫാറൂക്ക് കോളേജിൽ നിന്ന് 1996-97 കാലഘട്ടത്തിൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിലെ]] യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി യൂണിയൻ കൗൺസിലർ പദവി നേടി. പിന്നീട് 1998 ൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ഭാരവാഹിയായി. റിയാസ് ക്രമേണ എസ്‌എഫ്‌ഐയുടെ ഒരു പ്രധാന നേതൃത്വമായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.expresskerala.com/p-a-mohammed-riyaz-dyfi-all-india-president.html|title=മുൻ പൊലീസ് കമ്മീഷണറുടെ മകൻ ഇനി വിപ്ലവ|access-date=11 May 2020|date=5 February 2017|website=Express Kerala|language=en-US}}</ref> ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അദ്ദേഹം 2010 മുതൽ 2016 വരെ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സമിതിയുടെ സംസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://suprabhaatham.com/%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B9%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A6%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-%E0%B4%A1%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B5%88-%E0%B4%8E%E0%B4%AB%E0%B5%8D-2/|title=മുഹമ്മദ് റിയാസ് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് • Suprabhaatham|access-date=11 May 2020|website=suprabhaatham.com}}</ref><ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref><ref name=":62">{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/060217/mohammad-riyas-elected-dyfi-president.html|title=Mohammad Riyas elected DYFI president|access-date=10 May 2020|date=6 February 2017|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റും പിന്നീട് ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ കേരള സംസ്ഥാന സമിതിയുടെ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്നു.<ref name=":52">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|title=ഡിവൈഎഫ്ഐ: മുഹമ്മദ് റിയാസ് പ്രസിഡന്റ് അവോയ് മുഖർജി ജനറൽ സെക്രട്ടറി|access-date=11 May 2020|website=Deshabhimani|language=ml|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521051342/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/muhammed-riyas-president-abhoy-mukherjee-general-secretary/621721|url-status=dead}}</ref> 2016 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ ജോയിന്റ് സെക്രട്ടറിയായി, പിന്നീട് 2017 ൽ അദ്ദേഹം ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ. അഖിലേന്ത്യാ പ്രസിഡന്റായി.<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/feb/05/mohammed-riyas-elected-as-national-president-of-dyfi-1567282.html|title=Mohammed Riyas elected as national president of DYFI|access-date=10 May 2020|website=The New Indian Express}}</ref> റിയാസ് 1993 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (മാർക്സിസ്റ്റ്) ചേർന്നു, പിന്നീട്  അദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗവും സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗവുമായി.<ref>{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|title=Kodiyeri to continue; 10 new faces in CPM State Committee|access-date=10 May 2020|website=Mathrubhumi|language=en|archive-date=2021-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114114803/https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kodiyeri-to-continue-10-new-faces-in-cpm-state-committee-thrissur-1.2629790|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.doolnews.com/malayalam-necpim-selected-district-committe-members-malayalam-news436.html|title=ജില്ലാ കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു|access-date=11 May 2020|last=DoolNews|website=DoolNews}}</ref> 2009 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോഴിക്കോട് എൽഡിഎഫ് സ്ഥാഥാനാർഥി ആയിരുന്നു റിയാസ്. റിയാസിനെക്കാൾ 838 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിലാണ് [[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] മണ്ഡലത്തിൽ വിജയിച്ചത്. തനിക്ക് എതിരെ അച്ചടി മാധ്യമങ്ങളിൽ രാഘവൻ ദുഷ്‌പ്രചരണം നടത്തിയെന്നാരോപിച്ച് റിയാസ് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചുവെങ്കിലും കോടതി വിധി റിയാസിന് അനുകൂലമല്ലായിരുന്നു. [[പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭ|പതിനഞ്ചാം കേരള നിയമസഭയിൽ]] [[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ മണ്ഡലത്തിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/02/kerala-assembly-election-2021-results-winners-statistics-in-graphics.html|title=സെഞ്ചുറിക്കരികിൽ എൽഡിഎഫ്; ഇതാണ് നമ്മുടെ 140 എംഎൽഎമാർ {{!}} ഗ്രാഫിക്‌സ്|access-date=2021-05-03|language=ml}}</ref> റിയാസ്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിലെ]] പി.എം. നിയാസിനെ 28,747 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് നിയമസഭയിലേക്ക് എത്തിയത്. {| class="wikitable sortable" !ക്രമ നം !വർഷം !നിയോജകമണ്ഡലം !വിജയി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !വോട്ടുകൾ !രാഷ്ട്രീയപാർട്ടി !ഭൂരിപക്ഷം |- |1 |[[2009-ലെ ഇന്ത്യയിലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പ്|2009]] |[[കോഴിക്കോട് ലോക്‌സഭാ നിയോജകമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട്]] |[[എം.കെ. രാഘവൻ|എം. കെ. രാഘവൻ]] |342309 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |341471 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |838 |- |2 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |82165 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.എം. നിയാസ് |53418 |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |28,747 |- |3 |[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]] |[[ബേപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ബേപ്പൂർ]] |[[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] |81,849 |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] |പി.വി. അൻവർ |74,362 |[[സ്വതന്ത്രൻ]] |7,487 |} == വ്യക്തി ജീവിതം == 2002 ൽ ഡോ. സമീത സൈതലവിയെ വിവാഹം കഴിച്ച അദ്ദേഹം 2015 ൽ വിവാഹമോചനം നേടി, അവർക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്.<ref>{{cite web | url=http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena to marry DYFI leader Mohammed Riyas | publisher=Coastal Digest | date=9 June 2020 | accessdate=19 May 2021 | archive-date=2021-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210519104048/http://www.coastaldigest.com/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marry-dyfi-leader-muhammad-riyas | url-status=dead }}</ref> പിന്നീട് 2020 ജൂൺ 15 ന് അദ്ദേഹം അന്നത്തെ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] മകളും വിവാഹ മോചിതയുമായ ടി. വീണയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.<ref>{{Cite web|title=Kerala CM Pinarayi Vijayan's daughter Veena marries DYFI national president PA Mohammed Riyas|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jun/15/kerala-cm-pinarayi-vijayans-daughter-veena-marries-dyfi-national-president-pa-mohammed-riyas-2156798.html|access-date=15 June 2020|website=The New Indian Express}}</ref>. ഐ.ടി കമ്പനിയായ എക്സാ ലൊജിക് സൊലൂഷന്റെ ഡയറക്ടറാണ് വീണ. == അവലംബം == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:മുഹമ്മദ് റിയാസ്}} [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ടൂറിസംവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] bwo8yj33x7ma4gjbvgjw0wkl4hxvn3w 0 540520 4620436 4570442 2026-05-19T19:34:57Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620436 wikitext text/x-wiki {{PU|GlaxoSmithKline}} {{Infobox company | name = GlaxoSmithKline plc | logo = GSK logo 2014.svg | logo_size = 125px | image = GlaxoSmithKline building, London, 30 July 2007 (cropped).jpg | image_size = 250px | image_caption = GSK's head office in Brentford, London | type = [[Public limited company]] | traded_as = {{lse|GSK}}<br />{{nyse|GSK}}<br />[[FTSE 100 Index|FTSE 100 Component]] | industry = [[Pharmaceutical industry|Pharmaceutical]]<br />[[Biotechnology]]<br />[[Fast-moving consumer goods|Consumer goods]] | predecessor = {{Plainlist| * Glaxo Wellcome * SmithKline Beecham }} | founded = {{start date and age|df=yes|2000|12}} | hq_location = [[London]], [[England]], UK | area_served = Worldwide | key_people = Jonathan Symonds <small>([[Chairperson]])</small><br>[[Emma Walmsley]] <small>([[CEO]])</small> | products = [[Pharmaceutical]]s, [[vaccine]]s, oral healthcare, nutritional products, [[over-the-counter drug|over-the-counter medicines]] | revenue = {{Increase}} {{GBP|34.099&nbsp;billion|link=yes}}<ref name="2020annualreport">{{cite web|url=https://www.gsk.com/media/6557/fy-2020-results-announcement.pdf|title=Full year and fourth quarter 2020|publisher=GlaxoSmithKline |access-date=4 February 2021}}</ref> {{small|(2020)}} | operating_income = {{Increase}} {{GBP|7.783&nbsp;billion}}<ref name="2020annualreport" /> {{small|(2020)}} | net_income = {{Increase}} {{GBP|5.749&nbsp;billion}}<ref name="2020annualreport" /> {{small|(2020)}} | assets = {{Increase}} {{GBP|80.431&nbsp;billion}}<ref name="2020annualreport" /> {{small|(2020)}} | equity = {{Increase}} {{GBP|20.808&nbsp;billion}}<ref name="2020annualreport" /> {{small|(2020)}} | num_employees = 99,000 {{small|(2021)}}<ref>{{cite web|url=https://www.gsk.com/en-gb/about-us/key-facts/|title=Key Facts|publisher=GlaxoSmithKline|access-date=25 February 2021}}</ref> | divisions = | subsid = {{Plainlist| * [[Stiefel Laboratories]] * [[Tesaro]] * [[ViiV Healthcare]] <small>(76.5%)</small> }} | website = {{Official URL}} }} [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] [[ലണ്ടൻ]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബ്രിട്ടീഷ് [[ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ|ബഹുരാഷ്ട്ര]] ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയാണ് '''ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ പി‌എൽ‌സി''' ('''ജി‌എസ്‌കെ''').<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/companies/glaxosmithkline/|title=GlaxoSmithKline on the Forbes Top Multinational Performers List|work=Forbes|access-date=11 December 2017 }}</ref> ഗ്ലാക്സോ വെൽകം, സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം എന്നിവയുടെ ലയനത്തിലൂടെ 2000 ൽ സ്ഥാപിതമായ ജി‌എസ്‌കെ, ഫോബ്‌സ് കണക്ക് പ്രകാരം, [[ഫൈസർ]], നൊവാർട്ടിസ്, റോച്ചെ, സനോഫി, മെർക്ക് ആൻഡ് കമ്പനി എന്നിവയ്ക്ക് ശേഷം 2019 ലെ ലോകത്തെ ആറാമത്തെ വലിയ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയാണ്.{{refn|group=n|Glaxo Wellcome was formed from Glaxo's 1995 acquisition of The Wellcome Foundation and SmithKline Beecham from the 1989 merger of the [[Beecham Group]] and the [[Smith, Kline & French|SmithKline Beckman Corporation]].}}<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/global2000/list/#industry:Pharmaceuticals|title=The World's Largest Public Companies 2019 ranking|access-date=12 March 2020|website=[[Forbes]]}}</ref> ജി.എസ്.കെ. ചൈന റിസോഴ്സസ്, ജോൺസൺ & ജോൺസൺ, റോച്ചെ, സിനോഫാം, [[ഫൈസർ]], നൊവാർട്ടിസ്, [[ബെയർ]], മെർക്ക്, സനോഫി എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മറ്റ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനികളെ പിന്നിലാക്കി 2019 ലെ ഫോർച്യൂൺ 500 ലെ പത്താമത്തെ വലിയ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയാണ് ജിഎസ്കെ.<ref name="Fortune">{{Cite web|url=https://fortune.com/global500/2019/search/?industry=Pharmaceuticals&revenues=desc|title=Global 500|access-date=16 March 2020|website=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref> ലണ്ടൻ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ കമ്പനിക്ക് പ്രാഥമിക ലിസ്റ്റിംഗ് ഉണ്ട്, കൂടാതെ ഇത് [[ഫൂട്സി|എഫ് ടി എസ് ഇ 100 സൂചികയുടെ]] ഒരു ഘടകവുമാണ്. 2016 ആഗസ്റ്റിലെ കണക്കനുസരിച്ച് കമ്പനിയുടെ വിപണി മൂലധനം 81 ബില്യൺ പൌണ്ട് (ഏകദേശം 107 ബില്ല്യൺ യുഎസ് ഡോളർ) ആയിരുന്നു. ലണ്ടൻ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിലെ നാലാമത്തെ വലിയ വിപണി മൂലധനമാണ് ഇത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.stockchallenge.co.uk/ftse.php|title=FTSE All-Share Index Ranking|publisher=stockchallenge.co.uk}}</ref> ഇതിന് ന്യൂയോർക്ക് സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ഒരു സെക്കന്ററി ലിസ്റ്റിംഗ് ഉണ്ട്. കമ്പനി വികസിപ്പിച്ച ആദ്യത്തെ മലേറിയ വാക്സിൻ ആർ‌ടി‌എസ്,എസ് ചെലവിന് അഞ്ച് ശതമാനം മുകളിൽ ലഭ്യമാക്കുമെന്ന് 2014 ൽ അറിയിച്ചു.<ref name="malariavaccine">{{cite news |last=Plumridge|first=Hester|url=https://www.wsj.com/articles/glaxo-files-its-entry-in-race-for-a-malaria-vaccine-1406218538 |title=Glaxo Files Its Entry in Race for a Malaria Vaccine |work=[[The Wall Street Journal]] |date=24 July 2014 | url-access=subscription }}{{pb}} {{cite news |last=Lorenzetti|first=Laura| url=http://fortune.com/2014/07/24/glaxosmithkline-seeks-approval-for-first-ever-malaria-vaccine/ |title=GlaxoSmithKline seeks approval on first-ever malaria vaccine|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|date=24 July 2014}}</ref> ജി‌എസ്‌കെയിൽ‌ വികസിപ്പിച്ച ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളിൽ‌ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന മരുന്നുകളുടെ മാതൃകാ പട്ടിക]]യിൽ ഉൾപ്പെട്ടിട്ടിള്ള [[അമോക്സിലിൻ]], മെർകാപ്റ്റോപുരിൻ, പിരിമെത്താമൈൻ, സിഡോവുഡിൻ എന്നിവയുണ്ട്.<ref name="WHO21st"/> അംഗീകാരമില്ലാത്ത മരുന്നുകളുടെ പ്രമോഷൻ‌, സുരക്ഷാ ഡാറ്റ റിപ്പോർ‌ട്ട് ചെയ്യാതിരിക്കൽ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിലെ ഫിസിഷ്യൻ‌മാർ‌ക്ക് കൈക്കൂലി കൊടുക്കൽ എന്നീ ആരോപണങ്ങളിൽ 2012 ൽ ജി‌എസ്‌കെ കുറ്റം സമ്മതിക്കുകയും 3 ബില്ല്യൺ യുഎസ് ഡോളർ സെറ്റിൽമെന്റ് നൽകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ രാജ്യത്തെ ഇതുവരെയുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ തട്ടിപ്പ് കേസും ഒരു മരുന്ന് കമ്പനിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സെറ്റിൽമെന്റും ആയിരുന്നു അത്.<ref name=USDOJJuly2012/> == ചരിത്രം == === ഗ്ലാക്സോ വെൽക്കം === [[പ്രമാണം:Glaxo_builds_bonnie_babies_Wellcome_L0035137.jpg|ലഘുചിത്രം]] [[പ്രമാണം:Glaxo_Factory,_Bunnythorpe,_New_Zealand_03.JPG|ലഘുചിത്രം| 1918 ൽ ന്യൂസിലാന്റിലെ ബണ്ണിത്തോർപ്പിൽ നിർമ്മിച്ച ഗ്ലാക്സോ ഫാക്ടറി. ഗ്ലാക്സോ ലബോറട്ടറീസ് ചിഹ്നം ഇപ്പൊഴും കാണാം]] ലണ്ടൻ കാരനായ ജോസഫ് എഡ്വേർഡ് നാഥൻ 1873 ൽ ന്യൂസിലാന്റിലെ [[വെല്ലിംഗ്ടൺ|വെല്ലിംഗ്ടണിൽ]] ഒരു പൊതു വ്യാപാര കമ്പനിയായി ജോസഫ് നാഥൻ ആന്റ് കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു.<ref>R. P. T. Davenport-Hines, Judy Slinn, ''Glaxo: A History to 1962'', Cambridge University Press, 1992, pp.&nbsp;7–13.</ref> 1904-ൽ, ബണ്ണിത്തോർപ്പിനടുത്തുള്ള ക്ഷീരകർഷകരിൽ ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്ന അധിക പാലിൽ നിന്ന് കുട്ടികൾക്കുള്ള ഉണക്കിയ പാലുൽപ്പന്നം ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഉൽപ്പന്നം ആദ്യം ഡിഫിയൻസ് എന്നും പിന്നീട് ഗ്ലാക്സോ (''ലാക്ടോയിൽ'' നിന്ന്) എന്നും അറിയപ്പെട്ടു.<ref>David Newton, ''Trademarked: A History of Well-Known Brands, from Airtex to Wright's Coal Tar'', The History Press, 2012, p.&nbsp;435.</ref><ref name="Ravenscraft2000">David J. Ravenscraft, William F. Long, [https://www.nber.org/chapters/c8653.pdf "Paths to Creating Value in Pharmaceutical Mergers,"] in Steven N. Kaplan (ed.</ref>{{Rp|306}}<ref name="history"/> ഇപ്പോൾ ബണ്ണിത്തോർപ്പിലെ പ്രധാന തെരുവിലെ ഒരു കാർ റിപ്പയർ ഷോപ്പ് ആയ ആ കെട്ടിടത്തിൽ ഗ്ലാക്സൊ ലബോറട്ടറീസ് ചിഹ്നം ഇപ്പോഴും കാണാം. 1924 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ കമ്പനിയുടെ ആദ്യത്തെ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ ഉൽപ്പന്നം വിറ്റാമിൻ ഡി ആയിരുന്നു.<ref name=Ravenscraft2000/>{{Rp|306}} ഗ്ലാക്സോ ലബോറട്ടറീസ് 1935 ൽ ലണ്ടനരൽ ഒരു പ്രത്യേക അനുബന്ധ കമ്പനിയായി ആരംഭിച്ചു.<ref>New "Glaxo" Company. </ref> ജോസഫ് നാഥന്റെ ഓഹരി ഉടമകൾ 1947 ൽ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ഘടന പുനസംഘടിപ്പിച്ചു, ഗ്ലാക്സോയെ പേരന്റാക്കി<ref>J. Nathan And "Glaxo" Reorganization. </ref> ലണ്ടൻ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ഒരു ലിസ്റ്റിംഗ് നേടി. <ref>Joseph Nathan & Co. ''The Times'', Thursday, 20 February 1947; pg. 8; Issue 50690</ref> ഗ്ലാക്സോ 1958 ൽ അല്ലെൻ &amp;amp; ഹാൻബറിസിനെ സ്വന്തമാക്കി. ഗ്ലാക്സോ, അല്ലെൻ & ഹാൻബറിസിനെ സ്വന്തമാക്കി ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം സ്കോട്ടിഷ് ഫാർമക്കോളജിസ്റ്റ് ഡേവിഡ് ജാക്കിനെ അലൻ & ഹാൻബറിസിന്റെ ഗവേഷകനായി നിയമിച്ചു; 1987 വരെ അദ്ദേഹം കമ്പനിയുടെ ഗവേഷണ-വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകി.<ref name="Ravenscraft2000"/>{{Rp|306}} 1978 ൽ ഗ്ലാക്സോ മേയർ ലബോറട്ടറീസ് വാങ്ങിയതിനുശേഷം, യുഎസ് വിപണിയിൽ ഇത് ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1983-ൽ അമേരിക്കൻ ശാഖ ഗ്ലാക്സോ ഇൻ‌കോർ‌ട്ട് നോർത്ത് കരോലിനയിലെ റിസർച്ച് ട്രയാംഗിൾ പാർക്ക് (യു‌എസ് ആസ്ഥാനം / ഗവേഷണം), സെബുലോൺ (യു‌എസ് നിർമ്മാണം) എന്നിവയിലേക്ക് മാറി.<ref name="history"/> അമേരിക്കൻ ഫാർമസിസ്റ്റുകളായ ഹെൻറി വെൽകം, സിലാസ് ബറോസ് എന്നിവർ ചേർന്ന് 1880 ൽ ലണ്ടനിൽ ബറോസ് വെൽക്കം & കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു. വെൽക്കം ട്രോപ്പിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറീസ് 1902 ൽ ആരംഭിച്ചു. 1920 കളിൽ ബറോസ് വെൽകം ന്യൂയോർക്കിലെ ടക്കാഹോയിൽ തുടങ്ങിയ ഉത്പാദന -ഗവേഷണ സൌകര്യങ്ങൾ<ref name="TriCent">[http://eastchester350.org/350/wp-content/uploads/2014/04/History-of-the-town-1964.pdf 1664-1964 "The Story of a Town"], Tricentennial Committee.</ref>{{Rp|18}}<ref>[http://news.hrvh.org/veridian/cgi-bin/senylrc?a=d&d=theeastchester19241119.1.2 "Addition to Factory"], ''The Eastchester Citizen-Bulletin'', 19 November 1924</ref> <ref>Peter Pennoyer, Anne Walker, ''The Architecture of Delano & Aldrich'', W. W. Norton & Company, 2003, p.&nbsp;[https://books.google.com/books?id=PfsvwzwaQqUC&pg=PA188 188].</ref> 1971 ൽ നോർത്ത് കരോലിനയിലെ റിസർച്ച് ട്രയാംഗിൾ പാർക്കിലേക്ക് മാറുന്നതുവരെ പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>[http://recentpast.org/iconic-burroughs-wellcome-headquarters-open-for-rare-public-tour/ "Iconic Burroughs Wellcome Headquarters Open for Rare Public Tour"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180828173230/http://recentpast.org/iconic-burroughs-wellcome-headquarters-open-for-rare-public-tour/|date=28 August 2018}}, Triangle Modernist Houses, press release, 8 October 2012.</ref><ref name="Cummings">{{Cite web|url=https://tropicsofmeta.com/2016/06/13/into-the-spaceship-a-visit-to-the-old-burroughs-wellcome-building/|title=Into the Spaceship: A Visit to the Old Burroughs Wellcome Building|access-date=25 November 2019|last=Cummings|first=Alex Sayf|date=13 June 2016|website=Tropics of Meta historiography for the masses}}</ref> [[നോബൽ സമ്മാനം]] നേടിയ ശാസ്ത്രജ്ഞർ [[ജെർട്രൂഡ് എലിയോൺ|ജെർട്രൂഡ് ബി എലിയോൺ]], ജോർജ് എച്ച് ഹിച്ചിങ്സ് എന്നിവർ അവിടെ ജോലി ചെയ്യുകയും മെർകാപ്റ്റോപ്യൂരിൻ പോലുള്ള മരുന്നുകൾ കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news | title=The Nobel Pair | website=[[The New York Times]] | first=Katherine | last=Bouton | date=29 January 1989 | url=https://www.nytimes.com/1989/01/29/magazine/the-nobel-pair.html | access-date=12 March 2020}}</ref> മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തിൽ കൂടുതൽ സജീവമാകുന്നതിനായി 1959 ൽ വെൽകം ഫൌണ്ടേഷൻ കൂപ്പർ, മക്ഡൊഗാൾ, റോബർട്ട്സൺ inc എന്നിവ വാങ്ങി.<ref name="history">{{Cite web|url=http://www.gsk.com/about/history-noflash.htm|title=GSK History|access-date=18 April 2011|publisher=GlaxoSmithKline|archive-url=https://web.archive.org/web/20110608203248/http://www.gsk.com/about/history-noflash.htm|archive-date=8 June 2011}}</ref> ഗ്ലാക്സോയും വെൽകോമും 1995-ൽ ലയിച്ച് ഗ്ലാക്സോ വെൽക്കം പി.എൽ.സി രൂപീകരിച്ചു.<ref>Mark S. Lesney, [http://pubs.acs.org/subscribe/journals/mdd/v07/i01/pdf/104timeline.pdf "The ghosts of pharma past"], ''Modern Drug Discovery'', January 2004, pp.&nbsp;25–26.</ref><ref name="Ravenscraft2000"/> ഗ്ലാക്സോ വെൽകം ആ വർഷം ഗവേഷണ-വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 10,000 തൊഴിലവസരങ്ങൾ വെട്ടിക്കുറച്ചു, ഒപ്പം ബെക്കൻഹാമിലെ ഗവേഷണ-വികസന സൗകര്യം അടച്ച് ഹെർട്ട്‌ഫോർഡ്ഷയറിലെ സ്റ്റീവനേജിൽ ഒരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രം ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/10000-face-glaxos-axe-at-wellcome-1586547.html|title=10,000 face Glaxo's axe at Wellcome|newspaper=The Independent|date=15 June 1995}}</ref><ref> {{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/glaxo-warns-of-redundancies-1587568.html|last=Grimond|first=Magnus|title=Glaxo warns of redundancies |newspaper=The Independent|date=21 June 1995}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/glaxo-wellcome-plans-to-axe-7500-jobs-1600042.html|last=Grimond|first=Magnus|title=Glaxo Wellcome plans to axe 7,500 jobs|newspaper=The Independent|date=7 September 1995}}</ref> ആ വർഷം, ഗ്ലാക്സോ വെൽകം, കോമ്പിനേറ്റോറിയൽ കെമിസ്ട്രി മേഖലയിലെ പ്രധാന കമ്പനികളിൽ ഒന്നായ കാലിഫോർണിയ ആസ്ഥാനമായുള്ള അഫിമാക്സിനെ സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite news | title=Glaxo to Acquire Affymax | website=[[The New York Times]] | date=27 January 1995 | url=https://www.nytimes.com/1995/01/27/business/glaxo-to-acquire-affymax.html | access-date=12 March 2020}}</ref> 1999 ആയപ്പോഴേക്കും ഗ്ലാക്സോ വെൽകം ഏകദേശം 4 ശതമാനം ആഗോള വിപണി വിഹിതത്തോടെ ലോകത്തെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയായി മാറി (നോവാർട്ടിസിനും മെർക്കിനും പിന്നിൽ).<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/outlook-glaxo-wellcome-1084036.html|title=Outlook: Glaxo Wellcome |newspaper=The Independent|date=30 March 1999}}</ref> ഇമിഗ്രാൻ (മൈഗ്രെയ്ൻ ചികിത്സയ്ക്കായി), സാൽബുട്ടമോൾ (വെന്റോലിൻ) (ആസ്ത്മ ചികിത്സയ്ക്കായി), സോവിറാക്സ് (കോൾഡ്‌സോർ ചികിത്സയ്ക്കായി), റെട്രോവിർ, എപിവിർ (എയ്ഡ്‌സ് ചികിത്സയ്ക്കായി) എന്നിവ അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1999 ൽ, ആസ്ത്മ, എച്ച്ഐവി / എയ്ഡ്സ് ചികിത്സയ്ക്കായുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മരുന്ന് നിർമ്മാതാക്കളായിരുന്നു കമ്പനി.<ref name=indep1899>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/business/company-of-the-week-glaxo-wellcome-1109929.html|title=Company of the week: Glaxo Wellcome |newspaper=The Independent|date=1 August 1999}}</ref> കമ്പനി യുകെയിൽ 13,400 പേർ ഉൾപ്പെടെ 59,000 പേർക്ക് തൊഴിൽ നൽകി. ലോകത്ത് 76 ഓപ്പറേറ്റിംഗ് കമ്പനികളും 50 ഉൽ‌പാദന സൌകര്യങ്ങളുമുണ്ട്. ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച 50 ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കലുകളിൽ അവരുടെ ഏഴ് ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഹെർട്ട്‌ഫോർഡ്ഷയർ, കെന്റ്, [[ലണ്ടൻ]], വെറോണ ([[ഇറ്റലി]]) എന്നിവിടങ്ങളിൽ കമ്പനിക്ക് ഗവേഷണ-വികസന സൗകര്യങ്ങളും [[സ്കോട്ട്‌ലൻഡ്|സ്കോട്ട്‌ലൻഡിലും]] ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്തും നിർമ്മാണശാലകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. യുഎസിലും ജപ്പാനിലും ഗവേഷണ-വികസന കേന്ദ്രങ്ങളും യുഎസ്, യൂറോപ്പ്, ഫാർ ഈസ്റ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉൽപാദന സൗകര്യങ്ങളും ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു.<ref name=bbc17100>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/606752.stm|title=Profile: Glaxo Wellcome|work=BBC News|date=17 January 2000}}</ref> === സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം === [[പ്രമാണം:BeechamsBuilding.jpg|ലഘുചിത്രം| 1877 ൽ നിർമ്മിച്ച ബീച്ചത്തിന്റെ ക്ലോക്ക് ടവർ]] 1848-ൽ തോമസ് ബീച്ചം ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ബീച്ചം പിൽസ് ആരംഭിച്ചതിലൂടെ, ബീച്ചം ഗ്രൂപ്പിന് ജന്മം നൽകി. 1859 ൽ ബീച്ചം ലങ്കാഷെയറിലെ സെന്റ് ഹെലൻസിൽ ആദ്യത്തെ ഫാക്ടറി തുറന്നു. 1960 കളോടെ ബീച്ചം ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, ഉപഭോക്തൃ ഉൽ‌പ്പന്നങ്ങളായ മക്ലീൻസ് ടൂത്ത് പേസ്റ്റ്, ലൂക്കോസാഡ്, സിന്തറ്റിക് പെൻസിലിൻ ഗവേഷണം എന്നിവയിൽ വ്യാപൃതമായി.<ref name="history"/><ref>{{cite book|last1=Corely|first1=T.A.B.|title=Beechams, 1848-2000: from Pills to Pharmaceuticals|date=2011|publisher=Crucible Books|isbn=978-1905472147}}</ref> ജോൺ കെ. സ്മിത്ത് 1830 ൽ ഫിലാഡൽഫിയയിൽ തന്റെ ആദ്യത്തെ ഫാർമസി ആരംഭിച്ചു. 1865-ൽ മഹ്‌ലോൺ ക്ലൈൻ ബിസിനസ്സിൽ ചേർന്നു, ഇത് 10 വർഷത്തിന് ശേഷം സ്മിത്ത്, ക്ലൈൻ & കോ ആയി മാറി. 1891-ൽ ഇത് ഫ്രഞ്ച്, റിച്ചാർഡ് ആൻഡ് കമ്പനി എന്നിവയുമായി ലയിച്ചു, 1929-ൽ അതിന്റെ പേര് സ്മിത്ത് ക്ലൈൻ & ഫ്രഞ്ച് ലബോറട്ടറീസ് എന്ന് മാറ്റി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം അവർ വാക്സിനുകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി മൃഗങ്ങളുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തുന്ന നോർഡൻ ലബോറട്ടറീസ്, ബെൽജിയത്തിലെ റീചെർചെ എറ്റ് ഇൻഡസ്ട്രി തെറാപ്പ്യൂട്ടിക്സ് എന്നിവ വാങ്ങി. 1969 ൽ കാനഡയിലും അമേരിക്കയിലും ഏഴ് ലബോറട്ടറികൾ വാങ്ങി കമ്പനി ആഗോളതലത്തിൽ വികസിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1982 ൽ അവർ കണ്ണ്, ത്വക്ക് സംരക്ഷണ ഉൽ‌പന്നങ്ങളുടെ നിർമ്മാതാക്കളായ അലർ‌ഗാനെ വാങ്ങി.<ref name="history"/> സ്മിത്ത് ക്ലൈൻ ആൻഡ് ഫ്രഞ്ച് 1982 ൽ ബെക്ക്മാൻ ഇങ്കുമായി ലയിച്ചു, അതിന്റെ പേര് ''സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബെക്ക്മാൻ'' എന്ന് മാറ്റി.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1984/05/29/business/smithkline-one-drug-image.html|title=Smithkline: One-Drug Image|last=Kleinfield|first=N. R.|date=29 May 1984|work=[[The New York Times]]|access-date=30 September 2019|issn=0362-4331}}</ref> 1988 ൽ ഇത് ഇന്റർനാഷണൽ ക്ലിനിക്കൽ ലബോറട്ടറീസ് വാങ്ങി,<ref>{{Cite web|url=https://www.upi.com/Archives/1988/04/13/SmithKline-Beckman-Corp-and-International-Clinical-Laboratories-Inc-announced/3060576907200/|title=SmithKline Beckman Corp. and International Clinical Laboratories Inc. announced...|access-date=30 September 2019|website=UPI}}</ref> 1989 ൽ അവർ ബീച്ചവുമായി ലയിച്ച് ''സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം പി‌എൽ‌സി'' രൂപീകരിച്ചു.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/04/13/business/smithkline-beecham-to-merge.html|title=SmithKline, Beecham to Merge|last=Lohr|first=Steve|date=13 April 1989|work=[[The New York Times]]|access-date=30 September 2019|issn=0362-4331}}</ref> ആസ്ഥാനം അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് മാറി. അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ഗവേഷണ-വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിന്, കമ്പനി 1995 ൽ ഒരു പുതിയ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം വാങ്ങി; മറ്റൊരു ഗവേഷണ കേന്ദ്രം 1997 ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ഹാർലോയിലെ ന്യൂ ഫ്രോണ്ടിയേഴ്സ് സയൻസ് പാർക്കിൽ തുറന്നു.<ref name="history"/> === 2000: ഗ്ലാക്സോ വെൽകം, സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം ലയനം === ഗ്ലാക്സോ വെൽകം, സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചം എന്നിവ ലയിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശ്യം 2000 ജനുവരിയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ആ വർഷം ഡിസംബറിൽ ലയനം പൂർത്തിയായി ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ (ജിഎസ്കെ) രൂപീകരിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/275655|title=The new alchemy – The drug industry's flurry of mergers is based on a big gamble|work=The Economist| date=20 January 2000}}</ref><ref>{{cite journal|title=Partners resolve their differences and unite at the second attempt|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2000-05-11_405_6783/page/n195|journal=Nature| date=May 2000|volume=405|issue=6783|doi=10.1038/35012210|pmid=10821289|page=258|vauthors=Gershon D }}</ref> കമ്പനിയുടെ ആഗോള ആസ്ഥാനം 2002 ൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി [[ടോണി ബ്ലെയർ]] ലണ്ടനിലെ ബ്രെന്റ്ഫോർഡിലെ ജിഎസ്കെ ഹൌസിൽ ഔദ്യോഗികമായി തുന്നു. 300 ദശലക്ഷം ഡോളർ ചെലവിൽ പണിത കെട്ടിടത്തിൽ 2002 ൽ മൂവായിരം അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സ്റ്റാഫുകളുണ്ടായിരുന്നു.<ref name=tele15702>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/2767982/Hall-that-glitters-isnt-shareholder-gold.html|title=Hall that glitters isn't shareholder gold|work=The Daily Telegraph| date=15 July 2002}}</ref> === 2001–2010 === [[പ്രമാണം:Andrew_Witty_in_2015.jpg|പകരം=photograph|ലഘുചിത്രം| 2008 മെയ് മുതൽ 2017 ഏപ്രിൽ വരെ ജി‌എസ്‌കെയുടെ സിഇഒ ആയിരുന്ന ആൻഡ്രൂ വിറ്റി]] ജി‌എസ്‌കെ 2001 ൽ 1.24 ബില്യൺ ഡോളറിന് ന്യൂജേഴ്‌സി ആസ്ഥാനമായുള്ള ബ്ലോക്ക് ഡ്രഗ് ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/glaxosmithkline-completes-the-purchase-of-block-drug-for-124-billion-71032672.html|title=GlaxoSmithKline Completes the Purchase of Block Drug for $1.24&nbsp;Billion|access-date=1 August 2010|publisher=PR Newswire}}</ref> 2006 ൽ ജി‌എസ്‌കെ 566 ദശലക്ഷം ഡോളറിന് യു‌എസ് ആസ്ഥാനമായുള്ള ഉപഭോക്തൃ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ കമ്പനിയായ സി‌എൻ‌എസ് ഇൻ‌കോർപ്പറേറ്റ് സ്വന്തമാക്കി, അതിന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിൽ ബ്രീത്ത് റൈറ്റ് നാസൽ സ്ട്രിപ്പുകളും ഫൈബർ‌ചോയ്സ് ഡയറ്ററി സപ്ലിമെന്റുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://triblive.com/x/pittsburghtrib/business/s_474181.html|title=Glaxo unit buys Breathe Right maker|last=Stouffer|first=Rick|work=Trib Live| date=9 October 2006}}</ref> [[വോഡാഫോൺ|മുമ്പ് വോഡഫോണിന്റെ]] സിഇഒ ആയിരുന്ന ക്രിസ് ജെന്റിനെ 2005 ൽ ബോർഡ് ചെയർമാനായി നിയമിച്ചു.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/pharmaceuticalsandchemicals/9639020/Sir-Christopher-Gent-to-exit-GlaxoSmithKline.html "Sir Christopher Gent to exit GlaxoSmithKline"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 28 October 2012.</ref> ജി‌എസ്‌കെ 2007 ൽ [[ചൈന]]യിലെ ആദ്യത്തെ ഗവേഷണ-വികസന കേന്ദ്രം [[ഷാങ്ഹായ്|ഷാങ്ഹായിൽ]] ആരംഭിച്ചു, തുടക്കത്തിൽ ന്യൂറോ ഡീജനറേറ്റീവ് രോഗങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു ഇത് പ്രവർത്തിച്ചത്.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2007/05/24/idUSL2452000720070524|title=Glaxo China R&D centre to target neurodegeneration|work=Reuters|date=24 May 2007|author=Ben Hirschler|access-date=2021-05-12|archive-date=2015-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042412/http://www.reuters.com/article/2007/05/24/idUSL2452000720070524|url-status=dead}}<br> {{cite news|url=http://www.nature.com/news/2008/081029/full/4551168a.html|last=Cyranoski|first=David|title=Pharmaceutical futures: Made in China?|work=Nature|date=29 October 2008}}</ref> 2008 ൽ ആൻഡ്രൂ വിറ്റി ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഓഫീസറായി.<ref>[http://www.gsk.com/about-us/corporate-executive-team.html "Corporate Executive Team"], GlaxoSmithKline. Retrieved 16 November 2013. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121014041607/http://www.gsk.com/about-us/corporate-executive-team.html |date=14 October 2012 }}</ref> 1985-ൽ ഗ്ലാക്സോയിൽ ചേർന്ന വിറ്റി 2003 മുതൽ ജി.എസ്.കിയുടെ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് യൂറോപ്പിന്റെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FHkj9dJ6aNE "Andrew Witty's journey from Graduate to GSK CEO"], GlaxoSmithKline, 12 August 2008; [https://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=3027345&ticker=GSK "Andrew Philip Witty"], ''Bloomberg''.</ref> 2009 ൽ ജി‌എസ്‌കെ 3.6 ബില്യൺ ഡോളറിന് അന്നത്തെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വതന്ത്ര ഡെർമറ്റോളജി മരുന്ന് കമ്പനിയായ സ്റ്റീഫൽ ലബോറട്ടറീസ് ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{cite news|last=Ruddick |first=Graham |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/epic/gsk/5186751/GlaxoSmithKline-buys-Stiefel-for-3.6bn.html |title=GlaxoSmithKline buys Stiefel for $3.6bn |work=The Daily Telegraph| date=20 April 2009}}</ref> 2009 എച്ച് 1 എൻ 1 ഇൻഫ്ലുവൻസ സംരക്ഷണത്തിനുള്ള ജിഎസ്കെയുടെ വാക്സിൻ 2009 നവംബറിൽ എഫ്ഡിഎ അംഗീകരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm190783.htm|title=FDA Approves Additional Vaccine for 2009 H1N1 Influenza Virus|date=16 November 2009|publisher=[[Food and Drug Administration (United States)|US Food and Drug Administration (FDA)]]|access-date=2021-05-12|archive-date=2017-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308130554/https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm190783.htm|url-status=dead}}</ref> എച്ച്ഐവി ഗവേഷണത്തിൽ ശ്രദ്ധകേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതിനായി വിഐവി ഹെൽത്ത് കെയർ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനായി 2009 നവംബറിൽ ജിഎസ്കെ [[ഫൈസർ|ഫൈസറുമായി]] ഒരു സംയുക്ത സംരംഭത്തിന് രൂപം നൽകി.<ref>{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/5327ff12-2aaa-11de-8415-00144feabdc0.html|title=Companies / Pharmaceuticals – GSK and Pfizer to merge HIV portfolios|last=Jack|first=Andrew|date=16 April 2009|website=Financial Times}}</ref> കമ്പനി 2010 ൽ, അർജന്റീനയിലെ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയായ ലബോറട്ടോറിയോസ് ഫീനിക്സിനെ 253 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിനും<ref>[https://web.archive.org/web/20100614180626/http://www.infogrok.com/index.php/pharma-companies/gsk-acquires-laboratorios-phoenix.html GSK Acquires Laboratorios Phoenix for $253m], InfoGrok.</ref> യുകെ ആസ്ഥാനമായുള്ള സ്പോർട്സ് ന്യൂട്രീഷൻ കമ്പനിയായ മാക്സി ന്യൂട്രീഷ്യനെ 162 ദശലക്ഷം ഡോളറിനും ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/idUSLDE6BC0XO20101213 |title=UPDATE 2-Glaxo buys protein-drinks firm Maxinutrition | work=Reuters |last =Sandle |first =Paul |date=13 December 2010}}</ref> === 2011 - ഇന്നുവരെ === 2011 ൽ 660 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന്റെ ഇടപാടിൽ പ്രസ്റ്റീജ് ബ്രാൻഡ്സ് ഹോൾഡിംഗ്സ് 17 ജിഎസ്കെ ബ്രാൻഡുകൾ ഏറ്റെടുത്തു.<ref>{{cite news |url=http://blogs.newsobserver.com/business/gsk-sells-bc-goodys-and-other-brands |work=News & Observer |last=Ranii |first=David |title=GSK sells BC, Goody's and other brands |date=21 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415192244/http://blogs.newsobserver.com/business/gsk-sells-bc-goodys-and-other-brands |archive-date=15 April 2012 }}</ref> വടക്കൻ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ അൾവർസ്റ്റണിൽ 500 മില്യൺ ഡോളർ ഉൽപാദന സൗകര്യങ്ങൾക്കായി നിക്ഷേപിക്കുമെന്ന് 2012 ൽ കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ചു, മുമ്പ് പ്രഖ്യാപിച്ച ബയോടെക് പ്ലാന്റിന്റെ സൈറ്റായി ഇത് പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>[https://www.reuters.com/article/2012/03/22/glaxosmithkline-britain-idUSWLA506520120322 "GSK confirms 500 mln stg UK investment plans"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924162943/http://www.reuters.com/article/2012/03/22/glaxosmithkline-britain-idUSWLA506520120322 |date=2015-09-24 }}, Reuters, 22 March 2012.</ref> ആ വർഷം മെയ് മാസത്തിൽ ജർമ്മൻ ബയോടെക് കമ്പനിയായ സെൽസോമിനെ 98 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറിന് സ്വന്തമാക്കി,<ref>European Biotechnology News 16 May 2012. </ref> ജൂണിൽ 302 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറിന് എക്‌സിമ മരുന്നായ അലിട്രെറ്റിനോയിന്റെ (ടോക്റ്റിനോ) ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അവകാശങ്ങളും കരസ്ഥമാക്കി.<ref>John Carroll for FiercePharma. 12 June 2012 [http://www.fiercebiotech.com/story/gsk-continues-deal-spree-302m-deal-eczema-drug/2012-06-12 GSK continues deal spree with $302M pact for Basilea eczema drug]; Basilea Pharmaceutica Press Release. 11 June 2012 [http://hugin.info/134390/R/1618919/516985.pdf Basilea enters into global agreement with Stiefel, a GSK company, for Toctino (alitretinoin)]</ref> 2013 ൽ ജി‌എസ്‌കെ 3 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് ഹ്യൂമൻ ജീനോം സയൻസസ് (എച്ച്ജിഎസ്) സ്വന്തമാക്കി; ല്യൂപ്പസ് മരുന്ന് ബെലിമുമാബ് (ബെൻലിസ്റ്റ), ടൈപ്പ് 2 പ്രമേഹത്തിനുള്ള ആൽബിഗ്ലൂടൈഡ്, അതെറോസ്ലീറോസിസിനുള്ള ഡാരപ്ലാഡിബ്, എന്നിവ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് കമ്പനികൾ സഹകരിച്ചിരുന്നു.<ref name="3Lessons">Matthew Herper, [https://www.forbes.com/sites/matthewherper/2012/07/16/three-lessons-from-glaxosmithklines-purchase-of-human-genome-sciences/ "Three Lessons From GlaxoSmithKline's Purchase Of Human Genome Sciences"], ''[[Forbes]]'', 16 July 2012.</ref> സെപ്റ്റംബറിൽ അതിന്റെ പാനീയ വിഭാഗം സന്റോറിക്ക് വിറ്റു. ഇതിൽ ലൂക്കോസാഡ്, റിബേന എന്നീ ബ്രാൻഡുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു; എന്നിരുന്നാലും, ഇടപാടിൽ [[ഹോർലിക്സ്|ഹോർലിക്സ്]] ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.<ref name="Monaghan">Angela Monaghan [https://www.theguardian.com/business/2013/sep/09/ribena-lucozade-sold-japan-glaxosmithkline "Ribena and Lucozade sold to Japanese drinks giant"], ''[[The Guardian]]'', 9 September 2013</ref> 2014 മാർച്ചിൽ ജി.എസ്.കെ വളർന്നുവരുന്ന വിപണികളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാനുള്ള നീക്കത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1 ബില്യൺ ഡോളർ ചിലവിട്ട് ഇന്ത്യൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ യൂണിറ്റായ ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസിലെ ഓഹരി 75 ശതമാനമായി ഉയർത്തി.<ref>{{cite news|title=GSK pays $1&nbsp;billion to lift Indian unit stake to 75 percent|work=Reuters|date=10 March 2014|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/10/us-glaxosmithkline-india-idUSBREA2909U20140310|access-date=10 March 2014|first=Ben|last=Hirschler|archive-date=2014-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20140311000557/http://www.reuters.com/article/2014/03/10/us-glaxosmithkline-india-idUSBREA2909U20140310|url-status=dead}}</ref> 2014 ഏപ്രിലിൽ നൊവാർട്ടിസും ഗ്ലാക്സോയും 20 ബ്ല്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് പരസ്പര സഹകരണത്തി കരാറായി (നൊവാർട്ടിസ് വാക്സിൻ ബിസിനസ്സ് ജി‌എസ്‌കെക്ക് വിൽക്കുകയും ജി‌എസ്‌കെയുടെ കാൻസർ ബിസിനസ്സ് വാങ്ങുകയും ചെയ്തു).<ref>{{cite news | last1=Bray | first1=Chad | last2=Jolly | first2=David | title=Novartis and Glaxo Agree to Trade $20 Billion in Assets | website=[[The New York Times]] | date=23 April 2014 | url=https://dealbook.nytimes.com/2014/04/22/novartis-announces-major-restructuring/ | access-date=12 March 2020}}</ref><ref name=wsj4222014>{{cite news | last1=Rockoff | first1=Jonathan D. | last2=Whalen | first2=Jeanne | last3=Falconi | first3=Marta | title=Deal Flurry Shows Drug Makers' Swing Toward Specialization | website=[[The Wall Street Journal]] | date=22 April 2014 | url=https://www.wsj.com/articles/deal-flurry-shows-drug-makers-swing-toward-specialization-1398214581 | access-date=12 March 2020 | url-access=subscription }}</ref> സ്വിസ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനിയായ ഗ്ലൈക്കോവാക്സിൻ 190 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് ഏറ്റെടുക്കുമെന്ന് ജിഎസ്കെ 2015 ഫെബ്രുവരിയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു,<ref>{{Cite web|url=http://www.genengnews.com/gen-news-highlights/gsk-acquires-glycovaxyn-for-190m/81250916/|title=GEN - News Highlights:GSK Acquires GlycoVaxyn for $190M|website=GEN}}</ref>ആ വർഷം ജൂണിൽ രണ്ട് മെനിഞ്ചൈറ്റിസ് മരുന്നുകൾ ഫൈസർ, നിമെൻറിക്സ്, മെൻസെവാക്സ് എന്നിവയ്ക്ക് 130 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറിന് വിൽക്കുമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://www.genengnews.com/gen-news-highlights/pfizer-buys-two-gsk-meningitis-vaccines-for-130m/81251415/|title=Pfizer Buys Two GSK Meningitis Vaccines for $130M|access-date=25 March 2016|website=GEN}}</ref> അക്കാലത്ത് റോയൽ ബാങ്ക് ഓഫ് സ്കോട്ട്‌ലൻഡിന്റെ ചെയർമാനായിരുന്ന ഫിലിപ്പ് ഹാംപ്ടൺ 2015 സെപ്റ്റംബറിൽ ജി.എസ്.കെ ചെയർമാനായി.<ref>James Quinn, [https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/pharmaceuticalsandchemicals/11120385/Sir-Philip-Hampton-to-chair-Glaxo.html "Sir Philip Hampton to chair Glaxo"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 25 September 2014.</ref> 31 മാർച്ച് 2017 ന് എമ്മ വാൽംസ്ലി സിഇഒ ആയി. കമ്പനിയുടെ ആദ്യത്തെ വനിതാ സിഇഒയാണ് അവർ.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/matthewherper/2016/09/20/glaxosmithkline-appoints-big-pharmas-first-woman-chief-executive/#7f8a02ca3276|title=GlaxoSmithKline Appoints Big Pharma's First Woman Chief Executive|last=Herper|first=Matthew|work=Forbes|access-date=11 December 2017}}</ref><ref name=successionAWtoEW>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/09/20/glaxosmithkline-names-emma-walmsley-to-replace-sir-andrew-witty/|title=Emma Walmsley becomes latest female CEO in FTSE 100 as she replaces Sir Andrew Witty at GSK |last=Yeomans|first=Jon| publisher=Daily Telegraph, London|date=20 September 2016|access-date=20 September 2016}}</ref> 2017 ഡിസംബറിൽ ഗ്ലാക്സോ സൗദി അറേബ്യൻ യൂണിറ്റിലെ ഓഹരി 75 ശതമാനമായി (49 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന്) ഉയർത്തിയതായി റോയിട്ടേഴ്‌സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/gsk-saudi/glaxosmithkline-boosts-stake-in-saudi-arabia-unit-idUSL8N1OI1Q4|title=GlaxoSmithKline boosts stake in Saudi Arabia unit|date=18 December 2017}}</ref> 2019 ഒക്ടോബറിൽ ജി‌എസ്‌കെ അതിന്റെ [[പേവിഷബാധ|റാബിസ്]] വാക്സിൻ, [[പേവിഷ പ്രതിരോധ മരുന്ന്|റാബ്അവർട്ട്]], [[കീട-ദംശന മസ്തിഷ്കവീക്ക പ്രതിരോധ വാക്സിൻ|ടിക്ക്-ബോൺ]] എൻസെഫലൈറ്റിസ് വാക്സിൻ എൻസെപൂർ എന്നിവ ബവേറിയൻ നോർഡിക്ക് 1.06 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് വിൽക്കാൻ സമ്മതിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.fiercepharma.com/vaccines/gsk-sells-rabies-and-tick-borne-encephalitis-vaccines-to-bavarian-nordic-for-up-to-1-06b|title=Zeroing in on fast-growing vaccines, GSK sheds 2 shots to Bavarian Nordic for up to $1.1B|access-date=26 January 2020|last=Sagonowsky|first=Eric|date=21 October 2019|website=FiercePharma|archive-url=https://web.archive.org/web/20200105160030/https://www.fiercepharma.com/vaccines/gsk-sells-rabies-and-tick-borne-encephalitis-vaccines-to-bavarian-nordic-for-up-to-1-06b|archive-date=5 January 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.gsk.com/en-gb/media/press-releases/gsk-agrees-to-divest-rabies-and-tick-borne-encephalitis-vaccines-to-bavarian-nordic/|title=GSK agrees to divest rabies and tick-borne encephalitis vaccines to Bavarian Nordic|access-date=26 January 2020|website=gsk.com}}</ref> 2020 ജൂലൈയിൽ ജർമ്മൻ ബയോടെക് കമ്പനിയായ ക്യൂർവാക്കിൽ 10 ശതമാനം ഓഹരി ജിഎസ്കെ സ്വന്തമാക്കി. <ref>{{Cite web|url=https://uk.reuters.com/article/us-gsk-curevac-stake-idUKKCN24L0JR|title=GSK buys 10% of CureVac in vaccine tech deal|date=20 July 2020|access-date=2021-05-12|archive-date=2020-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200720223837/https://uk.reuters.com/article/us-gsk-curevac-stake-idUKKCN24L0JR|url-status=dead}}</ref> ==== ജി‌എസ്‌കെ-നൊവാർട്ടിസ് ബൈ-ഔട്ട് ==== കൺസ്യൂമർ ഹെൽത്ത് കെയർ ജോയിന്റ് വെഞ്ച്വറിലെ നോവാർട്ടിസിന്റെ 36.5 ശതമാനം ഓഹരി 13 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന് ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് 2018 മാർച്ചിൽ ജിഎസ്കെ നോവാർട്ടിസുമായി ധാരണയിലെത്തിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite news|url=https://uk.reuters.com/article/us-novartis-gsk/gsk-buys-out-novartis-in-13-billion-consumer-healthcare-shake-up-idUKKBN1H30FK|title=GSK buys out Novartis in $13&nbsp;billion consumer healthcare shake-up|work=Reuters|date=27 March 2018|access-date=27 March 2018|archive-date=2018-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327111340/https://uk.reuters.com/article/us-novartis-gsk/gsk-buys-out-novartis-in-13-billion-consumer-healthcare-shake-up-idUKKBN1H30FK|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=https://in.reuters.com/article/gsk-divestiture/glaxosmithkline-considers-splitting-up-the-group-ft-idINKBN1KB07N|title=GlaxoSmithKline considers splitting up the group - FT|last=<!--no byline-->|date=21 July 2018|access-date=23 July 2018|work=Reuters|archive-date=2020-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124183655/https://in.reuters.com/article/gsk-divestiture/glaxosmithkline-considers-splitting-up-the-group-ft-idINKBN1KB07N|url-status=dead}}</ref> ==== ജിഎസ്കെ-ഫൈസർ സംയുക്ത സംരംഭം ==== 2018 ഡിസംബറിൽ ജി‌എസ്‌കെ, ഫൈസറിനൊപ്പം, അവരുടെ ഉപഭോക്തൃ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ വിഭാഗങ്ങളെ ലയിപ്പിക്കാനും സംയോജിപ്പിക്കാനും ഒരു കരാറിലെത്തിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സംയുക്ത സ്ഥാപനത്തിന് ഏകദേശം 9.8 ബില്യൺ ഡോളർ (12.7 ബില്യൺ ഡോളർ) വിൽപ്പനയുണ്ടാകും, ജി‌എസ്‌കെ സംയുക്ത സംരംഭത്തിൽ 68 ശതമാനം ഓഹരി നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്ന 32% ഷെയർഹോൾഡിംഗ് ഫൈസർ സ്വന്തമാക്കും. == ഗവേഷണ മേഖലകളും ഉൽപ്പന്നങ്ങളും == === ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് === ജിഎസ്കെ, [[ആസ്ത്മ]], [[ക്യാൻസർ]], [[അണുബാധ]], [[പ്രമേഹം]], മാനസികാരോഗ്യം തുടങ്ങിയ പ്രധാന രോഗ മേഖലകൾക്കായി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ജി‌എസ്‌കെയിലും അതിന്റെ ലെഗസി കമ്പനികളിലും ഉള്ള ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയതോ വികസിപ്പിച്ചതോ ആയ മരുന്നുകളിൽ ഇപ്പോൾ [[അമോക്സിലിൻ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.drugs.com/news/most-recognized-brands-anti-infectives-december-2013-49719.html|title=Most-recognized brands: Anti-infectives, December 2013|publisher=Drugs.com}}</ref>, അമോക്സിലിൻ-ക്ലാവുലനേറ്റ്,<ref>{{Cite journal|date=December 2007|title=Introduction: historical perspective and development of amoxicillin/clavulanate|journal=Int J Antimicrob Agents|volume=30|issue=Suppl 2|pages=S109–12|doi=10.1016/j.ijantimicag.2007.07.015|pmid=17900874}}</ref> [[Ticarcillin/clavulanic acid|ടികാർസിലിൻ-ക്ലാവുലനേറ്റ്]],<ref>{{Cite journal|date=August 1986|title=Clavulanic acid, a novel beta-lactamase inhibitor--a case study in drug discovery and development|journal=Drug des Deliv|volume=1|issue=1|pages=1–21|pmid=3334541}}</ref> മുപിറോസിൻ,<ref>{{Cite web|url=https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/search.cfm?labeltype=all&query=mupirocin|title=mupirocin search results|access-date=12 March 2020|website=DailyMed}}</ref>, ബാക്ടീരിയ അണുബാധയ്ക്കുള്ള സെഫ്റ്റാസിഡൈം,<ref>{{Cite journal|title=Ceftazidime. A review of its antibacterial activity, pharmacokinetic properties and therapeutic use|journal=Drugs|volume=29|issue=2|pages=105–61|date=February 1985|pmid=3884319|doi=10.2165/00003495-198529020-00002}}</ref> [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എച്ച്ഐവി അണുബാധയ്ക്കുള്ള]] [[zidovudine|സിഡോവുഡിൻ]], ഹെർപ്പസ് വൈറസ് അണുബാധയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള [[വാലസിക്ലോവിർ|വലസൈക്ലോവിർ]], പരാന്നഭോജി അണുബാധയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള [[അൽബെൻഡസോൾ|ആൽബൻഡസോൾ]], [[ചെന്നിക്കുത്ത്|മൈഗ്രെയ്ൻ]] ചികിത്സയിലെ സുമട്രിപൻ, അപസ്മാര ചികിത്സയിലെ ലാമോട്രിജിൻ, [[വിഷാദരോഗം|വിഷാദരോഗ]] ചികിത്സയിലെ [[ബ്യൂപ്രോപ്പീയോൺ|ബുപ്രൊപിയോണും]] ഗ്യാസ്ട്രോ ഈസോഫേഷ്യൽ റിഫ്ലക്സ് ഡിസോർഡറിനുള്ള സിമെറ്റിഡിൻ, റാണിറ്റിഡിൻ, രക്താർബുദ ചികിത്സയിലെ മെർകാപ്റ്റോപ്യൂരിൻ<ref name="pubs.acs.org">{{cite magazine |url=http://pubs.acs.org/cen/coverstory/83/8325/83256-mercaptopurine.html |title=6-Mercaptopurine|magazine=Chemical & Engineering News}}</ref> തയോഗ്വാനിൻ<ref name="ScienceHistory">{{Cite web|url=https://www.sciencehistory.org/historical-profile/george-hitchings-and-gertrude-elion|title=George Hitchings and Gertrude Elion|publisher=Science History Institute}}</ref> എന്നിവ, സന്ധിവാത ചികിത്സയിലെ അല്ലൊപ്യുരിനോൾ,<ref name="The purine path to chemotherapy">{{Cite journal|title=The purine path to chemotherapy|url=https://archive.org/details/sim_science_1989-04-07_244_4900/page/40|journal=Science|volume=244|issue=4900|pages=41–7|year=1989|pmid=2649979|doi=10.1126/science.2649979|bibcode=1989Sci...244...41E}}</ref> [[മലമ്പനി|മലേറിയ]] ചികിത്സയിലെ [[pyrimethamine|പൈറിമെത്താമിൻ]],<ref name="nytimes.com">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1999/02/23/us/gertrude-elion-drug-developer-dies-at-81.html |first=Lawrence K. |last=Altman | title=Gertrude Elion, Drug Developer, Dies at 81 |work= [[The New York Times]]|date=23 February 1999}}</ref> ആന്റി ബാക്ടീരിയൽ ട്രൈമെത്തോപ്രിം എന്നിവയുണ്ട്.<ref name="ScienceHistory"/> ഇവയിൽ, ആൽബെൻഡാസോൾ, അമോക്സിസില്ലിൻ, അമോക്സിസില്ലിൻ-ക്ലാവുലനേറ്റ്, അലോപുരിനോൾ, മെർകാപ്റ്റോപുരിൻ, മുപിറോസിൻ, പിരിമെത്താമൈൻ, റാണിറ്റിഡിൻ, തിയോഗുവാനൈൻ, ട്രൈമെത്തോപ്രിം, സിഡോവുഡിൻ എന്നിവ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന മരുന്നുകളുടെ മാതൃകാ പട്ടിക]]യിൽ ഉണ്ട്.<ref name="WHO21st">{{Cite book|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|vauthors=((World Health Organization))|publisher=World Health Organization|year=2019|location=Geneva|hdl=10665/325771|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO|author-link=World Health Organization|hdl-access=free}}</ref> === മലേറിയ വാക്സിൻ === 2014 ൽ ജിഎസ്‌കെ ആദ്യത്തെ മലേറിയ വാക്‌സിനുള്ള റെഗുലേറ്ററി അംഗീകാരത്തിനായി അപേക്ഷിച്ചു.<ref name="malariavaccine" /> പ്രതിവർഷം 650,000 മരണങ്ങൾക്ക് [[മലേറിയ]] കാരണമാകുന്നു, മരണങ്ങൾ പ്രധാനമായും ആഫ്രിക്കയിൽ ആണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.path.org/news/press-room/651/|title=Press release: Malaria vaccine candidate reduces disease over 18 months of follow-up in late-stage study of more than 15,000 infants and young children|publisher=PATH}}</ref> [[RTS,S|ആർ‌ടി‌എസ്,എസ്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന വാക്സിൻ, PATH വാക്സിനേഷൻ സംരംഭവും [[ബിൽ ആൻഡ് മെലിൻഡ ഗേറ്റ്സ് ഫൗണ്ടേഷൻ|ബിൽ ആൻഡ് മെലിൻഡ ഗേറ്റ്സ് ഫൌണ്ടേഷനും]] സംയുക്തമായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ഉൽ‌പാദനച്ചെലവിനേക്കാൾ അഞ്ച് ശതമാനം മാത്രം കൂടിയ വിലയ്ക്ക് വികസ്വര രാജ്യങ്ങളിൽ വാക്സിൻ ലഭ്യമാക്കാൻ കമ്പനി തീരുമാനിച്ചു.<ref name=malariavaccine/> 2013 ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ജി‌എസ്‌കെയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള AS01 അഡ്ജുവന്റ് ഉപയോഗിക്കുന്ന ''ആർ‌ടി‌എസ്, എസ്'' എട്ട് ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ മൂന്നാം ഘട്ട ട്രയലിലാണ്. വാക്സിനേഷന് ശേഷമുള്ള 12 മാസ കാലയളവിൽ ആർ‌ടി‌എസ്, എസ്, 5-17 മാസം പ്രായമുള്ള കുട്ടികളിൽ ക്ലിനിക്കൽ പ്ലാസ്മോഡിയം ഫാൽസിപ്പാറം രോഗത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 50% പരിരക്ഷയും, എക്സ്പാൻഡഡ് പ്രോഗ്രാം ഫോർ ഇമ്മ്യൂണൈസേഷൻ (ഇപിഐ) വാക്സിനുകൾക്കൊപ്പം നൽകുമ്പോൾ 6-12 ആഴ്ച പ്രായമുള്ള കുട്ടികളിൽ ഏകദേശം 30% പരിരക്ഷയും നൽകിയതായി PATH റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.<ref>{{Cite journal|date=April 2013|title=Malaria vaccine R&D in the Decade of Vaccines: breakthroughs, challenges and opportunities|journal=Vaccine|volume=31|issue=Supplement 2|pages=B233–43|doi=10.1016/j.vaccine.2013.02.040|pmid=23598488}}</ref> 2014 ൽ 350 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിലധികം ഇതിനായി ചെലവഴിച്ചതായും, റെഗുലേറ്ററി അനുമതി തേടുന്നതിന് മുമ്പ് 260 മില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ അധികമായി ചെലവഴിക്കുമെന്നും ഗ്ലാക്സോ പറഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=http://www.gsk.com/media/press-releases/2013/malaria-vaccine-candidate-reduces-disease-over-18-months-of-foll.html |title=Malaria vaccine candidate reduces disease over 18 months of follow-up in late-stage study of more than 15,000 infants and young children|publisher=GlaxoSmithKline |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407081405/http://www.gsk.com/media/press-releases/2013/malaria-vaccine-candidate-reduces-disease-over-18-months-of-foll.html |archive-date=7 April 2014 }}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2011/10/19/health/19malaria.html | work=[[The New York Times]] | first= Donald G. | last=McNeil Jr. | author-link=Donald McNeil Jr. | title=Scientists See Promise in Vaccine for Malaria | date=18 October 2011}}</ref> === ഉപഭോക്തൃ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണം === ജി‌എസ്‌കെയുടെ ഉപഭോക്തൃ ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ വിഭാഗം 2013 ൽ 5.2 ബില്യൺ പൌണ്ട് വരുമാനം നേടി. അവർ അക്വാഫ്രെഷ്, മക്ലീൻസ്, സെൻസോഡൈൻ ടൂത്ത് പേസ്റ്റുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഓറൽ ഹെൽത്ത് കെയർ ഉത്പ്പന്നങ്ങളും, കൂടാതെ [[ഹോർലിക്സ്]], ബൂസ്റ്റ്, ചോക്ലേറ്റ്-ഫ്ലേവർഡ് മാൾട്ട് ഡ്രിങ്ക് എന്നിവയും വിൽക്കുന്നു. മുമ്പ് ലൂക്കോസാഡ്, റിബേന എന്നീ ബ്രാൻഡുകളുടെ ശീതളപാനീയങ്ങളും ജി‌എസ്‌കെ സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നുവെങ്കിലും അവ 2013 ൽ 1.35 ബില്യൺ പൌണ്ടിന് സന്റോറിക്ക് വിറ്റു.<ref name="Monaghan"/> ജലദോഷം ചികിത്സിക്കാൻ ഉപയോഗിന്നുന്ന അബ്രേവ, നൈറ്റ് നഴ്സ്, രൈറ്റ് നേസൽ സ്ട്രിപ്പ്സ്, [[നിക്കോട്ടിൻ പ്രതിനിധാന ചികിത്സ|നിക്കോഡെം]], നിക്കോറെറ്റ് എന്നിവയാണ് മറ്റ് ഉത്പ്പന്നങ്ങൾ.<ref name="Maj07">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=vI9vE7_LJX4C&pg=PT242 | title=Product management in India | publisher=PHI Learning | year=2007 | page=242 | isbn=978-81-203-3383-3 | first=Ramanuj | last=Majumdar | edition=3rd}}</ref> ഉപഭോക്തൃ പരാതികളെത്തുടർന്ന്, തകരാറുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ, 2014 മാർച്ചിൽ [[പോർട്ടോ റിക്കോ|, അമേരിക്കയിലും പ്യൂർട്ടോ റിക്കോയിലും]] അമിത ഭാരം കുറയ്ക്കാനുള്ള മരുന്നായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന അല്ലി പിൻവലിച്ചു.<ref>Aaron Smith, [https://money.cnn.com/2014/03/27/news/companies/glaxosmithkline-alli-recall "Alli weight-loss drug recalled for tampering"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129082659/https://money.cnn.com/2014/03/27/news/companies/glaxosmithkline-alli-recall |date=2020-11-29 }}, CNN, 27 March 2014.</ref> === സൌകര്യങ്ങൾ === 2013 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 115 രാജ്യങ്ങളിൽ ജി‌എസ്‌കെക്ക് ഓഫീസുകളുണ്ടായിരുന്നു. 99,000 ത്തിലധികം ആളുകൾ ജോലി ചെയ്തു, അതിൽ 12,500 പേർ ഗവേഷണ-വികസന മേഖലകളിൽ ആണ്. കമ്പനിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റ വിപണി അമേരിക്കയാണ്. യുഎസ് ആസ്ഥാനം ഫിലാഡൽഫിയയിലെ നേവി യാർഡ്, നോർത്ത് കരോലിനയിലെ റിസർച്ച് ട്രയാംഗിൾ പാർക്ക് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്; അതിന്റെ ഉപഭോക്തൃ-ഉൽ‌പന്ന വിഭാഗം പെൻ‌സിൽ‌വാനിയയിലെ മൂൺ ടൌൺ‌ഷിപ്പിലാണ്.<ref name="achievements">[http://www.gsk.com/about-us/what-we-do.html "About us: what we do"], GlaxoSmithKline, accessed 16 November 2013 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013192519/http://www.gsk.com/about-us/what-we-do.html|date=13 October 2013}}</ref> === കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ === ജി‌എസ്‌കെയും സനോഫിയും വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത [[കൊറോണവൈറസ് രോഗം 2019 വാക്സിൻ|കോവിഡ് -19 വാക്‌സിൻ]] 60 ദശലക്ഷം ഡോസുകൾക്കായി 2020 ജൂലൈയിൽ യുകെ സർക്കാർ കരാർ ഒപ്പിട്ടു. ജി‌എസ്‌കെയുടെ പാൻഡെമിക് സാങ്കേതികവിദ്യയും സനോഫിയുടെ [[പുനസ്സംയോജക ഡിഎൻഎ|പുനസ്സംയോജക ഡിഎൻഎ പ്രോട്ടീൻ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയുമാണ് ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 2021 ന്റെ ആദ്യ പകുതിയിൽ, വിജയകരമായ പരീക്ഷണങ്ങൾക്കും നിയന്ത്രണ അംഗീകാരത്തിനും വിധേയമായി ഒരു ബില്യൺ ഡോസുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് കമ്പനികൾ അവകാശപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/business-53577637|title=Coronavirus vaccine: UK signs deal with GSK and Sanofi|date=29 July 2020}}</ref> 100 ദശലക്ഷം ഡോസ് വാക്സിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി അമേരിക്കയുമായി 2.1 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ കരാറിനും കമ്പനി സമ്മതിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/07/31/us-agrees-to-pay-sanofi-and-gsk-2point1-billion-for-100-million-doses-of-coronavirus-vaccine.html|title=U.S. agrees to pay Sanofi and GSK $2.1&nbsp;billion for 100 million doses of coronavirus vaccine|publisher=CNBC}}</ref> == അംഗീകാരം, മനുഷ്യസ്‌നേഹം, സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം == === ശാസ്ത്രീയ അംഗീകാരം === അടിസ്ഥാന മെഡിക്കൽ സയൻസ് കൂടാതെ / അല്ലെങ്കിൽ ചികിത്സാ വികസനത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് നാല് ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ നൊബേൽ കമ്മിറ്റി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. * [[പോൾ എർ‌ലിച്|പോൾ എർ‌ലിച്ചിന്റെ]] മുൻ വിദ്യാർത്ഥിയായ [[ഹെൻറി ഹാലറ്റ് ഡേൽ|ഹെൻ‌റി ഡേലിന്]] 1936 ലെ [[വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ചത് ന്യൂറൽ പ്രേരണകളുടെ രാസപ്രവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനത്തിലാണ്. ഡേൽ ഒരു ഫാർമക്കോളജിസ്റ്റായും പിന്നീട് 1904 മുതൽ 1914 വരെ വെൽക്കം ഫിസിയോളജിക്കൽ റിസർച്ച് ലബോറട്ടറീസ് ഡയറക്ടറായും പിന്നീട് ട്രസ്റ്റിയായും വെൽക്കം ട്രസ്റ്റിന്റെ ബോർഡ് ചെയർമാനായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1936/dale/biographical/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1936|website=NobelPrize.org}}</ref> * പ്രോസ്റ്റാഗ്ലാൻഡിൻ ബയോളജിയിലെ പഠനങ്ങൾക്കും പ്രോസ്റ്റാസൈക്ലിൻ കണ്ടെത്തലിനുമായി വെൽക്കം റിസർച്ച് ലബോറട്ടറീസിലെ ജോൺ വെയ്ൻ 1982-ലെ മെഡിസിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം പങ്കിട്ടു. 1973 മുതൽ 1985 വരെ വെൽക്കം ഫൌണ്ടേഷന്റെ ഗ്രൂപ്പ് റിസർച്ച് ആന്റ് ഡവലപ്മെന്റ് ഡയറക്ടറായി വെയ്ൻ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1982/vane/biographical/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1982|website=NobelPrize.org}}</ref> * വെൽക്കം റിസർച്ച് ലബോറട്ടറികളിലെ [[ജെർട്രൂഡ് എലിയോൺ|ജെർ‌ട്രൂഡ് ബി. എലിയോൺ]], ജോർജ്ജ് ഹിച്ചിംഗ്സ് എന്നിവർ 1988 ലെ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നൊബേൽ സമ്മാനം സർ ജെയിംസ് ഡബ്ല്യു. ബ്ലാക്ക് (സ്മിത്ത് ക്ലൈൻ & ഫ്രഞ്ച്, വെൽകം ഫൌണ്ടേഷൻ മുൻ അംഗം) എന്നിവരുമായി പങ്കിട്ടു. രക്താർബുദ ചികിത്സയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന മെർകാപ്റ്റോപൈറിൻ<ref name="pubs.acs.org"/>, തിയോഗുവാനൈൻ<ref name="ScienceHistory"/>, ഇമ്യൂണോ സപ്രസന്റ് അസോത്തിയോപ്രൈൻ,<ref>{{cite journal |title=Azathioprine: old drug, new actions |pmc=152947 | pmid=12697731 |doi=10.1172/JCI18384 |volume=111 |issue= 8|date=April 2003 |journal=J. Clin. Invest. |pages=1122–4 |vauthors=Maltzman JS, Koretzky GA}}</ref> സന്ധിവാത ചികിത്സയിലെ അലോപുരിനോൾ,<ref name="The purine path to chemotherapy"/> മലേറിയയ്ക്ക് എതിരെ ഉപയോഗിക്കുന്ന പിരിമെത്താമൈൻ,<ref name="nytimes.com"/> ആൻറി ബാക്ടീരിയൽ ട്രൈമെത്തോപ്രിം,<ref name="ScienceHistory"/> ഹെർപ്പസ് വൈറസ് ചികിത്സയിലെ അസൈക്ലോവിർ,<ref>{{cite journal |vauthors=Elion GB |title=Acyclovir: discovery, mechanism of action, and selectivity |journal=J. Med. Virol. |volume=Suppl 1 |pages=2–6 |year=1993 |pmid=8245887 |doi= 10.1002/jmv.1890410503 |s2cid=37848199 }}</ref> കാൻസർ ചികിത്സയിലെ നെലറബിൻ<ref>{{cite journal |vauthors=Koenig R |title=The legacy of great science: the work of Nobel Laureate Gertrude Elion lives on |journal=Oncologist |volume=11 |issue=9 |pages=961–5 |year=2006 |pmid=17030634 |doi=10.1634/theoncologist.11-9-961 }}</ref> എന്നിവയുടെ കണ്ടെത്തലിനാണ് അംഗീകാരം ലഭിച്ചത്. === മനുഷ്യസ്‌നേഹവും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും === 2010 മുതൽ ഗ്ലോക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ, [[ബിൽ ആൻഡ് മെലിൻഡ ഗേറ്റ്സ് ഫൗണ്ടേഷൻ|ബിൽ ആന്റ് മെലിൻഡ ഗേറ്റ്സ് ഫൌണ്ടേഷന്റെ]] ധനസഹായത്തോടെയുള്ള ഗ്ലോബൽ ആക്സസ് ടു മെഡിസിൻസ് ഇൻഡെക്സിൽ ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ കമ്പനികളിൽ ഒന്നാം സ്ഥാനത്തെത്തി.<ref name="www.accesstomedicineindex.org">{{cite web|url=http://www.accesstomedicineindex.org/sites/www.accesstomedicineindex.org/files/longitudinal_analysis_2010-2012_access_to_medicine_index.pdf |title=Access to medicine |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140207165041/http://www.accesstomedicineindex.org/sites/www.accesstomedicineindex.org/files/longitudinal_analysis_2010-2012_access_to_medicine_index.pdf |archive-date=7 February 2014 }}</ref> 2014 ൽ, [[ലൈംഗികന്യൂനപക്ഷം|എൽ‌ജിബിടി-]] റൈറ്റ്സ് അഡ്വക്കസി ഗ്രൂപ്പായ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് കാമ്പെയ്ൻ ജി‌എസ്‌കെക്ക് കോർപ്പറേറ്റ് ഇക്വാലിറ്റി സൂചികയിൽ 100 ശതമാനം സ്‌കോർ നൽകി.<ref>Human Rights Campaign. [http://www.hrc.org/apps/buyersguide/profile.php?orgid=1563#.UUMVCzdF8zI Profile: Buyers Guide entry for GlaxoSmithKline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513062232/http://www.hrc.org/apps/buyersguide/profile.php?orgid=1563#.UUMVCzdF8zI |date=2016-05-13 }}. Accessed 16 May 2014</ref> ലിംഫറ്റിക് ഫിലേറിയാസിസ് ([[മന്ത്]]) ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള ഗ്ലോബൽ അലയൻസിൽ ജിഎസ്കെ ലോകാരോഗ്യ [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|സംഘടനയുമായി]] (ഡബ്ല്യുഎച്ച്ഒ) സഹകരിക്കുന്നു. ആഗോളതലത്തിൽ ഏകദേശം 120 മില്യൺ ആളുകൾക്ക് [[മന്ത്|ലിംഫറ്റിക് ഫിലറിയാസിസ്]] ബാധിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.ifpma.org/index.php?id=588 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081227072400/http://www.ifpma.org/index.php?id=588 |archive-date=27 December 2008 |title=Global alliance to eliminate Lymphatic Filariasis |publisher=Ifpma.org }}</ref> ലണ്ടൻ ഡിക്ലറേഷൻ ഓൺ നെഗ്ലെക്റ്റഡ് ട്രോപ്പിക്കൽ ഡിസീസസ് (അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഉഷ്ണമേഖലാ രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലണ്ടൻ പ്രഖ്യാപനം) 2012 ൽ കമ്പനി അംഗീകരിക്കുകയും മണ്ണിലൂടെ പകരുന്ന ഹെൽമിൻതിയാസിസിനെതിരെ പോരാടുന്നതിന് ഓരോ വർഷവും 600 ദശലക്ഷം ആൽബെൻഡാസോൾ ഗുളികകൾ നൽകാനും, മന്ത് രോഗം ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നത് വരെ ഓരോവർഷവും 400 ദശലക്ഷം ആൽബെൻഡാസോൾ ഗുളികകളും ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയ്ക്ക് സംഭാവന ചെയ്യാനും കമ്പനി സമ്മതിച്ചു.<ref name="bill">{{cite web|title= Private and Public Partners Unite to Combat 10 Neglected Tropical Diseases by 2020|date= 30 January 2012|url= http://www.gatesfoundation.org/media-center/press-releases/2012/01/private-and-public-partners-unite-to-combat-10-neglected-tropical-diseases-by-2020|publisher= Bill & Melinda Gates Foundation|access-date= 30 May 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130314153950/http://www.gatesfoundation.org/media-center/press-releases/2012/01/private-and-public-partners-unite-to-combat-10-neglected-tropical-diseases-by-2020|archive-date= 14 March 2013|url-status= dead}}{{pb}} {{cite web|title=Research-based pharma pledges on neglected tropical diseases|date=31 January 2012|url=http://www.thepharmaletter.com/file/110665/research-based-pharma-pledges-on-neglected-tropical-diseases.html|work=The Pharma Letter|access-date=2021-05-12|archive-date=2012-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120719035149/http://www.thepharmaletter.com/file/110665/research-based-pharma-pledges-on-neglected-tropical-diseases.html|url-status=dead}}</ref> 2014 വരെ 5 ബില്യണ് മുകളിൽ മരുന്നുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്, എൻഡമിക് ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന 73 രാജ്യങ്ങളിൽ 18 എണ്ണം നിരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലേക്ക് പുരോഗമിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/wer/2015/wer9038.pdf|title=Global programme to eliminate lymphatic filariasis: progress report, 2014|date=18 September 2015|publisher=World Health Organization|page=490}}</ref> 2009 ൽ കമ്പനി, 50 ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിൽ മരുന്ന് വില 25 ശതമാനം കുറയ്ക്കുമെന്നും അവഗണിക്കപ്പെട്ട രോഗത്തിന് പ്രസക്തമായ വസ്തുക്കൾക്കും പ്രക്രിയകൾക്കുമുള്ള ബൌദ്ധിക സ്വത്തവകാശം പുതിയ മരുന്ന് വികസനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി പേറ്റന്റ് പൂളാക്കി മാറ്റുമെന്നും, മെഡിക്കൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചൻ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ രാജ്യങ്ങളിൽ ലാഭത്തിന്റെ 20 ശതമാനം നിക്ഷേപിക്കുമെന്നും വ്യക്തമാക്കി.<ref>Sarah Boseley, [https://www.theguardian.com/business/2009/feb/13/glaxo-smith-kline-cheap-medicine "Drug giant GlaxoSmithKline pledges cheap medicine for world's poor"], ''[[The Guardian]]'', 13 February 2009.</ref> <ref>UNITAID 16 February 2009. </ref> ഈ തീരുമാനത്തെ മൊഡെസിൻസ് സാൻസ് ഫ്രോണ്ടിയേഴ്സ് സ്വാഗതം ചെയ്തു, പക്ഷേ എച്ച്ഐവി പേറ്റന്റുകൾ പേറ്റന്റ് പൂളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ജിഎസ്കെ പരാജയപ്പെട്ടുവെന്നും, മധ്യ-വരുമാന രാജ്യങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താത്തതിനെയും അവർ വിമർശിച്ചു.<ref>Tido von Schoen-Angerer, [http://www.msfaccess.org/content/guardian-letter-response-gsks-patent-pool-proposal Letter to the editor], ''[[The Guardian]]'', 16 February 2009.</ref> 2013-ൽ ജി.എസ്.കെ അവരുടെ എച്ച്.ഐ.വി പോർട്ട്ഫോളിയോ കുട്ടികൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന മെഡിസിൻസ് പേറ്റന്റ് പൂളിലേക്ക് ലൈസൻസ് നൽകി, ഒപ്പം ക്ലിനിക്കൽ വികസനത്തിൽ ഉള്ള ഇന്റഗ്രീസ് ഇൻഹിബിറ്ററായ ഡോലുറ്റെഗ്രാവിറിനുള്ള ലൈസൻസിനെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യാനും സമ്മതിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/2013/02/27/us-aids-drugs-patents-idUSBRE91Q0P520130227|title=GlaxoSmithKline unit joins patent pool for AIDS drugs &#124; Reuters|access-date=2021-05-12|archive-date=2015-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017042412/http://www.reuters.com/article/2013/02/27/us-aids-drugs-patents-idUSBRE91Q0P520130227|url-status=dead}}</ref> 2014 ൽ ഡോലുറ്റെഗ്രാവിർ, എച്ച്ഐവി ബാധിതരായ മുതിർന്നവർ എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഈ ലൈസൻസ് വിപുലീകരിച്ചു. എച്ച്ഐവി ബാധിതരായ 93 ശതമാനം മുതിർന്നവരും 99 ശതമാനം കുട്ടികളും താമസിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളാണ് ലൈസൻസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.medicinespatentpool.org/medicines-patent-pool-viiv-healthcare-sign-licence-for-the-most-recent-hiv-medicine-to-have-received-regulatory-approval/|title=Medicines Patent Pool, ViiV Healthcare Sign Licence for the Most Recent HIV Medicine to Have Received Regulatory Approval|website=Medicines Patent Pool}}</ref> എല്ലാ ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങളും രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും ഫലങ്ങൾ റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നുവെന്നും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷ് കാമ്പെയ്‌നായ ഓൾട്രിയൽസിൽ 2013 ൽ ജിഎസ്‌കെ ചേർന്നു. പഠനം അവസാനിച്ച് ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ തങ്ങളുടെ മുൻ ക്ലിനിക്കൽ-ട്രയൽ റിപ്പോർട്ടുകളും ഭാവി റിപ്പോർട്ടുകളും ലഭ്യമാക്കുമെന്ന് കമ്പനി അറിയിച്ചു.<ref>[[Ben Goldacre]], ''[[Bad Pharma]]'', Fourth Estate, 2013 [2012], p. 387.</ref> == വിവാദങ്ങൾ == === 2012 ക്രിമിനൽ, സിവിൽ സെറ്റിൽമെന്റ് === 2012 ജൂലൈയിൽ ജി‌എസ്‌കെ അമേരിക്കയിൽ ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങൾക്ക് കുറ്റം സമ്മതിക്കുകയും 3 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നൽകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു, ജസ്റ്റിസ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റും ഒരു മരുന്ന് കമ്പനിയും തമ്മിലുള്ള അന്നത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സെറ്റിൽമെന്റായിരുന്നു അത്. ആ 3 ബില്യൺ ഡോളറിൽ 956,814,400 യുഎസ് ഡോളർ ക്രിമിനൽ പിഴയും 43,185,600 യുഎസ് ഡോളർ പിഴയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ശേഷിക്കുന്ന 2 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ വ്യാജ ക്ലെയിം നിയമപ്രകാരം സർക്കാരുമായുള്ള സിവിൽ സെറ്റിൽമെന്റ് ആണ്. വ്യാജ ക്ലെയിം നിയമപ്രകാരം കമ്പനിക്കെതിരെ ക്വി ടാം (വിസിൽബ്ലോവർ) കേസ് ഫയൽ ചെയ്ത നാല് വിസിൽബ്ലോവർമാരിൽ നിന്നുള്ള വിവരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="USDOJJuly2012">[https://www.justice.gov/opa/pr/2012/July/12-civ-842.html "GlaxoSmithKline to Plead Guilty and Pay $3 Billion to Resolve Fraud Allegations and Failure to Report Safety Data"], United States Department of Justice, 2 July 2012.</ref> 1998 മുതൽ 2003 വരെ അംഗീകാരമില്ലാത്ത ഉപയോഗങ്ങൾക്കായി ജി‌എസ്‌കെയുടെ ആന്റി-ഡിപ്രസന്റുകളായ പാക്‌സിൽ (പരോക്‌സെറ്റൈൻ), വെൽബുട്രിൻ ([[ബ്യൂപ്രോപ്പീയോൺ|ബ്യൂപ്രോപിയോൺ]]) എന്നിവയുടെ പ്രൊമോഷൻ, അവാൻഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള (റോസിഗ്ലിറ്റാസോൺ ) സുരക്ഷാ ഡാറ്റ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാതിരുന്നത് , ഫെഡറൽ ഫുഡ്, ഡ്രഗ്, കോസ്മെറ്റിക് ആക്റ്റ് ലംഘനം എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാന കുറ്റങ്ങൾ. രണ്ടു ഇൻഹേലറുകൾ, അഡാവിർ (ഫ്ലൂട്ടികാസോൺ / സാൽമെറ്റെറോൾ), ഫ്ലോവെന്റ് (ഫ്ലൂട്ടികാസോൺ പ്രൊപ്പിയോണേറ്റ്), സോഫ്രാൻ (ഒൻഡാൻസെട്രോൺ), ഇമിട്രെക്സ് (സുമാട്രിപ്റ്റാൻ), ലോട്രോനെക്സ് (അലോസെട്രോൺ), വാൽട്രെക്സ് (വലാസിക്ലോവിർ) എന്നിവയാണ് അംഗീകാരമില്ലാത്ത ഉപയോഗങ്ങൾക്കായി പ്രൊമോട്ട് ചെയ്ത മറ്റ് മരുന്നുകൾ.<ref name="USDOJJuly2012"/> തെറ്റായ വിലകൾ റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നതും, മെഡികെയ്ഡ് ഡ്രഗ് റിബേറ്റ് പ്രോഗ്രാമിന് കീഴിലുള്ള ഇളവുകൾ നൽകാത്തതും, ജി‌എസ്‌കെയുടെ മരുന്നുകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനായി ഡോക്ടർമാർക്ക് കൈക്കൂലി നൽകിയതും എല്ലാം ഈ സെറ്റിൽമെന്റിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദോക്ടർമാർക്കുള്ള കൈക്കൂലികളിൽ എല്ലാ ചെലവുകളും ഉൾപ്പടെ ഡോക്ടർമാർക്കും അവരുടെ പങ്കാളികൾക്കുമായി യാത്രകൾ, കോൺഫറൻസുകളിലെ ഫീസ് , ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള പേയ്മെന്റ്, ഡോക്ടർമാർ സ്ഥാപിക്കൽ എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="USDOJJuly2012"/> തുടക്കത്തിൽ പാക്‌സിലിനെക്കുറിച്ച് ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി കമ്പനി CASPPER എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗോസ്റ്റ് റൈറ്റിംഗ് പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, പിന്നീട് അവാൻഡിയയെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഇത് വിപുലീകരിച്ചു.<ref>[[Max Baucus]], [[Chuck Grassley]], [http://finance.senate.gov/newsroom/chairman/download/?id=a5c07780-6351-4905-8c63-52e4a7a7a66b "Finance Committee Letter to the FDA Regarding Avandia"], United States Senate Finance Committee, 12 July 2010.<br /> </ref> ഒത്തുതീർപ്പിന്റെ ഭാഗമായി ജി‌എസ്‌കെ ആരോഗ്യ-മനുഷ്യ സേവന വകുപ്പുമായി അഞ്ച് വർഷത്തെ കോർപ്പറേറ്റ് ഇന്റഗ്രിറ്റി കരാറിൽ ഒപ്പുവച്ചു, ഇത് ബിസിനസ്സ് രീതിയിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ കമ്പനിയെ നിർബന്ധിച്ചു. <ref name="USDOJJuly2012"/> മരുന്ന് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനോ മെഡിക്കൽ കോൺഫറൻസുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനോ മേലിൽ ഡോക്ടർമാർക്ക് പണം നൽകില്ലെന്നും സെയിൽസ് സ്റ്റാഫിന് കുറിപ്പടി ലക്ഷ്യങ്ങളില്ലെന്നും കമ്പനി 2013 ൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref name="Reuters17Dec2013">[http://sustainability.thomsonreuters.com/2013/12/17/gsk-stop-paying-doctors-major-marketing-overhaul "GSK to stop paying doctors in major marketing overhaul"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028041032/http://sustainability.thomsonreuters.com/2013/12/17/gsk-stop-paying-doctors-major-marketing-overhaul/|date=28 October 2014}}, Thomson/Reuters, 17 December 2013.</ref> === 2010 പാൻഡെമിക്സും നാർക്കോലെപ്‌സിയുമായുള്ള ബന്ധം === '''പാൻഡെമിക്സ്''' [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ വാക്സിൻ|ഇൻഫ്ലുവൻസ വാക്സിൻ]] 2006 ൽ ഗ്ലാക്സോ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻഫിൻ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തതാണ്. [[പന്നിപ്പനിബാധ (2009)|2009 ലെ പന്നിപ്പനിബാധക്കെതിരായ]] എച്ച് 1 എൻ 1 മാസ് വാക്സിനേഷനിൽ ഫിൻ‌ലൻഡും സ്വീഡനും ഇത് ഉപയോഗിച്ചു. 2010 ഓഗസ്റ്റിൽ സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ പ്രൊഡക്റ്റ്സ് ഏജൻസി (എം‌പി‌എ), ഫിന്നിഷ് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് വെൽ‌ഫെയർ (ടി‌എച്ച്എൽ) എന്നിവ കുട്ടികളിൽ പാൻ‌ഡെമെറിക്സ് ഫ്ലൂ വാക്സിനേഷന്റെ പാർശ്വഫലമായി നാർക്കോലെപ്‌സി ഉണ്ടായത് സംബന്ധിച്ച് അന്വേഷണം ആരംഭിക്കുകയും കുട്ടികൾക്കും യുവാക്കൾക്കുമിടയിൽ അപകടസാധ്യത വർദ്ധിച്ചതായി കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>[http://www.lakemedelsverket.se/english/All-news/NYHETER-2011/Report-from-an-epidemiological-study-in-Sweden-on-vaccination-with-Pandemrix-and-narcolepsy-/ Report from an epidemiological study in Sweden on vaccination with Pandemrix and narcolepsy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215134007/https://lakemedelsverket.se/english/All-news/NYHETER-2011/Report-from-an-epidemiological-study-in-Sweden-on-vaccination-with-Pandemrix-and-narcolepsy-/ |date=2018-12-15 }}, Swedish medical product agency, 30 June 2011.</ref> 2011 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഫിന്നിഷ് നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഹെൽത്ത് ആൻഡ് വെൽഫെയർ (ടിഎച്ച്എൽ) 2009, 2010 ലെ പാൻഡെംറിക്സ് വാക്സിനേഷനും ഫിൻ‌ലാൻഡിലെ നാർക്കോലെപ്‌സി പകർച്ചവ്യാധിയും തമ്മിൽ വ്യക്തമായ ബന്ധമുണ്ടെന്ന് നിഗമനം ചെയ്തു. 2009-2010 കാലയളവിൽ ഫിൻ‌ലാൻഡിൽ മൊത്തം 152 നാർക്കോലെപ്‌സി കേസുകൾ കണ്ടെത്തിയതിൽ തൊണ്ണൂറു ശതമാനം പേർക്കും പാൻഡെംറിക്സ് വാക്സിനേഷൻ ലഭിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.mtv3.fi/uutiset/kotimaa.shtml/2011/02/1265779/thl-pandemrixilla-ja-narkolepsialla-on-selva-yhteys%7B%7Bfull%7D%7D|title=THL: Pandemrixilla ja narkolepsialla on selvä yhteys|access-date=8 September 2018|website=Mtv3.fi}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.thl.fi/en_US/web/en/pressrelease?id=24103|title=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos - THL|access-date=8 September 2018|website=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos|archive-url=https://web.archive.org/web/20120905230223/http://www.thl.fi/en_US/web/en/pressrelease?id=24103|archive-date=5 September 2012}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.thl.fi/fi_FI/web/fi/rokotteet/narkolepsia_ja_sikainfluenssarokote|title=Narkolepsia ja sikainfluenssarokote - THL|access-date=8 September 2018|website=Terveyden ja hyvinvoinnin laitos|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517225553/http://www.thl.fi/fi_FI/web/fi/rokotteet/narkolepsia_ja_sikainfluenssarokote|archive-date=17 May 2013}}</ref> എന്നിരുന്നാലും മറ്റ് വർഷങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് 2009 ലും 2010 ലും സ്വീഡനിൽ വളരെ കുറച്ച് ഇൻഫ്ലുവൻസ കേസുകൾ മാത്രമേ നിരീക്ഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. <ref>{{Cite web|url=https://sdb.socialstyrelsen.se/if_dor/val.aspx|title=Statistikdatabas för dödsorsaker (den öppna delen av dödsorsaksregistret)|access-date=24 March 2020|publisher=Socialstyrelsen|language=sv}}</ref> പന്നിപ്പനി വാക്സിൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കുന്ന 80 രോഗികൾക്ക് ബ്രിട്ടീഷ് ആരോഗ്യവകുപ്പ് സോഡിയം ഓക്സിബേറ്റ് മരുന്നുകൾ നൽകുമെന്ന് 2015 ൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു, ഇത് പ്രതിവർഷം ഒരു രോഗിക്ക് 12,000 ഡോളർ എന്ന നിരക്കിൽ സർക്കാരിന് ചിലവുണ്ടാക്കി. . === 2000 കളിൽ റിബേന === 2013 വരെ ജി‌എസ്‌കെയുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ടായിരുന്ന ബ്ലാക്ക് കറന്റ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സിറപ്പും ശീതളപാനീയവുമായ റിബീനയുടെ പഞ്ചസാര ഉള്ളടക്കവും വിറ്റാമിൻ ഉള്ളടക്കവും സംബന്ധിച്ച് 2000 കളിൽ ആശങ്കയുണ്ടായിരുന്നു. 1930 മുതൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ എച്ച്ഡബ്ല്യു കാർട്ടർ ആന്റ് കോ നിർമ്മിച്ച കമ്പനിയുടെ ബ്രാൻഡഡ് സിറപ്പ് ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതാണെന്ന് പ്രചാരണം നൽകി രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് [[ജീവകം സി|വിറ്റാമിൻ സിയുടെ]] ഉറവിടമായി കുട്ടികൾക്ക് വിതരണം ചെയ്തു. ബീച്ചം 1955 ൽ എച്ച്ഡബ്ല്യു കാർട്ടർ വാങ്ങി. <ref> Oliver Thring, [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/wordofmouth/2010/sep/07/consider-squash-cordial "Consider squash and cordial"], ''[[The Guardian]]'', 7 September 2010.</ref> പഞ്ചസാരയുടെ താഴ്ന്ന ഇനമായ റിബേന ടൂത്ത്കൈൻഡ് പല്ലുകൾ നശിക്കുന്നതിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന വാദം പിൻവലിക്കാൻ 2001 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് അഡ്വർടൈസിംഗ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് അതോറിറ്റി (എഎസ്എ) ജിഎസ്കെയോട് ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒരു കമ്പനി പോസ്റ്ററിൽ, ഒരു ടൂത്ത് ബ്രഷിലെ നാരുകൾക്ക് പകരം ടൂത്ത്കൈൻഡ് കുപ്പികൾ കാണിച്ചു. എ.എസ്.എയുടെ വിധി ഹൈക്കോടതി ശരിവച്ചു.<ref>Linus Gregoriadis, [https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1318417/Makers-of-Ribena-lose-fight-over-anti-decay-claims.html "Makers of Ribena lose fight over anti-decay claims"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 18 January 2001.</ref> ഉയർന്ന അളവിൽ വിറ്റാമിൻ സി അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന റിബീനയിൽ വിറ്റാമിൻ സി കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനെത്തുടർന്ന് 2007-ൽ ന്യൂസിലാന്റിൽ ജി.എസ്.കെക്ക് 217,000 യുഎസ് ഡോളർ പിഴ ചുമത്തി. 2013-ൽ ജി.എസ്.കെ റിബേനയെയും മറ്റൊരു പാനീയമായ ലൂക്കോസാഡും ജാപ്പനീസ് മൾട്ടിനാഷണൽ സന്റോറിക്ക് 1.37 ബില്യൺ പൌണ്ടിന് വിറ്റു. <ref name="Monaghan"/> === എസ്.ബി ഫാർംകോ പ്യൂർട്ടോ റിക്കോ === 2010 ൽ യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പ് ജിഎസ്കെ കമ്പനിക്കെതിരെ വ്യാജ ക്ലെയിം നിയമപ്രകാരം 150 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ ക്രിമിനൽ പിഴയും 600 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ സിവിൽ സെറ്റിൽമെന്റും വിധിച്ചു. അനുചിതമായി നിർമ്മിച്ചതും മായം ചേർത്തതുമായ മരുന്നുകൾ 2001 മുതൽ 2005 വരെ ജി‌എസ്‌കെയുടെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനമായ പ്യൂർട്ടോ റിക്കോയിലെ സിഡ്രയിലെ എസ്ബി ഫാർംകോ പ്യൂർട്ടോ റിക്കോ ഇൻ‌കോർപ്പറേറ്റിൽ നിന്ന് വിറ്റതിന്റെ പേരിലാണ് പിഴ ഈടാക്കിയത്, അക്കാലത്ത് ഈ കമ്പനി വർഷത്തിൽ 5.5 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളറിന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിറ്റിരുന്നു. ആന്റിമെറ്റിക് ആയ കൈട്രിൽ ചർമ്മ അണുബാധയ്ക്ക് ചികിത്സിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ബാക്ട്രോബൻ, ആന്റി-ഡിപ്രസന്റ് പാക്‌സിൽ, [[മെറ്റ്ഫോർമിൻ|അവാൻഡമെറ്റ്]] എന്ന പ്രമേഹ മരുന്ന് എന്നിവയായിരുന്നു ആ ഉത്പ്പന്നങ്ങൾ.<ref>[https://www.justice.gov/opa/pr/2010/October/10-civ-1205.html "GlaxoSmithKline to Plead Guilty & Pay $750 Million to Resolve Criminal and Civil Liability Regarding Manufacturing Deficiencies at Puerto Rico Plant"], U.S. Department of Justice, 26 October 2010.</ref> ജി‌എസ്‌കെ 2009 ൽ ഫാക്ടറി അടച്ചു. === ചൈന === 700 ഓളം ട്രാവൽ ഏജൻസികളും കൺസൾട്ടിംഗ് സ്ഥാപനങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ജി‌എസ്‌കെ മാനേജർമാർ, ഡോക്ടർമാർ, ആശുപത്രികൾ, മരുന്ന് നിർദ്ദേശിച്ച മറ്റുള്ളവർ എന്നിവർക്ക് കോടിക്കണക്കിന് കൈക്കൂലി നൽകി 2007 മുതൽ, ജി‌എസ്‌കെ 3.8 ബില്യൺ ഹോങ്കോങ് ഡോളർ സമാഹരിച്ചതായി 2013 ൽ ചൈനീസ് അധികൃതർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=http://www.scmp.com/news/china/article/1283207/glaxosmithkline-suspects-drug-bribery-probe-identified|title=Shanghai travel agent's revenue surge led to arrests in GSK bribery case|last=Alice Yan|last2=Toh Han Shih|date=16 July 2013|website=South China Morning Post}}</ref> നാലുമാസത്തെ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഡോക്ടർമാർക്ക് കൈക്കൂലിയും ലൈംഗിക ഒത്താശകളും നൽകിയെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ നാല് ജി.എസ്.കെ എക്സിക്യൂട്ടീവുകളെ ചൈനീസ് അധികൃതർ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.<ref>Rupert Neate and Angela Monaghan, [https://www.theguardian.com/business/2013/jul/22/glaxosmithkline-admits-bribery-china "GlaxoSmithKline admits some staff in China involved in bribery"], ''[[The Guardian]]'', 22 July 2013.</ref> 2014 ൽ ചൈനീസ് കോടതി കമ്പനി കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തി 490 ദശലക്ഷം യുഎസ് ഡോളർ പിഴ ചുമത്തി. ജി‌എസ്‌കെയുടെ ചൈനീസ് ഓപ്പറേഷൻസ് മേധാവി മാർക്ക് റെയ്‌ലിക്ക് രഹസ്യമായി നടന്ന ഏകദിന വിചാരണയ്ക്ക് ശേഷം മൂന്ന് വർഷത്തെ സസ്‌പെൻഷൻ തടവ് ശിക്ഷ ലഭിച്ചു. റെയ്‌ലിയെ ചൈനയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തിയതായും കമ്പനി പിരിച്ചുവിട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.<ref>Malcolm Moore, Denise Roland, [https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/pharmaceuticalsandchemicals/11108376/China-fines-Glaxo-297m-for-bribery-Mark-Reilly-sentenced.html "China fines Glaxo £297m for bribery, Mark Reilly sentenced"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 19 September 2014.</ref> === യുകെയിലെ മാർക്കറ്റ് കൃത്രിമത്വം === ജനറിക് ഇനം പരോക്സൈറ്റിൻ യുകെ വിപണിയിൽ നിന്ന് അകറ്റി നിർത്തുന്നതിന് ജെനെറിക്സ് യുകെ, ആൽഫാർമ, നോർട്ടൺ ഹെൽത്ത് കെയർ എന്നിവയ്ക്ക് 2001 നും 2004 നും ഇടയിൽ 50 മില്യൺ ഡോളറിൽ കൂടുതൽ നൽകിയതിന് മാർക്കറ്റ് കൃത്രിമത്വത്തിന്റെ പേരിൽ യുകെയിൽ 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ കമ്പനിക്ക് 37 മില്യൺ പൌണ്ടിലധികം പിഴ ചുമത്തി. ജനറിക്സ് കമ്പനികൾക്ക് 8 ദശലക്ഷം പൌണ്ട് കൂടി പിഴ ചുമത്തിയിരുന്നു. 2003 അവസാനത്തോടെ, യുകെയിൽ ജനറിക്സ് ലഭ്യമായപ്പോൾ, പാരോക്സൈറ്റിന്റെ വില 70 ശതമാനം കുറഞ്ഞു. === പലവക === ഇറ്റാലിയൻ പോലീസ് 2004 മെയ് മാസത്തിൽ 4,400 ഡോക്ടർമാർക്കും 273 ജിഎസ്കെ ജീവനക്കാർക്കുമെതിരെ കൈക്കൂലി നൽകിയതിന് നടപടിയെടുത്തു. ജി‌എസ്‌കെയും അതിന്റെ മുൻഗാമിയും, ഫിസിഷ്യൻമാർക്കും ഫാർമസിസ്റ്റുകൾക്കും മറ്റുള്ളവർക്കുമായി 152 മില്യൺ ഡോളർ ചെലവഴിച്ചുവെന്നും അവർക്ക് ക്യാമറകൾ, കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ, അവധിദിനങ്ങൾ, പണം എന്നിവ നൽകിയെന്നും ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. ടോപ്പോടെക്കൺ (ഹൈകാംടിൻ) എന്ന കാൻസർ മരുന്ന് ഉപയോചിച്ച് ചികിത്സിച്ച രോഗികളുടെ എണ്ണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഡോക്ടർമാർക്ക് പണം ലഭിച്ചതായി ആരോപണമുണ്ട്.<ref>John Hooper, Heather Stewart, [https://www.theguardian.com/world/2004/may/27/italy.heatherstewart "Over 4,000 doctors face charges in Italian drugs scandal"], ''[[The Guardian]]'', 27 May 2004.</ref> 1997 നും 1999 നും ഇടയിൽ 70-100 ഡോക്ടർമാർ സ്മിത്ത്ക്ലൈൻ ബീച്ചത്തിൽ നിന്ന് കൈക്കൂലി വാങ്ങിയതായി അടുത്ത മാസം മ്യൂണിക്കിലെ പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ആരോപിച്ചു. നാലായിരത്തോളം ആശുപത്രി ഡോക്ടർമാർക്ക് പണവും സൌജന്യ യാത്രകളും കമ്പനി നൽകി എന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്നാണ് അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചത്.<ref>Jane Burgermeister, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC420312/pdf/bmj3281333a.pdf "German prosecutors probe again into bribes by drug companies"], ''BMJ'', 328, 5 June 2004; [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1869162.stm "Glaxo probed over doctor freebies"], BBC News, 12 March 2002.</ref> എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും വെറോണ കോടതി 2009 ജനുവരിയിൽ നിരസിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.gsk.com/media/2684/annual-report-2008.pdf|title=GlaxoSmithKline Annual Report 2008|access-date=8 October 2015|page=177|archive-date=2017-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20171126032619/http://www.gsk.com/media/2684/annual-report-2008.pdf|url-status=dead}}</ref> ഐ‌ആർ‌എസ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നികുതി തർക്കത്തിനൊടുവിൽ 2006 ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിൽ ജി‌എസ്‌കെ 3.1 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ നൽകാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു. കേസ് ഇൻട്രാകമ്പാനി ട്രാൻസ്ഫർ പ്രൈസിംഗിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയാണ്.<ref>[https://www.nytimes.com/2006/09/12/business/worldbusiness/12glaxo.html "GlaxoSmithKline to Settle Tax Dispute With U.S."], Reuters, 12 September 2006; [https://www.irs.gov/uac/IRS-Accepts-Settlement-Offer-in-Largest-Transfer-Pricing-Dispute "IRS Accepts Settlement Offer in Largest Transfer Pricing Dispute"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113224040/https://www.nytimes.com/2006/09/12/business/worldbusiness/12glaxo.html |date=2020-11-13 }}, IRS, 11 September 2006.</ref> കൈക്കൂലി നിയമം 2010 പ്രകാരം ജി‌എസ്‌കെയുടെ വിൽപ്പന രീതികളെക്കുറിച്ച് യുകെയിലെ സീരിയസ് ഫ്രോഡ് ഓഫീസ് (എസ്‌എഫ്‌ഒ) 2014 ൽ ക്രിമിനൽ അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു. ചൈന, യൂറോപ്പ്, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ ജി‌എസ്‌കെയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് യുകെയിൽ ചാർജുകൾ കൊണ്ടുവരുന്നത് അന്വേഷിക്കാൻ ചൈനീസ് അധികാരികളുമായി സഹകരിക്കുന്നതായി എസ്‌എഫ്‌ഒ അറിയിച്ചു. <ref>Kirsten Ridley, [https://www.reuters.com/article/2014/07/23/us-britain-fraud-sfo-gsk-idUSKBN0FS1U320140723 "UK fraud office liaising with China on GSK bribery case"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017042412/http://www.reuters.com/article/2014/07/23/us-britain-fraud-sfo-gsk-idUSKBN0FS1U320140723 |date=2015-10-17 }}, Reuters, 23 July 2014.</ref> 2014 മുതൽ, വിദേശ അഴിമതി നടപടികളിൽ യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പ് ജി‌എസ്‌കെയെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കുകയായിരുന്നു.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/pharmaceuticalsandchemicals/11027538/Serious-Fraud-Office-opens-criminal-investigation-into-GlaxoSmithKline.html "GlaxoSmithKline faces bribery claims in Syria"], Reuters, 12 August 2014.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{reflist|group=n}} == അവലംബം == {{reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == *{{Official website|https://www.gsk.com}} [[വർഗ്ഗം:ന്യൂ യോർക്ക് സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റു ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ബ്രാൻഡുകൾ]] hwhy1p4ltc5l9ps9ip87pprid61t252 0 551470 4620443 4608187 2026-05-19T23:39:54Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620443 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox|display_parents=2|taxon=Jatropha|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6189 |title=Genus: ''Jatropha'' L |website=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |access-date=2010-08-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528114938/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6189 |archive-date=2010-05-28 }}</ref>|image=Jatropha gossypiifolia - Bellyache Bush - at Beechanahalli 2014 (3).jpg|image_caption=Jatropha gossypiifolia, [[ബീച്ചനഹള്ളി]]യിൽ|subdivision_ranks=[[Species]]|subdivision=Approximately 170, see [[Jatropha#Selected species|Section Species]].|}} [[പ്രമാണം:Jatropha_1z_.jpg|ലഘുചിത്രം| ''ജട്രോഫ പ്ലാന്റ്'']] [[പ്രമാണം:Jatropha_2z_.jpg|ലഘുചിത്രം| ജട്രോഫ പ്ലാന്റ്]] [[പ്രമാണം:Jatropha_3z_.jpg|ലഘുചിത്രം| ജട്രോഫ പ്ലാന്റ്]] [[യൂഫോർബിയേസീ|യൂഫോർബിയേസി]] എന്ന [[യൂഫോർബിയ|സ്പർജ്]] കുടുംബത്തിലെ [[സപുഷ്പി|പൂച്ചെടികളുടെ]] ഒരു [[ജീനസ്|ജനുസ്സാണ്]] '''''ജട്രോഫ''''' {{ശാനാ|Jatropha}}. പേര് [[ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|ഗ്രീക്ക്]] വാക്കുകൾ ആയ ἰατρός ''(ഇഅത്രൊസ്),'' "ഡോക്ടർ" എന്ന അർത്ഥവും τροφή ''(ത്രൊഫെ),'' "പോഷകാഹാരം" എന്ന അർത്ഥവുമായതിനാൽ പൊതുവായ പേര് '''ഫിസിൿ നട്ട് (physic nut)''' എന്നാണ്. മറ്റൊരു പൊതുവായ പേരാണ് '''nettlespurge'''. ഇതിൽ ഏകദേശം 170 സ്പീഷിസ് ചെടികളും [[കുറ്റിച്ചെടി|കുറ്റിച്ചെടികളും]] മരങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു (ചിലത് [[ഇലപൊഴിയും വനങ്ങൾ|ഇലപൊഴിയും]], ''[[കടലാവണക്ക്|ജട്രോഫ കുർകാസ്]]'' പോലെ). ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും [[അമേരിക്കകൾ|അമേരിക്കയിൽ നിന്നുള്ളവയാണ്]][[പഴയ ലോകം|, പഴയ ലോകത്ത്]] 66 സ്പീഷീസുകൾ കാണപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite book|title=Promoting the Conservation and Use of Underutilized and Neglected Crops Volume 1: Physic Nut, Jatropha Curcas L|url=https://archive.org/details/physicnutjatroph0000joac|last=Heller|first=Joachim|publisher=Bioversity International|year=1996|isbn=9789290432784|page=[https://archive.org/details/physicnutjatroph0000joac/page/6 7]}}</ref> ഈ ചെടികളിൽ പ്രത്യേകമായി ആൺപൂക്കളും പെൺപൂക്കളും കാണുന്നു. [[യൂഫോർബിയേസീ|യൂഫോർബിയേസി]] കുടുംബത്തിലെ പല അംഗങ്ങളെയും പോലെ, ''ജട്രോഫയിലും'' വളരെ വിഷാംശം ഉള്ള സംയുക്തങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ''ജെട്രോഫ'' സ്പീഷീസ് പരമ്പരാഗതമായി കുട്ടനിർമ്മാണത്തിനും തുകൽവ്യവസായത്തിലും ചായനിർമ്മാണത്തിലും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 2000 -കളിൽ, ''[[കടലാവണക്ക്]]'' [[ബയോഡീസൽ]] ഉൽപാദനത്തിനുള്ള ഒരു എണ്ണവിളയായി താൽപര്യം ജനിപ്പിച്ചതുകൂടാതെ വിളക്ക് എണ്ണയായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ ഔഷധപ്രാധാന്യവും ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു. ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ ഉപോൽപ്പന്നമായതിനാൽ ജൈവ ഡീസലിന് ഉറവിടമായി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ മികച്ച വരുമാനം നൽകിക്കൊണ്ട്, വിഷ സംയുക്തങ്ങളില്ലാത്ത ''ജട്രോഫ കുർകാസ്'' വകഭേദത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്ത ബ്രീഡിംഗിലൂടെ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിരുന്നു വെരാക്രൂസ് പ്രദേശത്തെ തദ്ദേശീയരായ മെക്സിക്കക്കാർ. ഭക്ഷ്യയോഗ്യമായ ''ജട്രോഫയെ'' വിഷവസ്തുക്കളാൽ പരാഗണം നടത്തിയാൽ വിഷാംശം തിരിച്ചെത്തിയേക്കാം. == ഉപയോഗങ്ങൾ == [[പ്രമാണം:Jatropha_pandurifolia_02.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ചൈനയിലെ ജട്രോഫ പാണ്ടുരിഫോളിയ]] [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലെ]] സോനോറയിലെ സെറി ജനങ്ങൾ ''ജട്രോഫ ക്യൂനാറ്റ'' ബാസ്കറ്റ് നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. കാണ്ഡം വറുത്ത് പിളർന്ന് നനച്ച് ഒരു വിപുലമായ പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് കുട്ട ഉണ്ടാക്കുന്നത്. പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്ന ചുവന്ന ചായം മറ്റൊരു സസ്യ ഇനമായ ''ക്രാമേരിയ ഗ്രേയിയുടെ'' വേരിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളിൽ തുടർച്ചയായി വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന കടുംചുവപ്പ് പൂക്കൾക്ക് അലങ്കാരമായി സ്പൈസിജട്രോഫ (''ജെ. ഇന്റഗെറിമ) കൃഷി ചെയ്യുന്നു.'' ബുദ്ധബെല്ലി പ്ലാന്റ് (''[[ജട്രോഫ പൊഡഗ്രിക|ജെ പൊദഗ്രിച]]'') [[തുകൽ|ലെതർ]] [[തുകൽ ഊറയ്ക്കിടൽ|ടാൻ]] ചെയ്യാൻ ഒരു ചുവന്ന ഡൈ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലും]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു വീട്ടുചെടിയായും വളർത്തുന്നു. ''[[കടലാവണക്ക്|കടലാവണക്കിൽ]]'' നിന്നുള്ള എണ്ണ പ്രധാനമായും ഡീസൽ എഞ്ചിനുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് ബയോഡീസലായി മാറ്റുന്നു. എണ്ണ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നതിന്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന കേക്ക്, പ്രോട്ടീൻ സമ്പുഷ്ടമായ ഉൽപന്നം, മത്സ്യത്തിനോ മൃഗങ്ങളുടെ തീറ്റയ്‌ക്കോ (വിഷവിമുക്തമാക്കിയാൽ) ഉപയോഗിക്കാം. വൈദ്യുത നിലയങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനോ ബയോഗ്യാസ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനോ ഉള്ള ഒരു ബയോമാസ് ആയും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഇത് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള ഒരു ജൈവ[[വളം|വളവുമാണ്]].<ref>Heuzé V., Tran G., Edouard N., Renaudeau D., Bastianelli D., Lebas F., 2016. </ref> 2007 ൽ, ഗോൾഡ്മാൻ സാക്സ് കടലാവണക്കിനെ [[ബയോഡീസൽ|ഭാവിയിലെ ബയോഡീസൽ]] ഉൽപാദനത്തിനുള്ള മികച്ച സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായി വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref name="online.wsj.com">[https://www.wsj.com/articles/SB118788662080906716?mod=googlenews_wsj Jatropha Plant Gains Steam In Global Race for Biofuels]</ref> ഇത് [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയേയും]] [[കീടം|കീടങ്ങളെയും]] പ്രതിരോധിക്കുന്നതുകൂടാതെ 27-40% [[കടലാവണക്ക്|എണ്ണ]] [[വിത്ത്|അടങ്ങിയ വിത്തുകൾ]] ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു,<ref>Achten WMJ, Mathijs E, Verchot L, Singh VP, Aerts R, [[Bart Muys|Muys B]] 2007. </ref> ശരാശരി 34.4%.<ref>Achten WMJ, Verchot L, Franken YJ, Mathijs E, Singh VP, Aerts R, Muys B 2008. </ref> എണ്ണ വേർതിരിച്ചെടുത്ത ശേഷം ശേഷിക്കുന്ന ജട്രോഫ വിത്തുകളുടെ പ്രസ് കേക്കും ഊർജ്ജ ഉൽപാദനത്തിനായി പരിഗണിക്കാം.<ref>Jongschaap REE, Blesgraaf RAR, Boogaard TA, Van Loo EN, Savenije HHG. </ref> എന്നിരുന്നാലും, അവയുടെ സമൃദ്ധിയും എണ്ണയും വീണ്ടെടുക്കൽ പ്ലാന്റുകളുമൊക്കെയായിട്ടും, ''ജട്രോഫ'' ഇനങ്ങൾ ഒന്നും ശരിയായി [[ഇണക്കി വളർത്തൽ|വളർത്തിയിട്ടില്ല]], തൽഫലമായി, അവയുടെ ഉൽപാദനക്ഷമത വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ മണ്ണിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തിലും അവയുടെ വലിയ തോതിലുള്ള ഉപയോഗത്തിന്റെ ദീർഘകാല പ്രത്യാഘാതത്തെപ്പറ്റിയുള്ള അറിവും അജ്ഞാതമാണ്.<ref name="WAC">World Agroforestry Centre (2007) [http://www.presa.worldagroforestry.org/newsroom/highlights/when-oil-grows-trees When oil grows on trees]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=February 2020}} World Agroforestry Centre press release. 26 April 2009.</ref> 2009 -ലെ ഗവേഷണത്തിൽ ജട്രോഫ ബയോഡീസൽ ഉൽപാദനത്തിന് മറ്റ് സാധാരണ ജൈവ ഇന്ധന വിളകളേക്കാൾ കൂടുതൽ വെള്ളം ആവശ്യമാണെന്നും പ്രാരംഭ വിളവ് എസ്റ്റിമേറ്റുകൾ ഉയർന്നതാണെന്നും കണ്ടെത്തി. നേരത്തേ, വേൾഡ് വാച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ നിന്നുള്ള ഉയർന്ന കണക്കുകൾ 1 ഏക്കർ കൃഷിക്ക് 202 ഗാലൻ (4.8 ബാരൽ) ബയോഡീസൽ ലഭിക്കുമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു. വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളിൽ കാർബൺ സീക്വസ്ട്രേഷൻ പ്ലാന്റായി ഉപയോഗിക്കാമോ എന്നും ''ജട്രോഫ കുർകാസ്'' പഠനവിഷയമാണ്''.'' <ref>{{Cite web |url=http://www.earth-syst-dynam.net/4/237/2013/esd-4-237-2013.html |title=K. Becker, V. Wulfmeyer, T. Berger, J. Gebel, and W. Münch: "K. Becker1, V. Wulfmeyer2, T. Berger3, J. Gebel4, and W. Münch", Earth system dynamics, 4, 237-251, 2013. |access-date=2021-08-18 |archive-date=2019-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212232601/https://www.earth-syst-dynam.net/4/237/2013/esd-4-237-2013.html |url-status=dead }}</ref> == വിഷാംശം == [[യൂഫോർബിയേസീ|യൂഫോർബിയേസി]] കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളെപ്പോലെ, ''ജട്രോഫ'' ജനുസ്സിലെ അംഗങ്ങളിൽ നിരവധി വിഷ സംയുക്തങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ''ജട്രോഫ'' കുർകാസിന്റെ വിത്തുകളിൽ വളരെ വിഷമുള്ള ടോക്സൽബുമിൻ കുർസിൻ എന്ന ലെക്റ്റിൻ ഡൈമർ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവയിൽ കാർസിനോജെനിക് ഫോർബോളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>http://www.drugsandpoisons.com/2008/01/lectins-peas-and-beans-gone-bad.html</ref> ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും, വിത്തുകൾ വറുത്ത് കഴിക്കാറുണ്ട്, ഇത് ചില വിഷാംശങ്ങൾ കുറയ്ക്കുന്നു. ഇതിന്റെ സ്രവം ചർമ്മത്തെ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നു, കൂടാതെ സംസ്കരിക്കാത്ത മൂന്ന് വിത്തുകൾ കഴിക്കുന്നത് പോലും മനുഷ്യർക്ക് മാരകമായേക്കാം. 2005 -ൽ പടിഞ്ഞാറൻ ഓസ്‌ട്രേലിയ ''[[ചുവന്ന കടലാവണക്ക്|ജട്രോഫ ഗോസിപിഫോളിയയെ]]'' ആളുകൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും വളരെ വിഷമുള്ളതുമായതിനാൽ നിരോധിക്കുകയുണ്ടായി. ചില ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇത് മരുന്നായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ഇതിന് ആന്റിമൈക്രോബയൽ പ്രവർത്തനം ഇല്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി.<ref>Ilango, S. and David Paul Raj RS. 2015. </ref> == തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്പീഷീസുകൾ == [[പ്രമാണം:Bellyache_Bush_(Jatropha_gossipifolia)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_9219.jpg|ലഘുചിത്രം| [[ഹൈദരാബാദ്|ഇന്ത്യയിലെ ഹൈദരാബാദിലെ]] ''ജട്രോഫ ഗോസിപിഫോളിയ'' .]] [[പ്രമാണം:Jatropha4.jpg|ലഘുചിത്രം| ''ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡ'']] [[പ്രമാണം:Jatropha_podagrica_(Buddha_Belly_plant)_in_Hyderabad_W_IMG_8812.jpg|ലഘുചിത്രം| [[ഹൈദരാബാദ്|ഇന്ത്യയിലെ ഹൈദരാബാദിലെ]] ''ജട്രോഫ പോഡഗ്രിക്ക'' .]] * ''ജട്രോഫ'' <small>അകാന്തോഫില്ല</small> * ''ജട്രോഫ ബുള്ളോക്കി'' * ''ജട്രോഫ കാർഡിയോഫില്ല'' * ''ജട്രോഫ കത്താർട്ടിക്ക'' * ''ജട്രോഫ ചമെലെൻസിസ്'' * ''ജട്രോഫ കോസ്റ്റാരിസെൻസിസ്'' * ''ജട്രോഫ സിനിറിയ'' * ''ജട്രോഫ'' <small>ക്യൂനാറ്റ</small> * ''[[കടലാവണക്ക്|ജെത്രോഫ കുർക്കാസ്]]'' * ''ജട്രോഫാ ദോഫാരിക്ക'' * ''ജട്രോഫ ഡയോയിക്ക'' * ''ജട്രോഫ എലിപ്റ്റിക്ക'' * ''ജട്രോഫ എക്സിസ'' * ''[[ചുവന്ന കടലാവണക്ക്|ജട്രോഫ ഗോസിപിഫോളിയ]]'' * ''ജട്രോഫ ഹെർനാൻഡിഫോളിയ'' * ''ജട്രോഫ ഇന്റഗെറിമാ'' <ref>Staff, South China Botanical Garden, Chinese Academy of Sciences. </ref> * ''ജട്രോഫ മക്രാന്ത'' * ''ജട്രോഫ മാക്രോറിസ'' * ''[[ചുരക്കള്ളി|ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡ]]'' * ''ജട്രോഫ ന്യൂഡിക്കലിസ്'' * ''[[ജട്രോഫ പൊഡഗ്രിക|ജട്രോഫ പോഡഗ്രിക്ക]]'' * ''ജട്രോഫ യൂണിക്കോസ്റ്റാറ്റാ'' <ref name="GRINSpecies">{{Cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6189|title=Species Records of ''Jatropha''|access-date=2011-03-19|website=Germplasm Resources Information Network|publisher=United States Department of Agriculture|archive-url=https://archive.today/20121211205808/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?6189|archive-date=2012-12-11}}</ref> == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Jatropha multifida 1.JPG|നിക്കരാഗ്വയിലെ മനാഗുവയിലെ എൽ ക്രൂസറോയിലെ ''ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡയുടെ'' പൂക്കൾ. പ്രമാണം:Jatropha multifida 2.JPG|നിക്കരാഗ്വയിലെ മനാഗുവയിലെ എൽ ക്രൂസറോയിലെ ''ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡ പ്ലാന്റ്.'' പ്രമാണം:Jatropha multifida 3.JPG|നിക്കരാഗ്വയിലെ മനാഗുവയിലെ എൽ ക്രൂസറോയിൽ നീല ചിത്രശലഭത്തോടുകൂടിയ ''ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡയുടെ'' പൂക്കൾ. പ്രമാണം:Jatropha multifida 4.JPG|നിക്കരാഗ്വയിലെ മനാഗുവയിലെ എൽ ക്രൂസറോയിലെ ''ജട്രോഫ മൾട്ടിഫിഡയുടെ'' പൂക്കളും ഇലകളും. പ്രമാണം:Jatropha_integerrima_1.jpg|''ജട്രോഫ ഇന്റഗെറിമ'' പ്രമാണം:J_podagrica_ies.jpg|''ജട്രോഫ പോഡഗ്രിക്ക'' Jatropha pandurifolia 01.jpg|''ജട്രോഫ പാണ്ഡുരിഫോളിയ'' Jatropha-podagrica-1- 1200.jpg|''[[Jatropha podagrica|ജട്രോഫ പോഡഗ്രിക്കയുടെ ക്ലോസപ്പ്]]'' പ്രമാണം:เข็มปัตตาเวีย Jatropha integerrima Jacq. (3).jpg|''ജട്രോഫ ഇന്റഗെറിമാ'' ജാക്ക്. തായ്ലൻഡിൽ </gallery> === മുമ്പ് ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നവ === * ''അലൂറൈറ്റ്സ് മോളുക്കാനസ്'' * ''[[നാഗദന്തി|ബാലിയോസ്പെർമം മൊണ്ടനും]]'' * ''[[മരച്ചീര|Cnidoscolus aconitifolius]]'' * ''Cnidoscolus angustidens'' * ''Cnidoscolus quercifolius'' * ''[[:en:Cnidoscolus_stimulosus|Cnidoscolus stimulosus]]'' * ''സിനിഡോസ്കോളസ് ടെക്സാനസ്'' * ''Cnidoscolus tubulosus'' * ''Cnidoscolus urens'' * ''ഹയാനഞ്ചെ ഗ്ലോബോസ'' * [[മരച്ചീനി|''മണിഹോട്ട് എസ്കുലെന്റ'' ഉപവിഭാഗം. ''എസ്ചുലെംത'']] * ''മണിഹോട്ട് കാർത്തജെനിസിസ്'' ഉപവിഭാഗം. ''കാർത്തജെനിസിസ്'' * ''മണിഹോട്ട് ത്രിപാർട്ടിത'' ഉപവിഭാഗം. ''ത്രിപാർട്ടിത'' == പര്യായങ്ങൾ == * ''Adenorhopium'' <small>Rchb.</small> * ''അഡെനോറോപിയം'' <small>പോൾ</small> * ''കാസ്റ്റിഗ്ലിയോണിയ'' <small>റൂയിസ് &amp;amp; പാവ്.</small> * ''കൊലെനുഷ്യ'' <small>ചിയോവ്.</small> * ''കുർകാസ് അഡാൻസ്'' <small>[[മിഷേൽ അഡൻസൺ|.]]</small> * ''ജട്രോപ'' <small>സ്കോപ്പ്.</small>, ഓർത്ത്. var * ''ലൂറൈറ'' <small>[[അന്റോണിയോ ജോസ് കാവനില്ലെസ്|കാവ്.]]</small> * ''മെസാൻഡ്രിനിയ'' <small>റാഫ്.</small> * ''മോസിന്ന'' <small>ഒർട്ടെഗ</small> * ''സിമാപാനിയ എൻ‌ജി‌എൽ'' <small>.</small> <small>& പാക്സ്</small> <ref name="GRIN"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="325">[https://web.archive.org/web/20100528114938/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6189 "Genus: ''Jatropha'' L"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="326">''Germplasm Resources Information Network''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="327">United States Department of Agriculture. 2007-10-05. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="328">Archived from [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?6189 the original] on 2010-05-28<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="329"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2010-08-13</span></span>.</span></cite></ref> == അവലംബം == {{Reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{Commons-inline|Jatropha|''Jatropha''}} * {{Wikispecies-inline|Jatropha|''Jatropha''}} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6278140.stm BBC News report of Jatropa Biofuel] * {{Cite web | url=http://environmental.scum.org/biofuel/jatropha/ | title=Size does matter - The possibilities of cultivating Jatropha curcas for biofuel production in developing countries | access-date=2021-08-18 | archive-date=2021-06-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210622205226/http://environmental.scum.org/biofuel/jatropha/ | url-status=dead }} Case study report on the relationship with food security, provides references and background information. * {{Cite news | work=The New York Times | title=Mali's Farmers Discover a Weed's Potential Power | url=https://www.nytimes.com/2007/09/09/world/africa/09biofuel.html | date=September 9, 2007 | access-date=2007-09-09 | first=Lydia | last=Polgreen }} * [https://www.ghanabusinessnews.com/2009/05/23/update-any-lessons-for-ghana-in-indias-jatropha-failure/ Any lessons for Ghana? India jatropha failure] * [http://blogs.discovermagazine.com/80beats/2009/06/09/jatropha-not-a-miracle-biofuel-crop-after-all/ Jatropha not a miracle biofuel crop after all] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610091025/http://blogs.discovermagazine.com/80beats/2009/06/09/jatropha-not-a-miracle-biofuel-crop-after-all/ |date=2011-06-10 }} * {{cite web | url = http://e360.yale.edu/content/feature.msp?id=2147 | title = Hailed as a Miracle Biofuel, Jatropha Falls Short of Hype | author = Jon R. Luoma | date = May 4, 2009 | publisher = Yale School of Forestry & Environmental Studies | website = environment360 | access-date = 2011-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111004211727/http://e360.yale.edu/content/feature.msp?id=2147 | archive-date = October 4, 2011 | url-status = dead }} {{WestAfricanPlants|Jatropha}} {{Taxonbar|from=Q152986}} [[വർഗ്ഗം:കാൾ ലിനേയസ് നാമകരണം ചെയ്തവ]] [[വർഗ്ഗം:സസ്യജനുസുകൾ]] dvvipfuk2frcj18l2vse654v6y88p3z 0 566907 4620404 4588209 2026-05-19T18:05:43Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620404 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഗോപിചന്ദ് | image = Gopichand.png | caption = Gopichand in 2019 | birth_name = Tottempudi Gopichand | birth_date = {{Birth date and age|1979|6|12|df=yes}}<ref>{{cite news |url= http://www.indiaglitz.com/gopichand-the-birthday-boy--telugu-news-57758.html |title= Gopichand, the birthday boy! |publisher= IndiaGlitz |date= 12 June 2010 |access-date= 23 September 2017 |archive-date= 2021-09-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210917162817/https://www.indiaglitz.com/gopichand-the-birthday-boy--telugu-news-57758.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thenewsminute.com/article/pakka-commercial-team-releases-poster-gopichands-birthday-150514 |title= Gopichand, birthday surprise! |publisher= The News Minute |date= 11 June 2010}}</ref> | birth_place = [[Tangutur|Kakaturivaripalem]], [[Andhra Pradesh]], India | death_place = | other_names = Action Star<ref name=ibtimes>{{cite news |url= http://www.ibtimes.co.in/holi-treat-first-look-teaser-gopichands-jil-released-action-star-never-seen-before-stylish-625414 |author= Anu James |title= Holi Treat: First Look and Teaser of Gopichand's 'Jil' Released; Action Star in Never-Seen-Before Stylish Avatar [PHOTO+VIDEO] |work=[[International Business Times]] |date=6 March 2015 |access-date=23 September 2017}}</ref><br>Macho Star<ref name=gulte>{{cite web |url= http://m.gulte.com/movienews/52757/Macho-Stars-Mystery-to-Unveil-for-Diwali |title= Macho Star's Mystery to Unveil for Diwali |date= 7 October 2016 |access-date= 23 September 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170924045222/http://m.gulte.com/movienews/52757/Macho-Stars-Mystery-to-Unveil-for-Diwali |archive-date= 24 September 2017 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.tollywood.net/topstories/gopichand-intro-song-at-burj-khalifa |title= Gopichand intro song at burj khalifa |publisher= Tollywood News |date= 8 March 2017 |access-date= 23 September 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170924045900/http://www.tollywood.net/topstories/gopichand-intro-song-at-burj-khalifa |archive-date= 24 September 2017 |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.thetelugufilmnagar.com/2016/11/11/gopichands-oxygen-shooting-wrapped-up/ |author= Palem Bindu |title= Gopichand’s Oxygen Shooting Wrapped Up |publisher= Telugu Film Nagar |date= 11 November 2016 |access-date= 23 September 2017 |archive-date= 2017-09-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170924093235/https://www.thetelugufilmnagar.com/2016/11/11/gopichands-oxygen-shooting-wrapped-up/ |url-status= dead }}</ref> | occupation = Actor | spouse = {{marriage|Reshma|2013}} | children = 2 | father = [[T. Krishna]] | relatives = | website = {{Official website|www.herogopichand.com}} | yearsactive = 2001–present }} തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര മേഖലയിൽ മലയാളികൾക്കിടയിൽ ഏറ്റവും സുപരിചിത താരമാണ് '''ഗോപിചന്ദ്''' അഥവാ '''തൊട്ടേമ്പുടി ഗോപിചന്ദ്'''. പ്രധാനമായും തെലുങ്ക് സിനിമയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനാണ്. ആക്ഷൻ സിനിമകളിലെ വേഷങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട അദ്ദേഹം, ''തോളി വളപ്പ്'' (2001) എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ഒരു പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. ''ജയം'' (2002), ''നിജം'' (2003), ''വർഷം'' (2004) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിൽ പ്രതിനായകനായി അഭിനയിച്ചതിന് ശേഷം 2004-ൽ ''യജ്ഞം'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനായി. ''യജ്ഞം'' (2004), ''രണം'' (2006), ''ശൗര്യം'' (2008), ''ശംഖം'' (2009), ''സാഹസം'' (2013), ''ലൗക്യം'' (2014), ''ജിൽ'' (2015), ''ഗൗതം നന്ദ'' (2017), ''ഓക്സിജൻ'' (2017), എന്നിവയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ കൃതികൾ. ''ചാണക്യ'' (2019), ''സീതിമാർ'' (2021). ആക്ഷൻ സ്റ്റാർ, മാചോ സ്റ്റാർ എന്നീ പേരുകളിൽ അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു<ref name="ibtimes" /><ref name="gulte" />. ഇദ്ദേഹം അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ മലയാളത്തിൽ ഡബ് ചെയ്ത് റീലീസ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ==ആദ്യകാലജീവിതം== ഗോപിചന്ദ് ജനിച്ചത് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ പ്രകാശം ജില്ലയിലെ ടംഗൂറിനടുത്തുള്ള ഒരു ഗ്രാമത്തിലാണ്<ref name=":0">{{Cite web|last=Errakota|first=Narsim|title=మా కోసం నాన్న స్కూలే పెట్టారు|url=http://www.eenadu.net/special-pages/hai/hai-inner.aspx?featurefullstory=29745|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126123740/http://www.eenadu.net/special-pages/hai/hai-inner.aspx?featurefullstory=29745|archive-date=26 November 2018|website=[[Eenadu]]}}</ref>. ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് ടി. കൃഷ്ണയുടെ ഇളയ മകനാണ്, അച്ഛൻ മരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് 8 വയസ്സായിരുന്നു. ഓംഗോളിലെ നിൽ ഡെസ്പെരാണ്ടം (അച്ഛൻ സ്ഥാപിച്ചത്) ചെന്നൈയിലെ രാമകൃഷ്ണ മിഷൻ സ്‌കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു സ്‌കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. [[റഷ്യ]]യിൽ മെക്കാനിക്കൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് പഠിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ പ്രേംചന്ദ് മുത്യാല സുബ്ബയ്യയുടെ കീഴിൽ അസോസിയേറ്റ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു, ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി, എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം ഒരു വാഹനാപകടത്തിൽ മരിച്ചു. അന്ന് റഷ്യയിലായിരുന്ന ഗോപിചന്ദിന് വിസ പ്രശ്‌നങ്ങൾ കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവസംസ്‌കാര ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കാനായില്ല. അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു ദന്തഡോക്ടറായ ഒരു അനുജത്തിയും ഉണ്ട്. എഞ്ചിനീയറിംഗ് പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, പിതാവിന്റെ പാരമ്പര്യം തുടരുന്നതിനായി സിനിമയിൽ കരിയർ തുടരാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിക്കുകയും ഒരു വർഷത്തേക്ക് ഡയലോഗ് മോഡുലേഷൻ കോഴ്‌സ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. നടൻ [[പ്രഭാസ്|പ്രഭാസിന്റെ]] അടുത്ത സുഹൃത്താണ്. == സിനിമ ജീവിതം == ''തോളി വളപ്പ്'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ഗോപിചന്ദ് നായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. തന്റെ അടുത്ത ചിത്രങ്ങളായ ''ജയം'', ''നിജം'', ''വർഷം'' എന്നിവയിൽ നെഗറ്റീവ് റോളുകൾ ചെയ്തു. ''ജയം'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് ലഭിച്ച നല്ല സ്വീകാര്യതയെത്തുടർന്ന്, അതേ പേരിൽ ചിത്രത്തിന്റെ തമിഴ് ഭാഷാ റീമേക്കിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ വേഷം വീണ്ടും അവതരിപ്പിച്ചു. 2004-ൽ ''യജ്ഞം'', 2005-ൽ ''അന്ധ്രുഡു'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ നായകനായി അദ്ദേഹം വീണ്ടും പ്രവേശിച്ചു. 2006-ൽ വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ച ''രണം'', വാണിജ്യപരമായി പരാജയപ്പെട്ട ''രാരാജു'' എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-few-hits-and-many-flops/article3231882.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917163011/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/a-few-hits-and-many-flops/article3231882.ece|url-status=dead|archive-date=2018-09-17|title=A few hits and many flops|website=[[The Hindu]]}}</ref>. 2007-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഒക്കത്തുള്ളനാട്'', ''ലക്ഷ്യം''(ചന്തു) എന്നിവയും 2008-ൽ ''ഒന്താരിയും'' ''സൗര്യവും'' ആയിരുന്നു. സൗര്യത്തിന്റെ സംവിധായകൻ ശിവയുമായി 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ശംഖത്തിന്'' വേണ്ടി അദ്ദേഹം ഒരിക്കൽ കൂടി സഹകരിച്ചു<ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-gopichand-comes-back-with-shankam/20090910.htm|title=Gopichand returns with Shankam|website=[[Rediff.com]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/gopichand-savouring-the-success-of-okkadunnadu/story-Qb7aXrxWAFZIc2DyOxxEEK.html|title=Gopichand savouring the success of Okkadunnadu|website=[[Hindustan Times]]|date=15 March 2007}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2008/oct/20sli4.htm|title=I heard that the Telugu audience did not like the heroine getting killed in front of the hero|website=[[Rediff.com]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/gopichand2008.html|title=Interview with Gopichand|website=[[Idlebrain.com]]}}</ref>. 2010-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''ഗോലിമാർ'', യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലെ പോലീസുകാരൻ ദയാ നായക്കിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ഒരു ഏറ്റുമുട്ടൽ സ്പെഷ്യലിസ്റ്റായി അഭിനയിക്കുന്നത് കണ്ടു. 2011ൽ ''മൊഗുഡു'', ''വാണ്ടഡ്'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചെങ്കിലും രണ്ടും വാണിജ്യപരമായ പരാജയങ്ങളായിരുന്നു. 2013-ൽ, ആക്ഷൻ-സാഹസിക ചിത്രമായ ''സാഹസം'' എന്ന ചിത്രത്തിനായി സംവിധായകൻ ചന്ദ്ര ശേഖർ യെലേറ്റിയുമായി (ഒക്കദുണ്ണാടിന് ശേഷം) അദ്ദേഹം വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു, അത് അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വാണിജ്യ വിജയ ചിത്രമായി മാറി<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/today/sahasam-biiggesthit.html|title=Sahasam - Biggest hit in Gopichand's career|website=[[Idlebrain.com]]}}</ref>. 2014-ൽ അദ്ദേഹം ''ലൗക്യം'' എന്ന സിനിമയിൽ അഭിനയിച്ചത് വാണിജ്യപരമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ചിത്രമായി മാറി<ref>{{cite web|url=http://andhraboxoffice.com/info.aspx?id=659&cid=6&fid=859|title=Loukyam 2 Weeks Total WW Collections|website=Andhra Box Office}}</ref>. 2015ൽ ''ജിൽ'', ''സൗഖ്യം'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. 2017-ൽ ''ഗൗതം നന്ദ'', ''ഓക്‌സിജൻ'' എന്നീ ചിത്രങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചു, അവ രണ്ടും വാണിജ്യപരമായി പരാജയപ്പെട്ടു<ref>{{cite web|url=http://andhraboxoffice.com/info.aspx?id=4106&cid=6&fid=5703|title=Goutham Nanda Final Total WW Collections|website=Andhra Box Office}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/box-office/goutham-nanda-box-office-collection-gopichand-starrer-fails-to-make-it-big-in-india-and-us/articleshow/59862445.cms|title='Goutham Nanda' Box Office collection - Gopichand starrer fails to make it big in India and US|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.greatandhra.com/movies/box-office/november-box-office-utter-flop-85973|title=November Box-office: Utter Flop|website=GreatAndhra.com|date=2 December 2017|access-date=2022-03-15|archive-date=2023-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425113641/https://www.greatandhra.com/movies/box-office/november-box-office-utter-flop-85973|url-status=dead}}</ref>. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത ചിത്രമായ ''ആറഡുഗുല ബുള്ളറ്റ്'' അതേ വർഷം തന്നെ റിലീസ് ചെയ്യാനിരുന്നെങ്കിലും 2021 വരെ യാഥാർത്ഥ്യമായില്ല<ref>{{cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/100617/another-setback-for-aaradugula-bullet-actor-gopichand.html|title=Another setback for 'Aaradugula Bullet' actor Gopichand|website=[[Deccan Chronicle]]|date=10 June 2017}}</ref>. ഇത് ഒരു പതിവ് നാടകമായി മാറി, മറ്റൊരു തിരിച്ചടി നേരിട്ടു<ref>{{Cite web|date=2021-10-08|title=Aaradugula Bullet Movie Review: The Richter scale is no more|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aaradugula-bullet-movie-review-richter-scale-no-more-913966|access-date=2021-12-02|website=PINKVILLA|language=en|archive-date=2021-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202053014/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/aaradugula-bullet-movie-review-richter-scale-no-more-913966|url-status=dead}}</ref>. 2018-ൽ, തന്റെ 25-ാമത്തെ ചിത്രമായ ''പന്തത്തിൽ'' അദ്ദേഹം ഒരു വിജിലന്റ് ആയി അഭിനയിച്ചു. 2019ൽ ''ചാണക്യയിൽ'' ചാരനായി അഭിനയിച്ചു. 2021 ജനുവരി മുതൽ, സമ്പത്ത് നന്ദി സംവിധാനം ചെയ്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന സ്പോർട്സ് ആക്ഷൻ ചിത്രമായ സീതിമാർ നിർമ്മാണത്തിലാണ്. [[തമന്ന ഭാട്ടിയ]], [[ദിഗംഗന സൂര്യവംശി]], [[ഭൂമിക ചാവ്‌ല|ഭൂമിക ചൗള]] എന്നിവരാണ് ചിത്രത്തിലെ താരങ്ങൾ<ref>{{Cite web|date=January 28, 2021|first=Shivam|last=Parashar|title=Gopichand and Tamannaah starrer Seetimaarr to release on April 2|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/gopichand-and-tamannaah-starrer-seetimaarr-to-release-on-april-2-1763543-2021-01-28|access-date=2021-02-04|website=India Today|language=en}}</ref>. യുവി ക്രിയേഷൻസും GA2 പിക്‌ചേഴ്‌സും ചേർന്ന് നിർമ്മിക്കുന്ന മാരുതി സംവിധാനം ചെയ്യുന്ന ''പക്കാ കൊമേഴ്‌സ്യൽ'' എന്ന മറ്റൊരു ചിത്രത്തിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിൽ നായികയായി [[റാഷി ഖന്ന]]യുമാണ് അഭിനയികുന്നത്<ref name="pc">{{Cite web|title='Pakka Commercial' goes on floors in Hyderabad: Sathyaraj joins Gopichand in maiden schedule - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/pakka-commercial-goes-on-floors-in-hyderabad-sathyaraj-joins-gopichand-in-maiden-schedule/articleshow/81366075.cms|access-date=2021-04-04|website=The Times of India|language=en}}</ref>. == സ്വകാര്യ ജീവിതം == 2013ൽ തെലുങ്ക് നടൻ [[ശ്രീകാന്ത് (നടൻ)|ശ്രീകാന്തിന്റെ]] മരുമകളായ രേഷ്മയെ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചു<ref>{{cite news|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/marriage-date-srikanth-niece-reshma-gopichand-108409.html|title=Gopichand marries Reshma|author=Girija Narayan|website=[[Oneindia]]|date=26 April 2013|access-date=23 September 2017|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407072608/http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/marriage-date-srikanth-niece-reshma-gopichand-108409.html|url-status=dead}}</ref>. ദമ്പതികൾക്ക് രണ്ട് ആൺമക്കളുണ്ട്<ref name=tollywood>{{cite news|url=http://www.tollywood.net/topstories/Gopichand-with-Son-Virat-Krishna|title=Gopichand with Son Virat Krishna|publisher=Tollywood News|date=13 October 2016|access-date=23 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170924045812/http://www.tollywood.net/topstories/Gopichand-with-Son-Virat-Krishna|archive-date=24 September 2017|url-status=dead}}</ref>. == അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == {| class = "wikitable" ! വർഷം !! ചിത്രം !! കഥാപാത്രം !! പുരസ്കാരങ്ങളും മറ്റും !! മലയാളത്തിൽ |- | 2001 ! scope="row" | ''[[Tholi Valapu]]'' | Prem | Debut as lead role | |- | 2002 ! scope="row" | ''[[Jayam (2002 film)|Jayam]]'' | Raghu | | |- | rowspan="2" | 2003 ! scope="row" | ''[[Nijam]]'' | Devudu | | |- ! scope="row" | ''[[Jayam (2003 film)|Jayam]]'' | Raghu | Debut Tamil film | |- | rowspan="2" | 2004 ! scope="row" | ''[[Varsham (2004 film)|Varsham]]'' | Bhadranna | | |- ! scope="row" | ''[[Yagnam (2004 film)|Yagnam]]'' | Seenu | | |- | 2005 ! scope="row" | ''[[Andhrudu]]'' | Surendhra | | |- | rowspan="2" | 2006 ! scope="row" | ''[[Ranam (2006 film)|Ranam]]'' | Chinna | | രണം |- ! scope="row" | ''[[Raraju (2006 film)|Raraju]]'' | Kaali | | കാലി |- | rowspan="2" | 2007 ! scope="row" | ''[[Okkadunnadu]]'' | Kiran | | |- ! scope="row" | ''[[Lakshyam (2007 film)|Lakshyam]]'' | Chandu | | ചന്തു |- | rowspan="2" | 2008 ! scope="row" | ''[[Ontari (film)|Ontari]]'' | Vamsi | | ഗർജ്ജനം |- ! scope="row" | ''[[Souryam]]'' | Vijay IPS | | ശൗര്യം |- | 2009 ! scope="row" | ''[[Sankham]]'' | Chandu | | |- | 2010 ! scope="row" | ''[[Golimaar (film)|Golimaar]]'' | Inspector Gangaram | | ഗോലിമാർ |- | rowspan="2" | 2011 ! scope="row" | ''[[Wanted (2011 film)|Wanted]]'' | Ram Babu | | |- ! scope="row" | ''[[Mogudu (film)|Mogudu]]'' | Ram Prasad "Bujji" | | |- | 2013 ! scope="row" | ''[[Sahasam (2013 film)|Sahasam]]'' | Goutham | | |- | 2014 ! scope="row" | ''[[Loukyam]]'' | Venkateswarlu "Venky" | | |- | rowspan="2" | 2015 ! scope="row" | ''[[Jil (film)|Jil]]'' |Jai | | |- ! scope="row" | ''[[Soukhyam]]'' | Srinivas "Seenu" Rao | | |- | rowspan="2"|2017 ! scope="row" | ''[[Goutham Nanda]]'' | Goutham Ghattamaneni & Nanda Kishore | Dual role | |- ! scope="row" | ''[[Oxygen (2017 film)|Oxygen]]'' | Major Sanjeev / Krishna Prasad | | |- | 2018 ! scope="row" |''[[Pantham]]'' | Vikranth | | |- | 2019 ! scope="row" | ''[[Chanakya (2019 film)|Chanakya]]'' | Arjun / Ramakrishna | | എജൻ്റ് ചാണക്യ |- | rowspan="2" | 2021 ! scope="row" |''[[Seetimaarr]]'' | Karthi | | |- ! scope="row" | [[Aaradugula Bullet|''Aaradugula Bullet'']] | Shiva | |- | TBA | {{Pending film|[[Pakka Commercial]]}} | {{TBA}} |Filming |<ref name="pc" /> |- |TBA |{{Pending film|Untitled [[Sriwass]] film|no}} |{{TBA}} |Filming |<ref>{{cite web |title=Shooting of Gopichand’s next begins today |url=https://www.123telugu.com/mnews/shooting-of-gopichands-next-begins-today.html |website=[[Mallemala Entertainments|123 Telugu]] |date=3 March 2022}}</ref> |} == അവാർഡുകളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും == {| class="wikitable sortable" |+List of awards and nominations !Year !Film !Award !Category !Result !class="unsortable"|Ref |- | rowspan="3" |2002 | rowspan="3" |''[[Jayam (2002 film)|Jayam]]'' |[[CineMAA Awards]] |Best Villain |{{won}} |<ref>{{cite web|date=5 October 2003|title=Telugu CineMaa Awards 2002|url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/cinemaaawards2002.html|url-status=live|website=[[Idlebrain.com]]}}</ref> |- |[[Filmfare Awards South]] |[[Filmfare Award for Best Villain – Telugu|Best Villain – Telugu]] |{{nom}} | |- |[[Nandi Awards]] |[[Nandi Award for Best Villain|Best Villain]] |{{won}} |<ref>{{cite web|title=Nandi Film Awards G.O and Results 2002|url=https://www.apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2002.html|access-date=19 June 2021|website=APSFTVTDC|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011193934/https://www.apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2002.html|url-status=dead}}</ref> |- |2003 |''[[Nijam]]'' |[[CineMAA Awards]] |Best Villain |{{won}} |<ref>{{Cite web|date=5 November 2004|title=Cine Maa Awards results by Rhythm Mediaworks and MAA TV|url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/cinemaaawards2003.html|url-status=live|access-date=|website=[[Idlebrain.com]]}}</ref> |- |2004 |''[[Varsham (2004 film)|Varsham]]'' |[[CineMAA Awards]] |Best Villain |{{won}} |<ref>{{Cite web|date=23 January 2006|title=CineMAA Awards 2004|url=http://www.idlebrain.com/news/functions/2004cinemaa-awards.html|url-status=live|website=[[Idlebrain.com]]}}</ref> |} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *{{Official website|http://www.herogopichand.com/}} *{{IMDb name|id=1385228|name=Gopichand}} == അവലംബം == dbu2wj6lmvf9xpts3wp0j6h36djxkgc 0 568870 4620320 4081268 2026-05-19T12:55:30Z ~2026-29828-58 217964 ഇതാണ് shery 4620320 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | image = | birth_place = [[പത്തിയൂർ]] [[കായംകുളം]] [[കേരളം]], {{Ind}} | occupation = സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകൻ, | office1 = ധനകാര്യവകുപ്പ് മന്ത്രി,കേരള നിയമസഭ മുതൽ | term_start1 = 1982 മെയ് 24 | term_end1 = 1983 ആഗസ്റ്റ് 29 | religion = ഹിന്ദു | father = [[വേലായുധൻ]] | mother = | predecessor1 = [[കെ.എം. മാണി]] | successor1 = [[വി. വിശ്വനാഥമേനോൻ]] | alma_mater = | children = 3 [[ബിജു പ്രഭാകർ ഐ.എ എസ്|ബിജു പ്രഭാകർ]] | spouse = സരോജിനി | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് ഐ]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1936|11|16}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|2000|2|14|1936|11|16}} | name = തച്ചടി പ്രഭാകരൻ | footnotes = }} ഒരു [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] നേതാവായിരുന്നു '''തച്ചടി പ്രഭാകരൻ''' (16 നവംബർ 1936 -14 ഫെബ്രുവരി 2000). 1986 മുതൽ കുറച്ച് കാലം ഇദ്ദേഹം [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ധനകാര്യമന്ത്രിയുമായിരുന്നു. == ജീവചരിത്രം == 1936 നവംബർ 16-നു [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]യിൽ [[കായംകുളം|കായംകുളത്ത്]] പത്തിയൂരിൽ വേലായുധന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചു. ചെറുപ്പകാലം മുതൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ]] സജീവ പ്രവർത്തകനായിരുന്നു, കൂടാതെ ഡിസിസി പ്രസിഡന്റ്, [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പിസിസി]] സെക്രട്ടറി എന്നീ നിലകളിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് കയർ മാർക്കറ്റിംഗ് ഫെഡറേഷൻ, കേരള സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, ആലപ്പുഴ ജില്ലാ കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, പല്ലന കുമാരൻ ആശാൻ മെമ്മോറിയൽ ഹൈസ്കൂൾ എന്നിവയുടെ പ്രസിഡന്റായും വിവിധ സമയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1980)|1980]], [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (1982)|1982]], 1991 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേക്ക്]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1986-ൽ [[കെ. കരുണാകരൻ|കെ കരുണാകരൻ]] മന്ത്രിസഭയിൽ ധനമന്ത്രിയായി . == കുടുംബം == അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ബിജു പ്രഭാകർ [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|IAS]], [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലാ കളക്ടറായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഗവൺമെന്റ് സെക്രട്ടറി, സാമൂഹ്യനീതി, വനിതാ ശിശു വികസന വകുപ്പ്, കേരള സർക്കാർ, [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|KSRTC]] CMD (ചെയർമാനും മാനേജിംഗ് ഡയറക്ടർ) എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/k_g_r_kartha.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-19 |archive-date=2022-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220925041006/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/k_g_r_kartha.php |url-status=dead }}</ref>== {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2022-04-19 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.niyamasabha.org</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 1980 || [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം |കായംകുളം]] || [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (എ)]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[തുണ്ടത്തിൽ കുഞ്ഞുകൃഷ്ണപ്പിള്ള]] || [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ് ഐ]],[[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1982 || [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം |കായംകുളം]] || [[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || [[സ്വതന്ത്രൻ]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [എം.കെ രാഘവൻ]] ||[[ഐ.സി എസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991|| [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം |കായംകുളം]] ||[[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || [[ഐ.എൻ.സി.]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] ||[[എം.ആർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]][[എൽ.ഡി.എഫ്]] |- | 1996 || [[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം |കായംകുളം]]||[[ജി.സുധാകരൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]][[എൽ.ഡി.എഫ്]] ||[[തച്ചടി പ്രഭാകരൻ]] || [[ഐ.എൻ.സി.]] [[യു.ഡി.എഫ്.]] |} ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} * http://keralaassembly.org/1982/1982104.html * https://web.archive.org/web/20100108020129/http://www.prd.kerala.gov.in/ministers49_first.htm * https://web.archive.org/web/20110721181458/http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/thachandy%20prabhakaran.php [[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:2000-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ധനകാര്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 16-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 14-ന് മരിച്ചവർ]] 1qw0oypxk472iiycx3d6g3expl0tqw8 0 573528 4620573 4619924 2026-05-20T10:46:35Z ~2026-30294-86 218036 /* */ 4620573 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency|agency_name=കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|logo=Government of Kerala Logo.png|logo_width=200px|nativename_r=Department of Home|headquarters=താഴത്തെ നില, മെയിൻ ബ്ളോക്ക്, [[കേരള ഗവൺമെൻ്റ് സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്|സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]]|jurisdiction=[[കേരളം]]|region_code=IN|minister1_name=[രമേശ്‌ ചെന്നിത്തല ]]|minister1_pfo= ആഭ്യന്തര മന്ത്രി|parent_agency=|website=https://kerala.gov.in|chief1_name=എ ജയ തിലക് [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ.എസ്]]|chief1_position=അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ആഭ്യന്തരം & വിജിലൻസ്)|child1_agency={{nobold|}} *[[കേരള പോലീസ്]] *[[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] *ജയിൽ വകുപ്പ് * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|കേരള അഗ്നിരക്ഷാ സേവന വകുപ്പ്]] *കേരള പോലീസ് ഹൗസിംഗ് ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപ്പറേഷൻ|child2_agency={{nobold|}}|child3_agency=|child4_agency=|type=വകുപ്പ്|footnotes=സെക്രട്ടേറിയറ്റ് തലത്തിലുള്ള ഒരു ഭരണ വകുപ്പാണിത്.}} [[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിന്റെ]] ഒരു സുപ്രധാനമായ ഭരണ വകുപ്പാണ് ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (Home Department). സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ക്രമസമാധാന പരിപാലനം ആണ് ആഭ്യന്തരവകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ചുമതല. [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരള മുഖ്യമന്ത്രി]] [[പിണറായി വിജയൻ]] ആണ് സംസ്ഥാനത്തിൻെറ ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി. ശ്രീ രമേശ്‌ ചെന്നിത്തല ആണ് നിലവിലെ കേരളത്തിന്റെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രി. അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി പദവിയിലുള്ള [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐഎഎസ്]] ഉദ്യോഗസ്ഥനായ ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി (''Home Secretary'') ആണ് ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ മേധാവി.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|title=Official Web Portal - Government of Kerala|access-date=2022-07-13|archive-date=2022-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601111256/https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Official Web Portal - Government of Kerala |url=https://kerala.gov.in/departmentdetail/MTUyMzQ0MzEuOTY= |access-date=2022-07-08 |website=kerala.gov.in }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |agency=TNN|date=Jun 25, 2022 |title=Kerala: V Venu appointed as new home secretary {{!}} Thiruvananthapuram News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kerala-v-venu-appointed-as-new-home-secretary/articleshow/92449184.cms |access-date=2022-07-08 |website=The Times of India |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Official Web Portal - Government of Kerala |url=https://kerala.gov.in/departmentdetail/MTUyMzQ0MzEuOTY= |access-date=2022-07-08 |website=kerala.gov.in }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കൂടാതെ [[കേരള പോലീസ്|പോലീസ് വകുപ്പ്]], സംസ്ഥാന ജയിൽ വകുപ്പ്, [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|അഗ്നിശമന രക്ഷാ വകുപ്പ്]], [[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പ്രോസിക്യൂഷൻ വകുപ്പ്]] എന്നീ വകുപ്പുകളുടെ മാതൃ വകുപ്പ് കൂടിയാണ് ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്. ==ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള മറ്റു വകുപ്പുകൾ== * [[കേരള പോലീസ്]] * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|കേരള അഗ്നിശമന സേന]] * [[കേരള പ്രിസൺസ് ആൻഡ് കറക്ഷണൽ സർവീസസ്|കേരള ജയിൽ വകുപ്പ്]] * [[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|ഡയറക്ടറേറ്റ് ഓഫ് പ്രോസീക്യൂഷൻ]] * കെമിക്കൽ എക്സാമിനേഴ്സ് ലബോറട്ടറി * കേരള പോലീസ് ഹൗസിങ് ആൻഡ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ സൊസൈറ്റി ലിമിറ്റഡ് == മറ്റു ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ == * സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ക്രമസമാധാന പരിപാലനം * കേരള പോലീസിന്റെ സബോർഡിനേറ്റ് സർവീസ് സ്പെഷ്യൽ റൂൾ, * സായുധ പോലീസ് സ്‌പെഷ്യൽ റൂൾസ്, ചെലവുകൾ, * സി.ആർ.പി.എഫിന്റെ അനുബന്ധ വിഷയങ്ങൾ, * കേരള പോലീസിന്റെ മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ, * സബ് ജയിൽ ചട്ടങ്ങളും അവരുടെ ഭേദഗതിയും, * ജയിലുകളുടെ ആധുനികവത്ക്കരണം * സിവിൽ നിയമങ്ങളുടെ നടപ്പാക്കൽ * ഹൈക്കോടതി ജീവനക്കാര്യം * സബോർഡിനേറ്റ് കോടതി ജീവനക്കാര്യം * എൻ.ആർ.ഐ സെൽ * കമ്യൂണിറ്റി പൊലീസിങ് * സ്റ്റേറ്റ് സെക്യൂരിറ്റി കമ്മീഷൻ * പെട്രോളിയം ആക്ട് ആൻഡ് റൂൾസ് * ഹജ്ജ് തീർഥാടനം * കേരള കായിക നിയമം * ഇന്ത്യൻ ആയുധ നിയമങ്ങളും ചട്ടങ്ങളും * ആയുധ ലൈസൻസ് അനുവദിക്കുക, പുതുക്കുക * എക്സ് പ്ലോസീവ്‌സ് ആക്റ്റുകളും ചട്ടങ്ങളും * അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് ആക്റ്റ്റ്റ് * ലൗഡ് സ്പീക്കർ ലൈസൻസിങ് * യംഗ് പേഴ്‌സൺസ് ഹാംഫുൾ പബ്ലിക്കേഷൻ ആക്റ്റ്. സായുധ പോലീസ് സ്‌പെഷ്യൽ റൂൾസ്, ചെലവുകൾ, സി.ആർ.പി.എഫിന്റെ അനുബന്ധ വിഷയങ്ങൾ, കേരള പോലീസിന്റെ മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ, സബ് ജയിൽ ചട്ടങ്ങളും അവരുടെ ഭേദഗതിയും, ജയിലുകളുടെ ആധുനികവത്ക്കരണം, സിവിൽ നിയമങ്ങളുടെ നടപ്പാക്കൽ, ഹൈക്കോടതി ജീവനക്കാര്യം, സബോർഡിനേറ്റ് കോടതി ജീവനക്കാര്യം, എൻ.ആർ.ഐ സെൽ, കമ്യൂണിറ്റി പൊലീസിങ്, സ്റ്റേറ്റ് സെക്യൂരിറ്റി കമ്മീഷൻ, പെട്രോളിയം ആക്ട് ആൻഡ് റൂൾസ്, ഹജ്ജ് തീർഥാടനം, കേരള കായിക നിയമം, ഇന്ത്യൻ ആയുധ നിയമങ്ങളും ചട്ടങ്ങളും, ആയുധ ലൈസൻസ് അനുവദിക്കുക, പുതുക്കുക, എക്സ് പ്ലോസീവ്‌സ് ആക്റ്റുകളും ചട്ടങ്ങളും, അഡ്വക്കേറ്റ്‌സ് ആക്റ്റ്റ്റു, ലൗഡ് സ്പീക്കർ ലൈസൻസിങ്, യംഗ് പേഴ്‌സൺസ് ഹാംഫുൾ പബ്ലിക്കേഷൻ ആക്റ്റ് തുടങ്ങിയവയാണ് ആഭ്യന്തര വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയിൽ പെടുന്നത്. ==കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തര മന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" | |- ! rowspan="2" scope="col" | {{Abbr|നം.|നമ്പർ}} ! rowspan="2" | ചിത്രം ! rowspan="2" | പേര് ! rowspan="2" | നിയോജക മണ്ഡലം ! colspan="3" | പദവിക്കാലം ! colspan="2" rowspan="2" | പാർട്ടി ! rowspan="2" | മന്ത്രിസഭ ! rowspan="2" | റഫ. |- ! മുതൽ ! വരെ ! പദവിയിലെ ദിവസങ്ങൾ |- |1 |[[File:]] |'''[[വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ ]]''' {{Small|()}} |[[]] |5 ഏപ്രിൽ 1957 |31 ജൂലൈ 1959 | | [[Independent]] | bgcolor="{{party Independent}}" | |[[First Namboodiripad ministry]] |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=K4FDAAAAYAAJ&q=Harirama+Jogaiah+%C2%A0home+minister |title=Data India |date=1990 |publisher=Press Institute of India |pages=441 |language=en}}</ref> |- |2 |[[File:P. T. Chacko (image).png|156x156px]] |[[പി.ടി. ചാക്കോ]] |[[Meenachil]] |1960 |1964 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |* [[Pattom A. Thanu Pillai ministry]] * [[Sankar ministry]] | |- |3 |[[File:EMS Namboodiripad 2001 stamp of India (cropped) 1.jpg|156x156px]] |[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} |[[Pattambi Assembly constituency|പട്ടാമ്പി]] |1967 |1969 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[Second Namboodiripad ministry]] | |- |4 |[[File:C. Achutha Menon in 1969.jpg|156x156px]] |[[സി. അച്യുതമേനോൻ]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} |[[Kottarakkara Assembly constituency|കൊട്ടാരക്കര]] |1969 |1970 | |[[Communist Party of India]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India}}" | |[[First C. Achutha Menon ministry]] | |- |5 |[[File:Karunakaran Kannoth.jpg|156x156px]] |[[കെ. കരുണാകരൻ]] |[[Mala, Kerala|മാല]] |25 സെപ്റ്റംബർ 1971 |25 മാർച്ച് 1977 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Second C. Achutha Menon ministry|സി. അച്യുത മേനോൻ മന്ത്രിസഭ II]] | |- |6 |[[File:K. M. Mani portrait.jpg|156x156px]] |[[കെ.എം. മാണി]] |[[Pala Assembly constituency|പാലാ]] |25 മാർച്ച് 1977 |21 ഡിസംബർ 1977 | |[[Kerala Congress]] | bgcolor="{{party color|Kerala Congress}}" | |* [[First Karunakaran ministry]] * [[First Antony ministry]] | |- |7 |[[File:P.J Joseph.jpg|156x156px]] |[[പി.ജെ. ജോസഫ്]] |[[Thodupuzha Assembly constituency|തൊടുപുഴ]] |4 ജനുവരി 1978 |26 സെപ്റ്റംബർ 1978 | |[[Kerala Congress]] | bgcolor="{{party color|Kerala Congress}}" | |[[First Antony ministry]] | |- |8 |[[File:K. M. Mani portrait.jpg|156x156px]] |[[കെ.എം. മാണി]] |[[Pala Assembly constituency|പാലാ]] |4 ഒക്ടോബർ 1978 |26 ജൂലൈ 1979 | |[[Kerala Congress]] | bgcolor="{{party color|Kerala Congress}}" | |[[P. K. Vasudevan Nair ministry]] | |- |9 |[[File:Indian Union Muslim League leader C. H. Mohammed Koya.jpg|156x156px]] |[[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ്കോയ]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} |[[Malappuram Assembly constituency|മലപ്പുറം]] |12 ഒക്ടോബർ 1979 |1 ഡിസംബർ 1979 | |[[Indian Union Muslim League]] | bgcolor="{{party color|Indian Union Muslim League}}" | |[[Koya ministry]] | |- |10 | |[[ടി.കെ. രാമകൃഷ്ണൻ]] | |25 ജനുവരി 1980 |20 ഒക്ടോബർ 1981 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[First Nayanar ministry]] | |- |11 |[[File:Oommen Chandy 2013 4.JPG|156x156px]] |[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] |[[Puthuppally Assembly constituency|പുതുപ്പള്ളി]] |1981 |1982 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Second Karunakaran ministry]] | |- |12 |[[File:Vayalar Ravi-crop.jpg|156x156px]] |[[വയലാർ രവി]] | |24 മേയ് 1982 |24 മേയ് 1986 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Third Karunakaran ministry]] | |- |13 |[[File:E.K.Nayanar 1.jpg|156x156px]] |[[ഇ.കെ. നായനാർ]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |1987 |1991 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[Second Nayanar ministry]] | |- |14 |[[File:Karunakaran Kannoth.jpg|156x156px]] |[[കെ. കരുണാകരൻ]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |1991 |1995 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Fourth Karunakaran ministry]] | |- |15 |[[File:A. K. Antony.jpg |156x156px]] |[[A. K. Antony|എ. കെ. ആന്റണി]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |1995 |1996 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Second Antony ministry]] | |- |16 |[[File:E.K.Nayanar 1.jpg|156x156px]] |[[ഇ.കെ. നായനാർ]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |1996 |2001 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[Third Nayanar ministry]] | |- |17 |[[File:A. K. Antony.jpg |156x156px]] |[[എ.കെ. ആന്റണി]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |2001 |2004 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Third Antony ministry]] | |- |19 |[[File:Oommen Chandy 2013 4.JPG|156x156px]] |[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | |2004 |2006 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[First Chandy ministry]] | |- |20 |[[File:KodiyeriBalakrishnan.jpg|156x156px]] |[[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | |18 മേയ് 2006 |16 മേയ് 2011 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[Achuthanandan ministry]] | |- |21 |[[File:Thiruvanchoor Radhakrishnan.jpg|156x156px]] |[[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]] | |12 ഏപ്രിൽ 2012 |31 ഡിസംബർ 2013 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Second Chandy ministry]] |<ref>{{Cite news |date=2013-12-05 |title=Kerala Home Minister seeks clarification from DGP |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-home-minister-seeks-clarification-from-dgp/article5427021.ece |access-date=2024-07-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |22 |[[File:Ramesh-chennithala-3453.jpg|156x156px]] |[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] |[[Haripad Assembly constituency|ഹരിപ്പാട്]] |ജനുവരി 2014 |2015 | |[[Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" | |[[Second Chandy ministry]] |<ref>{{Cite web |title=Kerala Legislative Assembly - Ramesh Chennithala |url=https://www.niyamasabha.nic.in/index.php/content/member_homepage/2458}}</ref> |- | rowspan="2" |23 | rowspan="2" |[[File:Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.tif|156x156px]] | rowspan="2" |[[പിണറായി വിജയൻ|Pinarayi Vijayan]] {{Small|(മുഖ്യമന്ത്രി)}} | rowspan="2" |[[Dharmadam Assembly constituency|ധർമ്മടം]] |25 മേയ് 2016 |3 മേയ് 2021 | |[[Communist Party of India (Marxist)]] | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[First Vijayan ministry]] |<ref>{{Cite news |date=2016-05-25 |title=Kerala to have 19-member Cabinet |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/List-of-ministers-in-Kerala-cabinet/article60509906.ece |access-date=2024-07-28 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> |- |20 മേയ് 2021 |[[Incumbent]] | | | bgcolor="{{party color|Communist Party of India (Marxist)}}" | |[[Second Vijayan ministry]] |<ref>{{Cite web |date=2021-05-17 |title=Know the Chief Minister - Official website of Kerala Chief Minister |url=https://keralacm.gov.in/?page_id=1093 |access-date=2024-07-28 |language=en-GB}}</ref> |} ==അവലംബം== {{Reflist}} [[Category:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]] m7jt44cgtku7keoh3acc0xist977ehy 10 573658 4620525 4561030 2026-05-20T07:17:42Z Asifalinair 206364 /* */ 4620525 wikitext text/x-wiki {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" |+ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് കേഡർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പദവികളും ചിഹ്നങ്ങളും <ref>{{Cite web|url=http://www.mahapolice.gov.in/jsp/temp/html/policerank.pdf|title=Police Ranks|website=[[Maharashtra Police]]|access-date=August 14, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.keralapolice.org/kerala-police/about-us/governance|title=Governance of Kerala Police|website=[[Kerala Police]]|access-date=August 14, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://odishapolice.gov.in/?q=node/199|title=Police Ranks and Badges|website=[[Odisha Police]]|access-date=August 15, 2017}}</ref> |- align=center ||'''ചിഹ്നം''' | colspan=2| [[File:Director General of Police.png|60px]] | colspan=2| [[File:Director General of Police.png|60px]] | colspan=2| [[File:Insignia of Inspector General of Police in India- 2013-10-02 16-14.png|60px]] | colspan=2| [[File:Deputy Inspector General of Police.png|60px]] | colspan=3| [[File:Senior Superintendent of Police.png|60px]] | colspan=2| [[File:Superintendent of Police.png|60px]] | colspan=2| [[File:Additional_SP_IPS.png|60px]] | colspan=6| [[File:ASP IPS.png|60px]] | colspan=4| [[File:Assistant SP IPS 2.png|60px]] | colspan=2| [[File:Assistant SP IPS 1.png|60px]] |- align=center ||'''റാങ്ക്''' | colspan=2| [[പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ|ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=2| [[പോലീസ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ|അഡീഷണൽ ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=2| [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ|ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=2| [[പോലീസ് ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ|ഡെപ്യൂട്ടി ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=3| സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് (സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ്) | colspan=2| [[പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=2| [[അഡീഷണൽ പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അഡീഷണൽ സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=6| [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] | colspan=4| [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (പ്രൊബേഷണറി റാങ്ക്: 2ാം വർഷം) | colspan=2| [[അസിസ്റ്റന്റ് പോലീസ് സൂപ്രണ്ട്|അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്]] (പ്രൊബേഷണറി റാങ്ക്: 1ാം വർഷം) |- align=center ||'''ചുരുക്കെഴുത്ത്''' | colspan=2| ഡി.ജി.പി | colspan=2| എ.ഡി.ജി.പി | colspan=2| ഐ.ജി | colspan=2| ഡി.ഐ.ജി | colspan=3| എസ്.പി | colspan=2| എസ്.പി | colspan=2| അഡീഷണൽ എസ്.പി | colspan=6| എ.എസ്.പി | colspan=4| എ.എസ്.പി | colspan=2| എ.എസ്.പി |- align=center |colspan=8| |- |colspan=18| *{{Smaller|കുറിപ്പ്: സീനിയർ സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് റാങ്കും സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് (സെലക്ഷൻ ഗ്രേഡ്) റാങ്കും സമാനമാണ്.}} *{{Smaller|പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയ ഐ.പി.എസ്. ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കിട്ടുന്ന ആദ്യ റാങ്കാണ് അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്.}} *{{smaller|കുറിപ്പ്: വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ വഹിക്കുന്ന ഒരു തസ്തികയാണ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ. ഉദാഹരണത്തിന്, ഡൽഹിയിലും മുംബൈയിലും മാത്രം ഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ; എഡിജിപി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥരാണ് പൂനെ, അഹമ്മദാബാദ്, ചെന്നൈ, ബാംഗ്ലൂർ, കൊൽക്കത്ത, ഹൈദരാബാദ്, ലഖ്‌നൗ, വാരണാസി, ഗുവാഹത്തി തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ പോലീസ് കമ്മീഷണർമാർ; [[തിരുവനന്തപുരം]], ലുധിയാന, മൈസൂർ, [[കൊച്ചി]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഐ.ജി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആണ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ; കോഴിക്കോട് ഡിഐജി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് പോലീസ് കമ്മീഷണർ; കൊല്ലത്തും തൃശൂരും എസ്പി റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആണ് കമ്മീഷണർമാർ.}} |} bpn63ty97ngqom1nccfbllv5pmn4eys 0 576683 4620431 4399404 2026-05-19T18:59:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620431 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = Gyan Vapi Mosque | image = Kashi-gyanvapi (1).jpg | caption = The Gyanvapi Mosque | map_type = India#India Uttar Pradesh | map_size = 250px | map_caption = Location in Uttar Pradesh, India | map_relief = yes | location = [[Varanasi]], [[India]] | coordinates = {{coord|25.311229|83.010461 |region:IN|display=inline,title}} | state = [[Uttar Pradesh]] | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = | heritage_designation = | leadership = | architecture_style = [[Mughal architecture]] {{small|(part of Indo-Islamic architecture)}} | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = 3 | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 2 | minaret_height = | materials = }} [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിലെ]] [[വാരാണസി|ബനാറസിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു മസ്ജിദ് ആണ് '''ഗ്യാൻവാപി മോസ്ക്''' (ജ്ഞാനവാപി) <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2023/12/19/gyanvapi-mosque-panels-challenge-to-suits-seeking-restoration-of-temple-dismissed.html|title=ഗ്യാൻവാപി പള്ളി പരിസരത്ത് ക്ഷേത്ര നിർമാണം; മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയുടെ ഹർജി തള്ളി|access-date=2023-12-19|language=ml}}</ref>'''.''' 1669-ൽ ഔറംഗസേബാണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. {{Sfn|Asher|1992|p=278-279}} == പള്ളിക്ക് മുമ്പുള്ള ചരിത്രം == === വിശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രം === [[പ്രമാണം:Plan_Of_The_Ancient_Temple_Of_Vishveshvur_by_James_Prinsep_1832_(cropped).jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Plan_Of_The_Ancient_Temple_Of_Vishveshvur_by_James_Prinsep_1832_%28cropped%29.jpg/220px-Plan_Of_The_Ancient_Temple_Of_Vishveshvur_by_James_Prinsep_1832_%28cropped%29.jpg|ലഘുചിത്രം|''കാശിഖണ്ഡിൽ'' നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ പ്രാദേശിക ബ്രാഹ്മണരുടെ ശേഷിപ്പുകളും വാക്കാലുള്ള തെളിവുകളും അടിസ്ഥാനമാക്കി [[ജയിംസ് പ്രിൻസെപ്|ജെയിംസ് പ്രിൻസെപ്]] ക്ഷേത്ര-പദ്ധതിയുടെ ഒരു അനുമാന പുനർനിർമ്മാണം. {{Sfn|Desai|2017|p=84, 162}} കുത്തുകൾ ഇട്ട രേഖ ഗ്യാൻവാപി മസ്ജിദിന്റെ കോമ്പൗണ്ടിനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=163}} സമകാലികരായ തീർത്ഥാടകരുടെ വിവരണങ്ങളിൽ മണ്ഡപങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം സംശയിക്കുന്നതായി ദേശായി കണ്ടെത്തി. {{Sfn|Desai|2017|p=162, 247}}]] ഈ സ്ഥലത്ത് ഹിന്ദു ദൈവമായ [[ശിവൻ|ശിവന്]] സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു വിശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=6}} 16-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള ബനാറസിലെ പ്രഗത്ഭ [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണ]] പണ്ഡിതനായിരുന്ന നാരായണ ഭട്ടയുമായി ചേർന്ന് അക്ബറിന്റെ പ്രധാന കൊട്ടാരക്കാരനും മന്ത്രിയുമായ [[രാജാ തോഡർ മാൾ|തോഡർ മാൽ]] ആണ് ഇത് നിർമ്മിച്ചത്. {{Sfn|Shin|2015|p=36}} {{Sfn|Asher|2020|p=16}} {{Efn|A verse in the Tristhahsetu goes, "Although at limes there may be no lingam there [at Visvesvara] due to mlechhas or other evil kings, still the rites appropriate to that place such as circumambulation and salutation do take place". [[Richard G. Salomon (professor of Asian studies)|Richard G. Salomon]] notes this to prove that the desecrated condition of the lingam did prevail in his life-time.{{pb}}Additionally, Bhattadinakara, a roughly contemporaneous commentary by his grandson attributed the construction of the temple to Narayana Bhatta.}} ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലുടനീളമുള്ള പണ്ഡിതന്മാരെ ആകർഷിച്ച് ബ്രാഹ്മണ സഭയുടെ ഒരു കേന്ദ്രമായി ബനാറസ് മാറ്റിത്തീർക്കുന്നതിന് ഈ ക്ഷേത്രം സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്, പ്രത്യേകമായി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഹിന്ദുമത നിയമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി തർക്കങ്ങൾ തീർപ്പാക്കുന്നതിന്. {{Sfn|O'Hanlon|2011|p=264-265}} ഈ ക്ഷേത്രം, മുഗൾ വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിന്ന് കടമെടുത്ത ഇവാനുകളെ വിഭജിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമായിരുന്നു എന്നാണ് വാസ്തുവിദ്യാ ചരിത്രകാരിയായ മാധുരി ദേശായി അനുമാനിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ പുറംഭാഗത്ത് നന്നായി കാണാവുന്നരീതിയിൽ മുനകളോടുകൂടിയ കൊത്തിയെടുത്ത ഒരു ശില ഉണ്ടായിരുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=60, 62}} === ക്ഷേത്രത്തിനു മുമ്പുള്ള ചരിത്രം === ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുമ്പുള്ള സ്ഥലത്ത് എന്തായിരുന്നുവെന്ന് പണ്ഡിതന്മാർ ചർച്ച ചെയ്തിരുന്നു. {{Sfn|Dumper|2020|p=129}}എന്നാൽ അത്തരം ചരിത്രത്തെ പ്രാദേശിക ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീം ജനതയും വ്യാപകമായി എതിർത്തിട്ടുണ്ട്. {{Sfn|Desai|2017|loc=Introduction}} {{Sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=}} യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഒന്നിലധികം ചരിത്രങ്ങളും ഗ്യാൻവാപിയുടെ സ്ഥാനവും അതിൽനിന്നുണ്ടായ സംഘർഷങ്ങളും നഗരത്തിന്റെ വിശുദ്ധ ഭൂപ്രകൃതിയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിൽ സഹായകമായെന്ന് ദേശായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|loc=Introduction}} മസ്ജിദിന്റെ ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സമീപകാല വിവരണങ്ങൾ, ഹിന്ദുക്കൾ അനുശാസിക്കുന്നതുപോലെ, {{Efn|Pilgrims visiting the present [[Kashi Vishwanath Temple]] are informed with such a narrative.{{sfn|Desai|2017|p=18}} Local textbooks of the 1990s propagated such a reading of the mosque's past as well.{{sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=}}}} ശിവലിംഗത്തിന്റെ കാലാതീതതയ്ക്ക് വിപരീതമായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള നാശത്തിന്റെയും പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെയും ചരിത്രമായി. {{Sfn|Desai|2017|loc=Introduction}} 1193/1194 CE-ൽ [[കാനൗജ്|കനൗജിലെ]] ജയചന്ദ്രയുടെ പരാജയത്തെത്തുടർന്ന് [[ഗോറി സാമ്രാജ്യം|ഘുരിദുകൾ]] വേരോടെ പിഴുതെറിയപ്പെട്ടതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന യഥാർത്ഥ ക്ഷേത്രം, മസ്ജിദ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്താണ്. കുറച്ച് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് റസിയ മസ്ജിദ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. {{Sfn|Shin|2015|p=}} <ref name="SPUday2005">{{Cite book|title=Presenting the Past: Anxious History and Ancient Future in Hindutva India|url=https://archive.org/details/presentingpastan0000uday|last=Udayakumar|first=S. P.|date=2005|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-97209-7|pages=[https://archive.org/details/presentingpastan0000uday/page/99 99]|chapter=Ramarajya: Envisioning the Future and Entrenching the Past}}</ref> ഇൽതുമിഷിന്റെ ( [[ഇൽതുമിഷ്|1211-1266]] CE) ഭരണകാലത്ത് ഒരു ഗുജറാത്തി വ്യാപാരി ഈ ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു, എന്നാൽ ഹുസൈൻ ഷാ ഷാർഖി (1447-1458) അല്ലെങ്കിൽ [[സിക്കന്ദർ ലോധി|സിക്കന്ദർ ലോഡി]] (1489-1517) അതു പൊളിച്ചുകളഞ്ഞു <ref name="SPUday2005" /> [[അക്‌ബർ|അക്ബറിന്റെ]] ഭരണകാലത്ത്, [[മാൻസിങ്ങ് ഒന്നാമൻ|രാജാ മാൻ സിംഗ്]] ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു, എന്നാൽ അത് വീണ്ടും ഔറംഗസേബിന്റെ തീവ്രമായ മത തീക്ഷ്ണതയ്ക്ക് ഇരയായി. {{Sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=}} ==== ചരിത്രപരത ==== ആദി-വിശ്വേശ്വർ പരിസരമാണ് ലിംഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം എന്ന ഹൈന്ദവ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിക്കാൻ ഡയാന എൽ.എക്ക് മധ്യകാല ചരിത്രരേഖകൾ കണ്ടെത്തി; എന്നിരുന്നാലും, എക്കിന്റെ മധ്യകാല സ്രോതസ്സുകളുടെ സാന്ദർഭികമല്ലാത്ത ഉപയോഗത്തെ പണ്ഡിതന്മാർ വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. {{Sfn|Desai|2017|p=12}} {{Sfn|Dumper|2020|p=}} {{Efn|Dumper notes Diana Eck to be a highly respected scholar on Sanskrit and Banaras but finds her history to be "extraordinarily confusing, moving from rhetorical storytelling to historical fact".{{sfn|Dumper|2020|p=125}} Desai finds Eck’s account to run parallel to Orientalist tracts of nineteenth century, where the "mythical antiquity" of Banaras blended seamlessly with "descriptions of the contemporary city".{{sfn|Desai|2017|p=218}}}} ഹാൻസ് ടി. ബക്കർ 1194-ൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇന്നത്തെ ഗ്യാൻവാപി പരിസരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതെന്നും എന്നാൽ അവിമുക്തേശ്വരയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും കണ്ടെത്തി. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, റസിയ പള്ളി "വിശ്വേശ്വർ കുന്ന്" കൈവശപ്പെടുത്തിയതിനാൽ ഹിന്ദുക്കൾ വിശ്വേശ്വരന്റെ ക്ഷേത്രത്തിനായി ഒഴിഞ്ഞ ഗ്യാൻവാപി സ്ഥലം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. {{Sfn|Bakker|1996|p=42–43}} ഈ പുതിയ ക്ഷേത്രം അവരുടെ പുതിയ തലസ്ഥാനത്ത് പള്ളികൾക്കുള്ള നിർമ്മാണ സാമഗ്രികൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനായി ജൗൻപൂർ സുൽത്താനേറ്റ് പിൽക്കാലത്ത് നശിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Bakker|1996|p=42–43}} നേരെമറിച്ച്, ദേശായി, മധ്യകാല സാഹിത്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ വായനയിൽക്കൂടി, ആദ്യകാല-മധ്യകാലത്ത് ബനാറസിലെ ഏതെങ്കിലും വിശ്വേശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അസ്തിത്വം നിരാകരിക്കുന്നു; ''കാശിഖണ്ഡിൽ'' {{Efn|A part of Skanda Purana; widely considered to be the most authoritative non-secular text on the conception of the city.}} മാത്രമാണ് ആദ്യമായി ബനാറസ് നഗരത്തിലെ പ്രധാന ദേവനായി വിശ്വേശ്വർ അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതെന്നും എന്നിട്ടും, നൂറ്റാണ്ടുകളോളം, അത് ''നിരവധി'' പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നായി നിലനിന്നിരുന്നുവെന്നും മറ്റ് പണ്ഡിതന്മാരോടൊപ്പം അവർ വാദിക്കുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|loc=Palimpsests}} {{Sfn|Shin|2015|p=}} {{Efn|Different 'nibandha' commentators across the fifteenth and sixteenth centuries zeroed in on different temples and sought to re-define the sacred space of Kashitirtha in its terms.{{sfn|Desai|2017|loc=Authenticity and Pilgrimage}}}} പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ, മുഗളന്മാരുടെ സുസ്ഥിരമായ രക്ഷാകർതൃത്വത്തിനു ശേഷം മാത്രമേ അവിമുക്തേശ്വരയുടെ പിൻഗാമിയായി വിശ്വേശ്വരൻ നഗരത്തിന്റെ പ്രധാന ദേവാലയമാകുന്നുള്ളൂ. {{Sfn|Desai|2017|loc=Palimpsests; Authenticity and Pilgrimage}} മുസ്ലീം ആക്രമണകാരികളാൽ ഹിന്ദു നാഗരികത തുടർച്ചയായി അടിച്ചമർത്തപ്പെടുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു മെറ്റാ-നറേറ്റീവിന്റെ നിർമ്മാണ ഘടകങ്ങളായി ഹിന്ദു അവകാശവാദങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു, അത് കൊളോണിയൽ വിജ്ഞാന ഉൽപ്പാദന-വ്യാപനം വഴി ശക്തിപ്പെടുത്തി. {{Sfn|Desai|2017|p=6, 10}} == സ്ഥാപനം == [[പ്രമാണം:Temple_Of_Vishveshwur_Benares_by_James_Prinsep_1834.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Temple_Of_Vishveshwur_Benares_by_James_Prinsep_1834.jpg/260px-Temple_Of_Vishveshwur_Benares_by_James_Prinsep_1834.jpg|ലഘുചിത്രം|376x376ബിന്ദു| ജെയിംസ് പ്രിൻസെപ് എഴുതിയ പള്ളിയുടെ ഒരു രേഖാചിത്രത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പകുതി പൊളിച്ച മതിൽ, തൂണുകൾ, അവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവ കാണാം.]] 1669 സെപ്റ്റംബറിൽ, [[ഔറംഗസേബ്|ഔറംഗസീബ്]] ക്ഷേത്രം പൊളിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു; {{Sfn|Desai|2017|loc=Palimpsests}} ഔറംഗസേബ് തന്നെ, താമസിയാതെ, അവിടെ ഒരു പള്ളി നിർമ്മിച്ചു. {{Sfn|Lazzaretti|2021a|p=138}} {{Sfn|Shin|2015|p=4}} {{Efn|''Maasir-i-Alamgiri'' —a hagiographic account of Aurangzeb, penned after his death, by Saqi Mustaid Khan— only records the destruction of the temple:{{sfn|Truschke|2017|p=}}{{blockquote|It was reported that, according to the Emperor’s [Aurangzeb] command, his officers had demolished the temple of Viswanath at Kashi.}} Among Khan's sources were the state archives; however, he did not provide citations. [[Khafi Khan]], another contemporary biographer of Aurangzeb had noted a lack of written sources for post-1667 events and hence, a need to depend on memory.{{sfn|Brown|2007|p=}}}} [[താജ് മഹൽ|താജ്മഹലിന്റെ]] പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ ഭാഗികമായ രീതിയിലാണ് മുൻഭാഗം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്; ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുറ്റുപാടുകൾ മസ്ജിദിന്റെ മുറ്റമായി വർത്തിക്കുന്നതിന് കാര്യമായ രീതിയിൽ തൊടാതെ വിട്ടു, തെക്കൻ മതിൽ - അതിന്റെ കമാനങ്ങൾ, പുറം മോൾഡിംഗുകൾ, തോരണങ്ങൾ എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം - [[ഖിബ്‌ല|ഖിബ്ല]] മതിലാക്കി മാറ്റി. {{Sfn|Asher|1992|p=278-279}} {{Sfn|Desai|2017|p=69}} {{Sfn|Asher|2020|p=17}} {{Sfn|Dumper|2020|p=}} പരിസരത്തെ മറ്റ് കെട്ടിടങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി. {{Sfn|Desai|2017|p=69}} അപകീർത്തിപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണ പുരോഹിതർക്ക് പള്ളിയുടെ പരിസരത്ത് താമസിക്കാനും ഹിന്ദു തീർത്ഥാടന വിഷയങ്ങളിൽ അവരുടെ പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കാനും അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് വാക്കാലുള്ള വിവരണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=69}} ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്തംഭം, ഹിന്ദു തീർത്ഥാടകരുടെ ഒരു പ്രശസ്തമായ കേന്ദ്രമായി തുടർന്നു. {{Sfn|Dumper|2020|p=132}} ഔറംഗസീബിന്റെ പേരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് - ആലംഗിരി മസ്ജിദ് എന്ന് ഇത് അറിയപ്പെട്ടു - {{Sfn|Salaria|2022}} എന്നാൽ കാലക്രമേണ, നിലവിലെ പേര് പൊതുവായ ഭാഷയിൽ സ്വീകരിച്ചു, അതിനോട് ചേർന്നുള്ള ഒരു വിശുദ്ധ ജലാശയത്തിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ് - ''ഗ്യാൻ വാപി'' ("വിജ്ഞാനത്തിന്റെ കിണർ. ") - {{Sfn|Shin|2015|p=36}} ഇത് വിശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിനും മുമ്പുള്ളതാണ്. {{Sfn|Lazzaretti|2021a|p=140}} {{Efn|Legends hold that Shiva had dug it himself to cool the [[lingam]].{{sfn|Shin|2015|p=36}}}} === പ്രേരണകൾ === ഔറംഗസീബിന്റെ തകർച്ചയുടെ പ്രാഥമിക പ്രേരണയായി പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നത് മതപരമായ തീക്ഷ്ണതയെക്കാൾ രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളാണ്. {{Sfn|Shin|2015|p=4}} തകർക്കൽ ഔറംഗസീബിന്റെ "യാഥാസ്ഥിതിക ചായ്‌വുകളുടെ" അടയാളമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടാമെങ്കിലും, പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയം ഒരു സ്വാധീനം ചെലുത്തി, ഹിന്ദുക്കളോടും അവരുടെ ആരാധനാലയങ്ങളോടും ഉള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നയങ്ങൾ "വ്യത്യസ്തവും വൈരുദ്ധ്യാത്മകവുമാണ്" എന്ന് ''ഓക്സ്ഫോർഡ് വേൾഡ് ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് എംപയർ'' രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. സ്ഥിരമായി അജ്ഞേയവാദിയേക്കാൾ." ഔറംഗസേബിന്റെ സങ്കീർണ്ണവും പലപ്പോഴും വൈരുദ്ധ്യാത്മകവുമായ നയങ്ങൾ "മത വർഗീയതയുടെ പ്രകടനങ്ങൾ എന്നതിലുപരി, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ നിർബന്ധങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയുടെയും വെളിച്ചത്തിൽ കൂടുതൽ കൃത്യമായി വിശകലനം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്ന്" ദേശായി കണ്ടെത്തുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=6}} ഇൻഡോ-മുസ്ലിം വാസ്തുവിദ്യയുടെ ചരിത്രകാരിയായ കാതറിൻ ആഷർ പറയുന്നത്, ബനാറസിലെ [[ജമേദാർ|ജമീന്ദർമാർ]] ഔറംഗസീബിനെതിരെ നിരന്തരം കലാപം നടത്തിയിരുന്നതായി മാത്രമല്ല, പ്രാദേശിക ബ്രാഹ്മണരും ഇസ്ലാമിക അധ്യാപനത്തിൽ ഇടപെടുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. {{Sfn|Asher|1992|p=278-279}} തൽഫലമായി, നഗരത്തിൽ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്ന ജമീന്ദാർമാർക്കും ഹിന്ദു മതനേതാക്കന്മാർക്കും ഇത് ഒരു മുന്നറിയിപ്പായി ഉതകുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമായിരുന്നു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ തകർക്കൽ എന്ന് അവർ വാദിക്കുന്നു; {{Sfn|Asher|1992|p=278-279}} സിന്തിയ ടാൽബോട്ട്, റിച്ചാർഡ് എം. ഈറ്റൺ, {{Sfn|Eaton|2000|p=306–307}} സതീഷ് ചന്ദ്രയും [[ഓഡ്രി ട്രഷ്കെ|ഓഡ്രി ട്രഷ്‌കെയും]] സമാനമായ കാരണങ്ങളിൽ യോജിക്കുന്നു. {{Sfn|Truschke|2017|p=85-86}} മറാഠികളുമായുള്ള സംഘർഷം അതിന്റെ മൂർദ്ധന്യത്തിൽ എത്തിയ സമയത്താണ് ക്ഷേത്രം തകർത്തതെന്ന് ഓ' ഹാൻലോൺ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. {{Sfn|O'Hanlon|2011|p=267}} എന്നിരുന്നാലും, മതപരമായ പ്രേരണകളുടെ അഭാവത്തെക്കുറിച്ച് ആൻഡ്രെ വിങ്ക് വിയോജിക്കുന്നു. {{Sfn|Wink|2020|p=194–195; 274 (note 98)}} പൊളിക്കുന്നതിന് മുമ്പും ശേഷവും ബനാറസ് ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും ഘാട്ടുകൾക്കും ഗണിതങ്ങൾക്കും ഔറംഗസേബ് സംരക്ഷണവും രക്ഷാകർതൃത്വവും നൽകി. ഇയാൻ കോപ്‌ലാൻഡും മറ്റുള്ളവരും ഇഖ്തിദാർ ആലം ഖാനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, അദ്ദേഹം നശിപ്പിച്ചതിലും കൂടുതൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഔറംഗസേബ് നിർമ്മിച്ചതായി നിഗമനം ചെയ്യുന്നു. {{Sfn|Copland et al.|2013|p=119}} === മുസ്ലീം എതിർവാദങ്ങൾ === മേരി സിയർലെ ചാറ്റർജി 1993 ൽ എഴുതിയത്, ഔറംഗസീബ് ക്ഷേത്രം മതപരമായ തീക്ഷ്ണതയാൽ തകർത്തുവെന്ന ആശയം മിക്ക പ്രാദേശിക മുസ്ലീങ്ങളും നിരസിക്കുന്നതായി കണ്ടെത്തി. അത്തരം സിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ താഴെയുഌഅവ ഉൾപ്പെടുന്നു: {{Sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=152}} * യഥാർത്ഥ കെട്ടിടം [[ദിൻ ഇലാഹി|ദിൻ-ഇലാഹി]] വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു ഘടനയാണ്, അത് അക്ബറിന്റെ മതവിരുദ്ധ ചിന്താ-വിദ്യാലയത്തോടുള്ള ശത്രുതയാൽ സ്വയം തകർന്നുവീഴുകയോ ഔറംഗസേബ് നശിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തു. * യഥാർത്ഥ കെട്ടിടം ഒരു ക്ഷേത്രമായിരുന്നു, എന്നാൽ പുരോഹിതന്മാർ തന്റെ ബന്ധുക്കളിൽ ഒരാളെ കൊള്ളയടിക്കുകയും ലംഘിക്കുകയും കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തതിന്റെ അനന്തരഫലമായി ജൗൻപൂരിൽ നിന്നുള്ള ജ്ഞാന് ചന്ദ് എന്ന ഹിന്ദു വ്യാപാരി നശിപ്പിച്ചു. :* ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ബന്ധുവായ സ്ത്രീക്ക് ഇത്തരമൊരു വിധി വന്നതിനെത്തുടർന്ന് ക്ഷേത്രം നശിപ്പിച്ചത് ഔറംഗസേബ് ആയിരുന്നു എന്ന ചെറിയൊരു വ്യത്യാസമുള്ള വീക്ഷണവും കാണാം. {{Efn|This finds a mention in [[Bhogaraju Pattabhi Sitaramayya]] in his prison diary; an acquaintance, who had a contemporary manuscript in support, died of a sudden.}} * യഥാർത്ഥ കെട്ടിടം ഒരു ക്ഷേത്രമായിരുന്നുവെങ്കിലും പ്രാദേശിക ഹിന്ദുക്കൾ സൃഷ്ടിച്ച വർഗീയ കലാപത്തിൽ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു :* ''ഗഞ്ച്-ഇ-അർസാദി'' - ബനാറസിലെ അർസാദ് ബദർ-അൽ-ഹക്കിന്റെ (1637-1701) 1721 ൽ സമാഹരിച്ച വചനങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരത്തിൽ, പ്രാദേശിക മുസ്ലീം നെയ്ത്തുകാരുടെ സഹായത്തോടെ, ഒരു പള്ളി തകർത്ത ഹിന്ദുക്കൾക്കെതിരായ പ്രതികാരമായി. {{Sfn|Askari|1978|p=10-12}} {{Sfn|Askari|2012}} - "ഷാ യാസിൻ" എന്ന മുസ്ലീം സന്യാസി വിശ്വേശ്വരന്റെയെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന "വലിയ ക്ഷേത്രം" തകർത്തതായി കുറിക്കുന്നുണ്ട്. ഹിന്ദുക്കൾ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ നിർമ്മാണത്തിലിരിക്കുന്ന ഒരു മസ്ജിദ് ആവർത്തിച്ച് തകർക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു, ഇത് രണ്ട് സമുദായങ്ങൾക്കിടയിൽ അക്രമാസക്തമായ ഏറ്റുമുട്ടലിന് കാരണമാവുകയും മുസ്ലീങ്ങളുടെ മരണത്തിൽ കലാശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അങ്ങനെ, സാമ്രാജ്യത്വ സമ്മതത്തിന്റെ അഭാവം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ എതിർപ്പ് അവഗണിച്ച് നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ യാസിൻ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. {{Sfn|Askari|1978|p=10-12}} * യഥാർത്ഥ കെട്ടിടം ഒരു ക്ഷേത്രമായിരുന്നു, അത് ഔറംഗസേബ് നശിപ്പിച്ചു, പക്ഷേ അത് രാഷ്ട്രീയ കലാപത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചതുകൊണ്ടാണ്. ഗ്യാൻവാപി പള്ളിയുടെ മുൻ ഇമാം ആയിരുന്ന മൗലാന അബ്ദുസലാം നൊമാനി (മ. 1987), ഔറംഗസീബിന്റെ ഭരണത്തിന് വളരെ മുമ്പാണ് ഈ പള്ളി നിർമ്മിച്ചതെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു; 1638-1639 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഷാജഹാൻ]] പള്ളിയിൽ ഒരു [[മദ്റസ|മദ്രസ]] ആരംഭിച്ചതിന്റെ തെളിവുകൾ അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുന്നു. {{Sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=154}} {{Sfn|Menon|2002|p=344}} മസ്ജിദ് മാനേജ്‌മെന്റ് കമ്മിറ്റിയായ ''അഞ്ജുമാൻ ഇന്റേസാമിയ മസ്ജിദ്'' (എഐഎം) നൊമാനിയെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും (പുതിയ) കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രവും ഗ്യാൻവാപി പള്ളിയും അക്ബർ നിർമ്മിച്ചതാണെന്നും തന്റെ മതപരമായ സഹിഷ്ണുതയുടെ മനോഭാവം കണക്കിലെടുത്ത് അദ്ദേഹം വാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. {{Sfn|Dutta|2022}} 2021-ലെ കണക്കനുസരിച്ച്, ഔറംഗസീബ് പള്ളി പണിയുന്നതിനായി ഏതെങ്കിലും ക്ഷേത്രം തകർത്തുവെന്നത് പ്രാദേശിക മുസ്ലീങ്ങൾ ശക്തമായി നിരാകരിക്കുന്നു. {{Sfn|Lazzaretti|2021c|p=595–596}} ചരിത്രപരമായ പാണ്ഡിത്യത്തിൽ ഈ അവകാശവാദങ്ങളുമായി കാര്യമായ ഇടപെടൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല; {{Efn|However, Mary Searle-Chatterjee notes of an eminent historian from Banaras Hindu University (G. D. Bhatnagar) to reject Aurangzeb's having destroyed a temple.{{sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=155-156}} Searle-Chatterjee herself refuses to discuss the historical validity of competing narratives, noting - "The historical issues are irrelevant, since it is dear that whatever the facts were, accounts of the origin of the central ruin are now functioning as symbolic narrative, providing a charter for contemporary attitudes and behavior."{{sfn|Searle-Chatterjee|1993|p=155}}}} നൊമാനിയുടെ വാദങ്ങളെ ദേശായി വായിക്കുന്നത്, പോസ്റ്റ് കൊളോണിയൽ ബനാറസിലെ വ്യവഹാരത്തിന്റെ ഹിന്ദു-ആധിപത്യ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന തന്ത്രപരമായ "ചരിത്രത്തിന്റെ തിരുത്തിയെഴുതൽ" എന്നാണ്. {{Sfn|Desai|2003|p=}} == പിൽക്കാല-മുഗൾ ഇന്ത്യ == 1678-ൽ ലളിത്പൂർ മുഖ്യമന്ത്രി വിശ്വേശ്വരനു വേണ്ടി പാടാൻ ദർബാർ സ്ക്വയറിൽ ഭൈദേവൽ ക്ഷേത്രം {{Efn|Named so after the primary donor.}} നിർമ്മിച്ചു - "[ശിവൻ] ഭയങ്കരന്മാരായ <nowiki><i id="mw8Q">യവനന്മാരാൽ (മുസ്ലീങ്ങൾ) നിരാശനായതിനാൽ</i></nowiki> [ശിവനെ] ബനാറസിൽ നിന്ന് ലളിത്പൂരിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയതായി ലിഖിതത്തിൽ അവകാശപ്പെടുന്നു." {{Sfn|Gaenszle|Sharma|2002}} {{Efn|The consecration of the temple was a grand affair with the royalty of Patan, Bhaktapur, Kathmandu, and Tanaha in attendance.{{sfn|Shrestha|2021}}}} 1698-ൽ, ആംബറിലെ കച്വാഹ ഭരണാധികാരിയായ ബിഷൻ സിംഗ്, നഗരം സർവേ നടത്തുകയും ക്ഷേത്രം തകർക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ അവകാശവാദങ്ങളെയും വിവാദങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ ഭൂപടങ്ങൾ ('താര') പ്രകാരം ഗ്യാൻവാപി മസ്ജിദ് പൊളിച്ചുമാറ്റിയ വിശ്വേശ്വർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിച്ചെന്ന കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായിരുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=58}} ഗ്യാൻവാപി കിണർ (കുളം) ഉള്ള ക്ഷേത്ര സ്തംഭം പ്രത്യേകം വേർതിരിച്ചു. {{Sfn|Desai|2017|p=58}} {{Efn|These maps also noted the edges of the rectangular mosque-precinct to be lined up with the residences of Brahmin priests.}} [[പ്രമാണം:Elevation_Plan_of_Kashi_Vishwanath.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Elevation_Plan_of_Kashi_Vishwanath.jpg/220px-Elevation_Plan_of_Kashi_Vishwanath.jpg|ലഘുചിത്രം| കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ എലവേഷൻ പ്ലാൻ.]] ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ മുസ്ലീം നിവാസികളിൽ നിന്ന് ഉൾപ്പെടെ ഗ്യാൻവാപി പരിസരത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള കാര്യമായ ഭൂമി വാങ്ങാൻ ആംബർ കോടതി പോയി, പക്ഷേ മസ്ജിദ് പൊളിക്കാതെ പരാജയപ്പെട്ടു. {{Sfn|Desai|2017|pp=58, 67}} ഒടുവിൽ, ബിഷൻ സിങ്ങിന്റെ പിൻഗാമിയായ സവായ് ജയ് സിംഗ് രണ്ടാമന്റെ മുൻകൈയിൽ ഒരു "ആദി-വിശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രം" നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു, {{Sfn|Desai|2017|p=58}} മസ്ജിദിന് ഏകദേശം 150 മീറ്റർ മുമ്പായി. {{Sfn|Sherring|1868|pp=54-55}} സമകാലിക മുഗൾ വാസ്തുവിദ്യയിൽ നിന്ന് കടമെടുത്തതാണ് ഈ നിർമ്മാണം - ക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ മുഗൾ ശവകുടീരത്തെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന ടൈപ്പോളജിയാണ് ദേശായി കണ്ടെത്തിയത്. {{Sfn|Desai|2017|pp=66, 68}} {{Sfn|Asher|2020|p=22}} പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ബനാറസ് ലഖ്‌നൗ നവാബുകളുടെ ഫലപ്രദമായ നിയന്ത്രണത്തിലായിരുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|loc=Expansion}} [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ]] ആവിർഭാവത്തോടെയും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന തീവ്രമായ അധിനിവേശ നയങ്ങളോടെയും, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള ഒന്നിലധികം ഭരണാധികാരികൾ - ഭരണപരമായ ഉന്നതർ പോലും -അവരുടെ ജന്മനാട്ടിൽ സാംസ്കാരിക അധികാരം അവകാശപ്പെടാൻ ബനാറസിനെ ബ്രാഹ്മണവൽക്കരിക്കുന്നതിനായി ശ്രമമാരംഭിച്ചു.{{Sfn|Desai|2017|loc=Expansion}} മറാത്തകൾ, പ്രത്യേകിച്ച്, ഔറംഗസീബിന്റെ കൈകളിലെ മതപരമായ അനീതിയെക്കുറിച്ച് വളരെ വാചാലരായി, നാനാ ഫഡ്‌നാവിസ് പള്ളി പൊളിച്ച് ഒരു വിശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. {{Sfn|Desai|2017|p=81}} {{Sfn|Shin|2015|p=38}} 1742-ൽ മൽഹർ റാവു ഹോൾക്കറും സമാനമായ ഒരു നടപടി നിർദ്ദേശിച്ചു. {{Sfn|Desai|2017|p=81}} ഇത്രയും നിരന്തര ശ്രമങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടും, അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളായ ലഖ്‌നൗ നവാബുമാർ, മുഗൾ കോടതിയുടെ ക്രോധം ഭയന്ന പ്രാദേശിക ബ്രാഹ്മണർ, വർഗീയ സംഘർഷങ്ങൾ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുമെന്ന് ഭയന്ന ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾ എന്നെല്ലാമുള്ള കാരണങ്ങളാൽ ഈ പദ്ധതികളൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യമായില്ല {{Sfn|Shin|2015|p=}} {{Sfn|Desai|2017|p=81, 233}} പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, നവാബുമാരെ പുറത്താക്കി ബനാറസിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണം [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] നേടിയപ്പോൾ, മൽഹാർ റാവുവിന്റെ പിൻഗാമി (മരുമകൾ) [[അഹല്യഭായ് ഹോൾക്കർ]] ഇന്നത്തെ മസ്ജിദിന്റെ തൊട്ടുതെക്കായി [[കാശി വിശ്വനാഥക്ഷേത്രം|കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ഇത് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സ്പേഷ്യൽ കോൺഫിഗറേഷനുള്ളതും ആചാരപരമായി പൊരുത്തമില്ലാത്തതുമാണ്. {{Sfn|Desai|2017|p=83-84}} {{Efn|The precise year of construction is not known. It already existed by 1781, when [[Warren Hastings]] commissioned the construction of a gateway.}} ഔറംഗസീബിന്റെ ആക്രമണ സമയത്ത് പുരോഹിതന്മാർ ഗ്യാൻ വാപിക്കുള്ളിൽ യഥാർത്ഥ ലിംഗം മറച്ചിരുന്നു എന്ന വിശ്വാസവുമായി സംയോജിപ്പിച്ച ഈ സ്ഥലം പിന്നീട് ഒരു നൂറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം ക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ വലിയ ഭക്തി ആകർഷിച്ചു. {{Sfn|Desai|2017|loc=Expansion}} {{Sfn|Dumper|2020|p=132}} == ബ്രിട്ടീഷ് രാജ് == [[പ്രമാണം:Gyan_Vapi_Well_Rear_View.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Gyan_Vapi_Well_Rear_View.jpg/220px-Gyan_Vapi_Well_Rear_View.jpg|ലഘുചിത്രം| ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ പോസ്റ്റ്കാർഡിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന കിണറിന്റെ പിൻഭാഗം സി. 1900. ആചാരപരമായ ആത്മഹത്യയിൽ ഭക്തർ മരിക്കുന്നത് തടയാൻ പ്രാദേശിക മുനിസിപ്പാലിറ്റിയാണ് ഷഡ്ഭുജ സ്ക്രീൻ സ്ഥാപിച്ചത്.]] ബ്രിട്ടീഷ് രാജിന്റെ കീഴിൽ, ഒരുകാലത്ത് വിചിത്രമായ മുഗൾ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വിഷയമായിരുന്ന ഈ പ്രദേശം, പ്രാദേശിക ഹിന്ദുക്കളും മുസ്ലീങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിത്യമായ മത്സരത്തിനുള്ള ഇടമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ട് നിരവധി നിയമപരമായ കേസുകൾക്കും കലാപങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കി. {{Sfn|Desai|2017|p=164}} {{Sfn|Lazzaretti|2021b|p=91}} നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ മറവിൽ, നഗരത്തിന്റെ ആചാരപരമായ ജീവിതം നിയന്ത്രിക്കുന്നതിൽ മുഗൾ ഇന്ത്യയുടെ അവസാനത്തെ ചെറുകിട ഭരണാധികാരികൾ വഹിച്ച പങ്ക് ഒരു പുതിയ തലമുറയിലെ പ്രഭുക്കന്മാരും സമ്പന്നരായ വ്യാപാരികളും ഏറ്റെടുത്തു. നഗരത്തിന്റെ മതമേഖലയിലെ മുഗൾ കമാൻഡിനെക്കുറിച്ചുള്ള "വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയവും ദൃശ്യപരവുമായ" അവകാശവാദം സംപ്രേഷണം ചെയ്യാനാണ് മസ്ജിദിന്റെ നിർമ്മാണം ശ്രമിച്ചതെന്നും പകരം, "വിശ്വേശ്വരനെ നഗരത്തിന്റെ ആചാരപരമായ ഭൂപ്രകൃതിയുടെ തർക്കമില്ലാത്ത പൂർണ്ണതയിലേക്ക് മാറ്റി" എന്നും ദേശായി പറയുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=69}} 1809-ലെ കലാപം, കമ്പനി ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സുപ്രധാന കലാപമാണെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ബനാറസിലെ മത്സര വർഗീയതയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. {{Sfn|Pandey|1989|p=145}} ഗ്യാൻവാപി പള്ളിക്കും കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രത്തിനും ഇടയിലുള്ള "നിഷ്പക്ഷ" സ്ഥലത്ത് ഒരു ദേവാലയം നിർമ്മിക്കാനുള്ള ഹിന്ദു സമൂഹത്തിന്റെ ശ്രമം സംഘർഷം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Eck|1982|p=}} അധികം താമസിയാതെ, ഹോളിയുടെയും മുഹറത്തിന്റെയും ഉത്സവം ഒരേ ദിവസം വരുകയും വിനോദക്കാരുടെ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഒരു കലാപത്തിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്തു. {{Sfn|Eck|1982|p=}} ഗ്യാൻവാപി കിണറ്റിലെ വിശുദ്ധജലം നശിപ്പിക്കാൻ ഒരു മുസ്ലീം ജനക്കൂട്ടം ഹിന്ദുക്കൾക്ക് പവിത്രമായ ഒരു പശുവിനെ കൊന്നു. അതോടെ ഒരു ഹിന്ദു ജനക്കൂട്ടം ഗ്യാൻവാപി മസ്ജിദ് തീയിട്ട് നശിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. {{Sfn|Gaenszle|Gengnagel|2006|p=}} [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ്]] ഭരണകൂടം കലാപം അടിച്ചമർത്തുന്നതിന് മുമ്പ് നിരവധി മരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുകയും ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയുടെ നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്തു. {{Sfn|Eck|1982|p=}} [[പ്രമാണം:Gyan_Vapi_with_Nandi_and_Shiva_Shrine.jpg|കണ്ണി=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Gyan_Vapi_with_Nandi_and_Shiva_Shrine.jpg/220px-Gyan_Vapi_with_Nandi_and_Shiva_Shrine.jpg|ലഘുചിത്രം| ഗ്യാൻ വാപി പരിസരം 1870-കളിൽ. '''മുൻഭാഗം''' (ഇടത്തുനിന്നും വലത്തോട്ട്): ശിവന്റെ ഒരു ചെറിയ പടവുകളുള്ള ശ്രീകോവിൽ, മസ്ജിദിന് അഭിമുഖമായി ഒരു നന്ദിയുടെ പ്രതിമ (ചിത്രത്തിലില്ല), കിണർ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു കോളനഡ് വലയം.<br /><br /><br /> '''പശ്ചാത്തലം''' : കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം]] 1824 സെപ്തംബറിൽ സന്ദർശിച്ച [[റെജിനോൾഡ് ഹെബർ|റെജിനാൾഡ് ഹെബർ]] ഈ പ്രദേശം അഹല്യഭായിയുടെ ക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ ആദരണീയവും പുരോഹിതന്മാരും ഭക്തരും നിറഞ്ഞതാണെന്നും കണ്ടെത്തി. ഗംഗയുടെ ഒരു ഭൂഗർഭ ചാനൽ നൽകുന്ന "കിണറ്റിൽ" ഭക്തർക്ക് ഇറങ്ങുന്നതിനും കുളിക്കുന്നതിനുമായി ഒരു പടി ഉണ്ടായിരുന്നു. {{Sfn|Heber|1829|p=257–258}} നാല് വർഷത്തിന് ശേഷം, മറാഠ ഭരണാധികാരി ദൗലത്ത് റാവു സിന്ധ്യയുടെ വിധവയായ ബൈസാ ബായി, കിണറിന് ചുറ്റും ഒരു പവലിയൻ നിർമ്മിച്ചു - അതിന്റെ വലിപ്പം കുറച്ചു -, ഒരു അംഗം ഉന്നയിച്ച നിർദ്ദേശപ്രകാരം, മേൽക്കൂര താങ്ങിനിർത്തുന്നതിനായി പേഷ്വാ കുടുംബം ഒരു കോളനഡ് സ്ഥാപിച്ചു.{{Sfn|Lazzaretti|2021a|p=138}} {{Sfn|Desai|2017|p=69}} കാശിഖണ്ഡിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന ജ്ഞാനമണ്ഡപത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് കോളനഡ് നിർമ്മിച്ചത്, എന്നാൽ വാസ്തുവിദ്യാ ശൈലി സമകാലിക മുഗൾ ബരാദാരിസിൽ നിന്ന് കടമെടുത്തതാണ്. {{Efn|Lazeratti notes, from conservations with Vyas family, that Muslims were subsequently prevented from accessing the water for purposes of wudu etc.{{sfn|Lazzaretti|2021a|p=142-143}} The current ''wudukhana'' appears to have been constructed sometime hence.}} അതിന്റെ കിഴക്ക്, നേപ്പാളിലെ റാണ സമ്മാനിച്ച നന്ദിയുടെ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടായിരുന്നു. {{Sfn|Sherring|1868|p=54}} കൂടുതൽ കിഴക്ക്, ഹൈദരാബാദിലെ റാണി മഹാദേവ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചു. {{Sfn|Sherring|1868|p=54}} തെക്ക്, രണ്ട് ചെറിയ ആരാധനാലയങ്ങൾ - ഒന്ന് മാർബിൾ, മറ്റൊന്ന് കല്ല് - നിലനിന്നിരുന്നു. {{Sfn|Sherring|1868|p=54}} 1854-ൽ പ്രാദേശിക കോടതി സമുച്ചയത്തിൽ പുതിയ വിഗ്രഹം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള അപേക്ഷ നിരസിച്ചപ്പോൾ ആദ്യത്തെ നിയമ തർക്കം ഉടലെടുത്തതായി തോന്നുന്നു. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} {{Efn|A similar dispute reached the Court in 1858 but was settled in favor of the Hindus.}} അതേ വർഷം, ഒരു ബംഗാളി തീർഥാടകൻ മുസ്ലീം ഗാർഡുകളെ "ഒന്നുകിൽ കൈക്കൂലി കൊടുക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ കബളിപ്പിക്കുകയോ" ചെയ്തുവേണം അകത്തുകടക്കാൻ എന്നു നിർദ്ദേശിച്ചതായി കാണുന്നുണ്ട്. {{Sfn|Desai|2017|p=164}} 1868-ൽ എഴുതിയ എംഎ ഷെറിങ്, {{Efn|An amateur archaeologist, Sherring took to establishing Benaras as a Buddhist city of yore that had fallen to Brahminism, before felling to Muslims. He noted the presence of "Buddhist pillars" within the Gyanvapi Mosque, too.{{pb}}Such an assertion was thought to be a potent antidote to the fashioning of Benaras as an ageless site of pilgrimage for Hindus, which hindered Missionaries' efforts in converting natives. Also, if Buddhism could fell to Hinduism after centuries of glory, so would Hinduism to Christianity.}}, ഹിന്ദുക്കൾ സ്തംഭത്തിനും തെക്കൻ മതിലിനും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചതായി അഭിപ്രായപ്പെട്ടു; മുസ്‌ലിംകൾക്ക് പള്ളിയുടെ മേൽ നിയന്ത്രണം ചെലുത്താൻ അനുവാദമുണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ തികച്ചും മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ, കൂടാതെ വശത്തെ പ്രവേശന കവാടം മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവദിച്ചു. {{Sfn|Sherring|1868|p=52}} {{Efn|Local Muslims had once built a gateway in the middle of the platform in front of the mosque, but were not allowed to use it amidst severe Hindu discontent.{{sfn|Sherring|1868|p=53}}}} ഗേറ്റ്‌വേയ്‌ക്ക് മുകളിൽ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു [[അരയാൽ|പീപ്പൽ മരവും]] പൂജിക്കപ്പെട്ടു, മുസ്‌ലിംകളെ "അതിൽ നിന്ന് ഒരു ഇല പോലും പറിക്കാൻ" അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. {{Sfn|Desai|2017|p=164}} 1886-ൽ, അനധികൃത നിർമ്മാണങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കത്തിൽ തീർപ്പുകൽപിച്ച ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റ്, മുസ്‌ലിംകൾക്ക് മാത്രമുള്ള മസ്ജിദിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈ ചുറ്റുമതിലൊരു പൊതു ഇടമാണെന്നും അതുവഴി ഏകപക്ഷീയവും നൂതനവുമായ ഉപയോഗത്തെ തടയുന്നു. {{Sfn|Desai|2017|p=165}} {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} ഈ തത്വം അടുത്ത ഏതാനും ദശകങ്ങളിൽ ഒന്നിലധികം കേസുകൾ തീരുമാനിക്കുന്നത് വരെ തുടർന്നു. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} {{Efn|In 1887, an application by two local Muslims to open a shop at the complex-perimeter was rejected; in 1889, construction of a stone bench was allowed since it could not have been an inconvenience or a favor to either community; in 1898, Muslims were disallowed from stacking construction material in the enclosure since it hindered pedestrians; in 1904, a trough feeder for cows and a wall — constructed by Hindus— were demolished; in 1906, permission to rebuild the wall and install a new idol was rejected; in 1909, the municipality was allowed to pave a part of the enclosure.{{sfn|Allahabad High Court|1941}}}} 1909-ൽ ഈ സ്ഥലം സന്ദർശിച്ച എഡ്വിൻ ഗ്രീവ്സ്, മസ്ജിദ് "കാര്യമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടില്ല" എന്ന് കണ്ടെത്തി, ഹിന്ദുക്കളുടെ "കണ്ണിലെ ഒരു കരടായി" അത് തുടർന്നു. {{Sfn|Greaves|1909|p=80}} പവലിയനെ കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിവരണം ഷെറിങ്ങിന്റേതിനു സമമായിരുന്നു. {{Sfn|Greaves|1909|p=82}} കിണർ കാര്യമായ ഭക്തിയും കൽപ്പിച്ചിരുന്നു - തീർഥാടകർ അതിന്റെ വിശുദ്ധജലം സ്വീകരിച്ചത് ഒരു പുരോഹിതനിൽ നിന്നാണ്, അദ്ദേഹം അടുത്തുള്ള കല്ല് സ്ക്രീനിൽ ഇരുന്നു. ആത്മഹത്യ തടയാൻ കിണർ ഇരുമ്പ് പാളങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടിയതിനാൽ ഭക്തർക്ക് നേരിട്ട് വെള്ളത്തിലേക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല. {{Sfn|Greaves|1909|p=80-82}} ഇതിനിടയിൽ, നിയമപരമായ തർക്കങ്ങൾ അയവില്ലാതെ തുടർന്നു. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} {{Efn|In 1921, a plinth was allowed to be constructed for the Peepal tree; in 1923, Muslims were prohibited from storing poultry in the enclosure; in 1924, Muslims were ordered to remove a temporary barricade; in 1925, Hindus constructed a shed over the ablution tank of their own cost to prevent bird-droppings from the peepal tree contaminating the ablution tank, as a compromise, after having refused to cut any branch.{{sfn|Allahabad High Court|1941}}{{sfn|Lazzaretti|2021b|p=90,97}}}} 1929-ലും 1930-ലും, ജുമുഅത്തുൽ-വിദായുടെ അവസരത്തിൽ, ഹിന്ദു തീർഥാടകർക്ക് അസൗകര്യമുണ്ടാകാതിരിക്കാൻ, ജനക്കൂട്ടത്തെ ചുറ്റമ്പലത്തിലേക്ക് കവിഞ്ഞൊഴുകാൻ അനുവദിക്കരുതെന്ന് പുരോഹിതന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} തുടർന്ന്, 1935 ജനുവരിയിൽ, ജനക്കൂട്ടം കവിഞ്ഞൊഴുകുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണം ഒഴിവാക്കണമെന്ന് മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റി ജില്ലാ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുമ്പാകെ ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. ഒക്ടോബറിൽ, മുസ്‌ലിംകളെ സമുച്ചയത്തിൽ എവിടെയും പ്രാർത്ഥന നടത്താൻ അനുവദിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} 1935 ഡിസംബറിൽ, മസ്ജിദിന് പുറത്ത് പ്രാർത്ഥന നടത്തുന്നത് തടഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് പ്രാദേശിക മുസ്ലീങ്ങൾ പോലീസിനെ ആക്രമിക്കുകയും നിരവധി ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. {{Sfn|Times of India|1935}} ഇത് മുഴുവൻ സമുച്ചയവും പള്ളിയുടെ അവിഭാജ്യ ഘടകമായി - ''[[വഖഫ്]]'' സ്വത്തായി - ആചാരപരമായ അവകാശങ്ങളാൽ, നിയമപരമായ അവകാശങ്ങളാൽ പരിഗണിക്കപ്പെടണമെന്ന് പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നിയമ-വ്യവഹാരത്തിന് വഴിയൊരുക്കി; 1937 ഓഗസ്റ്റിൽ ഈ വാദം കീഴ്‌ക്കോടതി നിരസിച്ചു {{Efn|Nonetheless, the Court held the mosque and the plinth to be undisputed waqf property.}} 1941-ൽ [[അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി]] ചെലവ് സഹിതം ഒരു അപ്പീൽ നിരസിച്ചു. {{Sfn|Allahabad High Court|1941}} {{Efn|The High Court held that not only did the formation of enclosure post-date the mosque but also the enclosure was never in continuous possession of the Muslims (alone) for at-least the last hundred years. Thus, the plaintiff failed to establish any legal right.{{pb}}Further, recorded history of overflows into the enclosure went back to a few years, at most, and only on the occasion of a festive day. Thus, it was insufficient to give rise to customary rights.}} == സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ == 1959 മാർച്ചിൽ [[മഹാ ശിവരാത്രി|മഹാശിവരാത്രി]] ദിനത്തിൽ [[അഖില ഭാരത ഹിന്ദു മഹാസഭ|ഹിന്ദു മഹാസഭ]] പള്ളി പവലിയനിൽ രുദ്രാഭിഷേക ചടങ്ങ് നടത്തി. ക്രമസമാധാനം ലംഘിച്ചതിന് അവരുടെ രണ്ട് തൊഴിലാളികൾക്ക് പിന്നീട് ആറ് മാസത്തെ തടവ് ശിക്ഷ ലഭിച്ചു. ക്ഷേത്രം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് അടുത്ത ഏതാനും മാസങ്ങളിൽ മസ്ജിദ് പവലിയനിൽ പതിവ് പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ ഇത് സഹ മഹാസഭക്കാരെ പ്രേരിപ്പിച്ചു; ജൂലൈ ആയപ്പോഴേക്കും ഇരുപത്തിമൂന്ന് ബാച്ചുകളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഇരുനൂറ്റി തൊണ്ണൂറ്റിഒന്ന് "സത്യാഗ്രഹികൾ" അറസ്റ്റിന് വിധേയരാകുകയും വിവിധ കാലയളവുകളിൽ തടവ് അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. നവംബറിൽ ആർഎസ്എസിന്റെ വാർഷിക യോഗം സമാനമായ ഫലങ്ങൾ വേണമെന്ന പ്രമേയം അംഗീകരിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/kashi-vishwanath-gyanvapi-rss-7943422/|title=Explained: Kashi Vishwanath in Sangh focus — first in 1959, but rarely thereafter|access-date=2022-06-23|date=2022-05-30|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ആ സ്ഥാലം ഇന്നും അസ്ഥിരമായി തുടരുന്നു - ഡമ്പർ ഇത് പട്ടണത്തിലെ "മത സംഘർഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായിത്തീർന്നെന്ന്" കണ്ടെത്തി. {{Sfn|Dumper|2020|p=108}} അമുസ്‌ലിംകൾക്ക് പള്ളിയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു, ഫോട്ടോഗ്രാഫി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു, അടുക്കുന്ന ഇടവഴികളിൽ ലൈറ്റ് പോലീസ് പിക്കറ്റുകൾ ഉണ്ട് ( RAF യൂണിറ്റുകൾക്കൊപ്പം ), ചുവരുകൾ മുള്ളുവേലി കൊണ്ട് വേലികെട്ടിയിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഒരു വാച്ച് ടവറും നിലവിലുണ്ട്. {{Sfn|Dumper|2020|p=}} {{Sfn|Desai|2003|p=}} നഗരത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ മസ്ജിദ് വേണ്ടത്ര ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയോ ഉൾക്കൊള്ളിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല. {{Sfn|Dumper|2020|p=}} 2004 ലെ ഇന്ത്യൻ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ തലേന്ന്, ഒരു ബിബിസി റിപ്പോർട്ട് സൈറ്റിന് ചുറ്റും ആയിരത്തിലധികം പോലീസുകാരെ വിന്യസിച്ചതായി സൂചിപ്പിച്ചു. {{Sfn|Majumder|2004}} === വ്യവഹാരം === 1984 മുതൽ, വിശ്വഹിന്ദു [[വിശ്വ ഹിന്ദു പരിഷത്ത്|പരിഷത്തും]] (വിഎച്ച്പി) ഹിന്ദു ദേശീയവാദികളായ [[സംഘ് പരിവാർ|സംഘപരിവാറിന്റെ]] മറ്റ് ഘടകങ്ങളും ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ തകർത്ത് നിർമ്മിച്ച പള്ളികൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രചാരണം നടത്തി. ഗ്യാൻവാപി മസ്ജിദ് അവയിൽ പ്രധാനമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. {{Sfn|Dumper|2020|p=}} <ref>{{Cite book|title=Hinduism and Ecology: The Intersection of Earth, Sky, and Water|last=Chapple|first=Christopher Key|last2=Tucker|first2=Mary Evelyn|date=2000|publisher=[[Harvard University Press]]|isbn=978-0-945454-26-7|pages=386}}</ref> 1991-ൽ, മൂന്ന് ഹിന്ദു ദൈവങ്ങളായ ശിവൻ, ശൃംഗാർ ഗൗരി, ഗണേശൻ എന്നിവർക്ക് വേണ്ടി മൂന്ന് പ്രാദേശിക ഹിന്ദുക്കൾ വാരണാസി സിവിൽ കോടതിയിൽ ഒരു പട്ടയം-തർക്ക കേസ് {{Efn|Suit 610 of 1991.{{sfn|Ahmed|2021}}}} ഫയൽ ചെയ്തു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം സുഗമമാക്കുന്നതിന് മുഴുവൻ സ്ഥലവും ഹിന്ദു സമൂഹത്തിന്; {{Efn|Further, it was claimed that the ''swayambhu lingam'' had existed in the compound for over a millennia —since the reign of one Vikramaditya— notwithstanding the superficial demolition of the temple by Aurangzeb and currently, Hindus were deprived of their religious right to offer water to the ''lingam''.{{sfn|Taskin|2021}}}} ഈ ഹരജി ആരാധനാലയങ്ങൾ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഏതെങ്കിലും വ്യവഹാരത്തിൽ നിന്ന് കോടതികളെ വ്യക്തമായി വിലക്കിയിരുന്ന ആരാധനാലയങ്ങളുടെ (പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ) നിയമത്തിന് (ഇനിമുതൽ PoW) AIM വിരുദ്ധമാണെന്ന് വാദിച്ചു. {{Sfn|Taskin|2021}} {{Sfn|Ahmed|2021}} എന്നിരുന്നാലും, മസ്ജിദ് നിർമ്മിക്കുന്നതിനായി ഔറംഗസേബ് ഏതെങ്കിലും ക്ഷേത്രം തകർത്തുവെന്ന ആശയത്തെ AIM എതിർത്തു. {{Sfn|The Wire|April 2021}} അതിനിടയിൽ, 1992 ഡിസംബറിൽ [[ബാബ്രി മസ്ജിദ് തകർക്കൽ|ബാബറി മസ്ജിദ് തകർത്തതിനെ]] തുടർന്ന് സംഘർഷം വർദ്ധിച്ചു, {{Efn|The [[Ayodhya dispute]] was stated as an exception to the PoW Act.}} [[ബാബരി മസ്ജിദ്‌|ബാബരി മസ്ജിദ്]] വീണ്ടെടുക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തെ പിന്തുണച്ചവർ ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]] നേതാക്കൾ എതിർത്തു. ഗ്യാൻവാപി മസ്ജിദ് സജീവമായി ഉപയോഗിച്ചതിനാൽ വിഎച്ച്പിയുടെ ആവശ്യം. {{Sfn|Katju|2003|p=113-114}} {{Efn|In an interview to Times of India on 15 July 1994, BJP supremo L. K. Advani asserted that the "Gyanvapi Mosque dispute is not on the BJP agenda." However, the TOI editorial noted this to fit to the characteristic Jekyl and Hyde behavior of Sangh Parivar organizations. On 2 April 1995, Atal Behari Bajpeyee noted that Gyanvapi Mosque was actively used by Muslims and hence, BJP cannot support VHP's efforts.}} കൂടാതെ, മഹാശിവരാത്രി ദിനത്തിൽ ഹിന്ദുക്കൾക്ക് വൻതോതിൽ ഒത്തുകൂടാനും തെക്കേ ഭിത്തിയിലുള്ള ശൃംഗർ ഗൗരി പ്രതിമയെ ആരാധിക്കാനും 90-കളുടെ മധ്യത്തിൽ വിഎച്ച്പി നേതാക്കൾ ഒന്നിലധികം ആഹ്വാനം നൽകി. പൊതു പ്രതികരണം മോശമായിരുന്നു, ക്രിയാത്മകമായ ഭരണകൂട ഭരണം കാരണം സംഘർഷങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായില്ല. {{Sfn|Engineer|1997|p=324}} {{Efn|VHP had even planned to conduct a parikrama of 18 temples around the Gyanvapi, ''every'' Shravan monday. The plan was dropped due to low public response.}} 1997 ജൂൺ മുതൽ സിവിൽ കോടതിയിൽ വാദം തുടങ്ങി. നാല് മാസത്തിന് ശേഷം, ഈ സ്യൂട്ട് PW ആക്ട് പ്രകാരം തടയപ്പെട്ടു. {{Sfn|Ahmed|2021}} വ്യത്യസ്‌തമായ കാരണങ്ങളാൽ വാദിയും പ്രതികളും ജില്ലാ കോടതിയിൽ മൂന്ന് റിവിഷൻ ഹർജികൾ സമർപ്പിച്ചു, {{Efn|Rev No. 281 by defendant [[Uttar Pradesh Sunni Central Waqf Board]], Rev. No. 285 by defendant AIM, and Rev. No. 286 by the plaintiffs.{{sfn|Ahmed|2021}}}} അവ ലയിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ തെളിവുകളും പരിഗണിച്ച് വീണ്ടും തർക്കം തീർപ്പാക്കാൻ സിവിൽ കോടതി ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. . {{Sfn|Ahmed|2021}} {{Sfn|Yamunan|2021b}} മസ്ജിദ് മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റി [[അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതി|അലഹബാദ് ഹൈക്കോടതിയിൽ]] ഈ അലവൻസിനെ വിജയകരമായി ചോദ്യം ചെയ്തു, 1998 ഒക്ടോബറിൽ നടപടി സ്റ്റേ ചെയ്തുകൊണ്ട് ഒരു ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. {{Sfn|Ahmed|2021}} 22 വർഷത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷം, സിവിൽ കോടതി 2018-ലെ എസ്‌സിഐ വിധിയെ ഉദ്ധരിച്ച്, ജുഡീഷ്യൽ സ്റ്റേകൾ വ്യക്തമായി നീട്ടിയില്ലെങ്കിൽ ആറ് മാസത്തേക്ക് ആജീവനാന്തം അനുവദിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് നടപടികൾ പുനരാരംഭിച്ചു; അതനുസരിച്ച്, തങ്ങൾക്ക് അനുകൂലമായ തെളിവുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിന് എഎസ്ഐ സർവേ നടത്തണമെന്ന് ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. {{Sfn|Ahmed|2021}} ഹൈക്കോടതിക്ക് മുമ്പാകെ വിചാരണ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനെതിരെ എഐഎം ഹർജി സമർപ്പിച്ചു, അത്തരമൊരു വിചാരണ നിയമപ്രകാരം തടയുമോ എന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പുതിയ സ്റ്റേ നൽകുകയും വിധി റിസർവ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. {{Sfn|Ahmed|2021}} {{Sfn|Sarin|2017}} എന്നിരുന്നാലും, 2021 ഏപ്രിലിൽ സർവേയ്‌ക്കുള്ള അഭ്യർത്ഥന അനുവദിച്ചു, കൂടാതെ മുസ്ലീം സമുദായത്തിൽ നിന്നുള്ള രണ്ട് അംഗങ്ങളുള്ള പുരാവസ്തു ഗവേഷകരുടെ അഞ്ചംഗ കമ്മിറ്റി - പള്ളിക്ക് മുമ്പ് ഏതെങ്കിലും ക്ഷേത്രം ആ സ്ഥലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ രൂപീകരിച്ചു. . {{Sfn|Taskin|2021}} {{Sfn|Upadhyay|2021}} AIM ഇത്തരമൊരു സർവേയെ എതിർക്കുകയും ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ചെയ്തു, സെപ്തംബറിൽ, ജുഡീഷ്യൽ മര്യാദയുടെ ബോധപൂർവമായ ലംഘനത്തിന്റെ വിധിയെ വിമർശിക്കുകയും സർവേയ്ക്ക് അനിശ്ചിതകാല സ്റ്റേ നൽകുകയും ചെയ്തു. {{Sfn|Upadhyay|2021}} 2022 മേയ് 12-ന്, തെക്കൻ ഭിത്തിയിലെ ശൃംഗാരഗൗരിയുടെ പ്രതിമയെ ആരാധിക്കണമെന്ന അഞ്ച് ഹിന്ദു സ്ത്രീകളുടെ പുതിയ ഹർജിയിൽ വിധി പ്രസ്താവിച്ച സിവിൽ കോടതി, സൈറ്റിന്റെ വീഡിയോ സർവേ അനുവദിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/1023526/gyanvapi-mosque-dispute-petitioners-to-move-court-against-plea-to-remove-survey-officer|title=Gyanvapi mosque dispute: Petitioners to move court against plea to remove survey officer|access-date=2022-06-11|last=Scroll Staff|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> പ്രാദേശിക മുസ്ലീം പ്രതിഷേധങ്ങളും നിയുക്ത കമ്മീഷണർക്കെതിരെ എഐഎം സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ പക്ഷപാത ആരോപണങ്ങളും വകവയ്ക്കാതെയാണ് സർവേ നടത്തിയത്. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/1023741/gyanvapi-mosques-survey-will-continue-says-varanasi-court|title=Gyanvapi mosque’s survey will continue, says Varanasi court|access-date=2022-06-11|last=Scroll Staff|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> ഈ പ്രക്രിയയിൽ, ശുദ്ധീകരണ കുളം വറ്റിക്കുമ്പോൾ ഒരു വസ്തു കണ്ടെത്തി, ഇത് ''ശിവലിംഗമാണെന്ന്'' ആരോപിച്ച് ഹരജിക്കാർ കോടതിയെ സമീപിച്ച് പ്രദേശം സീൽ ചെയ്യുകയും 20 പേരിൽ കൂറ്റുതൽ പേർ ഒത്തുകൂടാതത യോഗങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/1024030/gyanvapi-mosque-varanasi-court-asks-to-seal-area-where-shivling-is-said-to-be-found-during-survey|title=Gyanvapi petitioners say shivling found in tank, mosque lawyer says it is a fountain|access-date=2022-06-11|last=Scroll Staff|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/1024094/gyanvapi-mosque-protect-spot-where-said-shivling-was-found-but-place-no-bar-on-prayers-says-sc|title=Gyanvapi mosque: Protect spot where claimed shivling was found, says SC but no bar on prayers|access-date=2022-06-11|last=Scroll Staff|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഇത് തറ കെട്ടിയതിന്റെ ഭാഗമായ കല്ല് ആണെന്ന് AIM അവകാശപ്പെട്ടു, ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, PW നിയമത്തിന്റെ ലംഘനമെന്ന നിലയിൽ സർവേ അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് സ്റ്റേ ചെയ്യാനും പള്ളിയിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന എല്ലാ നിയന്ത്രണങ്ങളും ഒഴിവാക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയുടെ സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചു. <ref name=":0" /> പൂർണ്ണമായ ഇളവ് അനുവദിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി വിസമ്മതിക്കുകയും മെറിറ്റ് തീരുമാനിക്കാനുള്ള ചുമതല ജില്ലാ കോടതിയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിന് മുമ്പ് പള്ളിയിലേക്ക് അനിയന്ത്രിതമായ പ്രവേശനം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/latest/1024367/sc-transfers-gyanvapi-mosque-case-from-trial-court-to-district-court|title=SC transfers Gyanvapi mosque case from trial court to district court|access-date=2022-06-11|last=Scroll Staff|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref> == ഇതും കാണുക == * വാരണാസിയിലെ മറ്റ് ശ്രദ്ധേയമായ പള്ളികൾ: ഗഞ്ച്-ഇ-ഷഹീദാൻ മസ്ജിദ്, ചൗഖംബ മസ്ജിദ് * is not fact == കുറിപ്പുകൾ == {{Notelist}} == അവലംബം == {{reflist}} == ഗ്രന്ഥസൂചിക == {{refbegin|2}} * {{Cite book |last=Desai |first=Madhuri |title=Banaras Reconstructed: Architecture and Sacred Space in a Hindu Holy City |publisher=University of Washington Press |year=2017 |id={{isbn|9780295741604}}, {{isbn|9780295741611}} |url=https://books.google.com/books?id=qWgmDwAAQBAJ }} * {{Cite book |last=Searle-Chatterjee |first=Mary |title=Living Banaras: Hindu Religion in Cultural Context |year=1993 |publisher=SUNY Press |editor-last=Hertel |editor-first=Bradley R. |series=SUNY Series in Hindu Studies |location=Albany, New York |pages=145–158 |chapter=Religious division and the mythology of the past |editor-last2=Humes |editor-first2=Cynthia Ann |chapter-url=https://books.google.com/books?id=r-OYL6Khg0UC&pg=PA145 }} * {{cite book |first=Matthew Atmore |last=Sherring |url=https://books.google.com/books?id=HlQOAAAAQAAJ&pg=PA55 |title=The Sacred City of the Hindus: An Account of Benares in Ancient and Modern Times |publisher=Trübner & co. |year=1868 |pages=51–56 |author-link=Matthew Atmore Sherring }} * {{Cite journal |last=Asher |first=Catherine B. |date=May 2020 |title=Making Sense of Temples and Tirthas: Rajput Construction Under Mughal Rule |journal=The Medieval History Journal |volume=23 |issue=1 |pages=9–49 |doi=10.1177/0971945820905289 |issn=0971-9458 |doi-access=free}} * {{Cite journal |last=O'Hanlon |first=Rosalind |date=March 2011 |title=Speaking from Siva's temple: Banaras scholar households and the Brahman 'ecumene' of Mughal India |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19472498.2011.553496 |journal=South Asian History and Culture |volume=2 |issue=2 |pages=264–265 |doi=10.1080/19472498.2011.553496 |issn=1947-2498 |s2cid=145729224 }} * {{Cite book |last=Lazzaretti |first=Vera |url= |title=Spaces of Religion in Urban South Asia |publisher=Routledge |year=2021b |isbn=978-1-000-33141-7 |editor-last=Keul |editor-first=István |edition= |pages=90–91 |language=en |chapter=Demolitions, dream projects and the negotiation of Hinduness in Banaras |doi=10.4324/9781003106067-7}} * {{Cite news |date=20 December 1935 |title=Muslim Trouble in Benares: Police Force Stoned: Attempt to Pray Outside Mosque |work=Times of India |ref={{sfnref|Times of India|1935}}}} * {{Cite book |last=Lazzaretti |first=Vera |title=Split Waters: The Idea of Water Conflicts |publisher=Routledge |year=2021a |isbn=9780367466428 |editor-last=Cortesi |editor-first=Luisa |location=India |language=en |chapter=Water And Conflicts Around Religious Heritage: Oscillations Between Centre And Periphery? |doi=10.4324/9781003030171-9 |editor-last2=Joy |editor-first2=K. J.}} * {{Cite web |last=Dutta |first=Prabhash K. |date=15 May 2022 |title=Gyanvapi: A 31-year dispute of 353-year-old shrine explained |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/gyanvapi-a-31-year-dispute-of-353-year-old-shrine-explained/articleshow/91555196.cms |website=The Times of India }} * {{cite book |first=Edwin |last=Greaves |title=Kashi the city illustrious, or Benares |publisher=Indian Press |year=1909 |location=Allahabad |pages=80–82 |url=https://archive.org/stream/kashicityillustr00grea#page/80/mode/2up/search/gyan }} * {{cite book |first=Manjari |last=Katju |title=Vishva Hindu Parishad and Indian Politics |year=2003 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-250-2476-7 |pages=113–114 |url=https://books.google.com/books?id=b70nKb-8YuMC&pg=PA114 }} * {{Cite book |last=L. Eck |first=Diana |title=Banaras: City of Light |publisher=Knopf |year=1982 |isbn=978-0-307-83295-5}} * {{Cite journal |last=Askari |first=S. H. |year=1978 |title=Malfuzat: An Untapped Source of Social History — Ganj-i-Arshadi of the Jaunpur School — A Case Study |journal=Khuda Bakhsh Library Journal |publisher=[[Khuda Bakhsh Oriental Library]] |volume=7 |pages=1–22}} * {{Cite news |date=2022-05-19 |title=Aibak, Akbar, Aurangzeb—the Gyanvapi divide & why a controversial mosque has a Sanskrit name |last=Salaria |first=Shikha |url=https://theprint.in/features/aibak-akbar-aurangzeb-the-gyanvapi-divide-why-a-controversial-mosque-has-a-sanskrit-name/962129/ |website=ThePrint }} * {{Cite journal |last=Lazzaretti |first=Vera |year=2021c |title=Religious Offence Policed: Paradoxical Outcomes of Containment at the Centre of Banaras, and the ‘Know-How’ of Local Muslims |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |language=en |volume=44 |issue=3 |pages=584–599 |doi=10.1080/00856401.2021.1923760 |issn=0085-6401}} * {{cite journal |author=Madhuri Desai |year=2003 |title=Mosques, Temples, and Orientalists: Hegemonic Imaginations in Banaras |journal=Traditional Dwellings and Settlements Review |volume=15 |issue=1 |pages=23–37 |jstor=41758028}} * {{Citation |title=Din Mohammad v. Secretary of State |publisher=Allahabad High Court |year=1941|ref={{sfnref|Allahabad High Court|1941}}}} * {{Cite book |last=Dumper |first=Michael |title=Power, Piety, and People: The Politics of Holy Cities in the Twenty-First Century |url=https://archive.org/details/powerpietypeople0000dump |year=2020 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-54566-2 |chapter=Hindu–Muslim Rivalries in Banaras: History and Myth as the Present }} * {{Cite thesis |last=Shin |first=Heeryoon |type=PhD |title=Building a "Modern" Temple Town: Architecture and Patronage in Banaras, 1750-1900 |year=2015 |publisher=[[Yale University]]}} * {{cite encyclopedia |title=GANJ-E ARŠADĪ |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica Online |publisher=Brill |url=https://iranicaonline.org/articles/ganj-arsadi |last=Askari |first=S. H. |year=2012 |orig-year=2000 |doi=10.1163/2330-4804_EIRO_COM_1891 }} * {{Cite book |last=Wink |first=André |title=The making of the Indo-Islamic world : c. 700-1800 CE |year=2020 |isbn=978-1-108-41774-7 |publisher=Cambridge University Press}} * {{Cite news |date=2021-04-10 |title=Decoding the Kashi Vishwanath-Gyanvapi dispute, and why Varanasi court has ordered ASI survey |url=https://theprint.in/theprint-essential/decoding-the-kashi-vishwanath-gyanvapi-dispute-and-why-varanasi-court-has-ordered-asi-survey/637411/ |last=Taskin |first=Bismi |newspaper=ThePrint |language=en-US }} * {{cite news |last1=Kumar |first1=Sushil |title=How Modi's Kashi Vishwanath Corridor is laying the ground for another Babri incident |work=The Caravan |url=https://caravanmagazine.in/religion/how-modi-kashi-vishwanath-corridor-is-laying-the-ground-for-another-babri-incident |date=27 April 2019 }} * {{Cite web |title=Court Revives Dormant Dispute, asks ASI to Survey Gyanvapi Mosque Next to Kashi Vishwanath Temple |url=https://thewire.in/law/varanasi-court-allows-asi-survey-of-gyanvapi-mosque-next-to-kashi-vishwanath-temple |date=8 April 2021 |website=The Wire |ref={{sfnref|The Wire|April 2021}} }} * {{Cite web |last=Yamunan |first=Sruthisagar |title=Why UP court order asking ASI to survey Kashi-Gyanvapi mosque complex is legally unsound |url=https://scroll.in/article/991831/why-up-court-order-asking-asi-to-survey-kashi-gyanvapi-mosque-complex-is-legally-unsound |date=10 April 2021 |website=Scroll.in |language=en-US |ref={{sfnref|Yamunan|2021a}} }} * {{Cite web |last=Yamunan |first=Sruthisagar |title=Analysis: Could ASI survey of Gyanvapi mosque lead to it being exempted from Places of Worship Act? |url=https://scroll.in/article/992086/analysis-could-asi-survey-of-gyanvapi-mosque-lead-to-it-being-exempted-from-places-of-worship-act |date=15 April 2021 |work=Scroll.in |ref={{sfnref|Yamunan|2021b}} }} * {{Cite web |last=Upadhyay |first=Sparsh |date=2021-09-09 |title=Gyanvapi Mosque Dispute: Allahabad High Court Stays Varanasi Court's ASI Survey Order & Other Proceedings |url=https://www.livelaw.in/news-updates/gyanvapi-mosque-dispute-allahabad-high-court-stays-varanasi-courts-asi-survey-order-other-proceedings-181256 |work=Live Law }} * {{Cite journal |last=Eaton |first=Richard M. |title=Temple Desecration and Indo-Muslim States |date=2000 |url=https://www.jstor.org/stable/26198197 |journal=Journal of Islamic Studies |volume=11 |issue=3 |pages=306–307 |doi=10.1093/jis/11.3.283 |jstor=26198197 |issn=0955-2340 }} * {{cite book |first=Ian |last=Copland |title=A History of State and Religion in India |author2=Ian Mabbett |author3=Asim Roy |author4=Kate Brittlebank |author5=Adam Bowles |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-45950-4 |ref={{sfnref|Copland et al.|2013}}}} * {{cite book |last=Menon |first=Kalyani Devaki |editor-first=Diane P. |editor-last=Mines |editor2-first=Sarah |editor2-last=Lamb |jstor=j.ctt16gz5rp |title=Everyday Life in South Asia |url=https://archive.org/details/apu.306.0954.min.g22713 |publisher=[[Indiana University Press]] |year=2002 |isbn=9780253340801 |chapter=Living and Dying for Mother India: Hindu Nationalist Female Renouncers and Sacred Duty }} * {{Cite book |last=Truschke |first=Audrey |title=Aurangzeb: The Life and Legacy of India's Most Controversial King |year=2017 |publisher=[[Stanford University Press]] |isbn=978-1-5036-0259-5 }} * {{cite journal | last=Brown | first=Katherine Butler | title=Did Aurangzeb Ban Music? Questions for the Historiography of His Reign | journal=Modern Asian Studies | publisher=Cambridge University Press | volume=41 | issue=1 | year=2007 | jstor=4132345 | pages=77–120| doi=10.1017/S0026749X05002313 }} * {{cite book |first=Catherine B. |last=Asher |title=Architecture of Mughal India |url=https://archive.org/details/architectureofmu0000ashe |date=September 1992 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-26728-1 }} * {{Cite journal |last=Bakker |first=Hans |year=1996 |title=Construction and Reconstruction of Sacred Space in Vārāṇasī |url=https://www.jstor.org/stable/3270235 |journal=Numen |volume=43 |issue=1 |doi=10.1163/1568527962598368 |issn=0029-5973 |jstor=3270235 }} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |title=Banaras: City of Light |publisher=Knopf |year=1982 |isbn=978-0-307-83295-5}} * {{Cite book |last1=Gaenszle |first1=Martin |last2=Gengnagel |first2=Jörg |url=https://books.google.com/books?id=qIMMAQAAMAAJ |title=Visualizing Space in Banaras: Images, Maps, and the Practice of Representation |year=2006 |publisher=Isd |isbn=978-3-447-05187-3 }} * {{Cite book |last=Pandey |first=Gyanendra |title=Subaltern Studies |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1989 |volume=VI |location=Delhi |chapter=The Colonial Construction of 'Communalism': British Writings on Banaras in the Nineteenth Century}} * {{cite news |title = Cracking India's Muslim vote |first = Sanjoy |last = Majumder |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3564693.stm |work = BBC News |location = Uttar Pradesh |date = 2004-03-25 }} * {{Cite journal |last=Engineer |first=Asghar Ali |date=1997 |title=Communalism and Communal Violence, 1996 |url=https://www.jstor.org/stable/4405088 |journal=Economic and Political Weekly |volume=32 |issue=7 |pages=324 |jstor=4405088 |issn=0012-9976 }} * {{cite book |first=Reginald |last=Heber |url=https://archive.org/stream/narrativeofjourn01hebe |title=Narrative of a journey through the upper provinces of India, from Calcutta to Bombay, 1824-1825 |publisher=Philadelphia, Carey, Lea & Carey |year=1829 }} * {{cite news |first=Jitendra |last=Sarin |date=8 May 2017 |title=Allahabad HC to hear Vishwanath temple, Gyanvapi mosque dispute on May 10 |newspaper=Hindustan Times |url=http://www.hindustantimes.com/lucknow/allahabad-hc-to-hear-vishwanath-temple-gyanvapi-mosque-dispute-on-may-10/story-ZIeMckmfkoYSETGLRA943H.html }} * {{Cite news|last=Ahmed|first=Areeb Uddin|title=All you need to know about the Gyanvapi Mosque - Kashi Vishwanath Temple land dispute|url=https://www.barandbench.com/news/litigation/gyanvapi-mosque-kashi-vishwanath-temple-land-dispute-explainer|date=11 April 2021|website=Bar & Bench|language=en}} * {{Cite web |last=Shrestha |first=Sahina |title=Restoring a piece of Nepal’s history |url=https://www.nepalitimes.com/banner/restoring-a-piece-of-nepals-history/ |date=2 October 2021 |language=en |access-date=2022-09-12 |archive-date=2022-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604210620/https://www.nepalitimes.com/banner/restoring-a-piece-of-nepals-history/ |url-status=dead }} * {{Cite journal |last=Gaenszle |first=Martin |last2=Sharma |first2=Nutan Dhar |date=June 2002 |title=Nepali Kings and Kāśī: On the Changing Significance of a Sacred Centre |journal=Studies in Nepali History and Society |location=Kathmandu, Nepal |volume=7 |issue=1 |pages=8 |issn=1025-5109}} {{refend}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commons category}} {{Varanasi}} {{Mosques in India |state=collapsed}} {{Authority control}} 1xrdlluj16l47bj24hom1ajvab574b6 0 600818 4620322 4107184 2026-05-19T14:08:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620322 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cryptojacking malware}} {{Information security}} പലപ്പോഴും വെബ്‌സൈറ്റുകളിലൂടെ,<ref>{{Cite web|last=Larson|first=Selena|date=2018-02-22|title=Cryptojackers are hacking websites to mine cryptocurrencies|url=https://money.cnn.com/2018/02/22/technology/cryptojacking-mining-tesla-websites/index.html|access-date=2021-04-17|website=CNNMoney|archive-date=2022-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209040241/https://money.cnn.com/2018/02/22/technology/cryptojacking-mining-tesla-websites/index.html|url-status=dead}}</ref><ref name="mm">{{Cite web |last=Hatmaker |first=Taylor |date=8 May 2018 |title=Cryptojacking malware was secretly mining Monero on many government and university websites |url=https://techcrunch.com/2018/05/08/coinhive-malware-may-troy-mursch/ |access-date=2023-07-09 |website=[[TechCrunch]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Lachtar |first1=Nada |last2=Elkhail |first2=Abdulrahman Abu |last3=Bacha |first3=Anys |last4=Malik |first4=Hafiz |date=2020-07-01 |title=A Cross-Stack Approach Towards Defending Against Cryptojacking |journal=IEEE Computer Architecture Letters |volume=19 |issue=2 |pages=126–129 |doi=10.1109/LCA.2020.3017457 |s2cid=222070383 |issn=1556-6056|doi-access=free }}</ref>ഉപയോക്താവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായോ അല്ലെങ്കിൽ ഉപയോക്താവ് അറിയാതെയോ, ക്രിപ്‌റ്റോകറൻസികൾ ഖനനം ചെയ്യാൻ വേണ്ടി കമ്പ്യൂട്ടറിനെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന പ്രവർത്തനമാണ് '''ക്രിപ്‌റ്റോജാക്കിംഗ്'''.<ref>{{Cite journal|last1=Caprolu|first1=Maurantonio|last2=Raponi|first2=Simone|last3=Oligeri|first3=Gabriele|last4=Di Pietro|first4=Roberto|date=2021-04-01|title=Cryptomining makes noise: Detecting cryptojacking via Machine Learning|journal=Computer Communications|language=en|volume=171|pages=126–139|doi=10.1016/j.comcom.2021.02.016|s2cid=233402711|doi-access=free}}</ref> ക്രിപ്‌റ്റോജാക്കിംഗിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു ശ്രദ്ധേയമായ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ കോയിൻഹൈവ് ആയിരുന്നു, 2019 മാർച്ചിൽ കോയിൻഹൈവ് തങ്ങളുടെ സേവനങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മൂന്നിൽ രണ്ട് ക്രിപ്‌റ്റോജാക്കുകളിലും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|title=Coinhive domain repurposed to warn visitors of hacked sites, routers|url=https://www.bleepingcomputer.com/news/security/coinhive-domain-repurposed-to-warn-visitors-of-hacked-sites-routers/|access-date=2021-04-17|website=BleepingComputer|language=en-us}}</ref>ഇത്തരത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഖനനം ചെയ്യപ്പെട്ട ക്രിപ്‌റ്റോകറൻസികളാണ് മൊനേറോ, ഇസഡ്കാഷ്(Zcash) എന്നിവ.<ref name=mm/><ref>{{Cite web|last=Hwang|first=Inyoung|title=What is cryptojacking? How to detect mining malware - MediaFeed|url=https://mediafeed.org/what-is-cryptojacking-how-to-detect-mining-malware/|access-date=2021-05-11|website=mediafeed.org|date=7 May 2021 |language=en-US}}</ref> പൊതുജനങ്ങൾക്കെതിരായ മിക്ക മാൽവെയർ ആക്രമണങ്ങളെയും പോലെ, ഇതിന്റെയും ലക്ഷ്യം ലാഭമാണ്, എന്നാൽ മറ്റ് ഭീഷണികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇത് ഉപയോക്താവിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ക്രിപ്‌റ്റോജാക്കിംഗ് മാൽവെയർ, കമ്പ്യൂട്ടേഷണൽ റിസോഴ്‌സുകളെ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നത് മൂലം കമ്പ്യൂട്ടറിനെ സ്ലോഡൗണാകുന്നതിനും, ക്രാഷാകുന്നതിനും ഇടയാക്കും.<ref name="urlBrutal cryptocurrency mining malware crashes your PC when discovered | ZDNet">{{cite web |url=https://www.zdnet.com/article/brutal-cryptominer-crashes-your-pc-when-discovered/ |title=Brutal cryptocurrency mining malware crashes your PC when discovered &#124; ZDNet |website=[[ZDNet]] |format= |accessdate=}}</ref> മാൽവെയർ ബാധിച്ച പേഴ്‌സണൽ കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ, എഫ്പിജിഎ(FPGA), ആസിക്(ASIC) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ പോലുള്ള ഡെഡിക്കേറ്റഡ് ഹാർഡ്‌വെയറുകളാൽ ബിറ്റ്‌കോയിൻ ഖനനം നടത്തപ്പെടുന്നു, അവ താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ വൈദ്യുതി ഉപയോഗിക്കുന്നവയാണ്, അതിനാൽ ഉപയോക്താവിന്റെ കമ്പ്യൂട്ടർ റിസോഴ്സുകൾ മോഷ്ടിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ചിലവ് കുറവാണ് ഈ രീതിക്ക്.<ref>{{cite web |date=31 October 2013 |title=Bitcoin's Computing Crisis |url=https://spectrum.ieee.org/computing/networks/bitcoins-computing-crisis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514134058/https://spectrum.ieee.org/computing/networks/bitcoins-computing-crisis |archive-date=14 May 2021 |access-date=8 July 2023}}</ref> ==ശ്രദ്ധേയമായ ഇവന്റുകൾ== 2011 ജൂണിൽ, ബോട്ട്നെറ്റുകൾ വഴി ബിറ്റ്കോയിനുകൾ രഹസ്യമായി ഖനനം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് [[സിമാന്റെക്]] ആന്റിവയറസ്സ് കമ്പനി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.<ref>{{cite web |author=Peter Coogan |url=http://www.symantec.com/connect/blogs/bitcoin-botnet-mining |title=Bitcoin Botnet Mining |work=Symantec.com |date=17 June 2011 |access-date=24 January 2012 }}</ref>നിരവധി ആധുനിക വീഡിയോ കാർഡുകളാൽ നിർമ്മിച്ച [[GPU|ജിപിയുകളുടെ]] പാരലൽ പ്രോസസ്സിംഗ് കഴിവുകൾ ഈ മാൽവെയർ ഉപയോഗിച്ചു.<ref>{{cite news |url=https://www.theregister.co.uk/2011/08/16/gpu_bitcoin_brute_forcing/ |title=Malware mints virtual currency using victim's GPU |work=The Register |date=16 August 2011 |access-date=31 October 2014 |author=Goodin, Dan}}</ref>ഒരു ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഗ്രാഫിക്സ് പ്രോസസറുള്ള ശരാശരി പിസിയിൽ ബിറ്റ്കോയിൻ ഖനനത്തിന് ഫലത്തിൽ വലിയ പ്രയോജനമില്ലെങ്കിലും, മൈനിംഗ് മാൽവെയർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്ത പതിനായിരക്കണക്കിന് പിസികൾ ഉപയോഗിച്ച് മൈനിംഗിലൂടെ ലാഭം ഉണ്ടാക്കാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.<ref name=tomsmining>{{cite web |last1=Ryder |first1=Greg |title=All About Bitcoin Mining: Road To Riches Or Fool's Gold? |url=http://www.tomshardware.com/reviews/bitcoin-mining-make-money,3514.html |publisher=Tom's hardware |date=9 June 2013 |access-date=18 September 2015}}</ref> 2011 ഓഗസ്റ്റ് മധ്യത്തിൽ, ബിറ്റ്‌കോയിൻ മൈനിംഗ് ബോട്ട്‌നെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തി,<ref>{{cite web |url=http://www.infosecurity-magazine.com/view/20211/researcher-discovers-distributed-bitcoin-cracking-trojan-malware/ |title=Infosecurity&nbsp;- Researcher discovers distributed bitcoin cracking trojan malware |publisher=Infosecurity-magazine.com |date=19 August 2011 |access-date=24 January 2012}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lee |first=Timothy B. |date=2011-08-18 |title=More Bitcoin malware: this one uses your GPU for mining |url=https://arstechnica.com/tech-policy/2011/08/symantec-spots-malware-that-uses-your-gpu-to-mine-bitcoins/ |access-date=2023-07-08 |website=[[Ars Technica]] |language=en-us}}</ref><ref>{{cite web |title=Trojan.Badminer |url=http://www.symantec.com/security_response/writeup.jsp?docid=2011-081115-5847-99&tabid=2 |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129030053/http://www.symantec.com/security_response/writeup.jsp?docid=2011-081115-5847-99&tabid=2 |archive-date=2014-11-29 |access-date=2014-11-16 |publisher=[[Symantec Corporation|Symantec]]}}</ref>മൂന്ന് മാസത്തിനുള്ളിൽ, ബിറ്റ്‌കോയിൻ മൈനിംഗ് ട്രോജനുകൾ [[Mac OS X|മാക് ഒഎസ് 10]](Mac OS X)-നെ ബാധിച്ചു.<ref>{{cite web |url=http://www.techworld.com.au/article/405849/mac_os_x_trojan_steals_processing_power_produce_bitcoins |title=Mac OS X Trojan steals processing power to produce Bitcoins: Security researchers warn that DevilRobber malware could slow down infected Mac computers |author=Lucian Constantin |publisher=IDG communications |work=TechWorld |date=1 November 2011 |access-date=24 January 2012}}</ref> 2013 ഏപ്രിലിൽ, ഇലക്ട്രോണിക് സ്പോർട്സ് ഓർഗനൈസേഷൻ ഇ-സ്പോർട്സ് എന്റർടൈൻമെന്റ് ബിറ്റ്കോയിനുകൾ ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനായി 14,000 കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഹൈജാക്ക് ചെയ്തതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു; കമ്പനി പിന്നീട് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ന്യൂജേഴ്‌സിയുമായി കേസ് ഒത്ത്തീർപ്പാക്കി.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-25014477 |title=E-Sports Entertainment settles Bitcoin botnet allegations |date=20 November 2013 |access-date=24 November 2013 |work=[[BBC News]]}}</ref> ബിറ്റ്‌കോയിൻ ഖനനം നടത്താൻ ബോട്ട്‌നെറ്റ് സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്ത രണ്ട് പേരെ 2013 ഡിസംബറിൽ ജർമ്മൻ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു, ഈ മാൽവെയർ ഉപയോഗിച്ച് കുറഞ്ഞത് 9,50,000(9 ലക്ഷത്തി അമ്പതിനായിരം) ഡോളർ മൂല്യമുള്ള ബിറ്റ്‌കോയിനുകൾ ഖനനം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് പോലീസ് പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news |author1=Mohit Kumar |title=The Hacker News The Hacker News +1,440,833 ThAlleged Skynet Botnet creator arrested in Germany |url=http://thehackernews.com/2013/12/alleged-skynet-botnet-creator-arrested.html |access-date=8 January 2015 |date=9 December 2013}}</ref> 2013 ഡിസംബറിലും 2014 ജനുവരിയിലും ജാവ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിലുള്ള വൾനറബിലിറ്റി ചൂഷണം ചെയ്ത് ഹാക്കറമാർ ബിറ്റ്കോയിൻ മൈനിംഗ് മാൽവെയർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുകയും അതേതുടർന്ന് ഏകദേശം രണ്ട് ദശലക്ഷം കമ്പ്യൂട്ടറുകളെ ബാധിക്കുകയും, ബിറ്റ്കോയിൻ മൈനിംഗ് മാൽവെയർ ഭീഷണിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു പരസ്യം യൂറോപ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[Yahoo!|യാഹൂ!]] കമ്പനി ഹോസ്റ്റ് ചെയ്തു.<ref>{{cite news |first=Shane |last=McGlaun |title=Yahoo malware turned Euro PCs into bitcoin miners |url=http://www.slashgear.com/yahoo-malware-turned-euro-pcs-into-bitcoin-miners-09312529/ |access-date=8 January 2015 |date=9 January 2014 |publisher=SlashGear}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hern |first=Alex |date=2014-01-08 |title=Yahoo malware turned European computers into bitcoin slaves |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2014/jan/08/yahoo-malware-turned-europeans-computers-into-bitcoin-slaves |access-date=2023-07-08 |issn=0261-3077}}</ref> സെഫ്നിറ്റ്(sefnit) എന്ന മറ്റൊരു മാൽവെയറിനെ 2013-ന്റെ മധ്യത്തിലാണ് ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത്, കൂടാതെ നിരവധി സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ പാക്കേജുകൾ ബണ്ടിൽ ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്]] അതിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട സുരക്ഷാ സോഫ്റ്റവെയറായ മൈക്രോസോഫ്റ്റ് സെക്യൂരിറ്റി എസൻഷ്യൽസിലൂടെയും മറ്റ് സുരക്ഷാ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയറിലൂടെയും ഈ മാൽവെയറിനെ നീക്കം ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite news |author1=Liat Clark |title=Microsoft stopped Tor running automatically on botnet-infected systems |url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2014-01/20/microsoft-removes-tor |access-date=8 January 2015 |date=20 January 2014 |archive-date=2022-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018045017/https://www.wired.co.uk/news/archive/2014-01/20/microsoft-removes-tor |url-status=dead }}</ref> ==അവലംബം== fnr0mia9rjxaro23j2d538nls3pky1q 0 602594 4620446 4616561 2026-05-20T00:21:19Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620446 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 | image = ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 പോസ്റ്റർ.jpg | caption = പോസ്റ്റർ | director = ആഷിഷ് ചിന്നപ്പ | writer = {{Plain list| * ആഷിഷ് ചിന്നപ്പ * പ്രജിൻ എം.പി. }} | story = സനു കെ. ചന്ദ്രൻ | producer = {{Plain list| * ബൈജു ചെല്ലമ്മ * സാഗർ രാജൻ * സനിത ശശിധരൻ * ആര്യ പ്രിഥ്വിരാജ് }} | starring = {{Plain list| * [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] * [[ഇന്ദ്രൻസ്]] * [[സനുഷ]] * [[ജോണി ആന്റണി]] * [[ടി.ജി. രവി]] }} | cinematography = സജിത്ത് പുരുഷൻ | editing = രതിൻ രാധാകൃഷ്‌ണൻ | music = [[കൈലാസ് മേനോൻ]] | studio = വണ്ടർഫ്രെയിംസ് ഫിലിംലാൻഡ് | distributor = {{Plain list| * വണ്ടർഫ്രെയിംസ് ഫിലിംലാൻഡ് * ശ്രീ പ്രിയ കമ്പൈൻസ് }} | released = {{Film date|df=yes|2023|August|11|ref1=<ref>{{Cite web |date=2022-05-27 |title=Jaladhara Pumpset Since 1962 (2023) {{!}} Jaladhara Pumpset Since 1962 Malayalam Movie {{!}} Movie Reviews, Showtimes |url=https://www.nowrunning.com/movie/26527/jaladhara-pumpset-since-1962/ |access-date=2023-08-13 |website=NOWRUNNING |language=en}}</ref>}} | runtime = 139 മിനിറ്റുകൾ<ref>{{Cite news |title=Jaladhara Pumpset Since 1962UA |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-details/jaladhara-pumpset-since-1962/movieshow/102610624.cms |access-date=2023-08-13 |issn=0971-8257}}</ref> | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = {{Indian Rupee|2.3 കോടി}}<ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-08-09 |title=Jaladhara Pumpset Since 1962 Malayalam Movie Box Office Collection, Budget, Hit Or Flop |url=https://www.cinefry.co.in/jaladhara-pumpset-since-1962-box-office/ |access-date=2023-08-13 |website=Cinefry |language=en-US}}</ref> }} ആഷിഷ് ചിന്നപ്പ സംവിധാനം ചെയ്ത് 2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഒരു [[മലയാളം|മലയാള]] [[ആക്ഷേപഹാസ്യം|ആക്ഷേപഹാസ്യ]] ചലച്ചിത്രമാണ് '''''ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962.'''''<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/special-pages/jaladhara-pumpset-since-1962-movie/jaladhara-pumpset-since-1962-set-hit-theatres-urvashi-and-indrans-movie-ashish-chinnappa-movie-1.8809095|title='എന്താ വെയ്റ്റ്, എന്താ തലയെടുപ്പ്'; ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 വെള്ളിയാഴ്ച മുതൽ|access-date=2023-08-13|date=2023-08-10|website=[[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ്|മാതൃഭൂമി.കോം]]|language=ml}}</ref> സനു കെ. ചന്ദ്രന്റെ കഥയെ ആസ്പദമാക്കി ആഷിഷ് ചിന്നപ്പയും പ്രജിൻ എം.പി. യും ചേർന്നാണ് തിരക്കഥ രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayalee.com/cinema/cinema-varthakal/news-343908|title=കേസ് ജയിക്കാൻ ഉർവ്വശിയും ഇന്ദ്രൻസും നേർക്കുനേർ; ഏഴ് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം സനുഷ അഭിനയിക്കുന...|access-date=2023-08-13|date=2023-08-03|website=മറുനാടൻ മലയാളി}}</ref> [[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശിയും]] [[ഇന്ദ്രൻസ്|ഇന്ദ്രൻസും]] കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രത്തിൽ [[സനുഷ]], സാഗർ രാജൻ, [[ജോണി ആന്റണി]], [[ടി.ജി. രവി]] എന്നിവർ സഹതാരങ്ങൾ ആയി അഭിനയിക്കുന്നു. വണ്ടർഫ്രെയിംസ് ഫിലിംലാൻഡിന്റെ ബാനറിൽ ബൈജു ചെല്ലമ്മ, സാഗർ രാജൻ, സനിത ശശിധരൻ, ആര്യ പ്രിഥ്വിരാജ് എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2023/08/03/watch-jaladhara-pumpset-since-1962-trailer.html|title=7 വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം സനുഷ; ‘ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ്’ ട്രെയിലർ|access-date=2023-08-13|last=ലേഖകൻ|first=മനോരമ|date=2023-08-03|website=[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം]]|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/jaladhara-pump-set-since-1962-sanusha-back-to-malayala-cinema-after-long-break-vvk-rxeu1p|title=‘ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ്: സിൻസ് 1962’ ഫസ്റ്റ്ലുക്ക്; ഏഴു വർഷത്തിന് ശേഷം മലയാള സിനിമയിൽ സനുഷ|access-date=2023-08-13|last=|date=2023-07-07|website=[[ഏഷ്യാനെറ്റ് ന്യൂസ്‌]]|language=ml}}</ref> ==താരനിര<ref>{{cite web|title=ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 (2023)|url= https://www.m3db.com/film/jaladhara-pumpset-1962|accessdate=2023-10-17|publisher=മലയാളം മൂവി& മ്യൂസിക് ഡാറ്റബേസ്|df=dmy-all}}</ref>== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- |1||[[ഉർവ്വശി (നടി)|ഉർവ്വശി]] ||മൃണാളിനി ടീച്ചർ |- |2||[[ഇന്ദ്രൻസ്]] ||മോട്ടോർ മണി |- |3||[[സനുഷ]] ||ചിപ്പി, മൃണാളിനിയുടെ മകൾ |- |4||[[സാഗർ രാജൻ]] ||ഉണ്ണി, മൃണാളിനിയുടെ ഡ്രൈവർ |- |5||[[ജോണി ആന്റണി]] ||ഭട്ടതിരി, മണിയുടെ അഭിഭാഷകൻ |- |6||[[ടി.ജി. രവി]] ||രവി, മൃണാളിനിയുടെ അഭിഭാഷകൻ |- |7||[[വിജയരാഘവൻ]] ||ചന്ദ്രൻ മാഷ്, മൃണാളിനിയുടെ ഭർത്താവ് |- |8||[[നിഷ സാരംഗ്]] ||ലളിത, മണിയുടെ ഭാര്യ |- |9||[[ജയൻ ചേർത്തല]] ||ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് |- |10||[[അൽത്താഫ് സലീം]] ||അരുൺ |- |11||[[ശിവജി ഗുരുവായൂർ]] ||രാജേന്ദ്രൻ, പോലീസ് സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ |- |12||[[സജിൻ ചെറുകയിൽ]] || ഗിരീഷ് |- |13||[[ഡാവിഞ്ചി സന്തോഷ്]] ||ചായക്കട കുട്ടി |- |14||[[ആദിൽ ബ്രൂണോ]] ||അമ്പരൻ |- |15||[[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] ||പബ്ലിക് പ്രൊസിക്യൂട്ടർ |- |16||[[വിഷ്ണു ഗോവിന്ദൻ]] ||സുമേഷ് |- |17||[[തങ്കച്ചൻ വിതുര]] ||അടക്ക പൊന്നൻ |- |18||[[ജോഷി മേടയിൽ]] ||അഭിഭാഷകൻ ജോജി |- |19||[[അഞ്ജലി സുനിൽ കുമാർ]] ||അഞ്ജലി, മണിയുടെ മകൾ |- |20||[[സ്നേഹ ബാബു]] ||കിങ്ങിണി |- |21||[[നിത കർമ്മ ]] ||ബിന്ദു |- |22||[[ഷൈലജ അമ്പു]] ||കവിത |- |23||[[ശ്രീ രമ്യ]] ||അമ്പിളി |- |24||[[ഹരിലാൽ]] ||ജോർജ്ജെട്ടൻ |- |25||[[കോഴിക്കോട് ജയരാജ്]] ||പാപ്പച്ചൻ |- |26||[[സുനിൽ]] ||മാമച്ചൻ |- |27||[[കലേഷ്]] ||മെമ്പർ |- |28||[[ജെൻസൻ]] ||ചിറക്കൽ ശ്രീഹരി |- |29||[[വിഷ്ണുഗോവിന്ദൻ]] ||സുമേഷ് കാന്റീൻ |- |30||[[സുനിൽ]] ||ഓമനക്കുട്ടൻ |- |31||[[രാമുമംഗലപ്പിള്ളി]] ||പ്രഭു |- |32||[[സുദീപ്]] ||പ്രഭാകരൻ പിള്ള |- |33||[[ജയ്]] ||തമിഴൻ ചെക്കൻ |- |34||[[ദേവകുമാർ]] ||അമ്മാവൻ |- |35||[[വിനോദ് വേണുഗോപാൽ]] ||കല്യാണചെക്കൻ |- |36||[[അഡ്വ് വിജയകുമാർ]] ||വാദി വൃദ്ധൻ |- |37||[[രാജേഷ്]] ||രമേശൻ |} == നിർമ്മാണം == === ചിത്രീകരണം === ചിത്രത്തിന്റെ സ്വിച്ച് ഓണും പൂജയും {{Date|Jul 14, 2022|DMY}} ന് [[ചോറ്റാനിക്കര ഭഗവതിക്ഷേത്രം|ചോറ്റാനിക്കര ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നടന്നു.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mallurelease.com/2022/05/jaladhara-pumpset-since-1962-movie.html|title=Jaladhara Pumpset Since 1962 {{!}} ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 (2023) - Mallu Release {{!}} Watch Malayalam Full Movies|access-date=2023-08-13|last=|language=english}}</ref> {{Date|Jul 15, 2022|DMY}} ന് ആരംഭിച്ച ചിത്രീകരണം ഓഗസ്റ്റിൽ പൂർത്തിയായി.<ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/malayalam/movies/jaladhara-pumpset-since-1962-movie-wraps-up-the-shooting-sanusha-santhosh-shares-the-video-in-social-media-104529|title=Jaladhara Pumpset Movie: ഇന്ദ്രൻസും ഉർവശിയും ഒന്നിക്കുന്ന ജലധാര പമ്പ്സെറ്റ് സിൻസ് 1962ന്റെ ഷൂട്ടിങ് പൂർത്തിയായി; വീഡിയോ പങ്കുവെച്ച് സനൂഷ|access-date=2023-08-13|date=2022-08-31|website=Zee News Malayalam|language=ml}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[കൊല്ലങ്കോട്]] ആയിരുന്നു പ്രധാന ചിത്രീകരണ സ്ഥലം.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/jaladhara-pumpset-since-1962-malayalam-movie-director-ashish-chinnappa-ryt9my|title=കുടുംബ പ്രേക്ഷകർക്ക് 'ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ്' ഇഷ്ടപ്പെടും; സംവിധായകൻ പറയുന്നു|access-date=2023-08-13|last=abhijith.vm|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://malayalam.webdunia.com/article/film-gossip-in-malayalam/jaladhara-pumpset-since-1962-kollengode-town-in-kerala-movie-news-123080400034_1.html|title=കൊല്ലങ്കോട് ചിത്രീകരിച്ച സിനിമ, കേരളത്തിലെ ഗ്രാമഭംഗി ഇവിടെയാണ് ഉള്ളതെന്ന് സംവിധായകൻ ആശിഷ് ചിന്നപ്പ|access-date=2023-08-13|last=അനൂപ്|first=കെ ആർ|website=malayalam.webdunia.com|language=ml}}</ref> === മാർക്കറ്റിംഗ് === ഇന്ദ്രൻസ്, ഉർവ്വശി, സനുഷ, സാഗർ രാജൻ, ജോണി ആന്റണി, ടി.ജി. രവി, അഞ്ജലി സുനിൽ കുമാർ എന്നിവരെ ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് ചിത്രത്തിന്റെ ആദ്യ ലുക്ക് പോസ്റ്റർ {{Date|Jul 4, 2023|DMY}} ന് പുറത്തിറങ്ങി.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://globalindiannews.in/cinema/film-news-17/|title=” ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് – സിൻസ് 1962”. ഫസ്റ്റ് ലുക്ക് പോസ്റ്റർ|access-date=2023-08-13|date=2023-07-05|website=ഗ്ലോബൽ ഇന്ത്യൻ ന്യൂസ്|language=Malayalam|archive-date=2023-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813173345/https://globalindiannews.in/cinema/film-news-17/|url-status=dead}}</ref> സാമൂഹ്യ മാധ്യമങ്ങൾ വഴി [[സുരേഷ് ഗോപി]] ആണ് പോസ്റ്റർ പ്രകാശനം ചെയ്തത്. ഷൈലജ അമ്പു, സ്നേഹ ബാബു, നിത കർമ്മ, ശ്രീ രമ്യ എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി 'മുതിരങ്ങാടി കലവറയിലെ താരങ്ങൾ' എന്ന കഥാപാത്ര പോസ്റ്റർ {{Date|Jul 31, 2023|DMY}} ന് പുറത്തിറങ്ങി.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-character-poster-from-jaladhara-pump-set-since-1962-got-released-mm-617037.html|title='മുതിരങ്ങാടി കലവറയിലെ താരങ്ങ'ളായ പെണ്ണുങ്ങൾ; രസകരമായ പോസ്റ്ററുമായി 'ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് - സിൻസ് 1962'|access-date=2023-08-13|language=ml}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/malayalam/kerala/entertainment/movie/jaladhara-pumpset-since-1962-new-character-posters/kerala20230801123340510510251|title='ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962'; പുതിയ ക്യാരക്‌ടർ പോസ്റ്ററുകളെത്തി|access-date=2023-08-13|website=ETV Bharat News|language=ml}}</ref> ==ഗാനങ്ങൾ<ref>{{cite web|title=ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962 (2023)|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?616|accessdate=2023-10-17|publisher=മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ|archive-date=2024-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20241107154737/https://malayalasangeetham.info/m.php?616|url-status=dead}}</ref>== കൈലാസ് മേനോൻ ആണ് ചിത്രത്തിന്റെ സംഗീതവും പശ്ചാത്തല സംഗീതവും ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/malayalam/kerala/entertainment/movie/jaladhara-pumpset-since-1962-get-more-theaters/kerala20230813164150788788885|title='ജയിലർ' തരംഗത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോവാതെ 'ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ്' ; കൂടുതൽ തിയേറ്ററുകൾ നേടി മുന്നോട്ട്|access-date=2023-08-13|date=2023-08-13|website=ETV ഭാരത്|language=ml}}</ref> മനു മഞ്ജിത്തും [[ബി.കെ. ഹരിനാരായണൻ|ബി.കെ. ഹരിനാരായണനും]] വരികൾ രചിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=":1" /> ചിത്രത്തിന്റെ ഓഡിയോ അവകാശം [[ടി-സീരീസ്]] സ്വന്തമാക്കി. *വരികൾ:[[മനു മഞ്ജിത്ത് ]][[ബി.കെ. ഹരിനാരായണൻ]] *ഈണം: [[കൈലാസ് മേനോൻ]] {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''രാഗം''' |- | 1 || കുരുവി||[[വൈഷ്ണവ് ഗിരീഷ്]]|| |- | 2 ||ഈ മഴമുകിലോ ||[[കെ.എസ്. ചിത്ര]]|| |} == പ്രകാശനം == === തീയേറ്റർ === {{Date|Aug 11, 2023|DMY}} ന് ശ്രീ പ്രിയ കമ്പൈൻസ് വഴി വണ്ടർഫ്രെയിംസ് ഫിലിംലാൻഡ് ആണ് ചിത്രം തീയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്തത്.<ref name=":0"/><ref>{{Cite web|url=https://www.etvbharat.com/malayalam/kerala/entertainment/movie/kunjamminis-hospital-and-jaladhara-pumpset-since-1962-movies-release-this-friday/kerala20230811115242138138809|title=കുഞ്ഞമ്മിണീസ് ഹോസ്‌പിറ്റലും ജലധാര പമ്പ് സെറ്റും തിയേറ്ററുകളിൽ; ഈ വെള്ളിയാഴ്‌ച റിലീസുകൾ..|access-date=2023-08-13|website=ETV Bharat News|language=ml}}</ref> == സ്വീകരണം == === നിരൂപക സ്വീകരണം === ''[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം|മനോരമഓൺലൈനിന്റെ]]'' നിരൂപകയായ ആർ.ബി. ശ്രീലേഖ ഇപ്രകാരം എഴുതി, "''ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ്‌ 1962'' ചിരിയും ആക്ഷേപഹാസ്യവും ഗൗരവമായ കഥയും വാഗ്‌ദാനം ചെയ്യുന്ന ഒരു സിനിമാറ്റിക് അനുഭവമാണ്. ഏറെ ഗൗരവമുള്ള വിഷയം നർമ്മത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് കയ്യടക്കത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചതിൽ സംവിധായകൻ കയ്യടി അർഹിക്കുന്നുണ്ട്."<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-reviews/2023/08/11/jaladhara-pumpset-since-1962-movie-review.html|title=ചിരിയും ആക്ഷേപഹാസ്യവും; കയ്യടി നേടുന്ന ‘ജലധാര പമ്പ്സെറ്റ്’; റിവ്യു|access-date=2023-08-14|last=ശ്രീലേഖ|first=ആർ.ബി.|date=2023-08-11|website=[[മനോരമ ഓൺലൈൻ.കോം|മനോരമഓൺലൈൻ]]|language=ml}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|title=ജലധാര പമ്പ് സെറ്റ് സിൻസ് 1962}} [[വർഗ്ഗം:2023-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഹാസ്യ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] egu0elhtfypn5w01vqi3jqmf815b64m 0 605442 4620498 4610582 2026-05-20T04:52:06Z Ajeeshkumar4u 108239 /* */ 4620498 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക[[സിറോ-മലബാർ സഭ]] mlkh6b5l0qpnvdgggs1b6u7v8g11bs3 0 606745 4620484 4526204 2026-05-20T04:34:53Z Asifalinair 206364 4620484 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{prettyurl|Kerala Government Departments}}<div id="purl" class="NavFrame collapsed" align="right" style="float:right; position: absolute; top: -3em; right:30px; width:auto; background:#eae9e9;"><div class="NavHead" align="right" style="float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;">'''<span class="plainlinks">[[Kerala Government Departments|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]</span> [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''</div> <div class="NavContent" align="right" style="background:#eae9e9; width:auto"> <span class="plainlinks" style="white-space:nowrap; overflow: hidden">https://ml.wikipedia.org/wiki/Kerala_Government_Departments</span></div></div><span></span> വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ മാതൃവകുപ്പിനെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ എന്നുപറയുന്നു. ഓരോ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാരുടെയും കീഴിൽ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വകുപ്പുകൾക്ക് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കീഴ് വകുപ്പുകളെ ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. അതാത് വകുപ്പ് മേധാവികൾ ആണ് ഇവയ്ക്ക് നേതൃതം നൽകുന്നത്. ഡയറക്ടർ, കമ്മീഷണർ തുടങ്ങീ വിവിധ പേരുകളിൽ ആണ് വകുപ്പ് മേധാവികൾ അറിയപ്പെടുന്ന്ത്. ഡയറക്ടറേറ്റ്, കമ്മീഷണറേറ്റ് തുടങ്ങീ പേരുകളിൽ ആണ് ഈ ഭരണകേന്ദ്രങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വിവിധ പൊതു മേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്]] വകുപ്പുകളുടെ ഏകോപനം നടത്തുന്നത്. [[File:Government of Kerala Logo.png|center|220x220px|[[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിൻ്റെ]] ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|പകരം=ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|ലഘുചിത്രം]] == വകുപ്പുകൾ == ===സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ=== ===ലൈൻ വകുപ്പുകൾ (കാര്യനിർവഹണ വകുപ്പുകൾ)=== <section begin="വകുപ്പുകൾ"></section> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%" |- !ക്രമനമ്പർ ! scope="col" | മാതൃ വകുപ്പ് (സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്)<br /> ! scope="col" class="unsortable" | ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ !സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ ! scope="col" class="unsortable" |ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി ! scope="col" class="unsortable" |വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി |- |1 |[[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] | * [[കേരള പോലീസ്]] * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|കേരള ഫയർ ആൻ്റ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്]] * കേരള ജയിൽ വകുപ്പ് * [[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] * കെമിക്കൽ എക്സാമിനേഷൻ ലബോറട്ടറി * കേരള സിവിൽ ഡിഫൻസ് * കേരള ഹോംഗാർഡ്സ് | * കേരള പോലീസ് ഹൗസിംഗ് & കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപറേഷൻ |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ]] [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|എസ്.]]<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|title=Official Web Portal - Government of Kerala|access-date=2023-10-17|archive-date=2022-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601111256/https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|url-status=dead}}</ref> (അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി) |- |2 |[[ആയുഷ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ആയുഷ് വകുപ്പ്]] | * * ആയുർവേദ ചികിത്സ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് * ഹോമിയോപ്പതി ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം * ഭാരതീയ ചികിത്സാ വകുപ്പ് (ISM) | |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബ ക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. |- |3 |ആരോഗ്യ- കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് | * ആരോഗ്യ വകുപ്പ് ഡയറക്ടറുടെ കാര്യാലയം (DHS) * മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (DME) * [[ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യം]] | * കേരള മെഡിക്കൽ കോർപറേഷൻ (KMCL) * [[കേരള ആരോഗ്യ സർവ്വകലാശാല]] |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |4 |ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് & വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |5 |ഉദ്യോഗസ്‌ഥ- ഭരണ പരിഷ്‌കാര വകുപ്പ് | | | | |- |6 |ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | * കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * എൻട്രൻസ് എക്സാമിനേഷൻ കമ്മിഷണറുടെ കാര്യാലയം | * [[കേരള സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]] * [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്]] * [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] * [[കേരള സർ‌വകലാശാല]] * [[കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]] * [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല]] * നാഷണൽ സർവീസ് സ്കീം * നാഷണൽ കേഡറ്റ്സ് കോർപ്സ് * സ്റ്റേറ്റ് സെൻട്രൽ ലൈബറി |[[ആർ. ബിന്ദു]](ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി) |ഇഷിത റോയ് ഐ.എ.എസ്., [[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]] |- |7 |ഉപഭോക്ത്യകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |8 |ഊർജ്ജവകുപ്പ് (വൈദ്യുതി വകുപ്പ്) | * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്]] * [[അനെർട്ട്]] * ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇൻസ്പെക്ടറേറ്റ് | | | |- |9 |കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |10 |കാർഷിക വികസന കർഷകക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |11 |കോസ്റ്റൽ ഷിപ്പിംഗ് & ഇൻലാന്റ് നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് | | | | |- |12 |ക്ഷീര വികസനവകുപ്പ് | | | | |- |13 |[[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|ഗതാഗതവകുപ്പ്]] | * [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്]] (MVD) * കേരള ജലഗതാഗത വകുപ്പ് * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] * സംസ്ഥാന റോഡ് സുരക്ഷ അതോറിറ്റി | | | |- |14 |ജല-വിഭവ വകുപ്പ് | | | | |- |15 |[[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]] | * പ്രിൻസിപ്പൽ ഡയറക്ടറേറ്റ് * പഞ്ചായത്ത് വകുപ്പ് * നഗരകാര്യ വകുപ്പ് * ഗ്രാമ വികസന വകുപ്പ് * നഗര ഗ്രാമാസൂത്രണ വകുപ്പ് * എൻജിനീയറിങ് വിഭാഗം * പെർഫോമൻസ് ഓഡിറ്റ് വിംഗ് | * [[കേരള സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡ്]] * ഇൻഫർമേഷൻ കേരള മിഷൻ * [[കുടുംബശ്രീ]] * [[കില]] (കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കല് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ) * [[ശുചിത്വ മിഷൻ]] * കേരള റൂറൽ എംപ്ലോയ്‌മെന്റ് ആൻഡ് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റി * തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ കമ്മീഷൻ |[[എം.ബി. രാജേഷ്]] (തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ, എക്സൈസ് വകുപ്പ് മന്ത്രി) |ശാരദ മുരളീധരൻ ഐ.എ.എസ്., അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |16 |തൊഴിൽ -നൈപുണ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |17 |നികുതി വകുപ്പ് | * എക്സൈസ് വകുപ്പ് * | | | |- |18 |നിയമ വകുപ്പ് | | | | |- |19 |ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |20 |പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് | | | | |- |21 |പാർലമെന്ററികാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |22 |പിന്നാക്ക സമുദായ വികസന വകുപ്പ് | | | | |- |23 |പൊതുജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ് | | | | |- |24 |പൊതുഭരണ വകുപ്പ് | - | |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |കെ ആർ ജ്യോതിലാൽ ഐഎഎസ്, അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |25 |[[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] | | | | |- |26 |[[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] | * [[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] (DGE) * [[സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി, കേരളം|സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി (SCERT)]] * സംസ്ഥാന ഓപ്പൺ സ്കൂൾ, ആജീവനാന്ത വിദ്യാഭ്യാസ സമിതി (സ്കോൾ) * സംസ്ഥാന സാക്ഷരത മിഷൻ | |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]](പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും മന്ത്രി) |റാണി ജോർജ്ജ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |27 |പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (നോർക്ക) |[[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) | |- |28 |[[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യ വകുപ്പ്]] | * ധനകാര്യ വകുപ്പ് * ട്രഷറി വകുപ്പ് * ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ലോട്ടറി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ് * വാണിജ്യ നികുതി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ചർക്ക് സേവന നികുതി വകുപ്പ് (GST) | * [[കേരള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ്ഫണ്ട് ബോർഡ്]] (കിഫ്ബി) * [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]] * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]] |[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യ മന്ത്രി) | |- |29 |ഭക്ഷ്യ പൊതുവിതരണ വകുപ്പ് | | | | |- |30 |ഭവനനിർമ്മാണ വകുപ്പ് | *കേരള സംസ്ഥാന ഭവന നിർമ്മാണ ബോർഡ് | |[[കെ. രാജൻ]] (റവന്യൂ, ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി) | |- |31 |മത്സ്യബന്ധന വകുപ്പ് | | | | |- |32 |മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |33 |[[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യൂ വകുപ്പ്]] | * [[ലാൻഡ് റവന്യൂ കമ്മീഷണറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സർവേ & ലാൻഡ് റികോഡ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി]], കേരളം | |[[കെ. രാജൻ]](റവന്യു മന്ത്രി) |ടിങ്കു ബിസ്വൽ ഐ.എ.എസ്. |- |34 |വനം-വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |35 |വനിത-ശിശുവികസന വകുപ്പ് | | | | |- |36 |വിജിലൻസ് വകുപ്പ് | * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ ഐ. . .എഎസ് |- |37 |വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് | | | | |- |38 |വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |39 |ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | | | | |- |40 |സഹകരണ വകുപ്പ് | | | | |- |41 |സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് | | | | |- |42 |സാംസ്‌ക്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |43 |സൈനികക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |44 |സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ് വകുപ്പ് | | | | |} <section end="വകുപ്പുകൾ"/> == അവലംബം == <references/> {{Gov-stub}} {{Topics related to Kerala}} {{Kerala}} {{Government of Kerala}} {{Government of India by state or territory}} {{Administration in India by state or territory}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാർ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] 3gyfn0sk3tq0n4rzouecjqw7gt14lrk 4620501 4620484 2026-05-20T04:59:03Z Asifalinair 206364 4620501 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{prettyurl|Kerala Government Departments}}<div id="purl" class="NavFrame collapsed" align="right" style="float:right; position: absolute; top: -3em; right:30px; width:auto; background:#eae9e9;"><div class="NavHead" align="right" style="float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;">'''<span class="plainlinks">[[Kerala Government Departments|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]</span> [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''</div> <div class="NavContent" align="right" style="background:#eae9e9; width:auto"> <span class="plainlinks" style="white-space:nowrap; overflow: hidden">https://ml.wikipedia.org/wiki/Kerala_Government_Departments</span></div></div><span></span> വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ മാതൃവകുപ്പിനെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ എന്നുപറയുന്നു. ഓരോ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാരുടെയും കീഴിൽ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വകുപ്പുകൾക്ക് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കീഴ് വകുപ്പുകളെ ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. അതാത് വകുപ്പ് മേധാവികൾ ആണ് ഇവയ്ക്ക് നേതൃതം നൽകുന്നത്. ഡയറക്ടർ, കമ്മീഷണർ തുടങ്ങീ വിവിധ പേരുകളിൽ ആണ് വകുപ്പ് മേധാവികൾ അറിയപ്പെടുന്ന്ത്. ഡയറക്ടറേറ്റ്, കമ്മീഷണറേറ്റ് തുടങ്ങീ പേരുകളിൽ ആണ് ഈ ഭരണകേന്ദ്രങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വിവിധ പൊതു മേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്]] വകുപ്പുകളുടെ ഏകോപനം നടത്തുന്നത്. [[File:Government of Kerala Logo.png|center|220x220px|[[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിൻ്റെ]] ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|പകരം=ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|ലഘുചിത്രം]] == വകുപ്പുകൾ == ===സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" ! നമ്പർ ! വകുപ്പ്<ref>{{Cite web |title=Work distribution directory of government secretariat, 2026 |url=https://gad.kerala.gov.in/sites/default/files/inline-files/work%20distribution%20directory%20final%20%202026.pdf |website=General Administration Department, Govt of Kerala}}</ref> <ref>{{cite web | title=Official Web Portal - Government of Kerala | url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0 }}</ref> |- | 1 || [[കേരള കാർഷിക വികസന-കർഷക ക്ഷേമ വകുപ്പ്|കാർഷിക വികസന-കർഷക ക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 2 || [[കേരള മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്|മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്]] |- | 3 || [[കേരള ആയുഷ് വകുപ്പ്|ആയുഷ് വകുപ്പ്]] |- | 4 || [[കേരള പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്|പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്]] |- | 5 || [[കേരള സഹകരണ വകുപ്പ്|സഹകരണ വകുപ്പ്]] |- | 6 || തീരദേശ കപ്പൽഗതാഗത-ഉൾനാടൻ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് |- | 7 || [[ഭക്ഷ്യ, പൊതുവിതരണ-ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്|ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 8 || [[കേരള സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്|സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 9 || [[കേരള ക്ഷീര വികസന വകുപ്പ്|ക്ഷീര വികസന വകുപ്പ്]] |- |10 |ദുരന്തനിവാരണ വകുപ്പ്<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Introduction - Kerala State Disaster Management Authority |url=https://sdma.kerala.gov.in/introduction/ |access-date=2026-04-16 |language=en-GB}}</ref> |- |11 |തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വകുപ്പ് |- | 12 || [[കേരള ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്]] |- | 13 || [[കേരള പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്|പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്]] |- | 14 || [[കേരള ധനകാര്യ വകുപ്പ്|ധനകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 15 || [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്]] |- | 16 || [[ഭക്ഷ്യ, പൊതുവിതരണ-ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്|ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്]] |- | 17 || [[കേരള വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്|വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്]] |- | 18 || [[കേരള പൊതുഭരണ വകുപ്പ്|പൊതുഭരണ വകുപ്പ്]] |- | 19 || [[കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] |- | 20 || [[കേരള ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്|ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 21 || [[കേരള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] |- | 22 || [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] |- | 23 || [[കേരള ഭവനനിർമാണ വകുപ്പ്|ഭവനനിർമാണ വകുപ്പ്]] |- | 24 || [[കേരള വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്|വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്]] |- | 25 || [[കേരള വിവര-ജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ്|വിവര-ജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ്]] |- | 26 || [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്]] |- | 27 || [[കേരള നിയമ വകുപ്പ്|നിയമ വകുപ്പ്]] |- | 28 || [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]] |- | 29 || [[കേരള ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 30 || [[കേരള പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യ (നോർക്ക) വകുപ്പ്]] |- | 31 || പാർലമെന്ററികാര്യ വകുപ്പ് |- | 32 || പെഴ്സണൽ-അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റീഫോംസ് വകുപ്പ് |- | 33 || ആസൂത്രണ-സാമ്പത്തികകാര്യ വകുപ്പ് |- |34 |പരിപാടി നിർവഹണ, മൂല്യനിർണയ-നിരീക്ഷണ വകുപ്പ് |- | 35 || [[കേരള വൈദ്യുതി വകുപ്പ്|വൈദ്യുതി വകുപ്പ്]] |- |36 |പൊതുവാങ്ങൽ ഉപദേശ വകുപ്പ് |- | 37 || [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] |- | 38 || [[കേരള റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യൂ വകുപ്പ്]] |- | 39 || സൈനിക ക്ഷേമ വകുപ്പ് |- | 40 || [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്]] |- | 41 || [[കേരള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]] |- | 42 || [[കേരള സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്|സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്]] |- | 43 || [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 44 || [[കേരള നികുതി വകുപ്പ്|നികുതി വകുപ്പ്]] |- | 45 || [[കേരള ടൂറിസം വകുപ്പ്|ടൂറിസം വകുപ്പ്]] |- | 46 || [[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|ഗതാഗത വകുപ്പ്]] |- | 47 || [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ് വകുപ്പ്]] |- | 48 || [[കേരള ജലവിഭവ വകുപ്പ്|ജലവിഭവ വകുപ്പ്]] |- | 49 || [[കേരള വനിതാ-ശിശു വികസന വകുപ്പ്|വനിതാ-ശിശു വികസന വകുപ്പ്]] |} ===ലൈൻ വകുപ്പുകൾ (കാര്യനിർവഹണ വകുപ്പുകൾ)=== <section begin="വകുപ്പുകൾ"></section> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%" |- !ക്രമനമ്പർ ! scope="col" | മാതൃ വകുപ്പ് (സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്)<br /> ! scope="col" class="unsortable" | ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ !സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ ! scope="col" class="unsortable" |ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി ! scope="col" class="unsortable" |വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി |- |1 |[[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] | * [[കേരള പോലീസ്]] * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|കേരള ഫയർ ആൻ്റ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്]] * കേരള ജയിൽ വകുപ്പ് * [[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] * കെമിക്കൽ എക്സാമിനേഷൻ ലബോറട്ടറി * കേരള സിവിൽ ഡിഫൻസ് * കേരള ഹോംഗാർഡ്സ് | * കേരള പോലീസ് ഹൗസിംഗ് & കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപറേഷൻ |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ]] [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|എസ്.]]<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|title=Official Web Portal - Government of Kerala|access-date=2023-10-17|archive-date=2022-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601111256/https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|url-status=dead}}</ref> (അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി) |- |2 |[[ആയുഷ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ആയുഷ് വകുപ്പ്]] | * * ആയുർവേദ ചികിത്സ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് * ഹോമിയോപ്പതി ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം * ഭാരതീയ ചികിത്സാ വകുപ്പ് (ISM) | |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബ ക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. |- |3 |ആരോഗ്യ- കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് | * ആരോഗ്യ വകുപ്പ് ഡയറക്ടറുടെ കാര്യാലയം (DHS) * മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (DME) * [[ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യം]] | * കേരള മെഡിക്കൽ കോർപറേഷൻ (KMCL) * [[കേരള ആരോഗ്യ സർവ്വകലാശാല]] |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |4 |ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് & വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |5 |ഉദ്യോഗസ്‌ഥ- ഭരണ പരിഷ്‌കാര വകുപ്പ് | | | | |- |6 |ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | * കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * എൻട്രൻസ് എക്സാമിനേഷൻ കമ്മിഷണറുടെ കാര്യാലയം | * [[കേരള സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]] * [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്]] * [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] * [[കേരള സർ‌വകലാശാല]] * [[കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]] * [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല]] * നാഷണൽ സർവീസ് സ്കീം * നാഷണൽ കേഡറ്റ്സ് കോർപ്സ് * സ്റ്റേറ്റ് സെൻട്രൽ ലൈബറി |[[ആർ. ബിന്ദു]](ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി) |ഇഷിത റോയ് ഐ.എ.എസ്., [[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]] |- |7 |ഉപഭോക്ത്യകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |8 |ഊർജ്ജവകുപ്പ് (വൈദ്യുതി വകുപ്പ്) | * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്]] * [[അനെർട്ട്]] * ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇൻസ്പെക്ടറേറ്റ് | | | |- |9 |കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |10 |കാർഷിക വികസന കർഷകക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |11 |കോസ്റ്റൽ ഷിപ്പിംഗ് & ഇൻലാന്റ് നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് | | | | |- |12 |ക്ഷീര വികസനവകുപ്പ് | | | | |- |13 |[[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|ഗതാഗതവകുപ്പ്]] | * [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്]] (MVD) * കേരള ജലഗതാഗത വകുപ്പ് * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] * സംസ്ഥാന റോഡ് സുരക്ഷ അതോറിറ്റി | | | |- |14 |ജല-വിഭവ വകുപ്പ് | | | | |- |15 |[[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]] | * പ്രിൻസിപ്പൽ ഡയറക്ടറേറ്റ് * പഞ്ചായത്ത് വകുപ്പ് * നഗരകാര്യ വകുപ്പ് * ഗ്രാമ വികസന വകുപ്പ് * നഗര ഗ്രാമാസൂത്രണ വകുപ്പ് * എൻജിനീയറിങ് വിഭാഗം * പെർഫോമൻസ് ഓഡിറ്റ് വിംഗ് | * [[കേരള സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡ്]] * ഇൻഫർമേഷൻ കേരള മിഷൻ * [[കുടുംബശ്രീ]] * [[കില]] (കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കല് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ) * [[ശുചിത്വ മിഷൻ]] * കേരള റൂറൽ എംപ്ലോയ്‌മെന്റ് ആൻഡ് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റി * തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ കമ്മീഷൻ |[[എം.ബി. രാജേഷ്]] (തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ, എക്സൈസ് വകുപ്പ് മന്ത്രി) |ശാരദ മുരളീധരൻ ഐ.എ.എസ്., അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |16 |തൊഴിൽ -നൈപുണ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |17 |നികുതി വകുപ്പ് | * എക്സൈസ് വകുപ്പ് * | | | |- |18 |നിയമ വകുപ്പ് | | | | |- |19 |ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |20 |പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് | | | | |- |21 |പാർലമെന്ററികാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |22 |പിന്നാക്ക സമുദായ വികസന വകുപ്പ് | | | | |- |23 |പൊതുജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ് | | | | |- |24 |പൊതുഭരണ വകുപ്പ് | - | |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |കെ ആർ ജ്യോതിലാൽ ഐഎഎസ്, അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |25 |[[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] | | | | |- |26 |[[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] | * [[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] (DGE) * [[സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി, കേരളം|സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി (SCERT)]] * സംസ്ഥാന ഓപ്പൺ സ്കൂൾ, ആജീവനാന്ത വിദ്യാഭ്യാസ സമിതി (സ്കോൾ) * സംസ്ഥാന സാക്ഷരത മിഷൻ | |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]](പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും മന്ത്രി) |റാണി ജോർജ്ജ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |27 |പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (നോർക്ക) |[[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) | |- |28 |[[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യ വകുപ്പ്]] | * ധനകാര്യ വകുപ്പ് * ട്രഷറി വകുപ്പ് * ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ലോട്ടറി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ് * വാണിജ്യ നികുതി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ചർക്ക് സേവന നികുതി വകുപ്പ് (GST) | * [[കേരള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ്ഫണ്ട് ബോർഡ്]] (കിഫ്ബി) * [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]] * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]] |[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യ മന്ത്രി) | |- |29 |ഭക്ഷ്യ പൊതുവിതരണ വകുപ്പ് | | | | |- |30 |ഭവനനിർമ്മാണ വകുപ്പ് | *കേരള സംസ്ഥാന ഭവന നിർമ്മാണ ബോർഡ് | |[[കെ. രാജൻ]] (റവന്യൂ, ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി) | |- |31 |മത്സ്യബന്ധന വകുപ്പ് | | | | |- |32 |മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |33 |[[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യൂ വകുപ്പ്]] | * [[ലാൻഡ് റവന്യൂ കമ്മീഷണറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സർവേ & ലാൻഡ് റികോഡ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി]], കേരളം | |[[കെ. രാജൻ]](റവന്യു മന്ത്രി) |ടിങ്കു ബിസ്വൽ ഐ.എ.എസ്. |- |34 |വനം-വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |35 |വനിത-ശിശുവികസന വകുപ്പ് | | | | |- |36 |വിജിലൻസ് വകുപ്പ് | * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ ഐ. . .എഎസ് |- |37 |വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് | | | | |- |38 |വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |39 |ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | | | | |- |40 |സഹകരണ വകുപ്പ് | | | | |- |41 |സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് | | | | |- |42 |സാംസ്‌ക്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |43 |സൈനികക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |44 |സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ് വകുപ്പ് | | | | |} <section end="വകുപ്പുകൾ"/> == അവലംബം == <references/> {{Gov-stub}} {{Topics related to Kerala}} {{Kerala}} {{Government of Kerala}} {{Government of India by state or territory}} {{Administration in India by state or territory}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാർ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] idribvbffq8210njk7fnh8ywgd7u8tx 4620522 4620501 2026-05-20T06:18:28Z Asifalinair 206364 4620522 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{prettyurl|Kerala Government Departments}}<div id="purl" class="NavFrame collapsed" align="right" style="float:right; position: absolute; top: -3em; right:30px; width:auto; background:#eae9e9;"><div class="NavHead" align="right" style="float:right; font-size:85%; background:#dadadb; padding-right: 90px; color:#333333; white-space:nowrap;">'''<span class="plainlinks">[[Kerala Government Departments|ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം]]</span> [[പ്രമാണം:Gtk-dialog-question.svg|കണ്ണി=ഫലകം:Prettyurl#ഉപയോഗക്രമം|12x12ബിന്ദു|സഹായം]]'''</div> <div class="NavContent" align="right" style="background:#eae9e9; width:auto"> <span class="plainlinks" style="white-space:nowrap; overflow: hidden">https://ml.wikipedia.org/wiki/Kerala_Government_Departments</span></div></div><span></span> വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളുടെ മാതൃവകുപ്പിനെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ എന്നുപറയുന്നു. ഓരോ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാരുടെയും കീഴിൽ വകുപ്പ് സെക്രട്ടറിമാരാണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വകുപ്പുകൾക്ക് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന കീഴ് വകുപ്പുകളെ ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ എന്ന് പറയുന്നു. അതാത് വകുപ്പ് മേധാവികൾ ആണ് ഇവയ്ക്ക് നേതൃതം നൽകുന്നത്. ഡയറക്ടർ, കമ്മീഷണർ തുടങ്ങീ വിവിധ പേരുകളിൽ ആണ് വകുപ്പ് മേധാവികൾ അറിയപ്പെടുന്ന്ത്. ഡയറക്ടറേറ്റ്, കമ്മീഷണറേറ്റ് തുടങ്ങീ പേരുകളിൽ ആണ് ഈ ഭരണകേന്ദ്രങ്ങൾ അറിയപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ വിവിധ പൊതു മേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[ചീഫ് സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|ചീഫ് സെക്രട്ടറിയാണ്]] വകുപ്പുകളുടെ ഏകോപനം നടത്തുന്നത്. [[File:Government of Kerala Logo.png|center|220x220px|[[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിൻ്റെ]] ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|പകരം=ഓദ്യോഗിക ചിഹ്നം|ലഘുചിത്രം]] == വകുപ്പുകൾ == ===സെക്രട്ടേറിയറ്റ് വകുപ്പുകൾ=== {| class="wikitable sortable" ! നമ്പർ ! വകുപ്പ്<ref>{{Cite web |title=Work distribution directory of government secretariat, 2026 |url=https://gad.kerala.gov.in/sites/default/files/inline-files/work%20distribution%20directory%20final%20%202026.pdf |website=General Administration Department, Govt of Kerala}}</ref> <ref>{{cite web | title=Official Web Portal - Government of Kerala | url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0 }}</ref> |- | 1 || [[കേരള കാർഷിക വികസന-കർഷക ക്ഷേമ വകുപ്പ്|കാർഷിക വികസന-കർഷക ക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 2 || [[കേരള മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്|മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ്]] |- | 3 || [[കേരള ആയുഷ് വകുപ്പ്|ആയുഷ് വകുപ്പ്]] |- | 4 || [[കേരള പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്|പിന്നാക്ക വിഭാഗ വികസന വകുപ്പ്]] |- | 5 || [[കേരള സഹകരണ വകുപ്പ്|സഹകരണ വകുപ്പ്]] |- | 6 || തീരദേശ കപ്പൽഗതാഗത-ഉൾനാടൻ നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് |- | 7 || [[ഭക്ഷ്യ, പൊതുവിതരണ-ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്|ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 8 || [[കേരള സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്|സാംസ്കാരികകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 9 || [[കേരള ക്ഷീര വികസന വകുപ്പ്|ക്ഷീര വികസന വകുപ്പ്]] |- |10 |ദുരന്തനിവാരണ വകുപ്പ്<ref>{{Cite web |date=2020-09-28 |title=Introduction - Kerala State Disaster Management Authority |url=https://sdma.kerala.gov.in/introduction/ |access-date=2026-04-16 |language=en-GB}}</ref> |- |11 |തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വകുപ്പ് |- | 12 || [[കേരള ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ഇലക്ട്രോണിക്സ്-വിവരസാങ്കേതിക വകുപ്പ്]] |- | 13 || [[കേരള പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്|പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ്]] |- | 14 || [[കേരള ധനകാര്യ വകുപ്പ്|ധനകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 15 || [[കേരള മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്|മത്സ്യബന്ധന-തുറമുഖ വകുപ്പ്]] |- | 16 || [[ഭക്ഷ്യ, പൊതുവിതരണ-ഉപഭോക്തൃകാര്യ വകുപ്പ്|ഭക്ഷ്യ-പൊതുവിതരണ വകുപ്പ്]] |- | 17 || [[കേരള വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്|വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ്]] |- | 18 || [[കേരള പൊതുഭരണ വകുപ്പ്|പൊതുഭരണ വകുപ്പ്]] |- | 19 || [[കേരള പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] |- | 20 || [[കേരള ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്|ആരോഗ്യ-കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 21 || [[കേരള ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്|ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] |- | 22 || [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] |- | 23 || [[കേരള ഭവനനിർമാണ വകുപ്പ്|ഭവനനിർമാണ വകുപ്പ്]] |- | 24 || [[കേരള വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്|വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ്]] |- | 25 || [[കേരള വിവര-ജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ്|വിവര-ജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ്]] |- | 26 || [[കേരള തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്|തൊഴിൽ-നൈപുണ്യ വകുപ്പ്]] |- | 27 || [[കേരള നിയമ വകുപ്പ്|നിയമ വകുപ്പ്]] |- | 28 || [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശസ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]] |- | 29 || [[കേരള ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്|ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ്]] |- | 30 || [[കേരള പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ്|പ്രവാസികാര്യ (നോർക്ക) വകുപ്പ്]] |- | 31 || പാർലമെന്ററികാര്യ വകുപ്പ് |- | 32 || പെഴ്സണൽ-അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് റീഫോംസ് വകുപ്പ് |- | 33 || ആസൂത്രണ-സാമ്പത്തികകാര്യ വകുപ്പ് |- |34 |പരിപാടി നിർവഹണ, മൂല്യനിർണയ-നിരീക്ഷണ വകുപ്പ് |- | 35 || [[കേരള വൈദ്യുതി വകുപ്പ്|വൈദ്യുതി വകുപ്പ്]] |- |36 |പൊതുവാങ്ങൽ ഉപദേശ വകുപ്പ് |- | 37 || [[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] |- | 38 || [[കേരള റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യൂ വകുപ്പ്]] |- | 39 || സൈനിക ക്ഷേമ വകുപ്പ് |- | 40 || [[കേരള പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്|പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വികസന വകുപ്പ്]] |- | 41 || [[കേരള ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്|ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ്]] |- | 42 || [[കേരള സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്|സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ്]] |- | 43 || [[കേരള കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്|കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ്]] |- | 44 || [[കേരള നികുതി വകുപ്പ്|നികുതി വകുപ്പ്]] |- | 45 || [[കേരള ടൂറിസം വകുപ്പ്|ടൂറിസം വകുപ്പ്]] |- | 46 || [[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|ഗതാഗത വകുപ്പ്]] |- | 47 || [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ് വകുപ്പ്]] |- | 48 || [[കേരള ജലവിഭവ വകുപ്പ്|ജലവിഭവ വകുപ്പ്]] |- | 49 || [[കേരള വനിതാ-ശിശു വികസന വകുപ്പ്|വനിതാ-ശിശു വികസന വകുപ്പ്]] |} ===ലൈൻ വകുപ്പുകൾ=== സർക്കാരിന്റെ കാര്യനിർവഹണ വകുപ്പുകളാണ് ചുവടെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നവ. ഇത് ഫീൽഡ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെൻ്റുകൾ, കീഴ് വക്പ്പുകൾ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു. <section begin="വകുപ്പുകൾ"></section> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%" |- !ക്രമനമ്പർ ! scope="col" | മാതൃ വകുപ്പ് (സെക്രട്ടേറിയേറ്റ്)<br /> ! scope="col" class="unsortable" | ഫീൽഡ് വകുപ്പുകൾ !സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ ! scope="col" class="unsortable" |ചുമതലയുള്ള മന്ത്രി ! scope="col" class="unsortable" |വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി |- |1 |[[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്]] | * [[കേരള പോലീസ്]] * [[കേരള അഗ്നി രക്ഷാ സേവനം|കേരള ഫയർ ആൻ്റ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്]] * കേരള ജയിൽ വകുപ്പ് * [[പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പ്രോസിക്യൂഷൻ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] * കെമിക്കൽ എക്സാമിനേഷൻ ലബോറട്ടറി * കേരള സിവിൽ ഡിഫൻസ് * കേരള ഹോംഗാർഡ്സ് | * കേരള പോലീസ് ഹൗസിംഗ് & കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപറേഷൻ |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|ഐ.എ]] [[ഇന്ത്യൻ അഡ്‌മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ്|എസ്.]]<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|title=Official Web Portal - Government of Kerala|access-date=2023-10-17|archive-date=2022-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601111256/https://kerala.gov.in/appdepartmentdetail/NTI1MzI1LjI0|url-status=dead}}</ref> (അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി) |- |2 |[[ആയുഷ് വകുപ്പ് (കേരളം)|ആയുഷ് വകുപ്പ്]] | * * ആയുർവേദ ചികിത്സ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് * ഹോമിയോപ്പതി ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം * ഭാരതീയ ചികിത്സാ വകുപ്പ് (ISM) | |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബ ക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. |- |3 |ആരോഗ്യ- കുടുംബക്ഷേമ വകുപ്പ് | * ആരോഗ്യ വകുപ്പ് ഡയറക്ടറുടെ കാര്യാലയം (DHS) * മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (DME) * [[ദേശീയ ആരോഗ്യ ദൗത്യം]] | * കേരള മെഡിക്കൽ കോർപറേഷൻ (KMCL) * [[കേരള ആരോഗ്യ സർവ്വകലാശാല]] |[[വീണാ ജോർജ്ജ്|വീണാ ജോർജ്]] (ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും മന്ത്രി) |എപിഎം മുഹമ്മദ് ഹാനിഷ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |4 |ഇലക്‌ട്രോണിക്‌സ് & വിവരസാങ്കേതിക വിദ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |5 |ഉദ്യോഗസ്‌ഥ- ഭരണ പരിഷ്‌കാര വകുപ്പ് | | | | |- |6 |ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് | * കോളേജ് വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ് (വകുപ്പ്) * എൻട്രൻസ് എക്സാമിനേഷൻ കമ്മിഷണറുടെ കാര്യാലയം | * [[കേരള സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[കണ്ണൂർ സർവ്വകലാശാല]] * [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്]] * [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] * [[കേരള സർ‌വകലാശാല]] * [[കൊച്ചിൻ ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക സർവ്വകലാശാല]] * [[തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛൻ മലയാളസർവകലാശാല]] * [[ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യ സംസ്കൃത സർവകലാശാല]] * നാഷണൽ സർവീസ് സ്കീം * നാഷണൽ കേഡറ്റ്സ് കോർപ്സ് * സ്റ്റേറ്റ് സെൻട്രൽ ലൈബറി |[[ആർ. ബിന്ദു]](ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി) |ഇഷിത റോയ് ഐ.എ.എസ്., [[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]] |- |7 |ഉപഭോക്ത്യകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |8 |ഊർജ്ജവകുപ്പ് (വൈദ്യുതി വകുപ്പ്) | * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്]] * [[അനെർട്ട്]] * ഇലക്ട്രിക്കൽ ഇൻസ്പെക്ടറേറ്റ് | | | |- |9 |കായിക-യുവജനകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |10 |കാർഷിക വികസന കർഷകക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |11 |കോസ്റ്റൽ ഷിപ്പിംഗ് & ഇൻലാന്റ് നാവിഗേഷൻ വകുപ്പ് | | | | |- |12 |ക്ഷീര വികസനവകുപ്പ് | | | | |- |13 |[[കേരള ഗതാഗത വകുപ്പ്|ഗതാഗതവകുപ്പ്]] | * [[കേരള മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്|മോട്ടോർ വാഹന വകുപ്പ്]] (MVD) * കേരള ജലഗതാഗത വകുപ്പ് * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ]] * സംസ്ഥാന റോഡ് സുരക്ഷ അതോറിറ്റി | | | |- |14 |ജല-വിഭവ വകുപ്പ് | | | | |- |15 |[[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്]] | * പ്രിൻസിപ്പൽ ഡയറക്ടറേറ്റ് * പഞ്ചായത്ത് വകുപ്പ് * നഗരകാര്യ വകുപ്പ് * ഗ്രാമ വികസന വകുപ്പ് * നഗര ഗ്രാമാസൂത്രണ വകുപ്പ് * എൻജിനീയറിങ് വിഭാഗം * പെർഫോമൻസ് ഓഡിറ്റ് വിംഗ് | * [[കേരള സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡ്]] * ഇൻഫർമേഷൻ കേരള മിഷൻ * [[കുടുംബശ്രീ]] * [[കില]] (കേരള ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ലോക്കല് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ) * [[ശുചിത്വ മിഷൻ]] * കേരള റൂറൽ എംപ്ലോയ്‌മെന്റ് ആൻഡ് വെൽഫെയർ സൊസൈറ്റി * തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ കമ്മീഷൻ |[[എം.ബി. രാജേഷ്]] (തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ, എക്സൈസ് വകുപ്പ് മന്ത്രി) |ശാരദ മുരളീധരൻ ഐ.എ.എസ്., അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |16 |തൊഴിൽ -നൈപുണ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |17 |നികുതി വകുപ്പ് | * എക്സൈസ് വകുപ്പ് * | | | |- |18 |നിയമ വകുപ്പ് | | | | |- |19 |ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |20 |പരിസ്ഥിതി വകുപ്പ് | | | | |- |21 |പാർലമെന്ററികാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |22 |പിന്നാക്ക സമുദായ വികസന വകുപ്പ് | | | | |- |23 |പൊതുജനസമ്പർക്ക വകുപ്പ് | | | | |- |24 |പൊതുഭരണ വകുപ്പ് | - | |[[പിണറായി വിജയൻ]] (മുഖ്യമന്ത്രി) |കെ ആർ ജ്യോതിലാൽ ഐഎഎസ്, അഡീഷണൽ ചീഫ് സെക്രട്ടറി |- |25 |[[കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്|പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്]] | | | | |- |26 |[[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ്]] | * [[പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം|പൊതുവിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടറേറ്റ്]] (DGE) * [[സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി, കേരളം|സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ പരിശീലന സമിതി (SCERT)]] * സംസ്ഥാന ഓപ്പൺ സ്കൂൾ, ആജീവനാന്ത വിദ്യാഭ്യാസ സമിതി (സ്കോൾ) * സംസ്ഥാന സാക്ഷരത മിഷൻ | |[[വി. ശിവൻകുട്ടി]](പൊതുവിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും മന്ത്രി) |റാണി ജോർജ്ജ് ഐ.എ.എസ്. ([[പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി (ഇന്ത്യ)|പ്രിൻസിപ്പൽ സെക്രട്ടറി]]) |- |27 |പ്രവാസികാര്യ വകുപ്പ് (നോർക്ക) |[[പ്രവാസി കേരളീയകാര്യ വകുപ്പ്]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) | |- |28 |[[ധനകാര്യ വകുപ്പ് (കേരളം)|ധനകാര്യ വകുപ്പ്]] | * ധനകാര്യ വകുപ്പ് * ട്രഷറി വകുപ്പ് * ഇൻഷുറൻസ് വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ലോട്ടറി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ഓഡിറ്റ് വകുപ്പ് * വാണിജ്യ നികുതി വകുപ്പ് * സംസ്ഥാന ചർക്ക് സേവന നികുതി വകുപ്പ് (GST) | * [[കേരള ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ്ഫണ്ട് ബോർഡ്]] (കിഫ്ബി) * [[കേരള ഫിനാൻഷ്യൽ കോർപ്പറേഷൻ]] * [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ്]] |[[കെ.എൻ. ബാലഗോപാൽ]] (ധനകാര്യ മന്ത്രി) | |- |29 |ഭക്ഷ്യ പൊതുവിതരണ വകുപ്പ് | | | | |- |30 |ഭവനനിർമ്മാണ വകുപ്പ് | *കേരള സംസ്ഥാന ഭവന നിർമ്മാണ ബോർഡ് | |[[കെ. രാജൻ]] (റവന്യൂ, ഭവന നിർമ്മാണ വകുപ്പ് മന്ത്രി) | |- |31 |മത്സ്യബന്ധന വകുപ്പ് | | | | |- |32 |മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |33 |[[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യൂ വകുപ്പ്]] | * [[ലാൻഡ് റവന്യൂ കമ്മീഷണറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സർവേ & ലാൻഡ് റികോഡ്സ് ഡയറക്ടറേറ്റ്, കേരളം]] * [[സംസ്ഥാന ദുരന്ത നിവാരണ അതോറിറ്റി]], കേരളം | |[[കെ. രാജൻ]](റവന്യു മന്ത്രി) |ടിങ്കു ബിസ്വൽ ഐ.എ.എസ്. |- |34 |വനം-വന്യജീവി സംരക്ഷണ വകുപ്പ് | | | | |- |35 |വനിത-ശിശുവികസന വകുപ്പ് | | | | |- |36 |വിജിലൻസ് വകുപ്പ് | * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം]] | |[[പിണറായി വിജയൻ]](മുഖ്യമന്ത്രി) |ബിശ്വനാഥ് സിൻഹ ഐ. . .എഎസ് |- |37 |വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പ് | | | | |- |38 |വ്യവസായ-വാണിജ്യ വകുപ്പ് | | | | |- |39 |ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക വകുപ്പ് | | | | |- |40 |സഹകരണ വകുപ്പ് | | | | |- |41 |സാമൂഹ്യനീതി വകുപ്പ് | | | | |- |42 |സാംസ്‌ക്കാരികകാര്യ വകുപ്പ് | | | | |- |43 |സൈനികക്ഷേമ വകുപ്പ് | | | | |- |44 |സ്റ്റോർസ് പർച്ചേസ് വകുപ്പ് | | | | |} <section end="വകുപ്പുകൾ"/> == അവലംബം == <references/> {{Gov-stub}} {{Topics related to Kerala}} {{Kerala}} {{Government of Kerala}} {{Government of India by state or territory}} {{Administration in India by state or territory}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാർ| ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടികകൾ]] r3auic28x6mujf7xhjdp3ugggugwir3 0 607105 4620557 4597764 2026-05-20T09:04:40Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620557 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} {{Infobox software | name = ഡിഫ് | title = ഡിഫ് | screenshot = <!-- Image name is enough --> | caption = | screenshot size = | screenshot alt = | collapsible = | author = [[ഡഗ്ലസ് മക്‌ലോറോയ്]]<br />([[AT&T ബെൽ ലബോറട്ടറീസ്]]) | developer = Various [[open-source software|open-source]] and [[commercial software|commercial]] developers | released = {{Start date and age|1974|6}} | latest release version = | latest release date = <!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD|df=yes/no}} --> | programming language = [[C (programming language)|C]] | operating system = [[Unix]], [[Unix-like]], [[V (operating system)|V]], [[Plan 9 from Bell Labs|Plan 9]], [[Inferno (operating system)|Inferno]] | platform = [[Cross-platform]] | genre = [[Command (computing)|Command]] | license = Plan 9: [[MIT License]] | website = | standard = | AsOf = }} [[കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്‌|കമ്പ്യൂട്ടിംഗിൽ]], ഫയലുകളുടെ ഉള്ളടക്കങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസങ്ങൾ കണക്കാക്കുകയും പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ഡാറ്റ താരതമ്യ ഉപകരണമാണ് യൂട്ടിലിറ്റി '''ഡിഫ്''' . മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന എഡിറ്റ് ഡിസ്റ്റൻസ് ആശയങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഡിഫ് എന്നത് കെറിക്റ്റർ-ഓറിയന്റഡ് എന്നതിലുപരി ലൈൻ-ഓറിയന്റഡ് ആണെങ്കിലും ഇത് ലെവൻഷ്‌റ്റൈൻ ഡിസ്റ്റൻസ് പോലെയായതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് ഒരു ഫയൽ മറ്റൊന്നിലേയ്ക്ക്സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും ചെറിയ ഒരു കൂട്ടം ഫയലുകൾ നീക്കം ചെയ്യലുകളും കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളും നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയുന്നു. നിരവധി ശരിയായ ഫോർമാറ്റുകളിൽ ഒന്നിൽ ഉപയുക്തത മാറ്റങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നു. അതായത് മനുഷ്യർക്കോ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കോ മാറ്റങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യാനും പാച്ചിംഗിനായി അവ ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയും. സാധാരണ, ഒരേ ഫയലിന്റെ രണ്ട് പതിപ്പുകൾക്കിടയിലുള്ള മാറ്റങ്ങൾ കാണിക്കാൻ ഡിഫ് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ആധുനിക ഉപകരണങ്ങളും ബൈനറി ഫയലുകളും ഇതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. <ref>MacKenzie ''et al.'' "Binary Files and Forcing Text Comparison" in ''Comparing and Merging Files with GNU Diff and Patch''. Downloaded 28 April 2007. [https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Binary.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171219223414/http://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Binary.html|date=2017-12-19}}</ref>ഔട്ട്‌പുട്ടിനെ "ഡിഫ്" അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പാച്ച് എന്ന് വിളിക്കുന്നു, കാരണം ഔട്ട്‌പുട്ട് യുണിക്സ് പ്രോഗ്രാമിൽ പ്രയോഗയോഗ്യമാക്കാൻ കഴിയും. സമാന ഫയൽ താരതമ്യ യൂട്ടിലിറ്റികളുടെ ഔട്ട്പുട്ടിനെ "ഡിഫ്" എന്നും വിളിക്കുന്നു. തിരയലിന്റെ പ്രവർത്തനത്തെ വിവരിക്കുന്നതിന് " ഗ്രെപ്പ് " എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നത് പോലെ, ഡിഫ് എന്ന വാക്ക് ഡാറ്റാ വ്യത്യാസവും അതിന്റെ ഫലങ്ങളും കണക്കാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പൊതു പദമായി മാറി. <ref>Eric S. Raymond (ed.), [http://catb.org/jargon/html/D/diff.html "diff"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140131071625/http://www.catb.org/jargon/html/D/diff.html |date=2014-01-31 }}, ''The Jargon File'', version 4.4.7</ref> [[പോസിക്സ് ]] സ്റ്റാൻഡേർഡ് "ഡിഫ്", "പാച്ച്" യൂട്ടിലിറ്റികളുടെയും അവയുടെ ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകളുടെയും സ്വഭാവം വ്യക്തമാക്കുന്നു. <ref>{{cite book|author1 = IEEE Computer Society|author2-link = The Open Group|author2 = The Open Group|date=26 September 2008|title = Standard for Information Technology&mdash;Portable Operating System Interface (POSIX) Base Specifications, Issue 7|pages = 2599–2607|author1-link = IEEE Computer Society}} IEEE Std. 1003.1-2001 specifies traditional, "ed script", and context diff output formats; IEEE Std. 1003.1-2008 added the (by then more common) unified format.</ref> == ചരിത്രം == ന്യൂജേഴ്‌സിയിലെ മുറെ ഹില്ലിലുള്ള ബെൽ ലാബ്‌സിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന യുണിക്സ് ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിൽ 1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഡിഫ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. 1974-ൽ യുണിക്‌സിന്റെ അഞ്ചാം പതിപ്പിനൊപ്പം പുറത്തിറക്കിയ ആദ്യ പതിപ്പ്, എഴുതിയത് ഡഗ്ലസ് മക്‌ലോറോയും ജെയിംസ് ഹണ്ടും ചേർന്നാണ്. പ്രാരംഭ പ്രോട്ടോടൈപ്പ് ഡിഫ് വികസിപ്പിച്ച ജെയിംസുമായി ചേർന്ന് 1976-ൽ എഴുതിയ ഒരു പേപ്പറിൽ ഈ ഗവേഷണം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. <ref name="diff paper">{{cite journal|author1=James W. Hunt|author2=M. Douglas McIlroy|title=An Algorithm for Differential File Comparison|volume=41|journal=Computing Science Technical Report, Bell Laboratories|date=June 1976|url=http://www.cs.dartmouth.edu/~doug/diff.pdf|access-date=2015-05-06|archive-date=2014-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226005228/http://www.cs.dartmouth.edu/~doug/diff.pdf|url-status=live}}</ref> ഈ പേപ്പറിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന അൽഗോരിതം ഹണ്ട്-സിമാൻസ്കി അൽഗോരിതം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. സ്റ്റീവ് ജോൺസന്റെ GECOS-ലെ താരതമ്യ പ്രോഗ്രാമും മൈക്ക് ലെസ്‌കിന്റെ  പ്രൂഫ് പ്രോഗ്രാമും മക്‌ലോയ്‌യുടെ പ്രവർത്തനത്തിന് മുമ്പും സ്വാധീനവും ചെലുത്തി. പ്രൂഫ് യുണിക്സിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. കൂടാതെ  ഡിഫ് പോലെ, ലൈൻ-ബൈ-ലൈൻ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഔട്ട്‌പുട്ടിൽ ലൈൻ ഇൻസേർഷനുകളും ഇല്ലാതാക്കലുകളും അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് ആംഗിൾ-ബ്രാക്കറ്റുകൾ (">", "<") ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു.എന്നിരുന്നാലും, ഈ ആദ്യകാല ആപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ ഉപയോഗിച്ച ഹ്യൂറിസ്റ്റിക്സ് വിശ്വസനീയമല്ലെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒരു ഡിഫ് ടൂളിന്റെ പ്രബലമായ പ്രയോജനം, വിവിധ ജോലികളിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന കൂടുതൽ കരുത്തുറ്റ ഉപകരണം ഗവേഷണം ചെയ്യുന്നതിനും രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനും മക്‌ലോയ്‌യെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ PDP-11 ന്റെ ഹാർഡ്‌വെയറിന്റെ പ്രോസസ്സിംഗിലും വലുപ്പ പരിമിതികളിലും തൃപ്തികരമായി പ്രവർത്തിച്ചു. ആൽഫ്രഡ് അഹോ, എലിയറ്റ് പിൻസൺ, ജെഫ്രി ഉൽമാൻ, ഹാരോൾഡ് എസ്. സ്റ്റോൺ എന്നിവരുൾപ്പെടെ ബെൽ ലാബ്‌സിലെ വ്യക്തികളുമായി സഹകരിച്ചാണ് പ്രശ്‌നത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം ഉണ്ടായത്. യുണിക്സിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, മെഷീൻ-ഉപയോഗിക്കാവുന്ന "എഡിറ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ" സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിനുള്ള സ്വാഭാവിക കഴിവിനൊപ്പം  എഡ് ലൈൻ എഡിറ്ററിന്റെ ഉപയോഗം  ഡിഫ് നൽകുന്നു. ഈ എഡിറ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ, ഒരു ഫയലിൽ സേവ് ചെയ്യുമ്പോൾ,  ed പൂർണ്ണമായി പരിഷ്കരിച്ച ഫയലിലേക്ക് ഒറിജിനൽ ഫയലിനൊപ്പം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. ഇത് ഒരു ഫയലിന്റെ ഒന്നിലധികം പതിപ്പുകൾ നിലനിർത്തുന്നതിന് ആവശ്യമായ ദ്വിതീയ സംഭരണത്തെ വളരെയധികം കുറച്ചു. വ്യത്യസ്തമായ ഔട്ട്‌പുട്ട് ഫോർമാറ്റുകൾ രൂപകൽപന ചെയ്യാനും നടപ്പിലാക്കാനും കഴിയുന്ന ഒരു പോസ്റ്റ്-പ്രൊസസർ എഴുതുന്നത് മക്‌ലോയ് പരിഗണിച്ചു എന്നാൽ അത് കൂടുതൽ മിതവ്യയവും ലളിതവുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി.എന്നാൽ  ed കമാൻഡ് അംഗീകരിച്ച വാക്യഘടനയും റിവേഴ്‌സ്-ഓർഡർ ഇൻപുട്ടും സൃഷ്‌ടിക്കുന്നതിന്  ഡിഫ് ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത് കൂടുതൽ ലാഭകരവും ലളിതവുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി. 1984-ൽ, [[ലാറി വാൾ|ലാറി വാൾ]] ഒരു പ്രത്യേക യൂട്ടിലിറ്റി പാച്ച് സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് അതിന്റെ സോഴ്സ് കോഡ് mod.sources, net.sources എന്നീ ന്യൂസ് ഗ്രൂപ്പുകളിൽ പുറത്തിറക്കി. <ref>{{cite newsgroup | title = A patch applier--YOU WANT THIS!!! | author = Larry Wall | date = November 9, 1984 | newsgroup = net.sources | message-id = 1457@sdcrdcf.UUCP | url = https://groups.google.com/d/msg/net.sources/qtfVio1sSHs/G0cPT5HFDFcJ | access-date = May 11, 2015 | archive-date = February 19, 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220219233604/https://groups.google.com/g/net.sources/c/qtfVio1sSHs/m/G0cPT5HFDFcJ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite newsgroup | title = patch version 1.2--YOU WANT THIS | author = Larry Wall | date = November 29, 1984 | newsgroup = net.sources | message-id = 1508@sdcrdcf.UUCP | url = https://groups.google.com/d/msg/net.sources/uWFr9NOp_fw/SRS_P2vSgFgJ | access-date = May 11, 2015 | archive-date = March 21, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200321140052/https://groups.google.com/forum/ | url-status = live }}</ref><ref>{{cite newsgroup | title = patch version 1.3 | author = Larry Wall | date = May 8, 1985 | newsgroup = net.sources | message-id = 813@genrad.UUCP | url = https://groups.google.com/d/msg/mod.sources/xSQM63e39YY/apNNJSkJi0gJ | access-date = May 11, 2015 | archive-date = February 19, 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220219233604/https://groups.google.com/g/mod.sources/c/xSQM63e39YY/m/apNNJSkJi0gJ | url-status = live }}</ref> ഈ പ്രോഗ്രാം ഡിഫിൽ നിന്നുള്ള ഔട്ട്‌പുട്ട് ഉപയോഗിച്ച് ഫയലുകൾ പരിഷ്ക്കരിക്കുന്നു കൂടാതെ ഇതിന് കാൻറ്റെക്സ്റ്റുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള കഴിവുമുണ്ട്. 1987-ലെ X/Open Portability Guide ലക്കം 2-ൽ ഡിഫ് ഉൾപ്പെടുന്നു. POSIX.1-2001-ൽ കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് മോഡ് ചേർത്തു (ലക്കം 6). POSIX.1-2008-ൽ ഏകീകൃത മോഡ് ചേർത്തു (ലക്കം 7). ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഡിഫിന്റെ പൊതുവായ ഉപയോഗങ്ങളിൽ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കോഡിന്റെ ഉറവിടത്തിലെ മാറ്റങ്ങളും സാങ്കേതിക പ്രമാണങ്ങളുടെ മാർക്ക്അപ്പും താരതമ്യം ചെയ്യുകയും, പ്രോഗ്രാം ഡീബഗ്ഗിംഗ് ഔട്ട്‌പുട്ട് പരിശോധിക്കുകയും, ഫയൽസിസ്റ്റം ലിസ്റ്റിംഗുകൾ താരതമ്യം ചെയ്യുകയും, കമ്പ്യൂട്ടർ അസംബ്ലി കോഡ് വിശകലനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ed ലക്ഷ്യമിടുന്ന ഒരു ഔട്ട്പുട്ട് ഫയലിൽ വരുത്തിയ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു ക്രമത്തിന് കംപ്രഷൻ നൽകാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.  1970-കളുടെ അവസാനത്തിൽ എഡിറ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റുകൾ ഡിഫിൽ നിന്ന് സംഭരിച്ചതിന്റെ അനന്തരഫലമായി സോഴ്സ് കോഡ് കൺട്രോൾ സിസ്റ്റവും (SCCS) പുനരവലോകനങ്ങൾ ആർക്കൈവ് ചെയ്യാനുള്ള അതിന്റെ കഴിവും ഉയർന്നുവന്നു. == അൽഗോരിതം == ഡിഫിന്റെ പ്രവർത്തനം ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ തുടർന്നുള്ള പൊതുവായ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ഈ പ്രശ്നത്തിൽ, ഇനങ്ങളുടെ രണ്ട് ശ്രേണികൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു: {{underline|a}} {{underline|b}} {{underline|c}} {{underline|d}} {{underline|f}} {{underline|g}} h {{underline|j}} q {{underline|z}} {{underline|a}} {{underline|b}} {{underline|c}} {{underline|d}} e {{underline|f}} {{underline|g}} i {{underline|j}} k r x y {{underline|z}} രണ്ട് ഒറിജിനൽ സീക്വൻസുകളിലും ഒരേ ക്രമത്തിലുള്ള ഇനങ്ങളുടെ ഏറ്റവും ദൈർഘ്യമേറിയ ശ്രേണി കണ്ടെത്താൻ നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതായത്, ചില ഇനങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലൂടെ ആദ്യത്തെ യഥാർത്ഥ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും മറ്റ് ഇനങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലൂടെ രണ്ടാമത്തെ യഥാർത്ഥ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ലഭിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ശ്രേണി കണ്ടെത്താൻ നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ക്രമം കഴിയുന്നത്ര ദൈർഘ്യമുള്ളതായിരിക്കണമെന്നും നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ അത് a b c d f g j z ദൈർഘ്യമേറിയ പൊതുവായ ഒരു തുടർച്ചയിൽ നിന്ന് അത് നേടാനുള്ള ഒരു ചെറിയ ഘട്ടം മാത്രമാണ് diff -like ഔട്ട്‌പുട്ട്: ഒരു ഇനം തുടർച്ചയായി ഇല്ലെങ്കിലും ആദ്യത്തെ ശ്രേണിയിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് ഇല്ലാതാക്കിയിരിക്കണം (ചുവടെയുള്ള '-' അടയാളങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ). അത് തുടർച്ചയിൽ ഇല്ലെങ്കിലും രണ്ടാമത്തെ യഥാർത്ഥ ശ്രേണിയിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് ചേർത്തിരിക്കണം ('+' അടയാളങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ). e h i q k r x y + - + - + + + + == ഉപയോഗം == diff original new കമാൻഡ് ലൈനിൽ നിന്ന് ഡിഫ് കമാൻഡ് വഴികാണിച്ചുകൊണ്ട് രണ്ട് ഫയലുകളുടെ പേരുകൾ കൈമാറുന്നു. കമാൻഡിന്റെ ഔട്ട്പുട്ട് ആദ്യത്തെ ഫയലിനെ പുതിയ ഫയലാക്കി മാറ്റുന്നതിന് ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തേയും പുതിയതും ഡയറക്ടറികൾ ആണെങ്കിൽ രണ്ട് ഡയറക്‌ടറികളിലും ഉള്ള ഓരോ ഫയലിലും ഡിഫ് പ്രവർത്തിക്കും. ഡയറക്‌ടറികൾക്കിടയിൽ ഫയലുകൾ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നതിനായി പൊരുത്തപ്പെടുന്ന ഏതെങ്കിലും ഉപഡയറക്‌ടറികളിലേക്ക് -r എന്ന ഓപ്‌ഷൻ ആവർത്തിച്ച് താഴേക്ക് ഇറങ്ങും. ലേഖനത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേയും പുതിയതുമായ രണ്ട് ഫയലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു: {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} ''original'': <syntaxhighlight lang="text" line> This part of the document has stayed the same from version to version. It shouldn't be shown if it doesn't change. Otherwise, that would not be helping to compress the size of the changes. This paragraph contains text that is outdated. It will be deleted in the near future. It is important to spell check this dokument. On the other hand, a misspelled word isn't the end of the world. Nothing in the rest of this paragraph needs to be changed. Things can be added after it. </syntaxhighlight> {{col-break}} ''new'': <syntaxhighlight lang="text" line> This is an important notice! It should therefore be located at the beginning of this document! This part of the document has stayed the same from version to version. It shouldn't be shown if it doesn't change. Otherwise, that would not be helping to compress the size of the changes. It is important to spell check this document. On the other hand, a misspelled word isn't the end of the world. Nothing in the rest of this paragraph needs to be changed. Things can be added after it. This paragraph contains important new additions to this document. </syntaxhighlight> {{col-break|width=33%}} The command '''<code>diff original new</code>''' produces the following ''normal diff output'': {{pre| 0a1,6 {{font color|darkgreen|> This is an important > notice! It should > therefore be located at > the beginning of this > document! >}} 11,15d16 {{font color|darkred|< This paragraph contains < text that is outdated. < It will be deleted in the < near future. <}} 17c18 {{font color|darkred|< check this dokument. On}} --- {{font color|darkgreen|> check this document. On}} 24a26,29 {{font color|darkgreen|> > This paragraph contains > important new additions > to this document.}}}} {{A note}}ഇവിടെ, ഡിഫ് ഔട്ട്പുട്ട് വായിക്കുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നതിന് നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കാണിക്കുന്നു. ഡിഫ് യൂട്ടിലിറ്റി നിറമുള്ള ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ ഔട്ട്പുട്ട് പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, സിന്റാക്സ് ഹൈലൈറ്റിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് പല ടൂളുകളും ഔട്ട്പുട്ട് വർണ്ണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കാണിക്കാൻ കഴിയും. {{col-end}} ഈ സാമ്പ്രദായികമായ ഔട്ട്‌പുട്ട് ഫോർമാറ്റിൽ, a കൂട്ടിചേർക്കുന്നതിനും, d നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനും, c മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഒറിജിനൽ ഫയലിന്റെ ലൈൻ നമ്പറുകൾ a/d/c ന് മുമ്പും പുതിയ ഫയലിന്റെ നമ്പറുകൾ ശേഷവും ദൃശ്യമാകും. ചെറുതും വലുതുമായ അടയാളങ്ങൾ (ചേർക്കുന്നതോ ഇല്ലാതാക്കിയതോ മാറ്റുന്നതോ ആയ വരികളുടെ തുടക്കത്തിൽ) ഏത് ഫയലിലാണ് ലൈനുകൾ ദൃശ്യമാകുന്നതെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പുതിയ ഫയലിൽ ദൃശ്യമാകുന്നതിന് കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ വരികൾ ആദ്യത്തെ ഫയലിലേക്ക് ചേർക്കുന്നു. പുതിയ ഫയലിൽ നഷ്‌ടപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഫയലുകൾ ഡിലീഷൻ ലൈനുകൾ ഇല്ലാതാക്കി. ഡിഫോൾട്ടായി, വിവിധ പ്രോഗ്രാമുകളിലുള്ള മൂല ക്രമീകരണങ്ങളിൽ രണ്ട് ഫയലുകൾക്കും പൊതുവായ ലൈനുകൾ കാണിക്കില്ല. നീക്കിയ വരികൾ അവയുടെ പുതിയ ലൊക്കേഷനിൽ ചേർത്തതും പഴയ സ്ഥാനത്തു നിന്ന് ഇല്ലാതാക്കിയതും ആയി കാണിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|title=Comparing and Merging Files with GNU Diff and Patch|url=https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/|author1=David MacKenzie|author2=Paul Eggert|author3=Richard Stallman|isbn=978-0-9541617-5-0|publisher=Network Theory|year=1997|location=Bristol|access-date=2015-03-17|archive-date=2015-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331031946/http://www.gnu.org/software/diffutils/manual/|url-status=live}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ചില ഡിഫ് ടൂളുകൾ നീക്കിയ ലൈനുകൾ പ്രമുഖമാക്കിക്കാട്ടുന്നു. == ഔട്ട്പുട്ട് വ്യതിയാനങ്ങൾ == === സ്ക്രിപ്റ്റ് എഡിറ്റ് ചെയ്യുക === -e ഓപ്‌ഷൻ ഉപയോഗിച്ച് ഡിഫിന്റെ ആധുനിക പതിപ്പുകളിൽ ഒരു എഡ് സ്‌ക്രിപ്റ്റ് സൃഷ്‌ടിക്കാനാകും. ഈ ഉദാഹരണത്തിനായുള്ള എഡിറ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ് ഇപ്രകാരമാണ്: 24'''a''' ''This paragraph contains'' ''important new additions'' ''to this document.'' . 17'''c''' ''check this document. On'' . 11,15'''d''' 0'''a''' ''This is an important'' ''notice! It should'' ''therefore be located at'' ''the beginning of this'' ''document!'' ഫയലിന്റെ ഒറിജിനലിന്റെ ഉള്ളടക്കത്തെ പുതിയതായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫയലിന്റെ ഉള്ളടക്കമാക്കി മാറ്റുന്നതിന്  ഈ ഡിഫ് ഫയലിലേക്ക് നമ്മൾ രണ്ട് വരികൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കണം. ഒരു വരിയിൽ w (write) കമാൻഡ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഒരു q (quit) കമാൻഡ് അടങ്ങുന്നു (e.g. by {{code|lang=bash|printf "w\nq\n" >> mydiff}}). ഇവിടെ നമ്മൾ diff ഫയലിന് mydiff എന്ന പേര് നൽകി, നമ്മൾ ed -s original < mydiff പ്രവർത്തിപ്പിക്കുമ്പോൾ പരിവർത്തനം സംഭവിക്കും {{code|lang=bash|ed -s original < mydiff}} === കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റ് === 1981 ജൂലൈയിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 2.8 ബിഎസ്‌ഡിയിൽ ആ സവിശേഷതകൾ ചേർത്തുകൊണ്ട്, ബെർക്ക്‌ലി ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ ഓഫ് യുണിക്സ് ഫയൽസിസ്റ്റം ഡയറക്‌ടറി സ്ട്രക്ചറുകളിൽ ആവർത്തിക്കാനുള്ള കഴിവും ({{code|-r}}) കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റും ({{code|-c}}) ചേർത്തു. ബെർക്ക്‌ലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച ഡിഫിന്റെ കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റ് സോഴ്‌സ് കോഡിനുള്ള പാച്ചുകൾ വിതരണം ചെയ്യാൻ ചെറിയ രീതിയിൽ മാറ്റിയിരിക്കാം. കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റിൽ, മാറിയ ഏതെങ്കിലും വരികൾ മുമ്പും ശേഷവും മാറ്റമില്ലാത്ത വരികൾക്കൊപ്പം കാണിക്കും. മാറ്റമില്ലാത്ത ഏതെങ്കിലും വരികൾ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് പാച്ചിന് ഒരു കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് നൽകുന്നു. രണ്ട് കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫയലുകൾക്കിടയിൽ മാറ്റമില്ലാത്ത വരികൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ ഒരു പരിഷ്കരിച്ച ഫയലിലെ ലൈനുകളുടെ സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു റഫറൻസായി വർത്തിക്കുകയും ലൈൻ നമ്പറുകൾ ഇപ്പോഴും പൊരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നത് പരിഗണിക്കാതെ തന്നെ ഒരു മാറ്റത്തിനായി ഉദ്ദേശിച്ച സ്ഥാനം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റ് മനുഷ്യർക്ക് കൂടുതൽ വായനാക്ഷമതയും പാച്ച് പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ വിശ്വാസ്യതയും പാച്ച് പ്രോഗ്രാമിലേക്ക് ഇൻപുട്ടായി സ്വീകരിക്കുന്ന ഔട്ട്പുട്ടും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സാമ്പ്രദായികമായ ഡിഫ് ഔട്ട്പുട്ട് ഉപയോഗിച്ച് ഈ ബുദ്ധിപരമായ പെരുമാറ്റം സാധ്യമല്ല. ഒരു മാറ്റ ഹങ്കിന് മുകളിലും താഴെയും കാണിച്ചിരിക്കുന്ന മാറ്റമില്ലാത്ത വരികളുടെ എണ്ണം ഉപയോക്താവിന് നിർവചിക്കാനാകും. പൂജ്യം പോലും, എന്നാൽ മൂന്ന് വരികൾ സാധാരണയായി ഡിഫോൾട്ടാണ്. ഒരു ഹുങ്കിലെ മാറ്റമില്ലാത്ത വരികളുടെ കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് അടുത്തുള്ള ഒരു ഹുങ്കുമായി ഓവർലാപ്പ് ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, ഡിഫ് മാറ്റമില്ലാത്ത വരികളുടെ തനിപ്പകർപ്പ് ഒഴിവാക്കുകയും ഹുങ്കുകളെ ഒരൊറ്റ ഹുങ്കിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. രണ്ട് ഫയലുകളിൽ പൊരുത്തപ്പെടുന്ന വരികൾക്കിടയിലുള്ള മാറ്റത്തെ A"!" പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു അതേസമയം "+" എന്നത് ഒരു വരിയുടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കലിനെയും a"-" ഒരു വരി നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഒരു ശൂന്യമായ ഇടം ഒരു മാറ്റമില്ലാത്ത വരയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പാച്ചിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പൂർണ്ണ പാതയും ഒരു ടാബ് പ്രതീകം കൊണ്ട് വേർതിരിച്ച ടൈം സ്റ്റാമ്പും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഫയൽ വിവരങ്ങളാണ്. ഓരോ ഹുങ്കിന്റെയും തുടക്കത്തിൽ ഫയലുകളിലെ അനുബന്ധ മാറ്റത്തിന് ബാധകമാകുന്ന ലൈൻ നമ്പറുകൾ ഉണ്ട്. മൂന്ന് നക്ഷത്രചിഹ്നങ്ങളുടെ സെറ്റുകൾക്കിടയിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന ഒരു സംഖ്യാ ശ്രേണി ആദ്യത്തെ ഫയലിന് ബാധകമാണ്. അതേസമയം മൂന്ന് ഡാഷുകളുടെ സെറ്റുകൾ പുതിയ ഫയലിന് ബാധകമാണ്. ഹങ്ക് ശ്രേണികൾ അതത് ഫയലിൽ ആരംഭിക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതുമായ വരി നമ്പറുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. {{code|diff -c original new}} എന്ന കമാൻഡ് ഇനിപ്പറയുന്ന ഔട്ട്‌പുട്ട് നൽകുന്നു: <syntaxhighlight lang="diff"> *** /path/to/original timestamp --- /path/to/new timestamp *************** *** 1,3 **** --- 1,9 ---- + This is an important + notice! It should + therefore be located at + the beginning of this + document! + This part of the document has stayed the same from version to *************** *** 8,20 **** compress the size of the changes. - This paragraph contains - text that is outdated. - It will be deleted in the - near future. It is important to spell ! check this dokument. On the other hand, a misspelled word isn't the end of the world. --- 14,21 ---- compress the size of the changes. It is important to spell ! check this document. On the other hand, a misspelled word isn't the end of the world. *************** *** 22,24 **** --- 23,29 ---- this paragraph needs to be changed. Things can be added after it. + + This paragraph contains + important new additions + to this document. </syntaxhighlight> {{Note2}} 'ഇവിടെ, ഡിഫ് ഔട്ട്പുട്ട് വായിക്കുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നതിന് നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. ഡിഫ് യൂട്ടിലിറ്റി നിറമുള്ള ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ ഔട്ട്പുട്ട് [[പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ്]] ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, [[സിന്റാക്സ് ഹൈലൈറ്റിംഗ്]] ഉപയോഗിച്ച് പല ടൂളുകളും വർണ്ണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഔട്ട്പുട്ട് കാണിക്കാൻ കഴിയും.'' === ഏകീകൃത ഫോർമാറ്റ് === കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റ് ഉപയോഗിച്ച് വരുത്തിയ സാങ്കേതിക മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾഏകീകൃത ഫോർമാറ്റിന് (അല്ലെങ്കിൽ unidiff)<ref>{{Cite web|url=https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Detailed-Unified.html|title=Detailed Description of Unified Format|website=GNU Diffutils (version 3.7, 7 January 2018)|access-date=29 January 2020|archive-date=18 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118142136/http://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Detailed-Unified.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.artima.com/weblogs/viewpost.jsp?thread=164293|title=Unified Diff Format|last=van Rossum|first=Guido|website=All Things Pythonic|access-date=2020-01-29|archive-date=2019-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20191225234517/https://www.artima.com/weblogs/viewpost.jsp?thread=164293|url-status=live}}</ref> ഇൻഹെറിറ്റ്സ് ആയി ലഭിക്കുന്നതിലൂടെ ആസന്നമായ പഴയതും പുതിയതുമായ ടെക്‌സ്‌റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് ചെറിയ ഡിഫ് ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഏകീകൃത ഫോർമാറ്റ് സാധാരണയായി "-u" കമാൻഡ്-ലൈൻ ഓപ്ഷൻ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. 1990 ഓഗസ്റ്റിൽ വെയ്ൻ ഡേവിസൺ ആണ് ഏകീകൃത കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഡിഫ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത് (comp.sources.misc ന്റെ 14-ാം വാല്യം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട unidiff-ൽ). ഒരു മാസത്തിനുശേഷം റിച്ചാർഡ് സ്റ്റാൾമാൻ ഗ്നു പ്രോജക്റ്റിന്റെ ഡിഫ് യൂട്ടിലിറ്റിയിലേക്ക് ഏകീകൃത ഡിഫ് പിന്തുണ ചേർത്തു. 1991 ജനുവരിയിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഗ്നു ഡിഫ് 1.15-ൽ ഈ സവിശേഷത അരങ്ങേറി. ഡിഫുകളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ ഫോർമാറ്റിംഗ് അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഗ്നു ഡിഫ് കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റിനെ സാമാന്യവൽക്കരിച്ചു. ആദ്യത്തെ ഫയലിന് മുമ്പായി "---" ഉം പുതിയ ഫയലിന് മുമ്പായി "+++" ഉം ഉള്ളത് ഒഴികെ, കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റിന്റെ അതേ രണ്ട്-വരി തലക്കെട്ടിലാണ് ഫോർമാറ്റ് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഫയലിലെ ലൈൻ ഡിഫ് ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒന്നോ അതിലധികമോ മാറ്റ ഹങ്കുകൾ ഇതാണ്. മാറ്റമില്ലാത്ത, സന്ദർഭോചിതമായ വരികൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു സ്പേസ് പ്രതീകവും, കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ വരികൾക്ക് മുമ്പായി ഒരു പ്ലസ് ചിഹ്നവും, ഇല്ലാതാക്കൽ വരികൾക്ക് മുമ്പ് ഒരു മൈനസ് ചിഹ്നവും നൽകിയിരിക്കുന്നു ഒരു ഹങ്ക് റേഞ്ച് വിവരങ്ങളോടെ ആരംഭിക്കുന്നു, അത് ഉടൻ തന്നെ വരി കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ, ലൈൻ ഇല്ലാതാക്കലുകൾ, സന്ദർഭോചിതമായ വരികൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പിന്തുടരുന്നു. ശ്രേണി വിവരങ്ങൾ രണ്ട് ചിഹ്നങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കൂടാതെ കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഫോർമാറ്റിൽ (മുകളിൽ) രണ്ട് വരികളിൽ ദൃശ്യമാകുന്ന ഒരൊറ്റ വരിയിലേക്ക് സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രേണി വിവര ലൈനിന്റെ ഫോർമാറ്റ് ഇപ്രകാരമാണ്: @@ -l,s +l,s @@ ''optional section heading''<!-- <syntaxhighlight lang="text"> ruins the italics --> ഹങ്ക് ശ്രേണി വിവരങ്ങളിൽ രണ്ട് ഹങ്ക് ശ്രേണികൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ഫയലിന്റെ ഹുങ്കിന്റെ ശ്രേണിയ്‌ക്ക് മുമ്പ് ഒരു മൈനസ് ചിഹ്നവും പുതിയ ഫയലിന്റെ ശ്രേണിയ്‌ക്ക് മുമ്പായി ഒരു പ്ലസ് ചിഹ്നവുമാണ്. ഓരോ ഹങ്ക് ശ്രേണിയും ഫോർമാറ്റ് l ആണ്. ഇവിടെ l എന്നത് ആരംഭ ലൈൻ നമ്പറും s എന്നത് ഓരോ ഫയലിനും മാറ്റം വരുത്തുന്ന വരികളുടെ എണ്ണമാണ്. GNU diff-ന്റെ പല പതിപ്പുകളിലും, ഓരോ ശ്രേണിക്കും കോമയും ട്രെയിലിംഗ് മൂല്യവും ഒഴിവാക്കാനാകും. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ s സ്ഥിരസ്ഥിതിയായി 1-ലേക്ക് മാറുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ രസകരമായ മൂല്യം ആദ്യ ശ്രേണിയുടെ l ലൈൻ നമ്പർ മാത്രമാണെന്ന കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റെല്ലാ മൂല്യങ്ങളും ഡിഫിൽ നിന്ന് കണക്കാക്കാം. ആദ്യത്തെ ഹങ്ക് ശ്രേണി എല്ലാ സന്ദർഭോചിതവും ഇല്ലാതാക്കലും (മാറ്റിയത് ഉൾപ്പെടെ) ഹങ്ക് ലൈനുകളുടെയും ആകെത്തുക ആയിരിക്കണം. പുതിയ ഫയലിനായുള്ള ഹങ്ക് ശ്രേണി എല്ലാ സന്ദർഭോചിതവും കൂട്ടിച്ചേർക്കലും (മാറ്റിയത് ഉൾപ്പെടെ) ഹങ്ക് ലൈനുകളുടെ ആകെത്തുകആയിരിക്കണം. ഹങ്ക് സൈസ് വിവരങ്ങൾ ഹങ്കിലെ വരികളുടെ എണ്ണവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഡിഫ് അസാധുവായി കണക്കാക്കുകയും നിരസിക്കുകയും ചെയ്യാം.<ref>[https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Sections.html 2.2.3 Showing Which Sections Differences Are in]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, GNU diffutils manual</ref> വേണമെങ്കിൽ,ഹങ്ക് റേഞ്ചിനെ തുടർന്ന് ഹുങ്ക് ഭാഗമായ വിഭാഗത്തിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ഫംഗ്‌ഷന്റെ തലക്കെട്ട് നൽകാം. ഡിഫ് എളുപ്പത്തിൽ വായിക്കാൻ ഇത് പ്രധാനമായും ഉപയോഗപ്രദമാണ്. ഗ്നു ഡിഫ് ഉപയോഗിച്ച് ഒരു ഡിഫ് സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, പതിവ് എക്സ്പ്രഷൻ മാച്ചിംഗ് വഴി തലക്കെട്ട് തിരിച്ചറിയുന്നു<ref>[https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Sections.html 2.2.3 Showing Which Sections Differences Are in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240222142240/http://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Sections.html |date=2024-02-22 }}, GNU diffutils manual</ref> ഒരു വരി പരിഷ്കരിച്ചാൽ, അത് ഇല്ലാതാക്കലും കൂട്ടിച്ചേർക്കലുമായി പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ആദ്യത്തെ ഫയലിന്റെയും പുതിയ ഫയലിന്റെയും ഹുങ്കുകൾ ഒരേ ഹുങ്കിൽ ദൃശ്യമാകുന്നതിനാൽ, അത്തരം മാറ്റങ്ങൾ പരസ്പരം ചേർന്ന് ദൃശ്യമാകും<ref>[http://www.artima.com/weblogs/viewpost.jsp?thread=164293 Unified Diff Format] by [[Guido van Rossum]], June 14, 2006</ref>ചുവടെയുള്ള ഉദാഹരണത്തിൽ ഇതിന്റെ ഒരു സാധ്യത ഇതാണ്: <pre> -check this dokument. On +check this document. On </pre> കമാൻഡ് <code>diff -u original new</code> ഇനിപ്പറയുന്ന ഔട്ട്പുട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നു: <syntaxhighlight lang="diff"> --- /path/to/original timestamp +++ /path/to/new timestamp @@ -1,3 +1,9 @@ +This is an important +notice! It should +therefore be located at +the beginning of this +document! + This part of the document has stayed the same from version to @@ -8,13 +14,8 @@ compress the size of the changes. -This paragraph contains -text that is outdated. -It will be deleted in the -near future. - It is important to spell -check this dokument. On +check this document. On the other hand, a misspelled word isn't the end of the world. @@ -22,3 +23,7 @@ this paragraph needs to be changed. Things can be added after it. + +This paragraph contains +important new additions +to this document. </syntaxhighlight> {{Note2}} ഇവിടെ, ഡിഫ് ഔട്ട്പുട്ട് വായിക്കുന്നത് എളുപ്പമാക്കുന്നതിന് നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് കാണിക്കുന്നു. ഡിഫ് യൂട്ടിലിറ്റി നിറമുള്ള ഔട്ട്പുട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല; അതിന്റെ ഔട്ട്പുട്ട് പ്ലെയിൻ ടെക്സ്റ്റ് ആണ്. എന്നിരുന്നാലും, പല ടൂളുകൾക്കും സിന്റാക്സ് ഹൈലൈറ്റിംഗ് ഉപയോഗിച്ച് നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഔട്ട്പുട്ട് കാണിക്കാൻ കഴിയും. ടൈംസ്റ്റാമ്പുകളിൽ നിന്ന് ഫയൽ പേരുകൾ വിജയകരമായി വേർതിരിക്കുന്നതിന്, അവയ്ക്കിടയിലുള്ള ഡിലിമിറ്റർ ഒരു ടാബ് പ്രതീകമാണെന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക. ഇത് സ്‌ക്രീനിൽ അദൃശ്യമാണ്. കൺസോൾ/ടെർമിനൽ സ്‌ക്രീനുകളിൽ നിന്ന് ഡിഫുകൾ കോപ്പി/പേസ്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ നഷ്‌ടമാകും. === വിപുലീകരണങ്ങൾ === ചില പ്രോഗ്രാമുകൾ ചില കാൻറ്റെക്സ്റ്റ്കളിലും ഉപയോഗിക്കുകയും മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ചില മാറ്റം വരുത്തലുകളും വിപുലീകരണങ്ങളും ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, സബ്‌വേർഷൻ പോലുള്ള ചില റിവിഷൻ കൺട്രോൾ സിസ്റ്റങ്ങൾ, ഡിഫിന്റെ ഹെഡർ വിഭാഗത്തിലെ ടൈംസ്റ്റാമ്പിന് പകരം അല്ലെങ്കിൽ അതിനുപുറമെ ഒരു പതിപ്പ് നമ്പർ, "വർക്കിംഗ് കോപ്പി" അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും കമെൻറ്റ് വ്യക്തമാക്കുന്നു. Index: path/to/file.cpp ഒരു പുതിയ ലൈനിൽ അവസാനിക്കാത്ത ഫയലുകളുടെ പ്രത്യേക കേസ് കൈകാര്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല. unidiff യൂട്ടിലിറ്റി അല്ലെങ്കിൽ POSIX ഡിഫ് സ്റ്റാൻഡേർഡ് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഫയലുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം നിർവചിക്കുന്നില്ല. (തീർച്ചയായും, അത്തരം ഫയലുകൾ കർശനമായ POSIX നിർവചനങ്ങളാൽ "ടെക്സ്റ്റ്" ഫയലുകളല്ല.<ref>http://pubs.opengroup.org/onlinepubs/9699919799/basedefs/V1_chap03.html#tag_03_403 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130429195728/http://pubs.opengroup.org/onlinepubs/9699919799/basedefs/V1_chap03.html#tag_03_403 |date=2013-04-29 }} Section 3.206</ref>) ഒരു ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ആയി GNU diff ഉം git ഉം "\ ഫയലിന്റെ അവസാനത്തിൽ പുതിയ വരി ഇല്ല" (അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വിവർത്തനം ചെയ്ത പതിപ്പ്) നിർമ്മിക്കുന്നു, എന്നാൽ ഈ സ്വഭാവം പോർട്ടബിൾ അല്ല. <ref>{{cite web |title=Incomplete Lines (Comparing and Merging Files) |url=https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Incomplete-Lines.html |website=www.gnu.org |access-date=2023-10-27 |archive-date=2023-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508092618/https://www.gnu.org/software/diffutils/manual/html_node/Incomplete-Lines.html |url-status=dead }}</ref>GNU പാച്ച് ഈ കേസ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതായി തോന്നുന്നില്ല, അതേസമയം git-apply ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web |title=git: apply.c |url=https://github.com/git/git/blob/69c786637d7a7fe3b2b8f7d989af095f5f49c3a8/apply.c#LL2901C35-L2901C39 |publisher=Git |date=8 May 2023}}</ref> പാച്ച് പ്രോഗ്രാം നടപ്പാക്കൽ-നിർദ്ദിഷ്ട ഡിഫ് ഔട്ട്പുട്ട് തിരിച്ചറിയണമെന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, GNU പാച്ച്, git പാച്ചുകൾ തിരിച്ചറിയാനും അല്പം വ്യത്യസ്തമായി പ്രവർത്തിക്കാനും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web |title=patch.c\src - patch.git - GNU patch |url=https://git.savannah.gnu.org/cgit/patch.git/tree/src/patch.c?id=c835ecc67b7e37c0d0b7dd7e032209fdaa285808#n1919 |website=git.savannah.gnu.org |quote=In git-style diffs, the "before" state of each patch refers to the initial state before modifying any files,..}}</ref> == നടപ്പാക്കലുകളും അനുബന്ധ പ്രോഗ്രാമുകളും == 1975 മുതലുള്ള മാറ്റങ്ങളിൽ കോർ അൽഗോരിതം മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, കമാൻഡിൽ ഉപയോഗപ്രദമായ സവിശേഷതകൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കൽ, പുതിയ ഔട്ട്പുട്ട് ഫോർമാറ്റുകളുടെ രൂപകൽപ്പന എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. യൂജിൻ ഡബ്ല്യു. മിയേഴ്‌സ്<ref>{{cite journal|author=E. Myers|title=An O(ND) Difference Algorithm and Its Variations|journal=Algorithmica|volume=1|issue=2|year=1986|pages=251–266|doi=10.1007/BF01840446|citeseerx=10.1.1.4.6927|s2cid=6996809}}</ref>രചിച്ച ആൻ ഒ(എൻഡി) ഡിഫറൻസ് അൽഗോരിതം, അതിന്റെ വ്യതിയാനങ്ങൾ എന്നീ പേപ്പറുകളിലും വെബ് മില്ലറുടെയും മിയേഴ്‌സിന്റെയും എ ഫയൽ കംപാരിസൺ പ്രോഗ്രാമിലും അടിസ്ഥാന അൽഗോരിതം വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite journal|author1=Webb Miller |author2=Eugene W. Myers |title=A File Comparison Program|url=https://archive.org/details/sim_software-practice-experience_1985-11_15_11/page/1025 |journal=Software: Practice and Experience|volume=15|issue=11|year=1985|pages=1025–1040|doi=10.1002/spe.4380151102|citeseerx=10.1.1.189.70 |s2cid=15489614 }}</ref> ഈ അൽഗോരിതം സ്വതന്ത്രമായി കണ്ടെത്തുകയും ഏകദേശ സ്ട്രിംഗ് മാച്ചിംഗിനുള്ള അൽഗോരിതങ്ങളിൽ വിവരിക്കുകയും ചെയ്തത് എസ്കോ ഉക്കോണൻ ആണ്.<ref>{{cite journal|author=Esko Ukkonen|title=Algorithms for Approximate String Matching|volume=64|journal=Information and Control|issue=1–3|year=1985|pages=100–118 | doi = 10.1016/S0019-9958(85)80046-2|doi-access=free}}</ref>ഡിഫ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ആദ്യ പതിപ്പുകൾ ടെക്‌സ്‌റ്റ് ഫയലുകളുടെ ലൈൻ താരതമ്യങ്ങൾക്കായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്‌തതാണ്. പുതിയ ലൈൻ പ്രതീകം ലൈനുകൾ ഡിലിമിറ്റ് ചെയ്യുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. 1980-കളോടെ, ബൈനറി ഫയലുകൾക്കുള്ള പിന്തുണ ആപ്ലിക്കേഷന്റെ രൂപകല്പനയിലും നടപ്പാക്കലിലും ഒരു മാറ്റത്തിന് കാരണമായി. GNU diff ഉം diff3 ഉം diffutils പാക്കേജിൽ മറ്റ് ഡിഫ്, പാച്ച് അനുബന്ധ യൂട്ടിലിറ്റികൾ എന്നിവയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[https://www.gnu.org/software/diffutils/ GNU Diff utilities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316032418/http://www.gnu.org/software/diffutils/ |date=2015-03-16 }}. Made available by the [[Free Software Foundation]]. Free Documentation. Free source code.</ref> == ഫോർമാറ്ററുകളും ഫ്രണ്ട് എൻഡുകളും == പോസ്റ്റ്‌പ്രൊസസ്സറുകൾ sdiff, diffmk എന്നിവ യഥാക്രമം വശങ്ങളിലായി വ്യത്യസ്‌ത ലിസ്റ്റിംഗുകൾ റെൻഡർ ചെയ്യുകയും പ്രിന്റ് ചെയ്‌ത പ്രമാണങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. രണ്ടും 1981-നോ അതിനുമുമ്പോ ബെൽ ലാബിൽ മറ്റൊരിടത്ത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. രണ്ട് ഡിഫുകൾ അനുരഞ്ജനം ചെയ്തുകൊണ്ട് Diff3 ഒരു ഫയലിനെ മറ്റ് രണ്ട് ഫയലുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു. ഒരു പൊതു ഉറവിടം എഡിറ്റുചെയ്യുന്ന രണ്ട് ആളുകൾ വരുത്തിയ മാറ്റങ്ങൾ അനുരഞ്ജിപ്പിക്കുന്നതിന് പോൾ ജെൻസൻ ആണ് ഇത് ആദ്യം വിഭാവനം ചെയ്തത്. റിവിഷൻ കൺട്രോൾ സിസ്റ്റങ്ങളും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഉദാ. RCS, ലയിപ്പിക്കുന്നതിനായി.<ref>{{cite web|url=https://www.gnu.org/software/rcs/manual/html_node/merge.html|title=merge (GNU RCS 5.10.0)|website=gnu.org|access-date=22 January 2021|archive-date=18 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918125803/http://www.gnu.org/software/rcs/manual/html_node/merge.html|url-status=live}}</ref> ഒരു യൂസർ ഇന്റർഫേസിൽ ഒരു പാച്ച് നൽകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിന് Emacs-ൽ Ediff ഉണ്ട്.. പാച്ച് ഫയലുകൾക്കായി ഇന്ററാക്ടീവ് എഡിറ്റിംഗും ലയന ശേഷികളും സംയോജിപ്പിക്കുന്നു. രണ്ട് മുതൽ എട്ട് വരെയുള്ള ഫയലുകൾ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ Vim vimdiff നൽകുന്നു. ഡിഫ് നിറത്തിൽ എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|author-link=Bram Moolenaar|first=Bram|last=Moolenaar|url=https://vimhelp.org/diff.txt.html#vimdiff|title=Vim documentation: diff|website=vimdoc.sourceforge.net|access-date=1 May 2020|quote=The easiest way to start editing in diff mode is with the "vimdiff" command. This starts Vim as usual, and additionally sets up for viewing the differences between the arguments. <code>vimdiff file1 file2 [file3] [file4] [...file8]</code> This is equivalent to: <code>vim -d file1 file2 [file3] [file4] [...file8]</code>|archive-date=16 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216203940/https://vimhelp.org/diff.txt.html#vimdiff|url-status=live}}</ref>ചരിത്രപരമായി ഡിഫ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ സഹായം വേണ്ടി വരുമ്പോൾ, ആധുനിക വിം ജിറ്റിന്റെ ഫോർക്ക് ഓഫ് xdiff ലൈബ്രറി (LibXDiff) കോഡ് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട വേഗതയും പ്രവർത്തനക്ഷമതയും നൽകുന്നു.<ref name="brabandt2018">{{Cite web|title=The power of diff|url=https://vimways.org/2018/the-power-of-diff/|date=1 December 2018|website=Vimways|access-date=1 May 2020|first=Christian |last=Brabandt|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181202020105/https://vimways.org/2018/the-power-of-diff/|archive-date=2 December 2018}}</ref> GNU Wdiff<ref>{{Cite web|url=https://www.gnu.org/software/wdiff/wdiff.html|title=gnu.org|website=www.gnu.org|access-date=2020-09-12|archive-date=2020-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811124535/https://www.gnu.org/software/wdiff/wdiff.html|url-status=live}}</ref> എന്നത് ഒരു ഫ്രണ്ട് എൻഡ് ആണ്. വേഡ്-റാപ്പിങ്ങിന്റെയോ വ്യത്യസ്ത നിരയുടെ വീതിയുടെയോ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോലും ലിഖിത ഭാഷയുടെ ഒരു ടെക്സ്റ്റ് ഡോക്യുമെന്റിൽ മാറിയ വാക്കുകളോ ശൈലികളോ ഇത് കാണിക്കുന്നു. കളർഡിഫ് എന്നത് 'ഡിഫ്' എന്നതിനുള്ള ഒരു പേൾ റാപ്പറാണ്, ഇത് ഒരേ ഔട്ട്‌പുട്ട് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ചേർത്തതും ഇല്ലാതാക്കിയതുമായ ബിറ്റുകൾക്ക് കളറൈസേഷൻ നൽകുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.colordiff.org/|title=colordiff|website=www.colordiff.org|access-date=2018-06-14|archive-date=2018-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614121429/https://www.colordiff.org/|url-status=live}}</ref> ഡിഫ്-സോ-ഫാൻസി, ഡിഫ്-ഹൈലൈറ്റ് എന്നിവ പുതിയ അനലോഗുകളാണ്.<ref>{{cite web |title=diff-so-fancy |url=https://github.com/so-fancy/diff-so-fancy |publisher=So Fancy |date=6 May 2023}}</ref> "delta" എന്നത് ഒരു റസ്റ്റ് റീറൈറ്റാണ്, അത് ഒരേ സമയം മാറ്റങ്ങളും അടിസ്ഥാന കോഡും എടുത്തുകാണിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |last1=Davison |first1=Dan |title=dandavison/delta |website=[[GitHub]] |url=https://github.com/dandavison/delta |date=8 May 2023}}</ref> കാൻറ്റെക്സ്റ്റ് ഡിഫുകളും ഏകീകൃത ഡിഫുകളും സംയോജിപ്പിക്കുകയും പുനഃക്രമീകരിക്കുകയും താരതമ്യം ചെയ്യുകയും പരിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ടൂളുകൾ പാച്ചുടിൽസിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |last1=Waugh |first1=Tim |title=twaugh/patchutils |website=[[GitHub]] |url=https://github.com/twaugh/patchutils |date=12 June 2020 |access-date=28 June 2020 |archive-date=1 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001234609/https://github.com/twaugh/patchutils |url-status=live }}</ref> === അൽഗോരിതമിക് ഡെറിവേറ്റീവുകൾ=== ==References== {{Reflist}} ==Further reading== *{{cite journal|author=Paul Heckel|title=A technique for isolating differences between files|journal=Communications of the ACM|volume=21|issue=4|date=April 1978|pages=264–268|doi=10.1145/359460.359467|s2cid=207683976|doi-access=free}}[http://doi.acm.org/10.1145/359460.359467 A technique for isolating differences between files] *A generic implementation of the Myers SES/LCS algorithm with the Hirschberg linear space refinement [http://www.ioplex.com/~miallen/libmba/dl/src/diff.c (C source code)] ==External links== {{Wikibooks|Guide to Unix|Commands}} {{Prone to spam|date=May 2012}} <!-- {{No more links}} Please be cautious adding more external links. Wikipedia is not a collection of links and should not be used for advertising. Excessive or inappropriate links will be removed. See [[Wikipedia:External links]] & [[Wikipedia:Spam]] for details. If there are already suitable links, propose additions or replacements on the article's talk page, or submit your link to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) and link there using {{Dmoz}}. --> *{{man|cu|diff|SUS|compare two files}} * {{man|1|diff|Plan 9}} * {{man|1|diff|Inferno}} *{{Curlie|Computers/Software/File_Management/File_Comparison|File comparison}} *[http://www.bodurov.com/JavaScriptDiff/ JavaScript Implementation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910235603/http://www.bodurov.com/JavaScriptDiff/ |date=2011-09-10 }} {{Unix commands}} {{Plan 9 commands}} {{Version control software}} [[വർഗ്ഗം:ഔപചാരിക ഭാഷകൾ]] osq0g12siyoqn07hvytbr6nhez8f8wg 0 607841 4620343 4532789 2026-05-19T15:43:36Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4620343 wikitext text/x-wiki {{PU|Khanaqin}} {{pp-extended|small=yes}} {{pp|small=yes}} <!-- Infobox begins --> {{Infobox settlement | official_name = ഖനാക്വിൻ | settlement_type = City<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | image_skyline = جسر الوند الأثري في مدينة خانقين.jpg | image_caption = ഖനാക്വിനിലെ അൽവാന്ദ് നദിയും മുകളിൽ ചരിത്രപരമായ അൽവാന്ദ് പാലവും. | map_caption = Location of Khanaqin in Iraq | pushpin_map = Iraq | pushpin_map_caption = Khanaqin's location inside Iraq | coordinates = {{coord|34|20|N|45|23|E|region:IQ|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{Flag|Iraq}} | subdivision_type1 = Region | subdivision_type2 = [[Governorates of Iraq|Governorate]] | subdivision_type3 = [[Districts of Iraq|District]] | subdivision_name2 = [[ദിയാല ഗവർണറേറ്റ്]] | subdivision_name3 = [[Khanaqin District|ഖനാക്വിൻ]] | established_title = <!-- Settled --> | established_date = 1784 | elevation_ft = 602 | population_total = 175,000 | population_as_of = 2008 | population_note = | name = | population_footnotes = <ref name=":0" /> | native_name = {{Lang|ku|خانەقین|Xaneqîn}} | native_name_lang = ku | other_name = Xaneqîn }} '''ഖനാക്വിൻ''' ({{lang-ar|خانقين}};<ref>{{cite news|date=1 February 2020|title=خانقين صورة حية عن التعايش السلمي في العراق|language=ar|work=Kirkuknow|url=https://kirkuknow.com/ar/news/61346|access-date=23 October 2020}}</ref> {{lang-ku|خانەقین|translit=Xaneqîn}}<ref>{{cite news|title=Daişê li Gulale û Xaneqîn hêriş kirin ser hêzên Îraqê|url=https://nupel.net/daise-li-gulale-u-xaneqin-heris-kirin-ser-hezen-iraqe-62001h.html|access-date=20 December 2019|language=ku}}</ref><ref>{{cite news|title=چەتەکانی داعش لە دیالە و خانەقین دەستیان بە هێرش کردووەتەوە|url=https://anfsorani.com/ڕۆژهه-ڵاتی-ناوه-ڕاست/چەتەکانی-داعش-لە-دیالە-و-خانەقین-دەستیان-بە-هێرش-کردووەتەوە-13771|access-date=20 December 2019|work=ANF News|language=ku}}</ref>) [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖിലെ]] ദിയാല ഗവർണറേറ്റിലെ ഖനാക്വിൻ ജില്ലയുടെ കേന്ദ്രമായ ഒരു നഗരമാണ്. [[ദിയാല നദി|ദിയാല നദിയുടെ]] പോഷകനദിയായ അൽവാന്ദിൻറെ കരയിൽ, ഇറാനിയൻ അതിർത്തിയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 8 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇതിൻറെ സ്ഥാനം.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Khanaqin|title=Khanaqin|access-date=23 October 2020|website=[[Britannica]]}}</ref> ദക്ഷിണ കുർദിഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന കുർദുകളാണ് ഈ നഗരത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal|last1=Chaman Ara|first1=Behrooz|last2=Amiri|first2=Cyrus|date=12 March 2018|title=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom?|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13530194.2018.1430536?scroll=top&needAccess=true&journalCode=cbjm20|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|volume=45|issue=4|pages=627–643|doi=10.1080/13530194.2018.1430536|s2cid=148611170}}</ref> വിശുദ്ധ ഇസ്ലാമിക നഗരങ്ങളുടെ സന്ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയ]] തീർത്ഥാടകർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന പാതയിലാണ് ഖനാക്വൻ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name=":02" /> എണ്ണ സമ്പന്നമായ ഈ നഗരത്തിനു സമീപത്തായാണ് ആദ്യത്തെ ഇറാഖി എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലയും എണ്ണ പൈപ്പ്‌ലൈനും 1927-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.understandingwar.org/region/diyala-ديالى|title=Diyala (ديالى)|access-date=23 October 2020|website=ISW - Institute for the study of war}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geoexpro.com/articles/2009/02/oil-from-babylon-to-iraq|title=Oil from Babylon to Iraq|access-date=23 October 2020|last=Sorkhabi|first=Rasoul|date=2009|website=Geo ExPro|archive-date=2022-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209001804/https://www.geoexpro.com/articles/2009/02/oil-from-babylon-to-iraq|url-status=dead}}</ref> ഖനാക്വിനിലെ പ്രധാന ഗോത്രങ്ങളിൽ കൽഹോർ,<ref>{{Cite journal|last1=Chaman Ara|first1=Behrooz|last2=Amiri|first2=Cyrus|date=12 March 2018|title=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom?|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13530194.2018.1430536?scroll=top&needAccess=true&journalCode=cbjm20|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|volume=45|issue=4|pages=627–643|doi=10.1080/13530194.2018.1430536|s2cid=148611170}}</ref> ഫെയ്‌ലി,<ref>{{cite book|title=The Iraqi Ba'th Regime's Atrocities Against the Faylee Kurds: Nation-State|author1=Adel Soheil|date=March 2019|isbn=978-91-7785-892-8|pages=83–84}}</ref> സാൻഡ്,<ref name="usmap1944">{{cite web|url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/4172047|title=Kurdish tribal map of Iraq : showing the Iraq portion of Kurdistan and the major Kurdish tribal divisions within Iraq.|author-link=Archibald Roosevelt|date=1944|publisher=[[Yale University]]|author1=Archibald Roosevelt}}</ref> മലെക്ഷാഹി,<ref name=":6">{{cite book|title=Les dialectes kurdes méridionaux|last=Fattah|first=Ismaïl Kamandâr|publisher=[[Acta Iranica]] 37|publication-date=2000|pages=30–31}}</ref> സുറാമിരി,<ref>{{Cite web|url=http://loor.ir/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b3%d8%b1%d8%ae%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c/|title=ایل سوره میری (سوره مهری یا سرخه مهری)|date=April 4, 1396|access-date=2023-11-11|archive-date=2022-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418012547/http://loor.ir/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b3%d8%b1%d8%ae%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c/|url-status=dead}}</ref> അർക്കവാസി,<ref>{{Cite web|url=https://abadis.ir/fatofa/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C/|title=ایل ارکوازی - معنی در دیکشنری آبادیس|access-date=2022-09-03|website=abadis.ir|archive-date=2022-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418164737/https://abadis.ir/fatofa/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C/|url-status=dead}}</ref> സങ്കാന<ref>{{Cite web|url=https://www.refworld.org/docid/47fdfb1d0.html|title=Refworld {{!}} Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds|access-date=2022-09-03|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|website=Refworld|language=en}}</ref> എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം]] കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ നഗരം അറബിവൽക്കരണം അനുഭവിച്ചു, എന്നാൽ 2003 ലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭരണം അവസാനിച്ചശേഷം ഇത് ഗണ്യമായി കുറയുകയും കലഹം തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":03" /><ref name=":4" /> == ചരിത്രം == പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ, ഒരു പുരാതന അറബി ഗോത്രമായിരുന്ന ബനൂ ഉഖൈലിന്റെ അധീതയിലായിരുന്ന ഈ നഗരം 1045-ൽ ഇബ്രാഹിം ഇനാൽ നഗരം പിടിച്ചടക്കുന്നതുവരെ അന്നാസിദുകളുടെ കീഴിലായിരുന്നു.<ref name=":033">{{Cite journal|last=Aḥmad|first=K. M.|date=1985|title=ʿANNAZIDS|url=https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r|journal=[[Iranica Online]]|volume=II}}</ref> 1850-കൾ വരെ ഖനാക്വിൻ നഗരം കുർദിഷ് നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന ബാബന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.<ref name=":022">{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/224744195.pdf|title=History of Kirkuk from the Beginning of the Nineteenth Century until Becoming Part of the Iraqi Monarchy in 1925|last=Rasoul|first=Rasoul Muhammed|date=2017|publisher=[[University of Erfurt]]|pages=91}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ വളരെ ചെറുതായിരുന്ന ഖനാക്വിനിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം അമ്പത് മുസ്ലീങ്ങളും അഞ്ച് ജൂത കുടുംബങ്ങളും, പട്ടണത്തിന് ചുറ്റുപാടുമായുള്ള ഗണ്യമായ കുർദിഷ് ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരും അടങ്ങിയതായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഇവിടെ മൂന്ന് പള്ളികളും മൂന്ന് കാരവൻസെറൈകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1847-ലെ എർസുറം ഉടമ്പടിക്ക് മുമ്പ് ഷിയാ തീർത്ഥാടകരെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന കേവലം ഒരു കാരവൻ സ്റ്റേഷനായിരുൻ മാത്രമായിരുന്ന ഖനാകിൻ, പിന്നീട് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിനും ഖജർ ഇറാനും ഇടയിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു പ്രധാന അതിർത്തി പട്ടണമായി മാറി. വളർന്നുവരുന്ന തീർഥാടനക പ്രവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒരു ഇമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസ് ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":1">{{cite journal|last=Tomoko|first=Morikawa|date=2014|title=Pilgrims beyond the border: Immigration at Khanaqin and its procedures in the nineteenth century|journal=Pilgrims Beyond the Border: Immigration at Khanaqin and Its Procedures in the Nineteenth Century|volume=72|pages=100–102}}</ref> പിന്നീട് ഇതോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു കസ്റ്റംസ് ഹൗസും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal|last=Tomoko|first=Morikawa|date=2014|title=Pilgrims beyond the border: Immigration at Khanaqin and its procedures in the nineteenth century|journal=Pilgrims Beyond the Border: Immigration at Khanaqin and Its Procedures in the Nineteenth Century|volume=72|pages=117}}</ref> പേർഷ്യൻ സൈനിക പ്രവർത്തനകാലത്ത്, 1916 ജൂൺ 3-ന് ഖനാക്വിനിൽ വെച്ച് നിക്കോളായ് ബരാട്ടോവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള റഷ്യൻ സൈന്യം [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഓട്ടോമനുകളെ]] ആക്രമിച്ചെങ്കിലും റഷ്യൻ കുതിരപ്പടയെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഓട്ടോമനുകൾക്ക് ഏകദേശം 300 ഓളം പേരെ നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, റഷ്യൻ ഭാഗത്തുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങൾ കൂടുതലായിരുന്നു.<ref>{{Cite book|title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond|last=Dowling|first=Timothy C.|publisher=ABC-CLIO|year=2014|isbn=9781598849486|pages=409}}</ref> എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള ഓട്ടോമനുകളുടെ ബലഹീനതയും ഇറാൻ‍ ഗവൺമെന്റിന്റെ തകർച്ചയും കാരണം 1917 ഏപ്രിലിൽ നഗരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ റഷ്യക്കാർ വിജയിച്ചു. കുർദിഷ് ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് റഷ്യയ്ക്ക് നിർലോഭമായ പിന്തുണ ലഭിക്കുകയും പ്രദേശം ഭരിക്കാൻ അവരെ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, [[റഷ്യൻ വിപ്ലവം|റഷ്യൻ വിപ്ലവത്തെത്തുടർന്ന്]] 1917 ജൂണിൽ റഷ്യൻ സൈന്യം ഈ പ്രദേശത്ത് നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയതോടെ, നഗരം വീണ്ടും ഓട്ടോമനുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. 1917 ഡിസംബറിലെ [[മെസപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ]] സൈനികപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഈ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു.<ref>{{Cite book|title=A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism|url=https://archive.org/details/peoplewithoutsta0000eppe|last=Eppel|first=Michael|publisher=[[University of Texas Press]]|year=2016|isbn=9781477311073|pages=111}}</ref> പിടിച്ചടക്കിയ ശേഷം, ബ്രിട്ടൻ ബജാലൻ നേതാവ് മുസ്തഫ പാഷ ബജാലൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാദേശിക കുർദിഷ് ഗോത്രങ്ങളെ നഗരത്തിലെ അവരുടെ നിയന്ത്രണം ഏകീകരിക്കായി സമീപിച്ചു.<ref>{{Cite book|title=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development|url=https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|last=Jwaideh|first=Wadie|publisher=[[Syracuse University Press]]|year=2006|isbn=9780815630937|pages=[https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai/page/160 160]}}</ref> 1921-ൽ ഖനാക്വൻ ജില്ല സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{citation|last=Ihsan|first=Mohammad|title=Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003|pages=43}}</ref> [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] ഖനാക്വിൻ ഒരു യുദ്ധമേഖലയായിരുന്നില്ല എങ്കിലും കോമൺവെൽത്ത് സേനയുടെ ഒരു പ്രധാന താവളമായി മാറിയ ഇവിടെ ഒരു ഫീൽഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. [[റഷ്യ|റഷ്യയിൽ]] നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ഖനാക്വിനിലെ കോമൺവെൽത്ത് സേനയുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച നിരവധി പോളിഷ് യുദ്ധത്തടവുകാർ 1942 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ നഗരത്തിലെത്തി. പട്ടണത്തിൽ തന്നെ തുടർന്ന അവരിൽ പലരുംപക്ഷേ മരണമടയുകയും അവർക്കായി പട്ടണത്തിൽ ഒരു സെമിത്തേരി നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cwgc.org/visit-us/find-cemeteries-memorials/cemetery-details/2090521/baghdad-(north-gate)-(khanaqin)-memorial/|title=Baghdad (North Fate) (Khanaqin) memorial|access-date=24 October 2020|website=Commonwealth War Graves}}</ref> ഖനാകിൻ യുദ്ധ സെമിത്തേരിയുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി പിന്നീട് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ബാഗ്ദാദിൽ ഒരു സ്മാരകം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2020ൽ ഈ ശ്മശാനം 'തീവ്രവാദികൾ' നശിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=1 March 2020|title=Extremists damage graveyard of Polish people in Khanaqin|work=Kirkuknow|url=https://kirkuknow.com/en/news/61597}}</ref> 1980-കളിലെ [[ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം|ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധസമയത്ത്]] നഗരം ഇറാൻ നടത്തിയ ഷെല്ലാക്രമണത്തെ നേരിടുകയും<ref>{{Cite news|date=23 September 1981|title=A year of Iran-Iraq war seems to bring impasse|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1981/09/23/world/a-year-of-iran-iraq-war-seems-to-bring-impasse.html|access-date=24 October 2020}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 February 1984|title=Big battle erupts in Iran-Iraq war|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1984/02/17/world/big-battle-erupts-in-iran-iraq-war.html|access-date=24 October 2020}}</ref> അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ പലായനം നടത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name=":05" /> 1991 മാർച്ചിൽ ഇറാഖിലെ പ്രക്ഷോഭത്തിനിടെയും<ref>{{Cite news|date=12 March 1991|title=AFTER THE WAR: Iraq; Iraqi Loyalists Pound Shiite Mosques, Rebels Say|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1991/03/12/world/after-the-war-iraq-iraqi-loyalists-pound-shiite-mosques-rebels-say.html}}</ref> 2003 ഏപ്രിലിലെ യു.എസ് ഇറാഖ് അധിനിവേശ സമയത്തും പെഷ്മർഗ സൈനികർ പട്ടണം പിടിച്ചെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.<ref>{{Cite news|date=10 April 2003|title=Kurds to be removed from Kirkuk over Turkey anger|newspaper=[[The Irish Times]]|url=https://www.irishtimes.com/news/kurds-to-be-removed-from-kirkuk-over-turkey-anger-1.471367|access-date=23 October 2020}}</ref> 2005 ഡിസംബറിലെ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഡെമോക്രാറ്റിക് പാട്രിയോട്ടിക് അലയൻസ് ഓഫ് കുർദിസ്ഥാന് 99.4% വോട്ടുകൾ നേടി നഗരത്തിൽ വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.files.ethz.ch/isn/128591/PW69.pdf|title=Iraq's Disputed Territories|access-date=24 October 2020|last=Kane|first=Sean|date=2011|page=35}}</ref> അതേ വർഷം തന്നെ, പ്രദേശവാസികൾ പ്രതിഷേധിക്കുകയും ഖനാക്വിൻ PUK ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള കുർദിസ്ഥാൻ സ്വയംഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാകുവാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://iwpr.net/global-voices/bombings-expose-khanaqin-tensions|title=Bombings Expose Khanaqin Tensions|website=iwpr.net}}</ref> 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ, നഗരം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇറാഖി പോലീസിനെ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് പെഷ്മെർഗ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി. പിൻവാങ്ങലിനെതിരെ നഗരത്തിൽ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നു.<ref>{{Cite news|date=8 September 2008|title=Diyala town's allegiance: Iraq or Kurdistan?|work=[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]]|url=https://www.stripes.com/news/diyala-town-s-allegiance-iraq-or-kurdistan-1.82828|access-date=23 October 2020}}</ref> ഒത്തുതീർപ്പിന്റെ ഭാഗമായി, കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയെ അസായിഷ് സാന്നിധ്യത്തോടെ നഗരം ഭരിക്കാൻ അനുവദിച്ചുവെങ്കിലും<ref>{{Cite book|title=Withdrawal from Iraq: Assessing the Readiness of Iraqi Security Forces|last1=Cordesman|first1=Anthony H.|last2=Mausner|first2=Adam|publisher=CSIS|year=2009|isbn=9780892065530|pages=126}}</ref> 2011 സെപ്തംബറിൽ പെഷ്‌മെർഗ സൈനികർ വീണ്ടും നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=14 October 2011|title=Khanaqin warns Iraq gov't of revolution outbreak if Kurdistan flag is lowered|url=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/10/kurdsiniraq132.htm|access-date=24 October 2020}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2017 ഒക്ടോബറിൽ പെഷ്മെർഗ വീണ്ടും നഗരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ നഗരം പലപ്പോഴും സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=17 May 2020|title=Meeting results in recommendation to return Peshmerga to Khanaqin|work=Shafaq|url=https://shafaq.com/en/iraq-news/meeting-results-in-recommendation-to-return-peshmerga-to-khanaqin|access-date=24 October 2020|archive-date=2022-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419002957/https://shafaq.com/en/Iraq-News/meeting-results-in-recommendation-to-return-peshmerga-to-khanaqin|url-status=dead}}</ref> == അൽവാന്ദ് പാലം == ഖനാക്വന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി, അൽവാന്ദ് നദിയിലാണ് അൽവാന്ദ് പാലം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സസാനിഡ് കാലഘട്ടത്തിലാണ് 150 മീറ്റർ വീതിയും 6 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ള ആദ്യപാലം സസാനിഡുകൾ സ്ഥാപിച്ചത്. നിലവിലെ പുതുക്കിയ പാലം 1860-ൽ [[കെർമാൻഷാ|കെർമാൻഷായുടെ]] മുൻ ഗവർണറായിരുന്ന ദൗലത്ഷായാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 1855-ൽ [[കർബല|കർബലയിലെയും]] [[നജഫ്‌|നജഫിലെയും]] ഷിയാ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാനുള്ള യാത്രാമധ്യേ ഖനാക്വിനിലേക്ക് പോയ അദ്ദേഹം ആ വർഷം കടുത്ത വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു. ഖനാക്വീനിൽ ഒരു പുതിയ പാലം പണിയുന്നതിനുള്ള അധിക ചിലവുകൾ കൂടാതെ തന്റെ യാത്രാ ചെലവുകൾക്കൂടി ഇതിലേയ്ക്ക് ചെലവഴിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പാലത്തിൻറെ നിർമ്മാണത്തിനായി [[ഇസ്ഫഹാൻ|ഇസ്ഫഹാനിൽ]] നിന്ന് ഖനാക്വിനിലേക്ക് അദ്ദേഹം നിരവധി വാസ്തുശില്പികളെ കൊണ്ടുവന്നു, ഇറാനിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത വാൽനട്ട് മരത്തടി ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പാലം നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="آکانیوز">پل الون هدیه یک دختر قاجاری به شهر خانقین. در: [http://www.aknews.com/fa/aknews/1/69796/ آکانیوز]{{Dead link|date=May 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}. بازدید: سپتامبر ۲۰۰۹.</ref> == ജൂത സമൂഹം == 1950-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇസ്രായേലിലേക്ക് കുടിയേറാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നതുവരെ ഖനാക്വിനിൽ ഒരു ചെറു ജൂത സമൂഹമുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഏകദേശം 20 ജൂത കുടുംബങ്ങൾ പട്ടണത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. താമസിയാതെ ഈ എണ്ണം 700 ആയി വർദ്ധിച്ചു. സമുദായം സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാഷ മ്ലാസോ അരാമിക് ആയിരുന്നു. 1920-കളോടെ, സമൂഹത്തിൽ സയണിസം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതോടെ 1949 ഓഗസ്റ്റിൽ സമുദായ നേതാവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടതിന് ശേഷം മിക്കവരും ഇസ്രായേലിലേക്ക് പോയി.<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/khanaqin|title=Khanaqin|access-date=23 October 2020|website=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> == അവലംബം == r7oxcqqodseepgpvp19c9ze9zf6mz9n 0 614245 4620541 4598439 2026-05-20T08:23:42Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 4620541 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2025 ഏപ്രിൽ}} {{PU|Ana Silvera}} {{Infobox musical artist | honorific_prefix = | name = അന സിൽവേര | honorific_suffix = | image = File:Ana Silvera at Tornado Studio, Copenhagen in 2019.jpg | alt = | caption = അന സിൽവേര | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | alias = | birth_date = | birth_place =ലണ്ടൻ, ഇംഗ്ലണ്ട് | origin = | death_date = <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = ഇതര നാടോടി | occupation = {{hlist|ഗായകൻ|ഗാനരചയിതാവ്|കമ്പോസർ}} | instrument =പിയാനോ, ഗിറ്റാർ, ഹാർമോണിയം | years_active = 2007–ഇന്നുവരെ | label = | associated_acts = | website = http://www.anasilvera.com }}ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് ഗായികയും, ഗാനരചയിതാവും, വാദ്യമേളക്കാരിയും, സംഗീതസംവിധായികയുമാണ് '''അന സിൽവേര.''' സിൽവേരയുടെ ഗാനങ്ങൾ നാടോടി ശൈലിയിലുള്ളവയാണെങ്കിലും അവയിൽ ജാസ്, പോപ്പ്, സമകാലിക സംഗീതം എന്നീ വിവിധ സംഗീതശൈലികളുടേയും സ്വാധീനം കാണാം. ബാലെകൾക്കും ഗായകസംഘങ്ങൾക്കും, കൂടാതെ, കൺസേർട്ടോ കാലിഡോണിയ, എസ്റ്റോണിയൻ ടെലിവിഷൻ ഗേൾസ് ക്വയർ<ref>{{cite web |url = https://www.anasilvera.com/estonian-girls-choir |title = Ana Silvera website describing ETGC project |website = Anasilvera.com |access-date = 2021-02-09 |archive-date = 2021-03-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210302050629/https://www.anasilvera.com/estonian-girls-choir |url-status = dead }}</ref>, റോയൽ ബാലെ തുടങ്ങിയ തിയേറ്ററുകൾക്കും വേണ്ടിയും സംഗീതസംവിധാനം അവർ നിർവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. സിൽവേരയുടെ പാട്ടുകൾ സാഹിത്യത്തിൽ നിന്നും, കവിതകളിൽ നിന്നും, നാടോടിക്കഥകളിൽ നിന്നും പ്രചോദനമുൾക്കൊണ്ട് എഴുതപ്പെട്ടവയാണ്. സിൽവെറയുടെ റെക്കോർഡിംഗുകൾ 2018-ൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി]]യിലെ സൗണ്ട് ആർക്കൈവിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട് .സോളോ ആർട്ടിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ "ദി ഏവിയറി" (2012), "ദി ഫാബുലിസ്റ്റ്" (2022) എന്നീ രണ്ട് സ്റ്റുഡിയോ ആൽബങ്ങളാണ് ഇവർ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുള്ളത് . കൂടാതെ, [[ദി ഗാർഡിയൻ]] ക്രിട്ടിക്സ് പിക്ക് ലിസ്റ്റിൽ ഇടംനേടിയ "ഒറക്കിൾസ്" (2018) എന്ന തത്സമയ ആൽബവും <ref>{{cite news|url =https://www.theguardian.com/music/2018/dec/21/the-best-albums-and-tracks-of-2018-how-our-writers-voted | title = The Guardian Critics Pick of 2018|newspaper=[[The Guardian]] | access-date=2021-02-09}}</ref>; "അർക്കാന - എ വിൻ്റർ ഇ.പി" (2017),"ഗിഫ്റ്റ്" (2021), ഗാംബിയൻ കോറ കളിക്കാരനായ സെഫോ കാനുറ്റെ അവതരിപ്പിച്ച "ലൈറ്റ് കൺസോൾ മി" (2020), തുടങ്ങിയ മൂന്ന് EP-കളും പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇമോജെൻ ഹീപ്പ്, ഒലിവിയ ചാനി, ജിം മോറേ, ബിൽ ലോറൻസ്, ജാസ്പർ ഹോയ്ബി, അലൻ ഹാംപ്ടൺ, മായ യൂസഫ്, ലോറ മൂഡി, യോ സുഷി, മാര കാർലൈൽ, ജോസഫിൻ സ്റ്റീഫൻസൺ, ഡാനിഷ് വയലിനിസ്റ്റ് ബിജാർക്ക് ഫാൽഗ്രെൻ, ഹംഗേറിയൻ [[കവി]] ജോർജ്ജ് എർസ്ലി, ബ്രിട്ടീഷ് സംഗീതജ്ഞൻ ജോർജ്ജ് സിർറ്റെസ്മി മാക്സ് ഡി വാർഡനർ ഉൾപ്പെടെ പ്രമുഖ കലാകാരന്മാർക്കൊപ്പവും, ഡോട്ടർ എന്ന ബാന്റിനൊപ്പവും സിൽവേര പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരാഗത ലാഡിനോ ഗാനവ്യാഖ്യാതാവ് കൂടിയാണ് അവർ. 1500-കളിൽ ഐബീരിയയിലെ സെഫാർഡി ജൂതന്മാരെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടത്തിയ വംശീയ ആക്രമണങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷതേടി ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ കുടിയേറിയവരാണ് സിൽവേരയുടെ പൂർവ്വികർ. ചെലോ വാദ്യകൻ ഫ്രാൻസെസ്‌ക ടെർ-ബെർഗുമായി ചേർന്ന് Yja എന്ന പേരിൽ ലാഡിനോ സംഗീതത്തിൻ്റെ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ അവർ പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|url = https://www.thejc.com/culture/music/breathing-new-life-into-ancient-sephardi-songs-1.500990 | title = Jewish Chronicle Interview with Ana Silvera and Francesca Ter-Berg as Contemporary Ladino Duo 'Yja' |website=Thejc.com| access-date=2021-02-09}}</ref> 2020 ലെ നിയമപ്രകാരം , റിട്ടേൺ അവകാശ നിയമങ്ങൾ നിലവിലുള്ളതിനാൽ സിൽവേരയ്ക്ക് ബ്രിട്ടൻ, പോർച്ചുഗൽ എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ പൗരത്വം കൈവശമുണ്ട്. <ref>{{cite web|url= https://www.pri.org/stories/2019-03-19/becoming-portuguese-how-brexit-and-500-years-jewish-history-changed-one-british-s | title = Becoming Portuguese: How Brexit and 500 years of Jewish history changed one British’s singer’s life | access-date=2021-02-09}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതം == ലണ്ടനിലെ ക്രൗച്ച് എൻഡിലാണ് സിൽവേര വളർന്നത്. ഇംഗ്ലീഷ് നാഷണൽ ഓപ്പറ കമ്പനിയുടെ നിർമ്മാണം മാർക്ക് എൽഡറും സംവിധാനം ഡേവിഡ് പൗണ്ട്‌നിയും ചേർന്ന് നടത്തിയ എംഗൽബെർട്ട് ഹംപർഡിങ്ക് ഓപ്പറ കോനിഗ്‌സ്‌കിൻഡറിലെ സോളോ റോളിനായി അവർ വിജയകരമായി ഓഡിഷൻ നടത്തി. ഇത് ബിബിസി റേഡിയോ 3-ലും പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ വേഷത്തെ തുടർന്ന്, റിച്ചാർഡ് സ്ട്രോസിൻ്റെ ഓപ്പറയായ ഡൈ ഫ്രോ ഓനെ ഷാറ്റൻ റോയൽ ഓപ്പറ ഹൗസിലെ കുട്ടികളുടെ കോറസിൻ്റെ ഭാഗമായി പാടാൻ അവളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. തുടർന്ന് ജൂനിയർ ഗിൽഡ്ഹാൾ സ്കൂൾ ഓഫ് മ്യൂസിക്കിൽ ഡേവിഡ് ജോയ്നറുടെ കീഴിൽ ശബ്ദവും പിയാനോയും പഠിക്കാനുള്ള സ്കോളർഷിപ്പ് സിൽവേരയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web |url = https://www.bpa-live.com/ana-silvera-uk/ |title = BPA Agents Artist Profile |website = www.bpa-live.com |access-date = 2021-02-10 |archive-date = 2022-01-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220112130905/https://www.bpa-live.com/ana-silvera-uk/ |url-status = dead }}</ref> [[ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]] കോളേജിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥിയായ അവർ പഠനത്തിനായി സൗത്ത് ഹാംപ്‌സ്റ്റെഡ് ഹൈസ്‌കൂളിൽ ചേർന്നു. <ref>{{cite web |url = https://camden-live.com/ana-silvera/ |title = Camden Live profile of Ana Silvera |website = www.camden-live.com |access-date = 2021-02-10 |archive-date = 2024-09-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240911060646/https://camden-live.com/ana-silvera/ |url-status = dead }}</ref> == പ്രകാശനം ചെയ്യൽ == === ആൽബങ്ങൾ === ==== ദി അവിയറി (2012) ==== അന സിൽവേരയുടെ ആദ്യ ആൽബമായ ദി അവിയറി,<ref>{{cite web|url = http://anasilvera.bandcamp.com/album/the-aviary | title = The Aviary |website=Anasilvera.bandcamp.com | access-date=2011-07-20}}</ref> 2012 മാർച്ചിൽ പുറത്തിറങ്ങി. റേ സിംഗർ ([[പീറ്റർ സാർസ്റ്റെഡ്]]), [[ബ്രാഡ് ആൽബെറ്റ]] ([[മാർത്ത വെയ്ൻറൈറ്റ്]], [[ടെഡി തോംസൺ]]), വയലിനിസ്റ്റ്/അറേഞ്ചർ മാക്സിം മോസ്റ്റൺ (ആന്റണി & ദി ജോൺസൺസ്, റൂഫസ് വെയ്ൻറൈറ്റ്) എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ദി അവിയറി നിർമ്മിച്ചത്. ആൽബത്തിന് നല്ല സ്വീകാര്യത ലഭിച്ചു: മെട്രോയിലെ അർവ ഹൈദർ എഴുതി, "അന സിൽവേരയുടെ സംഗീതത്തിൽ സമൃദ്ധവും ഉജ്ജ്വലവുമായ ഭാവനയും തീവ്രമായ അടുപ്പവുമുണ്ട്... മൊത്തത്തിൽ ഇവ മനസ്സിൽ മായാത്ത മുദ്ര പതിപ്പിക്കുന്ന, മുതിർന്നവർക്കുള്ള കെട്ടുകഥകളാണ്"<ref>{{cite web|url = https://www.greennote.co.uk/production/ana-silvera-2/ | title = quoted on Green Note venue site | access-date=2021-02-10}}</ref> ദി വേഡ് മാസിക ദി അവിയറിയെ "ഗൂഢവും മനോഹരവുമായ അതിഭാവുക പ്രേമഗാനങ്ങളുടെ" " ഒരു ശേഖരം എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. കൂടാതെ അവരുടെ കവർമൗണ്ട് സിഡിയിൽ 'കൊറോണേഷൻ ഡാൻസ്' എന്ന ട്രാക്ക് 10 ഉം ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്<ref>{{cite web|url = https://www.discogs.com/Various-Now-Hear-This-April-2012/release/3696924 | title = Discogs link to Now Hear This! April 2012 | access-date=2021-02-10}}</ref>കെഎംസി റെക്കോർഡുകളിൽ ദി അവിയറി ഒരു സിഡിയായും ഡിജിറ്റൽ ഡൗൺലോഡായും പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ==== ഒറാക്കിൾ - ലൈവ് ആൽബം (2018) ==== മൂന്ന് രാത്രികളിലായി നടന്ന തത്സമയ റെക്കോർഡിംഗുകളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ ഏഴ് ഭാഗങ്ങളുള്ള ഗാന-ചക്രം 2015-ൽ, സിൽവേര റെക്കോർഡുചെയ്‌തു. പിയാനിസ്റ്റ് ബിൽ ലോറൻസ് (സ്നാർക്കി പപ്പിയിലെ), ഡബിൾ ബാസിസ്റ്റ് ജാസ്പർ ഹോയിബി ഓഫ് ഫ്രോണെസിസ്, ഗായിക/സംഗീതസംവിധായക ജോസഫിൻ സ്റ്റീഫൻസൺ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത സംഗീതജ്ഞർ പങ്കെടുത്ത ഗാനമായിരുന്നു അത്. റൗണ്ട്‌ഹൗസ് സ്റ്റുഡിയോ തിയേറ്ററിൽ ഗാനചക്രം റെക്കോർഡുചെയ്‌തു. 2018 ജൂലൈയിൽ ഗിയർബോക്‌സ് റെക്കോർഡുകളിൽ വിനൈൽ, സിഡി, ഡിജിറ്റൽ ഡൗൺലോഡ് എന്നിവയായി പുറത്തിറങ്ങി. അതേ വർഷം തന്നെ ദി ഗാർഡിയൻ ക്രിട്ടിക്‌സ് പിക്ക് ലിസ്റ്റിൽ (പത്രപ്രവർത്തകൻ ഷാർലറ്റ് റിച്ചാർഡ്‌സൺ ആൻഡ്രൂസ് തിരഞ്ഞെടുത്തത്) ഈ റിലീസ് പട്ടികപ്പെടുത്തി. കൂടാതെ എഴുത്തുകാരൻ അലക്‌സ് പ്രെസ്റ്റൺ ബിബിസി റേഡിയോ 4 ന്റെ സാറ്റർഡേ റിവ്യൂവിൽ "ഞാൻ കേട്ടിട്ടുള്ളതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും മനോഹരമായ സംഗീതങ്ങളിൽ ചിലത്... ബുദ്ധിപരവും, ഗാനരചനാപരമായി സങ്കീർണ്ണവും രസകരവുമാണ്" എന്ന് പ്രശംസിച്ചു. <ref>{{cite web|url = https://www.bbc.co.uk/programmes/b0bbn78p | title = Saturday Review: Apostasy, Exit The King, Olivia Laing, Memory Palace, Pride and Prejudice box set - Alex Preston's comments on extended podcast edition|website=Bbc.co.uk| access-date=2011-07-20}}</ref> ==== ദി ഫാബുലിസ്റ്റ് (2022) ==== ദി ഫാബുലിസ്റ്റ്’ നിർമ്മാതാവും മൾട്ടി-ഇൻസ്ട്രുമെന്റലിസ്റ്റുമായ ഗെറി ഡൈവറിനൊപ്പം റെക്കോർഡുചെയ്‌തു, കൂടാതെ ഡബിൾ ബാസിസ്റ്റ് ജാസ്പർ ഹോയിബി (ഫ്രോണസിസ്, പ്ലാനറ്റ് ബി), ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ ഗായകനും ഗാനരചയിതാവുമായ അലൻ ഹാംപ്ടൺ (ഫിയോണ ആപ്പിൾ, ആൻഡ്രൂ ബേർഡ്) തുടങ്ങിയ സഹകാരികളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. 'കെട്ടുകഥകളുടെ കഥാകാരി' എന്നർത്ഥം വരുന്ന ആൽബത്തിന്റെ പേര്, അനയുടെ കഥപറച്ചിലിനോടുള്ള ഇഷ്ടത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. ഗാനങ്ങൾ "സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരുടെ" ജീവിതങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനൊപ്പം സ്വന്തം വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളുടെ ആഴങ്ങളും ഈ ഗാനങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, 'ഗോസ്റ്റ്സ്' എന്ന സിനിമയിൽ, കൊടും ചൂടുള്ള ലണ്ടൻ വേനൽക്കാലത്ത് തന്റെ കൗമാരക്കാരനായ സഹോദരൻ മനോരോഗത്തിലേക്ക് വീഴുന്നത് അന സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു: "പ്രേതങ്ങൾ തന്റെ ശരീരം ഹാളിലൂടെ താഴേക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞ് നൃത്തം ചവിട്ടി/ എനിക്ക് സംസാരിക്കാൻ പറ്റാത്തവിതം തരിച്ചു നില്ക്കുന്ന അവസ്ഥയുണ്ടായി" 'റെഡ് ബലൂൺ' എന്നത് വിലക്കപ്പെട്ടതും എന്നാൽ കാന്തികവും തലകറങ്ങുന്നതും ദിശാബോധമില്ലാത്തതുമായ ഒരു ആകർഷണത്തെ വിവരിക്കുന്നു. അതിൽ അനിയന്ത്രിതമായ ഡ്രമ്മുകളും, ഉയർന്നുപൊങ്ങുന്ന വയലിനുകളും, അഡ്രിയൻ ലിവറിന്റെ ഗിറ്റാർ പെഡലുകളുടെ മൃദുലമായ ശബ്ദങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അലൻ ഹാംപ്ടണിനൊപ്പം പാടിയ ഒരു യുഗ്മഗാനമായ 'ഏർലി ഫ്രോസ്റ്റ്', വിവാഹം, വീട്, നന്നായി പരിപാലിച്ച പൂന്തോട്ടം - എന്നാൽ "ഒരു മഞ്ഞുമൂടിയ തടാകത്തിലെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു വിള്ളൽ പോലെ / അതിനെ തകർക്കാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും ചെറിയ കാര്യങ്ങൾ പോലും" - എന്നതുപോലെ ഇതിൽ ബാഹ്യദൃഷ്ടിയിൽ തികഞ്ഞ ജീവിതം നയിക്കുന്ന ഒരു ദമ്പതികളുടെ കഥ പറയുന്നു.<ref>{{Cite web |date=2022-04-20 |title=RGM INTRODUCING – WE INTERVIEW LONDON ARTIST ANA SILVERA {{!}} RGM |url=https://rgm.press/rgm-introducing-we-interview-london-artist-ana-silvera/interview/ |access-date=2022-06-05 |website=rgm.press |language=en-GB}}</ref> ആൽബം പുറത്തിറങ്ങി നല്ല അവലോകനങ്ങൾ നേടി. "നിശബ്ദവും ആവേശകരവുമായ, അന സിൽവേരയുടെ പുതിയ എൽപി നിശബ്ദമായി തിളങ്ങുന്ന ഗിറ്റാറുകൾക്കെതിരെ അവരുടെ ആവിഷ്‌കാരാത്മക ശബ്ദത്തെ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു" എന്ന് പറഞ്ഞ ബാൻഡ്‌ക്യാമ്പ് എഡിറ്റോറിയൽ ഇതിനെ പുതിയതും ശ്രദ്ധേയവുമായ ഒരു റിലീസായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. കൂടാതെ ഫോക്ക് റേഡിയോ യുകെ ഇതിനെ "അസാധാരണം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. "വ്യഥയെ സൗന്ദര്യത്തോടൊപ്പം സംയോജിപ്പിക്കാനും, അപരിചിതത്വത്തെ ലാളിത്യവുമായി സംയോജിപ്പിക്കാനും സിൽവേരയ്ക്ക് അസാമാന്യമായ കഴിവുണ്ട്".<ref>{{Cite web |title=Folk Radio Review of The Fabulist |url=https://www.folkradio.co.uk/2022/04/ana-silvera-the-fabulist/ |access-date=2022-06-05 |website=www.folkradio.co.uk}}</ref> == സോളോ ഇപികൾ == === അർക്കാന - എ വിന്റർ ഇപി (2017) === 2017-ൽ, ഡാനിഷ് സംഗീതജ്ഞരായ ജാസ്പർ ഹോയിബി (ബാസ്), ജാർക്ക് ഫാൽഗ്രെൻ (സ്ട്രിംഗുകൾ), ജേക്കബ് സ്മെഡെഗാർഡ് (ഡ്രംസ്), സിഗ്നെ ട്രൈൽ (വോക്സ്), ബ്രിട്ടീഷ് സംഗീതജ്ഞൻ അഡ്രിയാൻ ലിവർ (ബൾഗേറിയൻ തംബുര) എന്നിവരെ ഉൾപ്പെടുത്തി സിൽവേര , പരമ്പരാഗത ശൈത്യകാല ഗാനങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം പുറത്തിറക്കി. ഇത് ഡിജിറ്റൽ ഡൗൺലോഡായി ലഭ്യമാണ്, കൂടാതെ 500 ലിമിറ്റഡ് എഡിഷൻ സിഡികളും പുറത്തിറങ്ങി. സിൽവേരയുടെ സ്വന്തം മുദ്രയായ മിറാബ്യൂ റെക്കോർഡിംഗിൽ ഇപി പുറത്തിറങ്ങി. === ലൈറ്റ്, കൺസോൾ മി (2020) === ആർട്സ് കൗൺസിൽ ഇംഗ്ലണ്ട് ധനസഹായം നൽകിയ കോവിഡ്-19 ലെഗസി കമ്മീഷന്റെ ഭാഗമായി, മോർണേഴ്‌സ് കാഡിഷിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഗാനം രചിക്കാൻ ആർട്സ് ലാ'ഓലം<ref>{{cite web|url =http://www.la-olam.com/betweenspaces|title =La O'lam #betweenspaces Commission Announcement|website =La-olam.com|access-date =2021-02-09|archive-date =2021-02-15|archive-url =https://web.archive.org/web/20210215020149/http://www.la-olam.com/betweenspaces|url-status =dead}}</ref>ആണ് സിൽവേരയെ നിയോഗിച്ചത്. കോറ പ്ലെയർ സെഫോ കനുത്തേ അവതരിപ്പിക്കുന്ന മൂന്ന് ഗാനങ്ങളുള്ള പീസ്, 'ഡിപ്പാർട്ടിംഗ്', 'വെയിറ്റിംഗ്', 'മോർണിംഗ്' എന്നീ മൂന്ന് പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. സിൽവേരയുടെ സ്വന്തം മുദ്രയായ മിറാബ്യൂ റെക്കോർഡിംഗ്സിലാണ് ഈ ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്. === ഗിഫ്റ്റ് (2021) === ഹാർമോണിയത്തിൽ രചിച്ചതോ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതോ ആയ മൂന്ന് ഗാനങ്ങളുള്ള ഒരു റിലീസാണ് "ഗിഫ്റ്റ്". 2020-ൽ ബിബിസി റേഡിയോ 3 യുടെ ദി വെർബ് കമ്മീഷൻ ചെയ്ത 'എക്സൈൽ' എന്ന ഗാനത്തിന്റെ റീ-റെക്കോർഡ് ചെയ്ത പതിപ്പാണ് ഇപിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇറാനിയൻ-അമേരിക്കൻ കവി ഷോലെ വോൾപെയുടെ 'ദി വേൾഡ് ഗ്രോസ് ബ്ലാക്ക്‌തോൺ വാൾസ്' എന്ന ഗാനത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഈ ഗാനം റെക്കോർഡ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത് . സിൽവേരയുടെ സ്വന്തം മുദ്രയായ മിറാബ്യൂ റെക്കോർഡിംഗിലാണ് "ഗിഫ്റ്റ്" പുറത്തിറങ്ങിയത്. == കമ്മീഷനുകൾ == === കോറൽ വർക്ക് === ==== ഒറാക്കിൾസ് (2012) ==== ലണ്ടനിലെ റൗണ്ട്‌ഹൗസ് വേദിയുടെ കലാസംവിധായകനായ മാർക്കസ് ഡേവി, റൗണ്ട്‌ഹൗസ് എക്‌സ്‌പെരിമെന്റൽ ക്വയറിനൊപ്പം അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കോറൽ പീസായിട്ടാണ് ഒറാക്കിൾസിനെ ആദ്യം അവതരിപ്പിച്ചത്. സിൽവേരയുടെ സഹോദരൻ ഡാനിയേൽ ഒരു മാനസിക പരിചരണ കേന്ദ്രത്തിൽ അടുത്തിടെ മരിച്ചതിനുള്ള പ്രതികരണമായാണ് ഈ ഗാനം എഴുതിയത്. സിൽവേര പറയുന്നു, "തികച്ചും അടിയന്തിരാവസ്ഥയിലാണ് ഞാൻ 'ഒറാക്കിൾസ്' എഴുതിയത് - ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ മണ്ണിൽ കുഴിച്ചിട്ടതുപോലെ തോന്നി. ഈ സംഗീതം എഴുതുന്നത് ഒരു ചെറിയ വായു പോക്കറ്റ് പോലെയായിരുന്നു, വീണ്ടും ശ്വസിക്കാനുള്ള എന്റെ അവസരം". രചനാപരമായി, ഈ ഗാനം ഒരു 'അന്വേഷണ'ത്തിന്റെ കമാനത്തെ പിന്തുടരുന്നു - മൂർത്തമായ അല്ലെങ്കിൽ പ്രതീകാത്മക ലക്ഷ്യത്തിനായുള്ള ഒരു തിരയലിൽ ആരംഭിച്ച് വിജയകരമായ വീട്ടിലേക്കുള്ള ഒരു തിരിച്ചുവരവിൽ അവസാനിക്കുന്ന ഒരു നാടോടി കഥ. സിൽവേര എഴുതുന്നു, "ആലോചിക്കുമ്പോൾ, ഈ അനുഭവം മനസ്സിലാക്കുക എന്നതായിരുന്നു എന്റെ അന്വേഷണം - കുടുംബപരമായ അർത്ഥത്തിൽ അത് ഇപ്പോൾ നിലവിലില്ലെങ്കിലും - വീട്ടിലേക്കുള്ള എന്റെ സ്വന്തം വഴി കണ്ടെത്തുക എന്നതായിരുന്നു അത്". ഇൻയൂട്ട് പുരാണത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട ഒരു രാഗമായ 'സ്കെലിറ്റൺ സോംഗ്', ഒരു സ്ത്രീയെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെ വരുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള "എന്നെ വീണ്ടും ഒരുമിച്ച് ചേർത്ത" എന്നർത്ഥത്തിൽ സിൽവേരയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സ്ത്രീ രൂപങ്ങളോടുള്ള ഒരു ഗാനാലാപനമായിട്ടാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അവസാന ഗാനമായ 'കാതറിൻ വീൽസ്' സിൽവേരയ്ക്ക് ഒടുവിൽ തന്റെ ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും വർത്തമാനകാലവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനും "ഭൂമിയിൽ ബന്ധിതമായ, ഉറച്ച സ്നേഹം" ആഘോഷിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു . <ref>{{cite web|url = https://www.prescriptionmusicpruk.com/press-releases/2018/6/8/ana-silvera-new-album-out-6-july-2018 | title = Ana Silvera Oracles Press release |website=Prescriptionmusicpruk.com | access-date=2011-07-20}}</ref> === സ്റ്റെപ്പ് ഓൺടു ദി ഗ്രൗണ്ട്, ഡിയർ ബ്രദർ (2012) === റൗണ്ട്‌ഹൗസിലെ "ഒറാക്കിൾസ്" വിജയിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, ആർനെ സലുവീർ നടത്തിയ എസ്റ്റോണിയൻ ടെലിവിഷൻ ഗേൾസ് ഗായകസംഘത്തിനുവേണ്ടി ആദ്യത്തെ ഒരു ഗാനം രചിക്കാൻ സിൽവേരയെ REVERB ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ ഭാഗമായി നിയോഗിച്ചു. "സ്റ്റെപ്പ് ഓൺടു ദി ഗ്രൗണ്ട്, ഡിയർ ബ്രദർ" (എസ്റ്റോണിയൻ ഭാഷയിൽ, "ട്യൂൾ മാലെ, അർമാസ് വെലി") എന്ന പേരിലുള്ള ഈ ഗാനം എസ്റ്റോണിയൻ നാടോടിക്കഥകളെയും പുരാതന ഫിന്നോ-ഉഗ്രിക് ഗ്രന്ഥങ്ങളെയും ആസ്പദമാക്കിയാണ് രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇമോജൻ ഹീപ്പും ഹോൾസ്റ്റ് സിംഗേഴ്‌സും ചേർന്ന് റൗണ്ട്‌ഹൗസിലും സേജ് ഗേറ്റ്‌സ്‌ഹെഡിലും ഇത് അവതരിപ്പിച്ചു. ദി ഗാർഡിയൻ ഈ ഗാനം തത്സമയം സംപ്രേഷണം ചെയ്തു. സംഗീതസംവിധായകൻ മാക്സ് ഡി വാർഡനർ സൃഷ്ടിച്ച ഇലക്ട്രോണിക് സൗണ്ട്‌സ്കേപ്പുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ ഗാനം നാല് ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇമോജൻ ഹീപ്പിനൊപ്പം ഹൈഡ് ആൻഡ് സീക്ക് എന്ന ഗാനത്തിലും സിൽവേര യുഗ്മഗാനം ആലപിച്ചു. സിൽവേരയുടെ 'ലെറ്റർ ഫ്രം ന്യൂയോർക്ക്' എന്ന ഗാനത്തിലും ഹീപ്പ് യുഗ്മഗാനം ആലപിച്ചു. "സിൽവേരയുടെ ശബ്ദം, ബ്യോർക്കിനെ പോലെ സ്വാഭാവികതയുണ്ട് - ഒരു നിമിഷം ഉൾക്കരുത്തുള്ളതും ദുർബലവുമാകാനുള്ള കഴിവ്, അടുത്ത നിമിഷം ഊഷ്മളവും സമ്പന്നവും പക്വത യാകാനുള്ള കഴിവ് - വാദ്യോപകരണ സംഘത്തിൽ നിന്നും (സെല്ലോ, [[വയലിൻ]], പിയാനോ, കൊട്ടുവാദ്യം) ഗായകസംഘത്തിൽ നിന്നും മനോഹരമായി ഉയർന്നുവന്നു" എന്ന് എഴുതുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url = https://theartsdesk.com/new-music/ana-silvera-imogen-heap-estonian-television-girls-choir-holst-singers-reverb-2012 | title = Ana Silvera, Imogen Heap, Estonian Television Girls Choir, Holst Singers, Reverb 2012|website=Theartsdesk.com | access-date=2011-07-20}}</ref> === ബാലെ === ==== കസാൻഡ്ര - റോയൽ ബാലെ (2014) ==== റോയൽ ബാലെയ്ക്കായി നൃത്തസംവിധായകയായ ലുഡോവിക് ഒൻഡിവീല, ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാതാവ് കേറ്റ് ചർച്ച് എന്നിവർക്കൊപ്പം "കസാൻഡ്ര" എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ ഗാനം സൃഷ്ടിക്കാനും രചിക്കാനും അവതരിപ്പിക്കാനും 2013 ൽ റോയൽ ഓപ്പറ ഹൗസ് സിൽവേരയെ നിയോഗിച്ചു. <ref>{{cite web |url = http://www.roh.org.uk/productions/cassandra-by-ludovic-ondiviela |title = Cassandra at the Royal Opera House |website = Roh.org.uk |access-date = 2014-08-20 |archive-date = 2015-02-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150201081951/http://www.roh.org.uk/productions/cassandra-by-ludovic-ondiviela |url-status = dead }}</ref> 2014 ഒക്ടോബർ 30 ന് റോയൽ ഓപ്പറ ഹൗസിലെ ലിൻബറി തിയേറ്ററിൽ ഈ ഗാനത്തിന്റെ പ്രഥമപ്രദർശനം നടത്തി. ഷോയ്ക്ക് തൊട്ടുമുമ്പ് പരിക്കേറ്റ പ്രധാന ബാലേ നർത്തകി ലോറൻ കത്ത്ബെർട്ട്സണിന് പകരം ഏകാന്തഗീതക ഒലിവിയ കൗലി പ്രധാന കഥാപാത്രമായി അഭിനയിച്ചു. "ഒരു യുവതിയിൽ മാനസിക രോഗത്തിന്റെ ആരംഭം മനോഹരമായ സംവേദനക്ഷമതയോടെ ചിത്രീകരിച്ച ആസ്വാദ്യകരവുമായ ഒരു നാടകാനുഭവം" എന്ന് ദി ബിഎംജെ അർദ്ധമാസിക ഇതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷ് ആർട്സ് ജേണലിസം വെബ്‌സൈറ്റ് ദി ആർട്സ് ഡെസ്ക് എഴുതി: "ഒരു ഗായിക എന്ന നിലയിലും അഭിനയറോളിലും അഭിനയിക്കുന്ന അന സിൽവേരയാണ് ഇതിന്റെ മുഴുവൻ സംഗീതവും രചിച്ചിരിക്കുന്നത്. റോയൽ ഓപ്പറ ഹൗസ് ഇന്റർനെറ്റ് വഴിയുള്ള ദൃശ്യശ്രവ്യ വിവരങ്ങളുടെ പ്രക്ഷേപണത്തിൽ സിൽവേര മാനസികരോഗവുമായുള്ള തന്റെ നേരിട്ടുള്ള അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. "മാനസിക രോഗങ്ങളെ നന്നായി മനസ്സിലാക്കാൻ കലകൾക്ക് ആളുകളെ സഹായിക്കാനാകുമോ?" എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഇതിനെക്കുറിച്ച് മനോരോഗ വിദഗ്ദ്ധനായ ഡോ. മാർക്ക് സാൾട്ടർ നൽകിയ മറുപടിയും ശ്രദ്ധേയമാണ്.<ref>{{cite web|url = https://soundcloud.com/royaloperahouse/podcast-can-the-arts-help-people-better-understand-mental-illness/ | title = Can the arts help people better understand mental illness|website=Soundcloud.com | access-date=2011-07-20}}</ref> === റേഡിയോ ദൗത്യം === ==== ലേറ്റ് ജംഗ്ഷൻ സെഷനുകൾ - ബിബിസി റേഡിയോ 3 (2014) ==== ബിബിസിയുടെ മൈദ വെയ്ൽ സ്റ്റുഡിയോയിൽ റെക്കോർഡുചെയ്യുന്നതിനായി ഖാനുൻ വാദകയായ യൂസഫിനും സെലിസ്റ്റ്/ഗായക ലോറ മൂഡിക്കും വേണ്ടി ഒരു പുതിയ ഗാനം രചിക്കാൻ സിൽവേരയെ നിയോഗിച്ചു. തത്ഫലമായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആ ഗാനത്തിന്റെ പേര് 'ഗ്രീൻവിച്ച് പിയർ' എന്നായിരുന്നു. യൂസഫിന്റെ 'സിറിയൻ ഡ്രീംസ്' എന്ന സംഗീതസംവിധാനത്തിലും മൂഡിയുടെ 'ഡാർക്ക് ഡേയ്‌സ്' എന്ന സംഗീതസംവിധാനത്തിലും അവർ പാടിയിട്ടുണ്ട്. മൂന്ന് ഗാനങ്ങളും മാക്സ് റെയ്ൻഹാർട്ട് അവതാരകനായ ബിബിസി റേഡിയോ 3 യുടെ സംഗീത പരിപാടി ലേറ്റ് ജംഗ്ഷ നിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തു. 2016-ൽ, ലേറ്റ് ജംഗ്ഷൻ സെഷനുകളിലെ ഏറ്റവും മികച്ചവയുടെ സമാഹാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ക്യൂറേറ്റർ നിക്ക് ലസ്കോംബ് 'ഗ്രീൻവിച്ച് പിയർ' തിരഞ്ഞെടുത്തു. റിലീസിന്റെ അവലോകനത്തിൽ, ബ്രിട്ടീഷ് ഓൺലൈൻ സംഗീത, പോപ്പ് സംസ്കാര മാസിക ദി ക്വയറ്റസിലെ റിച്ചാർഡ് ഫോസ്റ്റർ എഴുതി: "അന സിൽവേരയുടെ 'ഗ്രീൻവിച്ച് പിയർ' ആധുനിക നാടോടി സംഗീതത്തിന്റെ ഒരു അത്ഭുതകരമായ സൃഷ്ടിയാണ്... അതിന്റെ വൈദഗ്ധ്യവും സ്പർശനത്തിന്റെ ഉറപ്പും അതിനെ വളരെ ഹൃദ്യമാക്കുന്നു".<ref>{{cite web|url= https://thequietus.com/articles/20913-bbc-radio-three-late-junction-unpopular-music-review | title = Late Junction Sessions: Unpopular Music Review from Richard Foster|website=Thequietus.com | access-date=2011-07-20}}</ref> == റഫറൻസുകൾ== {{Reflist}} == പുറം കണ്ണികൾ == * [http://www.anasilvera.com Official website of Ana Silvera ] * [https://anasilvera.bandcamp.com Ana Silvera Bandcamp Page ] * [https://open.spotify.com/artist/1EtljEomHERXIPTXgs0hEh Ana Silvera Spotify Artist Profile] {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:1980-ൽ ജനിച്ചവർ]] 8gr73z4shdzas3fqa3zwvkgebdf02mc 0 630030 4620549 4592076 2026-05-20T08:56:44Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620549 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. == അവലോകനം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], കൊച്ചിൻ എയർപോർട്ട്, [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പാതകളുടെ ഒരു ശൃംഖലയുമായി ഇത് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെയുള്ള മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന അടയാളമാണ്. കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്റർ ദൂരവുമുണ്ട്. == അവലംബം == 01cci7ywui02u502wmotpfp9k0eowb6 4620550 4620549 2026-05-20T08:58:31Z Ranjithsiji 22471 /* അവലോകനം */ 4620550 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. == അവലോകനം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ഇവിടെയുള്ള മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ===ആരാധനാലയങ്ങൾ=== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. == അവലംബം == e6knek67y8kg5gs81re3u8ti0f5hsd0 4620551 4620550 2026-05-20T08:59:01Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620551 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == അവലോകനം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ഇവിടെയുള്ള മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ===ആരാധനാലയങ്ങൾ=== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. == അവലംബം == jwmlvn9p066qsifpj6b9ljfka4zgzn9 4620552 4620551 2026-05-20T08:59:29Z Ranjithsiji 22471 [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620552 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == അവലോകനം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ഇവിടെയുള്ള മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ===ആരാധനാലയങ്ങൾ=== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 70z5jqsbcaxaqfmt6e6isvqehs0pusl 4620553 4620552 2026-05-20T09:00:33Z Ranjithsiji 22471 /* അവലോകനം */ 4620553 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ===ആരാധനാലയങ്ങൾ=== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] mc5g3isr24nh5ruq0h942a8ok2rhk6x 4620554 4620553 2026-05-20T09:00:50Z Ranjithsiji 22471 /* ആരാധനാലയങ്ങൾ */ 4620554 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇവിടെയുള്ള ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 73296dtm4ads97clx11n1i2yxp0adta 4620555 4620554 2026-05-20T09:03:48Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620555 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] bazdgl606brxelbskm1kdvizuzoxkyy 4620556 4620555 2026-05-20T09:04:25Z Ranjithsiji 22471 /* വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ */ 4620556 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] oird7qvhbw4at95b8uup5kq6k5wij7h 4620558 4620556 2026-05-20T09:04:45Z Ranjithsiji 22471 /* ആരാധനാലയങ്ങൾ */ 4620558 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544 ൽ (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. കപ്രശ്ശേരി ഈസ്റ്റ് ചാപ്പലും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 2ehno9xzuqrikz1dgbbhr5pqaawvjig 4620559 4620558 2026-05-20T09:05:50Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620559 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544യുടെ അടുത്തായാണ് (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) കപ്രശേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് കപ്രശേരി. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. കപ്രശ്ശേരി ഈസ്റ്റ് ചാപ്പലും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] nsdihauki85pi5dkpx1dhjvwgg1l2wl 4620560 4620559 2026-05-20T09:06:24Z Ranjithsiji 22471 /* അവലംബം */ 4620560 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''. സേലം മുതൽ കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544യുടെ അടുത്തായാണ് (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) കപ്രശേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ ആലുവയ്ക്കും അങ്കമാലിയ്ക്കും ഇടയിലാണ് കപ്രശേരി. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. കപ്രശ്ശേരി ഈസ്റ്റ് ചാപ്പലും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്. ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] tk8w1toy4rygpavsm2f2xwi1jzwb7fn 4620574 4620560 2026-05-20T11:04:06Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620574 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = കപ്രശ്ശേരി | other_name = Kapprassery | settlement_type = Rural, Village | image_skyline = Govt. UP School, Kaprassery.jpg | image_alt = | image_caption = Govt. UP School, Kaprassery | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.141419|N|76.361822|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Ernakulam district|Ernakulam]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 2,000 approx. | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = Kaprasserian | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 683585 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0484 | registration_plate = KL-41 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank1_info_sec1 = 0.9689 [[male|♂]]/[[female|♀]] | website = {{URL|http://www.kaprassery.com}} | footnotes = }} [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിലെ]] [[ചെങ്ങമനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്ങമനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലുള്ള]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''കപ്രശ്ശേരി'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/routes-locations/kaprassery/id/6010|title=Kaprassery, Chengamanadu Panchayat, Ernakulam District, Kerala, India|access-date=2026-05-20|language=en}}</ref> [[സേലം, തമിഴ്‌നാട്|സേലം]] മുതൽ [[കൊച്ചി]] വരെ നീളുന്ന ദേശീയ പാത 544യുടെ അടുത്തായാണ് (ഇന്ത്യ) (പഴയ NH47) കപ്രശേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന പട്ടണങ്ങളായ [[ആലുവ|ആലുവയ്ക്കും]] [[അങ്കമാലി|അങ്കമാലിയ്ക്കും]] ഇടയിലാണ് കപ്രശേരി. [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഗ്രാമമാണിത്. ഇവിടെനിന്ന് കൊച്ചിൻ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിലേയ്ക്ക് ഏകദേശം 4 കിലോമീറ്ററും ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലേയ്ക്ക് 7 കിലോമീറ്ററും ദൂരവുമുണ്ട്. == ഗതാഗതം == [[ആലുവ]], [[അങ്കമാലി]], [[കാലടി]], [[കാഞ്ഞൂർ]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിവിധ പാതകൾ ഈ സ്ഥലത്തുകൂടി കടന്നുപോകുന്നു. ==ആരാധനാലയങ്ങൾ== കപ്രശ്ശേരിയിലെ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് കപ്രശ്ശേരി ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം. ചേരിക്കണ്ടക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കുറുവപ്പള്ളം വനദുർഗ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 1976-ൽ സ്ഥാപിതമായ കപ്രശ്ശേരി ലിറ്റിൽ ഫ്ലവർ ചർച്ച് ഗ്രാമത്തിൻ്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണുള്ളത്. കപ്രശ്ശേരി ഈസ്റ്റ് ചാപ്പലും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ== മോഡൽ ടെക്നിക്കൽ ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, കപ്രശ്ശേരി ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/MTHSS_Kaprassery|title=MTHSS Kaprassery - Schoolwiki|access-date=2026-05-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ernakulam.nic.in/en/public-utility/model-technical-hss-kaprassery/|title=MODEL TECHNICAL HSS KAPRASSERY {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India|access-date=2026-05-20|language=en-US}}</ref> ഗവ. യു. പി. സ്ക്കൂൾ കപ്രശ്ശേരി എന്ന സ്ക്കൂളും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://schoolwiki.in/%E0%B4%97%E0%B4%B5._%E0%B4%AF%E0%B5%81.%E0%B4%AA%E0%B4%BF.%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%BF/%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%86_%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%82|title=ഗവ. യു.പി.എസ് കപ്രശ്ശേരി/എന്റെ ഗ്രാമം - Schoolwiki|access-date=2026-05-20}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] d7jviz6x8fehrzpvhyo0seecqjbthmb 3 635419 4620567 4279515 2026-05-20T10:39:52Z Neriah 149242 Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ArkHyena]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Scourgezoned]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/ArkHyena|ArkHyena]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Scourgezoned|Scourgezoned]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4279515 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ArkHyena | ArkHyena | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 03:48, 20 ഡിസംബർ 2024 (UTC) pvl3u0g7gdyt5nlqpv9xnx4ao984lx4 0 658297 4620530 4558528 2026-05-20T07:35:50Z FluteWarrior 217914 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 4620530 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2025 ഓഗസ്റ്റ്}} {{Censor}} സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ, അവരുടെ ലൈംഗിക ആഭിമുഖ്യമോ ലൈംഗിക ഐഡന്റിറ്റിയോ പരിഗണിക്കാതെ, ഓറൽ സെക്സ്, മാനുവൽ സെക്സ് അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈബാഡിസം എന്നിവ ഉൾപ്പെടാം. സെക്സ് ടോയ്‌സ് ഉപയോഗിക്കാം. പ്രണയപരമോ ലൈംഗികമോ ആയ വ്യക്തിബന്ധങ്ങൾ പലപ്പോഴും ലൈംഗികാഭിലാഷത്തിനും ഉത്തേജനത്തിനും വിധേയമാണ്, ഇത് പിന്നീട് ലൈംഗിക മോചനത്തിനായുള്ള ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള അടുപ്പത്തിന്റെ ശാരീരിക പ്രകടനം ബന്ധത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തെയും സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക, മറ്റ് സ്വാധീനങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ, സ്വവർഗ്ഗ ലൈംഗികതയ്‌ക്കൊപ്പം ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക രീതികളും കുറ്റകരമാക്കുന്നു. == പെരുമാറ്റങ്ങൾ == === ജനറൽ === [[പ്രമാണം:Oral_nipple_stimulation.png|ലഘുചിത്രം|ഒരു സ്ത്രീ പങ്കാളിയുടെ മുലക്കണ്ണ് നക്കുന്നുപങ്കാളിയുടെ മുലക്കണ്ണുകൾ നക്കുന്നു]] സാധാരണയായി, സ്ത്രീകൾ കവിളിൽ ചുംബിക്കുകയോ കെട്ടിപ്പിടിക്കുകയോ പോലുള്ള സ്നേഹപ്രകടനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടാറുണ്ട്. ലൈംഗിക വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണയും ഫെമിനിസ്റ്റുമായ ഷെർ ഹൈറ്റ് തന്റെ സ്ത്രീ ഗവേഷണ വിഷയങ്ങളിൽ ഒരാൾ എഴുതിയത് ഇങ്ങനെയാണ്, "ഒരു സ്ത്രീയുമായുള്ള ലൈംഗികതയിൽ ഇവ ഉൾപ്പെടുന്നു: സ്പർശിക്കൽ, ചുംബിക്കൽ, പുഞ്ചിരിക്കൽ, ഗൗരവമായി കാണൽ, ആലിംഗനം ചെയ്യൽ, സംസാരിക്കൽ, ഡിജിറ്റൽ ലൈംഗികബന്ധം, ലാളിക്കൽ, നോക്കൽ, കന്നിലിംഗസ്, വസ്ത്രം അഴിക്കൽ, പിന്നീട് ഓർമ്മിക്കുക, ശബ്ദമുണ്ടാക്കൽ, ചിലപ്പോൾ സൌമ്യമായി കടിക്കൽ, ചിലപ്പോൾ കരച്ചിൽ, ഒരുമിച്ച് ശ്വസിക്കുകയും നെടുവീർപ്പിടുകയും ചെയ്യുക." പങ്കാളിയുടെ മുന്നിൽ വസ്ത്രം അഴിക്കുക, പങ്കാളിയുടെ വസ്ത്രം നീക്കം ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ കൈകൾ, നാവ് അല്ലെങ്കിൽ വായയുടെ ബാക്കി ഭാഗം ഉപയോഗിച്ച് പങ്കാളിയുടെ ലൈംഗിക ലൈംഗിക മേഖലകളിൽ സ്പർശിക്കുക തുടങ്ങിയ ശാരീരിക അടുപ്പ പ്രവൃത്തികൾ പങ്കാളിയുടെ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹത്തിന്റെയും ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിന്റെയും അല്ലെങ്കിൽ ലൈംഗിക ഉത്തേജനത്തിന്റെയും സൂചകങ്ങളായി കണക്കാക്കാം, ഇത് രണ്ട് പങ്കാളികളിലും ലൈംഗിക സംവേദനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചേക്കാം. അത്തരം ശാരീരിക അടുപ്പ പ്രവൃത്തികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് പങ്കാളിയുടെ സ്തനങ്ങളുടെയും മുലക്കണ്ണുകളുടെയും ഉത്തേജനം, ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിലുള്ള പരസ്പര താൽപ്പര്യത്തിന്റെ സൂചനയാണ്. ഒരു സ്ത്രീയുടെ വായ, ചുണ്ടുകൾ, നാവ് എന്നിവ സെൻസിറ്റീവ് എറോജെനസ് സോണുകളായിരിക്കാം; ലൈംഗിക ബന്ധത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടങ്ങളിലും ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിലുടനീളം, ചുംബിക്കുന്നതിനോ, മുലകുടിക്കുന്നതിനോ, നക്കുന്നതിനോ അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ഓറൽ സെക്സിനോ വേണ്ടിയോ പങ്കാളികൾ ഇവ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. മുലക്കണ്ണുകളുടെ ഓറൽ അല്ലെങ്കിൽ മാനുവൽ ഉത്തേജനം ഉൾപ്പെടെ പങ്കാളിയുടെ സ്തനങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് ഒരുതരം ഫോർപ്ലേയാണ്. സ്ത്രീകളുടെ സ്തനങ്ങളെയും മുലക്കണ്ണുകളെയും ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഒരു സാധാരണ വശമാണ്. സ്ത്രീയുടെ മുലക്കണ്ണുകളുടെ ഉത്തേജനം ഓക്സിടോസിൻ, പ്രോലാക്റ്റിൻ എന്നിവയുടെ ഉത്പാദനത്തെയും പ്രകാശനത്തെയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. മുലക്കണ്ണുകളുടെ ഉത്തേജന സമയത്ത്, വലിയ അളവിൽ ഓക്സിടോസിൻ പുറത്തുവിടുന്നു, ഇത് സാധാരണയായി മുലയൂട്ടലിനായി സ്തനത്തെ തയ്യാറാക്കുന്നു. ഒരു സ്ത്രീയിൽ മാതൃ വികാരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനൊപ്പം, അത് അവളുടെ ഉത്കണ്ഠ കുറയ്ക്കുകയും ബന്ധവും വിശ്വാസവും വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശരീരത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പേശി സങ്കോചങ്ങൾ, പൊതുവായ ഒരു ആനന്ദാനുഭവം, പലപ്പോഴും ശരീര ചലനങ്ങളും ശബ്ദങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള അനിയന്ത്രിതമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഒരു രതിമൂർച്ഛയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. രതിമൂർച്ഛയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള കാലഘട്ടം, റിഫ്രാക്ടറി പിരീഡ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇത് പലപ്പോഴും വിശ്രമകരമായ ഒരു അനുഭവമാണ്, ഇത് ന്യൂറോ ഹോർമോണുകളായ ഓക്സിടോസിൻ, പ്രോലാക്റ്റിൻ എന്നിവയുടെ പ്രകാശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് റിഫ്രാക്ടറി പിരീഡ് അനുഭവപ്പെടുന്നില്ലെന്നും അതിനാൽ ആദ്യത്തേതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒരു അധിക രതിമൂർച്ഛ (അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം രതിമൂർച്ഛകൾ) ഉണ്ടാകാമെന്നും പൊതുവെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ചില സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നത്, രതിമൂർച്ഛയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള ഒരു നിമിഷം അവർക്ക് കൂടുതൽ ലൈംഗിക ഉത്തേജനം ഉത്തേജനം ഉണ്ടാക്കാത്തതിനാൽ സ്ത്രീകൾക്ക് റിഫ്രാക്ടറി പിരീഡ് അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുമെന്നാണ്. === ഓറൽ സെക്സ്, മാനുവൽ സെക്സ്, ട്രൈബഡിസം === [[പ്രമാണം:Édouard-Henri_Avril_(24).jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ലെസ്ബോസിൽ, [[സാഫോ]] കുന്നിലിംഗസിൽ പങ്കെടുക്കുന്നു (എഡ്വാർഡ്-ഹെൻറി അവ്രിൽ) ]] [[പ്രമാണം:Wiki-anilingus.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|പങ്കാളിയുടെ മേൽ അനിലിംഗസ് ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ]] സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ചുണ്ടുകളും നാവും ഉപയോഗിച്ച് ക്ലിറ്റോറിസിനെയോ യോനിയുടെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളെയോ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഓറൽ സെക്‌സ് രീതിയാണ് (കണ്ണിലിംഗസ്). മലദ്വാരം (അനിലിംഗസ്) ഉത്തേജിപ്പിക്കാൻ നാവും ചുണ്ടുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നത് വളരെ കുറവാണ്. സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള മാനുവൽ സെക്സിൽ വിരലുകൾ ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരാളുടെ യോനിയെയോ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണ് വിരലടയാളം, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊരു വ്യക്തിയുടെ മലദ്വാരത്തെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാൻ വിരലുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഗുദ വിരലടയാളം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. യോനിയുടെ, പ്രത്യേകിച്ച് ക്ലിറ്റോറിസിന്റെ ഉത്തേജനം, ഒരു സ്ത്രീക്ക് രതിമൂർച്ഛയിലെത്താനും നേടാനുമുള്ള ഏറ്റവും സാധാരണമായ മാർഗമാണ്. യോനിക്കുള്ളിൽ മസാജ് ചെയ്യുന്നത് ജി-സ്പോട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വളരെ സെൻസിറ്റീവ് പ്രദേശത്തെ ഉത്തേജിപ്പിച്ചേക്കാം. ചില സ്ത്രീകൾക്ക്, ജി-സ്പോട്ട് ഏരിയ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നത് നേരിട്ടുള്ള ക്ലിറ്റോറൽ ഉത്തേജനത്തേക്കാൾ തീവ്രമായ രതിമൂർച്ഛ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആഴത്തിലുള്ള യോനി, ഗുദ അല്ലെങ്കിൽ വാക്കാലുള്ള നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്തിന്, ഒരു ഡിൽഡോ, സ്ട്രാപ്പ്-ഓൺ ഡിൽഡോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം. [[പ്രമാണം:Wiki-tribadism02.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|മിഷനറി സ്ഥാനത്ത് രണ്ട് സ്ത്രീകൾ അവരുടെ യോനിയിൽ ഒരുമിച്ച് തടവുക[[മിഷനറി പൊസിഷൻ|മിഷനറി സ്ഥാനം]]]] [[പ്രമാണം:Wiki-tribadism.png|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|കത്രികയുടെ സ്ഥാനത്ത് ട്രൈബഡിസം]] സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു ലൈംഗിക ബന്ധമാണ് ട്രൈബാഡിസം, ഇത് ഒരുതരം ഫ്രോട്ടേജ് ആണ്. ഇത് സാധാരണയായി യോനിയിൽ നിന്ന് വൾവയിലേക്ക് ഉള്ള സമ്പർക്കം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ പങ്കാളിയുടെ തുട, വയറ്, നിതംബം, കൈ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ യോനിയിൽ ഉരസുന്നത് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. പലപ്പോഴും "കത്രിക" സ്ഥാനം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത്, മിഷനറി, സ്ത്രീ മുകളിൽ ഇരിക്കുന്നത്, ഡോഗി സ്റ്റൈൽ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് സ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ലൈംഗിക സ്ഥാനങ്ങളിൽ നേടിയെടുക്കാം.[5][6] ഡിൽഡോ ഉപയോഗിച്ച് വിരലുകൊണ്ട് വിരലുകൊണ്ട് ഞെരുക്കുകയോ തുളച്ചുകയറുകയോ ചെയ്യാം. === ആധിപത്യം, സമർപ്പിക്കൽ, ബിഡിഎസ്എം === ചിലപ്പോഴൊക്കെ, വൈവിധ്യത്തിനായി, അല്ലെങ്കിൽ കൂടുതൽ പതിവായി അല്ലെങ്കിൽ പതിവ് അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഒരു സ്ത്രീ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിനിടയിൽ ഒരു നിഷ്ക്രിയ പങ്ക് ഏറ്റെടുക്കുകയും അവരുടെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തി നൽകാൻ പങ്കാളിക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യാം, ഇത് ആധിപത്യത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും ഒരു വശവുമാകാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഡോഗി സ്റ്റൈൽ പൊസിഷനിലുള്ള ഒരു വ്യക്തി നിഷ്ക്രിയനും വൈവിധ്യമാർന്ന ലൈംഗിക പ്രവൃത്തികൾക്ക് തുറന്നവനുമായിരിക്കാം, സാധാരണയായി സജീവ പങ്കാളിയുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം, പിന്നിൽ നിന്ന് വിരൽ ചൂണ്ടൽ, ജനനേന്ദ്രിയങ്ങൾ, മുലക്കണ്ണുകൾ അല്ലെങ്കിൽ നിതംബം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലൈംഗിക വികാരങ്ങൾ ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ മസാജ് ചെയ്യുക, നിതംബത്തിന് ഒരു കളിയായ അടി നൽകുക എന്നിവ പോലുള്ളവ. സജീവ പങ്കാളിക്ക് യോനിയിലോ മലദ്വാരത്തിലോ ഡിൽഡോ അല്ലെങ്കിൽ വൈബ്രേറ്റർ പോലുള്ള ഒരു ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടം അവതരിപ്പിക്കാനും കഴിയും. നിഷ്ക്രിയത്വം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും സ്ത്രീ സമർപ്പണബോധം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും, ഒരു പങ്കാളിക്ക് അടിമത്തത്തിലോ (കൈവിലങ്ങുകൾ ധരിക്കുന്നത് പോലുള്ളവ) മറ്റ് BDSM പ്രവർത്തനങ്ങളിലോ പങ്കെടുക്കാം. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിനിടയിൽ, നിയന്ത്രിത പങ്കാളി പൊതുവെ വൈവിധ്യമാർന്ന ലൈംഗിക പ്രവൃത്തികൾക്ക് തുറന്നിരിക്കും, തുടർന്നുള്ള ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഇടപെടാൻ കഴിയില്ല. ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ തരവും വേഗതയും തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന പങ്കാളിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെയാണ് അവൾ ലൈംഗിക സംതൃപ്തിക്കായി ആശ്രയിക്കുന്നത്, ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കാനും അയാൾക്ക് കഴിയും. ഉദാഹരണത്തിന്, നിയന്ത്രിത പങ്കാളിയെ വായിലെടുക്കാനും ലൈംഗിക പ്രവർത്തന സമയത്ത് അവളോട് മുലകുടിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടാനും ഒരു പെക്കർ ഗാഗ് ഉപയോഗിക്കാം, അതുപോലെ തന്നെ ഒരു മുതിർന്ന പസിഫയറിന് സമാനമായ രീതിയിൽ. നിയന്ത്രിത പങ്കാളിയെ സ്വന്തം ലൈംഗിക സംതൃപ്തിക്കായി ഉപയോഗിക്കേണ്ട ഒരു ലൈംഗിക വസ്തുവായി കണക്കാക്കുക എന്നതാണ് സജീവ പങ്കാളിയുടെ പങ്ക്. സജീവ പങ്കാളിക്ക് തന്റെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തി നൽകുകയും അവളെ രതിമൂർച്ഛയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തി ലഭിച്ചേക്കാം. == ഗവേഷണവും കാഴ്ചപ്പാടുകളും == [[പ്രമാണം:Édouard-Henri_Avril_(27).jpg|ലഘുചിത്രം|19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ എഡ്വാർഡ്-ഹെൻറി അവ്രിൽ വരച്ച പെയിന്റിംഗിൽ ഒരു സ്ട്രാപ്പ്-ഓൺ ഡിൽഡോ ഉപയോഗം കാണിക്കുന്നു]] 1953-ൽ, ആൽഫ്രഡ് കിൻസിയുടെ സെക്ഷ്വൽ ബിഹേവിയർ ഇൻ ദി ഹ്യൂമൻ ഫീമെയിൽ എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് വർഷത്തെ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ, 78% സ്ത്രീകൾക്ക് മറ്റ് സ്ത്രീകളുമായുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളിൽ 60% മുതൽ 100% വരെ രതിമൂർച്ഛ അനുഭവപ്പെട്ടതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് ഭിന്നലിംഗ ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ 55% ആയിരുന്നു. സ്ത്രീ പങ്കാളികൾക്ക് സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗികതയെക്കുറിച്ചും സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗിക സംതൃപ്തി എങ്ങനെ ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യാമെന്നതിനെക്കുറിച്ചും പുരുഷ പങ്കാളികളേക്കാൾ കൂടുതൽ അറിയാമെന്നതാണ് ഈ വ്യത്യാസത്തിന് കാരണമെന്ന് കിൻസി പറഞ്ഞു. അതുപോലെ, മാസ്റ്റേഴ്‌സ് ആൻഡ് ജോൺസൺ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി പണ്ഡിതരുടെ പഠനങ്ങൾ, ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക പെരുമാറ്റങ്ങൾക്ക് ഭിന്നലിംഗ എതിരാളികളേക്കാൾ ലൈംഗിക സംതൃപ്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലാണെന്നും അല്ലെങ്കിൽ സ്ത്രീ പങ്കാളികൾ പ്രണയബന്ധത്തിന്റെ വൈകാരിക വശങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണെന്നും നിഗമനം ചെയ്തു. ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള മാസ്റ്റേഴ്‌സ് ആൻഡ് ജോൺസന്റെ 1979-ലെ പഠനം, ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളിൽ ജനനേന്ദ്രിയ കേന്ദ്രീകൃത സമ്പർക്കത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ ശരീരം മുഴുവനുമുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധം, രതിമൂർച്ഛ കൈവരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള കുറഞ്ഞ ശ്രദ്ധയോ ഉത്കണ്ഠയോ, ലൈംഗിക ആവശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ ലൈംഗിക ഉറപ്പും ആശയവിനിമയവും, ദീർഘകാല ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളും ഒരാളുടെ ലൈംഗിക ജീവിതത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ഗുണനിലവാരത്തിൽ കൂടുതൽ സംതൃപ്തിയും ഉൾപ്പെടുന്നുവെന്ന് നിഗമനം ചെയ്തു. പെപ്പർ ഷ്വാർട്‌സും ഫിലിപ്പ് ബ്ലംസ്റ്റൈനും (1983), ഡയാൻ ഹോംബർഗ്, കാരെൻ എൽ. ബ്ലെയർ (2009) എന്നിവരുടെ പഠനങ്ങൾ, സ്വവർഗ ബന്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ ഭിന്നലിംഗക്കാരേക്കാൾ കൂടുതൽ ലൈംഗിക സംതൃപ്തരാണെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഗവേഷണത്തിന് വിരുദ്ധമാണ്. പ്രതിബദ്ധതയുള്ള ബന്ധങ്ങളിലെ ലെസ്ബിയൻ ദമ്പതികൾക്ക് മറ്റേതൊരു തരത്തിലുള്ള ദമ്പതികളേക്കാളും കുറഞ്ഞ ലൈംഗികത മാത്രമേ അനുഭവപ്പെടുന്നുള്ളൂവെന്നും, ബന്ധം നീണ്ടുനിൽക്കുന്തോറും അവർക്ക് പൊതുവെ ലൈംഗിക അടുപ്പം കുറവാണെന്നും ഷ്വാർട്‌സ് നിഗമനം ചെയ്തു, എന്നിരുന്നാലും ഈ പഠനം ചർച്ചയ്ക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. മറുവശത്ത്, ജേണൽ ഓഫ് സെക്‌സ് റിസർച്ചിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഹോംബർഗിന്റെയും ബ്ലെയറിന്റെയും പഠനം, സ്വവർഗ ബന്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ ഭിന്നലിംഗക്കാരെപ്പോലെ സമാനമായ ലൈംഗികാഭിലാഷം, ലൈംഗിക ആശയവിനിമയം, ലൈംഗിക സംതൃപ്തി, രതിമൂർച്ഛയിൽ സംതൃപ്തി എന്നിവ ആസ്വദിച്ചുവെന്ന് കണ്ടെത്തി.ബ്ലെയർ & പുക്കൽ (2014) നടത്തിയ അധിക ഗവേഷണം സമാനമായ കണ്ടെത്തലുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, അതായത് സ്വവർഗ ബന്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ മൊത്തത്തിലുള്ള ലൈംഗിക സംതൃപ്തിയുടെയും ലൈംഗിക ആവൃത്തിയുടെയും സമാന നിലവാരം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, സ്വവർഗ ബന്ധങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ വ്യക്തിഗത ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളിൽ ഗണ്യമായി കൂടുതൽ സമയം ചെലവഴിച്ചുവെന്നും ഈ സമീപകാല പഠനം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു - പലപ്പോഴും ഒരു വ്യക്തിഗത ബന്ധത്തിൽ രണ്ട് മണിക്കൂറിൽ കൂടുതൽ ചെലവഴിക്കുന്നു. തൽഫലമായി, ലെസ്ബിയൻസിന് ആവൃത്തിയിൽ കുറവുണ്ടാകാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ, കൂടുതൽ ദൈർഘ്യം കൊണ്ട് നികത്താൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞേക്കാം. രതിമൂർച്ഛ കൈവരിക്കുന്നതിന്റെ എളുപ്പമോ ബുദ്ധിമുട്ടോ സംബന്ധിച്ച്, ഹൈറ്റിന്റെ ഗവേഷണം (രീതിശാസ്ത്രപരമായ പരിമിതികൾക്ക് വിധേയമാണെങ്കിലും) മിക്ക സ്ത്രീകൾക്കും രതിമൂർച്ഛയ്ക്ക് ക്ലിറ്റോറൽ (ബാഹ്യ) ഉത്തേജനം ആവശ്യമാണെന്ന് കാണിച്ചു. ശരിയായ ഉത്തേജനം നൽകുമ്പോൾ അത് "എളുപ്പവും ശക്തവുമായിരിക്കും". സ്വന്തം ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നതിനു പുറമേ ക്ലിറ്റോറൽ ഉത്തേജനത്തിന്റെ ആവശ്യകതയാണ് മിക്ക സ്ത്രീകളും സ്വയംഭോഗത്തിലൂടെ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ രതിമൂർച്ഛയിലെത്താൻ കാരണമെന്ന് കണ്ടെത്തി. കിൻസിയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ പകർത്തി, പെപ്ലോ, ഫിംഗർഹട്ട് ആൻഡ് ബീൽസ് (2004), ഡയമണ്ട് (2006) തുടങ്ങിയ പണ്ഡിതരുടെ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ഭിന്നലിംഗക്കാരായ സ്ത്രീകളെ അപേക്ഷിച്ച് ലെസ്ബിയൻ സ്ത്രീകൾക്ക് ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ കൂടുതൽ തവണയും എളുപ്പത്തിലും രതിമൂർച്ഛയുണ്ടാകുമെന്നാണ്. സ്ത്രീ സ്വവർഗ ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളിൽ പ്രത്യേക ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളോടുള്ള മുൻഗണനകളും പഠനവിധേയമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഡിൽഡോസുമായുള്ള യോനിയിലെ നുഴഞ്ഞുകയറ്റം അപൂർവമാണെന്നും ലെസ്ബിയൻമാർ നേരിട്ടുള്ള ക്ലിറ്റോറൽ ഉത്തേജനത്തേക്കാൾ കൂടുതൽ മൊത്തത്തിലുള്ള ജനനേന്ദ്രിയ ഉത്തേജനം നടത്തുന്ന പ്രവണതയുണ്ടെന്നും മാസ്റ്റേഴ്‌സും ജോൺസണും നിഗമനത്തിലെത്തി, ഇത് പലപ്പോഴും ഭിന്നലിംഗ ബന്ധങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലും സംഭവിക്കുന്നു. ഓറൽ സെക്‌സിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന എല്ലാ സ്ത്രീകളും കന്നിലിംഗസിൽ ഏർപ്പെടുന്നു എന്ന പൊതു വിശ്വാസം ഈ വിഷയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗവേഷണത്തെ താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ചില ലെസ്ബിയൻ അല്ലെങ്കിൽ [[ഉഭയവർഗപ്രണയി|ബൈസെക്ഷ്വൽ]] സ്ത്രീകൾ ഓറൽ സെക്‌സിനെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല, കാരണം അവർക്ക് അനുഭവം ഇഷ്ടപ്പെടാത്തതിനാലോ അത് അശുദ്ധമാണെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നത് പോലുള്ള മാനസികമോ സാമൂഹികമോ ആയ ഘടകങ്ങൾ മൂലമോ ആണ്. മറ്റ് ലെസ്ബിയൻ അല്ലെങ്കിൽ ബൈസെക്ഷ്വൽ സ്ത്രീകൾ ഇത് ഒരു ആവശ്യകതയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനത്തെ പ്രധാനമായും നിർവചിക്കുന്നു. ലെസ്ബിയൻ ദമ്പതികൾ സ്ത്രീ കന്നിലിംഗസിനോടുള്ള ഇഷ്ടക്കേടിനെ ഭിന്നലിംഗ ദമ്പതികളേക്കാൾ ഒരു പ്രശ്‌നമായി കണക്കാക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്, കൂടാതെ അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തടസ്സങ്ങൾ മറികടക്കാൻ അവർ തെറാപ്പി തേടുന്നത് സാധാരണമാണ്. ചില ലെസ്ബിയൻസ് ഗുദ ലൈംഗികത പരിശീലിക്കുന്നു.1987-ൽ, കൊളറാഡോയിലെ ഒരു ലെസ്ബിയൻ സാമൂഹിക സംഘടനയിലെ 100-ലധികം അംഗങ്ങളിൽ ഒരു അശാസ്ത്രീയ പഠനം (മൺസൺ) നടത്തി. കഴിഞ്ഞ 10 ലൈംഗിക ബന്ധങ്ങളിൽ അവർ ഏതൊക്കെ സാങ്കേതിക വിദ്യകളാണ് ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, 100% പേരും ചുംബനം, സ്തനങ്ങൾ മുലകുടിക്കൽ, ക്ലിറ്റോറിസിന്റെ മാനുവൽ ഉത്തേജനം എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; 90%-ത്തിലധികം പേർ ഫ്രഞ്ച് ചുംബനം, ഓറൽ സെക്സ്, യോനിയിൽ വിരലുകൾ തിരുകൽ എന്നിവ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; 80% ട്രൈബാഡിസം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 30 വയസ്സുള്ള ലെസ്ബിയൻമാർ ഗുദ ഉത്തേജനത്തിൽ (വിരലോ ഡിൽഡോയോ ഉപയോഗിച്ച്) ഏർപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത മറ്റ് പ്രായ വിഭാഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇരട്ടി കൂടുതലാണ്. കാനഡയിലെയും യുഎസിലെയും പങ്കാളികളായ ലെസ്ബിയൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള 2014-ൽ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ, 7% പേർ ആഴ്ചയിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഗുദ ഉത്തേജനത്തിലോ നുഴഞ്ഞുകയറ്റത്തിലോ ഏർപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തി; ഏകദേശം 10% പേർ പ്രതിമാസം അങ്ങനെ ചെയ്തു, 70% പേർ ഒട്ടും ചെയ്തില്ല. 2003-ൽ, ജൂലിയ ബെയ്‌ലിയും അവരുടെ ഗവേഷണ സംഘവും [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ]] നിന്നുള്ള രണ്ട് ലണ്ടൻ ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗികാരോഗ്യ ക്ലിനിക്കുകളിൽ പങ്കെടുത്ത 803 ലെസ്ബിയൻ, ബൈസെക്ഷ്വൽ സ്ത്രീകളുടെയും ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാമ്പിളിൽ നിന്നുള്ള സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന 415 സ്ത്രീകളുടെയും സാമ്പിൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഡാറ്റ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു; സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ഏറ്റവും സാധാരണയായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ലൈംഗിക രീതികൾ "ഓറൽ സെക്സ്, ഡിജിറ്റൽ യോനിയിൽ നിന്നുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധം, പരസ്പര സ്വയംഭോഗം, ട്രൈബാഡിസം (ജനിതകത്തിൽ നിന്ന് ജനനേന്ദ്രിയത്തിലേക്ക് സമ്പർക്കം പുലർത്തുമ്പോഴോ പങ്കാളിയുടെ ശരീരത്തിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗത്ത് ജനനേന്ദ്രിയം ഉരസുമ്പോഴോ ഉണ്ടാകുന്ന ഫ്രോട്ടേഷൻ) എന്നിവയായിരുന്നുവെന്ന് പഠനം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു, ഇവയിൽ ഓരോന്നും [സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന] 85% സ്ത്രീകളിലും സംഭവിച്ചു". പഴയ പഠനങ്ങളെപ്പോലെ, സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകളിൽ ഡിൽഡോകളോ മറ്റ് ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ചുള്ള യോനിയിലെ ലൈംഗിക ബന്ധം അപൂർവമാണെന്ന് ഡാറ്റയും കാണിച്ചു.2012-ൽ സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന 3,116 സ്ത്രീകളിൽ നടത്തിയ ഒരു ഓൺലൈൻ സർവേ, ദി ബിഎംജെയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു, ഭൂരിഭാഗം സ്ത്രീകളും ജനനേന്ദ്രിയത്തിൽ തിരുമ്മൽ (99.8%), യോനിയിൽ വിരലിടൽ (99.2%), ജനനേന്ദ്രിയത്തിൽ കത്രിക ഇടൽ (90.8%), കന്നിലിംഗസ് (98.8%), വൈബ്രേറ്റർ ഉപയോഗം (74.1%) എന്നിവയുടെ ചരിത്രം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതായി കണ്ടെത്തി. == ആരോഗ്യ അപകടങ്ങൾ == മിക്ക ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളെയും പോലെ, ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകൾ (എസ്ടിഐ) ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്, ഉദാഹരണത്തിന് ജനനേന്ദ്രിയ ഹെർപ്പസ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് രോഗകാരി അണുബാധകൾ. ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ നുഴഞ്ഞുകയറാത്ത സ്വഭാവമുള്ളതാണെങ്കിൽ, ശരീര ദ്രാവകങ്ങളുടെ കൈമാറ്റ സാധ്യത പൊതുവെ കുറവായിരിക്കും, അതിനാൽ ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകൾ പകരാനുള്ള സാധ്യതയും താരതമ്യേന കുറവാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരുഷ-സ്ത്രീ അല്ലെങ്കിൽ പുരുഷ-പുരുഷ ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള നുഴഞ്ഞുകയറുന്ന ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ. ഒന്നിലധികം വ്യക്തികൾ ഒരേ ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അത്തരം അണുബാധകൾ പകരാനുള്ള സാധ്യത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.[3][4] ലെസ്ബിയൻ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് എച്ച്ഐവി പകരാനുള്ള സാധ്യത പുരുഷ-സ്ത്രീ, പുരുഷ-പുരുഷ ലൈംഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് എച്ച്ഐവി പകരാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണെങ്കിലും, അത് നിലവിലുണ്ട്.[3] രക്തം (ആർത്തവ രക്തം ഉൾപ്പെടെ), യോനി ദ്രാവകം, മുലപ്പാൽ തുടങ്ങിയ ശരീര ദ്രാവകങ്ങളിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ വായിൽ മുറിവുകളോ വ്രണങ്ങളോ ഉണ്ടെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ വാക്കാലുള്ള ശുചിത്വം മോശമാണെങ്കിൽ ഓറൽ സെക്സിലൂടെയോ എച്ച്ഐവി പകരാം. എച്ച്ഐവി/എയ്ഡ്സ് പോലുള്ള ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകൾ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത ഇരട്ടിയാക്കുന്ന ബാക്ടീരിയൽ വാഗിനോസിസ്, ലെസ്ബിയൻ ദമ്പതികളിൽ കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളിലേക്ക് എച്ച്ഐവി അണുബാധ പകരാനുള്ള സാധ്യതയുള്ള ഒരു മാർഗമായി സെന്റർസ് ഫോർ ഡിസീസ് കൺട്രോൾ ആൻഡ് പ്രിവൻഷൻ (സിഡിസി) 1995 വരെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നില്ല. സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകൾ പടരുന്നതിനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ച് വളരെക്കുറച്ച് വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ ലഭ്യമായിട്ടുള്ളൂ എന്ന് സിഡിസി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, മെട്രോണിഡാസോൾ-റെസിസ്റ്റന്റ് ട്രൈക്കോമോണിയാസിസ്, ജെനോടൈപ്പ്-കോൺകോർഡന്റ് എച്ച്ഐവി, ഹ്യൂമൻ പാപ്പിലോമ വൈറസ് (ഏതാണ്ട് എല്ലാ സെർവിക്കൽ ക്യാൻസർ കേസുകളുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എച്ച്പിവി), സിഫിലിസ് തുടങ്ങിയ രോഗകാരികൾ സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗിക ബന്ധത്തിലൂടെ പടരുമെന്ന് സിഡിസി പറയുന്നു ഈ രോഗങ്ങളുടെ നിരക്ക് അജ്ഞാതമാണെങ്കിലും, ഒരു പഠനത്തിൽ 30% ലെസ്ബിയൻമാർക്കും ബൈസെക്ഷ്വൽ സ്ത്രീകൾക്കും ലൈംഗികമായി പകരുന്ന അണുബാധകളുള്ള മെഡിക്കൽ ചരിത്രങ്ങളുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. ലൈംഗികമായി സജീവമായ ലെസ്ബിയൻമാർ പൊതു ജനസംഖ്യയേക്കാൾ ഉയർന്ന ആരോഗ്യ അപകടസാധ്യതകൾക്ക് വിധേയരാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല. "കനേഡിയൻ സ്ത്രീകളുടെ വ്യത്യസ്ത ഗ്രൂപ്പുകളിൽ എല്ലാത്തരം എച്ച്പിവിയുടെയും (കാൻസർ, കാൻസർ ഉണ്ടാക്കാത്തത്) വ്യാപനം 20%–33% വരെയാണ്" എന്ന് ഹെൽത്ത് [[കാനഡ]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, കൂടാതെ ഒരു അമേരിക്കൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പഠനത്തിൽ ലൈംഗികമായി സജീവമായ സ്ത്രീകളിൽ 60% പേർക്കും മൂന്ന് വർഷത്തെ കാലയളവിൽ എപ്പോഴെങ്കിലും എച്ച്പിവി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. ലെസ്ബിയൻ, ബൈസെക്ഷ്വൽ സ്ത്രീകൾ "ഒന്നിലധികം ആളുകളുടെ യോനിയിലോ മലദ്വാരത്തിലോ തുളച്ചുകയറുന്ന ലൈംഗിക കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ ഓരോ വ്യക്തിക്കും ഒരു പുതിയ കോണ്ടം ഉപയോഗിച്ച് മൂടണം" എന്നും "ഓരോ വ്യക്തിക്കും വ്യത്യസ്ത കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് പരിഗണിക്കണം" എന്നും, ഓറൽ സെക്‌സിനിടെ ഒരു സംരക്ഷണ തടസ്സം (ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ലാറ്റക്സ് ഷീറ്റ്, ഡെന്റൽ ഡാം, കട്ട്-ഓപ്പൺ കോണ്ടം അല്ലെങ്കിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് റാപ്പ്) ഉപയോഗിക്കണമെന്നും, "ലൈംഗിക പങ്കാളിയുടെ ആർത്തവ രക്തവുമായും ദൃശ്യമായ ജനനേന്ദ്രിയ മുറിവുകളുമായും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത രക്തസ്രാവത്തിന് കാരണമായേക്കാവുന്ന ഏതൊരു മാനുവൽ സെക്‌സിനും ലാറ്റക്സ് അല്ലെങ്കിൽ വിനൈൽ ഗ്ലൗസുകളും ലൂബ്രിക്കന്റും ഉപയോഗിക്കണമെന്നും" അമേരിക്കൻ ഫാമിലി ഫിസിഷ്യൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഡെന്റൽ ഡാം ഉപയോഗിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ എസ്ടിഐ പകരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കുന്നു എന്നതിന് "നല്ല തെളിവുകളൊന്നുമില്ല"; ഒരു സംരക്ഷണ തടസ്സമായി ഡെന്റൽ ഡാം ഉപയോഗിക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവമായി മാത്രമേ നടക്കുന്നുള്ളൂ എന്നും, സ്ത്രീകളുമായി ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ, ഇത് വ്യക്തികൾക്ക് "എസ്ടിഐ പകരാനുള്ള സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് പരിമിതമായ അറിവുള്ളതിനാലോ എസ്ടിഐകൾക്കുള്ള സാധ്യത കുറവാണെന്നോ" ആയിരിക്കാം എന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. == നിയമസാധുത == ചില അധികാരപരിധികളിൽ സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗികത കുറ്റകരമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 2016-ൽ, ഹ്യൂമൻ ഡിഗ്നിറ്റി ട്രസ്റ്റ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, കുറഞ്ഞത് 44 രാജ്യങ്ങളെങ്കിലും സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗികത കുറ്റകരമാക്കിയപ്പോൾ, പുരുഷന്മാർ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗികത കുറ്റകരമാക്കിയ 76 രാജ്യങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ. പത്ത് രാജ്യങ്ങളിൽ, ഈ നിരോധനങ്ങൾ അടുത്തിടെ നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള സ്വവർഗ ലൈംഗികത മാത്രം കുറ്റകരമാക്കുന്ന ഒരു രാജ്യവുമില്ല.[52] സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ലൈംഗികത യഥാർത്ഥത്തിൽ "ലൈംഗികത" അല്ലെന്നും സ്ത്രീകളെ ഭിന്നലിംഗത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റാൻ അതിന് ശക്തിയില്ലെന്നുമുള്ള വിശ്വാസം മൂലമാണ് സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള സ്വവർഗ പെരുമാറ്റം കുറ്റകരമാക്കുന്നത്. ലെസ്ബിയൻ, ബൈസെക്ഷ്വൽ സ്ത്രീകളും നിർബന്ധിത വിവാഹത്തിന് ഇരയാകുന്നു. [[വർഗ്ഗം:ലൈംഗികത]] 8s3gii59d8xmiyhtkwhwkat0c4he4cj 3 659562 4620570 4565240 2026-05-20T10:42:26Z Neriah 149242 Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Peterxy12]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Peterxy]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4565240 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Peterxy12 | Peterxy12 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:06, 20 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) 2lb7a8xybo8qcum46xfqgiuklzj3r8j 3 660664 4620335 4575936 2026-05-19T14:39:00Z Ranjithsiji 22471 /* യാന്ത്രിക വിവർത്തനം */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4620335 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Sreehari lijinas | Sreehari lijinas | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:37, 26 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) == യാന്ത്രിക വിവർത്തനം == ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ ലേഖനങ്ങളുടെ ചില വരികൾ മാത്രം വിവർത്തനം ചെയ്ത് ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാതിരിക്കുക. അവ വേഗത്തിൽ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും. കൂടുതൽ പ്രാവശ്യം ഇത്തരം പ്രവർത്തി ചെയ്യുന്നത് തടയുന്നതിന് കാരണമാവും. [[വിക്കിപീഡിയ:യാന്ത്രികവിവർത്തനം]] എന്ന താൾ കാണുക. ശ്രദ്ധിക്കുക. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 14:39, 19 മേയ് 2026 (UTC) cv9k9d6bdf7s0n9atu84acheagcq6uu 0 665381 4620349 4616933 2026-05-19T16:05:18Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620349 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ദൃശ്യം 3 | image = | alt = | caption = തിയേറ്റർ റിലീസ് പോസ്റ്റർ | director = [[ജീത്തു ജോസഫ്]] | producer = [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] | writer = ജീത്തു ജോസഫ് | starring = {{Plainlist| * [[മോഹൻലാൽ]] * [[മീന (നടി)|മീന]] * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] * [[എസ്തർ അനിൽ]] }} | narrator = | music = [[അനിൽ ജോൺസൺ]] | cinematography = [[സതീഷ് കുറുപ്പ്]] | editing = വി. എസ്. വിനായക് | studio = [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്]] | distributor = [[#വിതരണം|താഴെ കാണുക]] | released = 21 മേയ് 2026 | runtime = | country = ഇന്ത്യ | language = മലയാളം | budget = | gross = }} [[ജീത്തു ജോസഫ്]] രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന [[മലയാളം|മലയാള ഭാഷാ]] [[ക്രൈം ത്രില്ലർ (ചലച്ചിത്രം)|ക്രൈം ത്രില്ലർ ചിത്രമാണ്]] '''''ദൃശ്യം 3'''''.<ref name=":1">{{Langx|mal|ദൃശ്യം|Drishyam|Visual}}</ref> [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്|ആശീർവാദ് സിനിമാസിന്റെ]] ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം, ''[[ദൃശ്യം (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|ദൃശ്യം]]'' ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രവും ''[[ദൃശ്യം 2|ദൃശ്യം 2-ന്റെ]]'' (2021) തുടർച്ചയുമാണ്. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന (നടി)|മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ഈ ചിത്രത്തിൽ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ചിത്രീകരണം 2025 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ആരംഭിച്ച് 2025 ഡിസംബർ 2-ന് അവസാനിച്ചു.<ref>{{Cite news |date=2025-09-22 |title='Drishyam 3' shooting begins: Mohanlal shares picture from pooja ceremony; says, 'Bringing Georgekutty's world alive once again' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-shooting-begins-mohanlal-shares-picture-from-pooja-ceremony-says-bringing-georgekuttys-world-alive-once-again/articleshow/124040372.cms |access-date=2025-10-11 |work=The Times of India |issn=0971-8257 |archive-date=13 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251013044158/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-shooting-begins-mohanlal-shares-picture-from-pooja-ceremony-says-bringing-georgekuttys-world-alive-once-again/articleshow/124040372.cms |url-status=live }}</ref> ദൃശ്യം 3, 2026 മേയ് 21-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=":2">{{Cite news |date=2026-01-14 |title='Drishyam 3' release date unveiled: Mohanlal and Jeethu Joseph's film locks April release around Vishu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/drishyam-3-release-date-unveiled-mohanlal-and-jeethu-josephs-film-locks-april-release-around-vishu/articleshow/126527326.cms |access-date=2026-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> == അഭിനയിച്ചവർ == * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജുകുട്ടി * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ് * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ചു ജോർജ് * [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനു ജോർജ് * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ * [[മുരളി ഗോപി]] - [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് (ഇന്ത്യ)|ഐ.ജി.]] തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവ്വീസ്|ഐ.പി.എസ്.]] * [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] - സി.ഐ. ഫിലിപ്പ് മാത്യു * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ * [[ശാന്തി മായാദേവി]] - [[അഭിഭാഷകൻ|അഡ്വക്കേറ്റ്]] രേണുക * [[ശ്രീകാന്ത് മുരളി]]<ref>{{Cite web |last= |date=25 February 2026 |title=Drishyam 3: Srikant Murali Teases a Completely New Storyline Fans Can’t Stop Anticipating |url=https://newsable.asianetnews.com/entertainment/drishyam-3-srikant-murali-teases-completely-new-storyline-fans-cant-stop-anticipating-articleshow-aqwbcgt |access-date=5 March 2026 |website=Asianet Newsable |language=en}}</ref> * [[ലിഷോയ്]]<ref>{{Cite web |last= |last2= |first5= |date=28 February 2026 |title='ജോർജുകുട്ടിയുടെ മകളുടെ...'; 'ദൃശ്യം 3' ലെ നിർണായക കഥാപാത്രത്തെക്കുറിച്ച് ലിഷോയ്, വിമർശനവുമായി ആരാധകർ |url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/actor-lishoy-about-his-drishyam-3-character-fans-criticising-him-for-leaking-spoilers-mohanlal-jeethu-joseph-articleshow-ocy6szo |access-date=5 March 2026 |website=[[Asianet News|Asianet News Malayalam]] |language=ml}}</ref> * [[മഞ്ജു പിള്ള]] == നിർമ്മാണം == === വികസനം === ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷം മൂന്നാം ഭാഗത്തിനായുള്ള ആശയം തനിക്ക് ലഭിച്ചുവെന്നും, തന്റെ മനസ്സിൽ ആദ്യം രൂപപ്പെട്ടത് ചിത്രത്തിന്റെ ക്ലൈമാക്സ് ആണെന്നും [[ജീത്തു ജോസഫ്]] വ്യക്തമാക്കി. ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസ് സമയത്ത്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ മനസ്സിലുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം മോഹൻലാലുമായി പങ്കുവെച്ചു. ഇത് ഇഷ്ടപ്പെട്ട മോഹൻലാൽ കഥ കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.<ref name="Mathrubhumi-interview1">{{cite news |last1=Prajith |first1=P. |title='ദൃശ്യം -3യുടെ സാധ്യതയേക്കുറിച്ച് ആദ്യം ചോദിച്ചത് ലാലേട്ടൻ, ക്ലൈമാക്സാണ് ആദ്യം എഴുതിയത്' |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/interview/drishyam-3-jeethu-joseph-interview-1.10763114 |access-date=5 September 2025 |work=[[മാതൃഭൂമി|Mathrubhumi]] |date=20 July 2025 |language=ml}}</ref> 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി കുറച്ചു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3''-നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും മോഹൻലാലുമായി ഇത് ചർച്ച ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും അത് സംഭവിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ചതായും ''[[മനോരമ ന്യൂസ്|മനോരമ ന്യൂസിനോട്]]'' പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news |last1=Prakash |first1=M. Dinu |title=Will there be a 'Drishyam 3'? Antony Perumbavur spills the beans |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/02/20/drishyam-3-antony-perumbavur-reveals-new-information.html |access-date=5 September 2025 |work=[[Onmanorama.com]] |date=20 February 2021}}</ref> കുറച്ചു ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം ജീത്തു ''ദ ക്വിന്റിനോട്'' (The Quint) പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ പാകത്തിലുള്ള നല്ലൊരു കഥാതന്തു ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങും. അങ്ങനെ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ അതൊരു തെറ്റായിരിക്കും".<ref name=":0">{{cite news |last1=Vilakudy |first1=Rajaneesh |title=Exclusive: Jeethu Joseph On Making 'Drishyam 3' With Mohanlal |url=https://www.thequint.com/entertainment/indian-cinema/jeethu-josepth-drishyam-2-mohanlal-interview |access-date=5 September 2025 |work=[[The Quint]] |date=22 February 2021}}</ref> 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ നടന്ന മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡ്‌സിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കുമെന്നും" അതിനായുള്ള ആശയങ്ങളിൽ തങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുകയാണെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2022-08-28 |title=South Indian star Mohanlal's 'Drishyam 3' confirmed, fans say ‘George Kutty is back’ |url=https://gulfnews.com/entertainment/south-indian/south-indian-star-mohanlals-drishyam-3-confirmed-fans-say-george-kutty-is-back-1.1661675426482 |access-date=2026-03-05 |website=[[Gulf News]] |language=en}}</ref> ആ വർഷം നവംബറിൽ, തന്റെ "മനസ്സിൽ ചിലതുണ്ട്, എങ്കിലും അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഒരു തീപ്പൊരിക്കായി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ്" എന്ന് ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു.<ref>{{cite news |last1=R. |first1=Chandhini |title=Jeethu Joseph Interview: Commercial success is more important than awards and accolades |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/Nov/08/jeethu-joseph-interview-the-filmmaker-on-kooman-ram-dirshyam-mohanlal-36370.html |access-date=28 November 2025 |work=[[Cinema Express]] |date=8 November 2022 |archive-date=2 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502134155/https://www.cinemaexpress.com/malayalam/interviews/2022/nov/08/jeethu-joseph-interview-the-filmmaker-on-kooman-ram-dirshyam-mohanlal-36370.html |url-status=live }}</ref> 2024 മാർച്ചിൽ ''ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന്'' നൽകിയ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ, താൻ ചിത്രത്തിന്റെ തുടർച്ചയ്ക്കുള്ള സാധ്യതകൾ അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും നല്ലൊരു ആശയം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകൂ എന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. കേവലം സാമ്പത്തിക ലാഭത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം താനൊരു രണ്ടാം ഭാഗം ചെയ്യില്ലെന്നും അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news |last1=A. R. |first1=Reshmi |title=I Will Not Make Drishyam 3 Just For Money, Says Jeethu Joseph |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/heroism-in-telugu-and-malayalam-are-different-jeethu-on-neru-remake-885414 |access-date=5 September 2025 |work=[[Deccan Chronicle]] |date=16 March 2024 |archive-date=11 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211080733/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/heroism-in-telugu-and-malayalam-are-different-jeethu-on-neru-remake-885414 |url-status=live }}</ref> 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ, [[റെഡ് എഫ്.എം. (ഇന്ത്യ)|റെഡ് എഫ്.എമ്മിന്]] നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്കറിയാമെങ്കിലും, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്ത് താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി.<ref>{{cite news|author1=India Today Entertainment Desk|title=Director Jeethu Joseph hints at 'Drishyam 3': I've written the climax, but...|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/jeethu-joseph-drishyam-3-mohanlal-climax-ks-chithra-2585503-2024-08-21|access-date=5 September 2025|work=[[India Today]]|date=21 August 2024}}</ref> 2025 ഫെബ്രുവരി 20-ന്, മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite news |date=2025-02-20 |title=Mohanlal confirms 'Drishyam 3' with Jeethu Joseph and Antony Perumbavoor |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/mohanlal-confirms-drishyam-3-with-jeethu-joseph-and-antony-perumbavoor/articleshow/118425389.cms |access-date=2026-03-05 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> ജോർജുകുട്ടിയുടെ കഥയുടെ അവസാനമായിരിക്കില്ല ''ദൃശ്യം 3'' എന്ന് ജീത്തു വെളിപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.<ref name="pinkvilla1">{{cite web |last1=S. |first1=Goutham |title=Jeethu Joseph Exclusive Interview: ‘We will release Drishyam 3’s Malayalam version first, just like before’ |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/jeethu-joseph-exclusive-interview-we-will-release-drishyam-3s-malayalam-version-first-just-like-before-1398128 |publisher= |access-date=27 November 2025 |date=31 October 2025 |archive-date=9 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109005841/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/jeethu-joseph-exclusive-interview-we-will-release-drishyam-3s-malayalam-version-first-just-like-before-1398128 |url-status=live |website=[[Pinkvilla]]}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ഇത് ഫ്രാഞ്ചൈസിയിലെ അവസാന ചിത്രമായിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Jeethu Joseph says Mohanlal’s Drishyam 3 will be last in the franchise |url=https://www.mid-day.com/entertainment/regional-indian-cinema-news/article/jeethu-joseph-confirms-mohanlal-drishyam-3-will-be-last-film-in-the-franchise-23615155 |access-date=2026-03-05 |website=[[Mid-day]] |language=en}}</ref> === ചിത്രീകരണം === എറണാകുളം പൂത്തോട്ടയിലുള്ള ശ്രീ നാരായണ ലോ കോളേജിൽ വെച്ച് നടന്ന പരമ്പരാഗത [[പൂജ (ഹിന്ദുമതം)|പൂജയോടുകൂടി]] 2025 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് ചിത്രത്തിന്റെ [[പ്രധാന ചിത്രീകരണം]] ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news |author1=[[Press Trust of India|പ്രസ് ട്രസ്റ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |title=Drishyam 3 shooting begins with pooja in Kerala, Mohanlal shares new pics: 'Bringing Georgekutty's world alive' |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-3-shooting-begins-with-pooja-in-kerala-mohanlal-shares-new-pics-101758527359898.html |access-date=22 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=22 September 2025 |archive-date=8 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208052121/https://www.hindustantimes.com/entertainment/others/drishyam-3-shooting-begins-with-pooja-in-kerala-mohanlal-shares-new-pics-101758527359898.html |url-status=live }}</ref> [[തൊടുപുഴ]], [[വാഗമൺ]], [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം]], [[തിരുവല്ല]] എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു ചിത്രീകരണം നടന്നത്.<ref>{{Cite news |date=2026-01-29 |title=Jeethu Joseph on Mohanlal’s ‘Drishyam 3’: 'A story set in rural Idukki can’t look like a Scandinavian thriller' |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/jeethu-joseph-on-mohanlals-drishyam-3-a-story-set-in-rural-idukki-cant-look-like-a-scandinavian-thriller/articleshow/127758059.cms |access-date=2026-02-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> 2025 ഡിസംബർ 2-ന് ചിത്രീകരണം പൂർത്തിയായി.<ref>{{Cite web |date=3 December 2025 |title=‘See you in cinemas’: Mohanlal wraps filming for Jeethu Joseph’s ‘Drishyam 3’ |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/mohanlal-wraps-filming-for-jeethu-joseph-directed-crime-thriller-drishyam-3/cid/2136016 |access-date=5 March 2026 |website=[[Telegraph India]]}}</ref> == റിലീസ് == === തിയേറ്റർ === ദൃശ്യം 3, 2026 മേയ് 21-ന് തിയേറ്ററുകളിൽ റിലീസ് ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name=":2" /> === വിതരണം === നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ [[ആശീർവാദ് സിനിമാസ്]] ചിത്രം [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] വിതരണം ചെയ്യും. പനോരമ സ്റ്റുഡിയോസ്, പെൻ സ്റ്റുഡിയോസ് എന്നിവർ ഉത്തരേന്ത്യയിലെ വിതരണാവകാശവും ചിത്രത്തിന്റെ ഡിജിറ്റൽ അവകാശവും സ്വന്തമാക്കി. പ്രത്യംഗിര സിനിമാസ് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയിലെയും]] ഹംസിനി എന്റർടൈൻമെന്റ്സ് [[കാനഡ|കാനഡയിലെയും]] വിതരണാവകാശം നേടി. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് 10 കോടി രൂപയ്ക്കാണ് ($1.1M) വിറ്റുപോയത്.<ref>{{Cite web |last=More |first=Shalmesh |date=26 February 2026 |title=Mohanlal-starrer ''Drishyam 3'' makes history in the distribution of Mollywood. |url=https://www.koimoi.com/south-indian-cinema/drishyam-3-mohanlal-starrer-makes-history-in-north-america-before-even-before-its-box-office-run-begins/ |website=Koimoi}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt14113634}} [[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന രണ്ടാംഭാഗ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വരാനിരിക്കുന്ന മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:2026-ൽ പുറത്തിറങ്ങുന്ന മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജീത്തു ജോസഫ് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആശീർവാദ് സിനിമാസ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ രണ്ടാംഭാഗ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം ചലച്ചിത്ര പരമ്പരകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊച്ചിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൊടുപുഴയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:വാഗമണ്ണിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്തനംതിട്ട ജില്ലയിൽ ചിത്രീകരിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊലപാതകികളെക്കുറിച്ചുള്ള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുറത്തിറങ്ങാനിരിക്കുന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] rffwv1r95cvdhbizwzwigeyz2wrs36r 4 665761 4620500 4611920 2026-05-20T04:54:15Z Ajeeshkumar4u 108239 4620500 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:54, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സജി ജോസഫ്]]=== :{{la|സജി ജോസഫ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മാർച്ച് 2026#{{anchorencode:സജി ജോസഫ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B4%9C%E0%B4%BF_%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B4%AB%E0%B5%8D Stats]</span>) നിലവിൽ ഈ വ്യക്തിക്ക് ശ്രദ്ധേയത കാണുന്നില്ല. നീക്കം ചെയ്യാം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 09:48, 22 മാർച്ച് 2026 (UTC) :മായ്ക്കാവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 19:28, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} ff45ujsbnzw15zytqok2dsj18af61yd 4 666028 4620499 4612964 2026-05-20T04:53:04Z Ajeeshkumar4u 108239 4620499 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''തിരിച്ചുവിട്ടു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:53, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത]]=== :{{la|ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മാർച്ച് 2026#{{anchorencode:ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%87%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B8%E0%B5%80%E0%B4%B1%E0%B5%8B-%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B5%BC_%E0%B4%95%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE_%E0%B4%B0%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B4%A4 Stats]</span>) സഭക്കും അതിരൂപതകൾക്കും പോരേ താളുകൾ. ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന അവലംബങ്ങളാണെങ്കിൽ ഒന്നുപോലുമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 05:08, 29 മാർച്ച് 2026 (UTC) :സ്വതന്ത്ര ലേഖനമാകാനുള്ള ശ്രദ്ധേയത നിലവിൽ ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഇത് അതിരൂപത അല്ലെങ്കിൽ സഭയുടെ താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാവുന്നത് ആണെന്ന് തോന്നുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:55, 12 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} maqvwun3omg8k98fy9as6frehbud6rp 4 666115 4620497 4611918 2026-05-20T04:48:40Z Ajeeshkumar4u 108239 4620497 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:48, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സുധീർ മമ്പാട്]]=== :{{la|സുധീർ മമ്പാട്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മാർച്ച് 2026#{{anchorencode:സുധീർ മമ്പാട്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%A7%E0%B5%80%E0%B5%BC_%E0%B4%AE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:51, 31 മാർച്ച് 2026 (UTC) :ശ്രദ്ധേയത ഇല്ല. ഒഴിവാക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 19:22, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} 6hjp2vte71zywu80ipr4i75zunjr8hl 4 666243 4620496 4611878 2026-05-20T04:47:44Z Ajeeshkumar4u 108239 4620496 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:47, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്]]=== :{{la|തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B5%BD_%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%86%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D Stats]</span>) വിജ്ഞാനകോശ സ്വഭാവമില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:50, 3 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} lu0ig8uc3z14iggue7795rzt86ilpst 4 666300 4620495 4612472 2026-05-20T04:46:55Z Ajeeshkumar4u 108239 4620495 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:46, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി]]=== :{{la|അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%85%E0%B4%9C%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B5%8D_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B7%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF Stats]</span>) വിജ്ഞാനകോശ സ്വഭാവമില്ല. വ്യക്തിപൂജ. പകർപ്പവകാശലംഘനം. ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:34, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :നമസ്കാരം സർ, എനിക്ക് ശരിയായ നിർദ്ദേശം നൽകാമോ ?ഇതിൽ തെറ്റായ ഒരു കാര്യവും എഴുതിയിട്ടില്ല എന്നതാണ് എന്റെ വിശ്വാസം [[ഉപയോക്താവ്:Ajesh Kottayi|Ajesh Kottayi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajesh Kottayi|സംവാദം]]) 03:21, 7 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) :ജീവിതത്തിൽ എന്റെ ജീവിതത്തിൽ അനുഭവിച്ചല കഷ്ടപ്പാടുകളും മറ്റും മറ്റുളളവർക്ക് പ്രചോദനമാകണം എന്നുമാത്രമാണ് കരുതിയത്. താങ്കളെ പോലെ ഉളളവർ അതിനെ ഏങ്ങിനെ കാണുന്നു എന്ന് അറിയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajesh Kottayi|Ajesh Kottayi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajesh Kottayi|സംവാദം]]) 03:29, 7 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) ::സുഹൃത്തേ, [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയ എന്തൊക്കെയല്ല|വിക്കിപീഡിയ എന്തൊക്കെയല്ല]] എന്നത് കാണുമല്ലോ? [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:16, 8 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} t7r6z56334o6uq4r6r1mb28pyof5c80 4 666303 4620494 4612178 2026-05-20T04:46:23Z Ajeeshkumar4u 108239 4620494 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:46, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ]]=== :{{la|അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%85%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B4%BF_%E0%B4%8F%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%BB Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല. നീക്കം ചെയ്യണം [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:35, 6 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} lotmbjy8gcjw4pgy9l2pwfjwqcawqp2 4 666376 4620483 4612469 2026-05-20T04:34:20Z Ajeeshkumar4u 108239 4620483 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:34, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:Mitun M Das]]=== :{{la|Mitun M Das}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:Mitun M Das}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/Mitun_M_Das Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയത സ്ഥാപിക്കാനാവശ്യമായ അവലംബങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:13, 8 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} h1dinrv81eorrsytnevvsp4f7g4vo0m 4 666446 4620485 4612740 2026-05-20T04:34:57Z Ajeeshkumar4u 108239 4620485 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:34, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:പി വി സുകുമാരൻ]]=== :{{la|പി വി സുകുമാരൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:പി വി സുകുമാരൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B4%BF_%E0%B4%B5%E0%B4%BF_%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B5%BB Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 17:19, 10 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} ju4r1p4llpi3wxh0io8b003d972stui 4 666564 4620486 4613850 2026-05-20T04:36:00Z Ajeeshkumar4u 108239 4620486 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:36, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സുനിൽ ജോസഫ്]]=== :{{la|സുനിൽ ജോസഫ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:സുനിൽ ജോസഫ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B5%BD_%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B4%AB%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്നതിനുള്ള അവലംബങ്ങൾ കാണുന്നില്ല. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 03:01, 16 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} h4874baxnus336dwbdzfwq3pdk7c9lr 4 666761 4620487 4614585 2026-05-20T04:37:01Z Ajeeshkumar4u 108239 4620487 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:37, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:നാസിം ചാനടുക്കം]]=== :{{la|നാസിം ചാനടുക്കം}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:നാസിം ചാനടുക്കം}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%BF%E0%B4%82_%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%82 Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:54, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} amox8o3ssxghoc4ogmtyojn5bqwdk4b 4 666762 4620493 4614591 2026-05-20T04:45:41Z Ajeeshkumar4u 108239 4620493 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:45, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ]]=== :{{la|കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B4%95%E0%B5%8D_%E0%B4%85%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%B1%E0%B4%B9%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:55, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} 4txw4s1qucfpiq06zyfd64dfcdd4slw 4 666763 4620488 4614595 2026-05-20T04:38:02Z Ajeeshkumar4u 108239 4620488 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:38, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി]]=== :{{la|വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D_%E0%B4%AE%E0%B5%8A%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%80%E0%B5%BB_%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF_%E0%B4%AB%E0%B5%88%E0%B4%B8%E0%B4%BF Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത വ്യക്തി. നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 07:56, 22 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} 7zxxmsrgqoa9ttg6nuzcprzmlrwra5p 4 666824 4620489 4615239 2026-05-20T04:38:59Z Ajeeshkumar4u 108239 4620489 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:38, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:Mercy foundation]]=== :{{la|Mercy foundation}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ഏപ്രിൽ 2026#{{anchorencode:Mercy foundation}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/Mercy_foundation Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത സ്ഥാപനം [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 12:51, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) {{Afd bottom}} sthhjdov9i0sgijzk8116jz5bl2fqo6 4 667056 4620480 4617442 2026-05-20T04:29:57Z Ajeeshkumar4u 108239 /* അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ */ 4620480 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:29, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ]]=== :{{la|അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%85%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B5%BE_%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B5%BC_%E0%B4%8E%E0%B5%BB.%E0%B4%95%E0%B5%86 Stats]</span>) വ്യക്തിക്ക് ശ്രദ്ധേയത കാണുന്നില്ല. അവലംബമില്ല. ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:38, 6 മേയ് 2026 (UTC) {{Afd bottom}} f224f9zh98v3ibdsxjpt1gx3w3w9xko 4 667057 4620481 4617447 2026-05-20T04:32:18Z Ajeeshkumar4u 108239 4620481 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:32, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]=== :{{la|സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF_%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%82_%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB Stats]</span>) വ്യക്തിക്ക് ശ്രദ്ധേയത കാണുന്നില്ല. ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:42, 6 മേയ് 2026 (UTC) nx47mmt743ac0gph8kvij2c3vunslff 4620482 4620481 2026-05-20T04:33:00Z Ajeeshkumar4u 108239 /* സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ */ 4620482 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:32, 20 മേയ് 2026 (UTC) {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:33, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]=== :{{la|സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF_%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%82_%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB Stats]</span>) വ്യക്തിക്ക് ശ്രദ്ധേയത കാണുന്നില്ല. ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:42, 6 മേയ് 2026 (UTC) {{Afd bottom}} n1mojcco8bn2ltz1kuzuhc6of1ekjwd 4620491 4620482 2026-05-20T04:44:11Z Ajeeshkumar4u 108239 /* */ 4620491 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:32, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ]]=== :{{la|സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF_%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%82_%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%9A%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B5%BB Stats]</span>) വ്യക്തിക്ക് ശ്രദ്ധേയത കാണുന്നില്ല. ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യണം. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 02:42, 6 മേയ് 2026 (UTC) {{Afd bottom}} hbarxqj54sg3x8paoh9iiyrg9bzlx5h 0 667168 4620360 4619239 2026-05-19T16:37:42Z Sreehari lijinas 209493 4620360 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Padachonte chorum janapriyakathakalum book cover.jpg|ലഘുചിത്രം]]{{Infobox book|name=പടച്ചോൻ്റെ ചോറും ജനപ്രിയ കഥകളും|image_caption=പുറംചട്ട|publisher=ഡിസി ബുക്‌സ്|language=മലയാളം|author=ഉറൂബ്|genre=കഥകൾ|image=Padachonte chorum janapriyakathakalum book cover.jpg|pages=208|isbn=9789362540812}} [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസി ബുക്സ്]]<ref>{{Cite web|url=https://dcbookstore.com/books/padachonte-chorum-janapriyakathakalum|title=Books/PADACHONTE CHORUM JANAPRIYA KATHAKALUM}}</ref> പ്രസിദ്ധീകരിച്ച [[ഉറൂബ്|ഉറൂബിൻ്റെ]] തിരഞ്ഞെടുത്ത [[ചെറുകഥ|കഥകളുടെ]] സമാഹാരമാണ് '''പടച്ചോൻ്റെ ചോറും ജനപ്രിയകഥകളും'''. പതിനേഴുകഥകളാണ് ഈ സമാഹരത്തിലുള്ളത്. [[വെളുത്ത കുട്ടി]]‚ രാച്ചിയമ്മ‚ പടച്ചോൻ്റെ ചോറ്‚ കുപ്പിവളകൾ എന്നീ കഥകൾ ഈ സമാഹാരത്തിൽ ഉണ്ട്. ==അവലംബം== <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *https://dcbookstore.com/books/padachonte-chorum-janapriyakathakalum''' *https://tbsbook.com/product/rachiyamma/ *https://tbsbook.com/product/moulaviyum-changathimarum/ [[വർഗ്ഗം:ഉറൂബിൻ്റെ കൃതികൾ]] le8wlkm40whac8nc74nvgp31783swin 4620361 4620360 2026-05-19T16:38:16Z Sreehari lijinas 209493 4620361 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|name=പടച്ചോൻ്റെ ചോറും ജനപ്രിയ കഥകളും|image_caption=പുറംചട്ട|publisher=ഡിസി ബുക്‌സ്|language=മലയാളം|author=ഉറൂബ്|genre=കഥകൾ|image=Padachonte chorum janapriyakathakalum book cover.jpg|pages=208|isbn=9789362540812}} [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡിസി ബുക്സ്]]<ref>{{Cite web|url=https://dcbookstore.com/books/padachonte-chorum-janapriyakathakalum|title=Books/PADACHONTE CHORUM JANAPRIYA KATHAKALUM}}</ref> പ്രസിദ്ധീകരിച്ച [[ഉറൂബ്|ഉറൂബിൻ്റെ]] തിരഞ്ഞെടുത്ത [[ചെറുകഥ|കഥകളുടെ]] സമാഹാരമാണ് '''പടച്ചോൻ്റെ ചോറും ജനപ്രിയകഥകളും'''. പതിനേഴുകഥകളാണ് ഈ സമാഹരത്തിലുള്ളത്. [[വെളുത്ത കുട്ടി]]‚ രാച്ചിയമ്മ‚ പടച്ചോൻ്റെ ചോറ്‚ കുപ്പിവളകൾ എന്നീ കഥകൾ ഈ സമാഹാരത്തിൽ ഉണ്ട്. ==അവലംബം== <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *https://dcbookstore.com/books/padachonte-chorum-janapriyakathakalum''' *https://tbsbook.com/product/rachiyamma/ *https://tbsbook.com/product/moulaviyum-changathimarum/ [[വർഗ്ഗം:ഉറൂബിൻ്റെ കൃതികൾ]] 3hk3p4pnwguma1o3uvif2e3del0wtd2 4 667236 4620492 4619742 2026-05-20T04:44:59Z Ajeeshkumar4u 108239 4620492 wikitext text/x-wiki {{Afd top|'''നീക്കം ചെയ്തു'''}} --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 04:44, 20 മേയ് 2026 (UTC) ===[[:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്]]=== :{{la|പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/മേയ് 2026#{{anchorencode:പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B5%BE_%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]</span>) പരസ്യം. കൂടാതെ AI ഉപയോഗിച്ച് ലേഖനം നിർമ്മിക്കുന്നു. മായ്കൽ ടാഗ് നീക്കുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 16:29, 12 മേയ് 2026 (UTC) :@Honourable hitman, ചർച്ചയിൽ തീരുമാനമാകുന്നതുവരെ ഫലകം നീക്കരുത് എന്നത് [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B5%BE_%E0%B4%AE%E0%B5%82%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%8D&diff=4618962&oldid=4618896 ശ്രദ്ധിക്കുക‍]. [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 04:29, 16 മേയ് 2026 (UTC) {{Afd bottom}} isvsgoyswp0cavysxezeqj2lkhqhxmc 118 667335 4620325 4619812 2026-05-19T14:31:31Z Ranjithsiji 22471 [[ആമ മുള]] എന്ന താൾ [[കരട്:ആമ മുള]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വേണം 4619812 wikitext text/x-wiki {{Short description|Species of grass}}[[മുള]] വർഗ്ഗത്തിലെ സസ്യം. [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] ഫുജിയാൻ, ഷെജിയാങ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ തദ്ദേശിയമായതാണ് ഈ ഇനം. കേരളത്തിലെ പുഴയോരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അലങ്കാര സസ്യമായ് വളർത്താറുമുണ്ട്. പരമ്പരാഗത കുടിൽ നിർമാണത്തിനുപകരിക്കുന്നു. {{Taxobox |name = ആമ മുള |image = Phyllostachys aurea0.jpg |image_caption = |genus = Phyllostachys |species = aurea |authority = [[Marie Auguste Rivière|Rivière]] & [[Charles Marie Rivière|C.Rivière]]<br>Bull. Soc. Natl. Acclim. France sér. 3, 5:716, fig. 36. 1878 |synonyms = * ''Bambos koteisik'' <small>Siebold</small> * ''Bambusa aurea'' <small>Carrière</small> * ''Bambusa koteisik'' <small>Zoll.</small> * ''P. breviligula'' <small>W.T.Lin & Z.M.Wu</small> * ''P. formosana'' <small>Hayata</small> * ''P. takemurae'' <small>Muroi</small> * ''Sinoarundinaria formosa'' <small>(Hayata) Ohwi ex Mayeb.</small> |synonyms_ref = <ref name=tpl>{{cite web |title=Phyllostachys aurea Rivière & C.Rivière |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-434053 |website=The Plant List (2013). Version 1.1 |accessdate=24 August 2015}}</ref> }} tgdv5ye80ou2n2c37sef8ysgw47mgvg 4620326 4620325 2026-05-19T14:31:57Z Ranjithsiji 22471 add draft 4620326 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Short description|Species of grass}}[[മുള]] വർഗ്ഗത്തിലെ സസ്യം. [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] ഫുജിയാൻ, ഷെജിയാങ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ തദ്ദേശിയമായതാണ് ഈ ഇനം. കേരളത്തിലെ പുഴയോരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അലങ്കാര സസ്യമായ് വളർത്താറുമുണ്ട്. പരമ്പരാഗത കുടിൽ നിർമാണത്തിനുപകരിക്കുന്നു. {{Taxobox |name = ആമ മുള |image = Phyllostachys aurea0.jpg |image_caption = |genus = Phyllostachys |species = aurea |authority = [[Marie Auguste Rivière|Rivière]] & [[Charles Marie Rivière|C.Rivière]]<br>Bull. Soc. Natl. Acclim. France sér. 3, 5:716, fig. 36. 1878 |synonyms = * ''Bambos koteisik'' <small>Siebold</small> * ''Bambusa aurea'' <small>Carrière</small> * ''Bambusa koteisik'' <small>Zoll.</small> * ''P. breviligula'' <small>W.T.Lin & Z.M.Wu</small> * ''P. formosana'' <small>Hayata</small> * ''P. takemurae'' <small>Muroi</small> * ''Sinoarundinaria formosa'' <small>(Hayata) Ohwi ex Mayeb.</small> |synonyms_ref = <ref name=tpl>{{cite web |title=Phyllostachys aurea Rivière & C.Rivière |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-434053 |website=The Plant List (2013). Version 1.1 |accessdate=24 August 2015}}</ref> }} alyye163hd7tnhwagvd6gbenwe75ncl 0 667339 4620402 4620242 2026-05-19T18:04:43Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620402 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ | image = | caption = | office = കേരള നിയമസഭാംഗം | constituency = കലമശ്ശേരി | term_start = 2026 | predecessor = | majority = 16,312 | party = ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ് | profession = അഭിഭാഷകൻ | education = Graduate Professional }} ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും അഭിഭാഷകനുമാണ് '''വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ''' (ഇംഗ്ലീഷ്: '''V. E. Abdul Gafoor'''). 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ് (IUML) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/adv-v-e-abdul-gafoor-2/|title=Adv V E Abdul Gafoor, KALAMASSERY constituency, IUML, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-16|language=en}}</ref> എറണാകുളം ജില്ലാ ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നേതൃത്വപദവിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം ഹൈക്കോടതി അഭിഭാഷകനായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == രാഷ്ട്രീയജീവിതം == 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ കലമശ്ശേരി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് IUML സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. അദ്ദേഹം 80,606 വോട്ടുകൾ നേടി 16,312 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ വിജയിച്ചു. ഈ വിജയം അദ്ദേഹത്തെ കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗമാക്കി. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലം == 2026-ലെ സത്യവാങ്മൂല വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ 2 കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ആകെ ആസ്തി ഏകദേശം 8.8 കോടി രൂപയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ ചലനാസ്ഥിയും അചലാസ്ഥിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ബാധ്യതകൾ ഏകദേശം 2.4 കോടി രൂപയാണ്. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം == 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കളമശ്ശേരി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള വിജയിയാണ് വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ. ഔദ്യോഗിക ഫലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywisewinresult-772S11.htm|title=Election Commission of India|access-date=2026-05-16|language=en}}</ref> == ഇത് കൂടി കാണുക == * [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലം]] * [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്]] * [[2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] 1yu7eu5qk7sfmo373tx14kd976l4wgl 4620409 4620402 2026-05-19T18:08:52Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620409 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ | image = | caption = | office = കേരള നിയമസഭാംഗം | constituency = കലമശ്ശേരി | term_start = 2026 | predecessor = | majority = 16,312 | party = ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ് | profession = അഭിഭാഷകൻ | education = Graduate Professional }} ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും അഭിഭാഷകനുമാണ് '''വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ''' (ഇംഗ്ലീഷ്: '''V. E. Abdul Gafoor'''). 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹം [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ്]] (IUML) സ്ഥാനാർത്ഥിയായി [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വിജയിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/adv-v-e-abdul-gafoor-2/|title=Adv V E Abdul Gafoor, KALAMASSERY constituency, IUML, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-16|language=en}}</ref> ഹൈക്കോടതി അഭിഭാഷകനായും പ്രവർത്തിക്കുന്ന വ്യക്തിയാണ് അബ്ദുൽ ഗഫൂർ. == രാഷ്ട്രീയജീവിതം == 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ കലമശ്ശേരി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് IUML സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ചു. അദ്ദേഹം 80,606 വോട്ടുകൾ നേടി 16,312 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ വിജയിച്ചു. ഈ വിജയം അദ്ദേഹത്തെ കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗമാക്കി. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സത്യവാങ്മൂലം == 2026-ലെ സത്യവാങ്മൂല വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ 2 കേസുകൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. ആകെ ആസ്തി ഏകദേശം 8.8 കോടി രൂപയായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്; ഇതിൽ ചലനാസ്ഥിയും അചലാസ്ഥിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ബാധ്യതകൾ ഏകദേശം 2.4 കോടി രൂപയാണ്. == തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം == 2026-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കളമശ്ശേരി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള വിജയിയാണ് വി. ഇ. അബ്ദുൽ ഗഫൂർ. ഔദ്യോഗിക ഫലങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywisewinresult-772S11.htm|title=Election Commission of India|access-date=2026-05-16|language=en}}</ref> == ഇത് കൂടി കാണുക == * [[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി നിയമസഭാ മണ്ഡലം]] * [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്]] * [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026 കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] jrlx57gm9fqskzdmtkg2azpn1w5kcif 100 667349 4620379 4620054 2026-05-19T17:32:34Z Aby John Vannilam 13754 ചെറിയ തിരുത്തൽ 4620379 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 18 തിങ്കളാഴ്ച === '''1201 ഇടവം 04''' *അദാനിക്കെതിരായ തട്ടിപ്പ് കേസ് പിൻവലിച്ച് യുഎസ് ഇന്ത്യ *2,000 ജൈന കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ യുകെ മ്യൂസിയം ഇന്ത്യയ്ക്ക് തിരികെ നൽകും *ആം ആദ്മി നേതാവ് ദീപക് സിംഗ്ലയെ ഇഡി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു കേരളം *[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി.സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള 21 അംഗ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] മന്ത്രിസഭ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു.[[രാഹുൽ ഗാന്ധി]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള കോൺഗ്രസ് ദേശീയ നേതാക്കൾ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ|എം.വി. ഗോവിന്ദ]]ൻ, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[ബിനോയ് വിശ്വം]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] എന്നിവർ സത്യപ്രതിജ്ഞാ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>ടീം വി.​ഡി.​എ​സ് അ​ധി​കാ​ര​മേ​റ്റു; ആദ്യ മന്ത്രിസഭാ യോഗം ഉടൻ [[ദീപിക ദിനപ്പത്രം|ദീപിക]] [https://www.deepika.com/kerala/vd-satheesan-udf-government-swearing-in-ceremony-120658 2026 മെയ് 18, ഉച്ചയ്ക്ക്] 12:30</ref> {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 18}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> 94ne01sz26m6f8klnoxm210sllqp5x7 4620423 4620379 2026-05-19T18:30:43Z Aby John Vannilam 13754 ചെറിയ തിരുത്തൽ 4620423 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 18 തിങ്കളാഴ്ച === '''1201 ഇടവം 04''' *[[അദാനി|അദാനിക്കെതിരായ]] തട്ടിപ്പ് കേസ് പിൻവലിച്ച് യുഎസ് ഇന്ത്യ *2,000 [[ജൈനമതം|ജൈന]] കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ യുകെ മ്യൂസിയം ഇന്ത്യയ്ക്ക് തിരികെ നൽകും *[[ആം ആദ്മി പാർട്ടി]] നേതാവ് ദീപക് സിംഗ്ലയെ ഇഡി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു കേരളം *[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി.സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള 21 അംഗ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] മന്ത്രിസഭ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു.[[രാഹുൽ ഗാന്ധി]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള കോൺഗ്രസ് ദേശീയ നേതാക്കൾ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ|എം.വി. ഗോവിന്ദ]]ൻ, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[ബിനോയ് വിശ്വം]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] എന്നിവർ സത്യപ്രതിജ്ഞാ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>ടീം വി.​ഡി.​എ​സ് അ​ധി​കാ​ര​മേ​റ്റു; ആദ്യ മന്ത്രിസഭാ യോഗം ഉടൻ [[ദീപിക ദിനപ്പത്രം|ദീപിക]] [https://www.deepika.com/kerala/vd-satheesan-udf-government-swearing-in-ceremony-120658 2026 മെയ് 18, ഉച്ചയ്ക്ക്] 12:30</ref> {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 18}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> inqjr3nmje5wxl9qayujbx5q2a5slsr 4620428 4620423 2026-05-19T18:36:11Z Aby John Vannilam 13754 ചെറിയ തിരുത്തൽ 4620428 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 18 തിങ്കളാഴ്ച === '''1201 ഇടവം 04''' *[[അദാനി|അദാനിക്കെതിരായ]] തട്ടിപ്പ് കേസ് പിൻവലിച്ച് യുഎസ് ഇന്ത്യ *2,000 [[ജൈനമതം|ജൈന]] കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ യുകെ മ്യൂസിയം ഇന്ത്യയ്ക്ക് തിരികെ നൽകും *[[ആം ആദ്മി പാർട്ടി]] നേതാവ് ദീപക് സിംഗ്ലയെ ഇഡി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. <ref>AAP leader Deepak Singla arrested by ED in the ₹155 crore bank loan fraud case, 7 locations raided [https://www.opindia.com/news-updates/aap-leader-deepak-singla-arrested-by-ed-in-the-%e2%82%b9155-crore-bank-loan-fraud-case-7-locations-raided/ May 18, 2026 | 3:29 PM]</ref> കേരളം *[[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.ഡി.സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള 21 അംഗ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു.ഡി.എഫ്.]] മന്ത്രിസഭ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു.[[രാഹുൽ ഗാന്ധി]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള കോൺഗ്രസ് ദേശീയ നേതാക്കൾ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ]], [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ|എം.വി. ഗോവിന്ദ]]ൻ, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|സി.പി.ഐ.]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി [[ബിനോയ് വിശ്വം]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി.]] സംസ്ഥാന അധ്യക്ഷൻ [[രാജീവ് ചന്ദ്രശേഖർ]] എന്നിവർ സത്യപ്രതിജ്ഞാ ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്തു.<ref>ടീം വി.​ഡി.​എ​സ് അ​ധി​കാ​ര​മേ​റ്റു; ആദ്യ മന്ത്രിസഭാ യോഗം ഉടൻ [[ദീപിക ദിനപ്പത്രം|ദീപിക]] [https://www.deepika.com/kerala/vd-satheesan-udf-government-swearing-in-ceremony-120658 2026 മെയ് 18, ഉച്ചയ്ക്ക്] 12:30</ref> {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 18}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> 0ckqu8yy5ftw992xrzaaism04ylcxpz 118 667351 4620329 4620108 2026-05-19T14:34:41Z Ranjithsiji 22471 [[ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ]] എന്ന താൾ [[കരട്:ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: കൂടുതൽ വിവരം നൽകി ലേഖനം വിപൂലീകരിക്കണം 4620108 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] tfd9ccks15p1wnvtqflcyk94sv4u89v 4620330 4620329 2026-05-19T14:34:58Z Ranjithsiji 22471 add draft 4620330 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] 891ll7rf7va47augwe8qumft35m8k3u 4620390 4620330 2026-05-19T17:49:28Z FluteWarrior 217914 വിദ്യാഭ്യാസവും ആദ്യകാല ജീവിതവും 4620390 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref>{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] o5k95fxmaf8et2zqzzamn0j2wov54oz 4620408 4620390 2026-05-19T18:08:44Z FluteWarrior 217914 സംഗീത ജീവിതവും പാട്ടുകളും 4620408 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref>{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] 3t1yqzivs0rowq61kcg6vvkoghtg93p 4620416 4620408 2026-05-19T18:21:24Z FluteWarrior 217914 /* സംഗീത ജീവിതം */ 4620416 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "Fire on Fire" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ സംഗീതത്തിൽ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref>https://musicbrainz.org/release-group/a5769ee7-507b-4508-b946-d2c9deaf29a6</ref> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> 2025 മാർച്ച് 21-ന് അവർ "But Without You" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.<ref name=":2" /> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] 972bpb4i0tzi536eq0rktblae3vcv5c 4620531 4620416 2026-05-20T07:40:49Z FluteWarrior 217914 Info box 4620531 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] * [[Latin pop]] }} | label = | website = {{URL|janalynncastelino.com}} }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "Fire on Fire" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ സംഗീതത്തിൽ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref>https://musicbrainz.org/release-group/a5769ee7-507b-4508-b946-d2c9deaf29a6</ref> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി.<ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> 2025 മാർച്ച് 21-ന് അവർ "But Without You" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.<ref name=":2" /> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] 3ofly9p1efej27ns6409ocybykgsiev 4620534 4620531 2026-05-20T07:57:07Z FluteWarrior 217914 /* സംഗീത ജീവിതം */ 4620534 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] * [[Latin pop]] }} | label = | website = {{URL|janalynncastelino.com}} }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> കാസ്റ്റെല്ലിനോയുടെ സംഗീത കാറ്റലോഗിൽ ഒന്നിലധികം ഭാഷകളിലായി റെക്കോർഡുചെയ്‌ത 17 പ്രോജക്റ്റ് സിംഗിൾസ് ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://readdork.com/artists/janalynn-castelino|title=Janalynn Castelino {{!}} Artist profile|access-date=2026-05-20|last=Magazine|first=Dork|language=en}}</ref> 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "Fire on Fire" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ സംഗീതത്തിൽ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref>https://musicbrainz.org/release-group/a5769ee7-507b-4508-b946-d2c9deaf29a6</ref> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി. അവരുടെ ഗാനം തെക്കൻ ഇറ്റലിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ബല്ലാഡാണ്, ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷയിൽ റെക്കോർഡുചെയ്‌ത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> 2025 മാർച്ച് 21-ന് അവർ "But Without You" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.<ref name=":2" /> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] jqyzjctr3zqjimf078ei1he7jc9u1xu 4620536 4620534 2026-05-20T08:06:46Z FluteWarrior 217914 /* സംഗീത ജീവിതം */ 4620536 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] * [[Latin pop]] }} | label = | website = {{URL|janalynncastelino.com}} }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> കാസ്റ്റെല്ലിനോയുടെ സംഗീത കാറ്റലോഗിൽ ഒന്നിലധികം ഭാഷകളിലായി റെക്കോർഡുചെയ്‌ത 17 പ്രോജക്റ്റ് സിംഗിൾസ് ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://readdork.com/artists/janalynn-castelino|title=Janalynn Castelino {{!}} Artist profile|access-date=2026-05-20|last=Magazine|first=Dork|language=en}}</ref> 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "Fire on Fire" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ സംഗീതത്തിൽ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref>https://musicbrainz.org/release-group/a5769ee7-507b-4508-b946-d2c9deaf29a6</ref> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി. അവരുടെ ഗാനം തെക്കൻ ഇറ്റലിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ബല്ലാഡാണ്, ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷയിൽ റെക്കോർഡുചെയ്‌ത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ജനലിൻ എഴുതിയ ഈ ഗാനം സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.letras.com/janalynn-castelino/drama/|title=DRAMA - Janalynn Castelino|access-date=2026-05-20|language=es}}</ref> 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> 2025 മാർച്ച് 21-ന് അവർ "But Without You" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.<ref name=":2" /> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] os86scgohe41hwkj6i7dg7lg6j72y9p 4620537 4620536 2026-05-20T08:15:55Z FluteWarrior 217914 ആൽബങ്ങൾ 4620537 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox person | name = ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ | image = Janalynn Castelino in 2025.jpg | caption = Janalynn Castelino(2025) | birth_name = Janalynn Joseph Castelino | birth_date = {{birth date and age|1998|10|18}} | occupation = {{flatlist| * Singer * record producer * songwriter * performing artist }} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[Pop music|Pop]] * [[Contemporary R&B|R&B]] * [[Latin pop]] }} | label = | website = {{URL|janalynncastelino.com}} }} }} '''ജനലിൻ കാസ്റ്റെല്ലിനോ''' (ജനനം: ഒക്ടോബർ 18, 1998) ഒരു അമേരിക്കൻ പോപ്പ് ഗായിക, ഗാനരചയിതാവ്, റെക്കോർഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ, ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയായ ഫിസിഷ്യൻ എന്നിവരാണ്. സ്പാനിഷ് പോപ്പ് സിംഗിൾ "ഡ്രാമ"യിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. വിശാലമായ വോക്കൽ ശ്രേണിക്ക് പേരുകേട്ട അവരുടെ സംഗീതം പ്രധാനമായും പോപ്പിന്റെയും ആർ & ബിയുടെയും സ്പർശനങ്ങളാണ്.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/Janalynn-Castelino-to-Release-Pop-Single-Drama-20240916|title=Janalynn Castelino to Release Pop Single 'Drama'|access-date=2026-05-18|last=Rabinowitz|first=Chloe|date=2024-09-16|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> 2025-ൽ പുറത്തിറങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ചാർട്ടിൽ ഇടം നേടിയ "ബട്ട് വിത്തൗട്ട് യു" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഹിറ്റ് സിംഗിളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ പ്രശസ്തിയിലേക്ക് വന്നത്.<ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino – But Without You|url=https://genius.com/Janalynn-castelino-but-without-you-lyrics|access-date=2026-05-18}}</ref><ref name=":2">{{Citation|title=But Without You - Single by Janalynn Castelino on Apple Music|date=2025-03-22|url=https://music.apple.com/in/album/but-without-you-single/1798966713|language=en-GB|access-date=2026-05-18}}</ref> ഇംഗ്ലീഷ്, ഇറ്റാലിയൻ, ലാറ്റിൻ, സ്പാനിഷ്, ഹിന്ദി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി ഭാഷകളിൽ അദ്ദേഹം വാണിജ്യ സംഗീതം പുറത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.girltalkhq.com/global-popstar-janalynn-castelino-explores-infatuation-in-her-new-spanish-single-que-me-ha-pasado/|title=Global Popstar Janalynn Castelino Explores Infatuation In Her New Spanish Single “Que Me Ha Pasado”|access-date=2026-05-18|date=2026-02-25|language=en-US}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും== 1998 ഒക്ടോബർ 18 നാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനിച്ചത്. ഇറ്റാലിയൻ, ഇന്ത്യൻ വംശജയാണ് അവർ. അക്കാദമിക് യോഗ്യതയിൽ ഡോക്ടറായ അവർ മിഷിഗൺ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി.<ref>https://www.imdb.com/name/nm13742784/</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://lideamagazine.com/pop-singer-songwriter-janalynn-castelino-brings-global-star-energy-to-her-music-era/|title=Pop Singer-Songwriter Janalynn Castelino Brings Global Star Energy To Her Music Era|access-date=2026-05-19|last=USA|first=Editorial Staff|date=2026-03-19|language=en-US}}</ref> ==സംഗീത ജീവിതം== ഒരു ഹോബിയായി യൂട്യൂബിൽ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത കവർ ഗാനങ്ങളിലൂടെയാണ് കാസ്റ്റെല്ലിനോ ജനപ്രീതി നേടാൻ തുടങ്ങിയത്.<ref name=":1" /> കാസ്റ്റെല്ലിനോയുടെ സംഗീത കാറ്റലോഗിൽ ഒന്നിലധികം ഭാഷകളിലായി റെക്കോർഡുചെയ്‌ത 17 പ്രോജക്റ്റ് സിംഗിൾസ് ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://readdork.com/artists/janalynn-castelino|title=Janalynn Castelino {{!}} Artist profile|access-date=2026-05-20|last=Magazine|first=Dork|language=en}}</ref> 2020 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ "Fire on Fire" എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ സംഗീതത്തിൽ തന്റെ കരിയർ ആരംഭിച്ചത്.<ref>https://musicbrainz.org/release-group/a5769ee7-507b-4508-b946-d2c9deaf29a6</ref> 2023-ൽ ജനലിൻ തൻ്റെ ഇറ്റാലിയൻ-നാടോടി ബാലഡ് "Bella Ci Dormi" പുറത്തിറക്കി. അവരുടെ ഗാനം തെക്കൻ ഇറ്റലിയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ബല്ലാഡാണ്, ഇറ്റാലിയൻ ഭാഷയിൽ റെക്കോർഡുചെയ്‌ത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. <ref>{{Citation|title=Genius English Translations – Janalynn Castelino - Bella Ci Dormi (English Translation)|url=https://genius.com/Genius-english-translations-janalynn-castelino-bella-ci-dormi-english-translation-lyrics|access-date=2026-05-19}}</ref> "Drama" എന്ന സ്പാനിഷ് ഗാനത്തിലൂടെയാണ് അവർ അന്താരാഷ്ട്ര അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ജനലിൻ എഴുതിയ ഈ ഗാനം സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടതാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.letras.com/janalynn-castelino/drama/|title=DRAMA - Janalynn Castelino|access-date=2026-05-20|language=es}}</ref> 2024 സെപ്റ്റംബർ 20-നാണ് ഗാനം പുറത്തിറങ്ങിയത്.<ref name=":0" /><ref>{{Citation|title=Janalynn Castelino - Drama|date=2024-09-20|url=https://tidal.com/album/385276050|language=en|access-date=2026-05-19}}</ref> 2025 മാർച്ച് 21-ന് അവർ "But Without You" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് സിംഗിൾ പുറത്തിറക്കി.<ref name=":2" /> == ആൽബങ്ങൾ == * ''Fire on Fire (2020)'' * ''Bella Ci Dormi (2023)'' * ''Parce Domine (2024)'' * ''Jesu Salvatore Mandi (2024)'' * ''Drama (2024)'' * ''Que Me Ha Pasado (2026)'' == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Commons category|Janalynn Castelino}} {{Wikiquote|Janalynn Castelino}} * {{Official website|http://www.janalynncastelino.com}} * {{Facebook|JanalynnCastelino}} [[വർഗ്ഗം:1998-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:ഒക്ടോബർ 18-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വിഭാഗം:അമേരിക്കൻ ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]] td21n5keu7u3s9tugucsi3y18ehpzi8 0 667353 4620477 4620128 2026-05-20T04:15:39Z Vicharam 9387 4620477 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രവർത്തകനും നിലവിൽ പൊന്നാനി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭ സാമാജികനുമാണ് '''കെ.പി നൗഷാദ് അലി'''. മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് സ്വദേശിയാണ്. 2026 ൽ നടന്ന കേരളം നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പൊന്നാനി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 13267 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ സിപിഎമ്മിലെ അഡ്വ. എം കെ സക്കീറിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് അദ്ദേഹം നിയമസഭാ അംഗമായത്. ==ജീവിതരേഖ== 1978 മാർച്ച് 29 ന് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അരീക്കോട് അധ്യാപക ദമ്പതികളുടെ മകനായി ജനനം. മഞ്ചേരി എൻ എസ് എസ് കോളേജിൽ നിന്ന് പ്രീഡിഗ്രി പാസ്സായ നൗഷാദ് അലി തിരൂർ എസ് എസ് എം പോളിടെക്‌നികിൽ ഡിപ്ലോമക്ക് ചേർന്നു. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:1978-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] obp8w4ij6j1l4twn5mvjv3u19rwewsk 118 667354 4620438 4620173 2026-05-19T21:48:52Z Sourya88 207107 /* */ 4620438 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet|cabinet_type=മന്ത്രിസഭ|cabinet_number=24|jurisdiction=[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]]|flag=Government of Kerala Logo.svg|flag_border=true|incumbent=|image=File:Vd-Satheesan.jpg|image_size=|caption=|state_head=[[രാജേന്ദ്ര അർലേക്കർ]]|government_head=[[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.&nbsp;ഡി. സതീശൻ]]|date_formed=18 മേയ് 2026|date_dissolved=|members_number=21|political_parties={{legend2|{{United Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|legislature_status=[[Majority government|ഭൂരിപക്ഷം]]|opposition_cabinet=|opposition_party={{legend2|{{Left Democratic Front (Kerala)/meta/color}}|'''[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡിഎഫ്]]'''|border=solid 1px #AAAAAA}}|opposition_leader=[[പിണറായി വിജയൻ]]|election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026]]|last_election=[[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2021)|2021]]|legislature_term=5 വർഷം|budget=|advice_and_consent1=|advice_and_consent2=<!-- etc. -->|incoming_formation=|outgoing_formation=|previous=[[രണ്ടാം പിണറായി വിജയൻ മന്ത്രിസഭ|രണ്ടാം പിണറായി മന്ത്രിസഭ]]|successor=}} [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (യുഡിഎഫ്)]] വിജയിച്ചതിനുശേഷം രൂപീകരിച്ച [[വി.ഡി. സതീശൻ|വി.&nbsp;ഡി. സതീശന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയാണ് വി.&nbsp;ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2026/May/17/udfs-brave-poll-leader-staked-all-to-win-big|title=UDF’s Brave poll leader staked all to win big|access-date=2026-05-18|last=രവി|first=രാജേഷ്|date=2026-05-17|website=ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രെസ്|language=en}}</ref> 2026 മെയ് 18-ന് മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു. സത്യപ്രതിജ്ഞ സമയത്ത് മന്ത്രിസഭയിൽ ആകെ 23 മന്ത്രിമാരുണ്ടായിരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ 24-ാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായി വി.ഡി. സതീശൻ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു, ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന 13-ാമത്തെ വ്യക്തിയും. == മന്ത്രിസഭ == 2026 മെയ് 18 ന് മുഖ്യമന്ത്രി വി.&nbsp;ഡി. സതീശൻ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു. സെൻട്രൽ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ വെച്ചാണ് സത്യപ്രതിജ്ഞാ ചടങ്ങ് നടന്നത്. കൗൺസിലിലെ പുതിയ അംഗങ്ങൾക്ക് കേരള ഗവർണർ ശ്രീ. രാജേന്ദ്ര വിശ്വനാഥ് അർലേക്കർ സത്യവാചകം ചൊല്ലിക്കൊടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/kerala/story/2-new-kerala-ministers-sworn-in-transport-minister-ports-minister-resign-2479865-2023-12-24|title=Kerala's Transport, Ports ministers resign, pave way for cabinet reshuffle|access-date=2023-12-31|website=India Today|language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:94%;" width="60%" !എസ്. നോ !പേര് !സ്ഥാനാരോഹണം !മണ്ഡലം !ജില്ല !വകുപ്പ് (എസ്. !പാർട്ടി ! colspan="2" scope="col" | |- | colspan="7" style="text-align: center;" |'''[[കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]''' |- |1. |{{Center|'''[[V. D. Satheesan]]'''}} |{{Center|'''[[Chief Minister of Kerala|Chief Minister]]'''}} |{{Center|'''[[Paravur Assembly constituency|Paravur]]'''}} |എറണാകുളം | * * പൊതുഭരണം * അഖിലേന്ത്യാ സർവീസസ് (ഐഎഎസ്, ഐപിഎസ്, ഐഎഫ്എസ്) * സാമ്പത്തികം * തീരദേശ ഷിപ്പിംഗും ഉൾനാടൻ നാവിഗേഷനും * തുറമുഖങ്ങൾ * നിയമം * ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഭരണപരവുമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് * സംയോജനം * സൈങ്ക് വെൽഫെയർ * ''എല്ലാ സുപ്രധാന നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളും'' * ''മറ്റൊരു മന്ത്രിക്കും നൽകാത്ത മറ്റ് വകുപ്പുകൾ'' |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഐഎൻസി]] | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- | colspan="7" style="text-align: center;" |<nowiki><b id="mwcw">കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ</b></nowiki> |- |2. |[[രമേശ് ചെന്നിത്തല|രമേശ് ചെന്നിത്തള]] |{{Center|'''Minister for Home and Vigilance'''}} |[[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]] |ആലപ്പുഴ | * [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|വീട്]] * [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|ജാഗ്രത]] * [[കേരള പ്രിസൺസ് ആൻഡ് കറക്ഷണൽ സർവീസസ്|ജയിൽ.]] * [[കേരള ഫയർ ആൻഡ് റെസ്ക്യൂ സർവീസസ്|അഗ്നിശമന, രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ]] |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |3. |[[കെ. മുരളീധരൻ|കെ. മുരളധരൻ]] |{{Center|'''Minister for Health and Family Welfare & Devasom'''}} |[[വട്ടിയൂർക്കാവ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|വട്ടിയൂർക്കാവു]] |തിരുവനന്തപുരം | * ആരോഗ്യവും കുടുംബക്ഷേമവും * മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസം * മയക്കുമരുന്ന് നിയന്ത്രണം * ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷ * ആയുഷ് |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |4. |[[സണ്ണി ജോസഫ്]] |{{Center|'''Minister for Revenue'''}} |[[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ]] |കണ്ണൂർ | * [[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|ലാൻഡ് റവന്യൂ ആൻഡ് ലാൻഡ് സർവേ]] * ഭൂമി രേഖകൾ * ഭൂപരിഷ്കരണം |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |5. |[[മോൻസ് ജോസഫ്]] |{{Center|'''Minister for Water Resources'''}} |[[കടുത്തുരുത്തി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കടുതുരുത്തി]] |കോട്ടയം | * ജലവിഭവങ്ങൾ * ചെറുതും വലുതുമായ ജലസേചനം * ഭൂഗർഭജല വകുപ്പ് * [[കേരള വാട്ടർ അതോറിറ്റി]] |[[കേരള കോൺഗ്രസ്|കെ. ഇ. സി.]] | style="background-color: {{party color|Kerala Congress (Joseph)}}" width="4px" | |- |6. |[[ഷിബു ബേബി ജോൺ]] |{{Center|'''Minister for Forests and Skills'''}} |[[ചവറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ചവറ]] |കൊല്ലം | * [[കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|വനങ്ങൾ]] * കശുവണ്ടി വ്യവസായം * നൈപുണ്യ വികസന വകുപ്പ് |[[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ആർ. എസ്. പി.]] | style="background-color: {{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}" width="4px" | |- |7. |[[അനൂപ് ജേക്കബ്|അനൂപ് യാക്കോബ്]] |{{Center|'''Minister of Food and Civil Supplies'''}} |[[പിറവം നിയമസഭാമണ്ഡലം|പിറവം]] |എറണാകുളം |{{Center|TBA}} |[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|കെ. സി. (ജെ.]] | style="background-color: {{party color|Kerala Congress (Jacob)}}" width="4px" | |- |8. |[[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി|പി. കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]] |{{Center|'''Minister for Industries & Information technology'''}} |[[മലപ്പുറം നിയമസഭാമണ്ഡലം|മലപ്പുറം]] |മലപ്പുറം | * വ്യവസായ, വാണിജ്യ വകുപ്പ് * ഇലക്ട്രോണിക്സ് ആൻഡ് ഇൻഫർമേഷൻ ടെക്നോളജി |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്‌ലിം ലീഗ്|ഐയുഎംഎൽ]] | style="background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}" width="4px" | |- |9. |[[സി.പി. ജോൺ|സി. പി. ജോൺ]] |{{Center|'''Minister of Transport'''}} |[[തിരുവനന്തപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ]] |തിരുവനന്തപുരം |{{Center|TBA}} |[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി|സിഎംപി]] | style="background-color: {{party color|Communist Marxist Party}}" width="4px" | |- |10. |[[എ.പി. അനിൽകുമാർ|എ. പി. അനിൽകുമാർ]] |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[വണ്ടൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|വണ്ടൂർ]] |മലപ്പുറം |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |11. |[[എൻ. ഷംസുദ്ദീൻ]] |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[മണ്ണാർക്കാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|മന്നാർക്കാട്]] |പാലക്കാട് |{{Center|TBA}} |ഐയുഎംഎൽ | style="background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}" width="4px" | |- |12. |[[പി.സി. വിഷ്ണുനാഥ്|പി. സി. വിഷ്ണുനാഥ്]] |{{Center|'''Minister for Tourism and Culture'''}} |[[കുണ്ടറ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കുന്ദരാ]] |കൊല്ലം |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |13. |[[റോജി എം. ജോൺ]] |{{Center|'''Minister for Higher Education'''}} |[[അങ്കമാലി നിയമസഭാമണ്ഡലം|അങ്കമാലി]] |എറണാകുളം |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |14. |[[ബിന്ദു കൃഷ്ണ]] |{{Center|'''Minister for Women and Child Welfare'''}} |[[കൊല്ലം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊല്ലം]] |കൊല്ലം |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |15. |എം. ലിജു |{{Center|'''Minister for Excise and Cooperation'''}} |[[കായംകുളം നിയമസഭാമണ്ഡലം|കായംകുളം]] |ആലപ്പുഴ |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |16. |[[കെ.എം. ഷാജി|കെ. എം. ഷാജി]] |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[വേങ്ങര നിയമസഭാമണ്ഡലം|വെങ്ങര]] |മലപ്പുറം |{{Center|TBA}} |ഐയുഎംഎൽ | style="background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}" width="4px" | |- |17. |[[ടി. സിദ്ദിഖ്]] |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[കല്പറ്റ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൽപ്പറ്റ]] |വയനാട് |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |18. |[[പി.കെ. ബഷീർ|പി. കെ. ബഷീർ]] |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|എറനാട്]] |മലപ്പുറം |{{Center|TBA}} |ഐയുഎംഎൽ | style="background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}" width="4px" | |- |19. |വി. ഇ. അബ്ദുൾ ഗഫൂർ |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[കളമശ്ശേരി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കളമശ്ശേരി]] |എറണാകുളം |{{Center|TBA}} |ഐയുഎംഎൽ | style="background-color: {{party color|Indian Union Muslim League}}" width="4px" | |- |20. |കെ. എ. തുളസി |{{Center|'''Minister designate'''}} |[[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊങ്കഡ്]] |പാലക്കാട് |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |- |21. |ഒ. ജെ. ജനീഷ് |{{Center|'''Minister for Youth Welfare'''}} |[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] |തൃശൂർ |{{Center|TBA}} |ഐഎൻസി | style="background-color: {{party color|Indian National Congress}}" width="4px" | |} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മന്ത്രിസഭകൾ]] l7bej8nxxevr1cju0f7dysk0vny96wh 0 667357 4620538 4620240 2026-05-20T08:22:47Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620538 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ഒ.ജെ. ജനീഷ് | image = | caption = | office = യുവജനക്ഷേമ വകുപ്പ് മന്ത്രി, [[കേരള സർക്കാർ]] | predecessor = [[സജി ചെറിയാൻ]] | termstart = 18 മേയ് 2026 | termend = | office1 = കേരള നിയമസഭാംഗം | termstart1 = മേയ് 2026 | termend1 = | constituency1 = [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] | predecessor1 = [[വി.ആർ. സുനിൽ കുമാർ]] | successor1 = | birth_name = ഒ.ജെ. ജനീഷ് | birth_date = {{Birth year and age|1989}} | birth_place = [[മാള]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | occupation = അഭിഭാഷകൻ, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | education = ബി.ബി.എ., എൽ.എൽ.ബി (ഓണേഴ്സ്) - ([[ഗവൺമെന്റ് ലോ കോളേജ്, തൃശ്ശൂർ]]) }} ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും അഭിഭാഷകനുമാണ് '''ഒ.ജെ. ജനീഷ്''' (ജനനം: 1989). നിലവിൽ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] നിയോജകമണ്ഡലത്തിലെ നിയമസഭാംഗം ആയി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ അദ്ദേഹം [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു, സിപിഐയിൽ നിന്നുള്ള നിലവിലെ പ്രതിനിധിയെ പരാജയപ്പെടുത്തിയാണ് ഇദ്ദേഹം നിയമസഭയിലെത്തിയത്.<ref>{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/21-days-in-jail-70-cases-shattered-left-bastions-to-enter-assembly-now-janeesh-becomes-minister-kvd0zzkh |title=Mathrubhumi |access-date=May 18, 2026 }}</ref> ==വിദ്യാഭ്യാസം== കേരളത്തിലെ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] ജനരഞ്ജനന്റെ മകനായി ഒ.ജെ. ജനീഷ് ജനിച്ചു. കുഴൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസവും വി.സി.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്. പുത്തൻവേലിക്കരയിലെ വി.സി.എസ്.എച്ച്.എസ്.എസ്സിൽ നിന്ന് ഹയർ സെക്കൻഡറി വിദ്യാഭ്യാസവും പൂർത്തിയാക്കി. പെരുമ്പാവൂരിലെ ഗവൺമെന്റ് പോളിടെക്നിക് കോളേജിലും കൊരട്ടിയിലെ ഗവൺമെന്റ് പോളിടെക്നിക് കോളേജിലും ചേർന്നു. പിന്നീട് നിയമത്തിൽ ഒരു കരിയർ തുടർന്നു. 2019-ൽ [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയുമായി]] അഫിലിയേറ്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ള [[തൃശ്ശൂർ ലോ കോളേജ്|തൃശൂർ ഗവൺമെന്റ് ലോ കോളേജിൽ]] നിന്ന് '''ബി.ബി.എ; എൽ.എൽ.ബി''' '''(ഓണേഴ്സ്)''' ഡബിൾ ഡിഗ്രി നേടി സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം ഒരു അഭിഭാഷകനായി പ്രാക്ടീസ് ചെയ്തു. ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുടെ യുവജന വിഭാഗത്തിലെ ഇടപെടലിലൂടെയാണ് ജനീഷ് പ്രശസ്തിയിലേക്ക് ഉയർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/adv-o-j-janeesh-509/ |title=Hindu |access-date=May 18, 2026 }}</ref> 2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, 2016 മുതൽ [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|എൽഡിഎഫ്]] കൈവശം വച്ചിരുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂർ സീറ്റിലേക്കുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥിയായി വിജയിച്ചു.പ്രദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭൂപടത്തിൽ ഒരു പ്രധാന മാറ്റമായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഈ വിജയത്തിൽ, അദ്ദേഹം 65,162 വോട്ടുകൾ നേടി, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ]] (സിപിഐ) നിലവിലെ [[വി.ആർ. സുനിൽ കുമാർ|വിആർ സുനിൽ കുമാറിനെ]] 8,308 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1989-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] e0x5d8bwg66wev69inzn3crcxmafx9q 118 667359 4620331 4620261 2026-05-19T14:35:56Z Ranjithsiji 22471 [[Wind power]] എന്ന താൾ [[കരട്:Wind power]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: കൂടുതൽ വിവരം വേണം. മാറ്റിയെഴുതണം. 4620261 wikitext text/x-wiki '''പവന ഊർജ്ജം''' എന്നത് കാറ്റിന്റെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഊർജ്ജമാണ്. ഇത് ഒരു '''പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഊർജസ്രോതസ്സ്''' ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാറ്റിന്റെ ഗതിശക്തിയെ യാന്ത്രികശക്തിയാക്കി മാറ്റുകയും തുടർന്ന് വൈദ്യുതോർജമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന് പ്രധാനമായും '''കാറ്റാടി യന്ത്രങ്ങൾ''' (Wind Turbines) ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == പുരാതനകാലം മുതൽ മനുഷ്യർ കാറ്റിന്റെ ശക്തി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ധാന്യം അരയ്ക്കാനും ജലസേചനത്തിനുമായി കാറ്റാടികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി രേഖകളുണ്ട്. [[പ്രമാണം:14th_century_post_mill.jpg|ലഘുചിത്രം|14th century post mill]] == തരങ്ങൾ == ==== ഭൂതല പവന ഊർജ്ജം (Onshore) ==== ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന കാറ്റാടികളിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. ==== സമുദ്ര പവന ഊർജ്ജം (Offshore) ==== കടലിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന കാറ്റാടികളിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. [[പ്രമാണം:An_exhibit_in_Deutsches_Museum_in_Munich.jpg|ലഘുചിത്രം|മ്യൂണിക്കിലെ Deutsches Museumയിലെ ഒരു പ്രദർശന വസ്തു]] ==അവലംബങ്ങൾ == * https://mnre.gov.in * https://gwec.net * https://niwe.res.in * https://energy.vikaspedia.in/viewcontent/energy/energy-basics/d39d30d3fd24-d0ad30d4d200dd1cd4dd1cd02?lgn=ml#section2തി 8beiyehk79qxl8fg960edpkp8ohwo7x 4620332 4620331 2026-05-19T14:36:21Z Ranjithsiji 22471 add draft 4620332 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} ‌'''പവന ഊർജ്ജം''' എന്നത് കാറ്റിന്റെ ചലനത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ഊർജ്ജമാണ്. ഇത് ഒരു '''പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന ഊർജസ്രോതസ്സ്''' ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാറ്റിന്റെ ഗതിശക്തിയെ യാന്ത്രികശക്തിയാക്കി മാറ്റുകയും തുടർന്ന് വൈദ്യുതോർജമായി പരിവർത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന് പ്രധാനമായും '''കാറ്റാടി യന്ത്രങ്ങൾ''' (Wind Turbines) ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == പുരാതനകാലം മുതൽ മനുഷ്യർ കാറ്റിന്റെ ശക്തി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ധാന്യം അരയ്ക്കാനും ജലസേചനത്തിനുമായി കാറ്റാടികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി രേഖകളുണ്ട്. [[പ്രമാണം:14th_century_post_mill.jpg|ലഘുചിത്രം|14th century post mill]] == തരങ്ങൾ == ==== ഭൂതല പവന ഊർജ്ജം (Onshore) ==== ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന കാറ്റാടികളിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. ==== സമുദ്ര പവന ഊർജ്ജം (Offshore) ==== കടലിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന കാറ്റാടികളിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്. [[പ്രമാണം:An_exhibit_in_Deutsches_Museum_in_Munich.jpg|ലഘുചിത്രം|മ്യൂണിക്കിലെ Deutsches Museumയിലെ ഒരു പ്രദർശന വസ്തു]] ==അവലംബങ്ങൾ == * https://mnre.gov.in * https://gwec.net * https://niwe.res.in * https://energy.vikaspedia.in/viewcontent/energy/energy-basics/d39d30d3fd24-d0ad30d4d200dd1cd4dd1cd02?lgn=ml#section2തി kip5ypm0thkvd9q1wr5rc9rq7pivcny 118 667362 4620319 2026-05-19T12:39:31Z Sreehari lijinas 209493 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1326606788|Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal]]" 4620319 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal|author=[[Benyamin (writer)|Benyamin]]|image=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal.jpg|country=India|language=Malayalam|subject=Christian History|publisher=[[DC Books]]|release_date=August 2008|media_type=Print|pages=139|isbn=978-81-264-2086-5|followed_by=Manthalirile 20 Communist Varshangal|dewey=|congress=}}[[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ ഒരു മലയാള നോവലാണ് അക്കപ്പോരിൻ്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന കിഴക്കൻ സിറിയൻ പള്ളികൾ തമ്മിലുള്ള വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഏറ്റുമുട്ടലാണ് ഈ നോവൽ വിവരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികളുടെ ചരിത്രവും അവ ഒരു പൊതു സിറിയൻ രക്ഷാകർതൃ സഭയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർപിരിഞ്ഞു എന്നതും ഈ നോവലിലൂടെ വായനക്കാരന് മനസ്സിലാകുന്നു, ഈ നോവൽ മാന്തളിർ ത്രയം പരമ്പരയുടെ ആദ്യ ഭാഗമായിരുന്നു. s135l7gascclzk2umvbbqv1s8wk9hpq 4620333 4620319 2026-05-19T14:36:52Z Ranjithsiji 22471 [[അക്കപ്പോരിന്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ]] എന്ന താൾ [[കരട്:അക്കപ്പോരിന്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ]] എന്ന തലക്കെട്ടിലേയ്ക്ക് തിരിച്ചുവിടലില്ലാതെ Ranjithsiji മാറ്റി: കൂടുതൽ വിവരം വേണം. മാറ്റിയെഴുതണം. 4620319 wikitext text/x-wiki {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal|author=[[Benyamin (writer)|Benyamin]]|image=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal.jpg|country=India|language=Malayalam|subject=Christian History|publisher=[[DC Books]]|release_date=August 2008|media_type=Print|pages=139|isbn=978-81-264-2086-5|followed_by=Manthalirile 20 Communist Varshangal|dewey=|congress=}}[[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ ഒരു മലയാള നോവലാണ് അക്കപ്പോരിൻ്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന കിഴക്കൻ സിറിയൻ പള്ളികൾ തമ്മിലുള്ള വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഏറ്റുമുട്ടലാണ് ഈ നോവൽ വിവരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികളുടെ ചരിത്രവും അവ ഒരു പൊതു സിറിയൻ രക്ഷാകർതൃ സഭയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർപിരിഞ്ഞു എന്നതും ഈ നോവലിലൂടെ വായനക്കാരന് മനസ്സിലാകുന്നു, ഈ നോവൽ മാന്തളിർ ത്രയം പരമ്പരയുടെ ആദ്യ ഭാഗമായിരുന്നു. s135l7gascclzk2umvbbqv1s8wk9hpq 4620334 4620333 2026-05-19T14:37:11Z Ranjithsiji 22471 add draft 4620334 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal|author=[[Benyamin (writer)|Benyamin]]|image=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal.jpg|country=India|language=Malayalam|subject=Christian History|publisher=[[DC Books]]|release_date=August 2008|media_type=Print|pages=139|isbn=978-81-264-2086-5|followed_by=Manthalirile 20 Communist Varshangal|dewey=|congress=}}[[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ ഒരു മലയാള നോവലാണ് അക്കപ്പോരിൻ്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന കിഴക്കൻ സിറിയൻ പള്ളികൾ തമ്മിലുള്ള വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഏറ്റുമുട്ടലാണ് ഈ നോവൽ വിവരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികളുടെ ചരിത്രവും അവ ഒരു പൊതു സിറിയൻ രക്ഷാകർതൃ സഭയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർപിരിഞ്ഞു എന്നതും ഈ നോവലിലൂടെ വായനക്കാരന് മനസ്സിലാകുന്നു, ഈ നോവൽ മാന്തളിർ ത്രയം പരമ്പരയുടെ ആദ്യ ഭാഗമായിരുന്നു. dn50awm0vwkqslnzut3a65fmjbcgqjd 4620532 4620334 2026-05-20T07:51:06Z Sreehari lijinas 209493 4620532 wikitext text/x-wiki {{Draft article}} {{Infobox book|<!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books -->|name=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal|author=[[Benyamin (writer)|Benyamin]]|image=Akkapporinte Irupathu Nasrani Varshangal.jpg|country=India|language=Malayalam|subject=Christian History|publisher=[[DC Books]]|release_date=August 2008|media_type=Print|pages=139|isbn=978-81-264-2086-5|followed_by=Manthalirile 20 Communist Varshangal|dewey=|congress=}}[[ബെന്യാമിൻ]] എഴുതിയ ഒരു മലയാള നോവലാണ് അക്കപ്പോരിൻ്റെ ഇരുപത് നസ്രാണി വർഷങ്ങൾ കേരളത്തിലെ രണ്ട് പ്രധാന കിഴക്കൻ സിറിയൻ പള്ളികൾ തമ്മിലുള്ള വർഷങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഏറ്റുമുട്ടലാണ് ഈ നോവൽ വിവരിക്കുന്നത്. കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ക്രിസ്ത്യൻ പള്ളികളുടെ ചരിത്രവും അവ ഒരു പൊതു സിറിയൻ രക്ഷാകർതൃ സഭയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വേർപിരിഞ്ഞു എന്നതും ഈ നോവലിലൂടെ വായനക്കാരന് മനസ്സിലാകുന്നു, ഈ [[നോവൽ]] [[മാന്തളിർ ത്രയം]] പരമ്പരയുടെ ആദ്യ ഭാഗമായിരുന്നു. sxllwsld828r3n7btgnmr6z6fku5jr0 2 667363 4620346 2026-05-19T15:48:52Z Kasinath AR 217713 Kasinath AR എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവ്:Kasinath AR]] എന്ന താൾ [[Kasinath AR]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു 4620346 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[Kasinath AR]] 6l34dew9dleskqt921cu4buo83yw661 0 667364 4620351 2026-05-19T16:24:07Z Ranjithsiji 22471 "[[:en:Special:Redirect/revision/1353443803|Drishyam (film series)]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4620351 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], മീന, അൻസിബ ഹസൻ, [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 2}}2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 3}}ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ktwbvbg6s1oq6c3j97xvenmarua807b 4620352 4620351 2026-05-19T16:24:51Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620352 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 2}}2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 3}}ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] bvclqxaohzynfmgewia1ijg8j34kas3 4620353 4620352 2026-05-19T16:25:53Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം */ 4620353 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 3}}ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 7lwcbp05lkrb420skng9kl464dk8el5 4620354 4620353 2026-05-19T16:26:38Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620354 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{പ്രധാനലേഖനം|Drishyam 3}}ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 7wgjxzdcb7tejcxnmd946937x16s3i9 4620355 4620354 2026-05-19T16:27:14Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം 2 */ 4620355 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}}ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] b5mh00mjk08trd5zlmy94h9er2607mg 4620356 4620355 2026-05-19T16:28:19Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം 2 */ 4620356 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === <templatestyles src="Div col/styles.css" />''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] kupwi0c0wobkf8lwbmxdsaxd5ip0ei4 4620357 4620356 2026-05-19T16:29:08Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം 3 */ 4620357 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ====  <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== {{Reflist}} === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |<nowiki><i id="mwAZY">ദൃശ്യം 2</i></nowiki> (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == പരാമർശങ്ങൾ == == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] kd4eaoydv0cpoqtfjhgiy6wlsz73exn 4620358 4620357 2026-05-19T16:33:58Z Ranjithsiji 22471 fix errors 4620358 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 0vd1pnh34e7o3a8ojmo9yqaeklwpzsh 4620366 4620358 2026-05-19T16:41:36Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം */ 4620366 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി, പ്രാദേശിക കേബിൾ ടിവി ഓപ്പറേറ്റർ * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ്, ജോർജുകുട്ടിയുടെ ഭാര്യ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ്, ജോർജിൻ്റെ മൂത്ത മകൾ * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനുമോൾ ജോർജ്ജ് (അനു) - ജോർജിൻ്റെ ഇളയ മകൾ * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ, ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ രാംകാന്ത്, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ സഹായി * [[ഇർഷാദ് (നടൻ)|ഇർഷാദ്]] - എസ്ഐ സുരേഷ് ബാബു * [[റോഷൻ ബഷീർ]] - വരുൺ പ്രഭാകർ, ഗീത & പ്രഭാകറിൻ്റെ മകൻ * [[അനീഷ് ജി മേനോൻ]] - രാജേഷ്, റാണിയുടെ സഹോദൻ * [[കുഞ്ചൻ (നടൻ)|കുഞ്ചൻ]] - എസ്. മാധവൻ, ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ, ചായക്കടയുടെ ഉടമ * ബൈജു വി.കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * [[കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ]] - മുരളി * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * [[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * ബാലാജി ശർമ്മ - റെസ്റ്റോറൻ്റ് ഉടമ * [[പ്രദീപ് (മലയാള നടൻ)|പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ]] - പുതിയ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ * [[ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * മേള രഘു - ചായക്കടയിലെ വെയിറ്റർ * പനക്കൽ അരുൺ എസ് - അലക്സ്, നേച്ചർ ക്യാമ്പിലെ വരുണിൻ്റെ സുഹൃത്ത് * [[നിഷാ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജീത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കരാറുകാരൻ ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] n67w5fllk1k9oj7vb8c6lt4xdx6lnqi 4620367 4620366 2026-05-19T16:43:11Z Ranjithsiji 22471 കണ്ണികൾ ചേർത്തു. 4620367 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി, പ്രാദേശിക കേബിൾ ടിവി ഓപ്പറേറ്റർ * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ്, ജോർജുകുട്ടിയുടെ ഭാര്യ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ്, ജോർജിൻ്റെ മൂത്ത മകൾ * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനുമോൾ ജോർജ്ജ് (അനു) - ജോർജിൻ്റെ ഇളയ മകൾ * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ, ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ രാംകാന്ത്, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ സഹായി * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്ഐ സുരേഷ് ബാബു * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ, ഗീത & പ്രഭാകറിൻ്റെ മകൻ * [[അനീഷ് ജി മേനോൻ]] - രാജേഷ്, റാണിയുടെ സഹോദൻ * [[കുഞ്ചൻ]] - എസ്. മാധവൻ, ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ, ചായക്കടയുടെ ഉടമ * ബൈജു വി.കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - മുരളി * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * [[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * ബാലാജി ശർമ്മ - റെസ്റ്റോറൻ്റ് ഉടമ * പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ - പുതിയ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * [[മേള രഘു]] - ചായക്കടയിലെ വെയിറ്റർ * പനക്കൽ അരുൺ എസ് - അലക്സ്, നേച്ചർ ക്യാമ്പിലെ വരുണിൻ്റെ സുഹൃത്ത് * [[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജീത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കരാറുകാരൻ ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] ilw26llghce87ps7zr41htt99wyo6jp 4620368 4620367 2026-05-19T16:48:48Z Ranjithsiji 22471 /* ദൃശ്യം 2 */ 4620368 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി, പ്രാദേശിക കേബിൾ ടിവി ഓപ്പറേറ്റർ * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ്, ജോർജുകുട്ടിയുടെ ഭാര്യ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ്, ജോർജിൻ്റെ മൂത്ത മകൾ * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനുമോൾ ജോർജ്ജ് (അനു) - ജോർജിൻ്റെ ഇളയ മകൾ * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ, ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ രാംകാന്ത്, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ സഹായി * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്ഐ സുരേഷ് ബാബു * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ, ഗീത & പ്രഭാകറിൻ്റെ മകൻ * [[അനീഷ് ജി മേനോൻ]] - രാജേഷ്, റാണിയുടെ സഹോദൻ * [[കുഞ്ചൻ]] - എസ്. മാധവൻ, ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ, ചായക്കടയുടെ ഉടമ * ബൈജു വി.കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - മുരളി * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * [[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * ബാലാജി ശർമ്മ - റെസ്റ്റോറൻ്റ് ഉടമ * പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ - പുതിയ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * [[മേള രഘു]] - ചായക്കടയിലെ വെയിറ്റർ * പനക്കൽ അരുൺ എസ് - അലക്സ്, നേച്ചർ ക്യാമ്പിലെ വരുണിൻ്റെ സുഹൃത്ത് * [[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജീത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കരാറുകാരൻ ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] ജോർജ്ജ്കുട്ടി - ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ ഉടമയും സിനിമാ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവുമായി നടക്കുന്നയാളും. * [[മീന (നടി) |മീന]] റാണി ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ഭാര്യ; അഞ്ജുവിന്റെയും അനുവിന്റെയും അമ്മ; ഒരു വീട്ടമ്മ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] അഞ്ജു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെയും കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിനിയായ മൂത്ത മകളും; [[PTSD]] രോഗിയും * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിനിയായ ഇളയ മകൾ * [[മുരളി ഗോപി]] - [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|ഐജി]] തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐപിഎസ്]]] - ഗീതയുടെ സുഹൃത്ത് * [[ആശ ശരത്]] ഗീത പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അമ്മ; മുൻ [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (രാജിവച്ചു) * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ) |സിദ്ദിഖ്]] പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അച്ഛൻ; ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[സായികുമാർ (നടൻ)|സായികുമാർ]] വിനയചന്ദ്രൻ - ഒരു തിരക്കഥാകൃത്ത് * [[കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] ഫിലിപ്പ് മാത്യു - സർക്കിൾ ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * [[അഞ്ജലി നായർ (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര)|അഞ്ജലി നായർ]] സരിത - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സാബുവിന്റെ ഭാര്യ; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സരിതയുടെ ഭർത്താവ്; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ; ബാസ്റ്റിൻ്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം, ജോസ് ജോർജ്ജ് - നരഹത്യയ്ക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രതി * [[ശാന്തി മായാദേവി]] അഡ്വക്കേറ്റ് രേണുക - ജോർജ്ജ്കുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ഹാജരായ പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷക * [[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] രാജൻ - [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ടയം|കോട്ടയം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] ൻ്റെ ഫോറൻസിക് മെഡിസിൻ ബ്ലോക്ക് സെക്യൂരിറ്റി, ജോർജുകുട്ടി അവനുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. * [[ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] ആൻ്റണി ജോസഫ് - സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] സുലൈമാൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അനുഭാവിയായ ചായക്കടക്കാരൻ. * [[മേള രഘു|രഘു]] രഘു - സുലൈമാൻ്റെ ചായക്കടയിൽ സഹായി * ആദം അയൂബ് ജില്ലാ കോടതി ജഡ്ജി, [[തൊടുപുഴ]] * [[കൃഷ്ണ (മലയാള നടൻ)|കൃഷ്ണ]] [[പോലീസ്]] [[ഫോറൻസിക്]] സർജൻ * [[ജോയ് മാത്യു]] അഡ്വക്കേറ്റ് ജനാർദ്ദനൻ - [[പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ]] പോലീസിന് വേണ്ടി ഹാജരാകുന്നു * [[ബോബൻ സാമുവൽ]] [[ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്#ഇന്ത്യ|ഡിവൈഎസ്പി]] രഘുറാം * രാജേഷ് പറവൂർ [[തഹസിൽദാർ]] * [[കൃഷ്ണപ്രഭ]] മേരി - ജോസിൻ്റെ ഭാര്യ * [[പോളി വത്സൻ]] - ജോസിൻ്റെ അമ്മയായി * രഞ്ജിനി ജോർജ്ജ് ഡോ. രഞ്ജിനി പി ദേവ് - അഞ്ജുവിൻ്റെ ഡോക്ടർ * മുരളി കണ്ണൂർ [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|DGP]] വി. ജയകൃഷ്ണൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|IPS]] * [[ശോഭ മോഹൻ]] റാണിയുടെ അമ്മ * [[അനീഷ് ജി. മേനോൻ]], റാണിയുടെ സഹോദരനും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ രാജേഷ് * പത്രോസ് ആയി ജയശങ്കർ - ജോർജ്കുട്ടിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്ന ഒരു കുഴിമാടക്കാരൻ. * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] [[പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ|കോൺസ്റ്റബിൾ]] സഹദേവൻ രാംകാന്ത് (പരാമർശിച്ചത് മാത്രം) * [[നീരജ് മാധവ്]] മോനിച്ചൻ, ജോർജിൻ്റെ സഹായി (പരാമർശം മാത്രം) === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] 20yq1t0gsv4sayi0z9tje4pg04n9vuk 4620378 4620368 2026-05-19T17:32:07Z Ranjithsiji 22471 ലേഖനം നന്നാക്കാനുള്ള ചെറുതിരുത്തലുകൾ 4620378 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി, പ്രാദേശിക കേബിൾ ടിവി ഓപ്പറേറ്റർ * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ്, ജോർജുകുട്ടിയുടെ ഭാര്യ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ്, ജോർജിൻ്റെ മൂത്ത മകൾ * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനുമോൾ ജോർജ്ജ് (അനു) - ജോർജിൻ്റെ ഇളയ മകൾ * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ, ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ രാംകാന്ത്, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ സഹായി * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്ഐ സുരേഷ് ബാബു * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ, ഗീത & പ്രഭാകറിൻ്റെ മകൻ * [[അനീഷ് ജി മേനോൻ]] - രാജേഷ്, റാണിയുടെ സഹോദൻ * [[കുഞ്ചൻ]] - എസ്. മാധവൻ, ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ, ചായക്കടയുടെ ഉടമ * ബൈജു വി.കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - മുരളി * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * [[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * ബാലാജി ശർമ്മ - റെസ്റ്റോറൻ്റ് ഉടമ * പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ - പുതിയ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * [[മേള രഘു]] - ചായക്കടയിലെ വെയിറ്റർ * പനക്കൽ അരുൺ എസ് - അലക്സ്, നേച്ചർ ക്യാമ്പിലെ വരുണിൻ്റെ സുഹൃത്ത് * [[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജീത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കരാറുകാരൻ ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി - ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ ഉടമയും സിനിമാ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവുമായി നടക്കുന്നയാളും. * [[മീന (നടി) |മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ഭാര്യ; അഞ്ജുവിന്റെയും അനുവിന്റെയും അമ്മ; ഒരു വീട്ടമ്മ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെയും കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിനിയായ മൂത്ത മകളും; പിടിഎസ്ഡി രോഗിയും * [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിനിയായ ഇളയ മകൾ * [[മുരളി ഗോപി]] - [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|ഐജി]] തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐപിഎസ്]] - ഗീതയുടെ സുഹൃത്ത് * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അമ്മ; മുൻ [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (രാജിവച്ചു) * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ) |സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അച്ഛൻ; ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[സായി കുമാർ|സായികുമാർ]] - വിനയചന്ദ്രൻ - ഒരു തിരക്കഥാകൃത്ത് * [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] - ഫിലിപ്പ് മാത്യു - സർക്കിൾ ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * [[അഞ്ജലി നായർ]] - സരിത - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സാബുവിന്റെ ഭാര്യ; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സരിതയുടെ ഭർത്താവ്; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ; ബാസ്റ്റിൻ്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം - ജോസ് ജോർജ്ജ് - നരഹത്യയ്ക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രതി * [[ശാന്തി മായാദേവി]] - അഡ്വക്കേറ്റ് രേണുക - ജോർജ്ജ്കുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ഹാജരായ പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷക * [[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] - രാജൻ - [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ടയം|കോട്ടയം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] ൻ്റെ ഫോറൻസിക് മെഡിസിൻ ബ്ലോക്ക് സെക്യൂരിറ്റി, ജോർജുകുട്ടി അവനുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി ജോസഫ് - സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അനുഭാവിയായ ചായക്കടക്കാരൻ. * [[മേള രഘു|രഘു]] - രഘു - സുലൈമാൻ്റെ ചായക്കടയിൽ സഹായി * ആദം അയൂബ് - ജില്ലാ കോടതി ജഡ്ജി, [[തൊടുപുഴ]] * കൃഷ്ണ - [[പോലീസ്]] [[ഫോറൻസിക്]] സർജൻ * [[ജോയ് മാത്യു]] - അഡ്വക്കേറ്റ് ജനാർദ്ദനൻ - [[പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ]] പോലീസിന് വേണ്ടി ഹാജരാകുന്നു * [[ബോബൻ സാമുവൽ]] - [[ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്#ഇന്ത്യ|ഡിവൈഎസ്പി]] രഘുറാം * രാജേഷ് പറവൂർ - [[തഹസിൽദാർ]] * [[കൃഷ്ണ പ്രഭ|കൃഷ്ണപ്രഭ]] - മേരി - ജോസിൻ്റെ ഭാര്യ * [[പോളി വത്സൻ]] - ജോസിൻ്റെ അമ്മ * [[രഞ്ജിനി ജോർജ്ജ്]] - ഡോ. രഞ്ജിനി പി ദേവ് - അഞ്ജുവിൻ്റെ ഡോക്ടർ * മുരളി കണ്ണൂർ - [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|DGP]] വി. ജയകൃഷ്ണൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|IPS]] * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * [[അനീഷ് ജി. മേനോൻ]] - റാണിയുടെ സഹോദരനും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ രാജേഷ് * ജയശങ്കർ -പത്രോസ് - ജോർജ്കുട്ടിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്ന ഒരു കുഴിമാടക്കാരൻ. * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - കോൺസ്റ്റബിൾ സഹദേവൻ രാംകാന്ത് (പരാമർശം) * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജിൻ്റെ സഹായി (പരാമർശം) === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] lao9j9l7pm1eppuwmevh1nbrs8et79w 4620380 4620378 2026-05-19T17:33:12Z Ranjithsiji 22471 ചെറിയ മാറ്റം 4620380 wikitext text/x-wiki {{Infobox media franchise|creator=[[Jeethu Joseph]]|films=''[[Drishyam]]'' (2013)<br>''[[Drishyam 2]]'' (2021)<br>''[[Drishyam 3]]'' (2026)|otherlabel1=Budget|otherdata1={{INR|3.5—5}} crores (''Drishyam 1'')|otherlabel2=Box Office|otherdata2={{INR|62}} crores (''Drishyam 1'')}}<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>ജീത്തു ജോസഫ് രചനയും സംവിധാനവും നിർവ്വഹിച്ച് ആശിർവാദ് സിനിമാസിൻ്റെ ബാനറിൽ [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മിച്ച [[മലയാളം]] ഭാഷാ ക്രൈം ത്രില്ലർ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയാണ് '''''ദൃശ്യം'''''. [[മോഹൻലാൽ]], [[മീന]], [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]], [[എസ്തർ അനിൽ]] എന്നിവർ ജോർജ്കുട്ടി, റാണി ജോർജ്, അഞ്ജു ജോർജ് എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലിന്റെ മകൻ വരുൺ പ്രഭാകറിനെ കാണാതാകുമ്പോൾ പ്രധാന പ്രതികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ജോർജ്കുട്ടിയുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും ജീവിതത്തെയും നിയമപോരാട്ടത്തെയും വിവരിക്കുന്നതാണ് ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പര. [[തമിഴ്]], [[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]], [[ഹിന്ദി]], [[കന്നഡ]] എന്നീ ഭാഷകളുൾപ്പെടെ നിരവധി ഇന്ത്യൻ പ്രാദേശിക ഭാഷകളിലും അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സിംഹള, [[ചൈനീസ് ഭാഷ|ചൈനീസ്]] ഭാഷകളിലും ഈ ചിത്രം പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2013 ഡിസംബർ 19ന് പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചലച്ചിത്ര പരമ്പരയിലെ ആദ്യ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം]]'' വ്യാപകമായ നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രമെന്ന നിലയിൽ ബോക്സ് ഓഫീസിൽ വലിയ വിജയമാവുകയും ചെയ്തു. ദൃശ്യത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗമായ '[[ദൃശ്യം 2]]' 2021 ഫെബ്രുവരി 19 ന് ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ ഒ.ടി.ടി ആയി റിലീസ് ചെയ്തു. ഈ പരമ്പരയിലെ മൂന്നാമത്തെ ചിത്രമായ ''[[ദൃശ്യം 3]]'' 2026 മെയ് 21ന് പുറത്തിറങ്ങും. == വികസനം == === ''ദൃശ്യം'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം}} 2013 ജൂലൈയിൽ, ജീത്തു ജോസഫ് മോഹൻലാലിനെ നായകനാക്കി മൈ ഫാമിലി എന്ന ചിത്രം സംവിധാനം ചെയ്യുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>NR (8 July 2013). {{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|title=Mohanlal in Jithu Joseph's movie|date=8 July 2013|website=Now Running|archive-url=https://web.archive.org/web/20140706105345/http://www.nowrunning.com/malayalam/mohanlal-in-jithu-josephs-movie/74067/story.htm|archive-date=6 July 2014}}</ref> 2013 ഓഗസ്റ്റിൽ, ചിത്രത്തിന് ''ദൃശ്യം'' എന്നാണ് പേരിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് ജീത്തു വ്യക്തമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|title=Jeethu's Mohanlal film is 'Drishyam|access-date=20 December 2013|date=25 August 2013|website=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150921214309/http://www.sify.com/movies/jeethu-s-mohanlal-film-is-drishyam-news-malayalam-nizlvhhaigb.html|archive-date=21 September 2015}}</ref> 1990കളുടെ തുടക്കം മുതൽ ദൃശ്യത്തിന് സമാനമായ ഒരു കഥാതന്തു സംവിധായകനൊപ്പമുണ്ട്. നിയമയുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ട് കുടുംബങ്ങളുടെ ദുരവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് കേട്ട ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു.<ref name="Interview1">Rajaneesh Vilakudy (24 December 2013). {{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|title=Mohanlal's Xmas release has Kerala hooked|access-date=27 January 2013|website=[[Bangalore Mirror]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203100553/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Mohanlals-Xmas-release-has-Kerala-hooked/articleshow/27862036.cms|archive-date=3 February 2015}}</ref> [[മെമ്മറീസ്]] എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ മുമ്പുതന്നെ (2013) ജീത്തു ദൃശ്യത്തിൻറെ കഥ എഴുതിയിരുന്നു.<ref>Deepa Gauri (26 September 2013). {{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=/data/citytimes/2013/September/citytimes_September233.xml&section=citytimes|title=Maximum risk|access-date=26 December 2013|website=[[Khaleej Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928085425/http://khaleejtimes.com/citytimes/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcitytimes%2F2013%2FSeptember%2Fcitytimes_September233.xml&section=citytimes|archive-date=28 September 2013}}</ref> "ഞാൻ ഏകദേശം രണ്ട് വർഷം മുമ്പ് ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ആസൂത്രിതമായ ക്രമത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, അതിനാൽ ഞാൻ മെമ്മറീസ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ പദ്ധതി മാറ്റിവച്ചു" എന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="prod4">Sivalakshmi Roshith (5 September 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|title=Rural Snapshots|access-date=26 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131229111803/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Rural-Snapshots/2013/09/05/article1769045.ece|archive-date=29 December 2013}}</ref> തിരക്കഥ സ്വയം എഴുതുകയും മറ്റൊരു സംവിധായകനെ ചിത്രീകരണം ഏൽപ്പിക്കാൻ ആദ്യം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും ആ സംവിധായകന് ഒരു നിർമ്മാതാവിനെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിനാൽ, ജീത്തു തിരക്കഥ തിരിച്ചെടുക്കുകയും അത് സ്വയം സംവിധാനം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>Mythily Ramachandran (26 December 2013). {{Cite web|url=http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|title='Drishyam' speaks of a family's fortitude|access-date=26 December 2013|date=26 December 2013|website=[[Gulf News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140101054836/http://gulfnews.com/arts-entertainment/celebrity/drishyam-speaks-of-a-family-s-fortitude-1.1270462|archive-date=1 January 2014}}</ref> ജീത്തുവിന്റെ മുൻ ചിത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് ''''''ദൃശ്യം''''''. അദ്ദേഹം പറയുന്നു, "വ്യത്യസ്ത സിനിമകൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനം ആവശ്യമാണ്. ഈ ചിത്രം ട്വിസ്റ്റുകളും ടേണുകളും നിറഞ്ഞതും വിഷയം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതുമായതിനാൽ മെമ്മറീസ് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഞാൻ കഠിനമായി അധ്വാനിച്ചു. എന്നാൽ ദൃശ്യം ഒരു പ്രത്യേക പരിശ്രമം ആവശ്യമില്ലാത്ത ഒരു സമ്പൂർണ്ണ തിരക്കഥയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ചിത്രമാണ്. ഞങ്ങൾ തിരക്കഥയിൽ പൂർണ്ണമായും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ചിത്രം ചിത്രീകരിച്ചു, അതുകൊണ്ട് ഈ ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം അനായാസം പൂർത്തിയാക്കി".<ref name="prod2">Parvathy Nambidi (19 December 2013). {{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|title=Drishyam: On a Family Outing|access-date=20 December 2013|website=[[The New Indian Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824061032/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Drishyam-On-a-Family-Outing/2013/12/19/article1953585.ece|archive-date=24 August 2014}}</ref> === ''ദൃശ്യം 2'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 2}} ഇന്ത്യയിൽ കോവിഡ്-19 ലോക്ക്ഡൌണിന് മുമ്പ് ജീത്തു ജോസഫും മോഹൻലാലും റാമിന്റെ ചിത്രീകരണം നടത്തുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ലണ്ടൻ, കെയ്റോ തുടങ്ങിയ വിദേശ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില രംഗങ്ങൾ കാരണം ചിത്രത്തിന്റെ ചിത്രീകരണം നിർത്തിവച്ചു. ചിത്രീകരണം തുടരാൻ സമയമെടുക്കുമെന്ന് അണിയറപ്രവർത്തകർ മനസ്സിലാക്കിയതോടെ, 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[ദൃശ്യം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിൻ്റെ തുടർച്ചയായ ''ദൃശ്യം'' 2'' പണി ആരംഭിക്കാൻ ജീത്തു തീരുമാനിച്ചു. ഈ ചിത്രത്തിൻ്റെ ചിത്രീകരണം കേരളത്തിൽ മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ എന്നതിനാൽ, ലോക്ക്ഡൌൺ അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ചിത്രീകരിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ചിത്രമാണിതെന്ന് ജീത്തു മനസ്സിലാക്കി.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|title=Drishyam 2: Mohanlal's much-awaited thriller to go on floors in August|access-date=7 July 2020|last=Balach|first=Logesh|date=July 2, 2020|website=India Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107174005/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/drishyam-2-mohanlal-s-much-awaited-thriller-to-go-on-floors-in-august-1696157-2020-07-02|archive-date=7 January 2021}}</ref> 2020 മെയ് 21 ന് തന്റെ 60-ാം ജന്മദിനത്തിൽ മോഹൻലാൽ ഈ ചിത്രം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. സിനിമയുടെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാൻ സർക്കാർ അനുമതി നൽകിയ ഉടൻ തന്നെ ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കാനായിരുന്നു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നത്. താൻ തിരക്കഥ വായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ലോക്ക്ഡൌണിന് ശേഷം ചിത്രീകരണം ആരംഭിക്കുമെന്നും മോഹൻലാൽ ഒരു അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|title=ദൃശ്യം 2 വായിച്ചു; ത്രില്ലിങ് ആകും; രണ്ടാമൂഴത്തിലും പ്രതീക്ഷ: ലൈവായി ലാൽ|access-date=27 May 2020|last=ലേഖകൻ|first=സ്വന്തം|date=21 May 2020|website=Manorama News|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107173933/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2020/05/21/mohanlal-jeetu-joseph-to-reunite-for-drishyam-2-project-to-kick-off-post-lockdown-21.amp.html|archive-date=7 January 2021}}</ref> ദൃശ്യം നിർമ്മിച്ച [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] നിർമ്മാതാവായി തിരിച്ചെത്തി. ദൃശ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയാണിതെന്നും അതിനായി പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ചില പുതിയ അഭിനേതാക്കളെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. സംഭവങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ജോർജ്കുട്ടിയും കുടുംബവും ഇപ്പോൾ സമ്പന്നമായ ജീവിതം നയിക്കുന്നു, ജോർജ്ജ് കുട്ടി ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ തുറക്കുകയും ഒരു സിനിമ നിർമ്മിക്കാൻ പദ്ധതിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. === ''ദൃശ്യം 3'' === {{പ്രധാനലേഖനം|ദൃശ്യം 3}} ''[[ദൃശ്യം 2]]'' പൂർത്തിയാക്കിയതിന് ശേഷമാണ് മൂന്നാമത്തെ ഭാഗത്തിനുള്ള ആശയം തനിക്ക് വന്നതെന്ന് ജീത്തു ജോസഫ് പറഞ്ഞു. ചിത്രത്തിൻ്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച്, മറ്റൊരു തുടർച്ചയ്ക്ക് സാധ്യതയുണ്ടോ എന്ന് [[മോഹൻലാൽ]] ചോദിച്ചപ്പോൾ, തുടർച്ചയുടെ സാധ്യതയുള്ള ക്ലൈമാക്സ് അദ്ദേഹം അദ്ദേഹവുമായി പങ്കുവെച്ചു, അത് മോഹൻലാലിന് ഇഷ്ടപ്പെടുകയും കൂടുതൽ വികസിപ്പിക്കാൻ ജീത്തുവിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ''ദൃശ്യം 2'' പുറത്തിറങ്ങി ജീത്തു ''ദൃശ്യം 3'' നെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അത് നടക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷ പ്രകടിപ്പിച്ച് മോഹൻലാലുമായി ചർച്ച ചെയ്തതായും നിർമ്മാതാവ് [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] മനോരമ ന്യൂസിനോട് പറഞ്ഞു,. കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ജീത്തു ദി ക്വിന്റിനോട് പറഞ്ഞു, "എനിക്ക് വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ത്രെഡ് ലഭിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അത് എഴുതാൻ തുടങ്ങും. ഇല്ലെങ്കിൽ അത് മോശം കാര്യമായിരിക്കും". 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ മഴവിൽ എന്റർടൈൻമെന്റ് അവാർഡിൽ, ''ദൃശ്യം 3'' "തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും" എന്നും അവർ ആശയങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെന്നും ആന്റണി സ്ഥിരീകരിച്ചു. ആ വർഷം നവംബറിൽ, "എന്തോ മനസ്സിൽ ഉണ്ടെന്ന്" ജീത്തു പ്രസ്താവിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത് മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള തീപ്പൊരി ഞാൻ ഇപ്പോഴും തിരയുകയാണ് എന്നും ജീത്തു സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2024 മാർച്ചിൽ ഡെക്കാൻ ക്രോണിക്കിളിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, ഒരു തുടർച്ചയുടെ സാധ്യത അന്വേഷിക്കുകയാണെന്നും ഒരു നല്ല ആശയം കണ്ടെത്തിയാൽ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകുകയുള്ളൂവെന്നും, ഒരിക്കലും സാമ്പത്തിക നേട്ടത്തിനായി ഒരു തുടർചിത്രം എഴുതുകയില്ലെന്നും ജീത്തു പറഞ്ഞു. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ റെഡ് എഫ്എമ്മിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ, കഥയുടെ ഒരു പ്രത്യേക മേഖലയിൽ താൻ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തി, എന്നിരുന്നാലും സിനിമ എങ്ങനെ അവസാനിക്കുമെന്ന് തനിക്ക് ഇതിനകം അറിയാമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചു. 2025 ഫെബ്രുവരി 20ന് മോഹൻലാൽ തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയ ഹാൻഡിലുകളിലൂടെ ''ദൃശ്യം 3'' ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. == അഭിനേതാക്കളും അണിയറപ്രവർത്തകരും == === അഭിനേതാക്കൾ === ==== ''ദൃശ്യം'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി, പ്രാദേശിക കേബിൾ ടിവി ഓപ്പറേറ്റർ * [[മീന (നടി)|മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ്, ജോർജുകുട്ടിയുടെ ഭാര്യ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ്, ജോർജിൻ്റെ മൂത്ത മകൾ * [[എസ്തർ അനിൽ]] അനുമോൾ ജോർജ്ജ് (അനു) - ജോർജിൻ്റെ ഇളയ മകൾ * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ് * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ)|സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ, ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - സഹദേവൻ രാംകാന്ത്, പോലീസ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ സഹായി * [[ഇർഷാദ്]] - എസ്ഐ സുരേഷ് ബാബു * റോഷൻ ബഷീർ - വരുൺ പ്രഭാകർ, ഗീത & പ്രഭാകറിൻ്റെ മകൻ * [[അനീഷ് ജി മേനോൻ]] - രാജേഷ്, റാണിയുടെ സഹോദൻ * [[കുഞ്ചൻ]] - എസ്. മാധവൻ, ഹെഡ് കോൺസ്റ്റബിൾ * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ, ചായക്കടയുടെ ഉടമ * ബൈജു വി.കെ - സോമൻ * [[പി. ശ്രീകുമാർ]] - റാണിയുടെ അച്ഛൻ * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * കൂട്ടിക്കൽ ജയചന്ദ്രൻ - മുരളി * [[കലാഭവൻ റഹ്മാൻ]] - ബസ് കണ്ടക്ടർ * [[കലാഭവൻ ഹനീഫ്]] - തിയേറ്റർ ഓപ്പറേറ്റർ * ബാലാജി ശർമ്മ - റെസ്റ്റോറൻ്റ് ഉടമ * പ്രദീപ് ചന്ദ്രൻ - പുതിയ സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി എന്ന പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ * [[മേള രഘു]] - ചായക്കടയിലെ വെയിറ്റർ * പനക്കൽ അരുൺ എസ് - അലക്സ്, നേച്ചർ ക്യാമ്പിലെ വരുണിൻ്റെ സുഹൃത്ത് * [[നിഷ സാരംഗ്]] - സ്കൂൾ പ്രിൻസിപ്പൽ *[[ജീത്തു ജോസഫ്]] - പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ കെട്ടിടത്തിൻ്റെ കരാറുകാരൻ ==== ''ദൃശ്യം 2'' ==== * [[മോഹൻലാൽ]] - ജോർജ്ജ്കുട്ടി - ഒരു സിനിമാ തിയേറ്റർ ഉടമയും സിനിമാ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹവുമായി നടക്കുന്നയാളും. * [[മീന (നടി) |മീന]] - റാണി ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ ഭാര്യ; അഞ്ജുവിന്റെയും അനുവിന്റെയും അമ്മ; ഒരു വീട്ടമ്മ * [[അൻസിബ ഹസ്സൻ]] - അഞ്ജു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെയും കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിനിയായ മൂത്ത മകളും; പിടിഎസ്ഡി രോഗിയും * [[എസ്തർ അനിൽ]] - അനു ജോർജ്ജ് - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെയും റാണിയുടെ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥിനിയായ ഇളയ മകൾ * [[മുരളി ഗോപി]] - [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|ഐജി]] തോമസ് ബാസ്റ്റിൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|ഐപിഎസ്]] - ഗീതയുടെ സുഹൃത്ത് * [[ആശ ശരത്]] - ഗീത പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അമ്മ; മുൻ [[ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്]] (രാജിവച്ചു) * [[സിദ്ദിഖ് (നടൻ) |സിദ്ദിഖ്]] - പ്രഭാകർ - വരുണിന്റെ അച്ഛൻ; ഗീതയുടെ ഭർത്താവ് * [[സായി കുമാർ|സായികുമാർ]] - വിനയചന്ദ്രൻ - ഒരു തിരക്കഥാകൃത്ത് * [[കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാർ|കെ. ബി. ഗണേഷ് കുമാർ]] - ഫിലിപ്പ് മാത്യു - സർക്കിൾ ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ്; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * [[അഞ്ജലി നായർ]] - സരിത - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സാബുവിന്റെ ഭാര്യ; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ; ബാസ്റ്റിന്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * സുമേഷ് ചന്ദ്രൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അയൽക്കാരി - സരിതയുടെ ഭർത്താവ്; ഒരു രഹസ്യ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ; ബാസ്റ്റിൻ്റെ അന്വേഷണ സംഘത്തിലെ അംഗം * അജിത് കൂത്താട്ടുകുളം - ജോസ് ജോർജ്ജ് - നരഹത്യയ്ക്ക് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട മുൻ പ്രതി * [[ശാന്തി മായാദേവി]] - അഡ്വക്കേറ്റ് രേണുക - ജോർജ്ജ്കുട്ടിക്ക് വേണ്ടി ഹാജരായ പ്രതിഭാഗം അഭിഭാഷക * [[ദിനേശ് പ്രഭാകർ]] - രാജൻ - [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കോട്ട|കോട്ടയം മെഡിക്കൽ കോളേജി]]<nowiki/>ൻ്റെ ഫോറൻസിക് മെഡിസിൻ ബ്ലോക്ക് സെക്യൂരിറ്റി, ജോർജുകുട്ടി അവനുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്നു. * [[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ|ആൻ്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] - ആൻ്റണി ജോസഫ് - സബ് ഇൻസ്പെക്ടർ ഓഫ് പോലീസ് * [[കോഴിക്കോട് നാരായണൻ നായർ]] - സുലൈമാൻ - ജോർജ്ജ്കുട്ടിയുടെ അനുഭാവിയായ ചായക്കടക്കാരൻ. * [[മേള രഘു|രഘു]] - രഘു - സുലൈമാൻ്റെ ചായക്കടയിൽ സഹായി * ആദം അയൂബ് - ജില്ലാ കോടതി ജഡ്ജി, [[തൊടുപുഴ]] * കൃഷ്ണ - [[പോലീസ്]] [[ഫോറൻസിക്]] സർജൻ * [[ജോയ് മാത്യു]] - അഡ്വക്കേറ്റ് ജനാർദ്ദനൻ - [[പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടർ]] പോലീസിന് വേണ്ടി ഹാജരാകുന്നു * [[ബോബൻ സാമുവൽ]] - [[ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ്#ഇന്ത്യ|ഡിവൈഎസ്പി]] രഘുറാം * രാജേഷ് പറവൂർ - [[തഹസിൽദാർ]] * [[കൃഷ്ണ പ്രഭ|കൃഷ്ണപ്രഭ]] - മേരി - ജോസിൻ്റെ ഭാര്യ * [[പോളി വത്സൻ]] - ജോസിൻ്റെ അമ്മ * [[രഞ്ജിനി ജോർജ്ജ്]] - ഡോ. രഞ്ജിനി പി ദേവ് - അഞ്ജുവിൻ്റെ ഡോക്ടർ * മുരളി കണ്ണൂർ - [[ഡയറക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്|DGP]] വി. ജയകൃഷ്ണൻ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്|IPS]] * [[ശോഭ മോഹൻ]] - റാണിയുടെ അമ്മ * [[അനീഷ് ജി. മേനോൻ]] - റാണിയുടെ സഹോദരനും പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായ രാജേഷ് * ജയശങ്കർ -പത്രോസ് - ജോർജ്കുട്ടിയുമായി ചങ്ങാത്തം കൂടുന്ന ഒരു കുഴിമാടക്കാരൻ. * [[കലാഭവൻ ഷാജോൺ]] - കോൺസ്റ്റബിൾ സഹദേവൻ രാംകാന്ത് (പരാമർശം) * [[നീരജ് മാധവ്]] - മോനിച്ചൻ, ജോർജിൻ്റെ സഹായി (പരാമർശം) === അണിയറപ്രവർത്തകർ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" width="100%" ! rowspan="2" |തൊഴിൽ ! colspan="3" |സിനിമ |- !''[[ദൃശ്യം]]'' (2013) !''[[ദൃശ്യം 2]]'' (2021) !''[[ദൃശ്യം 3]]'' (2026) |- !സംവിധായകൻ | colspan="3" |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- !നിർമ്മാതാവ് | colspan="3" |[[ആന്റണി പെരുമ്പാവൂർ]] |- !എഴുത്തുകാരൻ. | colspan="3" |ജിത്തു ജോസഫ് |- !ഛായാഗ്രഹണം |[[സുജിത്ത് വാസുദേവ്|സുജിത് വാസുദേവ്]] | colspan="2" |സതീഷ് കുറുപ്പ് |- !എഡിറ്റർ |അയൂബ് ഖാൻ | colspan="2" |വി. എസ്. വിനായക് |- !സംഗീതം |അനിൽ ജോൺസൺ-വിനു തോമസ്<br /> | colspan="2" |അനിൽ ജോൺസൺ |- !കലാ സംവിധായകൻ |സാബു റാം |രാജീവ് കോവിലകം |പ്രശാന്ത് മാധവ് |- !കോസ്റ്റ്യൂം ഡിസൈനർ | colspan="3" |ലിന്റ ജീത്തു |} == റീമേക്കുകൾ == === ''ദൃശ്യം'' === ''ദൃശ്യം'' നിരവധി ഭാഷകളിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ചിത്രത്തിൻ്റെ ഇന്ത്യൻ റീമേക്ക് അവകാശം 155 മില്യൺ രൂപയ്ക്ക് വിറ്റു. എല്ലാ പതിപ്പുകളും വാണിജ്യപരമായി വിജയിച്ചു. ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ ദൃശ്യ (2014) എന്ന പേരിൽ തെലുങ്കിൽ ''ദൃശ്യം'' (2014) എന്ന പേരിൽ തമിഴിൽ ''പാപനാശം'' (2015) എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ ദൃശ്യം (2015) എന്ന പേരിൽ സിംഹളയിൽ ധർമ്മയുദ്ധ (2017) എന്ന പേരിൽ ചൈനീസ് മന്ദാരിൻ ഭാഷയിൽ ഷീപ്പ് വിത്തൌട്ട് എ ഷെപ്പേർഡ് (2019) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു. === ''ദൃശ്യം 2'' === ഈ ചിത്രം കന്നഡയിൽ [[പി. വാസു]] സംവിധാനം ചെയ്ത ''ദൃശ്യം 2'' (2021) എന്ന പേരിലും തെലുങ്കിൽ ജീത്തു ജോസഫ് തന്നെ സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം2 (2021) എന്ന പേരിലും പുനർനിർമ്മിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2021/apr/13/ravichandran-and-p-vasu-to-team-up-for-kannada-remake-of-drishyam-2-23928.html|title=Ravichandran and P Vasu to team up for Kannada remake of Drishyam 2|access-date=2021-04-27|date=13 April 2021|website=[[Cinema Express]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/drishyam-2-telugu-remake-goes-on-the-floors-with-venkatesh-7211295/|title=Drishyam 2 Telugu remake goes on floors with Venkatesh|access-date=2021-03-18|date=2021-03-02|website=The Indian Express|language=en}}</ref> അഭിഷേക് പഥക് സംവിധാനം ചെയ്ത ദൃശ്യം 2 (2022) എന്ന ഹിന്ദി റീമേക്ക്. ഒരു [[തമിഴ്]] റീമേക്ക് സംവിധാനം ചെയ്യാൻ ജീത്തു പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു. 2026ൽ ''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' എന്ന പേരിൽ ഒരു സിംഹള റീമേക്ക് പുറത്തിറങ്ങി. {| class="wikitable" ! style="background:LightSteelBlue;" |ഭാഷ ! style="background:LightSteelBlue;" |പേര് ! style="background:LightSteelBlue;" |കാസ്റ്റ് ! style="background:LightSteelBlue;" |സംവിധായകൻ |- |[[കന്നഡ]] |ദൃശ്യ 2 (2021) |രവിചന്ദ്രൻ, [[നവ്യ നായർ]], [[ആശ ശരത്|ആശ ശരത്ത്]] |[[പി. വാസു]] |- |[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുങ്ക്]] |ദൃശ്യം 2 (2021) |[[വെങ്കടേശ്|വെങ്കടേഷ്]], മീന, [[നദിയ മൊയ്തു|നാദിയ]] |[[ജിത്തു ജോസഫ്]] |- |[[ഹിന്ദി]] |ദൃശ്യം 2 (2022) |[[അജയ് ദേവഗൺ|അജയ് ദേവ്ഗൺ]], [[അക്ഷയ് ഖന്ന]], [[ശ്രിയ ശരൺ]], തബു[[തബ്ബു|തബൂ]] |അഭിഷേക് പഥക് |- |[[സിംഹള ഭാഷ|സിംഹള]] |''ധർമ്മയുദ്ധ 2'' (2026) |ബിമൽ ജയക്കോടി, ദിൽഹാനി ഏകനായകെ, കുസും രേനു, ആഷൻ ഡയസ്ആഷാൻ ഡയസ് |അരുണ ജയവർധന |} == ഇതും കാണുക == * രോഹിത് ഷെട്ടിയുടെ കോപ് യൂണിവേഴ്സ് * ധൂം (ഫ്രാഞ്ചൈസി) * റേസ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * ബാഘി (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * മഡോക്ക് ഹൊറർ കോമഡി യൂണിവേഴ്സ് * കെ. ജി. എഫ് (ചലച്ചിത്ര പരമ്പര) * വൈ. ആർ. എഫ് സ്പൈ യൂണിവേഴ്സ് * ലോകേഷ് സിനിമാറ്റിക് യൂണിവേഴ്സ് == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{IMDb title|tt3417422|Drishyam}} * {{IMDb title|tt12361178|Drishyam 2}} * {{IMDb title|tt14113634|Drishyam 3}} [[വർഗ്ഗം:മറ്റ് ഭാഷകളിലേക്ക് പുനഃനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] n611iarkvwidjf4u48yl1csl21q3an0 0 667365 4620359 2026-05-19T16:37:36Z Akbarali 17542 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354876075|K. A. Thulasi]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4620359 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യയിലെ  [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകയാണ് '''തുളസി ടീച്ചർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കെ. എ. തുളസി''' (ജനനം 1974).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/thulasi-teacher-5/|title=K.A Thulasi, KONGAD (SC) constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-05|website=The Hindu|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2026-05-05|title=Kerala assembly election results: New faces, key upsets mark women's performance|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-assembly-election-results-new-faces-key-upsets-mark-womens-performance/articleshow/130814695.cms|access-date=2026-05-05|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിനായി]] സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭാംഗം|അംഗമാണ്]] അവർ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905320-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Result 2026 Highlights: INC's Thulasi Teacher defeats CPM's Adv. K.Santhakumari with 3706 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}</ref> [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] 5quq9blj6y9l3krmsxiuyy26j3ku3cj 4620362 4620359 2026-05-19T16:39:41Z Akbarali 17542 4620362 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യയിലെ  [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകയാണ് '''തുളസി ടീച്ചർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കെ. എ. തുളസി''' (ജനനം 1974).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/thulasi-teacher-5/|title=K.A Thulasi, KONGAD (SC) constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-05|website=The Hindu|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2026-05-05|title=Kerala assembly election results: New faces, key upsets mark women's performance|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-assembly-election-results-new-faces-key-upsets-mark-womens-performance/articleshow/130814695.cms|access-date=2026-05-05|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിനായി]] സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭാംഗം|അംഗമാണ്]] അവർ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905320-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Result 2026 Highlights: INC's Thulasi Teacher defeats CPM's Adv. K.Santhakumari with 3706 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല]] സ്വദേശിയാണ് തുളസി. ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരിയാണ് ഇവർ. [[നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്|നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിലെ]] ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി ഇവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ (കെ.പി.സി.സി.)]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമാണ്. ഭർത്താവ് [[വി. കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]], [[ലോകസഭ|ലോക്സഭയിലെ]] ഒരു [[പാർലമെന്റ് അംഗം|അംഗമാണ് (എം.പി.)]].<ref>{{Cite web |title=ഭാര്യ എംഎൽഎ, ഭർത്താവ് എംപി, കേരളത്തിൽ ഇതാദ്യം; കോങ്ങാട്ടെ കോട്ട പിടിച്ച് തുളസി {{!}} Mathrubhumi |url=https://www.mathrubhumi.com/amp/election/kerala-assembly-election-2026/kongad-assembly-election-results-2026-thulasi-teacher-win-c9k0a6o3 |access-date=2026-05-05 |website=www.mathrubhumi.com}}</ref> [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] ave4x902htszsu2pjn6b7osx1xgmtk0 4620363 4620362 2026-05-19T16:40:16Z Akbarali 17542 /* ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും */ 4620363 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യയിലെ  [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകയാണ് '''തുളസി ടീച്ചർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കെ. എ. തുളസി''' (ജനനം 1974).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/thulasi-teacher-5/|title=K.A Thulasi, KONGAD (SC) constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-05|website=The Hindu|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2026-05-05|title=Kerala assembly election results: New faces, key upsets mark women's performance|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-assembly-election-results-new-faces-key-upsets-mark-womens-performance/articleshow/130814695.cms|access-date=2026-05-05|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിനായി]] സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭാംഗം|അംഗമാണ്]] അവർ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905320-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Result 2026 Highlights: INC's Thulasi Teacher defeats CPM's Adv. K.Santhakumari with 3706 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല]] സ്വദേശിയാണ് തുളസി. ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരിയാണ് ഇവർ. [[നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്|നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിലെ]] ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി ഇവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ (കെ.പി.സി.സി.)]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമാണ്. ഭർത്താവ് [[വി. കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]], [[ലോകസഭ|ലോക്സഭയിലെ]] ഒരു [[പാർലമെന്റ് അംഗം|അംഗമാണ് ]].<ref>{{Cite web |title=ഭാര്യ എംഎൽഎ, ഭർത്താവ് എംപി, കേരളത്തിൽ ഇതാദ്യം; കോങ്ങാട്ടെ കോട്ട പിടിച്ച് തുളസി {{!}} Mathrubhumi |url=https://www.mathrubhumi.com/amp/election/kerala-assembly-election-2026/kongad-assembly-election-results-2026-thulasi-teacher-win-c9k0a6o3 |access-date=2026-05-05 |website=www.mathrubhumi.com}}</ref> [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] 9tl64bpy1qwnk5jjk5h7u18vkz6usic 4620364 4620363 2026-05-19T16:40:54Z Akbarali 17542 /* ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും */ 4620364 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യയിലെ  [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകയാണ് '''തുളസി ടീച്ചർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കെ. എ. തുളസി''' (ജനനം 1974).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/thulasi-teacher-5/|title=K.A Thulasi, KONGAD (SC) constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-05|website=The Hindu|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2026-05-05|title=Kerala assembly election results: New faces, key upsets mark women's performance|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-assembly-election-results-new-faces-key-upsets-mark-womens-performance/articleshow/130814695.cms|access-date=2026-05-05|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിനായി]] സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭാംഗം|അംഗമാണ്]] അവർ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905320-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Result 2026 Highlights: INC's Thulasi Teacher defeats CPM's Adv. K.Santhakumari with 3706 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല]] സ്വദേശിയാണ് തുളസി. ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരിയാണ് ഇവർ. [[നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്|നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിലെ]] ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി ഇവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ (കെ.പി.സി.സി.)]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമാണ്. ഭർത്താവ് [[വി. കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]], [[ലോകസഭ|ലോക്സഭയിലെ]] ഒരു [[പാർലമെന്റ് അംഗം|അംഗമാണ് ]].<ref>{{Cite web |title=ഭാര്യ എംഎൽഎ, ഭർത്താവ് എംപി, കേരളത്തിൽ ഇതാദ്യം; കോങ്ങാട്ടെ കോട്ട പിടിച്ച് തുളസി {{!}} Mathrubhumi |url=https://www.mathrubhumi.com/amp/election/kerala-assembly-election-2026/kongad-assembly-election-results-2026-thulasi-teacher-win-c9k0a6o3 |access-date=2026-05-05 |website=www.mathrubhumi.com}}</ref> ==കരിയർ== [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് വിജയിച്ചുകൊണ്ട് തുളസി ആദ്യമായി [[നിയമസഭാംഗം|എംഎൽഎയായി]] . അവർ 62,734 വോട്ടുകൾ നേടി, തന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത എതിരാളിയും അഭിഭാഷകയുമായ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] സ്ഥാനാർത്ഥി [[കെ. ശാന്തകുമാരി|കെ. ശാന്തകുമാരിയെ]] 3,706 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. <ref>{{Cite news}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.oneindia.com/kongad-assembly-elections-kl-53/|title=Kongad Election Results 2026 : Kongad Assembly Election Results, Winner, Runner-Up & Vote Share – Oneindia|access-date=2026-05-05|website=www.oneindia.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/elections/kerala/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-election-polls-results-2026-kaelb-529171-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Results 2026 Live Updates: Thulasi Teacher of INC beats CPM's Adv. K.Santhakumari by 62734 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=Business Today|language=en}}</ref> [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] 8sk50v1quw5sadyfi1f1vjvrr199534 4620365 4620364 2026-05-19T16:41:29Z Akbarali 17542 /* കരിയർ */ 4620365 wikitext text/x-wiki ഇന്ത്യയിലെ  [[കേരളം|കേരള]] സംസ്ഥാനത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകയാണ് '''തുളസി ടീച്ചർ''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കെ. എ. തുളസി''' (ജനനം 1974).<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/candidates/Kerala2026/thulasi-teacher-5/|title=K.A Thulasi, KONGAD (SC) constituency, INC, Kerala Assembly Election 2026: Profile & Affidavit|access-date=2026-05-05|website=The Hindu|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2026-05-05|title=Kerala assembly election results: New faces, key upsets mark women's performance|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-assembly-election-results-new-faces-key-upsets-mark-womens-performance/articleshow/130814695.cms|access-date=2026-05-05|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ]] [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിനായി]] സംവരണം ചെയ്തിരിക്കുന്ന [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയോജകമണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[നിയമസഭാംഗം|അംഗമാണ്]] അവർ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-vote-counting-seat-constituency-candidates-leading-trailing-kaelb-2905320-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Result 2026 Highlights: INC's Thulasi Teacher defeats CPM's Adv. K.Santhakumari with 3706 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=India Today|language=en}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == കേരളത്തിലെ [[പാലക്കാട് ജില്ല]] സ്വദേശിയാണ് തുളസി. ബിരുദാനന്തര ബിരുദധാരിയാണ് ഇവർ. [[നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജ്|നെന്മാറ എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിലെ]] ചരിത്ര വിഭാഗം മേധാവിയായി ഇവർ സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ (കെ.പി.സി.സി.)]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമാണ്. ഭർത്താവ് [[വി. കെ. ശ്രീകണ്ഠൻ]], [[ലോകസഭ|ലോക്സഭയിലെ]] ഒരു [[പാർലമെന്റ് അംഗം|അംഗമാണ് ]].<ref>{{Cite web |title=ഭാര്യ എംഎൽഎ, ഭർത്താവ് എംപി, കേരളത്തിൽ ഇതാദ്യം; കോങ്ങാട്ടെ കോട്ട പിടിച്ച് തുളസി {{!}} Mathrubhumi |url=https://www.mathrubhumi.com/amp/election/kerala-assembly-election-2026/kongad-assembly-election-results-2026-thulasi-teacher-win-c9k0a6o3 |access-date=2026-05-05 |website=www.mathrubhumi.com}}</ref> ==കരിയർ== [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ]] [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച് [[കോങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോങ്ങാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്ന് വിജയിച്ചുകൊണ്ട് തുളസി ആദ്യമായി [[നിയമസഭാംഗം|എംഎൽഎയായി]] . അവർ 62,734 വോട്ടുകൾ നേടി, തന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത എതിരാളിയും അഭിഭാഷകയുമായ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] സ്ഥാനാർത്ഥി [[കെ. ശാന്തകുമാരി|കെ. ശാന്തകുമാരിയെ]] 3,706 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിന് പരാജയപ്പെടുത്തി. <ref>{{Cite news}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.oneindia.com/kongad-assembly-elections-kl-53/|title=Kongad Election Results 2026 : Kongad Assembly Election Results, Winner, Runner-Up & Vote Share – Oneindia|access-date=2026-05-05|website=www.oneindia.com|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/elections/kerala/story/kongad-sc-assembly-election-results-2026-live-updates-kerala-election-polls-results-2026-kaelb-529171-2026-05-04|title=Kongad (Sc) Election Results 2026 Live Updates: Thulasi Teacher of INC beats CPM's Adv. K.Santhakumari by 62734 votes|access-date=2026-05-05|date=2026-05-04|website=Business Today|language=en}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള നിയമസഭയിലെ വനിതാ പ്രതിനിധികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:Date of birth not in Wikidata]] abu488xf27j8rdujc2g2j82wgf3psa7 4620388 4620365 2026-05-19T17:42:46Z Kiran Gopi 10521 [[കെ.എ. തുളസി]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4620388 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[കെ.എ. തുളസി]] p58hye3oaajnnullk34i9pd3e2n5com 100 667366 4620422 2026-05-19T18:29:12Z Aby John Vannilam 13754 പുതിയത് 4620422 wikitext text/x-wiki === 2026 മെയ് 19 ചൊവ്വാഴ്ച === '''1201 ഇടവം 05''' ലോകം *യു.എ.ഇ. ആണ്വോർജ നിലയം ലക്ഷ്യമിട്ട് ആക്രമണം നടത്തിയ ഡ്രോണുകൾ ഇറാഖിൽ നിന്നാണെന്ന് യു.എ.ഇ.ആരോപിച്ചു. *ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിക്കായി വ്‌ളാഡിമിർ പുടിൻ സെപ്റ്റംബർ 12 മുതൽ 13 വരെ ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കും. *അദാനിക്കെതിരായ കൈക്കൂലി കേസ് പിൻവലിച്ച് ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഇന്ത്യ *മുംബൈ ബാന്ദ്ര ഈസ്റ്റ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന് സമീപമുള്ള 400 ചേരികൾ പൊളിച്ചുനീക്കുന്നു. *തെരുവ് നായകളെ ഷെൽട്ടറുകളിലേക്ക് മാറ്റണമെന്ന ഉത്തരവ് പുനഃപരിശോധിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച് സുപ്രീം കോടതി. തെരുവുനായ വിഷയത്തിൽ സുപ്രീം കോടതി വിധിയ്ക്കെതിരെ മനേക ഗാന്ധി. *ഡൽഹിയിൽ ബുൾഡോസർ നടപടിയിലൂടെ ഷഹ്സാദ ബാഗിലെ "അനധികൃത നിർമ്മാണം" പൊളിച്ചുമാറ്റി. *[[തമിഴീഴ വിടുതലൈപ്പുലികൾ|എൽ.ടി.ടി.ഇ]]. മേധാവി [[വേലുപ്പിള്ള പ്രഭാകരൻ|വേലുപ്പിള്ള പ്രഭാകരന്]] ആദരമർപ്പിച്ച് [[വിജയ്]] *ഉമർ ഖാലിദിന്റെ ഇടക്കാല ജാമ്യാപേക്ഷ ഡൽഹി കോടതി തള്ളി. *[[പഞ്ചാബി ഭാഷ|പഞ്ചാബി]] ഗായിക [[ഇന്ദർ കൗർ]] ലുധിയാനയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു * [[ജസ്റ്റിസ് സ്വർണ കാന്ത|ജസ്റ്റിസ് സ്വർണ കാന്തയ്‌ക്കെതിരായ]] പ്രചാരണ കേസിൽ [[അരവിന്ദ് കെജ്രിവാൾ|കെജ്‌രിവാളിനും]] സിസോദിയയ്ക്കും ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി നോട്ടീസ്. *പെട്രോൾ, ഡീസൽ വീണ്ടും വില കൂട്ടി; ലിറ്ററിന് 90 പൈസയുടെ വർദ്ധനവ്. കേരളം *[[സിൽവർലൈൻ റെയിൽ പദ്ധതി|സിവർ ലൈൻ]] റദ്ദാക്കാൻ സമര സമിതി സർക്കാരിന് അപേക്ഷ നൽകി {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 മേയ് 19}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> epqkxdbpawbeeu1yxxtvuequ9z1roni 0 667367 4620503 2026-05-20T05:14:36Z Vicharam 9387 'കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4620503 wikitext text/x-wiki കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചാവക്കാടിനടുത്ത് വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ അസ്‌ഹറിനോട് ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} hxz5t7wcpjedk8mgvidpvk9t10c9itl 4620504 4620503 2026-05-20T05:14:59Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620504 wikitext text/x-wiki കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചാവക്കാടിനടുത്ത് വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ അസ്‌ഹറിനോട് ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] 19arp6xa75fy38mdjrx35k9i5guonnn 4620506 4620504 2026-05-20T05:20:56Z Vicharam 9387 4620506 wikitext text/x-wiki കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചാവക്കാടിനടുത്ത് വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] 54hf0zptwz73539r5d1n05gtc7lwwwu 4620507 4620506 2026-05-20T05:22:38Z Vicharam 9387 4620507 wikitext text/x-wiki കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] c2vydvj1hypz6hdrofs94qkw7qagwbh 4620508 4620507 2026-05-20T05:29:04Z Vicharam 9387 4620508 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] bpdpr1vnwex4hvdg16rrbk0ny4l9p8m 4620510 4620508 2026-05-20T05:30:33Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620510 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] em651wlv3jrnqwgu1ugs1axq9j6tp5p 4620511 4620510 2026-05-20T05:30:42Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620511 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] 0iwtf01ygv0z19lwiiax1pkfapvk6jj 4620512 4620511 2026-05-20T05:30:56Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620512 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] 9rg6e3g8f2we7humv5nzotu4qfsusq0 4620513 4620512 2026-05-20T05:31:52Z Vicharam 9387 [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4620513 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായുദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] gvqd60tjzxlqjuv4i92cp4r15ab8s7r 4620514 4620513 2026-05-20T05:34:00Z Vicharam 9387 /* */ 4620514 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായോദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി. ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] c48pwcmyolto8k6ou2piib2clokx8ae 4620515 4620514 2026-05-20T05:37:08Z Vicharam 9387 /* ജീവിതരേഖ */ 4620515 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായോദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി.<ref>https://www.madhyamam.com/culture/articles/75-years-of-farook-college-1181937</ref> ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] q4hn1geubtu7zcmm9qlo9frubpeu32i 4620523 4620515 2026-05-20T07:03:24Z Vicharam 9387 /* വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ */ 4620523 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|abussabah ahamedali moulavi}} കേരളത്തത്തിലെ ഒരു ഇസ്‌ലാമിക പണ്ഡിതനും സമുദായോദ്ധാരകനും വിദ്യഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും [[ഫാറൂഖ് കോളേജ്]] സ്ഥാപകനുമാണ് അബുസ്സബാഹ് മൗലവി എന്ന '''അബുസ്സബാഹ് അഹമ്മദലി മൗലവി'''. 1906-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ [[ചാവക്കാട്|ചാവക്കാടിനടുത്ത്]] വെമ്പേനാട് ജനനം. 1924-ൽ ഈജിപ്തിലെ അൽ അസ്ഹർ സർവകലാശാലയിൽ പഠനം നടത്തി. 1948-ൽ ഫാറൂഖ് കോളേജ് സ്ഥാപിച്ചു. <ref>https://www.islamkavadam.com/prasthanam/keralam-panditha-pramughar-maulana-abussabah-maulavi</ref> ==ജീവിതരേഖ == പ്രാഥമിക വിദ്യഭ്യാസം ജന്മനാട്ടിൽ നേടിയ അബുസ്സബാഹ്, കോക്കൂർ പള്ളിദർസിലും മാഹിയിലും പഠനം നടത്തി. 1923 -ൽ തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ മദ്രാസ് ജമാലിയ കോളേജിൽ പ്രവേശനം നേടി. ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം കൊളമ്പോയിലേക്ക് പോയി. അവിടുന്ന് പരിചയപ്പെട്ട ഏതാനും അൽ അസ്ഹർ ബിരുദധാരികൾ വഴി അദ്ദേഹത്തിൽ [[അൽ അസ്ഹർ യൂനിവേഴ്സിറ്റി|അൽ അസ്‌ഹറിനോട്]] ഇഷ്ടം തോന്നുകയും അവിടെ പഠിക്കണമെന്ന് തീർച്ചയാക്കുകയും ചെയ്ത അബുസ്സബാഹ് പൈതൃകമായി കിട്ടിയ തന്റെ സ്വത്തുക്കൾ വിറ്റ് 1924-ൽ ഈജിപ്തിലേക്ക് കപ്പൽ കയറി.<ref>https://www.madhyamam.com/culture/articles/75-years-of-farook-college-1181937</ref> ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സമര നായകൻ മൗലാന മുഹമ്മദലിയുമായി അബുസ്സബാഹ് ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത് അസ്ഹറിൽ വച്ചാണ്. അല്ലാമാ ഇഖ്ബാലുമായും അബുസ്സബാഹിന് ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. പഠന ശേഷം ഈജിപ്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ചെങ്കിലും ഒത്തുതീർപ്പിന് തയ്യാറല്ലാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹം നാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി. തുടർന്ന് താൻ ഉപരി പഠനം നടത്തിയ ജമാലിയ കോളേജിൽ അധ്യാപകനായി ചേർന്നു. ==വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകൻ== 1942-ൽ റൗദത്തുൽ ഉലൂം( വിജ്ഞാന മലർവാടി) എന്ന പേരിൽ ഒരു മതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയ അദ്ദേഹം 1946- റൗദത്തുൽ ഉലൂം അസോസിയേഷൻ എന്ന സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും 1947-ൽ അതിന്റെ കീഴിൽ ഒരു ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു.1948- കോളേജിന് അംഗീകാരം ലഭിച്ചു. ഈ കോളേജാണ് ഫാറൂഖ് കോളേജ് എന്നറിയപ്പെട്ടത്. കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം സമുദായത്തിന്റെ വിദ്യഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി അക്ഷീണം പ്രയത്നിച്ച വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അബുസ്സബാഹ്. 1971 സെപ്റ്റംബർ 10 ന് അബുസ്സബാഹ് മരണമടഞ്ഞു.<ref>https://muslimheritage.in/innermore/53</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാമികപണ്ഡിതർ]] [[വർഗ്ഗം:1906-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 10-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] mjznh0daimceyiflhibsrgc13izlrkb 0 667368 4620509 2026-05-20T05:29:32Z Vicharam 9387 [[അബുസ്സബാഹ് അഹമദലി മൗലവി]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4620509 wikitext text/x-wiki #redirect[[അബുസ്സബാഹ് അഹമദലി മൗലവി]] hng7mnajtgye8tuaiwbx1u4r4rvnhb3 2 667369 4620521 2026-05-20T06:04:35Z Ajipushkar 218019 പുതിയതായി ഏന്റെ ബയോഗ്രഫിയിൽ കൂടുതൽ കാര്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തി 4620521 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = അജി പുഷ്കർ | image = | caption = | birth_name = അജികുമാർ പുഷ്കരൻ | birth_date = {{Birth date and age|1981|5|25}} | birth_place = വള്ളിക്കുന്നം, ആലപ്പുഴ, കേരളം, ഇന്ത്യ | nationality = ഇന്ത്യൻ | education = ബി.എ. പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ്, ഡിപ്ലോമ ഇൻ സിനിമാറ്റോഗ്രഫി | occupation = ഛായാഗ്രാഹകൻ, ക്രിയേറ്റീവ് ഡയറക്ടർ, വിഷ്വൽ മീഡിയ ടെക്നോളജിസ്റ്റ് | years_active = 2000–നിലവിൽ | employer = റിപ്പോർട്ടർ ടി.വി. (നിലവിൽ) | known_for = ടെലിവിഷൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ്, AR/VR വിഷ്വൽ പ്രസന്റേഷൻ, വെർച്വൽ പ്രൊഡക്ഷൻ }} '''അജിപുഷ്‌കർ''' ( അജികുമാർ പുഷ്‌കരൻ ) ജനനം: 25 മേയ് 1981), പ്രൊഫഷണൽ രംഗത്ത് '''അജി പുഷ്കർ''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ഇന്ത്യൻ ഛായാഗ്രാഹകൻ (Cinematographer), വിഷ്വൽ മീഡിയ ടെക്നോളജിസ്റ്റ്, ക്രിയേറ്റീവ് ഡയറക്ടർ, ടെലിവിഷൻ പ്രൊഫഷണൽ എന്നിവനാണ്. മലയാളം ടെലിവിഷൻ ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ്, വെർച്വൽ പ്രൊഡക്ഷൻ, AR/VR അധിഷ്ഠിത വിഷ്വൽ പ്രസന്റേഷൻ, വാർത്താ വിഷ്വലൈസേഷൻ എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകളിലൂടെയാണ് ശ്രദ്ധേയനായത്. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട കരിയറിൽ ആജ് തക്, ഏഷ്യാനെറ്റ്, മഴവിൽ മനോരമ, മനോരമ ന്യൂസ്, ഫ്ലവേഴ്സ് ടിവി, 24 ന്യൂസ്, റിപ്പോർട്ടർ ടിവി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ ഇന്ത്യൻ ടെലിവിഷൻ ശൃംഖലകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രാദേശിക വാർത്താ-വിനോദ മാധ്യമങ്ങളിൽ ആഴത്തിലുള്ള വിഷ്വൽ സ്റ്റോറിടെല്ലിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യകളും വിപുലമായ AR/VR പ്രസന്റേഷൻ രീതികളും അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു. == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 12025 മേയ് 25-ന് കേരളത്തിലെ ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വള്ളിക്കുന്നം എലിപ്പുകുളത്താണ് അജികുമാർ പുഷ്കരൻ ജനിച്ചത്. വാഴപ്പള്ളിൽ കുടുംബത്തിൽ വെട്ടുകാട്ടിൽ വെളായുധൻ പുഷ്കരന്റെയും സരോജിനിയുടെയും ആറാമത്തെ മകനായിട്ടായിരുന്നു ജനനം. ചെറുപ്പം മുതലേ ഡ്രോയിംഗ്, പെയിന്റിംഗ്, ഫോട്ടോഗ്രാഫി, വിഷ്വൽ ആർട്സ് എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം താല്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് സിനിമാറ്റോഗ്രഫിയിൽ ഡിപ്ലോമയും നേടി. == കരിയർ == === ആദ്യകാല കരിയർ === വെഡ്ഡിംഗ് വീഡിയോ ഗ്രാഫിയിലൂടെയും ഇവന്റ് ഫിലിമിംഗിലൂടെയുമാണ് അജി പുഷ്കർ തന്റെ പ്രൊഫഷണൽ യാത്ര ആരംഭിച്ചത്. ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ ഹിന്ദി വാർത്താ ചാനലുകളിലൊന്നായ 'ആജ് തക്' (Aaj Tak)-ൽ താൽക്കാലിക വീഡിയോ ജേണലിസ്റ്റായി പ്രവർത്തിച്ചതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്. === ഏഷ്യാനെറ്റ് കാലഘട്ടം === പിന്നീട് ഏഷ്യാനെറ്റിൽ ക്യാമറാമാനായി ചേർന്ന അദ്ദേഹം നിരവധി ജനപ്രിയ മലയാളം വിനോദ, ഇൻഫോടൈൻമെന്റ് പരിപാടികൾക്കായി ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തി. * സ്റ്റാർ സിംഗർ (Star Singer) * സാഹസികന്റെ ലോകം * സിനിമല (Cinemala) * വിശ്വസിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ഭാഗമായ പല ടെലിവിഷൻ പ്രൊഡക്ഷനുകൾക്കും പിന്നീട് കേരള സംസ്ഥാന അവാർഡുകൾ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. === മഴവിൽ മനോരമയും മനോരമ ന്യൂസും === ഏഷ്യാനെറ്റിലെ സേവനത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം മഴവിൽ മനോരമയിലും പിന്നീട് മനോരമ ന്യൂസിലും പത്തനംതിട്ടയിലെ വീഡിയോ ജേണലിസ്റ്റായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഈ സമയത്ത് അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്ത '''"ഗാവി" (Gavi)''' എന്ന ഡോക്യുമെന്ററിക്ക് മികച്ച ഡോക്യുമെന്ററിക്കുള്ള അവാർഡ് ലഭിച്ചു. കേരള യൂണിയൻ ഓഫ് വർക്കിംഗ് ജേണലിസ്റ്റിന്റെ (KUWJ) കീഴിൽ പത്തനംതിട്ട പ്രസ് ക്ലബ്ബിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അംഗമായും അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. കോന്നിയിൽ ജനവാസ മേഖലയിലിറങ്ങിയ കടുവയെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനിടയിൽ ഉണ്ടായ കടുവയുടെ ആക്രമണത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായി രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. === ഫ്ലവേഴ്സ് ടിവിയും ഇൻസൈറ്റ് മീഡിയ സിറ്റിയും === ആർ. ശ്രീകണ്ഠൻ നായരുടെയും ഇൻസൈറ്റ് മീഡിയ സിറ്റിയുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ച ഫ്ലവേഴ്സ് ടിവിയുടെ സ്ഥാപക ക്രിയേറ്റീവ്, ടെക്നിക്കൽ ടീമിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു അജി പുഷ്കർ. ഡയറക്ടർ ഓഫ് ഫോട്ടോഗ്രാഫി (DOP), ക്യാമറാമാൻ, പ്രോഗ്രാം ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ താഴെ പറയുന്ന വിജയകരമായ ടെലിവിഷൻ പരിപാടികൾക്കായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു: * ഉപ്പും മുളകും (Uppum Mulakum) * സ്റ്റാർ ചലഞ്ച് (Star Challenge) * നാടോടിക്കാറ്റ് * മേളം മറക്കാത്ത സ്വാദ് * ശേഷം * സി.ഐ.ഡി (CID) മൂന്ന് ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ് നേടിയ ടെലിവിഷൻ പ്രൊഡക്ഷനുകളുടെ സാങ്കേതിക വിഭാഗത്തിലും അദ്ദേഹം പങ്കാളിയായിരുന്നു: # നോൺ സ്റ്റോപ്പ് ശ്രീകണ്ഠൻ നായർ ഷോ # പുലിമുരുകൻ 3D ഇവന്റ് # നോൺ സ്റ്റോപ്പ് കോമഡി ഉത്സവം === 24 ന്യൂസിലെ AR/VR ഇന്നൊവേഷനുകൾ === കേരളത്തിൽ 24 ന്യൂസ് ചാനൽ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, അജി പുഷ്കർ അതിന്റെ AR/VR ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിന്റെ ക്രിയേറ്റീവ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു. ഓഗ്‌മെന്റഡ് റിയാലിറ്റി, വെർച്വൽ റിയാലിറ്റി, ഇമ്മേഴ്‌സീവ് ഗ്രാഫിക്‌സ് എന്നിവയിലൂടെ മലയാളം വാർത്താ അവതരണ ശൈലിയെ ആധുനികീകരിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. മീഡിയ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അനിൽ അയ്യൂരിന്റെ പിന്തുണയോടെയായിരുന്നു ഈ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടന്നത്. === 12K വിസ്താര പ്രൊജക്റ്റ് === കോവിഡ്-19 കാലഘട്ടത്തിൽ, ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് പുതിയൊരു സിനിമാറ്റിക് അനുഭവം നൽകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അദ്ദേഹം '12K വിസ്താര' (12K Vistara) എന്ന വിഷ്വൽ പ്രൊഡക്ഷൻ പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നൽകി. കോമഡി ഉത്സവം ഡയറക്ടർ മിഥിലാജിന്റെയും ഫ്ലവേഴ്സ് ടിവി ടെക്നിക്കൽ ടീമിന്റെയും സഹകരണത്തോടെയാണ് ഇത് സാധ്യമാക്കിയത്. '12K വിസ്താര' എന്ന പേര് നിർദ്ദേശിച്ചത് അനിൽ അയ്യൂരായിരുന്നു. === റിപ്പോർട്ടർ ടിവി === റിപ്പോർട്ടർ ടിവിയുടെ പുനരുത്ഥാന ഘട്ടത്തിൽ ആന്റോ അഗസ്റ്റിൻ, അനിൽ അയ്യൂർ എന്നിവർക്കൊപ്പം അജി പുഷ്കറും ചേർന്നു. നിലവിൽ റിപ്പോർട്ടർ ടിവിയുടെ ക്രിയേറ്റീവ് ഹെഡ് ആയും ക്യാമറ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് മേധാവിയായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * നോർത്ത് അമേരിക്ക പ്രസ് ക്ലബ് മീഡിയ എക്സലൻസ് അവാർഡ് * ദുബായ് മാസ്റ്റർ വിഷൻ അവാർഡ് * മികച്ച ഡോക്യുമെന്ററിക്കുള്ള പുരസ്കാരം (ഡോക്യുമെന്ററി: "ഗാവി") * കേരള സംസ്ഥാന ടെലിവിഷൻ അവാർഡ് നേടിയ ഒന്നിലധികം പ്രൊഡക്ഷനുകളുടെ സാങ്കേതിക പങ്കാളി * മൂന്ന് ഗിന്നസ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ് ടെലിവിഷൻ പ്രൊഡക്ഷനുകളുടെ സാങ്കേതിക സംഭാവന == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} httus6zzwjk1qqnn6h3d4ex9y2opw8c 118 667371 4620526 2026-05-20T07:28:18Z Sreehari lijinas 209493 അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ താൾ ചേർത്തു 4620526 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ | image = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ.jpg | birth_date = 1982 മെയ് 27 | notable_works = മതപ്പാടുകൾ‚ വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ ‚ഡ്യൂപ്പ് : ഒരു എക്സ്ട്രാ നടിയുടെ ആത്മകഥ | parents = കെ എം ഗീത‚ കെ എം ജയ ഗോവിന്ദൻ | awards = അങ്കണം അവാർഡ് വിടി സ്‌മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം }} 1982 മെയ് 27ന് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ജില്ലയില്ലെ [[തിരുവില്വാമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവില്വാമല]] ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ [[കുത്താമ്പുള്ളി|കുത്തമ്പുള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. അമ്മ കെ എം ഗീത അച്ഛൻ കെ എം ജയഗോവിന്ദൻ. 2002 മുതൽ 2005 വരെ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രാദേശിക ലേഖകൻ ആയിരുന്നു. 2005 മുതൽ [[മലയാള മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മലയാള മനോരമയിൽ]]. ഇപ്പോൾ തൃശ്ശൂർ ബ്യൂറോയിൽ ചീഫ് റിപ്പോർട്ടർ. മികച്ച യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് [[വിശുദ്ധപാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ|വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക്]] ലഭിച്ചു <references /> . മികച്ച യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള അങ്കണം‚ വിടി സ്മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് എന്നിവ മതപ്പാടുകൾക്ക് ലഭിച്ചു. <references /> c2tb138o3lh1gckfab490npkeb3zzej 4620562 4620526 2026-05-20T09:31:58Z ~2026-30311-37 218033 4620562 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ | image = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ.jpg | birth_date = 1982 മെയ് 27 | notable_works = മതപ്പാടുകൾ‚ വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ ‚ഡ്യൂപ്പ് : ഒരു എക്സ്ട്രാ നടിയുടെ ആത്മകഥ | parents = കെ എം ഗീത‚ കെ എം ജയ ഗോവിന്ദൻ | awards = അങ്കണം അവാർഡ് വിടി സ്‌മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം }} അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ ഒരു മലയാള പത്രപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനുമാണ്. അദ്ദേഹം രചിച്ച [[വിശുദ്ധപാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ|വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക്]] യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ചിചിട്ടുണ്ട്. 1982 മെയ് 27ന് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ജില്ലയില്ലെ [[തിരുവില്വാമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവില്വാമല]] ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ [[കുത്താമ്പുള്ളി|കുത്തമ്പുള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. അമ്മ കെ എം ഗീത അച്ഛൻ കെ എം ജയഗോവിന്ദൻ. 2002 മുതൽ 2005 വരെ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രാദേശിക ലേഖകൻ ആയിരുന്നു. 2005 മുതൽ [[മലയാള മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മലയാള മനോരമയിൽ]]. ഇപ്പോൾ തൃശ്ശൂർ ബ്യൂറോയിൽ ചീഫ് റിപ്പോർട്ടർ. <references /> . മികച്ച യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള അങ്കണം‚ വിടി സ്മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് എന്നിവ മതപ്പാടുകൾക്ക് ലഭിച്ചു. <references /> ns5bt8mkl70xbvz51v2g4m4xvrrdunt 4620563 4620562 2026-05-20T09:37:46Z ~2026-30311-37 218033 4620563 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ | image = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ.jpg | birth_date = 1982 മെയ് 27 | notable_works = മതപ്പാടുകൾ‚ വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ ‚ഡ്യൂപ്പ് : ഒരു എക്സ്ട്രാ നടിയുടെ ആത്മകഥ | parents = കെ എം ഗീത‚ കെ എം ജയ ഗോവിന്ദൻ | awards = അങ്കണം അവാർഡ് വിടി സ്‌മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം }} അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ ഒരു മലയാള പത്രപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനുമാണ്. അദ്ദേഹം രചിച്ച [[വിശുദ്ധപാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ|വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക്]] യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ചിചിട്ടുണ്ട് <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/02/15/kerala-sahithya-academy-awards-2019.html|title=അരുൺ എഴുത്തച്ഛന് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം|access-date=2026-05-20|language=ml}}</ref>. 1982 മെയ് 27ന് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ജില്ലയില്ലെ [[തിരുവില്വാമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവില്വാമല]] ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ [[കുത്താമ്പുള്ളി|കുത്തമ്പുള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. അമ്മ കെ എം ഗീത അച്ഛൻ കെ എം ജയഗോവിന്ദൻ. 2002 മുതൽ 2005 വരെ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രാദേശിക ലേഖകൻ ആയിരുന്നു. 2005 മുതൽ [[മലയാള മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മലയാള മനോരമയിൽ]]. ഇപ്പോൾ തൃശ്ശൂർ ബ്യൂറോയിൽ ചീഫ് റിപ്പോർട്ടർ. <references /> മികച്ച യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള അങ്കണം‚ വിടി സ്മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് എന്നിവ മതപ്പാടുകൾക്ക് ലഭിച്ചു. <references /><ref name=":0" /> tjn4qh6h3hl1v085ubd6g2t6e9v517g 4620565 4620563 2026-05-20T09:50:00Z ~2026-30311-37 218033 4620565 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ | image = അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ.jpg | birth_date = 1982 മെയ് 27 | notable_works = മതപ്പാടുകൾ‚ വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ ‚ഡ്യൂപ്പ് : ഒരു എക്സ്ട്രാ നടിയുടെ ആത്മകഥ | parents = കെ എം ഗീത‚ കെ എം ജയ ഗോവിന്ദൻ | awards = അങ്കണം അവാർഡ് വിടി സ്‌മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം }} അരുൺ എഴുത്തച്ഛൻ ഒരു മലയാള പത്രപ്രവർത്തകനും എഴുത്തുകാരനുമാണ്. അദ്ദേഹം രചിച്ച [[വിശുദ്ധപാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യ|വിശുദ്ധ പാപങ്ങളുടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക്]] യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് ലഭിച്ചിചിട്ടുണ്ട് <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/02/15/kerala-sahithya-academy-awards-2019.html|title=അരുൺ എഴുത്തച്ഛന് കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം|access-date=2026-05-20|language=ml}}</ref>. 1982 മെയ് 27ന് [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] ജില്ലയില്ലെ [[തിരുവില്വാമല ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുവില്വാമല]] ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തിലെ [[കുത്താമ്പുള്ളി|കുത്തമ്പുള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. അമ്മ കെ എം ഗീത അച്ഛൻ കെ എം ജയഗോവിന്ദൻ. 2002 മുതൽ 2005 വരെ മാതൃഭൂമിയിൽ പ്രാദേശിക ലേഖകൻ ആയിരുന്നു. 2005 മുതൽ [[മലയാള മനോരമ ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|മലയാള മനോരമയിൽ]]. ഇപ്പോൾ തൃശ്ശൂർ ബ്യൂറോയിൽ ചീഫ് റിപ്പോർട്ടർ. <references /> മികച്ച യാത്രാ വിവരണത്തിനുള്ള അങ്കണം‚ വിടി സ്മാരക ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് എന്നിവ മതപ്പാടുകൾക്ക് ലഭിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/poet-pk-gopi-receives-anganam-shamsuddin-smriti-8th-vishishtha-sahithi-seva-award-ss1|title=P K GOPI {{!}} അങ്കണം ഷംസുദ്ദീൻ സ്മൃതിയുടെ വിശിഷ്ട സാഹിതീ സേവാ പുരസ്‌കാരം കവി പി കെ ഗോപിക്ക്|access-date=2026-05-20|last=ശശികുമാർ|first=ശിശിര|date=2025-06-28|language=ml}}</ref>. <references /><ref name=":0" /> bhxfnyz8xranbfu1v6sws8zeu1dbhxl 6 667372 4620566 2026-05-20T10:06:06Z Sreehari lijinas 209493 അജയൻ്റെ രണ്ടാം മോഷണം എന്ന സിനിമയുടെ പോസ്റ്റർ 4620566 wikitext text/x-wiki == ചുരുക്കം == അജയൻ്റെ രണ്ടാം മോഷണം എന്ന സിനിമയുടെ പോസ്റ്റർ == അനുമതി == {{Non-free poster}} n3weenww3pxj6nv4q96v3ykqghj3kh5 3 667373 4620568 2026-05-20T10:39:52Z Neriah 149242 Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ArkHyena]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Scourgezoned]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/ArkHyena|ArkHyena]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Scourgezoned|Scourgezoned]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4620568 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Scourgezoned]] d3txlzbuxja9yhyn636nt5urmqxd0d2 3 667374 4620571 2026-05-20T10:42:26Z Neriah 149242 Neriah എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Peterxy12]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Peterxy]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/Peterxy12|Peterxy12]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Peterxy|Peterxy]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4620571 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Peterxy]] ka34j38bsmigaiffvycy831th98lrkr 1 667375 4620577 2026-05-20T11:09:38Z FluteWarrior 217914 /* ലേഖന മെച്ചപ്പെടുത്തൽ */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം 4620577 wikitext text/x-wiki == ലേഖന മെച്ചപ്പെടുത്തൽ == അവർ ലോകമെമ്പാടും വളരെ പ്രശസ്തരാണ്, ഇംഗ്ലീഷിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ധാരാളം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. ഈ ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഞാൻ രചയിതാവല്ല. ലേഖനത്തിന്റെ രചയിതാവിന്റെ അനുമതി എനിക്കുണ്ടോ? [[ഉപയോക്താവ്:FluteWarrior|FluteWarrior]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:FluteWarrior|സംവാദം]]) 11:09, 20 മേയ് 2026 (UTC) 6bqyoxblkljpjf5fhsz8pv8hau7sutr