മലയാളം അക്ഷരമാല

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ml">
  <siteinfo>
    <sitename>വിക്കിപീഡിയ</sitename>
    <dbname>mlwiki</dbname>
    <base>https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">മീഡിയ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">പ്രത്യേകം</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">സംവാദം</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ഉപയോക്താവ്</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">വിക്കിപീഡിയ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">പ്രമാണം</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">മീഡിയവിക്കി സംവാദം</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ഫലകം</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">സഹായം</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">സഹായത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">വർഗ്ഗം</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">കവാടം</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">കവാടത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">കരട്</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">കരട് സംവാദം</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ഘടകം</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>മലയാളം അക്ഷരമാല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7</id>
    <revision>
      <id>4632201</id>
      <parentid>4619197</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38222" sha1="tn3c5ucb35fvpb7dsmvuvc5132jy5bw" xml:space="preserve">{{വൃത്തിയാക്കേണ്ടവ}}
{{prettyurl|Malayalam alphabet}} {{Infobox Writing system
|name=മലയാളം അക്ഷരമാല
|languages=[[മലയാളം]]&lt;br/&gt;[[സംസ്കൃതം]]&lt;br/&gt;[[കൊങ്കിണി]]&lt;br/&gt;[[തുളു]]&lt;br/&gt;[[ജസരി]]
|type=
|time={{abbr|C.|Circa}} 830 – മുതൽ ഇന്നുവരെ&lt;ref name=&quot;Omniglot&quot;&gt;{{cite web|url=https://omniglot.com/writing/malayalam.htm|title=Malayalam alphabet, pronunciation and language - Omniglot (മലയാളം ആൽഫബെറ്റ്, പ്രൊണൻസിയേഷൻ ആന്റ് ലാംഗ്വേജ് - ഓമ്‌നിഗ്ലോട്ട്)|trans-title= മലയാളം അക്ഷരമാല, ഉച്ചാരണം പിന്നെ ഭാഷ - ഓമ്‌നിഗ്ലോട്ട്|publisher=[[:en:Omniglot|ഓമ്‌നിഗ്ലോട്ട്]]
|language=en}}&lt;/ref&gt;
|fam1=[[പ്രോട്ടോ-സൈനൈറ്റിക് ലിപി]]
|fam2=[[ഫൊണേഷ്യൻ ലിപി]]
|fam3=[[ബ്രാഹ്മി ലിപി]]
|fam4=[[തമിഴ് ബ്രഹ്മി]]
|fam5=[[പല്ലവ ലിപി]]
|fam6=[[ഗ്രന്ഥ ലിപി]]
|fam7=[[വട്ടെഴുത്ത്]]
➡️[[കോലെഴുത്ത്]]
|sisters=[[കന്നഡ]], [[തുളു]], [[തമിഴ്]], [[തെലുങ്ക്]]
|unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf U+0D00–U+0D7F]
|iso15924=Mlym
|sample=മലയാളം അക്ഷരമാല പുതുക്കിയത്.jpg
|imagesize=250px
}}
{{ഫലകം:മലയാളം അക്ഷരമാല}}
[[File:MALAYALAM-LETTER-COLASH.png|thumb|മലയാളം അക്ഷരങ്ങൾ]]
'''[[മലയാളം|മലയാളഭാഷ]]''' എഴുതുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന [[അക്ഷരമാല|തനതു ഭാഷാ ലിപിയാണ്]] '''മലയാളം അക്ഷരമാല'''. മലയാളം അക്ഷരമാലയെ മറ്റ് [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ ഭാഷാ]] അക്ഷരങ്ങളെ പോലെതന്നെ വ്യാകരണ പ്രകാരം [[സംസ്കൃതം|സംസ്‌കൃത ശൈലീഘടന]] അടിസ്ഥാനത്തിൽ [[സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ]] എന്നും [[വ്യഞ്ജനങ്ങൾ|വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ]] എന്നും പൊതുവെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;keralapanineeyam&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.malayalamresourcecentre.org/Mrc/literature/keralapaanineeyam/peetika3.html |title=കേരളപാണിനീയം, പീഠിക 3 - അക്ഷരമാല |access-date=2012-11-02 |archive-date=2014-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140522202934/http://www.malayalamresourcecentre.org/Mrc/literature/keralapaanineeyam/peetika3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇവയ്ക്ക് പുറമെ [[ചില്ലക്ഷരം|ചില്ലക്ഷരങ്ങളെന്നും]]  [[കൂട്ടക്ഷരം|കൂട്ടക്ഷരങ്ങളെന്നും]] വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിഭാവാക്ഷരങ്ങളും മലയാളം ഭാഷ എഴുതുന്നതിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

മുഴുവൻ [[ഭാരതം|ഭാരത]] ഭാഷകളിൽ തന്നെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ [[വർണ്ണം (ഭാഷ)|വർണ്ണ സ്വനിമങ്ങൾ]] നിഴലുന്നതും ഉച്ചാരണത്തിന് അതിരുറ്റ [[കുരല്പാഷണം|കുരല്പാഷണശേഷി]] വേണ്ടിയതുമായ അക്ഷരങ്ങളാണ് [[മലയാളം]] ഭാഷയിലുള്ളത്, ആയതിനാൽ തന്നെയും അക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുക എന്നത് അന്യഭാഷാ സംസാരകർക്ക് വളരെ ക്ലേശകരമാകുന്നു. 

[[പ്രമാണം:ഴ.PNG|thumb|ചിത്രത്തിൽ 'ഴ' (zha) എന്ന മലയാളം അക്ഷരം. &lt;nowiki/&gt;ലോക ഭാഷകളിൽ [[മലയാളം]],[[തമിഴ്]], [[ചൈനീസ്]], മാത്രമേ ഴ അക്ഷര ഉച്ചാരണം നിലനിലനിൽക്കുന്നുള്ളു.  മലയാളം ഭാഷയിലാണ് ഴ അക്ഷരം കൂട്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ വാക്കുകൾ നിലകൊള്ളുന്നത്.]]

[[സംസ്കൃതം|സംസ്‌കൃത]] അക്ഷരമാലയിലും [[തമിഴ്]] അക്ഷരമാലയിലും തമ്മിൽ സ്ഥിതി നിലനം ചെയ്യുന്നതും അവയിൽ പരസ്പരം നിഴലിക്കാത്തതുമായ എല്ലാത്തരം അക്ഷരങ്ങളും മലയാളം ഭാഷയിൽ നിലകൊള്ളുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Which Indian language has highest number of letters|url=https://faq-all.com/en/Q%26A/page=a022d5dd0d82fdb0fb8c0096274428f8|access-date=23 August 2021|archive-date=2022-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222150345/https://faq-all.com/en/Q%26A/page%3Da022d5dd0d82fdb0fb8c0096274428f8|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഉദാഹരണമായി പറഞ്ഞാൽ റ, ഴ, ള, റ്റ തുടങ്ങിയ അക്ഷരങ്ങൾ സംസ്കൃതത്തിൽ ഇല്ല, റ്റ, ഗ, ജ,ഡ, ദ,  ശ,ഷ, സ മുതലായ അക്ഷരങ്ങൾ തമിഴിലുമില്ല എന്നാൽ ഇവയെല്ലാം തന്നെ മലയാളം അക്ഷര മാലയിൽ ഉണ്ട്. 

==സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ==
{{Main|സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ }}

മറ്റൊരു കുരലിന്റെയോ സ്വരത്തിന്റെയോ  സഹായമോ കൂട്ടുചേരലോ കൂടാതെ സ്വമേതയ ഉച്ചരിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ശബ്ദങ്ങളാണ് [[സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ|സ്വരങ്ങൾ]].

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|[[അ]]
|[[ആ]]
|-
|[[ഇ]]
|[[ഈ]]
|-
|[[ഉ]]
|[[ഊ]]
|-
|[[ഋ]]
|[[ൠ]] 
|-
|[[ഌ]] 
|[[ൡ]]
|-
|[[എ]]
|[[ഏ]]
|[[ഐ]]
|-
|[[ഒ]]
|[[ഓ]]
|[[ഔ]]
|-
|[[അം]]
|[[അഃ]]
|[[അ്]]
|}
മലയാളം ഭാഷയിൽ 18 [[സ്വരം]] അക്ഷരങ്ങൾ  ഉണ്ടെങ്കിലും [[ഋ]],[[ഌ]] അക്ഷരങ്ങളുടെ ദീർഘങ്ങൾ പുരാതന സംസ്കൃത ഗ്രന്ഥങ്ങൾ എഴുതുവാൻ മാത്രമാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് ഇവ പുതു എഴുത്തു ഭാഷയിൽ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗം ചെയ്യുന്നില്ല എന്നതിനാൽ അവയെ നീക്കം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വരാക്ഷരങ്ങളെ 16 അക്ഷരങ്ങളായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്.  

കൂടാതെ [[സംവൃതസ്വരം|സംവൃത സ്വരത്തെ]] കുറിക്കുവാൻ മലയാളം അക്ഷരമാലയിൽ തനിസ്വരാക്ഷര രൂപം ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എങ്കിലും ചന്ദ്രക്കല എന്ന ചിഹ്നത്തിലൂടെ സംവൃതത്തിന്റ ശബ്ദം സ്വര ചിഹ്നമായി മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നു.  

*ന+അ്=[[ന്]] (സംവൃതകാരം)
*ന്+അ=[[ന]] (അകാരം)
*ന്+ആ=ഇവ [[നാ]] (ആകാരം)

[[അ്]] എന്ന സംവൃത സ്വര ഉച്ചാരണം മലയാളം ഭാഷയിൽ ഉടനീളം മുഴങ്ങുന്നുണ്ടെങ്കിലും വാക്കുകളുടെ ആദിയിൽ സംവൃതം വരുന്നില്ല എന്നതിനാൽ അതിനു മറ്റ് സ്വര അക്ഷരങ്ങളെ പോലെ അക്ഷര രൂപം സംവൃതത്തിനു മലയാളത്തിലില്ല. വാക്കുകൾക്ക് ഇടയിലും ഒടുവിലും മാത്രം വരുന്നതിനാൽ ചന്ദ്രക്കല ചിഹ്നം ഉപയോഗിച്ച് മാത്രം സംവൃതം എഴുതി പോരുന്നു.  
===സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ===
വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്ക് ഒപ്പം സ്വരം ചേരുമ്പോൾ സ്വരം അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനു പകരമായി മലയാളം ഭാഷയിൽ സ്വര [[സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ|ചിഹ്നങ്ങൾ]] ഉപയോഗിക്കുന്നു.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!അക്ഷരം
! ചിഹ്നം
! ഉപയോഗം
|-
|സംവ്രതം 
|[[ ു ̑]]
|ൿ 
|-
|സംവൃതം 
|[[്]]
|ക്
|-
|അ 
|
|ക
|-
|ആ
|ാ
|കാ
|-
|ഇ
|ി
|കി
|-
|ഈ
|ീ
|കീ
|-
|ഉ
|ു
|കു
|-
|ഊ
|ൂ
|കൂ
|-
|ഋ
|ൃ
|കൃ
|-
|ൠ
| ൄ 
|കൄ
|-
|ഌ
| ൢ
|കൢ
|-
|ൡ
| ൣ
|കൣ
|-
|എ
|െ
|കെ
|-
|ഏ
|േ
|കേ
|-
|ഐ
|ൈ
|കൈ
|-
|ഒ
|ൊ
|കൊ
|-
|ഓ
|ോ
|കോ
|-
|ഔ
|ൗ
|കൗ
|-
|അം
|ം
|കം
|-
|അഃ
|ഃ 
|കഃ
|-
|ര
| ്ര
| ക്ര
|-
|വ
| ്വ
|ക്വ
|-
|ല
|ல
|ക്ല
|}

മലയാളം ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ ഒഴിച്ച് ഓരോ അക്ഷരങ്ങൾക്കും ഇത്തരത്തിൽ 22 തരം [[ചിഹ്ന]]ങ്ങൾ കൂട്ടിയിണക്കി 24 അക്ഷരഭേദങ്ങൾ നിർമിക്കുവാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്. ഇത്തരത്തിൽ 70 ഓളം അക്ഷരങ്ങളുടെ 23 തര [[അക്ഷര രൂപം|അക്ഷര രൂപങ്ങൾ]] എഴുതുവാൻ സാധിക്കുന്നതാണ്.

ഉദാ:ച്,ച,ചാ,ചാ,ചി,ചീ,ചു,ചൂ,ചൃ,ചൄ,ചൢ,ചൣ,ചെ,ചേ,ചൈ, ചൊ,ചോ,ചൗ,ചം,ചഃ,ചഽ, ച്യ, ച്യ,ച്ല,ച്വ,

== വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ==
{{Main|വ്യഞ്ജനം}}
[[File:Consonant letters in Malayalam - വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ.svg|thumb|വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ]]

സ്വയം ഉച്ചാരണം കഠിനമായതിനാൽ സ്വരം അക്ഷരങ്ങളുടെ സഹായത്തോട് കൂടി ഉച്ചാരണം ചെയ്യുന്ന വർണ്ണ ശബ്ദ അക്ഷരങ്ങളാണ് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നത്.        
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!വർഗ്ഗം
![[ഖരം]] 
![[അതിഖരം]]
![[മൃദു]]
![[ഘോഷം]]
![[അനുനാസികം]] 
|-
| [[കവർഗ്ഗം]] ([[കണ്ഠ്യം]]) 
|[[ക]]
|[[ഖ]]
|[[ഗ]]
|[[ഘ]]
|[[ങ]]
|-
| [[ചവർഗ്ഗം]] ([[താലവ്യം]])
|[[ച]]
|[[ഛ]]
|[[ജ]]
|[[ഝ]]
|[[ഞ]]
|-
| [[ടവർഗ്ഗം]] ([[മൂർദ്ധന്യം]]) 
|[[ട]]
|[[ഠ]]
|[[ഡ]]
|[[ഢ]]
|[[ണ]]
|-
| [[തവർഗ്ഗം]] ([[ദന്ത്യം]]) 
|[[ത]]
|[[ഥ]]
|[[ദ]]
|[[ധ]]
|[[ന]]
|-
| [[ഺവർഗ്ഗം]] ([[വർത്സ്യം]])
|[[ഺ]] 
|[[0]]
|[[0]]
|[[0]]
|[[ഩ]]
|-
| [[പവർഗ്ഗം]] ([[ഓഷ്ഠ്യം]])
|[[പ]]
|[[ഫ]]
|[[ബ]]
|[[ഭ]]
|[[മ]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''സ്വരവ്യഞ്ജനമധ്യമങ്ങൾ'''
|[[യ]]
|[[ര]]
|[[ല]]
|[[വ]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''ഊഷ്മാക്കൾ'''
|[[ശ]]
|[[ഷ]]
|[[സ]]
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''ഘോഷി'''
|[[ഹ]]
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''ദ്രാവിഡമധ്യമം'''
|[[ള]]
|[[ഴ]]
|[[റ]]
|}

{| Class=&quot;wikitable&quot;
|-
|'''ആംഗലേയമധ്യമം'''
|[[ܦܘ]]
|[[ஸ]]
|}
===ആംഗലേയമധ്യമങ്ങൾ===
{{main|ആംഗലേയ മധ്യമങ്ങൾ}}
ആംഗലേയ ഭാഷാ അക്ഷരമാലയിൽ നിന്നും കടന്നുവന്ന പ്രത്യേകതരം ഉച്ചാരണത്തോടു കൂടിയ വർണ്ണങ്ങളാണ് [[ആംഗലേയ മധ്യമങ്ങൾ]]. നവ മലയാളം ഭാഷയിൽ തത്ഭവ തത്സമ വാക്കുകൾ  എഴുതുന്നതിന് ഇവയെ പൊതുവായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൂടാതെ ലക്ഷദീപിലെ മലയാളം ഭാഷയിൽ &quot;[[പ]]&quot; എന്ന വർണ്ണം നിലനിൽക്കുന്നില്ല, '''പ''' എന്ന വർണത്തിനു ബദലായി &quot;[[ܦܘ]]&quot; എന്ന വർണ്ണമാണ് ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നത് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യമാണ്.{{Citation needed}}

{| Class=&quot;wikitable&quot;
!'''ആംഗലേയമധ്യമം'''
!വർണ്ണം
|-
|[[ܦܘ]]
| '''Fa'''
|-
|[[ஸ]]
|'''Za'''
|}
ആംഗലേയ മധ്യമങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയുന്നതിനായ് [[ആംഗലേയ മധ്യമങ്ങൾ|ആംഗലേയ മധ്യമങ്ങൾ☜]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക.

==കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ==
{{main|കൂട്ടക്ഷരം}}
ഒന്നോ അതിലധികമോ വ്യഞ്ജന വർണ്ണങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തെഴുതുന്നവയാണ് [[കൂട്ടക്ഷരം|കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ]] എന്നു പറയുന്നത്. വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളുടെ വർഗങ്ങളുടെയോ വർണ്ണങ്ങളുടേയോ ഇരട്ടിപ്പിലൂടെയും കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടാവുന്നുണ്ട്. ഒന്നിലധികം വർണ്ണങ്ങൾ കൂടിച്ചേരുന്നതിൻ്റെ ഫലമായുണ്ടാകുന്ന  അക്ഷരങ്ങളെ ഇപ്രകാരം കൂട്ടക്ഷരം എന്ന് പറയുന്നു.  

===സ്വവർഗ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ===
{| Class=&quot;wikitable&quot;
![[ഖരാദി]]
![[മൃദാദി]] 
![[പഞ്ചാദി]]
![[മധ്യമാദി]]
![[ഊഷ്മാദി]]
|-
|[[ക്ക]]
|[[ഗ്ഗ]]
|[[ങ്ങ]]
|[[യ്യ]]
|[[സ്സ]]
|-
|[[ച്ച]]
|[[ജ്ജ]]
|[[ഞ്ഞ]]
|[[ര്ര]]
|[[ശ്ശ]]
|-
|[[ട്ട]]
|[[ഡ്ഡ]]
|[[ണ്ണ]]
|[[ല്ല]]
|
|-
|[[ത്ത]]
|[[ദ്ദ]]
|[[ന്ന]]
|[[വ്വ]]
|
|-
|[[പ്പ]]
|[[ബ്ബ]]
|[[മ്മ]]
|[[ള്ള]]
|
|}

===വർഗേതര കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ===

{| Class=&quot;wikitable&quot;
![[ഖരനകാരം]]
![[മൃദുനകാരം]]
![[മൃദുമകാരം]]
|- 
|[[ങ്ക]]
|[[ഗ്ന]]
|[[ഗ്മ]]
|-
|[[ഞ്ച]]
|[[ഞ്ജ]]
|[[ണ്മ]]
|-
|[[ണ്ട]]
|[[ണ്ഡ]]
|[[ന്മ]]
|-
|[[ന്ത]]
|[[ന്ദ]]
|[[ത്മ]]
|-
|[[മ്പ]]
|[[ഹ്ന]]
|[[ഹ്മ]]
|} 
തുടങ്ങിയ 15 അക്ഷരങ്ങളും, കൂടാതെ താഴെ ചേർത്തിരിക്കുന്ന 20 അക്ഷരങ്ങളുമാണ്.
{| Class=&quot;wikitable&quot;
![[ഏകതരം]]
![[ദ്വയതരം]] 
![[ത്രയതരം]]
![[ചതുർതരം]]
|-
|[[ക്ഷ]]
|[[ശ്ച]]
|[[ജ്ഞ]] 
|[[ന്ഥ]]
|-
|[[സ്ഥ]]
|[[ത്ഥ]]
|[[ത്സ]]
|[[സ്റ്റ]]
|-
|[[ത്ഭ]]
|[[ന്ധ]]
|[[ദ്ധ]]
|[[ന്റ]] 
|-
|[[ക്ത]]
|[[ല്പ]]
|[[ത്ര]]
|[[ന്ര]]
|-
|[[ത്ന]]
|[[ഗ്ദ]]
|[[ച്ഛ]]
|[[ന്റെ]]
|}
ഒട്ടുമിക്ക അക്ഷരങ്ങളുടെയും കൃത്യമായ രൂപം ദർശിക്കുന്നതിനായി നവീനമായ [[സർവ്വാക്ഷരസംഹിത|സർവ്വക്ഷരസഹിത]] ആവശ്യമാണ്[1].മലയാളം ഭാഷയിലെ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ വ്യക്തമായി അറിയുന്നതിനായി [[കൂട്ടക്ഷരം]] എന്ന താളുകൂടി [[കൂട്ടക്ഷരം|സന്ദർശിക്കുക📎]].

==ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ== 
{{main|ചില്ലക്ഷരം}}
[[File:മലയാളം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ.png|thumb|മലയാളം ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ]]
സ്വരസഹായം കൂടാതെ സ്വയം ഉച്ചരിക്കുവാൻ കഴിവുള്ള വ്യഞ്ജനങ്ങളാണ് [[ചില്ലക്ഷരം|ചില്ലുകൾ]] എന്ന് പറയുന്നത്. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|[[ൾ]]
|[[ൽ]]
|[[ൻ]]
|[[ർ]]
|[[ൺ]]
|[[ൿ]]
|[[ൔ]]
|[[ൕ]]
|[[ൖ]]
|}
മലയാളത്തിലെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ പൂർവ്വഭാഗത്ത് സ്വരശബ്ദം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ സ്വരശബ്ദത്തെ ഒഴിവാക്കി [[വ്യഞ്ജനം]] ഉച്ചരിച്ചാൽ ചില്ലിന്റെ സ്വഭാവമായി എന്നു വ്യാഖ്യാനിക്കാം. അനുസ്വാരവും (ം) ചില്ലുതന്നെ. അനുസ്വാരത്തിനു 'മ' കാരത്തിനോടും വിസർഗത്തിനു (ഃ)'ഹ' കാരത്തിനോടും സാമ്യമുണ്ട്. ചന്ദ്രക്കല '്' ശുദ്ധ വ്യഞ്ജനത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ആ നിലയ്ക്ക് സ്വന്തമായി അക്ഷര രൂപമുള്ള മേലെഴുതിയ ചില്ലുകൾ കൂടാതെ ഇതരവ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ പ്രത്യേക ഉച്ചാരണസമയത്ത് ചില്ലുണ്ടാക്കാറുണ്ട്. അവയെ പറ്റിയും ചില്ലക്ഷരങ്ങളെക്കുറിച്ചും  കൂടുതൽ അറിയുന്നതിനായ് [[ചില്ലക്ഷരം|ചില്ലക്ഷരം☞]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക.

*ഉദാഹരണം: [[യ]] അക്ഷരവും, [[ഴ]] അക്ഷരവും. 
{{fact}}

== ചിഹ്നങ്ങൾ ==
{{പ്രധാനലേഖനം|ചിഹ്നനം}}
ആശയം ഗ്രഹിക്കുന്നത് ലളിതമാക്കുവാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[അടയാളം|അടയാളങ്ങളെയും]] [[വര|വരകളെയും]] [[ചിഹ്നനം|ചിഹ്നങ്ങൾ]] എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

{{ചിഹ്നനം}}

വാക്യഘടനയിൽ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന സംശയം ദൂരീകരിക്കുക എന്നതാണ് ചിഹ്നങ്ങളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. വാക്യത്തെ സന്ദർഭാനുചിതമായി ചിട്ടപ്പെടുത്താൻ ചിഹ്നങ്ങളുടെ ഉപയോഗത്താൽ സാധിക്കുന്നു.
===പ്രശ്ലേഷം===
പ്രശ്ലേഷം:തിലൂടെ സ്വപ്നേഽപി എന്നാക്കി  സ്വപ്നേഅപി എന്നതിനെ മാറ്റുന്നു. അകാരം ഇതിലൂടെ ലോപിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ ചിഹ്നത്തിലൂടെ   കാണിക്കുന്നത്.
=== ചന്ദ്രബിന്ദു ===
'''ँ''' എന്ന ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കുന്നത് '''ഓം''' എന്ന ഉച്ചാരണത്തിന് പകരമായാണ്.{{fact}}

==മലയാളം അക്കങ്ങൾ==
{{main|സംഖ്യ}}
[[പൂജ്യം]] മുതൽ [[ഒൻപതു]] വരെയുള്ള എണ്ണത്തെ സൂചിപ്പിക്കാനുള്ള ചിഹ്നങ്ങളാണ് [[അക്കങ്ങൾ]]. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! അക്കത്തിൽ 
! നാമത്തിൽ 
! നമ്പരിൽ
|-
|[[൦]]
|പൂജ്യം 
|0
|-
|[[൧]]
|ഒന്ന് 
|1
|-
|[[൨]]
|രണ്ട് 
|2
|-
|[[൩]]
|മൂന്ന് 
|3
|-
|[[൪]]
|നാല് 
|4
|-
|[[൫]]
|അഞ്ച് 
|5
|-
|[[൬]]
|ആറ് 
|6
|-
|[[൭]]
|ഏഴ് 
|7
|-
|[[൮]]
|എട്ട് 
|8
|-
|[[൯]]
|ഒൻപത്
|9
|-
|[[൰]]
|പത്ത്
|10
|-
|[[൱]]
|നൂറ് 
|100
|-
|[[൲]]
|ആയിരം
|1000
|}
[[ഇന്തോഅറബിയൻ]] സമ്പ്രദായ  0,1,2,3,4,5,6,7,8,9 ചിഹ്നങ്ങൾ പൊതുവെ എല്ലായിടത്തും‌ ഉപയോഗിക്കുന്നു എങ്കിലും [[മലയാളം]] ഭാഷയിലും തനതായ അക്കങ്ങൾ ഉരുപയോഗത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നു അവയാണ് മുകളിലെ പട്ടികയിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.

==മലയാളം അക്ഷരോച്ചാരണം==
മലയാളം ഭാഷയിലെ സ്വരാക്ഷരങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണം [[ഇംഗ്ലീഷ്]], [[സംസ്‌കൃതം]] ഭാഷകളിലെ ലിപി അനുസരിച്ച് എപ്രകാരം ആണ് ഉച്ചരിക്കുന്നത് എന്ന് കാണിച്ചിരിക്കുന്നു.
===സ്വരാക്ഷരം===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[അ]]
|[[ആ]]
|[[ഇ]]
|[[ഈ]]
|[[ഉ]]
|[[ഊ]]
|[[ഋ]]
|[[ൠ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[A]]
|[[Aa]]
|E
|[[ee]]
|[[U]] 
|[[Uu]]
|[[IRu]]
|[[IRuu]]
|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[अ]]
|[[आ]]
|[[इ]]
|[[ई]]
|[[उ]]
|[[ऊ]]
|[[ऋ]]
|[[ॠ]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ഌ]]
|[[ൡ]]
|[[എ]]
|[[ഏ]]
|[[ഐ]]
|[[ഒ]]
|[[ഓ]]
|[[ഔ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[ILu]]
|[[ILuu]]
|[[E|A]]
|[[AE]]
|[[Ai]] 
|[[O]]
|[[Oo]]
|[[Ou]]
|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[अ]]
|[[ॡ]]
|[[ए]]
|[[-]]
|[[ऐ]]
|[[ओ]]
|[[-]]
|[[औ]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ഓം]]
|[[അം]]
|[[അഃ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[Ohm]]
|[[Am]]
|[[Ah]]
|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[अँ]]
|[[अं]]
|[[अः]]
|-
|}

===വ്യഞ്ജനാക്ഷരം===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ക]]
|[[ഖ]]
|[[ഗ]]
|[[ഘ]]
|[[ങ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[Ka]]
|[[Kha]]
|[[Ga]]
|[[Gha]]
|[[Nga]]

|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[क]]	
|[[ख]]	
|[[ग]]	
|[[घ]]	
|[[ङ]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ച]]
|[[ഛ]]
|[[ജ]]
|[[ഝ]]
|[[ഞ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[Cha]]
|[[Chha]]
|[[Ja]]
|[[Jha]]
|[[Nja]]

|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[च]]	
|[[छ]]	
|[[ज]]	
|[[झ]]	
|[[ञ]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ട]]
|[[ഠ]]
|[[ഡ]]
|[[ഢ]]
|[[ണ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[Ta]]
|[[Tha]]
|[[Da]]
|[[Dha]]
|[[Na]]

|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[ट]]	
|[[ठ]]	
|[[ड]]	
|[[ढ]]	
|[[ण]]	
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[ത]]
|[[ഥ]]
|[[ദ]]
|[[ധ]]
|[[ന]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[ta]]
|[[tha]]
|[[dha]]
|[[dhha]]
|[[na]]

|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[त]]	
|[[थ]]	
|[[द]]	
|[[ध]]	
|[[न]]	
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!മലയാളം
|[[പ]]
|[[ഫ]]
|[[ബ]]
|[[ഭ]]
|[[മ]]
|-
|[[ഇംഗ്ലീഷ്|ആങ്കലേയം]]
|[[Pa]]
|[[Pha]]
|[[Ba]]
|[[Bha]]
|[[Ma]]
|-
|[[ദേവനാഗരി]]
|[[प]]	
|[[फ]]	
|[[ब]]	
|[[भ]]	
|[[म]]	
|-
|}

== മലയാളം അക്ഷരപരിണാമം ==
എഴുതാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാഷ വരമൊഴി എന്നും, സംഭാഷണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന ikm ......................................,ഭാഷ വായ്മൊഴി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. 
*[[ആങ്യമൊഴി]]
*[[ശബ്ദമൊഴി]]
*[[വാമൊഴി]]
*[[ചിത്രമൊഴി]]
*[[വരമൊഴി]]
*[[അച്ചടിമൊഴി]]

പൊതുവർഷം [[പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടോടുകൂടി]] ഇന്നു നാം ഉപയോഗിക്കുന്ന [[മലയാള ലിപി]] രൂപം പ്രാപിച്ചു എന്നാണ് പല പണ്ഡിതന്മാരുടെയും അഭിപ്രായം. പഴയകാലത്ത് മലയാളത്തിൽ [[വെട്ടെഴുത്ത്]], [[കോലെഴുത്ത്]], [[മലയാണ്മ]] എന്നീ ലിപികളാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. [[ഉളി]] കൊണ്ട് വെട്ടിയെഴുതിയിരുന്നതുകൊണ്ട് [[വെട്ടെഴുത്ത്]] എന്ന പേരു സിദ്ധിച്ചു. പിന്നീട് അത് വട്ടെഴുത്ത് എന്നുമായി. [[കോൽ]] ([[എഴുത്താണി]],[[നാരായം]]) കൊണ്ട് എഴുതി തുടങ്ങിയപ്പോൾ കോലെഴുത്ത് എന്നും വിളിച്ചുതുടങ്ങി. അല്പം ഈഷദ് വ്യത്യാസങ്ങളോടെ [[മലയാണ്മ ലിപി]]യും രൂപപ്പെട്ടു. [[സംസ്കൃത അക്ഷരമാല]] മലയാളത്തിൽ സ്വീകരിച്ചതോടെ [[ഗ്രന്ഥാക്ഷരം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലിപി മലയാളത്തിൽ നടപ്പിലായി ഈ ഗ്രന്ഥ ലിപിയുടെ രൂപാന്തരമാണ് [[ആര്യ എഴുത്ത്]] എന്ന് കൂടി പേരുള്ള മലയാള ലിപി. [[ദ്രാവിഡഭാഷാ ഗോത്ര]]ത്തിൽപ്പെട്ട ഭാഷയാണ് [[മലയാളം]]. ദ്രാവിഡഭാഷയ്ക്ക് മുപ്പത് അക്ഷരങ്ങളേ സ്വന്തമായിട്ടുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. [[തമിഴ്]] ഒഴികെയുള്ള [[കന്നഡ]], [[തെലുങ്ക്]] [[തുളു]], [[മലയാളം]] എല്ലാം സുപ്രധാന [[ദ്രാവിഡ ഭാഷ]]കൾക്കും 30ഌ അതികം അക്ഷരങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. 

=== പരിഷ്കരണ കമ്മിറ്റി, 1971 ===
18 സ്വരാക്ഷരങ്ങളും (ഇവയിൽ ൠ, ൡ എന്നിങ്ങനെ ഉപയോഗത്തിലില്ലാത്ത ദീർഘസ്വരങ്ങളും ചില്ലിനൊപ്പം എണ്ണുന്ന അനുസ്വാരവിസർഗ്ഗങ്ങളും പെടും) 38 വ്യഞ്ജനങ്ങളും (ഇവയിൽ നയുടെ രണ്ടുച്ചാരണങ്ങളും റ്റയുടെ അർദ്ധഉച്ചാരണവും പെടും) ചേർന്ന് 56 അക്ഷരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അക്ഷരമാല രൂപപ്പെട്ടു. ചില്ലക്ഷരങ്ങൾ, കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ, വള്ളിപുള്ളികൾ എല്ലാം കൂടി ആയിരത്തിൽപ്പരം ലിപിരൂപങ്ങൾ (ഗ്ലിഫ്) ഭാഷയിൽ നടപ്പുണ്ടായിരുന്നു. ആധുനിക മലയാള അക്ഷരമാലയുടെ പൂർവ്വരൂപങ്ങളാണ് ഇവയെല്ലാം. 1968-ൽ ശൂരനാട്ട് കുഞ്ഞൻപിള്ള കൺവീനറായി രൂപീകരിച്ച ലിപി പരിഷ്കരണ കമ്മറ്റിയുടെ ശുപാർശസംഗ്രഹം അംഗീകരിച്ച് 1971 ഏപ്രിൽ 15 മുതൽ പുതിയ ലിപി (നൂറിൽ താഴെ ലിപി ) നിലവിൽ‍ വന്നു. 
* ഉ, ഊ, ഋ, റ എന്നിവയുടെ മാത്രകൾ വ്യഞ്ജനങ്ങളിൽ നിന്നും വിടുവിച്ചു പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുക, 
* മുമ്പിൽ‍ രേഫം ചേർന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള രണ്ടുതരം ലിപികളിൽ‍ തലയിൽ‍ (') കുത്തുള്ള രീതി മുഴുവനും ഉപേക്ഷിക്കുക, 
** അത്തരം കൂട്ടക്ഷരങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ‍ (ർ‍) ചേർത്തെഴുതുക, 
* പ്രചാരം കുറഞ്ഞ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ചന്ദ്രക്കല ഉപയോഗിച്ച് പിരിച്ചെഴുതുക 
എന്നിവ ആയിരുന്നു ലിപി പരിഷ്കരണ കമ്മറ്റിയുടെ ശുപാർശകൾ. 

=== മറ്റു പരിഷ്കരണങ്ങൾ ===
ൠ, ൡ എന്നീ ദീർഘങ്ങൾ ഭാഷയിൽ പ്രയോഗത്തിലില്ല. 'ഌ' ക്ഌപ്തം എന്ന ഒരു വാക്കിലെ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ. ആയതിനാൽ‍ ൠ, ൡ, ഌ എന്നിവ ഒഴിവാക്കി മലയാള അക്ഷരമാല പരിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പുതിയ ലിപി അക്ഷരമാലയിൽ‍ 15 സ്വരാക്ഷരങ്ങളും 36 വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളുമാണ് ഉള്ളത്. മലയാള ഭാഷയിൽ‍ (കമ്പ്യൂട്ടറിനു വേണ്ടി) യൂണീക്കോഡ് നിലവിൽ വന്നതോടുകൂടി നൂറിൽ താഴെ ലിപി ഉപയോഗിച്ച് പഴയ ലിപിയും പുതിയ ലിപിയും ഇപ്പോൾ എഴുതാം എന്നായി. പഴയ 53(൫൩ ) അക്ഷരങ്ങളുടെ കൂടെ ഇപ്പോൾ ഺ (റ്‌റ=റ്റ) എന്ന വ്യഞ്ജനം കൂടി കൂട്ടി ചേർത്ത്‌ ആകെ 54 അക്ഷരങ്ങൾ‍‍ (16 സ്വരങ്ങളും 38 വ്യഞ്ജനങ്ങളും) ഉണ്ട്.

== ഭാഷ ==
{{main|ഭാഷ}}
അർ‍ത്ഥ യുക്തങ്ങളായ ശബ്ദങ്ങൾ‍ ഉപയോഗിച്ച് ആശയപ്രകാശനം നടത്തുന്നതിനുള്ള ഉപാധിയാണ് [[ഭാഷ]]. ഭാഷ തെറ്റ് കൂടാതെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള നിയമത്തെ കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്ന ശാസ്ത്രമാണ് വ്യാകരണം. [[വർ‍ണ്ണവിഭാഗം]]: ഭാഷ അപഗ്രഥിക്കുമ്പോൾ‍‍ വാക്യം, വാചകം, പദം, അക്ഷരം, വർണ്ണം എന്നിങ്ങനെ പല ഘടകങ്ങൾ‍ കാണുവാൻ സാധിക്കും. പൂർ‍ണമായി അർ‍ത്ഥം പ്രതിപാദിക്കുന്ന പദസമൂഹമാണ് [[വാക്യം]](sentence). അർ‍ത്ഥപൂർ‍ത്തി വരാത്ത പദ സമൂഹത്തെയാണ് [[വാചകം]] (phrase) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഒറ്റയായിട്ടോ, വ്യഞ്ജനത്തോടു ചേർ‍ന്നോ നിൽക്കുന്ന സ്വരമാണ് [[അക്ഷരം]]. പിരിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത കഴിയാത്ത ഒറ്റയായി നിൽ‍ക്കുന്ന ധ്വനിയാണ് [[വർണ്ണം]]. അക്ഷരങ്ങൾ അഥവ ശബ്ദങ്ങൾ എഴുതി കാണിക്കുവാൻ‍ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതിക രൂപമാണ് [[ലിപി]]. സ്വയം ഉച്ചാരണക്ഷമങ്ങളായ വർണ്ണമാണ് [[സ്വരം]] (vowel).
==വർണ്ണ വർഗീകരണം==
മലയാളം അക്ഷരമാല വർണ്ണ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|[[അ]]
|[[ആ]]
|[[അം]]
|[[അഃ]]
|-
|[[ഇ]]
|[[ഈ]]
|[[യ]]
|[[ഴ]]
|-
|[[ഉ]]
|[[ഊ]]
|[[വ]]
|[[റ്റ]]
|-
|[[ഋ]]
|[[ൠ]]
|[[ര]]
|[[റ]] 
|-
|[[ഌ]] 
|[[ൡ]]
|[[ല]]
|[[ള]]
|-
|[[ര്ര]]
|[[റ്ര]]
|[[ല്ല]]
|[[ള്ള]]
|-
|[[എ]]
|[[ഏ]]
|[[ഐ]]
|-
|[[ഒ]]
|[[ഓ]]
|[[ഔ]]
|-
|[[ക]] 
|[[ഖ]] 
|[[ഗ]] 
|[[ഘ]] 
|-
|[[ച]] 
|[[ഛ]]
|[[ജ]] 
|[[ഝ]]
|-
|[[ട]] 
|[[ഠ]]
|[[ഡ]] 
|[[ഢ]]
|-
|[[ത]] 
|[[ഥ]]
|[[ദ]] 
|[[ധ]]
|-
|[[ന]]
|[[ഩ]]
|[[ണ]]
|[[ന്ന]]
|-
|[[പ]] 
|[[ഫ]] 
|[[ܦܘ]]
|[[ഹ]]
|-
|[[ബ]] 
|[[ഭ]] 
|[[ബ്ബ]]
|[[മ്പ]]
|-
|[[ങ]]
|[[ങ്ങ]] 
|[[ഞ]]
|[[ഞ്ഞ]]
|-
|[[ക്ക]]
|[[ച്ച]]
|[[ഗ്ഗ]]
|[[ജ്ജ]]
|-
|[[ട്ട]]
|[[ണ്ട]]
|[[ഡ്ഡ]]
|[[ണ്ണ]]
|-
|[[ങ്ക]]
|[[ഞ്ച]]
|[[ഞ്ജ]]
|[[ണ്ഡ]] 
|-
|[[ന്ത]]
|[[ന്റ]]
|[[ന്ദ]]
|[[ന്ധ]]
|-
|[[ത്ത]] 
|[[ദ്ദ]]
|[[പ്പ]]
|[[മ്മ]]
|-
|[[മ]]
|[[ന്മ]]
|[[ഗ്മ]]
|[[ഹ്മ]] 
|-
|[[ശ]]
|[[ഷ]]
|[[സ]]
|[[ஸ]]
|}
ഈ=[[യീ]],ഊ=[[വൂ]],ഋ=[[റൃ]],ഌ=[[ലൢ]] മുതലായ അക്ഷരങ്ങൾ തുല്യമായ സാമ്യ ശബ്ദങ്ങളാണ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്.

== ഇവ കൂടി കാണുക ==
*[[ലിപി]]
*[[ഭാരതീയ ലിപികൾ]]
*[[മലയാള ലിപി]]
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

== ബാഹ്യകണ്ണികൾ ==

* [http://www.unicode.org/charts/PDF/U0D00.pdf മലയാളം ലിപിയുടെ യുണികോഡ് പട്ടിക]
* [http://www.clickeralam.org/unicode/Malayalam_ten_etc.pdf സംഖ്യകൾ - മലയാളലിപിയിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819175431/http://www.clickeralam.org/unicode/Malayalam_ten_etc.pdf |date=2008-08-19 }}

{{അപൂർണ്ണം}}
{{മലയാളം അക്ഷരമാല‎}}
{{മലയാളവ്യാകരണം}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം]]
[[Category:അക്ഷരമാല]]
[[വർഗ്ഗം:വൃത്തിയാക്കേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>tn3c5ucb35fvpb7dsmvuvc5132jy5bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബറുണ്ടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3731</id>
    <revision>
      <id>4632129</id>
      <parentid>3989734</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10849" sha1="s5mz82d4g4mv7b3v6hxauq15kv425an" xml:space="preserve">{{prettyurl|Burundi}}
{{Infobox country
|conventional_long_name =റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ബറുണ്ടി&lt;br&gt; Republic of Burundi
|native_name = {{ublist|item_style=font-size:88%; |{{native name|rn|Republika y'Uburundi}} |{{native name|fr|République du Burundi}}}}
|common_name = Burundi
|image_flag = Flag of Burundi.svg
|image_coat = Coat of arms of Burundi.svg
|image_map = Location Burundi AU Africa.svg
|map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color=dark blue |region=Africa |region_color=dark grey |subregion=the [[African Union]] |subregion_color=light blue}}
|image_map2 =
|national_motto =
 {{unbulleted list
  |{{native phrase|rn|&quot;Ubumwe, Ibikorwa, Amajambere&quot;|italics=off|nolink=on}}
  |{{native phrase|fr|&quot;Unité, Travail, Progrès&quot;|italics=off|nolink=on}}
  |{{native phrase|en|&quot;Union, Work, Progress&quot;|italics=off|nolink=on}}
}}
|national_anthem = {{native phrase|rn|[[Burundi Bwacu]]|nolink=yes}}&lt;br/&gt;{{small|''Our Burundi''}}&lt;br /&gt;
|languages_type = [[Official language]]s
|languages = [[Kirundi language|Kirundi]] (national and official)&lt;br/&gt;[[French language|French]] (official)&lt;br/&gt;[[English language|English]] (official)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-burundi.html|title=What Languages Are Spoken In Burundi?|publisher=|access-date=12 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313092234/https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-burundi.html|archive-date=13 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iwacu-burundi.org/englishnews/english-is-now-official-language-of-burundi/|title=English is now official language of Burundi|publisher=|access-date=12 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214014654/http://www.iwacu-burundi.org/englishnews/english-is-now-official-language-of-burundi/|archive-date=14 February 2018|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.assemblee.bi/Analyse-et-adoption-du-projet-de,835|title=Analyse et adoption du projet de loi portant Statut des Langues au Burundi - Assemblée Nationale du Burundi|first=Jibril TOUZI, Great Lakes|last=Consulting|website=www.assemblee.bi|access-date=12 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313094143/http://www.assemblee.bi/Analyse-et-adoption-du-projet-de,835|archive-date=13 March 2018|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dspace.univ-tlemcen.dz/bitstream/112/7953/1/sage-jasmine-irakosz.pdf |title=Archived copy |access-date=12 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813072614/http://dspace.univ-tlemcen.dz/bitstream/112/7953/1/sage-jasmine-irakosz.pdf |archive-date=13 August 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|capital = [[Gitega]]{{efn|name=central_cities|While Gitega has been established as the political capital, Bujumbura is still the seat of the government and economic capital.}}
|coordinates = {{Coord|3|30|S|30|00|E|type:city}}
|largest_city = [[Bujumbura]]{{efn|name=central_cities}}
|demonym = Burundian
|ethnic_groups = {{ublist |85% [[Hutu]] |14% [[Tutsi]] |{{nbsp|2}}1% [[Twa]] |~3,000 Europeans |{{nowrap|~2,000 South Asians}}}}
|ethnic_groups_year=&lt;ref name=&quot;Central Intelligence Agency 2018&quot;&gt;{{cite web | title=The World Factbook – Burundi | website=Central Intelligence Agency | date=7 August 2018 | url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html | access-date=13 August 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180128152115/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html | archive-date=28 January 2018 | dead-url=no | df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Presidential system|presidential]] [[republic]]
|leader_title1 = [[List of Presidents of Burundi|President]]
|leader_name1 = [[Pierre Nkurunziza]]&lt;ref name=cnn01/&gt;
|leader_title2 = [[Vice President of Burundi|1st Vice-President]]
|leader_name2= [[Gaston Sindimwo]]
|leader_title3 = [[Vice President of Burundi|2nd Vice-President]]
|leader_name3= Dr. Joseph Butore
|legislature = [[Parliament of Burundi|Parliament]]
|upper_house = [[Senate (Burundi)|Senate]]
|lower_house = [[National Assembly (Burundi)|National Assembly]]
|sovereignty_type = Status
|established_event1 = Part of [[Ruanda-Urundi]]&lt;br&gt;{{small|([[United Nations trust territories|UN trust territory]])}}
|established_date1 = 1945–1962
|established_event2 = Independence from [[Belgium]]
|established_date2 = 1 July 1962
|established_event3 = Republic
|established_date3 = 1 July 1966
|established_event4 = [[Constitution of Burundi]]
|established_date4 = 28 February 2005
|area_km2 = 27834
|area_rank = 142nd
|area_sq_mi =
|area_footnote = &lt;ref name=ISTEEBU&gt;{{cite web |url=http://www.isteebu.bi/index.php/economie-en-bref |title=Quelques données pour le Burundi |language=fr |publisher=ISTEEBU |accessdate=17 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728161954/http://isteebu.bi/index.php/economie-en-bref |archive-date=28 July 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|percent_water = 10&lt;ref&gt;{{Cite report |date=July 2015 |title=Annuaire statistique du Burundi |language=fr |url=http://www.isteebu.bi/images/annuaires/annuaire%202013%20pdf%20fin.pdf |publisher=ISTEEBU |page=105 |accessdate=17 December 2015 |archive-date=2017-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416185751/http://www.isteebu.bi/images/annuaires/annuaire%202013%20pdf%20fin.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate = {{UN_Population|Burundi}}{{UN_Population|ref}}
|population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
|population_estimate_rank = 86th
|population_census = 8,053,574&lt;ref name=ISTEEBU/&gt;
|population_census_year = 2008
|population_density_km2 = 401.6
|population_density_sq_mi =
|population_density_rank =
|GDP_PPP_year = 2019
|GDP_PPP = $8.380 billion
|GDP_PPP_per_capita = $727&lt;ref name=&quot;imf.org&quot;&gt;https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=60&amp;pr.y=2&amp;sy=2019&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=618&amp;s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&amp;grp=0&amp;a=&lt;/ref&gt;
|GDP_nominal = $3.573 billion
|GDP_nominal_year = 2019
|GDP_nominal_per_capita = $310&lt;ref name=&quot;imf.org&quot;/&gt;
|Gini_year = 2013
|Gini_change = Decrease
|Gini = 39.2 &lt;!--number only--&gt;
|Gini_ref = &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://databank.worldbank.org/data/views/reports/tableview.aspx |title= Gini Index, World Bank Estimate |work= World Development Indicators |publisher= The World Bank |accessdate= 13 January 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150626193432/http://databank.worldbank.org/data/views/reports/tableview.aspx |archive-date= 26 June 2015 |dead-url= live |df= dmy-all }}&lt;/ref&gt;
|Gini_rank =
|HDI_year = 2015&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = decrease&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.404 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref =&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|title=2016 Human Development Report|year=2016|accessdate=21 March 2017|publisher=United Nations Development Programme|archive-url=https://web.archive.org/web/20170718200510/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf|archive-date=18 July 2017|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 184th
|currency = [[Burundian franc]] (FBu)
|currency_code = BIF
|time_zone = [[Central Africa Time|CAT]]
|utc_offset = +2
|drives_on = right
|date_format = dd/mm/yyyy
|calling_code = [[+257]]
|cctld = [[.bi]]
|footnote_a =
}}

'''ബറുണ്ടി''' ([[:en:Burundi|Burundi]], ഔദ്യോഗിക നാമം:'''റിപബ്ലിക് ഓഫ് ബറുണ്ടി''') [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ വൻ‌കരയുടെ]] മധ്യഭാഗത്ത് ''ഗ്രേയ്റ്റ് ലേക്സ്'' പ്രദേശത്തുള്ള രാജ്യമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു മുൻ‌പ് ഈ രാജ്യം [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയൻ]] കോളനിഭരണത്തിലായിരുന്നു. ''ഉറുണ്ടി'' എന്നായിരുന്നു പഴയ പേര്. ഗോത്രഭാഷയായ കിറുണ്ടിയിൽ നിന്നാണ് ''ബറുണ്ടി'' എന്ന പേരു ലഭിച്ചത്. [[റുവാണ്ട]], [[ടാൻ‌സാനിയ]], [[കോംഗോ]] എന്നിവയാണ് അയൽ‌രാജ്യങ്ങൾ.

കുറഞ്ഞ ഭൂവിസ്തൃതിയും ഉയർന്ന ജനപ്പെരുപ്പവും മൂലമുള്ള സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ, [[ടുട്സു]], [[ഹുതു]] വംശങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള നിരന്തര കലഹങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമീപകാലത്ത് ആഫ്രിക്കൻ വൻ‌കരയിലെ ഏറ്റവും പ്രശ്നബാധിത രാജ്യങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിട്ടുണ്ട് ബറുണ്ടി.

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

{{CC|Burundi}}
* {{In lang|fr}} [http://www.burundi.gov.bi/ Official Burundi government website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420053748/http://www.burundi.gov.bi/ |date=2018-04-20 }}
* [https://web.archive.org/web/20121204213713/http://justice.gov.bi/ Official Website of the Ministry of Justice of Burundi]
* [https://web.archive.org/web/20110813050117/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-b/burundi.html Chief of State and Cabinet Members]
* {{CIA_World_Factbook link|by|Burundi}}
* [https://web.archive.org/web/20090523153822/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/burundi.htm Burundi] from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{dmoz|Regional/Africa/Burundi}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13085064 Burundi] from the [[BBC News]]
* {{Wikiatlas|Burundi}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=BI Key Development Forecasts for Burundi] from [[International Futures]]

{{ആഫ്രിക്കയിലെ രാജ്യങ്ങളും ഭരണ പ്രദേശങ്ങളും}}


==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist}}

[[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പൂർണമായും കരയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബറുണ്ടി]]


{{Africa-geo-stub}}</text>
      <sha1>s5mz82d4g4mv7b3v6hxauq15kv425an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4134</id>
    <revision>
      <id>4631954</id>
      <parentid>4553211</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46741" sha1="qqknqtua7s5izfmawb88o2rdry98bmw" xml:space="preserve">{{prettyurl|PDF}}{{ആധികാരികത}}
{{Infobox file format
| name                   = പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ് (പി.ഡി.എഫ്.)
| logo                   =
&lt;!-- the image in this infobox is a candidate for conversion to SVG,
also candidate for inclusion into the ImageNode series: [[User:Dreftymac/Docs/ImageDisclaimer#ImageNode_series]]
--&gt;
| icon                   = [[പ്രമാണം:Adobe Reader Icon.png|64px]]
| iconcaption            = അഡോബി റീഡറിനും അക്രോബാറ്റിനും പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകൾക്കുമായി അഡോബി ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നം
| screenshot             = &lt;!-- Image with inadequate rationale removed: [[Image:acroread.png|250px]] --&gt;
| caption                = &lt;!-- [[Adobe Acrobat|Adobe Reader]] displaying a PDF in [[Microsoft Windows Vista]] --&gt;
| extension              = .pdf
| mime                   =
application/pdf
application/x-pdf
application/x-bzpdf
application/x-gzpdf
| typecode               = 'PDF ' &lt;small&gt;(അവസാനമുള്ള ഇട (സ്പേസ്) ഉൾപ്പെടെ)&lt;/small&gt;
| uniform type           = com.adobe.pdf
| magic                  = &lt;code&gt;%PDF&lt;/code&gt;
| owner                  = [[അഡോബി സിസ്റ്റംസ്]]
| released               = {{Start date|1993}}&lt;!-- {{Start date|YYYY|mm|dd|df=yes}} --&gt;
| latest release version = 1.7
| latest release date    = &lt;!-- {{Start date and age|YYYY|mm|dd|df=yes}} --&gt;
| genre                  =
| container for          =
| contained by           =
| extended from          =
| extended to            =
| standard               = [[ISO 32000-1]]:2008&lt;ref name=&quot;iso-standard&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=51502 |title=ISO 32000-1:2008 - Document management — Portable document format — Part 1: PDF 1.7 |publisher=Iso.org |date=2008-07-01 |accessdate=2010-02-21}}&lt;/ref&gt;
| free                   =
| url                    = [http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdf_reference_archive.html അഡോബി പി.ഡി.എഫ്. റെഫറൻസ് ആർക്കൈവ്സ്]
}}


'''പോർട്ടബിൾ ഡോക്യുമെന്റ് ഫോർമാറ്റ്''' അഥവാ''' പി.ഡി.എഫ്''' ലിഖിത പ്രമാണങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു ഓപ്പൺ സ്റ്റാൻഡേർഡ് ആണ്. 

നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന [[പോസ്റ്റ്സ്ക്രിപ്റ്റ്]] ഫയൽ ഫോർമാറ്റിനെ നവീകരിച്ചാണ് 1993-ൽ അഡോബി സിസംസ്, പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് പുറത്തിറക്കിയത്. പോർട്ടബിൾ ഡോക്കുമെന്റ്‌ ഫോർമാറ്റ്‌ എന്ന പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നതു പോലെ portable and platform independent ആണ്‌. അതായത്‌ ഒരു കമ്പ്യൂട്ടറിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന പി.ഡി.എഫ്‌  ഡോക്കുമെന്റ്‌ വെറെ ഏതു തരം കമ്പ്യൂട്ടറിലും, എതു [[ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിങ് സിസ്റ്റത്തിലും]] ഒരു '''പി.ഡി.എഫ്‌ ദർശിനി (PDF viewer)''' ഉപയോഗിച്ച്‌ ഉള്ളടക്കത്തിലോ ദൃശ്യരൂപത്തിലോ ഒരു മാറ്റവും വരാതെ, അതേപടി വായിക്കാൻ സാധിക്കും. പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകൾക്കകത്ത് ഫോണ്ടുകൾ ഉൾക്കൊള്ളിക്കാനുള്ള സൗകര്യം മൂലം വിവിധ ഭാഷകളിലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്നതും കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നതും എളുപ്പമായി.

== ചരിത്രം ==
[[കമ്പ്യൂട്ടർ|കമ്പ്യൂട്ടറിന്റേയും]] [[ഇന്റർനെറ്റ്|ഇന്റർനെറ്റിന്റേയും]] ആവിർഭാവത്തൊടെ മനുഷ്യർ വിവരങ്ങൾ കൈമാറുന്ന രീതിയിൽ മാറ്റം വന്നു. '''പ്രിന്റ്‌ ചെയ്യുക പിന്നീട്‌ വിതരണം ചെയ്യുക''' എന്ന ആദ്യകാലരീതിയിൽ നിന്നും '''വിതരണം ചെയ്യുക പിന്നീട്‌ പ്രിന്റ്‌ ചെയ്യുക''' എന്ന രീതി വ്യാപകമായി. പ്രിന്ററിനും കമ്പ്യൂട്ടറിനും ഉണ്ടായ വിലക്കുറവ്‌ ഈ മാറ്റത്തിനെ സഹായിച്ചു. ഈ മാറ്റത്തിന് സഹായിയായി വർത്തിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഉപാധിയാണ് പി.ഡീ.എഫ്.

ഇംഗ്ലീഷ്‌ പുസ്തകങ്ങൾ പ്രിന്റ്‌ ചെയ്യുന്ന വലിയ വലിയ പ്രസിദ്ധീകരണ ശാലകൾക്കും, വാർത്താപത്രികകളും മറ്റും കമ്പോസ്‌ ചെയ്യുന്ന അച്ചുകൂടങ്ങൾക്കും എല്ലാം, കമ്പോസ്‌ ചെയ്ത പുസ്തകമൊ മറ്റൊ വേറെ ഒരു സ്ഥലത്തേക്കു അയക്കുന്നതും പ്രിന്റു ചെയ്യുന്നതും 1990-കളുടെ തുടക്കം വരെ വലിയ വലിയ പ്രശ്നങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിരുന്നു . അപ്പോഴാണ്‌ ഇതിനൊക്കെ ഒരു പരിഹാരം ആയി 1993-ൽ [[അഡോബി കോർപ്പറേഷൻ]] അവരുടെ കണ്ടുപിടിത്തമായ പി.ഡി.എഫിനെ പുറത്തിറക്കുന്നത്.

[[അഡോബി]] കമ്പനിയുടെ സ്ഥാപകനായ [[ജോൺ വാർനോക്ക്|ജോൺ വാർനോക്കിന്റെ]] പേപ്പർ രഹിത ഓഫീസ് എന്ന സ്വപ്നപദ്ധതിയിൽ ആണ്‌  പി.ഡി.എഫിനെ കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ ചിന്തകൾ ഉടലെടുക്കുന്നത്‌. ഇത്‌ ആദ്യം അഡോബിയുടെ ഒരു ആഭ്യന്തരപദ്ധതിയായാണ് തുടങ്ങിയത്‌. കാമെലോട്ട് (camelot) എന്നായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ കോഡ്‌ നാമം.{{സൂചിക|൧}} കാമെലോട്ട് പ്രൊജെക്ടിനായി തയ്യാറാക്കിയ ലേഖനത്തിൽ ജോൺ വാർനോക്ക്‌ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു .

{{ഉദ്ധരണി|ഇലക്ട്രോണിക് മെയിൽ വിതരണശൃംഖലയിലൂടെ സചിത്രലേഖനങ്ങൾ (വർത്തമാനപ്പത്രങ്ങൾ, ആനുകാലികങ്ങൾ, സാങ്കേതിക കൈപ്പുസ്തകങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ) അയക്കാനാവുമെന്ന് ചിന്തിച്ചു നോക്കൂ. ഈ ലേഖനങ്ങൾ ഏതൊരു കമ്പ്യൂട്ടറിലും വായിക്കാനാവുകയും ആവശ്യമായവ തദ്ദേശീയമായി അച്ചടിക്കാനും സാധിക്കുമെന്നും വിചാരിക്കുക. വിവരങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രീതിയെത്തന്നെ അടിമുടി മാറ്റാൻ ഇതിലൂടെ കഴിയും{{സൂചിക|൨}}}}

അഡോബി ഈ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്ന സമയത്ത്‌ തന്നെ അവരുടെ കൈവശം രണ്ട്‌ പേരെടുത്ത [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ]] ഉണ്ടായിരുന്നു. [[പോസ്റ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ്]] എന്ന ഡിവൈസ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് പേജ് ഡിസ്ക്രിപ്ഷൻ ലാംഗ്വേജും (device independant Page description langauage), [[അഡോബി ഇല്ലസ്‌ട്രേറ്റർ|അഡോബി ഇല്ലസ്‌ട്രേറ്ററും‍]] ആയിരുന്നു അവ. അഡോബി ഇല്ലസ്‌ട്രേറ്റർ ഉപയോഗിച്ച്‌ ലളിതമായ പോസ്റ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ് ഫയലുകൾ തുറന്ന്‌ നോക്കാൻ അന്ന്‌ കഴിയുമായിരുന്നു. അഡോബിയിൽ ഉള്ള എഞ്ചിനീയർമാർ ഈ രണ്ട്‌ സോഫ്റ്റ്‌വയറുകളുടേയും സാങ്കേതികവിദ്യ സംയോജിപ്പിച്ച്‌  പി.ഡി.എഫ് എന്ന പുതിയ ഫയൽ ഫോർമാറ്റും അത്‌ തിരുത്താനും, കാണാനും ഉള്ള ചില അനുബന്ധ [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.

1993 ജൂണിൽ പി.ഡി.എഫ്. ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന [[അക്രോബാറ്റ് എക്സ്ചേഞ്ച് 1.0]]{{സൂചിക|൩}} എന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ അഡോബി വിപണിയിലിറക്കി. ഈ പതിപ്പ്, വിചാരിച്ചത്ര വിജയിച്ചില്ല. കാരണം അഡോബിയുടെ തന്നെ [[പോസ്റ്റ് സ്ക്രിപ്റ്റ്]], അതിലും നന്നായി ലിഖിതപ്രമാണങ്ങൾ കൈമാറ്റം ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പി.ഡി.എഫ്. 1990-കളുടെ ആദ്യം പുറത്തു വന്ന സമയത്ത്‌ [[അക്രോബാറ്റ് എക്സ്ചേഞ്ച്|അക്രോബാറ്റ് എക്സ്ചേഞ്ചും]], [[അക്രോബാറ്റ് ഡിസ്റ്റിലർ|അക്രോബാറ്റ് ഡിസ്റ്റിലറും]] മാത്രമായിരുന്നു പി.ഡി.എഫ് ഉണ്ടാക്കാൻ പറ്റുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ. മാത്രമല്ല എക്സ്ചേഞ്ചിന് അതിഭീമമായ (2500 ഡോളർ) വില അഡോബി ഈടാക്കിയിരുന്നു. പി.ഡി.എഫ്  ഫയൽ കാണാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അക്രോബാറ്റ് റീഡർ-ന്‌ 50 ഡോളറും അന്ന് ഈടാക്കിയിരുന്നു. (ഇന്ന്‌ ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സൗജന്യം ആണ്‌). ഇതിനൊക്കെ പുറമേ മറ്റു സമാന ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകളായ [[കോമൺ ഗ്രൗണ്ട് ഡിജിറ്റൽ പേപ്പർ]] (Common ground Digital paper), [[എൻവോയ്]] (Envoy), [[DjVu]] എന്നിവയോടൊക്കെ പി.ഡി.എഫിനും മൽസരിക്കേണ്ടിയും വന്നു. ഇതൊക്കെ തുടക്കത്തിലെ തണുപ്പൻ സ്വീകരണത്തിന് കാരണമായി. എങ്കിലും ആദ്യപതിപ്പിൽത്തന്നെ ഫോണ്ട് എംബഡ്ഡിങ്ങ്, [[ഹൈപ്പർലിങ്ക്|ഹൈപ്പർലിങ്കുകൾ]], ബുക്‌മാർക്ക് തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ പ്രത്യേകതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

കുറച്ച്‌ നാളുകൾക്ക്‌ ശേഷം അക്രോബാറ്റ് എക്സ്ചേഞ്ചിന്റെ വില കുറയ്ക്കുകയും അക്രോബാറ്റ് റീഡർ സൗജന്യമായും നൽകാൻ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ സാവധാനം പി.ഡി.എഫ്, കമ്പ്യൂട്ടർ ലോകത്തിന്റെ ശ്രദ്ധ നേടാൻ തുടങ്ങി. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ അഡോബി പി.ഡി.എഫിന്റെ പ്രവർത്തനം കൂടുതൽ കൂടുതൽ നന്നാക്കുകയും പുതിയ വേർഷനുകൾ ഇറക്കുകയും ചെയ്തു. അക്രോബാറ്റ് വേർഷൻ 3.0-ഓടു കൂടി അന്ന്‌ ലിഖിതപ്രമാണ കൈമാറ്റം ഏറ്റവും കൂടുതൽ നടന്നു കൊണ്ടിരുന്ന അച്ചടിവ്യവസായത്തിന്റെ (type setting/prepress industry) ശ്രദ്ധ നേടാൻ പി.ഡി.എഫിനായി. അതോടു കൂടി പി.ഡി.എഫിന്റെ പ്രചാരം കുതിച്ചുയർന്നു. പിന്നീടുള്ള വർഷങ്ങളിൽ അഡോബി, പി.ഡി.എഫിനെ സാങ്കേതികമായി കൂടുതൽ നന്നാക്കുകയും കൂടുതൽ സവിശേഷതകൾ കൂട്ടിചേർത്ത്‌ പുതിയ പുതിയ വേർഷനുകൾ പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു.

== പി.ഡി.എഫിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ==
*സ്രോതസ്സ് പ്രമാണത്തിന്റെ രൂപവും ഭാവവും അതേ പോലെ സൂക്ഷിക്കുന്നു. 
*വിവിധ പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരുമായി വിവരക്കൈമാറ്റം നടത്താം. - ഉദാഹരണത്തിന്‌ ആപ്പിൾ മാക്കിന്റോഷ് കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിച്ച്‌ ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു ഡോക്കുമെന്റ്‌ പി.ഡി.എഫ്‌  ആക്കി മാറ്റി, അത്‌ ഐ.ബി.എം. കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് അയച്ച്‌ കൊടുത്താൽ അത്‌  ഒരു പ്രയാസവും കൂടാതെ എതെങ്കിലും ഒരു പി.ഡി.എഫ്‌ ദർശിനി ഉപയോഗിച്ച്‌  വായിക്കാൻ വായിക്കാൻ പറ്റും.
*സുരക്ഷാക്രമീകരണങ്ങളും രഹസ്യവാക്കും ഉപയോഗിച്ച്‌ പി.ഡി.എഫ്. ഫയൽ അതു വായിക്കേണ്ട ആൾ മാത്രമേ വായിക്കൂ എന്ന്‌ ഉറപ്പിക്കാം. 
*വിവരങ്ങൾ തിരയാൻ എളുപ്പം ആണ്‌. 
*[[ഫോണ്ട്|ഫോണ്ടുകൾ]] പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ-ൽ തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളിക്കാനുള്ള സൗകര്യം ഉള്ളത്‌ കൊണ്ട്‌ പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മിക്കാനുപയോഗിച്ച [[ഫോണ്ട്]] അത് വായിക്കുന്നയാളുടെ കൈവശമുണ്ടോ എന്ന വേവലാതി വേണ്ട.
*[[മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വേർഡ്]], [[ഓപ്പൺ ഓഫീസ്]] മുതലായവയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഫോർമാറ്റുകൾ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ മാറുന്നതനുസരിച്ച് അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ മാറ്റം ഉണ്ടാകാനിടയുണ്ട്. പി.ഡി.എഫിൽ ഇതു സംഭവിക്കുന്നില്ല. [[ഓട്ടോകാഡ്]] മുതലായവ ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന പ്ലാനുകൾ പി.ഡി.എഫിലോട്ടു മാറ്റി കൈമാറുന്നതുമൂലം പ്ലാനുകളുടെ സ്വഭാവം മാറാതെ തന്നെ ഓട്ടോകാഡില്ലാത്ത കമ്പ്യൂട്ടറുകളിൽ വരെ ഏതെങ്കിലും പി.ഡി.എഫ്. ദർശിനി ഉപയോഗിച്ചു കാണാവുന്നതാണ്.
*പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ കംപ്രസ്സ് ചെയ്യപ്പെടുന്നതിനാൽ സ്രോതസ്സ് പ്രമാണത്തേക്കാൾ വലിപ്പം വളരെ കുറവായിരിക്കും. 
*അഡോബി പി.ഡി.എഫ്ന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പുറത്ത്‌ വിട്ടത്‌ കാരണം ഇതിൽ വളരെയധികം ഗവേഷണങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്‌. ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സമൂഹങ്ങളും മറ്റ്‌ പ്രോഗ്രാമർമാരും ഈ ഫയൽ ഫോർമാറ്റിന്റെ വളർച്ചക്ക്‌ വളരെയധികം സംഭാവന നൽകിയിട്ടുണ്ട്‌.

== സ്വാതന്ത്ര്യം ==
സാധാരണ ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വെയർ കമ്പനി ഒരു ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് പുറത്തിറക്കുമ്പോൾ  അതിന്റെ ഉള്ളറ രഹസ്യങ്ങൾ (internal specifications) രഹസ്യമാക്കിവയ്ക്കുകയാണ്‌ പതിവ്‌. എന്നാൽ പതിവിനു വിപരീതമായി പി.ഡി.എഫിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ എല്ലാം അഡോബി സ്വതന്ത്രമാക്കി. മാത്രമല്ല ചില മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നിന്ന്‌ ആർക്കും പി.ഡി.എഫ്  ഫയലുകൾ കാണാനും, നിർമ്മിക്കാനും, മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുവാനും കഴിയുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ അനുമതി നൽകി. അതോടു കൂടി പി.ഡി.എഫിന്റെ ജനപ്രീതി പതിന്മടങ്ങ്‌ വർദ്ധിച്ചു.

ഇതുമൂലം അഡോബിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മാണസോഫ്റ്റ്വേറുകൾക്കു പുറമേ വളരെയധികം സൊഫ്റ്റ്‌വെയർ കമ്പനികൾ അവരുടേതായ പി.ഡി.എഫ്  സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ പുറത്തു വിട്ടു. സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ സംഘടനകളും സൗജന്യ പി.ഡി.എഫ് സൊഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ പുറത്തിറക്കി. അതോടുകൂടി ആർക്കും സൗജന്യമായി പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകൾ ഉണ്ടാക്കാം എന്ന നിലയിലേക്കെത്തി. അഡോബിയുടെ ഈ ഈ തന്ത്രം പി.ഡി.എഫിനെ മറ്റു ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകളിൽ നിന്ന്‌ ബഹുദൂരം മുന്നിലെത്തിച്ചു. 

പി.ഡി.എഫ്. ഫോർമാറ്റ് സ്വതന്ത്രമായിരുന്നെങ്കിലുൽമ് ആദ്യകാലങ്ങളിൽ അതിന്റെ സവിശേഷതകൾ തീരുമാനിച്ചിരുന്നതും മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നതും അഡോബിയായിരുന്നു. പി.ഡി.എഫ്. വെർഷൻ 1.7 വരെ ഈ പതിവ് തുടർന്നു. പി.ഡി.എഫിനെ ഒരു [[ഐ.എസ്.ഒ.]] മാനദണ്ഡമാക്കുന്നതിനായി, 2007 ജനുവരി 29-ന് അഡോബി, പി.ഡി.എഫ്. 1.7 പതിപ്പിന്റെ മുഴുവൻ വിവരങ്ങളും പുറത്തുവിട്ടു. പി.ഡി.എഫ്. 1.7 അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള '''ഐ.എസ്.ഒ. 32000-1''' എന്ന മാനദണ്ഡം, 2008 ജൂലൈ മാസം പുറത്തിറങ്ങി. പി.ഡീ.എഫിന്റെ തുടർന്നുള്ള പതിപ്പുകളുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഐ.എസ്.ഒ. ആണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്.&lt;ref name=adobe-standard&gt;{{cite web
| url = http://www.adobe.com/enterprise/standards/
| title = PDF is now an open standard
| accessdate = 2011 [[ജൂലൈ 31]]
| author = അഡോബി സിസ്റ്റംസ്
| authorlink = അഡോബി സിസ്റ്റംസ്
| date = 2008
| format = എച്ച്.ടി.എം.എൽ.
| work = അഡോബിയുടെ ഔദ്യോഗികവെബ്സൈറ്റ്
| publisher = അഡോബി സിസ്റ്റംസ്
| language = ഇംഗ്ലീഷ്
| quote = On January 29, 2007, Adobe announced its intent to release the full PDF 1.7 specification to AIIM, the enterprise content management association, for publication by the International Organization for Standardization (ISO). ISO published the approved ISO 32000-1 standard based upon PDF 1.7 in July 2008. ISO will also produce future versions of the PDF specification
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=iso-pdf&gt;{{cite web
| url = http://www.iso.org/iso/pressrelease.htm?refid=Ref1141
| title = PDF format becomes ISO standard
| accessdate = 2011 ജൂലൈ 31
| author = Maria Lazarte
| date = 2008-07-02
| format = എച്ച്.ടി.എം.എൽ.
| work = ഐ.എസ്.ഒ. പത്രക്കുറിപ്പ്
| publisher = [[ഐ.എസ്.ഒ.]]
| language = ഇംഗ്ലീഷ്
| archive-date = 2008-09-06
| archive-url = https://web.archive.org/web/20080906004453/http://www.iso.org/iso/pressrelease.htm?refid=Ref1141
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

== വ്യാപ്തി ==
കാര്യക്ഷമമായ കൈമാറ്റം സാധ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, മറ്റുള്ള ഏതു ഫയൽഫോർമാറ്റിൽ നിന്നും സൃഷ്ടിക്കാൻ പറ്റുന്ന ഒരു പൊതു ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് ആണ്‌ പി.ഡി.എഫ്. ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ അച്ചടിക്കാൻ പറ്റുന്ന ഏതു ഫയലും പി.ഡി.എഫ് ആക്കി മാറ്റാം. എന്നാൽ സംവദനക്ഷമമായ പി.ഡി.എഫ്. (interactive pdf) വേണമെങ്കിൽ പ്രത്യേകം പ്രോഗ്രാമുകൾ വേണം.

അതായത് മൈക്രോസോഫ്റ്റ് വേർഡ്, ഓപ്പൺ ഓഫീസ് വേർഡ്, [[അഡോബി പേജ്‌മേക്കർ]], [[ഫ്രെയിംമേക്കർ]], [[ഇൻഡിസൈൻ]] , [[കോറൽ ഡ്രോ]], [[ക്വാർക്ക് എക്സ്പ്രെസ്സ്]], [[അഡ്‌‌വെന്റ് 3B2]], [[ലാറ്റെക്]], [[ഓട്ടോകാഡ്]] തുടങ്ങിയ ഏതു സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളുടേയ്യും അന്തിമഫലം പി.ഡി.എഫ്. ആക്കി മാറ്റിയതിനു ശേഷമാണ് കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നത്. അതുവഴി ഈ ഫയൽ ലഭിക്കുന്നയാളുടെ കൈവശം, അത് തയ്യാറാക്കിയ സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഉണ്ടോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വേവലാതിപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഇക്കാരണം കൊണ്ടാണ് നിത്യജീവിതത്തിൽ പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകളെ ധാരാളമായി അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടി വരുന്നത്.

== പി ഡി എഫ്  സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ==
പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകൾ വീക്ഷിക്കുന്നതിനും, നിർമ്മിക്കുന്നതിനും, തിരുത്തലുകൾ വരുത്തുന്നതിനും വിവിധതരം സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ലഭ്യമാണ്. ഇതിൽ നിന്ന്‌  PDF-ൽ ജോലി ചെയ്യണം എങ്കിൽ താഴെക്കാണുന്ന എല്ലാത്തരം [[സോഫ്റ്റ്‌വേർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറും]] വേണം എന്ന്‌ അർത്ഥമില്ല. ഒരു പി.ഡി.എഫ് എഡിറ്റിങ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ (ഉദാ:അഡോബി അക്രോബാറ്റ് പ്രൊഫഷണൽ / നൈട്രോ പി.ഡി.എഫ് പ്രൊഫഷണൽ) ഈ എല്ലാ പണികളും അത്‌ ഉപയോഗിച്ച്‌ ചെയ്യാം. അവയുപയോഗിച്ച് പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ കാണുകയും, പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ ഉണ്ടാക്കുകയും തിരുത്തുകയും ചെയ്യാം.
=== പി.ഡി.എഫ്. ദർശിനികൾ ===
പി.ഡി.എഫ്. ഫയൽ വായിക്കുക, അതിൽ തിരയുക, അച്ചടിക്കുക തുടങ്ങിയ ഉപയോഗങ്ങളാണ്‌ പി.ഡി.എഫ്. ദർശിനി സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾക്കുള്ളത്.
==== അഡോബി റീഡർ ====
{{പ്രലേ|അഡോബി റീഡർ}}
അഡോബിയുടെ സൈറ്റിൽ നിന്ന്‌ സൗജന്യമായി ഡൌൺലോഡ് ചെയ്യാവുന്ന ഒരു സൗജന്യ [[സോഫ്റ്റ്‌വേർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] ആണ്‌ [[അഡോബി റീഡർ]]. ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉപയോഗിച്ച്‌ നിങ്ങൾക്ക്‌ ഒരു പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ വായിക്കാനും, പ്രിന്റ്‌ ചെയ്യാനും, തിരയാനും സാധിക്കും. ഒരു പക്ഷേ ഇന്ന്‌ ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേർ ഉപയോഗിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറും ഇതാകാം{{അവലംബം}}. അഡോബിയുടെ സൈറ്റിൽ ഉള്ള കണക്ക്‌ പ്രകാരം ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ സൗജന്യമായി കൊടുക്കാൻ ആരംഭിച്ച നാൾ മുതൽ ഇന്നേ വരെ ഏതാണ്ട്‌ 50 കോടി തവണ ഡൌൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്‌.

==== ഇതര സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ====
സൗജന്യ പി.ഡി.എഫ് ദർശിനി സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഒട്ടനവധിയുണ്ട് (ഉദാ:[[ഫോക്സിറ്റ് റീഡർ]], [[സുമാത്ര പി.ഡി.എഫ് ദർശിനി]] മുതലായവ).

=== പി.ഡി.എഫ് നിർമ്മാണ സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ===

[[അഡോബി അക്രോബാറ്റ്|അഡോബിയുടെ അക്രോബാറ്റ്]] എന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറിനു പുറമേ, ഒട്ടനവധി സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ഉപയോഗിച്ചും പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകൾ നിർമ്മിക്കാം.
==== അഡോബി അക്രോബാറ്റ് ====
{{പ്രലേ|അഡോബി അക്രോബാറ്റ്}}
പി.ഡി.എഫ് ഫയൽ നിർമ്മിക്കാനും തിരുത്തലുകൾ വരുത്താനുമായി അഡോബി പുറത്തിറക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറാണ് അഡോബി അക്രോബാറ്റ്. ഈ സോഫ്റ്റ്‌വേർ ഇൻസ്റ്റോൾ ചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകളെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള ചില അനുബന്ധസോഫ്റ്റ്വെയറുകളും കമ്പ്യൂട്ടറിൽ സജ്ജീകരിക്കപ്പെടും. [[അഡോബി പി.ഡി.എഫ് പ്രിന്റർ ഡ്രൈവർ]], [[അഡോബി പി.ഡി.എഫ് മേക്കർ]], [[അക്രോബാറ്റ് ഡിസ്റ്റിലർ]] എന്നിവ ഇവയിൽച്ചിലതാണ്.

==== ഇതര സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ====
അഡോബിയുടെ പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മാണസോഫ്റ്റ്വെയറിനു പുറമേ, സൗജന്യമായും വിലക്കും ലഭ്യമാകുന്ന നൂറുകണക്കിന് പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മാണസോഫ്റ്റ്വെയറുകളുണ്ട്. അവയിൽ ചിലവ താഴെപ്പറയുന്നു. 
* വണ്ടർസോഫ്റ്റ് വിർച്വൽ പി.ഡി.എഫ് പ്രിന്റർ [http://www.go2pdf.com]
* പി.എസ് റ്റു പി.ഡി.എഫ് ,അതായത് പോസ്റ്റ്സ്ക്രിപ്റ്റ് -റ്റു-പി.ഡി.എഫ്  കൺവേർട്ടർ [http://www.ghostscript.com/]
* സോളിഡ് കൺവേർട്ടർ പി.ഡി.എഫ്  [http://www.solidpdf.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060820145023/http://www.solidpdf.com/ |date=2006-08-20 }}
* പ്രൈമോ പി.ഡി.എഫ് [http://www.primopdf.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112151952/http://primopdf.com/ |date=2012-01-12 }}
* [https://www.compdf.com/ ComPDF]
* [https://www.pdfreaderpro.com/ PDF Reader Pro]

ഇതു കൂടാതെ ഓപ്പൺ ഓഫീസ് റൈറ്റർ പോലുള്ള ചില ആപ്പ്ലിക്കേഷനുകളിൽ നിർമ്മിക്കുന്ന ഫയലുകളെ നേരിട്ട്‌ പി.ഡി.എഫ് ആയി സേവ്‌ ചെയ്യാനുള്ള സൗകര്യം ഉണ്ട്‌. മൈക്രോസോഫ്റ്റ് അവരുടെ മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഓഫീസിൽ (വേർഷൻ 12-ൽ) ഈ സൗകര്യം കൊടുക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അഡോബി [[മൈക്രോസോഫ്റ്റ്|മൈക്രൊസോഫ്റ്റിന്‌]] എതിരെ കേസു കൊടുത്തിരുന്നു.

=== പി.ഡി.എഫ്. എഡിറ്ററുകൾ ===
നിലവിലുള്ള പി.ഡി.എഫ്. ഫയലിൽ മാറ്റം വരുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറുകളാണ് പി.ഡി.എഫ്. എഡിറ്ററുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പി.ഡി.എഫ് ഫയലിൽ ചില അവസാന നിമിഷ മിനുക്ക്‌ പണികൾ മാത്രമേ സാധാരണ ഗതിയിൽ ചെയ്യാറുള്ളു. എന്തെങ്കിലും പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ എപ്പോഴും സ്രോതസ്സ്‌ ഫയലിലേക്ക്‌ (source file)തിരിച്ച്‌ പോയി മാറ്റം വരുത്തി പുതിയ പി.ഡി.എഫ് ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ പതിവ്. സ്രോതസ്സ് ഫയലിന്റെ അഭാവത്തിൽ, പി.ഡി.എഫ് ഫയലിൽ ഏന്തെങ്കിലും മാറ്റം വരുത്തണമെങ്കിൽ പി.ഡി.എഫ്. എഡിറ്റർ സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 

പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മിക്കാം എന്നതിനു പുറമേ തിരുത്താനും ഉപയോഗിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയറാണ് അഡോബി അക്രോബാറ്റ്. പി.ഡി.എഫ് തിരുത്തുന്നതിനായും ഇതര സോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്‌. ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
* നൈട്രോ പി.ഡി.എഫ് പ്രൊഫഷണൽ  [http://www.nitropdf.com]
* ആക്റ്റീവ് പി.ഡി.എഫ് [http://www.activepdf.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060820093942/http://www.activepdf.com/ |date=2006-08-20 }}
* ജോസ് പി.ഡി.എഫ് [http://www.jawspdf.com]

== വിവിധതരം പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകൾ ==
വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ പി.ഡി.എഫ്. ഫയലുകളെ രണ്ടായി തരം തിരിക്കാം. 

# അന്വേഷണ യോഗ്യ പി.ഡി.എഫ്.
# ചിത്ര പി.ഡി.എഫ്

'''അന്വേഷണ യോഗ്യ പി.ഡി.എഫ്.(Searchable PDF):''' പി.ഡി.എഫ്. നിർമ്മാണസോഫ്റ്റ്വെയറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കുന്ന പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകളെ ആണ്‌ അന്വേഷണയോഗ്യമായ പി.ഡി.എഫ് എന്ന്‌ വിളിക്കുന്നത്‌. പേരു സൂചിപ്പിക്കുന്നത്‌ പോലെ ഇങ്ങനത്തെ പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകളിൽ തിരയാനുള്ള സൗകര്യം ഉണ്ട്‌. സാധാരണ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന പി.ഡി.എഫ് ഫയലുകൾ കൂടുതലും ഈ വിഭാഗത്തിൽ പെട്ടതാണ്‌.

'''ചിത്രങ്ങൾ മാത്രമുള്ള പി.ഡി.എഫ്''' .[[സ്കാനർ]] ഉപയോഗിച്ച്‌ സ്കാൻ ചെയ്ത്‌ ഉണ്ടാക്കുന്ന പി.ഡി.എഫ് ആണ്‌ ഇത്‌. ഇങ്ങനത്തെ പി.ഡി.എഫ് ഫയലിൽ അക്ഷരങ്ങളും  graphics-ഉം എല്ലാം ഒരു ചിത്രം ആയി ആണ്‌ ശേഖരിക്കപ്പെടുന്നത്‌. അതിനാൽ ഇങ്ങനത്തെ പി.ഡി.എഫ്  ഫയലിൽ തിരയാൻ പറ്റില്ല. 

ഇതു വളരെ കൃത്യമായ ഒരു തരം തിരവ്‌ അല്ല. അന്വേഷണ യോഗ്യ പിഡിഎഫിനെ പിന്നേയും തരം തിരിച്ച്‌ unstructered പി.ഡി.എഫ്, സ്ട്രക്ചേർഡ് പി.ഡി.എഫ്, റ്റാഗ്ഡ് പി.ഡി.എഫ് എന്നൊക്കെ ആക്കാം.

== പി.ഡി.എഫിന്റെ ദോഷങ്ങൾ ==
*ഒരു പി.ഡി.എഫ് പ്രമാണം മറ്റെന്തെങ്കിലും ഒരു ഫോർമാറ്റിലേക്കു മാറ്റണമെങ്കിൽ എല്ലാ ഫോർമാറ്റിംഗുകളും ആദ്യം മുതൽ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു.
*ഒരു സങ്കീർണ്ണമായ പി.ഡി എഫ് നിർമ്മിക്കണമെങ്കിൽ വളരെയധികം [[സോഫ്റ്റ്‌വേർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും]],  പ്ലഗ്ഗിനുകളുമെല്ലാം പഠിക്കേണ്ടി വരുന്നു.

== പി.ഡി.എഫ് ന്റെ ഭാവി ==
വിവരകൈമാറ്റത്തിനു  വേണ്ടി മാത്രമുള്ള ഒരു മാധ്യമം എന്ന നിലയിൽ നിന്ന്‌ പി.ഡി.എഫ്. ഇന്ന് വളരെയേറെ മുന്നോട്ട്‌ പോയിരിക്കുന്നു. ഇന്ന്‌ ആധുനിക സാങ്കേതികകൾ ആയ മൾട്ടിമീഡിയ, [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]], [[എക്സ്.എം.എൽ.]], ഫോംസ് പ്രോസസിങ്ങ്, കംപ്രഷൻ, കസ്റ്റം എൻക്രിപ്‌ഷൻ ഇതെല്ലാം പി.ഡി.എഫ് പിന്തുണക്കുന്നു. ഇതെല്ലാം കൂടി പി.ഡി.എഫിനെ ശക്തവും സംവദനാത്മകവും കാര്യക്ഷമവുമായ ഒരു ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് ആക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. 

2005-ൽ [[മാക്രോമീഡിയ|മാക്രോമീഡിയയെ]] അഡോബി ഏറ്റെടുത്തതിന്റെ ഫലമായി, അഡോബി സോഫ്റ്റ്വെയറുകളിൽ പ്രകടമായ മാറ്റങ്ങൾ കാണാനായി. അഡോബി അക്രോബാറ്റ്ന്റെ ഒരു പുതിയ വേർഷൻ അക്രോബാറ്റ് 3D എന്ന പേരിൽ അഡോബി പുറത്തിറക്കി. ഇത്‌ ഉപയോഗിച്ച്‌ ഓട്ടോകാഡ്, ഇൻഡിസൈൻ മുതലായ ആപ്ലിക്കേഷനുകളിൽ ഉള്ള ത്രിമാനദൃശ്യങ്ങൾ ആ ഫയൽ പി.ഡി.എഫ് ആക്കിമാറ്റുമ്പോഴും ലഭിക്കുന്നു. ഈ പുതിയ [[സോഫ്റ്റ്‌വേർ|സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]] ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായം ആകുന്നത്‌ 3D ആനിമേഷൻ രംഗത്തും ഓട്ടോകാഡ് ഉപയോഗിച്ച്‌ 3D ദൃശ്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവർക്കുന്നവർക്കും മറ്റും ആണ്‌ .

വിവരകൈമാറ്റത്തിനുള്ള ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് എന്ന നിലയിൽ പിഡി.എഫ് ഇന്നു അടക്കിവാഴുന്നു. എങ്കിലും ഓപ്പൺ എക്സ്.എം.എൽ ഫയൽ, മെട്രോ തുടങ്ങിയ പുതിയ ഫയൽ ഫോർമാറ്റുകൾഅണിയറയിൽ അണിഞ്ഞൊരുങ്ങുന്നുണ്ട്‌. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്‌ [[എക്സ്.പി.എസ്]] (എക്സ്.എം.എൽ പേപ്പർ സ്പെസിഫിക്കേഷൻ എന്നു പൂർണ്ണരൂപം) അഥവാ [[മെട്രോ]] എന്ന എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ ഒരു പുതിയ ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് ആണ്‌. പി.ഡി.എഫ്ന്‌ , മൈക്രോസോഫ്റ്റിന്റെ മറുപടി എന്ന നിലയിൽ അല്ല മൈക്രോസോഫ്റ്റ് ഈ പുതിയ ഫയൽ ഫോർമാറ്റ് വികസിപ്പിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നതെങ്കിലും ഇതു ഭാവിയിൽ പി.ഡി.എഫിന് ശക്തനായ ഒരു എതിരാളി ആയി മാറാനാണ്‌ സാധ്യത.

== കുറിപ്പുകൾ ==
*{{കുറിപ്പ്|൧|''ഇതു കൊണ്ടാണ്‌ കുറച്ച്‌ നാൾ മുൻപ്‌ വരെ [[മാക് കമ്പ്യൂട്ടർ|മാക് കമ്പ്യൂട്ടറിൽ]] പി.ഡി.എഫിനെ കാമെലോട്ട് എന്ന്‌ വിളിച്ചിരുന്നത്‌.''}}
*{{കുറിപ്പ്|൨|''Imagine being able to send full text and graphics documents (newspapers, magazine articles, technical manuals etc.) over electronic mail distribution networks. These documents could be viewed on any machine and any selected document could be printed locally. This capability would truly change the way information is managed.''}}
*{{കുറിപ്പ്|൩|''അഡോബി അക്രോബാറ്റിന്റെ ആദ്യത്തെ പേര്, [[അക്രോബാറ്റ് എക്സ്ചേഞ്ച് 1.0]] എന്നായിരുന്നു.''}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdf_reference.html PDF Specifications], including the PDF Reference for PDF 1.7, PDF 1.6 (ISBN 0-321-30474-8), PDF 1.5, PDF 1.4 (ISBN 0-201-75839-3), PDF 1.3 (ISBN 0-201-61588-6)
* {{PDFlink|[http://www.pdf-tools.com/public/downloads/whitepapers/whitepaper-pdfprimer.pdf White Paper: PDF Primer] |167&amp;nbsp;[[Kibibyte|KiB]]&lt;!-- application/pdf, 171868 bytes --&gt;}} — A white paper from PDF Tools AG with an introduction into what PDF is and its strengths and weaknesses.
* [http://www.adobe.com/print/features/psvspdf/main.html Adobe: PostScript vs. PDF]
* [http://www.planetpdf.com Planet PDF: The PDF User Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070626000915/http://www.planetpdf.com/ |date=2007-06-26 }}
* [http://www.prepressure.com/pdf/history/history01.htm History of PDF at prepressure.com]
* [http://www.planetpdf.com/enterprise/article.asp?ContentID=6519 The Camelot Paper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190422013101/http://www.planetpdf.com/enterprise/article.asp?ContentID=6519 |date=2019-04-22 }} — the paper in which John Warnock outlined the project that created PDF
* [http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27860 AIIM ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070323072537/http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27860 |date=2007-03-23 }} — Information about PDF/E specification for engineering
* [http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27861 AIIM ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403180030/http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27861 |date=2007-04-03 }} — Information about PDF/UA specification for accessible documents
* [http://www.adobe.com/go/mars Mars ] — Further information about the Adobe Mars Format
* [https://web.archive.org/web/20070614010146/http://www.adobe.com/devnet/livecycle/articles/lc_pdf_overview_format.pdf Adobe PDF 101: Quick overview of PDF file format]
* [http://michaelejahn.blogspot.com/2006/09/so-while-back-i-worked-with-hot-studio.html Intro to PDF ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070915033455/http://michaelejahn.blogspot.com/2006/09/so-while-back-i-worked-with-hot-studio.html |date=2007-09-15 }} — AGFA booklet: Intro to PDF and PDF/X
* [http://www.amyuni.com/downloads/Amyuni%20Whitepaper%20-%20PDF%20vs%20XPS.pdf White Paper:  Comparing PDF and XPS]

{{Adobe Systems}}

[[വർഗ്ഗം:കമ്പ്യൂട്ടർ ഫയൽ തരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഡോബി]]</text>
      <sha1>qqknqtua7s5izfmawb88o2rdry98bmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫിദൽ കാസ്ട്രോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5369</id>
    <revision>
      <id>4631983</id>
      <parentid>4629889</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290297" sha1="cpmks54um6om9z757acihxc1ed6qxdq" xml:space="preserve">{{featured}}
{{prettyurl|Fidel Castro}}
{{Infobox President
| name          = ഫിദൽ കാസ്ട്രോ| image = Cuba.FidelCastro.02.jpg |
| order         = ക്യൂബൻ ദേശീയസഭയുടേയും മന്ത്രിസഭയുടേയും അദ്ധ്യക്ഷൻ
| term_start    = [[ഡിസംബർ 2]], [[1976]]&lt;br /&gt;2011 ഏപ്രിൽ 19ന് എല്ലാ പദവികളും ഒഴിഞ്ഞു.
| term_end      = |2006
| vicepresident = [[റൗൾ കാസ്ട്രോ]], [[ജുവാൻ അൽമെയ്ദ ബോസ്ക്]], &lt;br /&gt;[[അബെലർഡോ കൊളോമെ ഇബറ]], [[കാർലോസ് ലഗെ ഡേവില]], &lt;br /&gt; എസ്തബാൻ ലാസോ ഹെർണാണ്ടസ്, ജോസെ ആർ. മചാഡോ വെൻചുറ |
| predecessor   = [[ഒസ്‌വാൾഡോ ഡോർടിക്കോസ് ടൊറാഡോ]] |
| successor     = 
| birth_date    = {{birth date and age|1926|8|13}}
| birth_place   = {{flagicon|Cuba}} [[ബിറാൻ]], [[ഹോൾഗ്വിൻ പ്രവിശ്യ]], [[ക്യൂബ]] |
|death_date   = {{Death date and age|2016|11|25|1926|8|13}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Cuba's Fidel Castro, former president, dies aged 90|url=http://www.bbc.com/news/world-latin-america-38114953|accessdate=26 നവംബർ 2016|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
|death_place  =[[ഹവാന]], ക്യൂബ
| spouse        = (1) മിർത ഡയസ് ബലാർട്ട് (1948–1955 - വിവാഹമോചനം 1955) &lt;br /&gt; (2) ഡാലിയ സോട്ടോ. (1980 മുതൽ)
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ക്യൂബ]] |
| order2        = [[List of Prime Ministers of Cuba|ക്യൂബയിലെ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ]] |
| term_start2   = [[ഫെബ്രുവരി 16]], [[1959]] |
| term_end2     = [[ഡിസംബർ 2]], [[1976]] |
| predecessor2  = ഹൊസെ മിറോ കർദോനാ
| successor2    = 
| order3        = [[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം|ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചെയർപേഴ്സൺ]] |
| term_start3  = സെപ്തംബർ 16, [[2006]] |
| term_end3     = [[2008]] |
| predecessor3  = അബ്ദുള്ള ബിൻ ഹാജി അഹമ്മദ് ബദാവി [[മലേഷ്യ]]
| successor3    = റൗൾ കാസ്ട്രോ 
| alma_mater    = ഹവാന സർവ്വകലാശാല [[ക്യൂബ]]
|signature    = Fidel Castro Signature.svg
}}
[[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] ജനിച്ച [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] വിപ്ലവകാരിയും, പതിറ്റാണ്ടുകളോളം ക്യൂബയുടെ ഭരണത്തലവനും ആയിരുന്ന, '''ഫിദൽ കാസ്ട്രോ''' ({{IPA-es|fiˈðel ˈkastro|lang}} &lt;small&gt;([[File:Speaker Icon.svg|13px|]] [[മീഡിയ:Es-Fidel Castro.ogg|audio]])&lt;/small&gt;) എന്നറിയപ്പെടുന്ന,  '''ഫിദൽ അലക്സാണ്ഡ്റോ കാസ്‌ട്രോ റുസ്'''&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/history/people/fidel_castro | title = ഫിദൽ കാസ്‌ട്രോയുടെ ഭരണ ചരിത്രം | accessdate = | publisher = ബി.ബി.സി}}&lt;/ref&gt;. [[1926]] [[ഓഗസ്റ്റ് 13]]-നു ജനിച്ചു , [[2016]] [[നവംബർ 25]]-നു മരിച്ചു. [[1959]]-ൽ [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ]] ഏകാധിപത്യ ഭരണത്തെ അട്ടിമറിച്ചു കൊണ്ട് ഫിഡൽ അധികാരത്തിലെത്തി. [[1965]]-ൽ [[ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] സെക്രട്ടറിയാവുകയും [[ക്യൂബ|ക്യൂബയെ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്  എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി നിലവിൽ വന്ന 1961 മുതൽ 2011 വരെ അതിന്റെ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. ക്യൂബയിൽ  കാസ്ട്രോയുടെ ഇച്ഛാശക്തിയിൽ [[വ്യവസായം|വ്യവസായവും]] [[വാണിജ്യം|വാണിജ്യവും]] എല്ലാം ദേശീയവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയെ]] ഒരു പൂർണ്ണ [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] രാജ്യമാക്കാൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചു. രണ്ട് തവണ [[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം|ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ചെയർമാനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=nam1&gt;[http://english.peopledaily.com.cn/200609/16/eng20060916_303402.html ചേരിചേരാപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചെയർപേഴ്സണായി കാസ്ട്രോ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു] പീപ്പിൾസ് ഡെയിലി - ശേഖരിച്ചത് -സെപ്തംബർ 16,2006&lt;/ref&gt;

[[ഹവാന സർവ്വകലാശാല|ഹവാന സർവ്വകലാശാലയിൽ]] നിയമം പഠിക്കുമ്പോഴാണ് കാസ്ട്രോ സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ആകൃഷ്ടനാകുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.notablebiographies.com/Ca-Ch/Castro-Fidel.html | title =കാസ്ട്രോയുടെ സാമ്രാജ്യത്വവിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയം | accessdate = | publisher = നോട്ടബിൾ ബയോഗ്രാഫീസ്.കോം}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 99-100&lt;/ref&gt; [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്|ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലും]], [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലും]] നടന്ന സായുധ വിപ്ലവത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ശേഷമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സ്ഥാപിത സർക്കാരിനെ പുറത്താക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം ശക്തമായത്. [[മൊൻകാട ബാരക്സ് ആക്രമണം]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന പരാജയപ്പെട്ട ഒരു വിപ്ലവശ്രമത്തിനുശേഷം കാസ്ട്രോ ജയിലിൽ അടക്കപ്പെട്ടു. ജയിൽ വിമോചിതനായശേഷം, അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ സഹോദരനായ [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗൾ കാസ്ട്രോയുമൊത്ത്]] [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലേക്ക്]] പലായനം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. അവിടെ വെച്ച് ഫിദൽ, റൗൾ കാസ്ട്രോയുടെ സുഹൃത്തു വഴി [[ചെ ഗുവേര|ചെഗുവേരയെ]] പരിചയപ്പെട്ടു.&lt;ref name=knowcuba&gt;[http://knowaboutcuba.com/2012/10/che-guevara-a-champion-of-the-cuban-revolution-and-marxist-hero/ കാസ്ട്രോയും ചെഗുവേരയും തമ്മിൽ കണ്ടുമുട്ടുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126090031/http://knowaboutcuba.com/2012/10/che-guevara-a-champion-of-the-cuban-revolution-and-marxist-hero/ |date=2013-01-26 }} നോഎബൗട്ട്ക്യൂബ - മീറ്റിംഗ് വിത്ത് ഫിഡൽ ആന്റ് റൗൾ എന്ന ഭാഗം നോക്കു&lt;/ref&gt;&lt;ref name=guardian2&gt;[http://www.guardian.co.uk/books/interactive/2009/jan/09/fidel-castro-che-guevara-biography കാസ്ട്രോയുടേയും ചെഗുവേരയുടേയും ആദ്യത്തെ കൂടിക്കാഴ്ചയെക്കുറിച്ച് ജീവചരിത്രകാരനായ സൈമൺ റെഡ് ഹെൻട്രി ഓർമ്മിക്കുന്നു] ഗാർഡിയൻ ദിനപത്രം - ജനുവരി 9,2009&lt;/ref&gt; ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ [[ക്യൂബൻ വിപ്ലവം|ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിലൂടെ]] കാസ്ട്രോ, ബാറ്റിസ്റ്റയെ പുറത്താക്കി അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു.  ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് രാഷ്ട്രമായുള്ള ക്യൂബയുടെ വളർച്ച ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്ക]] കാസ്ട്രോയെ പുറത്താക്കാൻ ആവുന്നത്ര ശ്രമിച്ചു: ക്യൂബക്കകത്ത് ആഭ്യന്തരപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കി. രാജ്യത്തിനുമേൽ സാമ്പത്തിക ഉപരോധം നടപ്പിലാക്കി. ഇതിനെയെല്ലാം കാസ്ട്രോ അതിജീവിച്ചു. എന്നാൽ ഇത്തരം ആക്രമണങ്ങൾക്കെതിരെ പിടിച്ചുനിൽക്കുന്നതിന് കാസ്ട്രോ [[റഷ്യ|റഷ്യയുമായി]] സഖ്യമുണ്ടാക്കി. അമേരിക്കക്കെതിരേ ആക്രമണം നടത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ  [[റഷ്യ]] [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] [[മിസൈൽ]] താവളങ്ങൾ പണിഞ്ഞു, ആയുധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. മറ്റൊരു ലോക മഹായുദ്ധത്തിന്റെ വക്കിലേക്കെത്തിയ ഈ സംഭവം [[ക്യൂബൻ മിസൈൽ പ്രതിസന്ധി|ക്യൂബൻ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധി]] എന്നറിയപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite news|title = ലോകക്കാഴ്ചകൾ|url = http://malayalamvaarika.com/2012/november/02/COLUMN2.pdf|publisher = [[മലയാളം വാരിക]]|date = 2012 നവംബർ 02|accessdate = 2013 മാർച്ച് 03|language = മലയാളം|archive-date = 2016-03-09|archive-url = https://web.archive.org/web/20160309230242/http://malayalamvaarika.com/2012/november/02/column2.pdf|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;.

1965 ൽ സ്ഥാപിതമായ [[ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി|ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി കാസ്ട്രോ സ്ഥാനമേറ്റു. ക്യൂബയെ ഒരു പൂർണ്ണ സോഷ്യലിസ്റ്റു രാജ്യമായി കാസ്ട്രോ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref name=socialist1&gt;[http://www.marxists.org/history/cuba/archive/castro/1961/05/01.htm ക്യബ ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ് രാജ്യമാണ് - കാസ്ട്രോ] 1961 ലെ മെയ് ദിന റാലിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ടു നടത്തിയ പ്രസംഗം - മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ് എന്ന വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt; [[മുതലാളിത്തം|മുതലാളിത്തത്തെ]] തകർക്കാനുള്ള എല്ലാ വിപ്ലവമുന്നേറ്റങ്ങളേയും കാസ്ട്രോ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് റഷ്യയുടെ]] തകർച്ചയെ തുടർന്ന് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കെതിരേ]] പോരാടാനായി കാസ്ട്രോ പുതിയ സഖ്യങ്ങൾ തേടിത്തുടങ്ങി. ലോകത്താകമാനം അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധ രാജ്യങ്ങളുടെ ഒരു സഖ്യം അദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്തു. [[ബൊളീവിയ]], [[ക്യൂബ]], [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്]], [[ഇക്വഡോർ]] തുടങ്ങിയവയുടെ ഒരു സഖ്യം ഇതിനായി രൂപീകരിച്ചു. ഈ സഖ്യം ബൊളിവേറിയൻ അലയൻസ് ഫോർ ദ അമേരിക്കാസ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.latinamericaconference.org.uk/2010/04/bolivarian-alliance-for-the-americas-a-progressive-alternative-to-the-washington-backed-free-trade-area-of-the-americas/ | title = ബൊളിവേറിയൻ അലയൻസ് ഫോർ ദ അമേരിക്കാസ് | accessdate = | publisher = ലാറ്റിൻഅമേരിക്കൻകോൺഫറൻസ്.ഓർഗ്}}&lt;/ref&gt; [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യപരമായ]] കാരണങ്ങളാൽ  [[2006]]-ൽ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞു. അധികാരം പിൻഗാമിയായിരുന്ന സഹോദരൻ [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗൾ കാസ്ട്രോക്ക്]] കൈമാറി. 

[[സാമ്രാജ്യത്വം|സാമ്രാജ്യത്വ]] വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നായകനായും മനുഷ്യസ്നേഹിയായും അറിയപ്പെടുന്ന കാസ്ട്രോയെ ക്രൂരനായ ഏകാധിപതിയായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നവരുമുണ്ട്. കടുത്ത  [[മനുഷ്യാവകാശം|മനുഷ്യാവകാശ]] ലംഘനം നടത്തിയ ഏകാധിപതിയായിരുന്നു അദ്ദേഹമെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിനുശേഷം നടന്ന വിചാരണകളും വധശിക്ഷകളും ഇതിനു തെളിവായി ഇവർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://history1900s.about.com/od/people/p/castro.htm | title = കാസ്ട്രോക്കെതിരെയുള്ള വിമർശനങ്ങൾ | accessdate =  | publisher = എബൌട്ട്‌.കോം | archive-date = 2012-11-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121118175021/http://history1900s.about.com/od/people/p/castro.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;. തന്റെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും തന്റെ രചനകളിലൂടെയും കാസ്ട്രോ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിവിധ വ്യക്തികളുടെയും സംഘടനകളുടെയും രാഷ്ട്രീയത്തെ വലിയ രീതിയിൽ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്..

== ആദ്യകാലജീവിതം ==
ക്യൂബയുടെ [[തലസ്ഥാനം|തലസ്ഥാനമായ]] [[ഹവാന|ഹവാനയിൽ]] നിന്ന് 800 കി.മി. അകലെയുള്ള ബിറാനിലെ ഒരു ധനിക [[കർഷകൻ|കർഷക]] കുടുംബത്തിലാണ് കാസ്ട്രോ ജനിച്ചത്. എയ്ഞ്ചൽ കാസ്ട്രോ അർഗീസാണ് പിതാവ്, അമ്മ ലിനാ റുസ് ഗൊൺസാൽവസ് ([[സെപ്റ്റംബർ]] 23, 1903 – [[ഓഗസ്റ്റ്]] 6, 1963).  അച്ഛൻ എയ്ഞ്ചൽ കാസ്ട്രോ അർഗീസ് [[സ്പെയിൻ|സ്‌പെയിനിൽ]] നിന്ന് കുടിയേറിയ [[തൊഴിലാളി വർഗ്ഗം|തൊഴിലാളി]] ആയിരുന്നുവെങ്കിലും പിൽക്കാലത്ത് സമ്പന്നനായ ഒരു കൃഷിക്കാരനായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. അർഗീസിന് ഒന്നിലധികം ഭാര്യമാരുണ്ടായിരുന്നു. തന്നേക്കാൾ 30 വയസ്സോളം പ്രായം കുറഞ്ഞ ഒരു വീട്ടുവേലക്കാരിയായിരുന്ന ലിന റുസ് ഗോൺസാൽവസ്സുമായും  അർഗീസ് ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Parents&quot; &gt;{{cite web |url= http://www.wargs.com/other/castro.html |title=ആൻസെസ്ട്രി ഓഫ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ |work=വാഗ്സ്.കോം |accessdate=ഡിസംബർ 25, 2010 }}&lt;/ref&gt;. ഇവർ ഒരു ദരിദ്രകുടുംബത്തിൽ നിന്നുമുള്ള സ്ത്രീ ആയിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 16&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 16.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 03&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം 3.&lt;/ref&gt;. ഈ ബന്ധത്തിൽ അർഗീസിന് മൂന്നു ആൺകുട്ടികളും, നാല് പെൺകുട്ടികളും ജനിച്ചു &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 03&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. താൾ. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Castro Ramonet. p. 24-29&quot;&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണറ്റ് 2009]]. താളുകൾ. 24&amp;29.&lt;/ref&gt;.  അതിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഫിദൽ കാസ്ട്രോ.  അച്ഛനും ഫിദലുമായി ഊഷ്മളമായ ഒരു പിതൃ-പുത്രബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഫിദലിന്റെ ചെറുപ്പകാലം സന്തോഷം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നില്ല.

[[ഓഗസ്റ്റ്]] 13, 1926 ന് ലിനയുടെ മൂന്നാമത്തെ മകനായാണ് കാസ്ട്രോ ജനിച്ചത്. നിയമപരമായ വിവാഹത്തിനു മുമ്പു ജനിച്ചു എന്നുള്ള അപമാനഭാരത്താൽ തന്റെ പേരിന്റെ കൂടെ അച്ഛന്റെ പേരു ചേർക്കുന്നതിനു പകരം ഫിദൽ അമ്മയുടെ സ്ഥാനപേരായ റൗൾ എന്ന് ചേർക്കാനാണ് താൽപര്യപ്പെട്ടത്&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 03&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 14.&lt;/ref&gt;. കർഷകതൊഴിലാളികളുടെ ഒപ്പമുള്ള ജീവിതം പിൽക്കാലത്തു [[ബൂർഷ്വാസി]] ജീവിതം  സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ നിന്നും കാസ്ട്രോയെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു. ആറു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മുതിർന്ന സഹോദരങ്ങളോടൊപ്പം ഒരദ്ധ്യാപികയുടെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു പഠിക്കുന്നതിനായി കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ സാന്റിയാഗോ നഗരത്തിലേക്കു പോയി. വളരെ പാവപ്പെട്ട ഒരു വീടായിരുന്നു ഈ അദ്ധ്യാപികയുടേത്.&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 45,48, 52&amp;57.&lt;/ref&gt; എട്ടാം വയസ്സിൽ [[ജ്ഞാനസ്നാനം|മാമോദീസ]] കർമ്മം കൊണ്ട് [[കത്തോലിക്ക സഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കൻ]]  വിശ്വാസിയായെങ്കിലും  പിൽക്കാലത്ത് കാസ്ട്രോ [[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദിയായിത്തീർന്നു]].   ഒന്നിലധികം വിദ്യാലയങ്ങളിലായാണ് കാസ്ട്രോ തന്റെ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം  തുടർന്നത്. ഇതിനിടയിൽ കാസ്ട്രോയുടെ  താൽപര്യം [[ചരിത്രം|ചരിത്രത്തിലും]] [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലുമായി]] മാറി. സുഹൃത്തുക്കളുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തി വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ സംവദിക്കാൻ കാസ്ട്രോ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു.  സ്കൂളിലെ അക്കാദമികപഠനത്തിൽ വലിയ കേമനൊന്നുമല്ലാതിരുന്ന കാസ്ട്രോക്ക്[[കായികവിനോദം|കായികവിനോദങ്ങളിലായിരുന്നു]] കൂടുതൽ താത്പര്യം&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണറ്റ് 2009]]. പുറം 68.&lt;/ref&gt;.

===സർവ്വകലാശാല ജീവിതം, രാഷ്ട്രീയം 1945-1947===
[[File:FCR to FDR letter complete.jpg|thumb|200px|right|പതിനാലു വയസ്സുള്ളപ്പോൾ കാസ്ട്രോ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] പ്രസിഡന്റ് [[ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റ്|റൂസ്‌വെൽറ്റിന്]] എഴുതിയ കത്ത്]]
[[1945]] ന്റെ അവസാനങ്ങളിൽ ഹവാന സർവകലാശാലയിൽ കാസ്ട്രോ നിയമപഠനത്തിനായി ചേർന്നു. ഈ സമയത്ത് [[ക്യൂബൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം|ക്യൂബൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തെ]]ക്കുറിച്ചുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ കാസ്ട്രോ ധാരാളമായി വായിക്കാൻ തുടങ്ങി&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 99&lt;/ref&gt;. വിദ്യാഭ്യാസകാലത്ത് മനസ്സിൽ മുഴുവനും [[രാഷ്ട്രതന്ത്രം|രാഷ്ട്രീയമായിരുന്നു]]. ഈ താൽപര്യം അദ്ദേഹത്തെ വിവിധ [[രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടി|രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമായി]] ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] ഭരണനേതൃത്വത്തിനെതിരേ സമരം ചെയ്യുന്ന  [[വിദ്യാർത്ഥി]] സംഘടനകളിലൊന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ കാസ്ട്രോ തീരുമാനിച്ചു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]]നിയന്ത്രിത ഭരണത്തിനെതിരെയുള്ള ഈ മുന്നേറ്റങ്ങൾ പക്ഷേ വിജയം കണ്ടില്ല. എന്നു മാത്രമല്ല അസംഖ്യം വിദ്യാർത്ഥികൾ ജയിലിലുമാക്കപ്പെട്ടു. വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ സർക്കാർ ഗുണ്ടാസംഘങ്ങളെയാണ് ഏർപ്പാട് ചെയ്തത് &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 9–10.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ 20, 22.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. pp. 16-17&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 16–17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 91–93.&lt;/ref&gt;. ഇത് സർവ്വകലാശാലക്കകത്ത് ഒരു ഗുണ്ടാ സംസ്കാരം വളരുന്നതിനു കാരണമായി. വിദ്യാർത്ഥികൾ പരസ്പരം ചേരി തിരിഞ്ഞ് ആക്രമിക്കാൻ തുടങ്ങി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ 34–35.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Quirk 1993. p. 23&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം 23.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം 18.&lt;/ref&gt;. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] കരീബിയൻ സമൂഹത്തിനുമേലുള്ള ആധിപത്യത്തിനെതിരേയുള്ള വിദ്വേഷമായിരുന്നു  അക്കാലത്ത് കാസ്ട്രോയുടെ മനസ്സു മുഴുവൻ. ഈ മേൽക്കോയ്മക്കെതിരേ പ്രതിഷേധം തിളച്ചു മറിയുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിന്തകളിൽ &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ 32–33.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 18&amp;ndash;19.&lt;/ref&gt; . [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[റമോൺ ഗ്രോ|റമോൺ ഗ്രോയുടെ]] തെറ്റായ നയങ്ങൾക്കെതിരേ കാസ്ട്രോ നടത്തിയ ഒരു പ്രസംഗം അദ്ദേഹത്തിന് വളരെയധികം മാദ്ധ്യമശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തു.  സമൂഹത്തിനു  മുമ്പാകെ കാസ്ട്രോ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങി.  അദ്ദേഹം പിന്നീട് ഇടതു ചായ്‌വുള്ള സംഘടനകളോട് വളരെ വേഗം അടുക്കാൻ തുടങ്ങി&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 84&lt;/ref&gt;. തുടർന്ന് 1950 സെപ്തംബറിൽ സർവ്വകലാശാലാ ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 89&lt;/ref&gt;

കാസ്ട്രോ  [[പാർട്ടി ഓഫ് ദ ക്യൂബൻ പീപ്പിൾ]] എന്ന സംഘടനയിൽ അംഗത്വമെടുത്തു പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. അഴിമതിക്കെതിരേയും മാറ്റത്തിനു വേണ്ടിയും പരിശ്രമിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും ഈ പാർട്ടിക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയം കണ്ടെത്താനായിരുന്നില്ല. എന്നിരിക്കിലും ഈ പാർട്ടിയിൽ തന്നെ തുടരാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 39&amp;ndash;40.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Ben92|ബെഞ്ചമിൻ 1992]]. പുറം. 131.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 28&amp;ndash;29.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 23–27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 83–85.&lt;/ref&gt;. പ്രസിഡന്റ് ഗ്രോ ഈ സമയത്ത്, വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭകരെ നേരിടാൻ അക്രമികളടങ്ങുന്ന [[പോലീസ്]] സംഘത്തെ  നിയോഗിച്ചു.  ഇതിനിടയ്ക്ക് കാസ്ട്രോയ്ക്കു നേരെ വധഭീഷണി ഉണ്ടായി. അതിനുശേഷം തോക്കുധാരിയായി മാത്രം കാസ്ട്രോ പുറത്തിറങ്ങാൻ തുടങ്ങി, കൂടാതെ സുഹൃത്തുക്കളായ അംഗരക്ഷൻമാർ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിനു ചുറ്റും ഒരു സുരക്ഷാ വലയം തീർത്തിരുന്നു. കാസ്ട്രോയെ കുടുക്കാനായി സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ഒന്നു രണ്ടു കൊലപാതകകേസുകളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, മതിയാവാത്ത തെളിവുകളില്ല എന്ന കാരണത്താൽ അതിൽ നിന്നെല്ലാം അദ്ദേഹം രക്ഷപ്പെടുകയാണുണ്ടായത് &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]].പുറങ്ങൾ. 35–36, 54.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 25, 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 23–24, 37–38, 46.&lt;/ref&gt;.

===ലാറ്റിനമേരിക്കൻ വിപ്ലവങ്ങൾ 1947–1948===
1947 ൽ [[ഡൊമനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്|ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്കിലെ]] അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രിത പാവ സർക്കാരിനെ തുടച്ചു നീക്കാനുള്ള ഒരു രഹസ്യ പദ്ധതിയിൽ കാസ്ട്രോ ഭാഗഭാക്കായി. അക്കാലത്ത്, അമേരിക്കയുടെ സഹായത്തോടെ, ഡൊമിനിക്കൻ റിപ്പബ്ലിക്ക് ഭരിച്ചിരുന്നത് [[റാഫേൽ ട്രുജിലോ]] എന്ന അതിക്രൂരനായ സ്വേച്ഛാധിപതിയായിരുന്നു. ട്രുജിലോയുടെ രഹസ്യപോലീസ് വിഭാഗം എതിരാളികൾക്കെതിരേ ക്രൂരമായ ശിക്ഷാനടപടികളാണ് സ്വീകരിച്ചു പോന്നിരുന്നത് &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. p. 30.&lt;/ref&gt;. യൂണിവേഴ്സിറ്റി കമ്മറ്റി ഫോർ ഡെമോക്രസി എന്ന സംഘടനയുടെ സെക്രട്ടറി എന്ന നിലയിൽ ഈ വിപ്ലവമുന്നേറ്റത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ കാസ്ട്രോ തീരുമാനിച്ചു. ഏതാണ്ട് 1,200 ഓളം പേർ വരുന്നതായിരുന്നു ഈ വിപ്ലവസൈന്യം. എന്നാൽ ഈ നീക്കം മുൻകൂട്ടി അറിഞ്ഞ ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റ് പ്രക്ഷോഭകാരികളെ അവരുടെ യാത്ര തുടങ്ങും മുമ്പു തന്നെ അറസ്റ്റു ചെയ്തു. പക്ഷേ, വളരെ തന്ത്രപൂർവ്വം, കാസ്ട്രോ ആ നീക്കത്തിൽ നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടു. വിപ്ലവകാരികൾ കയറിയ നൗക പോലീസ് പിടിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് കാസ്ട്രോ നദിയിലേക്കു ചാടി നീന്തി രക്ഷപ്പെട്ടുകളഞ്ഞു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 41–42.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 32–34.&lt;/ref&gt;.

ആ ശ്രമം പാഴായിപോയെങ്കിലും കാസ്ട്രോ തിരിച്ചു [[ഹവാന|ഹവാനയിലേക്കു]] ചെന്നു. അവിടെ ഗ്രോവിന്റെ ദുർഭരണത്തിനെതിരേ നടക്കുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യമായി. 1948 ൽ സർവ്വകലാശാലയിലെ ഒരു [[വിദ്യാർത്ഥി]] [[പോലീസ്|പോലീസിനാൽ]] കൊലചെയ്യപ്പെട്ടതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്, പോലീസും വിദ്യാർത്ഥികളും തമ്മിൽ  ഉണ്ടായ സംഘർഷത്തിൽ കാസ്ട്രോ അതിക്രൂരമായി മർദ്ദിക്കപ്പെട്ടു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 42.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 34–35.&lt;/ref&gt;. ഇക്കാലയളവിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങളിൽ ഒരു ഇടതു ചായ്‌വ് ദൃശ്യമായിരുന്നു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] സാമൂഹിക, സാമ്പത്തിക വേർതിരിവുകൾ, [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] സാമ്രാജ്യത്വ മേൽക്കോയ്മ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കാസ്ട്രോയുടെ അക്കാലത്തെ പ്രസംഗങ്ങൾ [[കാൾ മാർക്സ്|കാറൽ മാർക്സിന്റെ]] ആശയങ്ങളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിപത്തി വ്യക്തമാക്കുന്നതായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 36.&lt;/ref&gt;.

കാസ്ട്രോയെ വളരെയധികം ആകർഷിച്ച ഒരു വ്യക്തിയായിരുന്നു [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയുടെ]] പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[ജുവാൺ പെറോൺ]].  അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലെ]] സർക്കാരിനെതിരേ ഒരു വിപ്ലവമുന്നേറ്റം നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. കാസ്ട്രോ അതിൽ പങ്കുചേരാൻ തീരുമാനിച്ചു. [[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിലെ]] ഇടതുപക്ഷ പ്രവർത്തകനായ [[ജോർജ്ജ് എലീസർ|ജോർജ്ജ് എലീസറിന്റെ]] കൊലപാതകം ആ രാജ്യത്ത് വ്യാപകമായ അക്രമം അഴിച്ചുവിട്ടു.  3,000 ത്തോളം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. സർക്കാർ സേനയും, [[ഇടതുപക്ഷം|ഇടതുപക്ഷ]] പ്രവർത്തകരും തമ്മിലായിരുന്നു യുദ്ധം. അവിടത്തെ പ്രവർത്തകരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ ആക്രമണത്തിൽ കാസ്ട്രോ പങ്കെടുക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 25&amp;ndash;26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 40&amp;ndash;45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റെമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 98&amp;ndash;99.&lt;/ref&gt;.

===വിവാഹം, മാർക്സിസത്തെ സ്വീകരിക്കൽ 1948–1950===
{{Quote box|width=25em|align=right|bgcolor=#ACE1AF|quote=&quot;സമൂഹം എന്താണെന്ന് എന്നെ പഠിപ്പിച്ചത് മാർക്സിസം ആണ്. കാട്ടിൽ ദിക്കുകളറിയാതെ ഉഴലുന്ന ഒരു അന്ധനെപ്പോലെയായിരുന്നു ഞാൻ. വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ ചരിത്രം നിങ്ങൾക്കറിയില്ലെങ്കിൽ, സമൂഹത്തിൽ പാവപ്പെട്ടവനും പണക്കാരനും തമ്മിലുള്ള ചേരിതിരിവിനെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾ അജ്ഞനാണെങ്കിൽ ശരിക്കും നിങ്ങൾ കാട്ടിലകപ്പെട്ട അന്ധനാണ്&quot; |source=— കാസ്ട്രോ മാർക്സിസത്തിലേക്കു തിരിയുന്നു. 2009 &lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം. 100.&lt;/ref&gt; }}

[[കൊളംബിയ|കൊളംബിയയിൽ]] നിന്ന് [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] മടങ്ങിയെത്തിയ  കാസ്ട്രോ നാട്ടിൽ ഒരു പ്രധാന ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമായി  മാറിയിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ 54, 56.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുരങ്ങൾ 46–49.&lt;/ref&gt;. സർക്കാരിന്റെ ജനവിരുദ്ധനയങ്ങളെ ശക്തമായി വിമർശിക്കാൻ മാത്രമല്ല, അത്തരം നിയമങ്ങൾക്കെതിരേ, വിദ്യാർത്ഥികളേയും, തൊഴിലാളികളേയും സമരരംഗത്തേക്കിറക്കാനും കാസ്ട്രോക്കു കഴിഞ്ഞു. ഇതൊരു പുതിയ സമരരീതിയായിരുന്നു.  അക്കൊല്ലം തന്നെ, കാസ്ട്രോ വിവാഹിതനായി. ക്യൂബയിലെ ഒരു സമ്പന്ന കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള [[മിർത് ദയസ് ബല്ലാർട്ട്]] ആയിരുന്നു വധു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം 55.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം 27.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 47–48.&lt;/ref&gt;. രണ്ടു പേരുടെ വീട്ടുകാരും ശക്തമായി എതിർത്ത ഒരു പ്രേമവിവാഹമായിരുന്നു അത്.

ആയിടക്ക് കാസ്ട്രോ, കാറൽ മാർക്സിന്റെ ചിന്തകളിൽ ആകൃഷ്ടനായിത്തുടങ്ങി. [[കാൾ മാർക്സ്|കാറൽ മാർക്സ്]], [[ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്]], [[ലെനിൻ]] എന്നിവരുടെ കൃതികളിൽ അതീവ താൽപര്യം പുലർത്തിക്കൊണ്ട് ക്യൂബയിലെ പ്രശ്നങ്ങളെ മുതലാളിത്ത്വസമൂഹത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങളായി വ്യാഖ്യാനിക്കാൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചു. [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാസികളുടെ]] ഏകാധിപത്യമാണ് ക്യൂബയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതെന്ന് കാസ്ട്രോ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. [[മാർക്സിസം]] വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ [[വർഗ്ഗസമരം]] എന്ന വിപ്ലവത്തിലൂടെ മാത്രമേ സമൂഹത്തിൽ ഒരു മാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയൂ എന്ന് അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. ഹവാനക്കുപുറത്ത് വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന വംശവിവേചനത്തിന്റെ നീറുന്ന വശങ്ങളും കാസ്ട്രോ നേരിട്ടു കണ്ടു മനസ്സിലാക്കി &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 57&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 50&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 50.&lt;/ref&gt;. 

1949 ൽ കാസ്ട്രോക്ക് ഒരു മകൻ പിറന്നു &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 50&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Quirk 1993. p. 29&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 29.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കൂടുതൽക്കൂടുതൽ  ഇറങ്ങിച്ചെന്നു പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. [[സെപ്തംബർ 30 മുന്നേറ്റം]] എന്ന സംഘടനയിൽ ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കുക വഴി സർക്കാരിനെതിരേ അദ്ദേഹം ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭപരിപാടികളുമായി നീങ്ങാൻ തുടങ്ങി. സർക്കാരും കുറ്റവാളികളുമായുള്ള അവിഹിതബന്ധം തെളിവു സഹിതം കാസ്ട്രോ പൊതുസമൂഹത്തിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടി. ഇത് അദ്ദേഹത്തിനെതിരേ ഇത്തരം കുറ്റവാളികളുടെ കോപം ക്ഷണിച്ചുവരുത്തി. കുറച്ചു കാലത്തേക്കെങ്കിലും കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ഒളിവിൽ പോകേണ്ടി വന്നു. ആദ്യം ക്യൂബയുടെ ഉൾഗ്രാമങ്ങളിലും, പിന്നീട് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലും]] അദ്ദേഹം ഒളിച്ചു താമസിച്ചു. ആഴ്ചകൾക്കു ശേഷം കാസ്ട്രോ തിരികെ ക്യൂബയിലേക്കു വന്ന് മുഴുവൻ സമയവും  പഠനത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കുകയും 1950  [[സെപ്റ്റംബർ|സെപ്റ്റംബറിൽ]] പഠനം പൂർത്തിയാക്കി ഡോക്ടർ ഓഫ് ലോ എന്ന ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 57&quot;/&gt;.

===ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും രാഷ്ട്രീയവും 1950–1952===
[[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] പാവപ്പെട്ടവർക്ക് അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു കിട്ടാനായി കാസ്ട്രോയും സുഹൃത്തുക്കളും കൂടി ഒരു നിയമസഹായവേദി രൂപീകരിച്ചു. പക്ഷേ, വളരെ താമസിയാതെ  സാമ്പത്തികഞെരുക്കം അതിനെ ഗ്രസിച്ചു.  തുടർന്ന് കാസ്ട്രോയുടെ ഓഫീസിലെ ഫർണീച്ചറുകളും മറ്റും കണ്ടു കെട്ടി. വൈദ്യുതി വിതരണം വിച്ഛേദിച്ചു. ആരംഭിച്ച് അധികം കഴിയുന്നതിനു മുമ്പേ തന്നെ, അങ്ങനെ, അത് അടച്ചു പൂട്ടേണ്ടി വന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 57–58.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Quirk 1993 31&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 31.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 51–52.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോ വീണ്ടും സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്നു. രാജ്യത്ത് വിദ്യാർത്ഥി പ്രസ്ഥാനങ്ങളെ  നിരോധിക്കാൻ ക്യൂബൻ സർക്കാർ ശ്രമിച്ചപ്പോഴുണ്ടായ  ഒരു പ്രക്ഷോഭത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. പോലീസ് അറസ്റ്റു ചെയ്തുവെങ്കിലും കുറ്റങ്ങൾ തെളിയിക്കാനാകാത്തതിനാൽ വെറുതെ വിട്ടു. ക്യൂബയിലെ മറ്റൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന [[എഡ്വേർഡോ ഷിബാസ്|എഡ്വേർഡോ ഷിബാസിൽ]] കാസ്ട്രോ വളരെയധികം വിശ്വാസമർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഷിബാസിനും അദ്ദേഹം നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന [[പാർട്ടിഡോ ഓർത്തഡോക്സോ]] എന്ന സംഘടനയ്ക്കും മാത്രമേ ക്യൂബയിൽ എന്തെങ്കിലും  ചെയ്യാനാവു എന്ന് കാസ്ട്രോ ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ അന്നത്തെ വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രിയുടെ പേരിൽ ഉന്നയിച്ച ഒരു അഴിമതി ആരോപണത്തിന്റെ പേരിൽ എഡ്വേർഡോ അറസ്റ്റു ചെയ്യപ്പെട്ടു. കോടതിയിൽ തെളിവുകൾ നൽകി ആ കുറ്റത്തിൽനിന്ന് വിമുക്തനാകാൻ,നിർഭാഗ്യവശാൽ ഷിബാസിനായില്ല. ഒരു റേഡിയോ സംപ്രേഷണത്തിനിടയിൽ ഷിബാസ് സ്വയം വെടിവെച്ചു മരിച്ചു. സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ നുണയൻ എന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.  ആശുപത്രിയിൽ ഷിബാസിന്റെ അന്ത്യ നിമിഷങ്ങളിൽ കാസ്ട്രോ കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 46, 53–55.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 58–59.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 85–87.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Von Tunzelmann. p. 44&quot;&gt;[[#Von11|വോൺ ടൺസൽമാൻ 2011]]. പുറം. 44.&lt;/ref&gt;.
[[File:BatistaDC1938.jpg|thumb|150px|left|ബാറ്റിസ്റ്റ (ഇടത്) [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] പട്ടാള മേധാവികളോടൊപ്പം]]

ഷിബാസിന്റെ പിൻഗാമിയാവാൻ കാസ്ട്രോ സ്വയം തീരുമാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, പാർട്ടിയിലെ മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്ക് അത് സ്വീകാര്യമായിരുന്നില്ല. കാരണം കാസ്ട്രോയുടെ പുതിയ രീതികൾ അവരിൽ ഭയം വളർത്തി. അവർ കാസ്ട്രോയെ ഹൗസ് ഓഫ് കോൺഗ്രസ്സിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായില്ല. ക്യൂബയുടെ ദരിദ്രപ്രദേശങ്ങളിൽ കാസ്ട്രോ സ്വന്തം നിലയിൽ പാർട്ടിക്കു വേണ്ടി പ്രചരണം നടത്തുകയും അവിടെ നിന്നൊക്കെ കിട്ടിയ പിന്തുണയിൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നല്ല ഒരു മുന്നേറ്റം നടത്താൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 56–57, 62–63.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 36.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 55–56.&lt;/ref&gt;.

ഈ പ്രചാരണത്തിനിടയിൽ മുൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന ഫൽഗൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റയെ കാസ്ട്രോ കണ്ടുമുട്ടി. രണ്ടു പേരുടേയും മാർഗ്ഗങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നെങ്കിലും ലക്ഷ്യം ഒന്നായിരുന്നു. എന്നാൽ നിലവിലുള്ള പ്രസിഡന്റ് പ്രയോയെ പുറത്താക്കുന്നതിൽ ഒരു പരിധിക്കപ്പുറം ഒരു രാഷ്ട്രീയ ബന്ധമുണ്ടാക്കാൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചിരുന്നില്ല. പ്രയോ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലേക്കു]] പോയ സമയത്ത്, [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ബാറ്റിസ്റ്റ]] ഒരു പട്ടാള അട്ടിമറിയിലൂടെ അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] സഹായത്തോടെയാണ് ബാറ്റിസ്റ്റ ഈ നീക്കം നടത്തിയത്. അച്ചടക്കമുള്ള ജനാധിപത്യം ആണ് ബാറ്റിസ്റ്റ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതെങ്കിലും അത് ഒരു ഏകാധിപതിയുടെ വാക്കുകളാണെന്ന് കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ഉറച്ച ബോദ്ധ്യമുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Von Tunzelmann. p. 44&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 64–65.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 37&amp;ndash;39.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 57–62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറം. 146.&lt;/ref&gt;. ബാറ്റിസ്റ്റ ക്യൂബയിലെ പണക്കാരുമായും, അമേരിക്കയുമായാണ് ബന്ധം സ്ഥാപിച്ചത്. [[റഷ്യ|റഷ്യയുമായുള്ള]] നയതന്ത്രബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിച്ചും തൊഴിലാളി യൂണിയനുകളെ അമർച്ച ചെയ്തും സോഷ്യലിസ്റ്റു പാർട്ടികളെ അടിച്ചമർത്തിയും ബാറ്റിസ്റ്റ മുന്നോട്ടു പോയി. ബാറ്റിസ്റ്റയെ നേരിട്ടെതിർക്കുന്നതിനു പകരം, പ്രസിഡന്റിനെതിരേ അഴിമതിയാരോപണകേസുകൾ കോടതിയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുവാനായിരുന്നു കാസ്ട്രോ താൽപര്യം കാണിച്ചത്. എന്നാൽ അത്തരം നീക്കങ്ങളൊന്നും തന്നെ ലക്ഷ്യപ്രാപ്തിയിലെത്തില്ല എന്നറിഞ്ഞ കാസ്ട്രോ, ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സർക്കാരിനെ പുറത്താക്കാനുള്ള മറ്റ് ഉപായങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 41, 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 63.&lt;/ref&gt;.

==ക്യൂബൻ വിപ്ലവം==
=== മൊൻകാട പട്ടാളബാരക്ക് ആക്രമണം 1952–1953 ===
{{main|മൊൻകാട ബാരക്സ് ആക്രമണം}}
ഓർത്തോഡോക്സോ പാർട്ടിയുടെ നയത്തിൽ കാസ്ട്രോ നിരാശനായിരുന്നു. ഇത്തരം അക്രമരഹിത നിലപാടുകളിലൂടെ വിജയത്തിലെത്തിച്ചേരാൻ കഴിയില്ലെന്നറിയാമായിരുന്ന കാസ്ട്രോ സ്വന്തമായി ഒരു വിപ്ലവസംഘടന കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ശ്രമമാരംഭിച്ചു. ഫിദലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ''ദ മൂവ്മെന്റ്'' എന്ന സംഘടന അങ്ങനെ പിറവിയെടുത്തു    പൂർണ്ണമായും ഒരു സൈനിക സംഘടനയായിരുന്നില്ല ദ മൂവ്മെന്റിന്റെ ലക്ഷ്യം പകരം സാധാരണക്കാരായ പൗരന്മാരെക്കൂടി ഉൾക്കൊള്ളിച്ച് തികച്ചും ജനകീയമാവുക എന്നതായിരുന്നു കാസ്ട്രോയുടെ ആശയം. അധോലോകത്തിൽ നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന ഒരു പത്രത്തിലൂടെയായിരുന്നു ഓർത്തോഡോക്സോ പാർട്ടി തങ്ങളുടെ ആശയങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നതെങ്കിൽ [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ബാറ്റിസ്റ്റ]] വിരുദ്ധരെ കണ്ടുപിടിച്ച് സായുധപരിശീലനം നൽകി യുദ്ധസജ്ജരാക്കുക എന്നതായിരുന്നു കാസ്ട്രോയുടെ സംഘടനയുടെ മാർഗ്ഗം. പത്ത് അംഗങ്ങളുള്ള ഒരു ചെറിയ ചെറിയ സെല്ലുകൾ അതായിരുന്നു ദ മൂവ്മെന്റിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 68–69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 50&amp;ndash;52.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 65.&lt;/ref&gt;. [[ബാറ്റിസ്റ്റ]] ഭരണത്തിൽ അതൃപ്തി പൂണ്ട 12 പേർ ചേർന്നതായിരുന്നു ദ മൂവ്മെന്റിന്റെ കേന്ദ്ര നേതൃത്വം. പിന്നീട് ഏതാണ്ട് 1,200 പേർ കൂടി ഈ സംഘത്തിലേക്കു ചേർന്നു. കൂടുതലും [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] ദരിദ്രഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 69.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 66.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;castro107&quot;&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം. 107.&lt;/ref&gt;.

{{Quote box|width=25em|bgcolor=#ACE1AF|align=left|quote=&quot;അടുത്ത ഏതാനും മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ നമ്മളെ കാത്തിരിക്കുന്നത് വിജയമാകാം, പരാജയമാകാം. ഫലം എന്തുതന്നെയായാലും ഇത് നമുക്ക് ആഹ്ലാദം നൽകുന്ന ഒന്നായിരിക്കുമെന്ന് എനിക്കുറപ്പാണ്. നാം വിജയിക്കുകയാണെങ്കിൽ വളരെ അടുത്തു തന്നെ മാർട്ടിനിയുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ പൂർത്തീകരിക്കുമെന്ന് നമുക്ക് പ്രത്യാശിക്കാം. ഇനി അതല്ല പരാജയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ നിങ്ങൾ നിരാശരാവേണ്ട, ആയിരങ്ങൾ ക്യൂബക്കു വേണ്ടി മരിക്കുവാൻ തയ്യാറായി നമ്മുടെ പുറകെ വരും. അവർ നാം പിടിച്ച കൊടി ഉയർത്തിപിടിച്ചു മുന്നോട്ടു പോകും&quot; |source=മൊൻകാട ബാരക്ക് ആക്രമണത്തിനു മുന്നോടിയായി വിപ്ലവകാരികളോടായി ചെയ്ത പ്രസംഗത്തിൽ നിന്നും, 1953 &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 79.&lt;/ref&gt; }}

[[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കാനിരിക്കെ 1952 ജൂണിൽ നടത്തിയ പട്ടാള അട്ടിമറിയിലൂടെ അധികാരത്തിൽവന്ന ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റായെ അധികാരത്തിൽനിന്ന് പുറത്താക്കാൻ ഫിദലിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1953-ൽ നടന്ന ശ്രമമാണ് [[മൊൻകാട പട്ടാള ബാരക്ക് ആക്രമണം|മൊൻകാട പട്ടാളബാരക്ക് ആക്രമണം]] &lt;ref name=moncada1&gt;{{Cite web |url=http://www.grossmont.net/mmckenzie/moncada.htm |title=മൊൻകാട ബാരക്ക് |access-date=2013-01-01 |archive-date=2012-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525060642/http://www.grossmont.net/mmckenzie/moncada.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moncada11&gt;{{cite book|title=മൊൻകാട അറ്റാക്ക് - ബർത്ത് ഓഫ് ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷൻ|last=അന്റോണിയോ|first=റാഫേൽ കോവ|url=http://books.google.com.sa/books?id=rfMvP7aaz_oC&amp;pg=|year=1950|publisher=കരോളിന സർവ്വകലാശാല|isbn=1-57003-672-9}}&lt;/ref&gt;. ക്യൂബൻ വിപ്ലവചരിത്രത്തിലെ ധീരോജ്ജ്വലമായ ഏടായി ഇത് തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നു. മൊൻകാട ബാരക്ക് പിടിച്ചെടുത്ത് അവിടുത്തെ ആയുധങ്ങൾ കൈക്കലാക്കുകയായിരുന്നു ഈ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം. കൂടാതെ സാന്റിയാഗോ റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ പിടിച്ചെടുത്ത്   ദ മൂവ്മെന്റിന്റെ പ്രകടന പത്രിക അതിലൂടെ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യം കൂടി കാസ്ട്രോയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 74.&lt;/ref&gt;.   പത്തൊമ്പതാനൂറ്റാണ്ടിൽ തന്റെ പൂർവ്വികർ സ്പാനിഷ് ബാരക്ക് ആക്രമിച്ച് ആയുധങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത സംഭവമാണ് കാസ്ട്രോക്ക് പ്രചോദനമായത്. വിദേശാധിപിത്യത്തിനെതിരേ പോരാടിയ മുൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരപോരാളിയായിരുന്ന [[ജോസ് മാർട്ടിനി|ജോസ് മാർട്ടിനിയുടെ]] ചരിത്രമാണ് ഫിദലിന്റെ മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നത് &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 71, 74.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 76.&lt;/ref&gt;. ഫിദൽ സ്വയം താൻ മാർട്ടിനിയുടെ പിൻഗാമിയാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചു. 165 പേരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘത്തെയാണ് കാസ്ട്രോ മൊൻകാട നീക്കത്തിനായി ഒരുക്കിയത്. 138 പേരുടെ ഒരു സംഘം സാന്റിയാഗോയിലും, 27 പേർ ബയാമോയിലും തമ്പടിച്ചു. ഫിദലൊഴികെ എല്ലാവരും കുടുംബം എന്ന ബാദ്ധ്യത ഇല്ലാത്ത  ചെറുപ്പക്കാരായിരുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള ഒരു സേനയാവണം ഈ ആക്രമണത്തിനു വേണ്ടതെന്ന് കാസ്ട്രോയക്കു നിർബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. എന്തുവന്നാലും ലക്ഷ്യം പൂർത്തീകരിച്ചേ പിൻമാറാവൂ എന്നതായിരുന്നു കാസ്ട്രോ തന്റെ സംഘാംഗങ്ങൾക്കു കൊടുത്തിരുന്ന കർശന നിർദ്ദേശം. എന്നാൽ വിചാരിച്ച പോലെയുള്ള മുന്നേറ്റം നടത്താൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞില്ല. ബാരക്കിനടുത്തെത്തിയപ്പോഴേക്ക് തന്നെ മുന്നറിയിപ്പ് സൈറൺ മുഴങ്ങിയതുമൂലം സംഘത്തിന് കനത്ത എതിർപ്പ്  നേരിടേണ്ടി വന്നു. ഒരു പിൻവാങ്ങലിനു സമയം കിട്ടുന്നതിനു മുമ്പേ നാലു യുവാക്കൾ മരിച്ചു വീണു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 80–84.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 52&amp;ndash;55.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 80–81.&lt;/ref&gt;.  വിമതസേനയിലെ ആറുപേർ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ സൈന്യത്തിലെ മരണസംഖ്യ 19 ആയിരുന്നു &lt;ref name=pbs&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/amex/castro/peopleevents/e_moncada.html മൊൻകാട ബാരക്ക് ആക്രമണം]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=moncada13&gt;{{cite book|title=ഫിദൽ കാസ്ട്രോ - എ ബയോഗ്രഫി|url=http://books.google.com.sa/books?id=63sFubdrEVcC&amp;pg=PA23&amp;dq=monkada+barrack+attack&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=OaopUdP1OfPa0QXx0oDoDA&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=monkada%20barrack%20attack&amp;f=false|last=തോമസ്|first=ലിയോണാർഡ്|isbn=0-313-323011|page=22-27|publisher=ഗ്രീൻവുഡ് പ്രസ്സ്|year=2004}}&lt;/ref&gt;. 

ഇതേസമയം, ചില വിമതർ ചേർന്ന് ഒരു സർക്കാർ ആശുപത്രി പിടിച്ചെടുത്തെങ്കിലും സൈന്യം ആശുപത്രി വളഞ്ഞ് അവരെ കീഴ്പ്പെടുത്തി. കൂടാതെ അവിടെ നിന്നു പിടിച്ച 22 പേരേയും യാതൊരു വിചാരണയും കൂടാതെ വധിച്ചു &lt;ref name=moncada1/&gt;&lt;ref name=&quot;Quirk 1993 55&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 55.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോയുടെ സൈന്യത്തിലെ ചിലരെങ്കിലും സർക്കാരിനു മുന്നിൽ കീഴടങ്ങുന്നതിനു താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. മറ്റു ചിലർ തിരികെ ഹവാനയിലേക്കു പോയി. കാസ്ട്രോയും സഹോദരൻ റൗളും അടങ്ങുന്ന ഒരു ചെറിയ സംഘമാകട്ടെ വിദൂരഗ്രാമത്തിലുള്ള ഒരു ഗറില്ലാതാവളത്തിലേക്കും പോയി.

===വിചാരണ, &quot;ചരിത്രം എനിക്കു മാപ്പു നൽകും&quot;, 1953===
[[File:Fidel_Castro_under_arrest_after_the_Moncada_attack.jpg|thumb|right|മൊൻകാട ആക്രമണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഫിദലിന്റെ അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.]]
സൈന്യം ഇവരുടെ ഒളിത്താവളം വളഞ്ഞ് ആക്രമണത്തിൽ പങ്കെടുത്ത എല്ലാവരേയും പിടികൂടി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 86.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 55&amp;ndash;56.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 86.&lt;/ref&gt;. [[പാലസ് ഓഫ് ജസ്റ്റീസ്]] എന്ന കോടതിയിലായിരുന്നു വിചാരണ &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 91.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 57.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 87.&lt;/ref&gt;. രാജ്യദ്രോഹക്കുറ്റം നടത്തിയതിന്  കാസ്ട്രോ അടക്കം നിരവധി പേരെ കോടതി ശിക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി. കാസ്ട്രോ തന്നെയായിരുന്നു പ്രതിഭാഗത്തിനു വേണ്ടി വാദിച്ചത്. ദേശീയ നേതാവായിരുന്ന [[ജോസ് മാർട്ടിനി|ജോസ് മാർട്ടിനിയാണ്]] തന്റെ പ്രചോദനം എന്നാണ് ഒരു ചോദ്യത്തിനു മറുപടിയായി കാസ്ട്രോ കോടതിക്കു മുമ്പാകെ ബോധിപ്പിച്ചത് &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 91–92.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 57&amp;ndash;59.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 88.&lt;/ref&gt;. സംശയത്തിന്റെ പേരിൽ പിടികൂടിയവർക്കെതിരേ സൈന്യം നടത്തിയ അതിക്രൂരമായ മർദ്ദനത്തിനെതിരേ കാസ്ട്രോ കോടതിയിൽ പരാതി നൽകി. ഇത്തരം കുറ്റവാളികൾക്കെതിരേ അന്വേഷണം നടത്താം എന്ന് കോടതിയിൽ നിന്നും ഫിദലിന് ഉറപ്പും ലഭിച്ചു. ഏഴു മുതൽ പതിമൂന്നു വർഷം വരെയുള്ള വിവിധ കാലയളവുകളിലേക്ക് 55 പേരെ കോടതി ജയിലിലേക്കയച്ചു. ഒക്ടോബർ 16 ന് വിചാരണക്കോടതിയിൽ ഫിദൽ നടത്തിയ നാലുമണിക്കൂർ നീണ്ട  വാദത്തിന്റെ പതിനായിരക്കണക്കിന് അച്ചടിച്ച പതിപ്പുകൾ രാജ്യവ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചു. ''ചരിത്രം എന്നെ കുറ്റക്കാരനല്ലെന്നു വിധിക്കും'' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഫിദലിന്റെ വിഖ്യാത പ്രസംഗം അനുയായികൾക്ക് ആവേശം പകർന്നു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 93&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 93.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 59.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 90.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bwab1&gt;{{cite book|title=ഹിസ്റ്ററി വിൽ അബ്സോൾവ് മി|year=1984|url=https://archive.org/details/historywillabsol0000cast|last=കാസ്ട്രോ|first=ഫിദൽ|isbn=978-0806508528|publisher=സിറ്റാഡൽ}}&lt;/ref&gt;. 
'ചരിത്രം എന്നെ കുറ്റക്കാരനല്ലെന്നു വിധിക്കും&quot; എന്ന ഈ വാചകം പിന്നീട് ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിന്റെ വിളംബരപ്രഖ്യാപനം പോലെയായി മാറി. ഇരുപത്തിരണ്ടുമാസത്തെ ശിക്ഷയ്ക്കുശേഷം ഫിദലിനെ മോചിപ്പിച്ചു. ജൂലൈ 26ന്റെ വിപ്ലവത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് പിടികൂടപ്പെട്ടവരും കൊല്ലപ്പെട്ടവരും പിൽക്കാല ക്യൂബയുടെ ചരിത്രത്തെതന്നെ മാറ്റിയെഴുതി &lt;ref name=houston&gt;[http://vi.uh.edu/pages/buzzmat/htdtiscuba.html മൊൻകാട ബാരക്ക് ആക്രമണം വിചാരണ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701093748/http://vi.uh.edu/pages/buzzmat/htdtiscuba.html |date=2012-07-01 }} ഹ്യൂസ്റ്റൺ സർവകലാശാല വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt;.

===ജയിൽവാസം, 26ജൂലൈ മൂവ്മെന്റ് 1953–1955===
ജയിൽവാസത്തിനുശേഷം &quot;ദ മൂവ്മെന്റ്&quot; എന്ന പേര് കാസ്ട്രോ &quot;26 ജൂലൈ മൂവ്മെന്റ്&quot; എന്നാക്കി മാറ്റി. മൊൻകാട മുന്നേറ്റത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായായിരുന്നു ഇത്. കാസ്ട്രോ ധാരാളം വായിക്കുമായിരുന്നു. [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സിന്റേയും]], [[ലെനിൻ|ലെനിന്റേയും]] രചനകൾ അദ്ദേഹം ആസ്വദിച്ചു വായിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ സിഗ്മണ്ട് ഫോയിഡ്, [[ഫിയോദർ ദസ്തയേവ്‌സ്കി|ദസ്തേവ്സ്ക്കി]], [[വില്യം ഷെയ്ക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പിയർ]] മുതലായവരുടെ കൃതികളും കാസ്ട്രോ വായിച്ചിരുന്നു. [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസത്തിന്റെ]] ചട്ടക്കൂടിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഇവയെ വായിച്ചു മനസ്സിലാക്കാനാണ് കാസ്ട്രോ ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്. [[ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റ്|റൂസ് വെൽറ്റിന്റെ]] [[ന്യൂഡീൽ]] എന്ന കൃതിയിൽ പറയുന്നപോലെയുള്ള മാറ്റം [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] വന്നു കാണാൻ കാസ്ട്രോ ആഗ്രഹിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 95–96.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 63&amp;ndash;65.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 93–94.&lt;/ref&gt;. ജയിലിലിരുന്നുകൊണ്ടു തന്നെ, അനുയായികളുടെ പിന്തുണയോടെ, പുറംലോകത്തെ സംഘടനയിൽ തന്റെ സ്വാധീനം കാസ്ട്രോ നിലനിർത്തിപ്പോന്നു.  &quot;ചരിത്രം എനിക്കു മാപ്പു നൽകും&quot; എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പ്രസിദ്ധീകരണവും അദ്ദേഹം അക്കാലത്തു തുടങ്ങുകയുണ്ടായി, ഇതിന്റെ ആദ്യ വിൽപ്പന തന്നെ ഏതാണ്ട് 27,500 ത്തോളം പ്രതികളായിരുന്നു. 

ഈ സമയത്ത് [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ]] സുഹൃത്തായിരുന്ന തന്റെ ഒരു സഹോദരന്റെ സഹായത്താൽ ഫിദലിന്റെ ഭാര്യ ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൽ ഒരു ജോലി സമ്പാദിച്ചു. ഇത് ഫിദലിനെ ആകെ കോപാകുലനാക്കി. ജോലി നേടിയ കാര്യം അവർ കാസ്ട്രോയിൽ നിന്നും ഒളിച്ചുവെച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരു റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണത്തിലൂടെ വിവരമറിഞ്ഞ കാസ്ട്രോ പറഞ്ഞത് ''ഇത് ഞാൻ ആയിരം തവണ മരിക്കുന്നതിനു തുല്യമാണ്'' എന്നാണ്.  മിർത്ത മകനെ അവരുടെ കൂടെ കൊണ്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന് തീരെ ഇഷ്ടമായിരുന്നില്ല; കാരണം തന്റെ മകൻ ഒരു [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാ]] അന്തരീക്ഷത്തിൽ വളരാൻ കാസ്ട്രോ ഇഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നില്ല &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 102–103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 76&amp;ndash;79.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 97–99.&lt;/ref&gt;. ഇതോടെ ഇവരുടെ ദാമ്പത്യബന്ധം ഒരു വിവാഹമോചനത്തിന്റെ വക്കിലേക്കെത്തിച്ചേർന്നു. 

1954 ൽ ബാറ്റിസ്റ്റ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ അഭിമുഖീകരിച്ചു. ഭയം കാരണം ബാറ്റിസ്റ്റക്കെതിരേ മത്സരിക്കാൻ ആരുംതന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. തികച്ചും വഞ്ചനാപരമായ നീക്കങ്ങളിലൂടെതന്നെ ബാറ്റിസ്റ്റ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തി. പ്രതിപക്ഷസ്വരം ഇല്ലാത്ത ഒരു ഭരണസംവിധാനമാണുണ്ടായിരുന്നത്. ഈ സമയത്ത് കാസ്ട്രോയും കൂട്ടാളികളും രാഷ്ട്രീയ തടവുകാർക്കു ലഭിക്കാവുന്ന മാപ്പിനുവേണ്ടി അപേക്ഷിച്ചു. ഇവർക്കു മാപ്പു നൽകി തുറന്നുവിടുന്നത് തന്റെ ഗവൺമെന്റിന് ഒരു പ്രതിച്ഛായ നൽകുമെന്നു കരുതി ബാറ്റിസ്റ്റ അതിനു സമ്മതം മൂളി. കൂടാതെ കാസ്ട്രോ രാഷ്ട്രീയമായി യാതൊരു ഭീഷണിയും ഉണ്ടാക്കാൻ പോകുന്നില്ലെന്നും ധൈര്യമായി അവർക്കു മാപ്പു നൽകാമെന്നും അമേരിക്കയിൽ നിന്നും ബാറ്റിസ്റ്റക്ക് ഉപദേശവും കിട്ടിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 103–105.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 80&amp;ndash;82.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 99–100.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറം. 151.&lt;/ref&gt; . ജയിൽവിമോചിതനായ കാസ്ട്രോയെ സർക്കാർ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 105.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 83&amp;ndash;85.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. pp. 100&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 100.&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചില അഭിമുഖങ്ങളിലും, [[റേഡിയോ]] സംഭാഷണങ്ങളിലും ഒതുങ്ങി നിന്നു. ഈ സമയത്ത് കാസ്ട്രോ മിർത്തയിൽ നിന്നും വിവാഹമോചിതനായി. സംഘടനയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ഒരു പതിനൊന്നംഗ കമ്മറ്റി രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും തന്റെ അധികാരം ഈ കമ്മറ്റിക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കാൻ കാസ്ട്രോ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ഈ സ്വേച്ഛാധിപത്യം ഇഷ്ടപ്പെടാതിരുന്ന ചിലർ പാർട്ടി വിട്ടുപോയെങ്കിലും ഭൂരിപക്ഷവും കാസ്ട്രോയെ അനുകൂലിക്കുന്നവരായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 106–107.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 100–101.&lt;/ref&gt;
.

===മെക്സിക്കോ - ഗറില്ലാ പരിശീലനം 1955–1956===
[[File:Raulche2.jpg|right|thumb|upright=1.1|റൗൾ കാസ്ട്രോ (ഇടത്) [[ചെ ഗുവേര]] (വലത്), ധാരാളം മഹത്തായ മൂല്യങ്ങളുള്ള മനുഷ്യൻ എന്നാണ് [[ചെ ഗുവേര|ചെഗുവേരയെക്കുറിച്ച്]] കാസ്ട്രോ അഭിപ്രായപ്പെടാറുണ്ടായിരുന്നത് &lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം. 177.&lt;/ref&gt;]]
ഫിദലിന്റെ മുകളിൽ കഴുകൻ കണ്ണുകളുമായി [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ബാറ്റിസ്റ്റ]] ഭരണകൂടം ഉണ്ടായിരുന്നു. [[ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റ|ബാറ്റിസ്റ്റ]] ഭരണകൂടത്തിനെതിരേ ശക്തമായ ഒരു നീക്കത്തിനു വേണ്ടി തയ്യാറെടുക്കാൻ തൽക്കാലം ക്യൂബയിൽ നിന്നു മാറി നിൽക്കാൻ കാസ്ട്രോയും അനുയായികളും തീരുമാനിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 109 &amp; 111.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 85.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 101.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിൽ നിന്നും പലായനം ചെയ്യുന്നതിനു മുമ്പ് മാധ്യമങ്ങൾക്കായി അയച്ച കത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിരുന്നു: ''സമാധാനത്തിന്റെ എല്ലാ വാതിലുകളും എന്റെ മുന്നിൽ അവർ അടച്ചു. ഞാൻ ക്യൂബ വിടാൻ നിർബന്ധിതനായിത്തീർന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ എല്ലാ വാതിലുകളും അടച്ച അവർ ക്യൂബൻ സമൂഹത്തിന്റെ ക്ഷമ പരീക്ഷിക്കുകയാണ്. പക്ഷേ ഇതിനൊരതിരുണ്ട്. [[ജോസ് മാർട്ടിനി]] പറഞ്ഞതുപോലെ, നമ്മുടെ അവകാശങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കാൻ സമയമായി. അതിനു വേണ്ടി അവരുടെ മുമ്പിൽ യാചിക്കേണ്ടതില്ല''.  
കാസ്ട്രോയും സഹോദരൻ [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗളും]], ഏതാനും അനുയായികളും [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലേക്ക്]] പലായനം ചെയ്തു. [[റൗൾ കാസ്ട്രോ]] അവിടെ വെച്ച്  [[ചെ ഗുവേര|ഏണസ്റ്റോ ചെ ഗുവേര]] എന്ന ഒരു  [[അർജന്റീന|അർജന്റീനിയൻ]] ഡോക്ടറെ പരിചയപ്പെട്ടു.  [[ഗറില്ലായുദ്ധം|ഗറില്ലാ യുദ്ധമുറകളിൽ]] അതിപ്രാവീണ്യമുള്ളയാളായിരുന്നു [[ചെ ഗുവേര]]. [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] വിപ്ലവമുന്നേറ്റത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള തന്റെ താൽപര്യം [[ചെ ഗുവേര]] റൗളിനെ അറിയിച്ചു. ആദ്യ കാഴ്ചയിൽ തന്നെ ഫിദലിന് ചെ ഗുവേരയെ ഇഷ്ടമായി. ''എന്നേക്കാൾ ആധുനികനായ വിപ്ലവകാരി'' എന്നാണ് ഫിദൽ ചെ ഗുവേരയെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 115–117.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 96&amp;ndash;98.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 102&amp;ndash;103.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റെമോണെറ്റ് 2009]]. പുറങ്ങൾ. 172-173.&lt;/ref&gt;.  കണ്ടുമുട്ടിയ ആദ്യരാത്രിയിലെ ദീർഘസംഭാഷത്തിനുശേഷം ഫിദലിന്റെ  സംഘടനയായ &quot;ജൂലൈ 26 മൂവ്മെന്റിൽ&quot; ചെ അംഗമായി. ലോകം മാറ്റിമറിക്കാൻ പോകുന്ന വിപ്ലവകരമായ സൗഹൃദം എന്നാണ് ഇരുവരുടെയും ജീവചരിത്രമെഴുതിയ [[സൈമണ്ട് റെഡ് ഹെൻട്രി]] ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് &lt;ref name=&quot;friendship&quot;&gt;[http://www.guardian.co.uk/books/interactive/2009/jan/09/fidel-castro-che-guevara-biography '''ഫിഡലും ചെയും വിപ്ലവാത്മകമായ സൗഹൃദം'''  - സൈമണ്ട് റെഡ് ഹെൻട്രി]  ഗാർഡിയൻ ദിനപത്രം ജനുവരി  9, 2009&lt;/ref&gt;.

[[ക്യൂബൻ വിപ്ലവം|ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തിനു]]വേണ്ടി ധനം സമാഹരിക്കാനായി കാസ്ട്രോ ഒരു ലോക പര്യടനം നടത്തുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ രഹസ്യപോലീസ് കാസ്ട്രോയുടെ പ്രവൃത്തികൾ സദാ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു മെക്സിക്കോ സന്ദർശനവേളയിൽ കാസ്ട്രോക്കു നേരെ പാഴായിപ്പോയ ഒരു വധശ്രമവും നടന്നു. കൂടാതെ മെക്സിക്കൻ പോലീസിനെ സ്വാധീനിച്ച് ബാറ്റിസ്റ്റ കാസ്ട്രോയെ അറസ്റ്റു ചെയ്യിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 117&amp;ndash;118, 124.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 101&amp;ndash;102, 108&amp;ndash;114.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. pp. 105&amp;ndash;110.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറം. 153.&lt;/ref&gt;. പക്ഷേ, [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിലെ]] രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരുടെ ഇടപെടൽ കൊണ്ട് കാസ്ട്രോയും കൂട്ടരും പെട്ടെന്നു തന്നെ സ്വതന്ത്രരാക്കപ്പെട്ടു. വിദേശപര്യടനത്തിന്നിടയിലും ക്യൂബയിലെ  ബാറ്റിസ്റ്റ വിരുദ്ധരുമായി കാസ്ട്രോ നിരന്തര ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. താൻ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയിരുന്ന ക്യൂബൻ വിപ്ലവമുന്നേറ്റത്തിന് ആവശ്യമായ പിന്തുണ ഒരുക്കുകയായിരുന്നു ഫിദൽ.

25 നവംബർ 1956 ന് വിലക്കു വാങ്ങിയ [[ഗ്രന്മ]] എന്ന പായ്ക്കപ്പലിൽ കാസ്ട്രോയും 82 വിപ്ലവകാരികളും, മെക്സിക്കോയിൽ നിന്നും ക്യൂബ ലക്ഷ്യമാക്കി യാത്രതിരിച്ചു. 90 ചെറുതോക്കുകൾ, 3 യന്ത്രവൽകൃത തോക്കുകൾ, 40 കൈത്തോക്കുകൾ, 2 ടാങ്ക്-വേധ തോക്കുകൾ എന്നിവയായിരുന്നു ക്യൂബയിലെ സർക്കാരിനെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ തയ്യാറെടുത്തിരുന്ന ആ സൈന്യത്തിന്റെ ആയുധബലം &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 132&amp;ndash;133.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. p. 115.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 110-112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റെമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം. 182.&lt;/ref&gt;. 1,200 മൈൽ സഞ്ചരിക്കുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമല്ലായിരുന്നു, [[കപ്പൽ|കപ്പലിൽ]] താങ്ങാവുന്നതിലും അധികം ആളെ കയറ്റിയിരുന്നു. കൂടാതെ, യാത്രികർക്ക് കടൽച്ചൊരുക്കും പിടിപെട്ടു. യാത്രക്കിടയിൽ ഭക്ഷണദൗർലഭ്യം രൂക്ഷമായിരുന്നു. കൂടാതെ കപ്പലിനു നേരിട്ട  ചോർച്ചയും അവരുടെ യാത്ര വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതാക്കി &lt;ref name=grenma1&gt;[http://www.themilitant.com/1996/6013/6013_25.html ഗ്രന്മയിലെ യാത്ര ചെഗുവേര ഓർമ്മിക്കുന്നു] ദ മില്ലിറ്റന്റ് - ശേഖരിച്ചത് - ഏപ്രിൽ 1,1996&lt;/ref&gt;. തീരെ ക്ഷീണിതരായാണ് കാസ്ട്രോയും സൈന്യവും ഹവാന തീരത്തു വന്നത്. അഞ്ച് ദിവസമായിരുന്നു പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന യാത്രാസമയം. പക്ഷേ ഗ്രന്മ ക്യൂബയിലെത്തിയത് ഏഴു ദിവസം കഴിഞ്ഞാണ്, മാത്രമല്ല ഉടനെയൊരു ആക്രമണത്തിന് പോരാളികാരും തന്നെ സജ്ജരായിരുന്നുമില്ല &lt;ref name=cubacu&gt;[http://www.cuba.cu/gobierno/discursos/2001/ing/f021201i.html ഗ്രന്മയിലെ ഹവാനയിലേക്കുള്ള യാത്ര കാസ്ട്രോയുടെ ഓർമ്മയിൽ]- ക്യൂബ പോർട്ടൽ - ഡിസംബർ 2, 2001&lt;/ref&gt;.

===സിയറ മിസ്ത്രയിലെ ഗറില്ലാ യുദ്ധം 1956–1958===
1956 ഡിസംബർ 2 ന് [[ഗ്രന്മ]] [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] തീരത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു. തീരത്തു നിന്നും വളരെയേറെ ദുരം നടന്നാണ് അവർ ശത്രു സൈന്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത താവളത്തിനടുത്തെങ്കിലും എത്തിയത്. ദുർഘടമായ പാതകളും യാത്രാക്ഷീണവും പോരാളികളെ അവശരാക്കിയിരുന്നു&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 184&lt;/ref&gt;. ഒരിടത്ത് തളർന്നുറങ്ങുകയായിരുന്ന അവരെ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ ചാരവിമാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുകയും ആക്രമണം തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. കാസ്ട്രോയുടെ സേന ചിന്നിച്ചിതറി. ശത്രുവിൽനിന്നുള്ള ഈ കടുത്ത ആക്രമണം കാരണം, നേരത്തേ നിശ്ചയിച്ചതിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി ചെറിയ ചെറിയ സംഘങ്ങളായാണ് അവർ പിന്നീട് [[സിയറ മിസ്ത്ര|സിയറ മിസ്ത്രയിലേക്ക്]] സഞ്ചരിച്ചത് .&lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 136.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 114-115.&lt;/ref&gt;. ക്യൂബൻ തീരത്ത് എത്തിയ 81 പേരിൽ വെറും 19 പേർ മാത്രമേ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയുള്ളു. ബാക്കിയുള്ളവരെയെല്ലാം ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ പട്ടാളം പിടികൂടുകയോ വധിക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 125&amp;ndash;126.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 114-117.&lt;/ref&gt;. അവശേഷിച്ച സൈന്യത്തെക്കൊണ്ടു യുദ്ധം തുടങ്ങാൻ കാസ്ട്രോ തീരുമാനിച്ചു. അവർ കാര്യമായ കാവലുകളില്ലാത്ത പട്ടാള ബാരക്കുകൾ ആക്രമിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ അതതു പ്രദേശത്തെ യുവാക്കൾ ഈ വിമതസേനയിൽ ചേരുന്നതിൽ വിമുഖത കാണിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിന്റെ വിജയങ്ങൾ ഈ സേനയിലേക്ക് കുറെയധികം യുവാക്കളെ ആകർഷിച്ചു. ക്രമേണ സൈന്യത്തിന്റെ അംഗബലം 200 ആയി. തുടർന്ന് കാസ്ട്രോ ഈ സൈന്യത്തെ മൂന്നായി വിഭജിച്ചു. ഒന്നിന്റെ നേതൃത്വം താൻ സ്വയം ഏറ്റെടുത്ത് മറ്റു രണ്ടെണ്ണം യഥാക്രമം [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗൾ കാസ്ട്രോയേയും]], [[ചെ ഗുവേര|ചെ ഗുവേരയേയും]] ഏൽപ്പിച്ചു &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 122&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. p. 122.&lt;/ref&gt;.

ഈ സമയത്ത് ബാറ്റിസ്റ്റക്കെതിരേ  വിപ്ലവസംഘടനകൾ ക്യൂബയിൽ ആകമാനം ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു.  എന്നാൽ തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തി മുഴുവൻ ഉപയോഗിച്ച് ബാറ്റിസ്റ്റ അവരെയെല്ലാം അമർച്ച ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു. ഇതിനിടയ്ക്ക് വിപ്ലവഗ്രൂപ്പുകളിലൊന്ന് ബാറ്റിസ്റ്റക്കെതിരേ  ഒരു വധശ്രമം നടത്തുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 142-143.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 128, 134&amp;ndash;136.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 121-122.&lt;/ref&gt;. 1957 ൽ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ കൊട്ടാരത്തിനു നേരെ നടന്ന ആക്രമണത്തിനിടയിൽ അതിന് നേതൃത്വം വഹിച്ച ആന്റോണിയോ എന്ന വിപ്ലവകാരി കൊല്ലപ്പെട്ടു.  ഈ മരണം, കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ഒരു ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പായി മാറി.  ബാറ്റിസ്റ്റക്കെതിരേ ലഭ്യമായ എല്ലാ പിന്തുണയും സംഘടിപ്പിക്കാൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമമാരംഭിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഓർത്തഡോക്സോ പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കളുമായി അദ്ദേഹം ബന്ധപ്പെട്ടു. ബാറ്റിസ്റ്റയെ പുറത്താക്കുന്നതിനായി ഒരു പുതിയ മുന്നണി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. സൈനിക നേതൃത്വത്തിനു പകരം സാധാരണ പൗരന്മാരുടെ ഒരു സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു പുതിയ സഖ്യത്തിന്റെ പ്രധാന അജണ്ട. നിഷ്പക്ഷമായ, വഞ്ചനയില്ലാത്ത, ജനാധിപത്യരീതിയിലുള്ള ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പു നടത്തുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാന മുദ്രാവാക്യം.

[[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] മാദ്ധ്യമങ്ങൾക്ക് ബാറ്റിസ്റ്റ മൂക്കുകയറിട്ടിരുന്നു. ഇതുകാരണം തന്റെ ആശയങ്ങൾ പുറംലോകത്തെ അറിയിക്കാനായി കാസ്ട്രോ വിദേശ[[മാദ്ധ്യമം|മാദ്ധ്യമങ്ങളുടെ]] സഹായം തേടി. [[ദ ന്യൂയോർക്ക് പ്രസ്സ്|ദ ന്യൂയോർക്ക് പ്രസ്സിന്റെ]] ലേഖകൻ കാസ്ട്രോയെ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] വന്നു സന്ദർശിച്ചു.  ഇത് [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നടന്നിരുന്ന വിപ്ലവമുന്നേറ്റത്തിന് അന്താരാഷ്ട്രപ്രശസ്തി നേടിക്കൊടുത്തു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 140-142.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 131&amp;ndash;134.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 120.&lt;/ref&gt;. കൂടുതൽ മാദ്ധ്യമങ്ങൾ ക്യൂബയിലേക്ക് എത്താൻ തുടങ്ങി. [[പാരിസ് മാച്ച്]] എന്ന പത്രത്തിന്റെ ലേഖകൻ നാലുമാസത്തോളം വിപ്ലവകാരികളുടെ കൂടെ സഞ്ചരിച്ചാണ് ഒരു ലേഖനം തയ്യാറാക്കിയത് &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 159.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 127&amp;ndash;128.&lt;/ref&gt;. ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ  സേന സിയറ മിസ്ത്രയിൽ നിന്നു മാറുന്നതുവരെ കാസ്ട്രോയുടെ സൈന്യം ആക്രമണം വ്യാപിപ്പിച്ചു. 1958 ന്റെ അവസാനത്തോടെ സിയറ മിസ്ത്രയിലെ സുപ്രധാന മേഖലകൾ വിമതർ പിടിച്ചെടുത്തു.

===ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ പതനം 1958–1959===
ഇക്കാലയളവിൽ ക്യൂബയിൽ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിക്കു മങ്ങലേറ്റു തുടങ്ങിയിരുന്നു. ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ പട്ടാളത്തിന് ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്നും പരാജയം നേരിടേണ്ടി വന്നു. കൂടാതെ ആ ഏകാധിപതിയുടെ ജനവിരുദ്ധ നയങ്ങളും പീഡനങ്ങളും വ്യാപകമായ എതിർപ്പു ക്ഷണിച്ചു വരുത്തി. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലും]], ക്യൂബക്കു പുറത്തും ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സ്വേച്ഛാധിപത്യനയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനങ്ങൾ ഉയരാൻ തുടങ്ങി. ബാറ്റിസ്റ്റവിരുദ്ധതരംഗം കാരണം [[അമേരിക്ക]] ക്യൂബയുമായുള്ള  ആയുധവ്യാപാരം നിറുത്തിവെച്ചു. ഇത് ബാറ്റിസ്റ്റക്ക് കനത്ത പ്രഹരം ആയിരുന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹം [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കു]] പകരം [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] നിന്നും ആയുധം വാങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 129-130, 134.&lt;/ref&gt;. ഈ തീരുമാനം വ്യാപകമായ പ്രതിഷേധം ക്ഷണിച്ചുവരുത്തി. പ്രതിപക്ഷം ഒരു പൊതുപണിമുടക്കിനു ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

ഏപ്രിൽ 9 ന് കാസ്ട്രോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[26ജൂലൈ മൂവ്മെന്റ്]] ബാറ്റിസ്റ്റ സർക്കാരിനെതിരേ യുദ്ധം തുടങ്ങി. കാസ്ട്രോയുടെ ഈ നീക്കത്തിനെതിരേ [[ഓപ്പറേഷൻ വെർനാ]] എന്നു പേരിട്ട സൈനിക നീക്കം നടത്തിയാണ് ബാറ്റിസ്റ്റ പ്രതികരിച്ചത്. സൈന്യം സിയറ മിസ്ത്ര മലനിരകൾ വളഞ്ഞു. ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെയുള്ള ആക്രമണമായിരുന്നു അവർ നടത്തിയത്. കാസ്ട്രോയുടെ സേനക്ക് സഹായം ചെയ്തുകൊടുത്തു എന്നതിന്റെ പേരിൽ ഗ്രാമീണരെ സൈന്യം അറസ്റ്റു ചെയ്തു. തുറന്ന ഒരു യുദ്ധത്തിനു പകരം, [[ഗറില്ലായുദ്ധം]] ആണ് കാസ്ട്രോ സ്വീകരിച്ചത് &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 181&amp;ndash;183.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 131-133.&lt;/ref&gt; . ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സേനക്ക് ഈ ഒളിയുദ്ധത്തിന്റെ രീതി  വശമുണ്ടായിരുന്നില്ല.  മാത്രമല്ല ഇത്തരം [[ഗറില്ലാ യുദ്ധം|ഗറില്ലാ]] പോരാളികളെ എങ്ങനെ നേരിടണമെന്നറിയാതെ അവർ വലഞ്ഞു. സൈന്യത്തിന് കനത്ത നാശനഷ്ടം നേരിട്ടു. പലയിടത്തും  ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സൈന്യം ഗറില്ലാ പോരാളികളാൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു. [[സിയറ മിസ്ത്ര]] മലനിരകളിൽ നിന്നും പിൻവാങ്ങാൻ സൈന്യം നിർബന്ധിതരായി. നവംബറോടുകൂടി പ്രധാന സൈനികതാവളങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ ആധിപത്യം ഉറപ്പിക്കാൻ കാസ്ട്രോയുടെ സേനക്കു കഴിഞ്ഞു. [[സാന്താ ക്ലാര|സാന്താക്ലാരയിലും]] [[ലാസ് വില്ലാ|ലാസ് വില്ലാസിലും]] അവർ മേൽക്കൈ നേടി. പ്രധാന റോഡുകളും തീവണ്ടിപ്പാതകളും തകർക്കുക വഴി വിമതർ ഫലത്തിൽ ക്യൂബയെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു.  ഇത് ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സൈന്യത്തിന്റെ മുന്നോട്ടുള്ള പോക്ക് തടഞ്ഞു &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 194&amp;ndash;196.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 135.&lt;/ref&gt;.

ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ പതനം ഏതാണ്ട് തീർച്ചയായപ്പോൾ, പുതിയ ബന്ധങ്ങൾക്കായി  [[അമേരിക്ക]] ക്യൂബയിലെ അന്നത്തെ പട്ടാള മേധാവിയായിരുന്ന [[ജനറൽ കാന്റിലോ|ജനറൽ കാന്റിലോയെ]] സമീപിച്ചു. കാരണം, ഫിദൽ അധികാരത്തിലെത്തുന്നതിനെ അമേരിക്ക ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. തങ്ങളുടെ  താൽപര്യങ്ങൾ ക്യൂബയിൽ നടപ്പാക്കാൻ അത് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുമെന്ന് അമേരിക്കക്കറിയാമായിരുന്നു. അമേരിക്കയുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചക്കുശേഷം കാന്റില്ലോ ഫിദലിനെ സമീപിച്ച് ഒരു വെടിനിർത്തലിനായി നിർബന്ധിച്ചു&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 200&lt;/ref&gt;.  മൂന്നു നിർദ്ദേശങ്ങളാണ് കാന്റില്ലോക്ക് മുന്നിൽ ഫിദൽ വെച്ചത്.  ഹവാനയിൽ ഇനിയൊരു സൈനികനും പാടില്ല, ബാറ്റിസ്റ്റയെ രക്ഷപ്പെടാനായി ആരും സഹായിക്കാൻ പാടില്ല, അമേരിക്കൻ എംബസ്സിയുമായി യാതൊരു ബന്ധവും പാടില്ല എന്നിവയായിരുന്നു  ഈ മൂന്നു ആവശ്യങ്ങൾ&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 199-200&lt;/ref&gt;.  ഇതെല്ലാം അംഗീകരിച്ച കാന്റില്ലോ ഇതേസമയം തന്നെ  ബാറ്റിസ്റ്റയേയും സമീപിച്ചു, പരാജയശേഷം വിപ്ലവകാരികളുടെ തീരുമാനമെന്തായിരിക്കുമെന്ന് കാന്റില്ലോ ബാറ്റിസ്റ്റയേയും അറിയിച്ചു.  യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അത് തന്റെ ജീവനു തന്നെ ഭീഷണിയായേക്കാമെന്നറിയാവുന്ന ബാറ്റിസ്റ്റ രാജി വെക്കാൻ സന്നദ്ധനനായി.  തുടർന്ന് 1958  ഡിസംബർ 31 ന്  കയ്യിൽ കിട്ടിയ പണവുമായി ബാറ്റിസ്റ്റ രാജ്യം വിട്ടു &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 203, 207&amp;ndash;208.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 137&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 137.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 242&lt;/ref&gt;. ബാറ്റിസ്റ്റ രാജ്യംവിട്ടു എന്നറിഞ്ഞിട്ടും കാസ്ട്രോ വെടിനിർത്തലിനു തയ്യാറായില്ല. മറിച്ച് കൂടുതൽ ആവേശത്തോടെ മുന്നോട്ടുപോകാനാണ് തന്റെ സൈന്യത്തിന് അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശം നൽകിയത്&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;.    കാന്റില്ലോ ക്യൂബയുടെ തലവനായി. അന്നത്തെ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയായിരുന്ന [[കാർലോസ് പിയദ്ര|കാർലോസ് പിയദ്രയെ]] പുതിയ പ്രസിഡന്റായി നിയമിച്ചു. കൂടാതെ മറ്റു മന്ത്രിസഭാംഗങ്ങളേയും തിരഞ്ഞെടുത്തു &lt;ref name=&quot;Quirk 1993. p. 212&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 212.&lt;/ref&gt;.

===താൽക്കാലിക സർക്കാർ 1959===
[[പിയദ്ര]] പ്രസിഡന്റാവുന്നതിന് കാസ്ട്രോ അനുകൂലമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അഭിഭാഷകനായിരുന്ന [[മാനുവൽ ഉറുഷ്യ ലിയോ]] പ്രസിഡന്റായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യണമെന്നായിരുന്നു കാസ്ട്രോയുടെ ആഗ്രഹം&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 215&lt;/ref&gt;. ഉറുഷ്യ പ്രഗല്ഭനായ ഒരു അഭിഭാഷകനായിരുന്നു. മൊൻകാട ബാരക്ക് ആക്രമണകേസിൽ കാസ്ട്രോയ്ക്കും, സഹപ്രവർത്തകർക്കും വേണ്ടി കോടതിയിൽ ഹാജരായത് ഉറുഷ്യ ആയിരുന്നു. ഉറുഷ്യയിലെ നേതൃപാടവം കാസ്ട്രോ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.  കാന്റില്ലോയുടെ ഗാർഹികതടവിനോടനുബന്ധിച്ച് ഉറുഷ്യ താൽക്കാലിക സർക്കാരിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തു. ക്യൂബയുടെ പ്രസിഡന്റായി അദ്ദേഹം സ്ഥാനമേറ്റു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മന്ത്രിസഭയിൽ ഭൂരിഭാഗവും ജൂലൈ26 മൂവ്മെന്റിന്റെ അംഗങ്ങളായിരുന്നു. പുതിയ സർക്കാരിൽ യാതൊരു സ്വാധീനവും ചെലുത്താൻ കാസ്ട്രോ തയ്യാറായില്ല. എന്നാൽ അഴിമതി വിരുദ്ധപ്രവർത്തനങ്ങൾ, സാക്ഷരത നടപ്പിലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ എന്നിവ നേരാംവണ്ണം നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പു വരുത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു വ്യക്തിയോ, അതോ ഒന്നിലധികം വ്യക്തികളുടെ ഒരു സംഘമോ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുകയും അത് നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഡിക്രി എന്ന രീതിയാണ് ക്യൂബയിലെ താൽക്കാലിക സർക്കാർ പിന്തുടർന്നു പോന്നത്. ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ സർക്കാരിൽ അംഗമായിരുന്നവർ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വീണ്ടും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്  ഉറുഷ്യയുടെ സർക്കാർ നിരോധിച്ചു. നിലവിലുള്ള എല്ലാ രാഷ്ട്രീയപാർട്ടികളേയും നിരോധിക്കാൻ കാസ്ട്രോ സർക്കാരിനെ നിർബന്ധിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 171&amp;ndash;172.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 217, 222.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 150&amp;ndash;154.&lt;/ref&gt;. പിന്നീട് എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളേയും പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തും എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ തീരുമാനം ഇതു വരെ നടപ്പായിട്ടില്ല എന്നത് കൗതുകകരമാണ്.
{{ഉദ്ധരണി| അധികാരം എന്നെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നില്ല, ഞാനൊരിക്കലും അതേറ്റെടുക്കുവാനും പോകുന്നില്ല -- കാസ്ട്രോ}} &lt;ref name=time1&gt;[http://www.time.com/time/printout/0,8816,937070,00.html ക്യൂബ എൻഡ് ഓഫ് എ വാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821212819/http://www.time.com/time/printout/0,8816,937070,00.html |date=2013-08-21 }}, ''ടൈം മാസിക'', ജനുവരി 12, 1959.&lt;/ref&gt;

വിപ്ലവാനന്തരം നടന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരുടെ വിചാരണ ധാരാളം വിമർശനങ്ങൾ വിളിച്ചു വരുത്തി. വേണ്ടരീതിയിലുള്ള വിചാരണ നടത്താതെയാണ് വധശിക്ഷ നടപ്പാക്കിയതെന്ന് വിദേശമാദ്ധ്യമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ കുറ്റപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ കാസ്ട്രോ ഇതിനെതിരേ പ്രതികരിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ് ''വിപ്ലവനീതി എന്നത് നിയമത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ നടപ്പാക്കാവുന്നതല്ല, മറിച്ച് മനസാക്ഷിക്കനുസരിച്ച് നടപ്പാക്കേണ്ടതാണ് ''. ക്യൂബൻ സർക്കാർ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിയോഗികളോട് പ്രതികാരം ചെയ്യുകയാണ് എന്നുവരെ പത്രങ്ങൾ എഴുതി.  വിചാരണക്കോടതി കുറ്റക്കാരല്ലെന്നു വിധിയെഴുതിയ ഒരു കൂട്ടം വൈമാനികരെ കാസ്ട്രോ വീണ്ടും വിചാരണക്കോടതിക്കുമുമ്പിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു വിചാരണ നടത്തുകയുണ്ടായി. പിന്നീട് അവരെ ജീവപര്യന്തം തടവിനു ശിക്ഷിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 163, 167&amp;ndash;169.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 224&amp;ndash;225, 228&amp;ndash;230.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 147&amp;ndash;149.&lt;/ref&gt;
.
{{Quote box|width=25em|bgcolor=#ACE1AF|align=left|quote=&quot;രാഷ്ട്രീയ പ്രതിയോഗികളേയോ നിരപരാധികളേയോ ഞങ്ങൾ വധശിക്ഷക്കു വിധേയരാക്കിയിട്ടില്ല. കൊലപാതകികൾക്കാണ് ഞങ്ങൾ വധശിക്ഷ വിധിച്ചത്,അത് അവർ അർഹിക്കുന്നുണ്ട്.&quot;|source=— കൂട്ട വധശിക്ഷയെക്കുറിച്ച് കാസ്ട്രോയുടെ പ്രതികരണം, 1959 &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 168.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 149.&lt;/ref&gt; }}

ക്യൂബൻ സർക്കാർ രാജ്യത്തു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന, ലോട്ടറി വ്യവസായവും, [[വ്യഭിചാരം|വ്യഭിചാരശാലകളും]], ചൂതാട്ടകേന്ദ്രങ്ങളും അടച്ചു പൂട്ടി. നിരവധി പരിചാരകരും, വേശ്യകളും തൊഴിൽ നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി. ഇതറിഞ്ഞ കാസ്ട്രോ കോപാകുലനായി മാറി.  പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന ജോസ് മിറോ കർദോന, തന്റെ സ്ഥാനം രാജിവെച്ച് അമേരിക്കയിലേക്ക് പലായനം ചെയ്തു. ഇയാൾ പിന്നീട് കാസ്ട്രോ വിരുദ്ധ സംഘടനയിൽ ചേരുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 173.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 277.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 154.&lt;/ref&gt;

== ക്യൂബയുടെ പ്രഥമസ്ഥാനീയൻ ==
===ശക്തനായ നേതാവ് 1959===
1959, [[ഫെബ്രുവരി]] 16 ന് കാസ്ട്രോ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റെടുത്തു. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ അധികാരപരിധി വർദ്ധിപ്പിക്കും എന്ന ഉറപ്പിന്മേലാണ് കാസ്ട്രോ ഈ സ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കാമെന്ന് സമ്മതിച്ചത് &lt;ref name=&quot;Castro sworn in as Cuban PM&quot;&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/february/16/newsid_2544000/2544431.stm | title=1959: കാസ്ട്രോ സ്വോൺ ഇൻ അസ് ക്യൂബൻ പ്രൈംമിനിസ്റ്റർ |publisher=ബി.ബി.സി വാർത്ത | accessdate=ജൂൺ 6, 2006 |date=ഫെബ്രുവരി 16, 1959}}&lt;/ref&gt;. അക്കൊല്ലം ഏപ്രിലിൽ ഒരു കൂട്ടം വ്യവസായ, നയതന്ത്ര പ്രതിനിധികളുമായി കാസ്ട്രോ ഒരു ലോക പര്യടനം നടത്തി. ലോകത്തിനു മുന്നിൽ തന്റെ പ്രതിച്ഛായ വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഉദ്ദേശം. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] വെച്ച് അന്നത്തെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[റിച്ചാർഡ് നിക്സൺ|റിച്ചാർഡ് നിക്സനുമായി]] അദ്ദേഹം കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയുണ്ടായി. കാസ്ട്രോയ്ക്ക് യാതൊരു താൽപര്യവുമില്ലാത്ത ഒരാളായിരുന്നത്രെ നിക്സൻ &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 236&amp;ndash;242.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 155&amp;ndash;157.&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹം പിന്നീട്, [[കാനഡ]], [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ|ട്രിനിഡാഡ്]], [[ബ്രസീൽ]], [[ഉറുഗ്വേ]], [[അർജന്റീന]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും [[ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്|ബ്യൂനോസ് ഐറിസിൽ]] ഒരു സാമ്പത്തിക ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 

തിരിച്ചു വന്ന കാസ്ട്രോ വിപ്ലവകരമായ ഒരു ഭൂപരിഷ്കരണനിയമമാണ് ക്യൂബയിൽ നടപ്പിലാക്കിയത്. അത് ഓരോ ഭൂവുടമയുടെയും ഉടമസ്ഥാവകാശം 993 ഏക്കറിൽ പരിമിതപ്പെടുത്തി. അതിൽ കൂടുതൽ ഭൂമി കൈവശം വെക്കാൻ പാടില്ല എന്ന  നിയമം കർശനമാക്കി.   ഈ പരിധിയിലും അധികമായി വ്യക്തികളുടെ കൈയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന ഭൂമിയെല്ലാം പിടിച്ചെടുത്ത് ഭൂരഹിതരായ കർഷകർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു. രണ്ട് ലക്ഷത്തോളം കർഷകർക്ക് ഇങ്ങനെ സ്വന്തമായി ഭൂമി ലഭിച്ചു എന്നു കണക്കുകൾ പറയുന്നു. കാസ്ട്രോയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു നീക്കമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=revolutions&gt;{{cite web|url=http://revolutions.truman.edu/cuba/aboutme.htm|title=ഫസ്റ്റ് അഗ്രേരിയൻ റിഫോംസ് ലോ (1959)|accessdate=ഓഗസ്റ്റ് 29, 2006|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011133515/http://revolutions.truman.edu/cuba/aboutme.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. പക്ഷേ ഈ ഭൂപരിഷ്കരണം  കാസ്ട്രോയെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന മധ്യവർഗ്ഗസമൂഹത്തിലുള്ള പലരേയും പിണക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 177&amp;ndash;178.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 159&amp;ndash;160.&lt;/ref&gt;. ദേശീയ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിന്റെ പ്രസിഡന്റായി  സ്വയം അവരോധിച്ച കാസ്ട്രോ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] വിനോദസഞ്ചാരികളെ ക്യൂബയിലേക്ക് ആകർഷിക്കാൻ നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ വിഫലമായി.  സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കം നടപ്പിൽ വരുത്തുന്നതിന്റെ ഭാഗമായി ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വേതനം കുറച്ചു. അതോടൊപ്പം സാധാരണക്കാരായ തൊഴിലാളികൾക്ക് കൂടുതൽ ആനുകൂല്യങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. എങ്കിലും  ഇത്തരം നടപടികൾക്ക് രാജ്യത്തിന്റെ ഖജനാവിനെ രക്ഷിക്കാനായില്ല.

ഭരണത്തിന്റെ ഉന്നത നേതൃത്വങ്ങളിലെല്ലാം മുതിർന്ന  കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരെയായിരുന്നു കാസ്ട്രോ നിയമിച്ചിരുന്നത്. സെൻട്രൽ ബാങ്കിന്റെ ഗവർണറുടെ സ്ഥാനവും, വ്യവസായ മന്ത്രിയുടെ പദവിയും വഹിച്ചിരുന്നത് [[ചെ ഗുവേര|ചെ ഗുവേരയായിരുന്നു]]. അതുപോലെ ഉയർന്ന പദവികളായ, വായുസേന കമാണ്ടർ തുടങ്ങിയ പദവികളിലെല്ലാം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാരായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 176&amp;ndash;177.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. p. 248.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 161&amp;ndash;166.&lt;/ref&gt;. ഈ സമയത്ത് പ്രസിഡന്റ് ഉറുഷ്യയും കാസ്ട്രോയും തമ്മിൽ ചില ഉരസലുകൾ ഉടലെടുക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. രാജ്യം കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചേരിയിലേക്കു പോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഉറുഷ്യ പരസ്യമായി പ്രസ്താവന നടത്തിയത് കാസ്ട്രോയെ ചൊടിപ്പിച്ചു. കാസ്ട്രോ പ്രധാനമന്ത്രി പദം രാജിവെച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾ പ്രസിഡന്റിന്റെ കൊട്ടാരം ഉപരോധിച്ചു. അവർ ഉറുഷ്യയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടു.  ഉറുഷ്യയുടെ രാജിക്കുശേഷം കാസ്ട്രോ റൊസ്വാൾഡോ ദോർത്തിക്കോസിനെ പുതിയ പ്രസിഡന്റായി അവരോധിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 181&amp;ndash;183.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 248&amp;ndash;252.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ 162.&lt;/ref&gt;.
{{Quote box|width=25em|align=left|bgcolor=#ACE1AF|quote=&quot;കാസ്ട്രോയുടെ കാലഘട്ടം വരെ, ക്യൂബയിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള, അധികാരമുള്ള രണ്ടാമത്തെ വ്യക്തി അമേരിക്കയുടെ അംബാസിഡർ ആയിരുന്നു. ഒരു പക്ഷേ ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റിനേക്കാൾ ശക്തൻ.&quot;|source=— ഏൾ.ടി.സ്മിത്ത്, ക്യൂബയിലെ മുൻ അമേരിക്കൻ അംബാസിഡർ.&lt;ref&gt;''ഏണസ്റ്റോ ചെ ഗുവേര (വേൾഡ് ലീഡേഴ്സ് പാസ്റ്റ് &amp; പ്രസന്റ്)'', ഡഗ്ലസ് കെല്ലനർ, 1989, ചെൽസി ഹൗസ് പബ്ലിഷേഴ്സ്, ISBN 1-55546-835-7, താൾ 66&lt;/ref&gt; }}

ഫിദൽ [[റേഡിയോ]], [[ടെലിവിഷൻ]] തുടങ്ങിയ മാദ്ധ്യമങ്ങളുപയോഗിച്ച് ജനങ്ങളോട് സംവദിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആവേശമുണർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങളും ഉത്തരങ്ങളും ജനങ്ങളിൽ വളരെയധികം മതിപ്പുണർത്തി. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] ജനസംഖ്യയുടെ സിംഹഭാഗവും കർഷകരും, തൊഴിലാളികളും, വിദ്യാർത്ഥികളും ആയിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Quirk 280&quot;&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 280.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 168&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. p. 168.&lt;/ref&gt; . സമൂഹത്തിലെ ഒരു മദ്ധ്യവർഗ്ഗമായിരുന്നു നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന പ്രതിപക്ഷം. ഇക്കാലയളവിൽ ക്യൂബയിൽ നിന്നും [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലേക്ക്]] ഡോക്ടർമാരുടേയും, സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധരുടേയും ഒരു വമ്പൻകുടിയേറ്റം തന്നെയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 195&amp;ndash;197.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 167&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 167.&lt;/ref&gt;. കൂടാതെ കാസ്ട്രോ വിരുദ്ധ സംഘടനകൾ രാജ്യത്ത് തലപൊക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇതു കൂടുതലും [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സഹായത്തോടെ ക്യൂബയിലേക്കു വന്ന നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാരായിരുന്നു. അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും പണ്ട് കാസ്ട്രോ സർക്കാർ നാടുകടത്തിയവരുമായിരുന്നു &lt;ref name = &quot;Ros&quot;&gt;[[#Ros06|റോസ് 2006]]. പുറം. 159&amp;ndash;201.&lt;/ref&gt;. ഇവർ രാജ്യത്തങ്ങുമിങ്ങും പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കാൻ തുടങ്ങി. ക്യൂബൻ സൈന്യം ഇത്തരം ഇടപെടലുകളെ ശക്തമായ രീതിയിൽ തന്നെ അടിച്ചമർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.  ശാരീരിക പീഡനമായിരുന്നു ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ രീതിയെങ്കിൽ കാസ്ട്രോയുടെ സൈന്യം സ്വീകരിച്ചിരുന്നത് മാനസിക പീഡനം എന്ന വേറിട്ട വഴിയായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏകാന്ത വാസം, ഭീഷണി തുടങ്ങിയ രീതികളും കാസ്ട്രോ സർക്കാർ എതിരാളികളുടെ ശബ്ദം അടിച്ചമർത്താൻ ഉപയോഗിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 176&amp;ndash;177.&lt;/ref&gt;.

=== സോവിയറ്റ് പിന്തുണ, അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധത 1960 ===
[[File:CheLaCoubreMarch.jpg|thumb|right|upright=1.1|കാസ്ട്രോ (ഇടത്), [[ചെ ഗുവേര]] (നടുക്ക്), മറ്റ് വിപ്ലവകാരികളോടൊപ്പം ലാ കോബർ സ്ഫോടനത്തിനുശേഷം തെരുവിലൂടെ പ്രതിഷേധവുമായി, 5 മാർച്ച് 1960.]]
1960 കളിലെ [[ശീതയുദ്ധം|ശീതയുദ്ധവുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട് [[ക്യൂബ]] [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയോടുള്ള]] തങ്ങളുടെ വിയോജിപ്പ് പരസ്യമായി തന്നെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ബാറ്റിസ്റ്റയോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ താൽപര്യവും, ക്യൂബയുടെ മേലുള്ള അവരുടെ മേൽക്കോയ്മയും കാസ്ട്രോയെ തെല്ലൊന്നുമല്ല വിഷമിപ്പിച്ചിരുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ പ്രധാന എതിരാളിയായിരുന്ന [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് റഷ്യയോട്]] കൂടുതൽ അടുക്കാൻ ഇക്കാലത്ത് കാസ്ട്രോ തീരുമാനിച്ചു. അദ്ദേഹം സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ ഭരണാധികാരികളെ ഒരു സഖ്യത്തിനു വേണ്ടി സമീപിച്ചു. ക്രൂഡ് ഓയിലിനും വളങ്ങൾക്കും വ്യാവസായിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും പകരമായി [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരയും]] മറ്റും കൈമാറ്റം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു കരാറിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും ഒപ്പു വെച്ചു. കൂടാതെ ക്യൂബക്കായി 100 ദശലക്ഷം [[ഡോളർ|അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ]] ഒരു സാമ്പത്തിക വായ്പയും കാസ്ട്രോയുടെ ഈ നീക്കത്തിലൂടെ ലഭ്യമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 189&amp;ndash;190, 198&amp;ndash;199.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 292&amp;ndash;296.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. pp. 170&amp;ndash;172.&lt;/ref&gt;.  ഇക്കാലത്തുതന്നെ [[ചൈന]], [[പോളണ്ട്]], [[യുഗോസ്ലാവിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്]] സർക്കാരുകളുമായും കാസ്ട്രോ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാൻ തുടങ്ങി.

ക്യൂബയിലുള്ള പെട്രോളിയം കമ്പനികളെല്ലാം [[റഷ്യ|റഷ്യയിൽ]] നിന്നും വരുന്ന ക്രൂഡ് ഓയിൽ സംസ്കരിക്കാൻ തയ്യാറാവണമെന്ന് സർക്കാർ ഉത്തരവിട്ടു. ക്യൂബയിലെ പ്രധാന കമ്പനികളെല്ലാം തന്നെ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടേതോ]] അമേരിക്കൻ നിയന്ത്രിതമോ ആയിരുന്നു. കമ്പനികളെല്ലാം തന്നെ ഈ ഉത്തരവ് നിരസിച്ചു.  ഇതിന്റെ പ്രതികരണമെന്നോണം രാജ്യത്തെ എല്ലാ എണ്ണ ശുദ്ധീകരണകമ്പനികളും ദേശസാൽക്കരിക്കാൻ പോകുകയാണെന്ന് കാസ്ട്രോ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയെ]] ചൊടിപ്പിച്ചു, [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] നിന്നുള്ള പഞ്ചസാര ഇറക്കുമതി അമേരിക്ക നിറുത്തി. ഫലമെന്നോണം കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ എല്ലാ അമേരിക്കൻ കമ്പനികളും ദേശസാൽക്കരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 205&amp;ndash;206.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറങ്ങൾ. 316&amp;ndash;319.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 173.&lt;/ref&gt;. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയും]] ക്യൂബയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളാവാൻ തുടങ്ങി. [[ബെൽജിയം|ബെൽജിയത്തിൽ]] നിന്നും വാങ്ങിയ ആയുധങ്ങളുമായി ക്യൂബയിലേക്കു വന്ന ലാ കോബർ എന്ന [[ഫ്രഞ്ച്|ഫ്രഞ്ചു]] കപ്പൽ ആയിടക്ക് ഹവാന തീരത്തു വെച്ച് സ്ഫോടനത്താൽ തകർക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനു പിന്നിൽ അമേരിക്കയാണെന്ന് കാസ്ട്രോ ആരോപിച്ചു. അമേരിക്ക ക്യൂബക്കുമേൽ സാമ്പത്തിക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തി. ക്യൂബയിലേക്കുള്ള എല്ലാ കയറ്റുമതികളും അമേരിക്ക നിറുത്തിവെച്ചു. അമേരിക്കയുടെ ക്യൂബയിലുള്ള എല്ലാ കമ്പനികളും കണ്ടുകെട്ടിക്കൊണ്ടാണ് ക്യൂബ ഇതിനു മറുപടി പറഞ്ഞത് &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 214&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 214.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 177.&lt;/ref&gt;.

[[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ജനറൽ അസ്സംബ്ലിയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ [[ന്യൂയോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിലെത്തിയ]] കാസ്ട്രോ അവിടെ വെച്ച് പല വിദേശനേതാക്കളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി. [[നികിത ക്രൂഷ്ച്ചേവ്|നികിത ക്രൂഷ്ചേവ്]]അതിൽ പ്രധാനിയായിരുന്നു. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ]] [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസത്തിന്റെ]] പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരിക്കും ക്യൂബ എന്ന് നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് അന്ന് പറയുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 206&amp;ndash;209.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 333&amp;ndash;338.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 174&amp;ndash;176.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോ അവിടെവെച്ച് [[ഈജിപ്റ്റ്‌|ഈജിപ്ത്]] പ്രസിഡന്റ് [[ജമാൽ അബ്ദുൾ നാസർ]], [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] പ്രധാനമന്ത്രി [[ജവഹർലാൽ നെഹ്രു]] എന്നിവരുമായും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.  തന്റെ വ്യക്തിത്വം ലോകത്തിനു മുന്നിൽ തുറന്നു കാട്ടാനും, ക്യൂബക്കുള്ള ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കാനുമാണ് കാസ്ട്രോ ഇത്തരം വേദികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.

[[File:Fidel Castro - UN General Assembly 1960.jpg|thumb|left|upright|കാസ്ട്രോ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ജനറൽ അസംബ്ലിയിൽ 1960.]]

അമേരിക്ക ക്യൂബയിൽ ഒരു പട്ടാള അട്ടിമറി നടത്തിയേക്കാമെന്ന് കാസ്ട്രോ ഭയപ്പെട്ടിരുന്നു. സൈനികരുടെ അംഗബലം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനു പകരം ബഹുജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ ഒരു സൈനിക ശക്തി രൂപപ്പെടുത്താനാണ് കാസ്ട്രോ തീരുമാനിച്ചത്. ഇതിനായി അദ്ദേഹം[[കമ്മറ്റീസ് ഫോർ ദ ഡിഫൻസ് ഓഫ് ദ റെവല്യൂഷൻ]] എന്ന ഒരു ദേശീയ സേന രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി. എല്ലാ യുദ്ധമുറകളിലും ഈ സേനയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് പരിശീലനം നൽകിയിരുന്നു. അയൽരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുണ്ടായേക്കാവുന്ന സൈനികനീക്കങ്ങളെ ചെറുക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം. അതുകൂടാതെ [[വിദ്യാഭ്യാസം|വിദ്യാഭ്യാസപരവും]] [[ആരോഗ്യം|ആരോഗ്യപരവുമായ]] ബോധവൽക്കരണം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ നടത്തുക എന്നിങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷ്യങ്ങൾ കൂടി ഈ സേനക്കുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലെ]] 80 ശതമാനത്തോളം ജനങ്ങളും ഈ സേനയിൽ അംഗങ്ങളായിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 233&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 233.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 345.&lt;/ref&gt;. പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പു നടത്തുന്നതിനെ കാസ്ട്രോ അനുകൂലിച്ചിരുന്നില്ല. മറിച്ച് ജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് സർക്കാരുമായി സംവദിക്കാം എന്ന ഉറപ്പു നൽകിയിരുന്നു. [[ക്യൂബ]] [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ]] പാത പിന്തുടരുകയാണെന്ന് [[അമേരിക്ക]] അവകാശപ്പെട്ടു. ഒരു പാർട്ടി തന്നെ എപ്പോഴും ഭരണത്തിൽ, വ്യവസായവും ദേശീയ സമ്പത്തുകളും ഇവരുടെ പരിധിയിൽ, കൂടാതെ പത്ര മാധ്യമങ്ങൾക്ക് വിലക്ക് ഇവയൊക്കെയാണ് അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ ആരോപണങ്ങൾക്കു താങ്ങായി ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചത് &lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 330.&lt;/ref&gt;.

വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും ആരോഗ്യരംഗത്തും കാതലായ മാറ്റം വരുത്താൻ കാസ്ട്രോയുടെ സർക്കാർ ശ്രമിച്ചു. കൂടൂതൽ വിദ്യാലയങ്ങൾ രാജ്യത്താകമാനം ആരംഭിച്ചു. ഇത് കഴിഞ്ഞ മുപ്പതുകൊല്ലം കൊണ്ടുണ്ടായതിനേക്കാൾ കൂടൂതലാണ്. വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്ത് സമൂലമായ മാറ്റം വരുത്തി. പഠനത്തോടൊപ്പം ജോലിപരിചയം കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന പാഠ്യരീതിയാണ് ആവിഷ്ക്കരിച്ചത് &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 275-76&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Qui93|ക്വിർക്ക് 1993]]. പുറം. 324.&lt;/ref&gt;. ആരോഗ്യരംഗം ദേശസാൽക്കരിച്ചു.  ഗ്രാമീണ ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങൾ രാജ്യത്തങ്ങോളമിങ്ങോളം ആരംഭിച്ചു. ശിശുമരണനിരക്ക് വൻ തോതിൽ കുറക്കാൻ ഇത്തരം നടപടികൾക്കു സാധിച്ചു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 275-76&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 275&amp;ndash;276.&lt;/ref&gt;. റോഡുകളും മറ്റും പണികഴിപ്പിക്കാനും, അടിസ്ഥാനസൗകര്യമേഖലയിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ഊന്നാനും ഈ സർക്കാർ ശ്രദ്ധവെച്ചു. ഭവനരഹിതരായവർക്ക് വീടു നിർമ്മിച്ചു നൽകി.

=== ദ ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം 1961===
{{main|ബേ ഓഫ് പിഗ്സ്‌ ആക്രമണം}}
[[പ്രമാണം:Fidel Castro - MATS Terminal Washington 1959.jpg|right|thumb|150px|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ1959-ൽ]]
[[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയും]] [[ക്യൂബ|ക്യൂബയും]] തമ്മിലുള്ള ബന്ധം നാൾക്കുനാൾ മോശമായി വന്നു. കാസ്ട്രോക്കെതിരേ ചാരവൃത്തി നടത്തുക എന്നതായിരുന്നു ക്യൂബയിലെ അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയത്തിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ജോലി. അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയത്തിലെ ജോലിക്കാരുടെ എണ്ണം അമേരിക്കയിലെ ക്യൂബൻ എംബസ്സിയിലെ ജോലിക്കാരുടെ എണ്ണത്തിനു തുല്യമാക്കണമെന്ന് കാസ്ട്രോ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതോടെ ക്യൂബയുമായുള്ള എല്ലാ നയതന്ത്രബന്ധങ്ങളും അമേരിക്ക നിറുത്തിവെച്ചു. ക്യൂബയെ അമർച്ചചെയ്യാൻ അമേരിക്ക തങ്ങൾക്ക് സാദ്ധ്യമായ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും  തുടങ്ങിവെച്ചു. ക്യൂബയിലേക്ക് സാധനങ്ങളുമായി പോകുന്ന കപ്പലുകൾ തകർക്കുക, ക്യൂബയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരെ ചേർത്ത് കാസ്ട്രോക്കെതിരേ സേനയുണ്ടാക്കുക എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ വഴികളിലൂടെയും അവർ ശ്രമമാരംഭിച്ചു. ക്യൂബയിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരെ ചേർത്ത് [[ഡെമോക്രാറ്റിക്ക് റെവല്യൂഷണറി ഫ്രണ്ട്]] എന്നൊരു സംഘടന  അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയായ [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി]] പടച്ചുണ്ടാക്കി. ക്യൂബക്കെതിരേ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിടുക എന്നതു മാത്രമായിരുന്നു ഉദ്ദേശം.  അന്നത്തെ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് [[ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി|ജോൺ.എഫ്.കെന്നഡിയുടെ]] എല്ലാ വിധ പിന്തുണയും ഈ നീക്കത്തിനായി സി.ഐ.എ സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref name=jfk&gt;[http://www.jfklibrary.org/JFK/JFK-in-History/The-Bay-of-Pigs.aspx ജോൺ.എഫ്.കെന്നഡിയും ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണവും] ജെ.എഫ്.കെ ലൈബ്രറി നിലവറയിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;. ഏപ്രിൽ 13 ന് [[ഗ്വാട്ടിമാല|ഗ്വാട്ടിമാലയിലും]], [[നിക്കരാഗ്വ|നിക്കരാഗ്വയിലും]] നിന്ന് ക്യൂബക്കെതിരേ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഈ സേനയെ അമേരിക്കൻ സൈന്യം സജ്ജമാക്കി. ഏപ്രിൽ 15 ന് നിക്കരാഗ്വയിൽ നിന്നും ക്യൂബയിലേക്ക് ഈ സേന വ്യോമാക്രമണം നടത്തി. ക്യൂബയിലെ വിമാനത്താവളങ്ങളും സൈനിക താവളങ്ങളും ബോംബിംഗിൽ തകർത്തു &lt;ref name=bog1&gt;[http://www.foia.cia.gov/bay-of-pigs/bop-vol1-part2.pdf ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം - ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511055855/http://www.foia.cia.gov/bay-of-pigs/bop-vol1-part2.pdf |date=2012-05-11 }} സി.ഐ.എ വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - ഭാഗം 1&lt;/ref&gt;.  ഈ ആക്രമണം ക്യൂബൻ വിമതസേന തന്നെ നടത്തിയതാണെന്ന അവകാശവാദവുമായി അമേരിക്ക രംഗത്തെത്തി &lt;ref name=bop&gt;[http://www.foia.cia.gov/bay-of-pigs/bop-vol1-part1.pdf ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം - ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110826160314/http://www.foia.cia.gov/bay-of-pigs/bop-vol1-part1.pdf |date=2011-08-26 }} സി.ഐ.എ വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gwu&gt;[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/bayofpigs/chron.html ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം 40 കൊല്ലങ്ങൾക്കുശേഷം, ചരിത്രം] ജോർജ്ജ് വാഷിംഗടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഉടൻ തന്നെ കാസ്ട്രോ ക്യൂബൻ ടെലിവിഷനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട് അതിന്റെ സത്യാവസ്ഥ ജനങ്ങളെ അറിയിക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. പുറം. 217-220&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 217&amp;ndash;220.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 178&amp;ndash;179.&lt;/ref&gt;.

{{Quote box|width=25em|align=left|bgcolor=#ACE1AF|quote=&quot;സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ മൂക്കിനു താഴെ നടക്കുന്ന ഈ സോഷ്യലിസ്റ്റ് വിപ്ലവം അവർക്കു രസിക്കുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാവുന്നത് &quot;|source=— ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ഇൻവേഷനിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട വൈമാനികരുടെ സംസ്കാരചടങ്ങിൽ ചെയ്ത പ്രസംഗത്തിൽ നിന്നും}}

ഇതൊരു സൈനിക നീക്കമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ കാസ്ട്രോ ഉടൻതന്നെ സംശയിക്കപ്പെടുന്നവരെയെല്ലാം അറസ്റ്റ് ചെയ്തു ജയിലിലടക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഏതാണ്ട് രണ്ടായിരത്തോളം പേരെ ക്യൂബൻ സർക്കാർ മുൻകരുതൽ എന്ന നിലയിൽ തടങ്കലിൽ വെച്ചു. പക്ഷേ രാത്രി [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] സഹായത്തോടെ നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാർ കരമാർഗ്ഗം യുദ്ധം തുടങ്ങി. കാസ്ട്രോ സ്വയം ആക്രമണത്തിന്റെ നേതൃത്വം ഏറ്റെടുത്തു. വിമതസേനക്കു ആയുധങ്ങളും ഭക്ഷണവുമായി എത്തിയിരുന്ന കപ്പലിനു നേരെ വ്യോമാക്രമണം നടത്താൻ തന്റെ ചെറിയ വ്യോമസേനയോട് കാസ്ട്രോ ആവശ്യപ്പെട്ടു. 20 ഏപ്രിൽ 1961 ന് ബ്രിഗേഡ് 2506 എന്ന് [[അമേരിക്ക]] രഹസ്യമായി വിളിച്ച നുഴഞ്ഞുകയറ്റക്കാർ [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] സേനക്കു മുന്നിൽ അടിയറവു പറഞ്ഞു &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 222-225&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 222&amp;ndash;225.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 180&amp;ndash;184.&lt;/ref&gt;. ഈ ഒരു വിജയം ക്യൂബൻ നേതാക്കൾക്ക് കുറച്ചൊന്നുമല്ല ആഹ്ലാദം നൽകിയത്   ഈ രാഷ്ട്രീയ വിജയത്തിന് [[ചെ ഗുവേര]] പിന്നീട് ഒരവസരത്തിൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയോട്]] നന്ദി പറയുകയുണ്ടായി &lt;ref name=che1&gt;[http://nsarchive.wordpress.com/2012/02/03/document-friday-che-guevara-thanks-the-united-states-for-the-bay-of-pigs-invasion/ ബേ ഓഫ് പിഗ്സ് ആക്രമണം, അമേരിക്കക്ക് ചെ ഗുവേരയുടെ നന്ദിപ്രകടനം]&lt;/ref&gt;

ക്യൂബൻ ടെലിവിഷനിലൂടെ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തിരുന്ന പിടിയിലായവരുടെ വിചാരണ കാസ്ട്രോ നേതൃത്വം കൊടുത്ത ഒരു കൂട്ടം പത്രപ്രവർത്തകരാണ് നടത്തിയത്. ഓരോരുത്തരോടും കാസ്ട്രോ ഈ ആക്രമണത്തിനുള്ള കാരണം ചോദിച്ചു. പതിനാലുപേരൊഴിച്ച് ബാക്കിയുള്ളവരെ ഏതാണ്ട് 25ദശലക്ഷം ഡോളറിനു തുല്യമായ മരുന്നുകൾക്കു പകരമായി അമേരിക്കക്കു തന്നെ കൈമാറി ഇക്കൂട്ടരിൽ, ക്യൂബയിൽ തടങ്ങലിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്നവരെ കുറേ കാലങ്ങൾക്കുശേഷം സ്വതന്ത്രരായി വിട്ടയക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 226-227&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 226&amp;ndash;227&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോയുടെ ഈ വിജയം ക്യൂബയിലെ മാത്രമല്ല, മുഴുവൻ [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കയിലേയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾക്ക് അപരിമേയമായ ഊർജ്ജം പ്രദാനം ചെയ്തു.

=== സോഷ്യലിസ്റ്റ് ക്യൂബ 1961–1962 ===
ഇക്കാലത്ത് കാസ്ട്രോ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ക്യൂബ എന്ന ഒരു സംഘടന  രൂപീകരിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണം സുഗമമാക്കാനായിരുന്നു ഇത്. ഇതിന്റെ നിയന്ത്രണം മാതൃസംഘടനയായ ജൂലൈ26മൂവ്മെന്റിനു തന്നെയായിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Bourne 230&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 230.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 188&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 188.&lt;/ref&gt;. [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസത്തിലേക്കുള്ള]] ഈ പെട്ടെന്നുള്ള എടുത്തുചാട്ടം [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് റഷ്യ]] സംശയത്തോടെയാണ് വീക്ഷിച്ചിരുന്നത്. എന്നിരിക്കിലും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ദൃഢമായിത്തന്നെ തുടർന്നു. കാസ്ട്രോ തന്റെ മകനായ [[ഫിഡലിറ്റോ|ഫിഡെലിറ്റോയെ]] സ്കൂൾവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി [[മോസ്കോ|മോസ്കോയിലേക്കാണയച്ചത്]]. ഇതേകാലത്ത് ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളോട് വിപ്ലവത്തിനായി തയ്യാറെടുക്കാൻ കാസ്ട്രോ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. [[ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ്]] എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്നും [[അമേരിക്ക]] ക്യൂബയെ പുറംതള്ളി. [[ചൈന]] സോവിയറ്റ് ബന്ധം മുറിഞ്ഞതോടുകൂടി ക്യൂബ പ്രത്യക്ഷത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ കൂടെയാണ് നിന്നത്.  കാരണം ക്യൂബക്കു സൈനികവും ധനപരവുമായ സഹായങ്ങൾ  നൽകാൻ സോവിയറ്റ് യൂണിയനു മാത്രമേ കഴിയു എന്ന് കാസ്ട്രോ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. പക്ഷേ ആശയപരമായി കാസ്ട്രോ ചൈനയുടെ കൂടെയായിരുന്നു.

1962 ൽ ഭരണനിർവഹണത്തിലെ അപാകതകൊണ്ട് ക്യൂബ ഒരു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ നേരിട്ടു, കൂടാതെ അമേരിക്ക ക്യൂബയുടെ മേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധവും ക്യൂബയെ വല്ലാതെ തളർത്തി. ഭക്ഷ്യദൗർലഭ്യം കാരണം റേഷൻ സമ്പ്രദായം ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടി വന്നു. ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും, ഉപഭോക്തൃഉൽപ്പന്നങ്ങളും റേഷനിങ്ങിന്റെ പരിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു. രാജ്യത്ത് പലയിടങ്ങളിലായി ഇതിന്റെ പേരിൽ അസ്വാരസ്യങ്ങൾ ഉടലെടുത്തു. ഇത് ഭരണമുന്നണിയിൽ എതിർപ്പിന്റെ സ്വരങ്ങളുയർത്തി. മന്ത്രിമാരിൽ എതിർപ്പിന്റെ ശബ്ദമുയർത്തിയവരെ പിന്തിരിപ്പന്മാർ എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ഫിദൽ മന്ത്രിസഭയിൽ നിന്നു തന്നെ പുറത്താക്കി. ഫിദലിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്ന [[ചെ ഗുവേര|ചെ ഗുവേരയുമായുള്ള]] ബന്ധത്തിലും ഇതിനിടെ വിള്ളൽ വീണു. ഫിദലിന്റെ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനോടുള്ള]] ആഭിമുഖ്യം ചെ ഗുവേരക്ക് ഇഷ്ടമായിരുന്നില്ല. ചെ ഗുവേര [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സേ തൂങിന്റെ]] [[ചൈന|ചൈനയോട്]] അടുപ്പം പുലർത്തിയിരുന്ന ആളായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 232.&lt;/ref&gt;.

=== ക്യൂബൻ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധി 1962 ===
{{main|ക്യൂബൻ മിസൈൽ പ്രതിസന്ധി}}
[[അമേരിക്ക]] തങ്ങളെ എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും ആക്രമിച്ചേക്കാം എന്നൊരു ഭയം [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] പ്രസിഡന്റ് [[നികിത ക്രൂഷ്ച്ചേവ്|ക്രൂഷ്ചേവിനുണ്ടായിരുന്നു]]. അമേരിക്കയും [[നാറ്റോ]] സേനയും സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ സമീപരാജ്യമായ [[തുർക്കി|ടർക്കിയിലും]] പടിഞ്ഞാറൻയൂറോപ്പിലും സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന [[ആണവായുധം|ആണവായുധങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള]] അറിവാണ് ക്രൂഷ്ചേവിനെ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നത്.  ഇതിനൊരു പ്രതിരോധം എന്ന നിലയിൽ അമേരിക്കയെ ലക്ഷ്യംവെച്ച് [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] മിസ്സൈലുകൾ സ്ഥാപിക്കാനായി ക്രൂഷ്ചേവ് ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 192&amp;ndash;194.&lt;/ref&gt;. ഇതിന്റെ തുടർനടപടികൾക്കായി ക്രൂഷ്ചേവ് കാസ്ട്രോയെ സമീപിച്ചു . [[ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ|ഉസ്ബക്കിസ്ഥാനിലെ]] പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായ ഷറഫ് റാഷിദോവും, മിസ്സൈൽ സേനയുടെ തലവനും കൂടി കാസ്ട്രോയെ ക്യൂബയിൽ ചെന്നുകണ്ട് ചർച്ച നടത്തി&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 271&lt;/ref&gt;.   [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കെതിരേ]] [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായുള്ള]] സൗഹൃദം എന്തുകൊണ്ടും കാസ്ട്രോയെ സന്തുഷ്ടനാക്കി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 194.&lt;/ref&gt;. പക്ഷേ ഈ പദ്ധതിയിൽ കാസ്ട്രോ പൂർണ്ണ തൃപ്തനല്ലായിരുന്നു. ക്യൂബയെ റഷ്യയുടെ സൈനികതാവളമാക്കുന്നതിനോട് കാസ്ട്രോക്ക് താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 272&lt;/ref&gt;.ഉടനെതന്നെ പദ്ധതിയുടെ വിശദാംശങ്ങൾക്കായി [[റൗൾ കാസ്ട്രോ]] [[മോസ്കോ|മോസ്കോയിലേക്കു]] പോയി. കാസ്ട്രോയും, റൗളും അടുത്ത സുഹൃത്ത് [[ചെ ഗുവേര|ചെ ഗുവേരയും]] കൂടാതെ ഒന്നു രണ്ടു പട്ടാള മേധാവികളും മാത്രമേ ഈ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] പ്രധാന നഗരങ്ങളെ ലക്ഷ്യംവെച്ച് ക്യൂബയിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ [[ആർ-12]] എന്ന മദ്ധ്യദൂര മിസ്സൈലുകൾ  സ്ഥാപിച്ചു.  ക്യൂബയിൽ മിസൈൽതറകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന്റെ  ചിത്രങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ ചാരവിമാനങ്ങൾ രഹസ്യമായി പകർത്തി&lt;ref name=jfklibrary&gt;[http://www.jfklibrary.org/JFK/JFK-in-History/Cuban-Missile-Crisis.aspx ക്യൂബൻ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധി] കെന്നഡി ലൈബ്രറിയിൽ നിന്നും&lt;/ref&gt;. അമേരിക്കയുടെ സുരക്ഷിതത്വത്തിനു നേരെയുള്ള ഈ വെല്ലുവിളി അവർ പുറംലോകത്തെ അറിയിച്ചു. [[അമേരിക്ക]] 183 യുദ്ധക്കപ്പലുകളുപയോഗിച്ച് [[ക്യൂബ|ക്യൂബക്കു]] ചുറ്റും ഒരു പ്രതിരോധവലയം തീർത്തു. ക്യൂബയിലേക്കു വരുന്ന എല്ലാ യാനങ്ങളേയും നിരീക്ഷണവിധേയമാക്കി&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 275&lt;/ref&gt;&lt;ref name=sparta&gt;[http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/COLDcubanmissile.htm ക്യൂബൻ മിസ്സൈൽ പ്രതിസന്ധി തുടക്കം]&lt;/ref&gt;. കൂടുതൽ മിസ്സൈലുകൾ ക്യൂബയിലേക്കു വരുന്നത് തടയാനാണ് ഈ നടപടി എന്നാണ് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് കെന്നഡി ഇതിനെക്കുറിച്ച് ടെലിവിഷൻ സന്ദേശത്തിലൂടെ ലോകത്തോട് പറഞ്ഞത്&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 275&lt;/ref&gt;.  ഏത് വിദേശ ആക്രമണത്തിനെതിരേയും സ്വയ രക്ഷക്കായി തയ്യാറെടുക്കേണ്ടത് ഞങ്ങളുടെ ആവശ്യമാണെന്നാണ് മിസൈൽതറകൾ പണിതതിനെക്കുറിച്ച്  കാസ്ട്രോ  [[ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി|കെന്നഡിയെ]] അറിയിച്ചത് &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. pp. 238-239&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 238&amp;ndash;239.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 196&amp;ndash;197.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=wp&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/world/digitalarchive/index.html മിസൈൽ പ്രതിസന്ധി] വാഷിംങ്ടൺ പോസ്റ്റ്&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cubanmi1&gt;[http://www.cubanmissilecrisis.org/background/timeline/ ക്യൂബൻ മിസൈൽ പ്രതിസന്ധി -സമയരേഖ]&lt;/ref&gt;.

എന്നാൽ ഒരു ആണവയുദ്ധത്തിലേക്ക് ലോകത്തെ കൊണ്ടെത്തിക്കാൻ ക്രൂഷ്ചേവിനു താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നില്ല &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 197.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nikita1&gt;{{cite web|last = ക്രൂഷ്ചേവ്|first = നികിത |date= ഒക്ടോബർ 27, 1962|url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/nsa/cuba_mis_cri/621030%20Letter%20to%20Castro.pdf|title = ലെറ്റർ ടു കാസ്ട്രോ|format = പി.ഡി.എഫ്|publisher=ജോർജ്ജ് വാഷിംങ്ടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി|accessdate =മെയ് 11, 2006 }}&lt;/ref&gt; . തുടർന്ന് [[നികിത ക്രൂഷ്ച്ചേവ്|ക്രൂഷ്ചേവും]], [[ജോൺ എഫ്. കെന്നഡി|കെന്നഡിയും]] തമ്മിൽ നടന്ന ചർച്ചകൾക്കൊടുവിൽ ക്യൂബയിൽ നിർമ്മിച്ച മിസ്സൈൽതറകൾ പൊളിച്ചുകളയാൻ ക്രൂഷ്ചേവ് ഉത്തരവിട്ടു. കൂടാതെ, അമേരിക്ക രഹസ്യമായി [[തുർക്കി|തുർക്കിയിലും]] [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിയിലും]] സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ ലക്ഷ്യം വെച്ച് സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ആണവായുധങ്ങളും നീക്കം ചെയ്തു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 198&amp;ndash;199.&lt;/ref&gt;.  ലോകയുദ്ധത്തിലേക്കു നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു പ്രതിസന്ധി അങ്ങനെ ഇല്ലാതായി. എന്നാൽ ഇത് കാസ്ട്രോയെ വല്ലാതെ ക്ഷുഭിതനാക്കി. ക്രൂഷ്ചേവ് തന്നെ വഞ്ചിക്കുകയാണുണ്ടായതെന്ന് കാസ്ട്രോ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 239.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 199&amp;ndash;200.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 278&lt;/ref&gt;. ക്യൂബക്കു മേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്ന ഉപരോധം എടുത്തുകളയുന്നതുൾപ്പടെ ഒരു അഞ്ചിന പദ്ധതി കാസ്ട്രോ അമേരിക്കക്കു മുമ്പിൽ സമർപ്പിച്ചു.  എന്നാൽ അമേരിക്ക ഈ ആവശ്യങ്ങളെല്ലാം തന്നെ തള്ളിക്കളയുകയാണുണ്ടായത്. കുപിതനായ കാസ്ട്രോ ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ സംഘം ക്യൂബയിലേക്ക് കടക്കുന്നത് നിരോധിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 241&amp;ndash;242.&lt;/ref&gt;. 1963 ൽ കെന്നഡി വധിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൊലപാതകി ക്യൂബയെ പിന്തുണക്കുന്ന ആളാണ് എന്നൊരു ആരോപണം അമേരിക്ക ഉന്നയിച്ചിരുന്നു തദ്വാരാ കെന്നഡിയുടെ മരണത്തിൽ ക്യൂബക്കു പങ്കുണ്ടാവാമെന്നും അവർ പരോക്ഷമായി ആരോപിച്ചു. എന്നാൽ ലീ ഹാർവെ ഓസ്വാൾഡ് എന്നയാളെ ക്യൂബയിൽ കാലുകുത്താൻ പോലും അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല എന്നു പറഞ്ഞ് കാസ്ട്രോ ഈ ആരോപണങ്ങളെയെല്ലാം തള്ളിക്കളഞ്ഞു&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 289&lt;/ref&gt;.

=== ക്യൂബൻ സോഷ്യലിസത്തിന്റെ വളർച്ച 1963–1970===
1963 ഫെബ്രുവരിയിൽ  [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുമായി]] ഒത്തുതീർപ്പുനടത്താനുണ്ടായ കാരണങ്ങൾ കാണിച്ച് [[നികിത ക്രൂഷ്ച്ചേവ്|ക്രൂഷ്ചേവ്]] കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ഒരു കത്തയച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ [[സോവിയറ്റ് റഷ്യ|റഷ്യയിലേക്ക്]] ഒരു സന്ദർശനം നടത്താനും അദ്ദേഹത്തിന്  ക്ഷണം ലഭിച്ചു.  ഈ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് കാസ്ട്രോ [[മോസ്കോ]] സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു. ഏതാണ്ട് ഒരു മാസത്തിലേറെ കാസ്ട്രോ റഷ്യയിൽ താമസിച്ച് പതിനാലോളം നഗരങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു. പ്രാദേശികവാസികളായ ആളുകളുമായി സംവദിച്ചു. റെഡ്സ്ക്വയറിൽ ഒരു ജാഥയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു സംസാരിച്ചു. ക്രെംലിൻ മതിലിൽ നിന്ന് ഒരു [[മേയ്‌ ദിനം|മെയ് ദിന]] റാലി വീക്ഷിച്ചു. കാസ്ട്രോയോടുള്ള ബഹുമാനാർത്ഥം [[മോസ്കോ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] അദ്ദേഹത്തിനു ഡോക്ടറേറ്റ് സമ്മാനിച്ചു. കൂടാതെ [[ഓർഡർ ഓഫ് ലെനിൻ]] എന്ന പദവി നൽകി റഷ്യ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. ഇത് ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ വിദേശി കൂടിയാണ് കാസ്ട്രോ &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 245&amp;ndash;248.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 204&amp;ndash;205.&lt;/ref&gt; .

[[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസത്തെ]] ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള പുതിയ ആശയങ്ങളുമായാണ് കാസ്ട്രോ തിരികെ ക്യൂബയിലേക്കു വന്നത്. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ]] വർത്തമാനപത്രമായ [[പ്രവദ]] അദ്ദേഹത്തിൽ ഒരുപാട് പ്രചോദനം നൽകിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. തിരികെ ക്യൂബയിൽ വന്ന കാസ്ട്രോ രാജ്യത്തുണ്ടായിരുന്ന രണ്ട് ഔദ്യോഗിക പത്രങ്ങളെ ലയിപ്പിച്ച് ''ഗ്രന്മ'' എന്ന പേരിൽ ഒരു പത്രമാക്കി മാറ്റി &lt;ref name=granma&gt;[https://web.archive.org/web/20130110105250/http://www.granma.cu/ingles/ ഗ്രന്മ ദിനപത്രം - ക്യൂബ] ഗ്രന്മ പത്രത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പതിപ്പ്&lt;/ref&gt;. ക്യൂബൻ വിപ്ലവകാരികൾ സഞ്ചരിച്ച പായ്ക്കപ്പലിന്റെ പേരായിരുന്നു ഗ്രന്മ &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 249.&lt;/ref&gt;. കായികമേഖലയിൽ ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനം ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ക്യൂബക്കുണ്ടാവണം എന്ന ഉൽക്കടമായ ആഗ്രഹം കാസ്ട്രോയ്ക്കുണ്ടായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 249&amp;ndash;250.&lt;/ref&gt;. ഇതിനു വേണ്ടി ധാരാളം പണം ഈ മേഖലയിൽ കാസ്ട്രോ നിക്ഷേപിക്കുകയുണ്ടായി. പതിനഞ്ചിനും ഇരുപത്താറിനും വയസ്സിനിടക്കുള്ളവർ ഒഴികെ ആർക്കുവേണമെങ്കിലും ക്യൂബ വിട്ടുപോകാം എന്ന് കാസ്ട്രോ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ധാരാളം ആളുകൾ ഈ നിർദ്ദേശത്തെ അംഗീകരിച്ചു ക്യൂബ വിട്ടു മറ്റു രാജ്യങ്ങളിലേക്കു ചേക്കേറാൻ തുടങ്ങി. ഇത് കാസ്ട്രോ പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും, ഒരു പക്ഷേ ആഗ്രഹിച്ചതിലും മുകളിലായിരുന്നു &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 213&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. p. 213.&lt;/ref&gt;. 1964 ൽ കാസ്ട്രോ വീണ്ടും മോസ്കോയിലേക്ക് ഒരു ഹ്രസ്വപര്യടനം നടത്തി. റഷ്യയുമായി പഞ്ചസാരവ്യാപാരത്തിൽ  ഒരു ദീർഘകാലകരാർ ഒപ്പുവെക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു ഇത്.  തിരികെ ക്യൂബയിൽ വന്ന കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനങ്ങളെയെല്ലാം ചേർത്ത് ഔദ്യോഗികമായി [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ക്യൂബ]] രൂപീകരിച്ചു.

[[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കയിലുടനീളം]] ഒരു വിപ്ലവ തീജ്വാല ആളിപടർത്താനായി ആളും അർത്ഥവും നൽകി സഹായിക്കാൻ കാസ്ട്രോ ഒരുമ്പെട്ടു. സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേ ഉയർന്നെണീക്കാൻ കാസ്ട്രോ ജനങ്ങളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. [[വിയറ്റ്നാം|വിയറ്റ്നാമിലും]], [[ബൊളീവിയ|ബൊളീവിയയിലും]] സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേയും കോളനിവാഴ്ചക്കെതിരേയും പൊരുതുന്ന വിപ്ലവസംഘടനകൾക്ക് കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിൽ പരിശീലനം നൽകി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 255.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 211.&lt;/ref&gt;. [[ചെ ഗുവേര|ചെ ഗുവേരയാണ്]] ഇത്തരം നീക്കങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്നത്. 1967 ൽ ബൊളീവിയൻ കാടുകളിൽ വെച്ച് [[സെൻട്രൽ ഇന്റലിജൻസ് ഏജൻസി|സി.ഐ.എ]] സൈനികരാൽ [[ചെ ഗുവേര]] കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഇത് കാസ്ട്രോക്ക് ഏറ്റ ഒരു വമ്പൻ പ്രഹരമായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 267&amp;ndash;268.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 216.&lt;/ref&gt; . സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായുള്ള ബന്ധത്തിനും ഇക്കാലയളവിൽ ഉലച്ചിൽ തട്ടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ക്രൂഷ്ചേവിനു പകരം, [[ലിയോനിഡ് ബ്രഷ്നേവ്|ബ്രഷ്നേവ്]] റഷ്യയുടെ നേതാവായി  സ്ഥാനമേറ്റെടുത്തു. 1976 ലെ ആണവവ്യാപനനിരോധന കരാറിൽ ഒപ്പു വെക്കാൻ കാസ്ട്രോ വിസമ്മതിച്ചു. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയും]] [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനും]] കൂടെ ഒരു മൂന്നാംലോകത്തിനു ശ്രമിക്കുകയാണെന്ന് കാസ്ട്രോ വിശ്വസിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 269.&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോക്കെതിരേ ഭരണമുന്നണിയിൽ നിന്നും പ്രതിഷേധ സ്വരങ്ങൾ ഉയർന്നുതുടങ്ങി. [[അലക്സാണ്ടർ ദുബ്ചെക്|അലക്സാണ്ടർ ഡ്യൂബെക്കിന്റെ]] സാമൂഹിക പരിഷ്കരണത്തെ തടയാനായി സോവിയറ്റ് റഷ്യയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തിയ [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ|ചെക്കോസ്ലാവാക്യൻ]] ആക്രമണത്തെ കാസ്ട്രോ നിശിതമായി വിമർശിച്ചു. [[പ്രാഗ് വസന്തം|പ്രാഗ് വസന്തത്തെ]] എതിർക്കുക വഴി [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ|ചെക്കോസ്ലാവാക്യയിലെ]] വിപ്ലവകാരികൾ സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ കൈപ്പിടിയിലൊതുങ്ങുകയാണുണ്ടാവുകയെന്ന് കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങളോട് ഒരു ഉദാഹരണം എന്ന നിലയിൽ പറഞ്ഞു.

[[ചൈന|ചൈനയിലെ]] [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സേതൂങിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന [[ഗ്രേറ്റ് ലീപ് ഫോർവേഡ്|ഗ്രേറ്റ് ലീപ് ഫോർവേഡിനെ]] അനുകരിച്ചുകൊണ്ട് കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും സ്വത്തുക്കളും കണ്ടുകെട്ടാൻ തുടങ്ങി. ഇവരെല്ലാം കുത്തകമുതലാളിമാരും വിപ്ലവത്തിനെ ഒറ്റുകൊടുക്കുന്നവരുമാണെന്ന് പറഞ്ഞായിരുന്നു ഇത്. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയുടെ]] പ്രധാന കയറ്റുമതി [[പഞ്ചസാര]] ആയിരുന്നു, പ്രധാന വിപണി സോവിയറ്റ് റഷ്യയും. 1969 ലെ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റു കാരണം [[കരിമ്പ്|കരിമ്പു]] കൃഷിയിൽ വൻ നാശം നേരിട്ടു. മാത്രമല്ല, അത്തവണത്തെ കയറ്റുമതി ലക്ഷ്യം നേടാനായി തൊഴിലാളികൾ കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിക്കേണ്ടിവന്നു. പട്ടാളത്തെപ്പോലും കാസ്ട്രോ [[കരിമ്പ്|കരിമ്പിന്റെ]] വിളവെടുപ്പിനായി രംഗത്തിറക്കി. മൊൻകാട ബാരക്ക് ആക്രമണത്തേക്കാളും മോശമായ അവസ്ഥ എന്നാണ് ഈ സംഭവത്തെക്കുറിച്ച് കാസ്ട്രോ പൊതുജനത്തെ അഭിസംബോധനചെയ്തപ്പോൾ പറഞ്ഞത്. ഈ സമയത്തുപോലും ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങൾ കാസ്ട്രോയ്ക്കൊപ്പം നിന്നു. അവർ കാസ്ട്രോയെ തള്ളിപ്പറഞ്ഞില്ല &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 274.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 230&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 230.&lt;/ref&gt;.

===സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യം, മൂന്നാം ലോക രാഷ്ട്രീയം 1970–1974===
[[ക്യൂബ]] പതുക്കെ ഒരു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്കു നീങ്ങുകയായിരുന്നു. ഇതിൽ നിന്നും കരകയറാൻ  [[റഷ്യ|റഷ്യയെ]] സമീപിക്കുക മാത്രമേ അവർക്ക്   മാർഗ്ഗമുണ്ടായിരുന്നുള്ളു.  [[കൗൺസിൽ ഫോർ മ്യൂച്ച്യുൽ ഇക്കണോമിക്ക് അസിസ്റ്റൻസ്]] എന്ന ലോക സോഷ്യലിസ്റ്റുരാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സംഘടനയിലെ അംഗത്വം ക്യൂബക്കു കുറച്ചൊരാശ്വാസം നൽകി &lt;ref name=comecon&gt;[http://www.shsu.edu/~his_ncp/CMEA.html കോമികോയിലെ ക്യൂബയുടെ അംഗത്വം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060301225436/http://www.shsu.edu/~his_ncp/CMEA.html |date=2006-03-01 }} സാം ഹൂസ്റ്റൺ സ്റ്റേറ്റ് സർവ്വകലാശാല]&lt;/ref&gt;. പിന്നെയും ധാരാളം പ്രശ്നങ്ങൾ ക്യൂബക്ക് ഈ സമയത്ത് അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടിവന്നു. 1970 ൽ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] [[ഫ്ലോറിഡ]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ചില ക്യൂബൻ തീവ്രവാദിഗ്രൂപ്പുകൾ ക്യൂബയുടെ രണ്ട് മത്സ്യബന്ധനബോട്ടുകൾ തകർത്ത് അവയിലെ തൊഴിലാളികളെ ബന്ദികളാക്കുകയുണ്ടായി. ക്യൂബൻ ജയിലിലുള്ള തങ്ങളുടെ സഹപ്രവർത്തകരെ വിട്ടയക്കണം എന്നതായിരുന്നു [[ആൽഫ66]] &lt;ref name=alpha66&gt;[http://www.alpha66.org/english/our%20history.htm അൽഫ66 ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070404002831/http://www.alpha66.org/english/our%20history.htm |date=2007-04-04 }} അൽഫ66 ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt; എന്ന ഈ ഗ്രൂപ്പിന്റെ ആവശ്യം. എന്നാൽ പിന്നീട് അമേരിക്കയുടെ സമ്മർദ്ദത്തിനു വഴങ്ങി ഇവർ ബന്ദികളെ വിട്ടയച്ചു. ദേശീയനായകന്മാരെപ്പോലെയാണ് ഈ ബന്ദികളെ കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിൽ സ്വീകരിച്ചത്. ക്യൂബൻ സർക്കാരിനെ വിമർശിച്ചു എന്ന കാരണത്താൽ അറിയപ്പെടുന്ന കവിയും സാംസ്കാരികപ്രവർത്തകനും ആയ ഹെർബർട്ടോ പാഡില്ലയെ കാസ്ട്രോ സർക്കാർ അറസ്റ്റ് ചെയ്തത് ധാരാളം വിമർശനങ്ങൾക്ക് വഴിവച്ചു &lt;ref name=padilla&gt;[http://www.latinamericanstudies.org/cuba/padilla-obituary.htm. ഹെർബർട്ടോ പാഡില്ല അന്തരിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ലാറ്റിനമേരിക്കൻ സ്റ്റഡീസ്&lt;/ref&gt;&lt;ref name=padilla1&gt;[http://www.guardian.co.uk/news/2000/oct/14/guardianobituaries.cuba ക്യൂബൻ കവി പാഡില്ല വിടവാങ്ങി] ഗാർഡിയൻ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 14 ഒക്ടോബർ 2000&lt;/ref&gt;. പിന്നീട് താൻ ചെയ്തുപോയ പ്രവൃത്തിയിൽ പാഡില്ല ഖേദം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും, ഉടൻ തന്നെ വിട്ടയക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കലാകാരന്മാരുടേയും ബുദ്ധിജീവികളുടേയും പിന്തുണ സർക്കാരിനു ലഭിക്കാനായി കാസ്ട്രോ സർക്കാർ [[നാഷണൽ കൾച്ചറൽ കൗൺസിൽ]] എന്നൊരു വകുപ്പ് രൂപീകരിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. pp. 232&amp;ndash;233.&lt;/ref&gt;.

1964 നുശേഷം ഏഴു വർഷം കഴിഞ്ഞാണ് കാസ്ട്രോ വീണ്ടുമൊരു വിദേശപര്യടനത്തിനു മുതിർന്നത്.പുതിയതായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാർ ഭരിക്കുന്ന [[ചിലി|ചിലിയിലേക്കായിരുന്നു]] ഇത്തവണ കാസ്ട്രോയുടെ 23 ദിവസം നീണ്ടു നിന്ന പര്യടനം. ചിലി പ്രസിഡന്റ് [[സാൽവദോർ അല്ലെന്റ|സാൽവദോർ അല്ലെന്റേക്ക്]] കാസ്ട്രോ എല്ലാ വിധ പിന്തുണകളും വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. കൂടാതെ കാസ്ട്രോ ആ രാജ്യത്തുടനീളം സഞ്ചരിച്ചു ചില ജാഥകളിൽ ജനങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിച്ചു സംസാരിച്ചു. ചിലി സൈന്യത്തിൽ ചില വലതുപക്ഷ ചിന്താഗതിക്കാരുള്ള കാര്യം കാസ്ട്രോ അല്ലെന്റേയെ അറിയിച്ചിരുന്നു. ഇവരെ സേനയിൽ നിന്നും നീക്കിയില്ലെങ്കിൽ പിന്നീട് ഇവർ ഒരു സൈനിക നടപടിക്കു മുതിർന്നേക്കാം എന്നും കാസ്ട്രോ ചിലി പ്രസിഡന്റിനു മുന്നറിയിപ്പു നൽകി. കാസ്ട്രോയുടെ മുന്നറിയിപ്പ് ശരിയാണെന്ന് പിന്നീട് കാലം തെളിയിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ പിന്തുണയോടെ ഈ വലതുപക്ഷക്കാർ അല്ലെന്റേ സർക്കാരിനെ അട്ടിമറിച്ച് അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 278&amp;ndash;280.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 233&amp;ndash;236, 240.&lt;/ref&gt;.

[[File:Bundesarchiv Bild 183-L0614-040, Berlin, Fidel Castro an der Grenze.jpg|thumb|left|കിഴക്കൻ ജർമ്മനിയിലെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗങ്ങളോടൊപ്പം 1972.]]

പിന്നീട് കാസ്ട്രോ ലോകരാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയായിരുന്നു. [[അൾജീരിയ]], [[ബൾഗേറിയ]], [[ഹംഗറി]], [[പോളണ്ട്]], [[കിഴക്കൻ ജർമ്മനി]], [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ സന്ദർശനത്തിനു ശേഷം അവസാനം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ എത്തി. പോകുന്ന ഓരോ രാജ്യങ്ങളിലും സാധാരണക്കാരുമായി സംവദിക്കാനാണ് കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചത്. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളോടൊത്താണ് കാസ്ട്രോ ഏറെ നേരവും ചിലവഴിച്ചിരുന്നത്. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്കെതിരേ]] യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന [[വിയറ്റ്നാം|വിയറ്റ്നാമിലെ]] ധീരന്മാർക്ക് കാസ്ട്രോ എല്ലാ വിധ പിന്തുണയും നൽകി. 1973 ൽ[[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം|ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കാൻ കാസ്ട്രോ അൾജീയേഴ്സിൽ എത്തിച്ചേർന്നു. കാസ്ട്രോയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മിക്ക രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾക്കും അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കി. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ]] ഒരു സഖ്യരാജ്യം ഇതുപോലൊരു സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിന്റെ ഔചിത്യം അവർ മറച്ചുവെച്ചില്ല.  കാസ്ട്രോ തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ പുകഴ്ത്തി സംസാരിക്കുക കൂടി ചെയ്തു &lt;ref name=algers&gt;[http://lanic.utexas.edu/project/castro/db/1973/19730908.html അൾജീയേഴ്സ് ചേരിചേരാ ഉച്ചകോടിയിലെ കാസ്ട്രോയുടെ പ്രസംഗം - പതിനൊന്നാം ഖണ്ഡിക നോക്കുക] ടെക്സാസ് സർവ്വകലാശാല - ലാറ്റിനമേരിക്കൻ ഇൻഫോർമേഷൻ നെറ്റ് വർക്ക്.&lt;/ref&gt;

1973 ലെ [[യോം കിപ്പൂർ]]  യുദ്ധത്തിൽ [[സിറിയ|സിറിയക്കുവേണ്ടിയുള്ള]] കാസ്ട്രോയുടെ ഇടപെടൽ അറബ് ലോകത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ ബഹുമാന്യത നേടിക്കൊടുത്തു &lt;ref name=yom&gt;[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/73_War.html. യോം കിപ്പൂർ യുദ്ധം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ജ്യൂവിഷ് വ്യർച്വൽ ലൈബ്രറിയിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt; [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രയേലി]] സേന സിറിയയിൽ കടക്കുന്നതു തടയാൻ 4,000 വരുന്ന [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] സൈനികരെ കാസ്ട്രോ സിറിയയിൽ വിന്യസിച്ചു. കൂടാതെ ഇസ്രായേൽ-[[പലസ്തീൻ|പാലസ്തീൻ]] പ്രതിസന്ധിയിൽ ഇസ്രായേലിന്റെ നിലപാടുകളും അവരുടെ അമേരിക്കയുമായുള്ള അടുത്ത ബന്ധവും കാരണം  കാസ്ട്രോ ക്യൂബയും ഇസ്രായേലുമായുള്ള എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിച്ഛേദിച്ചു. [[ലിബിയ|ലിബിയൻ]] നേതാവായ [[മുഅമ്മർ അൽ ഖദ്ദാഫി|മുവമ്മർ ഗദ്ദാഫിയുമായി]] വളരെ നീണ്ട കാലം നീണ്ടുനിന്ന ഒരു ബന്ധം തുടങ്ങാനും [[അറബ് ലോകം|അറബ് ലോകത്തെ]] ഇത്തരം ഇടപെടലുകൾ കാസ്ട്രോയെ സഹായിച്ചു. [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരയുടെ]] വിലയിൽ അക്കൊല്ലം ഉണ്ടായ വർദ്ധനവ് ക്യൂബയുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതി അൽപം മെച്ചപ്പെടുത്തി. കൂടാതെ,  [[കാനഡ]], [[അർജന്റീന]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുമായി പുതിയ വ്യാപാര കരാറുകളിൽ ക്യൂബ ഒപ്പുവെച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറങ്ങൾ. 283&amp;ndash;284.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 240.&lt;/ref&gt;. [[ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ്|ഓർഗനൈസേഷൻ ഓഫ് അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സിൽ]] വീണ്ടും ക്യൂബക്ക് അംഗത്വം ലഭിച്ചു. അന്ന് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന  ഹെൻറി കിസ്സിഞ്ചർ ഈ പുനർപ്രവേശനത്തിന് ക്യൂബയുടെ അപേക്ഷ അനുഭാവപൂർവ്വം പരിഗണിക്കുകയായിരുന്നു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ക്യൂബ അവരുടെ ആദ്യത്തെ ദേശീയ കോൺഗ്രസ്സ് വിളിച്ചു ചേർക്കുകയും സോവിയറ്റ് മാതൃകയിലുള്ള ഒരു ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രധാനമന്ത്രി, പ്രസിഡന്റ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ എടുത്തു കളഞ്ഞു. ക്യൂബയുടേയും, സർക്കാരിന്റേയും പുതിയ തലവൻ ആയി കാസ്ട്രോ മാറി &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 283.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങങൾ. 240&amp;ndash;241.&lt;/ref&gt;.

==അനിഷേധ്യ നേതാവ്==
===വിദേശ യുദ്ധങ്ങൾ, ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതൃത്വം===
[[File:Lobito Lighthouse 1995.jpg|thumb|right|അംഗോളയിലെ ഒരു ദീപസ്തംഭത്തിൽ കാസ്ട്രോയുടെ ചിത്രം, 1995.]]
1975 ൽ നടന്ന [[അംഗോള|അംഗോളയുടെ]]  ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ക്യൂബ വളരെ നിർണ്ണായക ഇടപെടലാണ് നടത്തിയത്. [[മാർക്സിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്]] അടിത്തറയുള്ള [[പ്യൂപ്പിൾസ് മൂവ്മെന്റ് ഫോർ ലിബറേഷൻ ഓഫ് അംഗോള]] എന്ന പാർട്ടിയുടെ സർക്കാരായിരുന്ന അവിടം ഭരിച്ചിരുന്നത്. ഈ സർക്കാരിനെതിരേ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെയും]], [[ദക്ഷിണ ആഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണ ആഫ്രിക്കയുടേയും]]  സഹായത്തോടെ ഒരുകൂട്ടം വിമതർ വിപ്ലവം തുടങ്ങിവെച്ചു. അംഗോളയിലെ മാർക്സിസ്റ്റ് സർക്കാർ [[നമീബിയ|നമീബിയയിലെ]] തങ്ങളുടെ അധികാരത്തിന് ഭീഷണിയായേക്കും എന്ന കാരണത്താലാണ് ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഭാഗഭാക്കായത്. പതിനായിരത്തോളം വരുന്ന സൈനികരെ അംഗോളയിലേക്ക് ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക അയച്ചു. പതിനെട്ടായിരത്തോളം വരുന്ന ക്യൂബൻ സൈനികരെ യുദ്ധമുഖത്ത് എത്തിച്ചാണ് കാസ്ട്രോ ഈ നീക്കത്തിനു മറുപടി പറഞ്ഞത് &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 281, 284&amp;ndash;287.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 242&amp;ndash;243.&lt;/ref&gt;. അംഗോളയിലെ വിജയത്തിനുശേഷം കാസ്ട്രോ [[മൊസാംബിക്ക്|മൊസാംബിക്കിലെ]] ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിലാണ് ശ്രദ്ധയൂന്നിയത്. പിന്നീട് കാസ്ട്രോ [[സൊമാലിയ]], [[ടാൻസാനിയ]], [[മൊസാംബിക്ക്]] [[അംഗോള]] മുതലായ രാജ്യങ്ങളെല്ലാം സന്ദർശിക്കുകയുണ്ടായി. ഇവിടങ്ങളിലെല്ലാം ക്യൂബയുടെ നായകന് വീരോചിതമായ സ്വീകരണമാണ്  ലഭിച്ചത്. 1977 ൽ [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയും]] [[സൊമാലിയ|സൊമാലിയയും]] തമ്മിൽ നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ കാസ്ട്രോ എത്യോപ്യയുടെ സഹായാഭ്യർത്ഥന മാനിച്ച് അവർക്ക് സൈനിക സഹായം നൽകുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. pp. 243&amp;ndash;244.&lt;/ref&gt;.
[[File:Fidel Castro, Havana, 1978 (9609361).jpg|thumb|left|ഹവാനയിലെ ഒരു യോഗത്തിൽ 1978.]]

{{Quote box|width=25em|align=right|bgcolor=#ACE1AF|quote=&quot;ആളുകൾ മനുഷ്യാവകാശത്തെക്കുറിച്ച് വാതോരാതെ സംസാരിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതുപോലെ തന്നെ പ്രധാനമാണ് മനുഷ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ അവകാശങ്ങളും. കുറേ മനുഷ്യർ ആഡംബര കാറുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എന്തുകൊണ്ടാണ്  അതേ പോലുള്ളവർ നഗ്നപാദരായി നടന്നുപോവേണ്ടി വരുന്നത് ? ചിലർ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്, അതേസമയം തന്നെ കുറേ പേർ സമ്പത്തിന്റെ മടിത്തട്ടിൽ സുഖലോലുപജീവിതം നയിക്കുന്നു. കഴിക്കാൻ ഒരു നേരത്തെ ഭക്ഷണംപോലുമില്ലാത്ത ലോകത്തിലെ ആയിരക്കണക്കിനു കുഞ്ഞുങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ് ഞാൻ സംസാരിക്കുന്നത്. ഭക്ഷണവും, മരുന്നും നിഷേധിക്കപ്പെട്ട ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം പോലും തടയപ്പെട്ട മനുഷ്യരെക്കുറിച്ചാണ് എനിക്കു സംസാരിക്കുവാനുള്ളത്. &quot;|source=— ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ ഫിദൽ ചെയ്ത പ്രസംഗത്തിൽ നിന്നും , 1979 &lt;ref name=archive1&gt;[http://archive.org/stream/SpeechAtTheUnitedNationsGeneralAssemblySessionSeptember261960/castroUN2#page/n3/mode/2up] ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ കാസ്ട്രോയുടെ പ്രസംഗം&lt;/ref&gt;}}

1979 ൽ ക്യൂബയിൽ വെച്ചു നടന്ന [[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം|ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഉച്ചകോടിയിൽ കാസ്ട്രോയെ ചെയർപേഴ്സണായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. 1982 വരെ കാസ്ട്രോ ഈ പദവി വഹിച്ചിരുന്നു. 1979 ഒക്ടോബറിൽ [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ]] ജനറൽ അസ്സംബ്ലിയിൽ   കാസ്ട്രോ നടത്തിയ പ്രസംഗത്തിൽ പാവപ്പെട്ടവനും പണക്കാരനും തമ്മിലുള്ള വേർതിരിവിനെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം നടത്തിയ പരാമർശം  അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടു. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ|അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ]] നടത്തിയ [[അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സോവിയറ്റ് യുദ്ധം|യുദ്ധം]] ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ കാസ്ട്രോയുടെ നില പരുങ്ങലിലാക്കി. ഐക്യരാഷ്ട്രസംഘടനയുടെ നിലപാടിനെതിരേ നിന്നതാണ് കാസ്ട്രോയ്ക്ക് വിനയായത്. മറ്റ് ചില രാജ്യങ്ങളുടെ മദ്ധ്യസ്ഥത കൊണ്ട് അമേരിക്കയും ക്യൂബയുമായുള്ള ബന്ധം ഇക്കാലത്ത് കുറേക്കുടി മെച്ചപ്പെടുകയുണ്ടായി. [[ജിമ്മി കാർട്ടർ]] പ്രസിഡന്റായി സ്ഥാനമേറ്റതോടെ കാസ്ട്രോ അമേരിക്കയുമായി കൂടുതൽ അടുത്തു. ക്യൂബയിൽ നടക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനത്തെ [[ജിമ്മി കാർട്ടർ|കാർട്ടർ]] രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും കാസ്ട്രോയോട് നേരിയ രീതിയിലുള്ള ബഹുമാനം കാർട്ടർ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് കാസ്ട്രോയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. മാത്രമല്ല [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയോടുള്ള]] അടുപ്പം [[ക്യൂബ|ക്യൂബക്കു]] മേലുള്ള സാമ്പത്തിക ഉപരോധം നീക്കാൻ സഹായിച്ചേക്കുമെന്ന് കാസ്ട്രോയും വിശ്വസിച്ചു. കൂടാതെ, ക്യൂബയിൽ നിന്നു പുറത്താക്കപ്പെട്ട് അമേരിക്കയിൽ അഭയം തേടിയിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരെ തിരികെ ക്യൂബയിൽ വന്ന് അവരുടെ ബന്ധുക്കളെ സന്ദർശിക്കാനും കാസ്ട്രോ അനുവദിച്ചു. ഇതിലൂടെ അമേരിക്ക നുഴഞ്ഞു കയറ്റക്കാർക്കു നൽകികൊണ്ടിരുന്ന സഹായം നിറുത്തിയേക്കുമെന്നും കാസ്ട്രോ പ്രതീക്ഷിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 289.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 247&amp;ndash;248.&lt;/ref&gt;.

===റൊണാൾഡ് റീഗൻ, ഗോർബച്ചേവ് 1980–1989===
[[1980]] കളിൽ [[പഞ്ചസാര|പഞ്ചസാരക്കു]] നേരിട്ട വിലയിടിവ് ക്യൂബയെ വീണ്ടും ഒരു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്കു കൊണ്ടുചെന്നെത്തിച്ചു. ജനങ്ങൾ ക്യൂബവിട്ടു പലായനം ചെയ്യുന്നതുവരെയെത്തി കാര്യങ്ങൾ. കിട്ടിയ ബോട്ടുകളിലും മറ്റുമായി [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലേക്കു]] അവർ അഭയാർത്ഥികളായി കടക്കാൻ തുടങ്ങി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. pp. 250&amp;ndash;251.&lt;/ref&gt;. ഇത് ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കും തലവേദന സൃഷ്ടിച്ചു. അവസാനം 3,500 ഓളം വരുന്ന അഭയാർത്ഥികളെ [[അമേരിക്ക]] നിയമപരമായി സ്വീകരിക്കാം എന്നു സമ്മതിച്ചു. 3,500 ഓളം വരുന്ന [[ക്യൂബ|ക്യൂബൻ]] അഭയാർത്ഥികളെ കൊണ്ടുപോകാൻ നൂറുകണക്കിനു ബോട്ടുകൾ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] നിന്നെത്തി. എന്നാൽ ക്യൂബ മാനസികനില തകരാറിലായ രോഗികളേയും കുറ്റവാളികളേയുമാണ്  ഇങ്ങനെ അഭയാർത്ഥികളായി കടത്തിവിട്ടത് &lt;ref name=&quot;Bourne 1986. p. 295&quot;&gt;[[#Bou86|ബോൺ 1986]]. പുറം. 295.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 251&amp;ndash;252.&lt;/ref&gt;. സാമ്പത്തികഭദ്രത ഉയർത്താൻ വേണ്ടി [[ക്യൂബ]] രഹസ്യമായി പല കാര്യങ്ങളും ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. അവരുടെ ദേശീയമ്യൂസിയത്തിൽ നിന്നും വിലപിടിപ്പുള്ള പല ചിത്രങ്ങളും ആരുമറിയാതെ  വിറ്റ് പണമാക്കാൻ തുടങ്ങി. കൂടാതെ പനാമ കനാൽ വഴി പല ഇലക്ട്രോണിക് സാധനങ്ങളും അമേരിക്കയിൽ നിന്നും നിയമവിരുദ്ധമായി കടത്താനും തുടങ്ങി &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 255&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 255.&lt;/ref&gt;. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയുടെ]] പുതിയ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടി നേതാവ് [[റൊണാൾഡ് റീഗൻ]] ക്യൂബയോടും കാസ്ട്രോയോടും മൃദുസമീപനം ഉള്ളയാളായിരുന്നില്ല. [[അമേരിക്ക]] ക്യൂബക്കെതിരേ ഒരു ജൈവയുദ്ധത്തിനു തയ്യാറെടുക്കുകയാണെന്ന് കാസ്ട്രോ ആരോപിച്ചു. 1971 ൽ അമേരിക്കൻ ചാരസംഘടനയിൽ നിന്നും ചോർന്നു കിട്ടിയ വിവരം അനുസരിച്ച് അവർ സ്വൈൻ ഫ്ലൂ വൈറസിനെ ക്യൂബയിലേക്ക് കടത്തിവിട്ടുവെന്ന് കാസ്ട്രോ പറയുകയുണ്ടായി. അതുപോലെ തന്നെ 1981 ൽ ഡെങ്കി പനി പരത്തുന്ന രോഗാണുക്കളേയും അമേരിക്ക ക്യൂബയിൽ പരത്തിയെന്നും കാസ്ട്രോ ആരോപിച്ചു&lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം 252&lt;/ref&gt;. ഇതിനിടയിലും സാമ്രാജ്യത്വത്തിനെതിരേ നടക്കുന്ന മുന്നേറ്റങ്ങൾക്ക് കാസ്ട്രോ ആകാവുന്നിടത്തോളം സഹായം നൽകിയിരുന്നു.

[[റഷ്യ|റഷ്യയുടെ]] പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത് [[മിഖായേൽ ഗോർബച്ചേവ്]] ആയിരുന്നു. [[ഗ്ലാസ്നോസ്ത്]], [[പെരിസ്ട്രോയിക്ക]] തുടങ്ങിയ നയങ്ങളിലൂടെ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസത്തിനു]] പുതിയ മാനങ്ങൾ നൽകാനാണ് ഗോർബച്ചേവ് ശ്രമിച്ചത്. എന്നാൽ [[കാസ്ട്രോ|കാസ്ട്രോയെപ്പോലുള്ള]] യാഥാസ്ഥിതിക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകൾ ഇതിനെ തെറ്റായാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചത്. മുതലാളിത്തത്തിലേക്കുള്ള ഒരു നീക്കമായാണ് ഇവർ ഇത്തരം നീക്കങ്ങളെ കണ്ടത് &lt;ref name=&quot;Coltman 2003. p. 256&quot;&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 256.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. p. 273.&lt;/ref&gt;. പാശ്ചാത്യ രാഷ്ട്രങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം ദൃഢമാക്കുന്നതിന് ഗോർബച്ചേവ് അമേരിക്ക പോലുള്ള രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് ചർച്ചകൾ നടത്തി. ഇതെല്ലാം കാസ്ട്രോയുടെ ഗോർബച്ചേവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്കകൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. ക്യൂബക്ക് നൽകി വരുന്ന സഹായങ്ങൾ കുറക്കാൻ [[അമേരിക്ക]] [[റഷ്യ|റഷ്യയോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഗോർബച്ചേവ് ഇതിനു സമ്മതം മൂളുകയും ചെയ്തു. [[റഷ്യ|റഷ്യയും]] [[ക്യൂബ|ക്യൂബയും]] ആയുള്ള ബന്ധം തകരാൻ തുടങ്ങി. ക്യൂബയിലെ റഷ്യൻ നയതന്ത്രപ്രതിനിധികളെ രഹസ്യമായി നിരീക്ഷിക്കാൻ കാസ്ട്രോ നിർദ്ദേശം നൽകി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 257.&lt;/ref&gt;. [[ക്യൂബ]] സന്ദർശിച്ച ഗോർബച്ചേവിനെ ''മാർക്സിസം-ലെനിനിസം നീണാൾ വാഴട്ടെ'' എന്ന കൊടി കാണിച്ചാണ് ക്യൂബക്കാർ വരവേറ്റത്. ക്യൂബക്കു നൽകിയിരുന്ന എല്ലാ പ്രത്യേക സൗജന്യങ്ങളും നിറുത്തലാക്കുകയാണെന്ന് ഗോർബച്ചേവ് കാസ്ട്രോയെ അറിയിച്ചു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 260&amp;ndash;261.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറം. 276.&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ ഇതിലെല്ലാം വലുതായി കാസ്ട്രോ കണ്ടത് തന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്ത് വളർന്നു വരുന്ന അന്തഃച്ഛിദ്രങ്ങളായിരുന്നു. മയക്കു മരുന്ന്, അഴിമതി  ആരോപണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മുതിർന്ന പട്ടാളമേധാവികളേയും മറ്റും വിചാരണ നടത്തി കുറ്റക്കാരെന്നു കണ്ടെത്തിയശേഷം  വധിക്കുകയുണ്ടായി. യാതൊരു ദാക്ഷിണ്യവും കാസ്ട്രോ ഈക്കാര്യത്തിൽ കാണിച്ചില്ല &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 258&amp;ndash;266.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറങ്ങൾ. 279&amp;ndash;286.&lt;/ref&gt;.

===സവിശേഷമായ ഒരു കാലഘട്ടം 1990-2000===

[[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] നിന്നുമുള്ള സഹായം നിന്നതോടെ [[ക്യൂബ]] ഒരു വൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു. ''സമാധാനത്തിന്റെ സമയത്തെ ഒരു പ്രത്യേക കാലഘട്ടം'' എന്നാണ് കാസ്ട്രോ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പൊതുജനങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് പറഞ്ഞത്. [[പെട്രോൾ]] റേഷൻ വെട്ടിച്ചുരുക്കി. കാറുകൾക്കു പകരമായി [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നും [[സൈക്കിൾ|സൈക്കിളുകൾ]] ഇറക്കുമതിചെയ്തു. അത്യാവശ്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതല്ലാത്ത എല്ലാ ഫാക്ടറികളും അടച്ചു പൂട്ടി &lt;ref name=special&gt;[http://www.historyofcuba.com/history/havana/lperez2.htm ക്യൂബയിലെ സവിശേഷമായ ഒരു കാലഘട്ടം] ക്യൂബചരിത്രം - പതിനാറാമത്തെ ഖണ്ഡിക നോക്കുക&lt;/ref&gt;. പാചകവാതകത്തിനു പകരം, വിറക് ഉപയോഗിച്ച് പാചകം ചെയ്യാൻ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ ആവശ്യപ്പെട്ടു. ദിവസം പതിനാറു മണിക്കൂറിലധികം വൈദ്യുതി നിറുത്തലാക്കി. ഒരു തുള്ളി [[പെട്രോൾ]] പോലും ക്യൂബയിലേക്കു വരാത്ത ഒരു കാലം വിദൂരമല്ല എന്ന് ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ പറഞ്ഞു. നഗരത്തിലുള്ള ജനങ്ങളോട് ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു മാറിതാമസിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 271.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറങ്ങൾ. 287&amp;ndash;289.&lt;/ref&gt;.

[[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]] അതിന്റെ യാഥാസ്ഥിതിക [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസത്തിലേക്ക്]] തിരിച്ചുവരുമെന്ന് കാസ്ട്രോ പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു.  പക്ഷേ അവിടെ ഗോർബച്ചേവിനെ പുറത്താക്കാൻ ഒരു ശ്രമം വിമതരുടെ ഭാഗത്തു നിന്നുണ്ടായിയെങ്കിലും അത് വിഫലമായി; ഗോർബച്ചേവ് അധികാരം തിരികെ പിടിച്ചു. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയും]] [[റഷ്യ|സോവിയറ്റ് റഷ്യയും]] തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധം തീരെ വഷളായി &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 274&amp;ndash;275.&lt;/ref&gt;. [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്ന സേനയെ [[റഷ്യ]] തിരിച്ചു വിളിച്ചു. [[1991]] [[ഡിസംബർ|ഡിസംബറിൽ]] സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. റഷ്യൻ ഫെഡറേഷന്റെ പ്രസിഡന്റായി [[ബോറിസ് യെൽത്സിൻ]] സ്ഥാനമേറ്റെടുത്തു.  കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ഇല്ലാതായി. പകരം, [[ബഹുപാർട്ടി ജനാധിപത്യം]] എന്ന സംവിധാനം നിലവിൽ വരുകയും രാജ്യം മുതലാളിത്തം അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു സമ്പദ് വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാവുകയും ചെയ്തു. [[ബോറിസ് യെൽത്സിൻ|യെത്സിൻ]] കാസ്ട്രോയെ തള്ളിപ്പറയുകയും, [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] [[മിയാമി]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു കാസ്ട്രോ വിരുദ്ധ തീവ്രവാദി ഗ്രൂപ്പുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. ലോകത്തിലെ മറ്റിടങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കു നല്കി വന്ന സഹായങ്ങൾ നിറുത്തിവെക്കാനും കാസ്ട്രോ നിർബന്ധിതനായി.

കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയ്ക്കിടയിലും, ക്യൂബ ഒരു [[പാൻ അമേരിക്കൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]] ഹവാനയിൽ വെച്ചു നടത്തി &lt;ref name=panama&gt;[http://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/pan-american-games-cuba-puts-it-all-on-1991-games.html പാൻ അമേരിക്കൻ ഗെയിംസ് - ഹവാന] ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ് - ശേഖരിച്ചത്, 1990 ജനുവരി 20&lt;/ref&gt;. അത് ഏറെ പണച്ചെലവുള്ള ഒരു നടപടിയായിരുന്നെങ്കിലും ക്യൂബയുടേയും കാസ്ട്രോയുടേയും സ്വാധീനശക്തി ലോകത്തിനു മുന്നിൽ ഒരിക്കൽകൂടി തെളിയിക്കാൻ ഈ സംഘാടനം വഴിയൊരുക്കി. അമേരിക്കയെ പിന്തള്ളി ക്യൂബയാണ് മെഡൽനിലയിൽ ഒന്നാമതെത്തിയത്. ക്യൂബയിലെ വിമതഗ്രൂപ്പുകൾ വീണ്ടും പ്രശ്നങ്ങളുമായി ഉയിർത്തെണീറ്റുകൊണ്ടിരുന്നു. സായുധവിപ്ലവത്തിനു പോലും ഈ സംഘടനകൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. കാസ്ട്രോ അധികാരത്തിലെത്തിയതിനു ശേഷം ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ഇത്രയേറെ ശക്തമായ ജനപ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഉയരുന്നത് &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറങ്ങൾ. 297&amp;ndash;299.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറങ്ങൾ. 298&amp;ndash;299.&lt;/ref&gt;. ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] ക്യൂബവിരുദ്ധ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഒരാക്രമണത്തനു മുതിർന്നേക്കുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ട്, രാജ്യത്ത് ഒരു [[ഗറില്ല|ഗറില്ലാ യുദ്ധത്തിനു]] വേണ്ടിയുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ നടത്താൻ കാസ്ട്രോ ജനങ്ങളോട് ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

[[File:Nelson Mandela-2008 (edit).jpg|upright|thumb|right| മുൻ [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ പ്രസിഡന്റ്]] [[നെൽസൺ മണ്ടേല]], ഇദ്ദേഹം കാസ്ട്രോയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന ഒരാളായിരുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കയിൽ കാസ്ട്രോ നടത്തിയ ഇടപെടലുകൾ]]

പുതിയ കാലഘട്ടത്തിൽ ക്യൂബയിൽ ഒരു ഉടച്ചു വാർക്കൽ അനിവാര്യമാണെന്ന് കാസ്ട്രോയ്ക്കു മനസ്സിലായി. മുതലാളിത്തവ്യവസ്ഥത്തയിലേക്കുള്ള മാറ്റം കൂടാതെ നിലനിന്നുപോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ക്യൂബയുടെ തലവൻ എന്ന നിലയിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം ഒഴിഞ്ഞു. പകരം താരതമ്യേന ചെറുപ്പമായ [[കാർലോസ് ലേജ്|കാർലോസ് ലേജിനെ]] സ്ഥാനമേൽപ്പിച്ചു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ തലവനായും, സായുധസേനയുടെ കമ്മാണ്ടർ ഇൻ ചീഫായും കാസ്ട്രോ തന്നെ തുടർന്നു. സ്വതന്ത്ര വിപണി, ചെറുകിട സ്വകാര്യ സംരംഭങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഉദാരവൽക്കരണങ്ങൾ ക്യൂബയിൽ അനുവദിക്കപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. പഞ്ചസാര കയറ്റുമതിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിക്കിടന്ന വരുമാന സ്രോതസ്സ് കൂടുതൽ വിപുലീകരിക്കാൻ  ജൈവസാങ്കേതിക വിദ്യ, വിനോദ സഞ്ചാരം തുടങ്ങിയ വിവിധമേഖലകൾ കൂടി ക്യൂബ അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുത്തിത്തുടങ്ങി&lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 288.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറങ്ങൾ. 290, 322.&lt;/ref&gt;. [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] നിന്നും, [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിൽ]] നിന്നും വന്നെത്തിക്കൊണ്ടിരുന്ന വിനോദസഞ്ചാരികളുടെ ബാഹുല്യം നിമിത്തം രാജ്യത്ത് വേശ്യാവൃത്തിയും അധികരിച്ചു വന്നു. ഒരുകാലത്ത് ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർത്തിരുന്ന കാസ്ട്രോ ഈ ഘട്ടത്തിൽ അതിനു നേരെ കണ്ണടയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കൂടാതെ, അദ്ദേഹം ജനങ്ങൾക്ക് മതപരമായ അവകാശങ്ങൾ കൂടി അനുവദിച്ചുകൊടുത്തു. പള്ളികളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം മാറിയെന്നതിന്റെ വ്യക്തമായ തെളിവായിരുന്നു [[1998]] ജനുവരിയിൽ [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ]] [[മാർപ്പാപ്പ]] യുടെ ക്യൂബ സന്ദർശനം.&lt;ref name=rr1&gt;[http://www.romereports.com/palio/john-paul-iis-visit-to-cuba-in-1998-english-5639.html#.UPBLpJHsOf4 [[ജോൺ പോൾ രണ്ടാമൻ]] [[മാർപ്പാപ്പ]] ക്യൂബ സന്ദർശിക്കുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215203853/http://www.romereports.com/palio/john-paul-iis-visit-to-cuba-in-1998-english-5639.html#.UPBLpJHsOf4 |date=2012-02-15 }} ശേഖരിച്ചത് ഡിസംബർ 13, 2011&lt;/ref&gt;. മാർപ്പാപ്പയുടെ സന്ദർശനശേഷം [[ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച|ദുഖവെള്ളി]] പൊതു അവധി ദിവസമായി ക്യൂബ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  സ്വയം നിരീശ്വരവാദി എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്ന കാസ്ട്രോയുടെ ഈ നീക്കം കൗതുകകരമായിരുന്നു &lt;ref name=popii&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-17574712 ക്യൂബയിൽ [[ദുഃഖവെള്ളിയാഴ്ച|ദുഖവെള്ളി]] പൊതു അവധി] ബി.ബി.സി വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2012&lt;/ref&gt;. ദക്ഷിണ ആഫ്രിക്കയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും വലിയൊരു മനുഷ്യസ്നേഹിയുമായിരുന്ന [[നെൽസൺ മണ്ടേല|നെൽസൺ മണ്ടേലയുമായി]] കാസ്ട്രോ വേദി പങ്കിട്ടു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 283.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[#Got04|ഗോഥ് 2004]]. പുറം. 279.&lt;/ref&gt;. [[അംഗോള|അംഗോളയിലെ]] ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുടെ കൈയ്യേറ്റത്തിനെതിരേ ക്യൂബയുടെ ഇടപെടലിനെ  മണ്ടേല പ്രശംസിക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref name=mand1&gt;[http://www.freerepublic.com/focus/news/749868/posts കാസ്ട്രോയ്ക്ക് മണ്ടേലയുടെ പ്രശംസ] ഫ്രീപബ്ലിക്ക് - ശേഖരിച്ചത് സെപ്തംബർ 2, 2012&lt;/ref&gt;. [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക|ദക്ഷിണാഫ്രിക്കൻ]] പ്രസിഡന്റായി [[നെൽസൺ മണ്ടേല]] സ്ഥാനമേറ്റ ചടങ്ങിൽ കാസ്ട്രോ ഒരു മുഖ്യ അതിഥി ആയിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#Col03|കോൾമാൻ 2003]]. പുറം. 304.&lt;/ref&gt;.

===പുതിയ ബന്ധങ്ങൾ 2000–2006===
സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ [[ക്യൂബ|ക്യൂബയെ]] വല്ലാതെ അലട്ടിയിരുന്ന സമയത്താണ് കാസ്ട്രോ, [[വെനിസ്വേല|വെനിസ്വേലയുടെ]] പ്രസിഡന്റായ [[ഹ്യൂഗോ ഷാവെസ്|ഹ്യൂഗോ ഷാവേസുമായി]] രാഷ്ട്രീയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. വെനിസ്വേലയിലെ എണ്ണകമ്പനികളെല്ലാം ദേശസാൽക്കരിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതിക്ക് ഷാവേസ് തുടക്കമിട്ടിരുന്നു &lt;ref name=nationalise&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6610333.stm വെനിസ്വേലയിലെ എണ്ണ കമ്പനികളുടെ ദേശസാൽക്കരണം] ബി.ബി.സി വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് - മെയ് 2,2007&lt;/ref&gt;&lt;ref name=economist&gt;[http://www.economist.com/node/9410681?story_id=9410681 വെനിസ്വേലയിലെ എണ്ണ കമ്പനികളുടെ ദേശസാൽക്കരണം] ദി ഇക്കണോമിസ്റ്റ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 28 ജൂൺ 2007&lt;/ref&gt;. മരുന്നിനു പകരം, ക്രൂഡ്ഓയിൽ കൈമാറാനുള്ള ഒരു കരാറിൽ കാസ്ട്രോയും ഷാവേസും ഒപ്പു വെക്കുയുണ്ടായി &lt;ref name=contract&gt;[http://nuso.org/upload/articulos/3537_2.pdf. മരുന്നിനു പകരം ഓയിൽ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} മൂന്നാമത്തെ പുറം നോക്കുക&lt;/ref&gt; ദിനംപ്രതി ക്യൂബയിൽ നിന്നും വെനിസ്വേലയക്കു കൊടുക്കുന്ന മരുന്നുകൾക്കു പകരമായി, മിതമായ നിരക്കിൽ എണ്ണ കൈമാറാനുള്ളതായിരുന്നു കരാർ. ഓരോ രാജ്യത്തു നിന്നുമുള്ള 300,000 നേത്രരോഗികൾക്ക് സൗജന്യ നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയ നടത്താനുള്ള ഒരു പദ്ധതിക്കു കാസ്ട്രോ തുടക്കം കുറിച്ചു &lt;ref name=eye&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4486708.stm സൗജന്യ നേത്ര ശസ്ത്രക്രിയാ പദ്ധതി ക്യൂബയിൽ] ബി.ബി.സി.വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് 30 നവംബർ 2005&lt;/ref&gt;. 2005 ഓടു കൂടി സാമ്പത്തികമായി മെച്ചപ്പെട്ട നില കൈവരിച്ച ക്യൂബ, ഏതാണ്ട് 1.6 ദശലക്ഷം വരുന്ന തൊഴിലാളികളുടെ വേതനം ഇരട്ടിയാക്കുകയുണ്ടായി. പാവപ്പെട്ടവർക്ക് അടുക്കളോപകരണങ്ങൾ, നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ മുതലായവ  നൽകി.  എന്നാൽ പിന്നീട് 2004 ൽ ഇന്ധനത്തിന്റെ ദൗർലഭ്യം കാരണം കുറേയേറെ ഫാക്ടറികൾ കാസ്ട്രോ അടച്ചു പൂട്ടി &lt;ref name=shutting&gt;{{cite news |date=സെപ്തംബർ 30, 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3702784.stm |title=ക്യൂബ ടു ഷട്ട് പ്ലാന്റ്സ് ടു സേവ് പവർ |publisher=ബി.ബി.സി വാർത്ത |accessdate=മെയ് 20, 2006}}&lt;/ref&gt;.

2001 ലെ മിഷേൽ ചുഴലിക്കാറ്റിൽ ക്യൂബ ആകെ ആടിയുലഞ്ഞു. ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ കെടുതികളെ അതിജീവിക്കാൻ അമേരിക്കയുടെ   സഹായം കാസ്ട്രോ  നിരസിച്ചു &lt;ref name=micheal&gt;[http://www.nhc.noaa.gov/2001michelle.html മിഷേൽ ചുഴലിക്കാറ്റ്, ക്യൂബ അമേരിക്കയുടെ സഹായം നിരസിച്ചു] നാഷണൽ ഹരിക്കേൻ സെന്ററിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - 23 ജനുവരി 2002&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ [[സെപ്റ്റംബർ 11ലെ ഭീകരാക്രമണം|സെപ്തംബർ പതിനൊന്നിലെ ആക്രമണത്തിനു]] ശേഷം കാസ്ട്രോ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കക്ക്]] ശക്തമായ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു &lt;ref name=&quot;attack11&quot; /&gt;. ഈ അവസരത്തിൽ അമേരിക്കൻ വിമാനങ്ങൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ ക്യൂബയുടെ വിമാനത്താവളങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാം എന്നും കാസ്ട്രോ അമേരിക്കയെ അറിയിച്ചു &lt;ref name=attack11&gt;[http://www.nytimes.com/2001/09/12/us/reaction-from-around-the-world.html സെപ്തംബർ 11 തീവ്രവാദി ആക്രമണത്തെ അപലപിച്ച്  കാസ്ട്രോ] ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്, സെപ്തംബർ 12, 2001&lt;/ref&gt;. തീവ്രവാദത്തിനെതിരേയുള്ള പോരാട്ടത്തിന് അമേരിക്കക്ക് എല്ലാ സഹായവും അദ്ദേഹം വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇക്കാലയളവിലും ലോകരാഷ്ട്രങ്ങളോടുള്ള ബന്ധം സുദൃഢമായി നിലനിർത്താൻ കാസ്ട്രോ ശ്രമിച്ചിരുന്നു.
[[File:Fidel Castro 1. Mai 2005 bei Kundgebung.jpg|upright=1.1|thumb|left|ഒരു റാലിയിൽ അനുയായികളോടൊപ്പം.]]

===അധികാര കൈമാറ്റം 2006–2008===
രണ്ടായിരത്താറ് ജൂലൈ 31 ന്  താൻ വഹിച്ചിരുന്ന എല്ലാ പദവികളും കാസ്ട്രോ താൽക്കാലികമായി സഹോദരൻ [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗൾ കാസ്ട്രോയ്ക്ക്]] കൈമാറി &lt;ref name=raul1&gt;[http://edition.cnn.com/2012/12/13/world/americas/raul-castro---fast-facts/index.html റൗൾ കാസ്ട്രോ - ജീവിതരേഖ] സി.എൻ.എൻ - പുതുക്കിയത് ജനുവരി 11,2013&lt;/ref&gt;. ആ സമയത്തു തനിക്ക് വേണ്ടിവന്ന ഉദരശസ്ത്രക്രിയ മൂലം എന്തെങ്കിലും ജോലിയിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനു കാസ്ട്രോയ്ക്ക് ശാരീരികമായി സാദ്ധ്യമല്ലായിരുന്നു. ഗ്രന്മ പായ്ക്കപ്പൽ ക്യൂബൻ തീരത്തടുത്തതിന്റെ അമ്പതാം വാർഷികാഘോഷത്തിനു പോലും അദ്ദേഹത്തിന് പങ്കെടുക്കാനായില്ല.&lt;ref name=castro1&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6188591.stm കാസ്ട്രോയുടെ രോഗസസ്ഥിതി] ബി.ബി.സി വാർത്ത- ശേഖരിച്ചത് 18 ഡിസംബർ 2006&lt;/ref&gt;. 2007 ഫെബ്രുവരിയിൽ കാസ്ട്രോയുടെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെട്ടുവെന്നും, അദ്ദേഹം ഉടൻ തന്നെ ദിനചര്യകളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമെന്നും റൗൾ ജനങ്ങളോട്  അറിയിച്ചു. ആയിടക്ക് [[വെനിസ്വേല]] പ്രസിഡന്റ് ഹ്യൂഗോ ഷാവെസ് ആതിഥേയനായ ഒരു റേഡിയോ ടോക്ക് ഷോയിൽ കാസ്ട്രോ  ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ജനങ്ങളോട് സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref name=radiotalk&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/02/28/AR2007022800263_pf.html കാസ്ട്രോ ഷാവേസിനൊപ്പം ഒരു റേഡിയോ പരിപാടിയിൽ] വാഷിംങ്ടൺ പോസ്റ്റ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - ഫെബ്രുവരി 28,2007&lt;/ref&gt;.  കാസ്ട്രോ പൂർണ്ണമായി സുഖം പ്രാപിച്ചു എന്ന് ഈ റേഡിയോ പരിപാടിക്കു ശേഷം [[ഹ്യൂഗോ ഷാവെസ്|ഷാവേസ്]]  ലോകജനതയോട് പറഞ്ഞു.  ചൈനീസ് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗം ക്യൂബ സന്ദർശിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുറത്തു വിട്ട ചില നിശ്ചലചിത്രങ്ങളിൽ ആരോഗ്യവാനായിരിക്കുന്ന കാസ്ട്രോയെ ജനങ്ങൾ കണ്ടു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആസന്നമരണനാണെന്ന  തെറ്റിദ്ധാരണകൾ അങ്ങനെ നീങ്ങി.

[[അമേരിക്ക|അമേരിക്കൻ]] പ്രസിഡന്റായിരുന്ന [[ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു. ബുഷ്|ജോർജ്ജ്.ബുഷ്]] കാസ്ട്രോയെക്കുറിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രോഗാവസ്ഥയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ് ''ഒരു ദിവസം നല്ലവനായ ദൈവം കാസ്ട്രോയെ കൊണ്ടുപോകും'' &lt;ref name=georgew&gt;[http://www.reuters.com/article/2007/06/28/us-bush-castro-idUSN2836267820070628 ജോർജ്ജ് ബുഷിന്റെ കാസ്ട്രോയെക്കുറിച്ചുള്ള പരാമർശം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} റോയിട്ടേഴ്സ് ഏജൻസി - ശേഖരിച്ചത് 28 ജൂൺ 2007&lt;/ref&gt;.   കാസ്ട്രോ ഇങ്ങനെ തിരിച്ചടിച്ചു:-''ഇപ്പോൾ എനിക്കു പകൽവെളിച്ചം പോലെ വ്യക്തമായി എനിക്കുനേരെ നടന്ന വധശ്രമങ്ങളുടെ പുറകിൽ ആരായിരുന്നു എന്ന്, ദൈവം നല്ലവനായതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഇപ്പോഴും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു''.
ഫെബ്രുവരി 24, 2008 ൽ താൻ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ നിന്നും വിരമിക്കുകയാണെന്ന് ദേശീയ കമ്മിറ്റിയിൽ കാസ്ട്രോ പ്രഖ്യാപിച്ചു &lt;ref name=cnn1&gt;[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/americas/02/19/castro/index.html കാസ്ട്രോ ദേശീയ കമ്മറ്റിയിൽ തന്റെ രാജി അറിയിക്കുന്നു] സി.എൻ.എൻ - ശേഖരിച്ചത് - ഫെബ്രുവരി 19, 2008&lt;/ref&gt;.  കാസ്ട്രോയുടെ സഹോദരൻ റൗൾ ആണ് പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. കാസ്ട്രോയ്ക്ക്  പകരക്കാരനാവില്ല റൗൾ എന്ന് ദേശീയ കമ്മറ്റി വിലയിരുത്തി. അങ്ങനെ കാസ്ട്രോ എല്ലാ ഔദ്യോഗിക പദവികളിൽ നിന്നും വിരമിച്ചു.  2012 മാർച്ച് ൽ [[ബെനെഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ]] [[ക്യൂബ]] സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ  വത്തിക്കാൻ നയതന്ത്രകാര്യാലയത്തിൽ വെച്ച് കാസ്ട്രോയെ നേരിൽ കണ്ടു സംസാരിക്കുകയുണ്ടായി &lt;ref name=benedict16&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/worldnews/9171715/Pope-Benedict-XVI-in-Cuba.html?frame=2179623 ബെനഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ ക്യൂബ സന്ദർശിക്കുന്നു - ചിത്രങ്ങൾ] ടെലഗ്രാഫ് ദിനപത്രം&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bene16&gt;[http://www.romereports.com/palio/march-2012-the-pope-travels-to-mexico-and-cuba-english-8602.html#.UPGZA5HsOf4 ബെനഡിക്ട് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ ക്യൂബ സന്ദർശിക്കുന്നു - വീഡിയോ ചിത്രം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} റോംറിപ്പോർട്ട്സ് - ശേഖരിച്ചത് - ഡിസംബർ 26, 2012&lt;/ref&gt;.

==വിരമിക്കലും, പിന്നീടുള്ള ജീവിതവും ==
പിന്നീട് കാസ്ട്രോയുടെ ആരോഗ്യനില തീരെ മോശമായി. പക്ഷേ വിശ്രമിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ഗ്രന്മ പത്രത്തിൽ റിഫ്ലക്ഷൻസ് എന്ന ഒരു കോളം എഴുതിയും, നവമാദ്ധ്യമമായ [[ട്വിറ്റർ|ട്വിറ്ററിലൂടെ]] ജനങ്ങളോട് സംവദിച്ചും അദ്ദേഹം തന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അറിയിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു &lt;ref name=grenma1/&gt;&lt;ref name=twitter&gt;[https://twitter.com/fidelcastro കാസ്ട്രോയുടെ ഔദ്യോഗിക [[ട്വിറ്റർ]] വിലാസം]&lt;/ref&gt;. തന്റെ ആരോഗ്യസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ച് ആകുലപ്പെടേണ്ടതില്ലെന്ന് ക്യൂബയിലെ ജനങ്ങളോട് കാസ്ട്രോ പറഞ്ഞു. ലോകനേതാക്കളെ കാണുന്നതിലോ, അവരുമായി ചർച്ചചെയ്യാനോ  കാസ്ട്രോയ്ക്ക് തന്റെ ക്ഷീണമോ രോഗമോ ഒരു തടസ്സമായില്ല. 2011 ഏപ്രിൽ 9 ന് ക്യൂബൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്നും കാസ്ട്രോ രാജിവെച്ചു.

==കാസ്ട്രോയുടെ രാഷ്ട്രീയം - കാസ്ട്രോയിസം==
[[File:Marx Engels Lenin.svg|thumb|[[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സ്]], [[ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്]], [[ലെനിൻ]]  ഇവരെയായിരുന്നു കാസ്ട്രോ മാതൃകയാക്കിയിരുന്നത് ]]താൻ ഒരു സോഷ്യലിസ്റ്റ്, മാർക്സിസ്റ്റ്, ലെനിനിസ്റ്റ് ആണെന്നായിരുന്നു കാസ്ട്രോ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നത് &lt;ref&gt;[[#Cas09|കാസ്ട്രോ &amp; റെമോണെറ്റ് 2009]]. പുറം. 157.&lt;/ref&gt;. വാണിജ്യവും,വ്യവസായവും സ്വകാര്യ വ്യക്തികളുടെ ഉടമസ്ഥതയിൽ  നിന്നും മാറ്റി സ്റ്റേറ്റിന്റെ കീഴിലാക്കുക  വഴി സോഷ്യലിസത്തിലേക്കുള്ള പാത അദ്ദേഹം തുറന്നു.  സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഇത്തരം വ്യവസായങ്ങളെല്ലാം ദേശീയവൽക്കരിച്ചു. പാവപ്പെട്ടവനും, പണക്കാരനും തമ്മിലുള്ള ചേരിതിരിവ് പൂർണ്ണമായും നീക്കം ചെയ്യാൻ കാസ്ട്രോ കിണഞ്ഞു ശ്രമിച്ചു. [[വർഗ്ഗസമരം|വർഗ്ഗ സമരം]] എന്ന വിപ്ലവത്തിലൂടെ [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാസിയെ]] നീക്കം ചെയ്ത് [[പ്രോലിറ്റേറിയൻ]] എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന [[തൊഴിലാളി വർഗ്ഗം]] അധികാരത്തിലെത്തും എന്ന [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സിന്റെ]] വാക്കുകൾ കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലൂടെ നടപ്പിലാക്കി ലോകത്തിനു കാണിച്ചുകൊടുത്തു. [[ഒക്ടോബർ വിപ്ലവം|ഒക്ടോബർ വിപ്ലവത്തിലൂടെ]] [[റഷ്യ|റഷ്യയിലെ]] മുതലാളിത്തത്തെ ഉന്മൂലനം ചെയ്ത [[ലെനിൻ|ലെനിന്റെ]] ദർശനവും ജീവിതചര്യയും ആയിരുന്നു കാസ്ട്രോ സ്വീകരിച്ച മറ്റൊരു മാതൃക.  ഒരു മുതലാളിത്തരാജ്യത്തെ എങ്ങനെ സോഷ്യലിസത്തിലേക്കെത്തിക്കാം എന്നതിന് കാസ്ട്രോയുടെ മുമ്പിലുണ്ടായിരുന്ന ഉദാഹരണം ആയിരുന്നു ലെനിൻ കെട്ടിപ്പടുത്ത റഷ്യ.

==കുടുംബജീവിതം==
കാസ്ട്രോയുടെ കുടുംബജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ മാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ നിന്നും പൊതുവേ മറച്ചുവെച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു &lt;ref&gt;{{cite web|author=എ.ഡി.എം.സർവീസ് |url=http://www.latinamericanstudies.org/fidel/castro-family.htm |title=ഫിദൽ കാസ്ട്രോസ് ഫാമിലി |publisher=ലാറ്റിനമേരിക്കൻസ്റ്റഡീസ് |date=ഒക്ടോബർ 8, 2000 |accessdate=ജനുവരി 13, 2010}}&lt;/ref&gt;. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യഭാര്യ [[മിർത ദയാസ് ബലാർട്ട്]] എന്ന ധനികയായ യുവതിയായിരുന്നു. ഇത് പ്രണയവിവാഹമായിരുന്നു. 1948 ഒക്ടോബർ 11-ന് ആയിരുന്നു ഇവരുടെ വിവാഹം.  ഈ ബന്ധത്തിൽ [[ഫിഡെലിറ്റോ]] എന്നു പേരുള്ള മകനുണ്ട് &lt;ref name=family&gt;[http://www.latinamericanstudies.org/fidel/castro-family.htm കാസ്ട്രോയുടെ കുടുംബജീവിതം] ലാറ്റിനമേരിക്കൻസ്റ്റഡീസ് - മിയാമി ഹെറാൾഡ് പത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതു ശേഖരിച്ചത്&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോയും, മിർതയും 1955 ൽ വേർപിരിഞ്ഞു. [[ദാലിയ സോട്ടോ]] എന്ന രണ്ടാം ഭാര്യയിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അഞ്ചു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു.[[അലക്സിസ് കാസ്ട്രോ സേട്ടോ ഡെൽ വല്ലെ|അലക്സിസ്]], [[അലക്സാണ്ടർ കാസ്ട്രോ സേട്ടോ ഡെൽ വല്ലെ|അലക്സാണ്ടർ]], [[അന്റോണിയോ കാസ്ട്രോ സേട്ടോ ഡെൽ വല്ലെ|അന്റോണിയോ]], [[അലജാൻഡ്രോ കാസ്ട്രോ സേട്ടോ ഡെൽ വല്ലെ|അലജാൻഡ്രോ]],  [[ഏഞ്ചൽ കാസ്ട്രോ സേട്ടോ ഡെൽ വല്ലെ|ഏഞ്ചൽ ]] എന്നിവരായിരുന്നു [[ദാലിയ|ദാലിയയിൽ]] ഉണ്ടായ മക്കൾ. ചില അവിഹിത ബന്ധങ്ങളിലൂടെയും കാസ്ട്രോയ്ക്ക് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. [[അലീന]] എന്ന മകൾ കാസ്ട്രോയുടെ നയങ്ങളിൽ മനംമടുത്ത് [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] ഒരു അഭയാർത്ഥിയായി ചേക്കേറുകയുണ്ടായി &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.canada.com/topics/news/world/story.html?id=2ef037b4-5f82-4283-b1fb-2cc9e2442977 |title=ക്യൂബാസ് ഫസ്റ്റ് ഫാമിലി നോട്ട് ഇമ്മ്യൂണ് ടു പൊളിറ്റിക്കൽ റിഫ്ട് |accessdate=ആഗസ്റ്റ് 10, 2006 |last=ബോദിൽ |first=ആന്റണി |date=ഓഗസ്റ്റ് 8, 2006 |publisher=റോയിട്ടേഴ്സ് |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011191626/http://canada.com/topics/news/world/story.html?id=2ef037b4-5f82-4283-b1fb-2cc9e2442977 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. കാസ്ട്രോയുടെ ഏക സഹോദരി ആയിരുന്നു [[ജോവാനിറ്റ കാസ്ട്രോ]]. ഇവർ കാസ്ട്രോയുടെ നയങ്ങളിൽ കടുത്ത എതിർപ്പുള്ള സ്ത്രീയായിരുന്നു. 1960 മുതൽക്കു തന്നെ ഇവർ [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലാണ്]] താമസിക്കുന്നത്. കാസ്ട്രോയും, റൗളും കൂടി ക്യൂബയെ വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു ജയിലാക്കിയിരിക്കുന്നു എന്നാണ് ജോവാനിറ്റ അഭിപ്രായപ്പെട്ടത് &lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871241-1,00.html| title=ദ ബിറ്റർ ഫാമിലി (പുറങ്ങൾ1,2)| work=ടൈം| date=ജൂലൈ 10, 1964| accessdate=ഫെബ്രുവരി 19, 2008| archive-date=2013-08-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20130821224354/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,871241-1,00.html| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.  കാസ്ട്രോയുടെ അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത് ഹവാനയുടെ മേയറായിരുന്ന [[പെപിൻ നരാഞ്ജോ|പെപിൻ നരാഞ്ജോയും]], ഭിഷഗ്വരനായിരുന്ന [[റെനെ വല്ലേജോ|റെനെ വല്ലേജോയും]] ആയിരുന്നു.  കാസ്ട്രോയുടെ ഉപദേശക സംഘത്തിന്റെ തലവൻ കൂടിയായിരുന്നു പെപിൻ നരാഞ്ജോ. വെനിസ്വേലയിലെ എഴുത്തുകാരനായിരുന്ന [[ഗബ്രിയേൽ ഗർസിയ മാർക്വേസ്]] കാസ്ട്രോയുമായി അടുത്ത സൗഹൃദം പുലർത്തിയിരുന്ന ആളായിരുന്നു &lt;ref name=garcia1&gt;[http://www.economist.com/node/2424015. കാസ്ട്രോയും മാർക്വേസും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദബന്ധം] ദ ഇക്കണോമിസ്റ്റ് - ശേഖരിച്ചത് 12 ഫെബ്രുവരി 2004&lt;/ref&gt;.

= മരണം =
2016 നവംബർ 25 ന് ക്യൂബ തലസ്ഥാനമായ ഹവാനയിൽ വെച്ച്  തന്റെ തൊണ്ണൂറാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു. ക്യൂബൻ ടിവിയിലൂടെ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ സഹോദരനും ക്യൂബയുടെ നിലവിലെ പ്രസിഡന്റുമായ [[റൗൾ കാസ്ട്രോ|റൗൾ കാസ്ട്രോയാണ്]] ഔദ്യോഗികമായി മരണവാർത്ത പുറത്ത് വിട്ടത്. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Fidel Castro dead at 90, brother tells Cuban TV|url=http://www.dw.com/en/fidel-castro-dead-at-90-brother-tells-cuban-tv/a-36532411|website=DW|accessdate=26 നവംബർ 2016}}&lt;/ref&gt;

=വിമർശനങ്ങൾ=
ആഭ്യന്തരമായും, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും കാസ്ട്രോ ധാരാളം വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ടിരുന്നു &lt;ref name=critics1&gt;[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=3192644 കാസ്ട്രോ വിമർശിക്കപ്പെടുന്നു.] കേംബ്രിഡ്ജ് സർവ്വകലാശാല ജേണൽ - ശേഖരിച്ചത് - ഒക്ടോബർ 1991 - ലക്കം 23&lt;/ref&gt;. [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിലെ]] [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിൽ]] ക്യൂബയിൽ നിന്നും പലായനം ചെയ്തവരുടേയും പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരുടേയും ഒരു സമൂഹം ഉണ്ടായിരുന്നു . ഇവിടെ നിന്നാണ് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ കാസ്ട്രോക്കെതിരേയുള്ള വിമർശനങ്ങളുടെ  ഭൂരിഭാഗവും രൂപംകൊണ്ടിരുന്നത് &lt;ref name=critics&gt;[http://tampa.cbslocal.com/2012/04/07/miami-marlins-manager-apologizes-for-saying-he-loves-fidel-castro/. കാസ്ട്രോയ്ക്കെതിരേയുള്ള വിമർശനങ്ങൾ]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=critics3&gt;[http://www.washingtontimes.com/news/2008/feb/24/fidels-fade-out/ കാസ്ട്രോയ്ക്കെതിരേയുള്ള വിമർശനങ്ങൾ] വാഷിംങ്ടൺ പോസ്റ്റ് - ശേഖരിച്ചത് ഫെബ്രുവരി 24,2008&lt;/ref&gt;. മറ്റ് പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല. മറ്റു [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] നേതാക്കളെ കാണുന്ന അതേ കണ്ണിലൂടെയാണ് കാസ്ട്രോയും അവിടങ്ങളിൽ വീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിനമേരിക്കയുടെ]] ചരിത്രത്തിൽ ഇത്രയും നീണ്ട കാലത്തെ ഒരു ഭരണം ആദ്യമാണ്.   കാസ്ട്രോയുടെ സ്വേച്ഛാധിപത്യത്തിനുദാഹരണമാൺ` ഈ ഭരണദൈർഘ്യമെന്നാണ് പാശ്ചാത്യ നിരീക്ഷകരുടെ അഭിപ്രായം.  അധികാരം കാസ്ട്രോയിൽ മാത്രം നിക്ഷിപ്തമാണെന്നും, ക്യൂബയും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളും കാസ്ട്രോ എന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു എന്നുമൊക്കെ ഈ കാലഘട്ടത്തെയും അദ്ദേഹഹ്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ [[ജീവചരിത്രം|ജീവചരിത്രകാരന്മാർ]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. അതേസമയം ജനാധിപത്യരാഷ്ട്രങ്ങൾ എന്ന് സ്വയം ഉദ്ഘോഷിക്കുന്ന മറ്റു രാജ്യങ്ങളേക്കാൾ ജനാധിപത്യം ക്യൂബയിൽ നിലവിലുണ്ടെന്ന് ഇവർ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. എല്ലാ നയരൂപീകരണങ്ങൾക്കും മുമ്പ് അക്കാര്യത്തിൽ സർക്കാർ പൊതുജനങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം കേൾക്കുന്ന രീതി അവിടെയുണ്ട്.  അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റിനേക്കാളും കുറഞ്ഞ അധികാരം മാത്രമേ ക്യൂബയുടെ നേതാവായ കാസ്ട്രോ കയ്യാളിയിരുന്നുള്ളു എന്നും നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

ക്യൂബയിൽ കടുത്ത [[മനുഷ്യാവകാശം|മനുഷ്യാവകാശ]] ലംഘനങ്ങൾ നടക്കുന്നു എന്ന് മനുഷ്യാവകാശസംഘടനയായ [[ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ച്]] ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചു പറയുന്നു. എന്നാൽ  മനുഷ്യാവകാശലംഘനം അല്ലെന്നും ഒരു ജനതയുടെ പുരോഗമനത്തിനും നന്മയ്ക്കുമായി വ്യക്തികളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനു പരിധി നിശ്ചയിക്കുകമാത്രമേ ചെയ്തിട്ടുള്ളു എന്നും കാസ്ട്രോ ഇതിനു മറുപടിയായി പറയുന്നു. [[വിദ്യാഭ്യാസം]], [[തൊഴിൽ]], [[ആരോഗ്യം]] മുതലായ മേഖലകളിൽ ഒരു ജനതയ്ക്കു മുന്നേറണമെങ്കിൽ ഇതുപോലുള്ള  ചില നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തേണ്ടിവരും എന്ന് സർക്കാർ ഇത്തരം ചെയ്തികളെ ന്യായീകരിച്ചുകൊണ്ടു പറഞ്ഞു. ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റായ കാസ്ട്രോയുടെ സ്വകാര്യസമ്പാദ്യം ഏതാണ്ട് 550 ദശലക്ഷം അമേരിക്കൻ [[ഡോളർ|ഡോളറാണെന്നും]], ഇത് ബ്രിട്ടനിലെ [[എലിസബത്ത് II|എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെ]] സമ്പാദ്യത്തിനേക്കാൾ ഇരട്ടിയോളം വരുമെന്നും  ഉള്ള ഒരു വാർത്ത 2005 ൽ ഫോബ്സ് മാഗസിൻ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ ഇവർ പറയുന്നപോലെ വിദേശബാങ്കുകളിൽ ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഡോളർ]] എങ്കിലും എനിക്ക് സ്വകാര്യ സമ്പാദ്യമുള്ളതായി തെളിയിച്ചാൽ അന്ന് ഞാൻ ഈ സ്ഥാനം രാജിവെക്കാൻ തയ്യാറാണ് എന്നാണ് കാസ്ട്രോ ഈ വാർത്തയോട് പ്രതികരിച്ചത്. ക്യൂബൻ സർക്കാരിനെ തകർക്കാനുള്ള വടക്കേ അമേരിക്ക പോലുള്ള [[മുതലാളിത്തം|മുതലാളിത്ത]] രാജ്യങ്ങളുടെ തന്ത്രങ്ങളാണ് ഇതെന്നും കാസ്ട്രോ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

{{Marxist theory}}

=ചിത്രശാല=
&lt;gallery caption=&quot;ഫിദൽ കാസ്ട്രോ&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;6&quot;&gt;
File:Fidel Castro4.jpeg | ക്യൂബയിലെ രക്തസാക്ഷിമണ്ഡപത്തിനു മുന്നിൽ
File:M-26-7.svg| 26ജൂലൈ മുന്നേറ്റം സംഘടനയുടെ ചിഹ്നം
File:Fidel Castro 1. Mai 2005 bei Kundgebung.jpg| ഒരു മെയ് ദിന റാലിയിൽ
File:Fidel Castro, Havana, 1978 (9609361).jpg | ഹവാനയിൽ പ്രസംഗിക്കുന്നു
File:Fidel Castro during a visit to Washington.jpg| വാഷിംങ്ടൺ സന്ദർശനത്തിനിടയിൽ
| ക്രൂഷ്ചേവിനൊപ്പം
File:Fidel Castro6.jpeg | ഹവാനയിലെ രക്തസാക്ഷിത്വമണ്ഡപത്തിൽ
File:Vladimir Putin at the Millennium Summit 6-8 September 2000-24.jpg | റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ലാഡിമിർ പുടിൻ പുടിന്റെയൊപ്പം
File:Lula anda Castro9822.jpeg|ബ്രസീലിയൻ പ്രസിഡന്റ് ലുലയോടൊപ്പം
&lt;/gallery&gt;

= അവലംബം =
{{refbegin}}
*{{cite book |title=മൈ ലൈഫ്: എ സ്പോക്കൺ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി |last= കാസ്ട്രോ |first= ഫിദൽ |coauthors=റമോണെറ്റ്, ഇഗ്നാസിയോ  |year=2009 |publisher=സ്ക്രിബ്നർ |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-1416562337 |ref=Cas09}}
*{{cite book |title=ദ റിയൽ ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|last=കോൾമാൻ |first= ലീസസറ്റർ |authorlink= |year= 2003 |publisher=യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂ ഹാവേൻ &amp; ലണ്ടൻ |isbn=978-0300107609 |ref=Col03}}
* {{cite book |title=ദ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ആന്റ് ദ ഒറിജിൻ ഓഫ് ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷൻ: ആൻ എംപയർ ഓഫ് ലിബർട്ടി ഇൻ ആൻ ഏജ് ഓഫ് നാഷണൽ ലിബറേഷൻ |last=ബെഞ്ചമിൻ |first=ജൂൾസ് ആർ. |year=1992 |publisher=പ്രിൻസ്ടൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=പ്രിൻസ്ടൺ, ന്യൂജേഴ്സി |isbn=978-0691025360 |ref=Ben92}}
* {{cite book |title=ദ കാസ്ട്രോ ഒബ്സഷൻ: അമേരിക്കഃ കവേട്ട് ഓപ്പറേഷൻ എഗെൻസ്റ്റ് ക്യൂബ, 1959–1965 |url=https://archive.org/details/castroobsessionu0000bohn_w2j9 |last= ബോണിംഗ് |first= ഡോൺ |year=2005 |publisher=പോട്ടോമാക് ബുക്ക്സ് |location=വാഷിംഗടൺ.ഡി.സി. |isbn=978-1574886764 |ref=Boh05}}
* {{cite book |title=ഫിഡൽ: എ  ബയോഗ്രഫി ഓഫ് ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ |last=ബോൺ |first= പീറ്റർ ജി. |authorlink= |year= 1986 |publisher= ഡോഡ്, മെഡ് &amp; കമ്പനി |location=ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി |isbn=978-0396085188 |ref=Bou86}}
* {{cite book |title=നതിംഗ് കാൻ സ്റ്റോപ് ദ കോഴ്സ് ഓഫ് ഹിസ്റ്ററി |last= കാസ്ട്രോ |first= ഫിദൽ |coauthors=എലിയട്ട്, ജെഫ്രി എം.&amp; മെർവിൻ |year=1986 |publisher=പാത്ഫൈൻഡർ പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=0-873486617 |ref=Cas86}}
* {{cite book |title=ഗറില്ല പ്രിൻസ്: ദ അൺടോൾഡ് സ്റ്റോറി ഓഫ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|url=https://archive.org/details/guerrillaprinceu00geye|last=ഗെയർ |first=ജോർജി ആൻ |year=1991 |publisher=ലിറ്റിൽ ബ്രൗൺ &amp; കമ്പനി |location=ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി |isbn=978-0316308939 |ref=Gey91}}
* {{cite book |title=ക്യൂബ: എ ന്യൂ ഹിസ്റ്ററി |url=https://archive.org/details/cubanewhistory0000gott |last=ഗോഥ് |first=റിച്ചാർഡ് |authorlink= |year=2004 |publisher=യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂ ഹാവേൻ &amp; ലണ്ടൻ |isbn=978-0300104110 |ref=Got04}}
* {{cite book |title=ഫിദൽ കാസ്ട്രോ |url=https://archive.org/details/fidelcastro0000quir |last=ക്വിർക്ക് |first=റോബർട്ട് ഇ. |authorlink= |year=1993 |publisher=നോർട്ടൺ &amp; കമ്പനി |location=ന്യൂയോർക്ക് &amp; ലണ്ടൻ |isbn=978-0393034851 |ref=Qui93}}
* {{cite book |title=ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: എ ബയോഗ്രഫി |url=https://archive.org/details/fidelcastrobiogr0000volk |last=സ്കൈറ |first=വോൾക്ക |year=2006 |publisher=പൊളൈറ്റി |location=കേംബ്രിഡ്ജ് |isbn=978-0745640815 |ref=Ski06}}
* {{cite book |title=റെഡ് ഹീറ്റ്: കോൺസ്പിരസി, മർഡർ, ആന്റ് ദ കോൾഡ് വാർ ഇൻ ദ കരീബിയൻ |url=https://archive.org/details/redheatconspirac0000vont |last= വോൺ |first= അലക്സ് |year= 2011 |publisher=ഹെൻട്രി ഹോൾട്ട് &amp; കമ്പനി |location=ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി |isbn=978-0805090673 |ref=Von11}}
{{refend}}
{{Reflist|3}}

=കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്=
{{refbegin}}
* {{Cite book |last =കാസ്ട്രോ |first = ഫിദൽ |coauthor= ദെബോറ ഷ്നൂക്കൽ, പെഡ്രോ അൽവാരെസ് താബിയോ|year =2005 |title = ഫിദൽ - മൈ ഏർസി ഇയേഴ്സ്|url = http://books.google.ca/books?id=8RVaBPGRcUcC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Fidel%20Castro&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true|publisher=ഓഷ്യൻ പ്രസ്സ് |isbn= 1-920888-09-8|ref =harv}}
* {{Cite book |last =കാസ്ട്രോ |first = ഫിദൽ |coauthor=ഇഗ്നേസ്യോ റെമോണെറ്റ് |year =2008 |title =ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: മൈ ലൈഫ്: എ സ്പോക്കൺ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി |url =http://books.google.ca/books?id=Z4H45OczqPYC&amp;lpg=PP1|publisher=സ്ക്രിബ്നർ ബുക്ക് കമ്പനി |isbn=1-4165-5328-2|ref =ഹാർവ് }}
* {{Cite book |last = ഫ്യൂന്റസ്  |first =നോർബെർട്ടോ|coauthor=  അന്ന കുഷ്നർ|year =2010 |title =ദ ഓട്ടോബയോഗ്രഫി ഓഫ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|url =http://books.google.ca/books?id=Fazd9dOLUmUC&amp;lpg=PP1|publisher=നോർട്ടൺ &amp; കമ്പനി |isbn=978-0-393-06899-3 |ref = ഹാർവ്}}
* {{Cite book |last = ജെയർ |first =ജോർജ്ജി ആൻ |year =2001 |title = ഗറില്ല പ്രിൻസ്: ദ അൺടോൾഡ് സ്റ്റോറി ഓഫ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ
 |url =http://books.google.ca/books?id=dRhJGLnJjugC&amp;lpg=PP1|publisher=ആൻഡ്രൂ മക്മീൽ |isbn=0-7407-2064-3 |ref = ഹാർവ്}}
* {{Cite book |last =  ഹാൽപെറിൻ|first =മൗറീസ് |year =1972 |title =ദ റൈസ് ആന്റ് ഡിക്ലൈൻ ഓഫ് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: ആൻ എസ്സേ ഇൻ കോൺടംപററി ഹിസ്റ്ററി  |url =http://books.google.ca/books?id=_B9LOCZuDnQC&amp;lpg=PP1|publisher=യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ പ്രസ്സ് |isbn=0-520-02182-7 |ref =  ഹാർവ്}}
* {{Cite book |last = ലിയോനാർഡ് |first = തോമസ്.എം.|year = 2004|title =ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: എ ബയോഗ്രഫി
  |url =http://books.google.ca/books?id=63sFubdrEVcC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Fidel%20Castro&amp;pg=PP1|publisher=ഗ്രീൻവുഡ് പ്രസ്സ് |isbn=0-313-32301-1 |ref = ഹാർവ് }}
* {{Cite book |last = മാർസികോ |first =കാത്തി |year =2009 |title = ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: ക്യൂബൻ പ്രസിഡന്റ് &amp; റെവല്യൂഷണറി
 |url =http://books.google.ca/books?id=XgP9n-E7oTwC&amp;lpg=PP1|publisher=എബിഡിഓ പബ്ലിക്കേഷൻസ് കമ്പനി |isbn=978-1-60453-522-8  |ref = ഹാർവ്}}
* {{Cite book |last = സ്കീറ|first =വോൾക്കർ |year = 2006|title =ഫിദൽ കാസ്ട്രോ: എ ബയോഗ്രഫി
  |url =http://books.google.ca/books?id=x9-U3FWiW_UC&amp;lpg=PP1 |publisher=പൊളൈറ്റി |isbn=0-7456-3006-5  |ref = ഹാർവ് }}
{{refend}}

=പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ=
{{Multicol}}
*[http://www.cuba.cu/gobierno/discursos/ ഫിദലിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ - 4 ഭാഷകളിൽ]
*[http://www.marxists.org/history/cuba/archive/castro/ ഫിദൽ കാസ്ട്രോ]
*[http://lanic.utexas.edu/la/cb/cuba/castro.html ഫിദലിന്റെ പ്രസംഗങ്ങൾ]
*[http://www.counterpunch.org/castro09042007.html ദ സൂപ്പർ റെവല്യൂഷണറീസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091209090814/http://www.counterpunch.org/castro09042007.html |date=2009-12-09 }}
*[http://www.counterpunch.org/castro04072007.html വെയർ ഹാവ് ഓൾ ദ ബീസ് ഗോൺ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218135525/http://www.counterpunch.org/castro04072007.html |date=2010-02-18 }}
*[http://www.counterpunch.org/castro07312007.html ഇൻസ്പൈറ്റ് ഓഫ് എവരിതിംഗ്: റിഫ്ലക്ഷൻസ് ഓൺ ദ പാൻഅമേരിക്കൻ ഗെയിംസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201221400/http://www.counterpunch.org/castro07312007.html |date=2009-12-01 }}
*[http://www.counterpunch.org/castro08062007.html ടൈംസ് ഫോർ ആൻ അലയൻസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091201232238/http://www.counterpunch.org/castro08062007.html |date=2009-12-01 }}
*[http://www.framingbusiness.net/archives/1107 ഫിദൽ ഓൺ ഹിസ് ഓൺ വേഡ്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927083519/http://www.framingbusiness.net/archives/1107 |date=2011-09-27 }}
{{Multicol-break}}
*[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5598311 ഫിദൽ കാസ്ട്രോ, ഫ്രം റിബൽ ടു പ്രസിഡന്റ്]
*[http://www.pbs.org/wgbh/amex/castro/ പി.ബി.എസ് അമേരിക്കൻ എക്സ്പീരിയൻസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161204081746/http://www.pbs.org/wgbh/amex/castro/ |date=2016-12-04 }} ഫിദൽ കാസ്ട്രോ
*[http://mssa.library.yale.edu/findaids/eadHTML/mssa.ms.0650.html ഗൈഡ് ടു ദ ക്യൂബൻ റെവല്യൂഷൻ, മാനുസ്ക്രിപ്ട്സ് ആന്റ് ആർച്ചീവ്സ്], യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ലൈബ്രറി
*ആർതർ മില്ലർ: [http://www.thenation.com/doc/20040112/miller എ വിസിറ്റ് വിത്ത് കാസ്ട്രോ , ഡിസംബർ 24, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223035511/http://www.thenation.com/doc/20040112/miller |date=2009-12-23 }}
*ബി.ബി.സി.വീഡിയോ: [http://news.bbc.co.uk/player/nol/newsid_5200000/newsid_5207200/5207264.stm?bw=nb&amp;mp=rm&amp;news=1&amp;nol_storyid=5207264&amp;bbcws=1 ഫിദൽ കാസ്ട്രോ വിസിറ്റ്സ് ബോയ്ഹുഡ് ഹോം ഓഫ് [[ചെ ഗുവേര]]] 
*''ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്'' –- ഫീച്ചർ: [http://www.nytimes.com/interactive/2008/02/24/weekinreview/20080224_CASTRO_FEATURE.html#section1 ത്രീ ഡേയ്സ് വിത്ത് ഫിദൽ]
*''ദ ഗാർഡിയൻ:'' [http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2006/aug/12/comment.cuba &quot;ദ ഫിദൽ ഐ തിങ്ക് ഐ നോ&quot;] , [[ഗബ്രിയേൽ ഗർസിയ മാർക്വേസ്]], ഓഗസ്റ്റ് 12, 2006
*''വാഷിംങ്ടൺ പോസ്റ്റ്:'' [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/02/21/AR2008022102788.html ഫിദൽ കാസ്ട്രോ വിൽ ആൾവേയസ് ലീഡ് ക്യൂബ ], 
{{Multicol-end}}
{{s-start}}
{{s-ppo}}
{{s-new|ഔദ്യോഗിക പദവി}}
{{s-ttl|title=[[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ക്യൂബ]] പ്രഥമ സെക്രട്ടറി&lt;br&gt;&lt;small&gt;2006 ൽ അനാരോഗ്യം മൂലം വിരമിച്ചു&lt;/small&gt;|years=1961–2011}}
{{s-aft|after=റൗൾ കാസ്ട്രോ}}
|-
{{s-off}}
{{s-bef|before=ജോസ് മിറോ കർദോനാ}}
{{s-ttl|title=ക്യൂബയുടെ പ്രധാനമന്ത്രി|years=1959–1976}}
{{s-non|reason=സ്ഥാനം നീക്കം ചെയ്തു}}
|-
{{s-bef|before=ഒസ്വാൾഡോ ദോർത്തികോസ് ടൊറാഡോ|ക്യൂബയുടെ പ്രസിഡന്റ്}}
{{s-ttl|title=[[കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ക്യൂബ|കൗൺസിൽ ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ക്യൂബയുടെ]] പ്രസിഡന്റ്&lt;br&gt;&lt;small&gt;2006 ൽ അനാരോഗ്യം മൂലം വിരമിച്ചു&lt;/small&gt;|years=1976–2008}}
{{s-aft|after=റൗൾ കാസ്ട്രോ|rows=2}}
|-
{{s-bef|before=ഇല്ല}}
{{s-ttl|title=കൗൺസിൽ ഓഫ് മിനിസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ക്യൂബ - പ്രസിഡന്റ്&lt;br&gt;&lt;small&gt;2006 ൽ അനാരോഗ്യം മൂലം വിരമിച്ചു&lt;/small&gt;|years=1976–2008}}
|-
{{s-mil}}
{{s-new|office}}
{{s-ttl|title=റെവല്യൂഷണറി ആംഡ് ഫോഴ്സസ്- കമ്മാൻഡർ ഇൻ ചീഫ്&lt;br&gt;&lt;small&gt;2006 ൽ അനാരോഗ്യം മൂലം വിരമിച്ചു&lt;/small&gt;|years=1959–2008}}
{{s-aft|after=റൗൾ കാസ്ട്രോ}}
|-
{{s-dip}}
{{s-bef|before=ജൂനിയസ് റിച്ചാർഡ് ജയവർദ്ധനെ}}
{{s-ttl|title=[[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം]] ചെയർപേഴ്സൺ|years=1979–1983}}
{{s-aft|after=അബ്ദുള്ള അഹമ്മദ് ബദാവി}}
|-
{{s-bef|before=[[നീലം സഞ്ജീവ റെഡ്ഢി]]}}
{{s-ttl|title=[[ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനം]]ചെയർപേഴ്സൺ&lt;br&gt;&lt;small&gt;2006 ൽ അനാരോഗ്യം മൂലം വിരമിച്ചു&lt;/small&gt;|years=2005–2008}}
{{s-aft|after=റൗൾ കാസ്ട്രോ}}
{{s-end}}

{{Communism}}

[[വർഗ്ഗം:1926-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 13-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ലോകനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗറില്ല യുദ്ധനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ക്യൂബ]]
[[വർഗ്ഗം:ക്യൂബൻ വിപ്ലവകാരികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2016-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 25-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫിദൽ കാസ്ട്രോ| ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണാധികാരികൾ]]</text>
      <sha1>cpmks54um6om9z757acihxc1ed6qxdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5657</id>
    <revision>
      <id>4632214</id>
      <parentid>4628666</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <origin>4632214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13705" sha1="9kjkibnwn0fb0wz3yrprkidlwxjpvqb" xml:space="preserve">{{prettyurl|United Democratic Front}}
{{Infobox Indian Political Party
|party_name       = ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി
|abbreviation     = ''' യു ഡി എഫ്'''
|logo             = UDF logo.png
|logo_caption     = 
|colorcode        = 
|chairman         = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
|foundation       = {{Start date and age|1979}}
|founder          = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
|ideology         = [[Big tent]]&lt;br /&gt;'''Factions'''&lt;br /&gt;
* [[Social democracy]]&lt;ref name=&quot;sd&quot;&gt;{{Cite news|title=A virus, social democracy, and dividends for Kerala|url=https://www.thehindu.com/opinion/lead/a-virus-social-democracy-and-dividends-for-kerala/article31370554.ece|last=Heller|first=Patrick|date=18 April 2020|access-date=2 February 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; 
* [[Conservatism]]/[[Liberal conservatism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theprint.in/opinion/udf-had-a-chance-in-kerala-then-congress-played-a-dangerous-communal-game/627244/?amp|title=UDF had a chance in Kerala. Then Congress played a dangerous communal game|date=24 March 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/new-curriculum-to-teach-masturbation-homosexuality-iuml-leader-abdurahiman-randathani-1.8130018|title=New curriculum to teach masturbation homosexuality: IUML leader Abdurahiman Randathani |quote= ...the Congress-led UDF opposition contended in the Kerala assembly that the gender neutral views in the education policy will result in &quot;negation of religion&quot; and &quot;sexual anarchy.&quot;}}&lt;/ref&gt;
* [[Economic liberalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/cpi-m-opposes-kerala-move-to-privatise-drinking-water-scheme/article64119857.ece|title=CPI-M opposes Kerala move to privatise drinking water scheme|date=30 March 2013 }}&lt;/ref&gt;
* [[Sustainable development]]&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt; 
|position         = [[Centrism|Centre]]&lt;ref name=&quot;WP&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/31/indias-election-results-were-more-than-modi-wave/ |title=India's election results were more than a 'Modi wave'|quote=The BJP's primary rival, the centrist Indian National Congress (Congress), won only 52 seats. |newspaper=[[Washington Post]] |access-date=31 May 2019}}&lt;/ref&gt; to [[Centre-right]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=A coloured scheme of things|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-a-coloured-scheme-of-things/301479}}&lt;/ref&gt;
|loksabha_seats   ={{Composition bar|18|20|hex=#0000FF}} 
|rajyasabha_seats ={{Composition bar|3|9|hex=#0000FF}}
|state_seats_name = [[കേരള നിയമസഭ]]
|state_seats      ={{Composition bar|102|140|hex=#0000FF}} 
|headquarters     = &quot;ഇന്ദിരാഭവൻ&quot;, [[വെള്ളയമ്പലം]], [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]], കേരളം
|predecessor      = 
|eci              = 
|flag=
|symbol=
|alliance=[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ഡെവലപ്‌മെൻ്റൽ ഇൻക്ലൂസീവ് അലയൻസ്|ഇന്ത്യ സഖ്യം]] (ദേശീയ തലം)|Convener= എം. എം. ഹസൻ}}

കേരളത്തിലെ ജനപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ് '''ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി''' അഥവാ '''യു.ഡി.എഫ്'''. മുന്നണിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായ [[കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസി]]ന്റെ കേരളാ ശാഖയായ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]]യാണ് സാധാ‍രണയായി മുന്നണിക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Congress-releases-its-list/article14958476.ece&lt;/ref&gt; ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും മുന്നണിയിലെ പാർട്ടികളുടെ കാര്യത്തിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാവുക പതിവാണ്. എങ്കിലും മുഖ്യകക്ഷികളായ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്, [[മുസ്ലിം ലീ‍ഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികൾ കഴിഞ്ഞ കുറെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളായി ഇതേ മുന്നണിയിൽ തുടരുന്നു.

[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] അഥവാ എൽ.ഡി.എഫ്. ആണ് കേരളത്തിൽ ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണിക്ക് ബദൽ.

ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ഏകോപന സമിതി യോഗങ്ങൾ മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ എങ്കിലും ചേരുന്നു. കേരള പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് [[വി.ഡി. സതീശൻ]] മുന്നണി ചെയർമാൻ. നിലവിൽ [[അടൂർ പ്രകാശ്]] ആണു [[യു.ഡി.എഫ്]] കൺവീനർ&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/udf-candidates-for-assembly-election/article8449571.ece&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/election/2019/loksabha-election/kerala/udf-sweeps-away-left-in-kerala-whitewash-bjp-draws-blank-again-1.3818521 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-19 |archive-date=2020-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019105910/https://english.mathrubhumi.com/election/2019/loksabha-election/kerala/udf-sweeps-away-left-in-kerala-whitewash-bjp-draws-blank-again-1.3818521 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==യു.ഡി.എഫ് കൺവീനർമാർ==

* [[അടൂർ പ്രകാശ്]] 2025-തുടരുന്നു

* [[എം.എം. ഹസൻ]] 2020-2025

* [[ബെന്നി ബെഹനാൻ]] 2018-2020

* [[പി.പി. തങ്കച്ചൻ]] 2004-2018

* [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] 2001-2004

* [[കെ. ശങ്കരനാരായണൻ]] 1985-2001

* [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] 1982-1985

* [[പി.ജെ. ജോസഫ്]] 1980-1982 (സ്ഥാപക കൺവീനർ)

* [[A.K. Antony|എ.കെ. ആൻ്റണി]] 1970-1980 (രൂപീകരണ കൺവീനർ)

==ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ഘടകകക്ഷികൾ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:10px;&quot; |പാർട്ടി 
!ചുരുക്കപ്പേര്
!പതാക
! style=&quot;width:10px;&quot; |ലോക സഭ
! style=&quot;width:10px;&quot;|രാജ്യ സഭ 
!സംസ്ഥാന നിയമസഭാ
!കേരളാ നേതാവ്
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Indian National Congress}}; text-align: center;color:white;&quot; |1
| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|'''INC'''
|[[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 14
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 63
|[[സണ്ണി ജോസഫ്|അഡ്വ.സണ്ണി ജോസഫ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; text-align: center;color:white;&quot; |2
| [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]
|'''IUML'''
|[[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 03
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 02
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 22
|[[സയ്യിദ് സാദിഖ് അലി ശിഹാബ് തങ്ങൾ]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Congress}}; text-align: center;color:white;&quot; |3
| [[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|'''KEC'''
|[[File:Kerala-Congress-flag.svg|center|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 07
|[[പി.ജെ. ജോസഫ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}; text-align: center;color:white;&quot; |4
| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|'''RSP'''
|[[File:RSP-flag.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 03
|[[Shibu Baby John]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}; text-align: center;color:white;&quot; |5
| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]]
|'''KEC(J)'''
|[[File:Kerala-Congress-flag.svg|center|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Democratic Party}}; text-align: center;color:white;&quot; |6
| [[കേരള ഡെമോക്രാറ്റിക്‌ പാർട്ടി ]]
|'''KDP'''
| [[File:Kerala Democratic Party Flag.png|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[മാണി സി. കാപ്പൻ]]
|-
|style=&quot;background-color:{{party color|Revolutionary Marxist Party of India}}; text-align: center;color:white;&quot; |8
|[[റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|'''RMPI'''
|[[File:RMPI flag.jpg|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |01
| N. Venu
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Communist Marxist Party}}; text-align: center;color:white;&quot; |7
| [[കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|'''CMP'''
| [[File:CMP-banner.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[സി.പി. ജോൺ]]
|-
| style=&quot;background-color:{{party color| All India Forward Bloc}}; text-align: center;color:white;&quot; |9
|[[ഓൾ ഇന്ത്യാ ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക്]]
|'''AIFB'''
|[[File:AIFB Flag 2023.png|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|T. Manoj Kumar 
|-
| style=&quot;background-color:{{party color| Janathipathiya Samrakshana Samithy}}; text-align: center;color:white;&quot; |10
|[[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി]]
|'''JSS'''
|[[File:Janathipathiya samrakshana samithy Flag.jpg|frameless|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|[[എ.എൻ. രാജൻ ബാബു]]
|}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theprint.in/politics/udfs-unlikely-coalition-for-kerala-polls-cpim-rebels-communist-splinters-local-tmc-heavyweight/2887216/|title=UDF’s unlikely coalition for Kerala polls—CPI(M) rebels, communist splinters, local TMC heavyweight|publisher=The Print|date=24 March 2026}}&lt;/ref&gt;

== 2021 നിയമസഭ കക്ഷിനില ==
* പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് : [[വി.ഡി. സതീശൻ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2021/05/22/vd-satheesan-opposition-leader-kerala-22.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-01 |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213656/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2021/05/22/vd-satheesan-opposition-leader-kerala-22.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവ് : [[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]]&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=544053&amp;u=pk-kunhalikutti&lt;/ref&gt;

* യു.ഡി.എഫ് ആകെ : 42

* [[കോൺഗ്രസ്]] : 22

* [[മുസ്ലീം ലീഗ്]] : 15

* [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] : 02

* [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|ജേക്കബ് വിഭാഗം]] : 01

* [[മാണി സി. കാപ്പൻ| എൻ.സി.കെ]] : 01

* [[ആർ.എം.പി.]] : 01

== 2016 നിയമസഭ കക്ഷിനില==

*പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് : [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]&lt;ref&gt;https://www.thehindubusinessline.com/news/national/ramesh-chennithala-elected-opposition-leader-in-kerala/article8663331.ece&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/elections/kerala2016/assembly-poll-defeat-a-temporary-setback-says-outgoijng-kerala-cmchandy/article8624763.ece&lt;/ref&gt;

*പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവ് : [[എം.കെ. മുനീർ]]

*[[യു.ഡി.എഫ്]] [[എം.എൽ.എ]]മാർ ആകെ= 42

*[[കോൺഗ്രസ്]]     :21

*[[മുസ്ലീംലീഗ്]]       :18

*[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)|പി.ജെ. ജോസഫ്]] വിഭാഗം :02

*[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]] :01

==ഇതും കാണുക==
* [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]])
* [[എൻ.ഡി.എ.]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Political stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളരാഷ്ട്രീയം]]</text>
      <sha1>9kjkibnwn0fb0wz3yrprkidlwxjpvqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632215</id>
      <parentid>4632214</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14701" sha1="tv3jewmrovqt6foipjxs4guw0l3qhwq" xml:space="preserve">{{prettyurl|United Democratic Front}}
{{Infobox Indian Political Party
|party_name       = ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി
|abbreviation     = ''' യു ഡി എഫ്'''
|logo             = UDF logo.png
|logo_caption     = 
|colorcode        = 
|chairman         = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
|foundation       = {{Start date and age|1979}}
|founder          = [[കെ. കരുണാകരൻ]]
|ideology         = [[Big tent]]&lt;br /&gt;'''Factions'''&lt;br /&gt;
* [[Social democracy]]&lt;ref name=&quot;sd&quot;&gt;{{Cite news|title=A virus, social democracy, and dividends for Kerala|url=https://www.thehindu.com/opinion/lead/a-virus-social-democracy-and-dividends-for-kerala/article31370554.ece|last=Heller|first=Patrick|date=18 April 2020|access-date=2 February 2021|work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; 
* [[Conservatism]]/[[Liberal conservatism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theprint.in/opinion/udf-had-a-chance-in-kerala-then-congress-played-a-dangerous-communal-game/627244/?amp|title=UDF had a chance in Kerala. Then Congress played a dangerous communal game|date=24 March 2021 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/new-curriculum-to-teach-masturbation-homosexuality-iuml-leader-abdurahiman-randathani-1.8130018|title=New curriculum to teach masturbation homosexuality: IUML leader Abdurahiman Randathani |quote= ...the Congress-led UDF opposition contended in the Kerala assembly that the gender neutral views in the education policy will result in &quot;negation of religion&quot; and &quot;sexual anarchy.&quot;}}&lt;/ref&gt;
* [[Economic liberalism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/cpi-m-opposes-kerala-move-to-privatise-drinking-water-scheme/article64119857.ece|title=CPI-M opposes Kerala move to privatise drinking water scheme|date=30 March 2013 }}&lt;/ref&gt;
* [[Sustainable development]]&lt;ref name=&quot;sd&quot;/&gt; 
|position         = [[Centrism|Centre]]&lt;ref name=&quot;WP&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/31/indias-election-results-were-more-than-modi-wave/ |title=India's election results were more than a 'Modi wave'|quote=The BJP's primary rival, the centrist Indian National Congress (Congress), won only 52 seats. |newspaper=[[Washington Post]] |access-date=31 May 2019}}&lt;/ref&gt; to [[Centre-right]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=A coloured scheme of things|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/india-news-a-coloured-scheme-of-things/301479}}&lt;/ref&gt;
|loksabha_seats   ={{Composition bar|18|20|hex=#0000FF}} 
|rajyasabha_seats ={{Composition bar|3|9|hex=#0000FF}}
|state_seats_name = [[കേരള നിയമസഭ]]
|state_seats      ={{Composition bar|102|140|hex=#0000FF}} 
|headquarters     = &quot;ഇന്ദിരാഭവൻ&quot;, [[വെള്ളയമ്പലം]], [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]], കേരളം
|predecessor      = 
|eci              = 
|flag=
|symbol=
|alliance=[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ഡെവലപ്‌മെൻ്റൽ ഇൻക്ലൂസീവ് അലയൻസ്|ഇന്ത്യ സഖ്യം]] (ദേശീയ തലം)|Convener= എം. എം. ഹസൻ}}

കേരളത്തിലെ ജനപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ കൂട്ടായ്മയാണ് '''ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി''' അഥവാ '''യു.ഡി.എഫ്'''. മുന്നണിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായ [[കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസി]]ന്റെ കേരളാ ശാഖയായ [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി]]യാണ് സാധാ‍രണയായി മുന്നണിക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Congress-releases-its-list/article14958476.ece&lt;/ref&gt; ഓരോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും മുന്നണിയിലെ പാർട്ടികളുടെ കാര്യത്തിൽ ചെറിയ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാവുക പതിവാണ്. എങ്കിലും മുഖ്യകക്ഷികളായ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്, [[മുസ്ലിം ലീ‍ഗ്]], എന്നീ പാർട്ടികൾ കഴിഞ്ഞ കുറെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളായി ഇതേ മുന്നണിയിൽ തുടരുന്നു.

[[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] അഥവാ എൽ.ഡി.എഫ്. ആണ് കേരളത്തിൽ ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണിക്ക് ബദൽ.

ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ഏകോപന സമിതി യോഗങ്ങൾ മാസത്തിൽ ഒരിക്കൽ എങ്കിലും ചേരുന്നു. കേരള പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് [[വി.ഡി. സതീശൻ]] മുന്നണി ചെയർമാൻ. നിലവിൽ [[അടൂർ പ്രകാശ്]] ആണു [[യു.ഡി.എഫ്]] കൺവീനർ&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/udf-candidates-for-assembly-election/article8449571.ece&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://english.mathrubhumi.com/election/2019/loksabha-election/kerala/udf-sweeps-away-left-in-kerala-whitewash-bjp-draws-blank-again-1.3818521 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-10-19 |archive-date=2020-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019105910/https://english.mathrubhumi.com/election/2019/loksabha-election/kerala/udf-sweeps-away-left-in-kerala-whitewash-bjp-draws-blank-again-1.3818521 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== യു.ഡി.എഫ് ഭരണം 2026 ==
{{പ്രധാനലേഖനം|വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ}}
* മുഖ്യമന്ത്രി : [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
* ആഭ്യന്തരവകുപ്പ് മന്ത്രി : [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
=== പതിനാറാം കേരള നിയമസഭ കക്ഷിനില ===
* [[യു.ഡി.എഫ്]] : 102 / 140
* [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] : 63
* [[മുസ്ലിം ലീഗ്]] : 22
* [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] : 7
* [[Revolutionary Socialist Party (India)|ആർ.എസ്.പി]] : 3
* [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]] : 1
* [[Revolutionary Marxist Party of India|ആർ.എം.പി]] : 1
* [[Communist Marxist Party|സി.എം.പി]] : 1
* [[Member of the Legislative Assembly (India)|സ്വതന്ത്രർ]] : 4

==യു.ഡി.എഫ് കൺവീനർമാർ==

* [[അടൂർ പ്രകാശ്]] 2025-തുടരുന്നു

* [[എം.എം. ഹസൻ]] 2020-2025

* [[ബെന്നി ബെഹനാൻ]] 2018-2020

* [[പി.പി. തങ്കച്ചൻ]] 2004-2018

* [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] 2001-2004

* [[കെ. ശങ്കരനാരായണൻ]] 1985-2001

* [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] 1982-1985

* [[പി.ജെ. ജോസഫ്]] 1980-1982 (സ്ഥാപക കൺവീനർ)

* [[A.K. Antony|എ.കെ. ആൻ്റണി]] 1970-1980 (രൂപീകരണ കൺവീനർ)

==ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി ഘടകകക്ഷികൾ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:10px;&quot; |പാർട്ടി 
!ചുരുക്കപ്പേര്
!പതാക
! style=&quot;width:10px;&quot; |ലോക സഭ
! style=&quot;width:10px;&quot;|രാജ്യ സഭ 
!സംസ്ഥാന നിയമസഭാ
!കേരളാ നേതാവ്
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Indian National Congress}}; text-align: center;color:white;&quot; |1
| [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
|'''INC'''
|[[File:Indian National Congress Flag.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 14
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 63
|[[സണ്ണി ജോസഫ്|അഡ്വ.സണ്ണി ജോസഫ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Indian Union Muslim League}}; text-align: center;color:white;&quot; |2
| [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്]]
|'''IUML'''
|[[File:Flag of the Indian Union Muslim League.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 03
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 02
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 22
|[[സയ്യിദ് സാദിഖ് അലി ശിഹാബ് തങ്ങൾ]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Congress}}; text-align: center;color:white;&quot; |3
| [[കേരള കോൺഗ്രസ്]]
|'''KEC'''
|[[File:Kerala-Congress-flag.svg|center|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 07
|[[പി.ജെ. ജോസഫ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Revolutionary Socialist Party (India)}}; text-align: center;color:white;&quot; |4
| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|'''RSP'''
|[[File:RSP-flag.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 03
|[[Shibu Baby John]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Congress (Jacob)}}; text-align: center;color:white;&quot; |5
| [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]]
|'''KEC(J)'''
|[[File:Kerala-Congress-flag.svg|center|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[അനൂപ് ജേക്കബ്]]
|-
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Kerala Democratic Party}}; text-align: center;color:white;&quot; |6
| [[കേരള ഡെമോക്രാറ്റിക്‌ പാർട്ടി ]]
|'''KDP'''
| [[File:Kerala Democratic Party Flag.png|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[മാണി സി. കാപ്പൻ]]
|-
|style=&quot;background-color:{{party color|Revolutionary Marxist Party of India}}; text-align: center;color:white;&quot; |8
|[[റെവല്യൂഷണറി മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]
|'''RMPI'''
|[[File:RMPI flag.jpg|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |01
| N. Venu
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Communist Marxist Party}}; text-align: center;color:white;&quot; |7
| [[കമ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]
|'''CMP'''
| [[File:CMP-banner.svg|frameless|135x135px]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 00
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 01
|[[സി.പി. ജോൺ]]
|-
| style=&quot;background-color:{{party color| All India Forward Bloc}}; text-align: center;color:white;&quot; |9
|[[ഓൾ ഇന്ത്യാ ഫോർവേഡ് ബ്ലോക്ക്]]
|'''AIFB'''
|[[File:AIFB Flag 2023.png|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|T. Manoj Kumar 
|-
| style=&quot;background-color:{{party color| Janathipathiya Samrakshana Samithy}}; text-align: center;color:white;&quot; |10
|[[ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണസമിതി]]
|'''JSS'''
|[[File:Janathipathiya samrakshana samithy Flag.jpg|frameless|135x135px]]
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|style=&quot;text-align: center;&quot; |00
|[[എ.എൻ. രാജൻ ബാബു]]
|}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://theprint.in/politics/udfs-unlikely-coalition-for-kerala-polls-cpim-rebels-communist-splinters-local-tmc-heavyweight/2887216/|title=UDF’s unlikely coalition for Kerala polls—CPI(M) rebels, communist splinters, local TMC heavyweight|publisher=The Print|date=24 March 2026}}&lt;/ref&gt;

== 2021 നിയമസഭ കക്ഷിനില ==
* പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് : [[വി.ഡി. സതീശൻ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2021/05/22/vd-satheesan-opposition-leader-kerala-22.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-06-01 |archive-date=2021-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213656/https://www.manoramanews.com/news/breaking-news/2021/05/22/vd-satheesan-opposition-leader-kerala-22.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവ് : [[പി.കെ. കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടി]]&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=544053&amp;u=pk-kunhalikutti&lt;/ref&gt;

* യു.ഡി.എഫ് ആകെ : 42

* [[കോൺഗ്രസ്]] : 22

* [[മുസ്ലീം ലീഗ്]] : 15

* [[കേരള കോൺഗ്രസ്]] : 02

* [[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)|ജേക്കബ് വിഭാഗം]] : 01

* [[മാണി സി. കാപ്പൻ| എൻ.സി.കെ]] : 01

* [[ആർ.എം.പി.]] : 01

== 2016 നിയമസഭ കക്ഷിനില==

*പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് : [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]&lt;ref&gt;https://www.thehindubusinessline.com/news/national/ramesh-chennithala-elected-opposition-leader-in-kerala/article8663331.ece&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/elections/kerala2016/assembly-poll-defeat-a-temporary-setback-says-outgoijng-kerala-cmchandy/article8624763.ece&lt;/ref&gt;

*പ്രതിപക്ഷ ഉപനേതാവ് : [[എം.കെ. മുനീർ]]

*[[യു.ഡി.എഫ്]] [[എം.എൽ.എ]]മാർ ആകെ= 42

*[[കോൺഗ്രസ്]]     :21

*[[മുസ്ലീംലീഗ്]]       :18

*[[കേരള കോൺഗ്രസ് (എം.)|പി.ജെ. ജോസഫ്]] വിഭാഗം :02

*[[കേരള കോൺഗ്രസ് (ജേക്കബ്)]] :01

==ഇതും കാണുക==
* [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ([[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]])
* [[എൻ.ഡി.എ.]]

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Political stub}}

[[വർഗ്ഗം:കേരളരാഷ്ട്രീയം]]</text>
      <sha1>tv3jewmrovqt6foipjxs4guw0l3qhwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5899</id>
    <revision>
      <id>4631952</id>
      <parentid>3804389</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35310-40</username>
        <id>219405</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4631952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22270" sha1="ngd8ld60k1lvcwh3p5fw0ebzfrdjqf4" xml:space="preserve">{{prettyurl|G. Ravindravarma}}
{{Infobox officeholder 
| name        = ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ
| image       = &lt;!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --&gt;ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ.jpg
| alt         = 
| caption     = ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ
| office = കേന്ദ്ര പാർലമെൻറ്കാര്യ, തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി 
| term= 1977 - 1979
| predecessor = 
| successor =
| office1 = [[ലോക്സഭാംഗം ]]
| term1= 1977 - 1979
| predecessor1 = 
| successor1 =

| term2= 
| predecessor2 = 
| successor2 =
| term3= 
| predecessor3 = 
| successor3 =
| birth_name  = 
| birth_date  = {{Birth date and age|1925|04|18}}
| birth_place = 
| death_date  ={{Death date and age|2006|10|09|1925|04|18}} &lt;ref&gt;{{cite news|title=രവീന്ദ്ര വർമ്മ ഡെഡ്|url=http://www.hindu.com/2006/10/11/stories/2006101100341400.htm|accessdate=2013 ജൂൺ 1|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=2006 ഒക്റ്റോബർ 11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001061923/http://www.hindu.com/2006/10/11/stories/2006101100341400.htm|archivedate=2007-10-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| death_place = 
| nationality = {{IND}}
| other_names = 
| known_for   = പാർലമെന്റംഗം, കേന്ദ്രമന്ത്രി, ഗാന്ധിയൻ
| occupation  = പൊതുപ്രവർത്തകൻ
}}
[[കേരളപാണിനി]] [[എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മ]]യുടെ കൊച്ചുമകനും പ്രമുഖ [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|ഗാന്ധി]]യനും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും കേന്ദ്രമന്ത്രിയുമായിരുന്നു [[മാവേലിക്കര]] സ്വദേശിയായ '''ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ'''(18 ഏപ്രിൽ 1925-9 ഒക്ടോബർ 2006).&lt;ref name ='siby'&gt;{{Cite web |url=http://www.gvpwardha.in/documents/books/thought/i.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-01 |archive-date=2013-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422062123/http://www.gvpwardha.in/documents/books/thought/i.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ജീവചരിത്രം==
1925 ഏപ്രിൽ 18-നു് മാവേലിക്കര രാജകൊട്ടാരത്തിലാണു് അദ്ദേഹം ജനിച്ചതു്. പിതാവ് [[കെ. ഗോദവർമ്മ|ഡോ. കെ. ഗോദവർമ്മ]] സുപ്രസിദ്ധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും സംസ്കൃതപണ്ഡിതനുമായിരുന്നു. മാതാവ് എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മയുടെ മകളായിരുന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

തിരുവനന്തപുരം മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഓഫ് ആർട്ട്സിലും മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിലും തുടർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാവുന്നതിനുമുമ്പേ, ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന [[ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനം | ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ]] ചേർന്നു് അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും വരിച്ചു. തുടർന്നു് ഒരു മുഴുവൻ സമയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരപ്രവർത്തകനായി മാറി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളേയും യുവാക്കളേയും സ്വാതന്ത്ര്യസമരധാരയിലേക്കു് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ശക്തമായ നേതൃത്വം നൽകി. 1946 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം അഖിലേന്ത്യാ വിദ്യാർത്ഥി കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നു. ഇതേ കാലത്തുതന്നെ ലോകസർവ്വകലാശാലാ സർവീസിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര വിദ്യാർത്ഥി സർവീസ് ഘടകത്തിന്റെ നിർവ്വഹണസമിതി അംഗവുമായി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

1949 മുതൽ 1951 വരെ ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അഖിലേന്ത്യാ സെക്രട്ടറിയും പിന്നീട് 1957-ൽ അതിന്റെ പ്രസിഡണ്ടും ആയിത്തീർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

വേൾഡ് അസെംബ്ലി ഓഫ് ദ യൂത്ത് ഇന്ത്യാ ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറിയും പിന്നീട് 1958 മുതൽ 1962 വരെ അതിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിഡണ്ടും ആയി. ഇക്കാലത്തു് അദ്ദേഹം ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ്, അമേരിക്കകൾ എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി യാത്ര ചെയ്തു. ലോകത്തിലെ വിവിധരാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് അവിടെയുള്ള യുവാക്കളേയും വിദ്യാർത്ഥികലേയും പരസ്പരം കൂട്ടിയിണക്കുന്നതിൽ ഈ യാത്രകൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ പങ്കു വഹിച്ചു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1961-ൽ സ്ഥാപിച്ച ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് സെന്ററുകൾ പിന്നീട് ഇന്റർനാഷണൽ യൂത്ത് സെന്ററുകൾ [[വിശ്വ യുവൿ കേന്ദ്രം]] ആയി മാറി. 1996 മുതൽ മരണം വരെ അവയുടേ ചെയർമാൻ ആയി അദ്ദേഹം യുവജനതയോട് അദ്ദേഹത്തിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത തുടർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

1958 മുതൽ 1977 വരെ [[എ.ഐ.സി.സി.]] അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ, 1971-74 ഘട്ടത്തിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഭാരതസർക്കാരിന്റെ പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം പല അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു. വടക്കൻ കൊറിയൻ സന്ദർശത്തിനുള്ള പാർലിമെന്റരി സംഘത്തിന്റെ നേതാവ് അദ്ദേഹമായിരുന്നു. 61-ആമതും 62ആമതും 63-ആമതും അന്താരാഷ്ട്രാ തൊഴിൽ സമ്മേളനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹമായിരുന്നു ഇന്ത്യൻപ്രതിനിധിസംഘത്തിന്റെ നേതാവു്.&lt;ref name ='siby'/&gt;

==ലോകസഭാംഗമായി==
* മൂന്നാം ലോകസഭ (1962-1967) തിരുവല്ല&lt;ref name ='siby'/&gt;
* ആറാം ലോകസഭ (1977-1979) റാഞ്ചി&lt;ref name ='siby'/&gt;
* ഏഴാം ലോകസഭ (1979-1984) മുംബൈ നോർത്ത്&lt;ref name ='siby'/&gt;

ലോകസഭാംഗമായിരിക്കേ, പലപ്പോഴുമായി അദ്ദേഹം വിദേശകാര്യവകുപ്പ്, പ്രതിരോധവകുപ്പ്, ധനകാര്യവകുപ്പ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപദേശകസമിതികളിലും പ്രിവിലേജ് കമ്മിറ്റി, റൂൾസ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയിലും തന്റെ സേവനം നൽകി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

===അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം===
1975 ജൂണിൽ ഇന്ത്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്കെതിരെ ഒരു ജനമുന്നേറ്റം പടുത്തുയർത്തുന്നതിൽ രവീന്ദ്രവർമ്മ പ്രധാനമായ ഒരു പങ്കു വഹിച്ചു. ഇന്ത്യയിലങ്ങോളമിങ്ങോളം സഞ്ചരിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രതിരോധകരുടെ രഹസ്യയോഗങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1976 ഫെബ്രുവരിയിൽ മുംബായിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. തുടർന്നു് 1977 ഫെബ്രുവരി 24 വരെ അദ്ദേഹം തടവിൽ പാർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

അടിയന്തരാവസ്ഥക്കുശേഷം വന്ന ജനതാ സർക്കാരിൽ അദ്ദേഹം തൊഴിൽ-പാർലിമെന്ററി വകുപ്പുകളുടെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി. (1977 മാർച്ച്- 1979 ഓഗസ്റ്റ്). ഭാരതസർക്കാർ രൂപം കൊടുത്ത തൊഴിൽകാര്യ ദേശീയസമിതിയുടെ  (National Commission on Labor) രണ്ടാമത്തേതിന്റെ ചെയർമാനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം (1999-2000).&lt;ref name ='siby'/&gt;

==ഗാന്ധിസം==
മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ തികഞ്ഞ അനുയായിയും അതിരറ്റ ആരാധകനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അഖിലേന്ത്യാ നൂൽനൂൽപ്പു സംഘടന(All India Spinner's Association), അഖിലേന്ത്യാ കുടിൽവ്യവസായ സംഘടന (All India Village Industries Association) എന്നിവയുമായി അദ്ദേഹം തുടക്കം മുതലേ സഹകരിച്ചു. ഗാന്ധിയുടെ മരണത്തിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്താനും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണങ്ങളിലെ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രീയമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചു ഗവേഷണപഠനങ്ങൾ നടത്താനും ഒരു സ്ഥാപനം രൂപീകരിക്കാൻ അനുയായികൾ ശ്രമങ്ങളാരംഭിച്ചു. അങ്ങനെ 1950-നടുത്തായി വർധയിൽ ഗാന്ധി വിചാർ പരിഷത്ത് എന്ന സംഘടന രൂപം കൊണ്ടു. രവീന്ദ്രവർമ്മയും ശങ്കർ റാവു ദേവുമായിരുന്നു സെക്രട്ടറിമാർ. ചെയർമാനായി കാകാ സാഹബ് കലേൽക്കർ എന്ന ഗാന്ധിയനും. പിൽക്കാലത്ത്, 1987ൽ, ഈ സ്ഥാപനം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഗാന്ധിയൻ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിൽ രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ച് അന്താരാഷ്ട്രപ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു. തുടക്കം മുതൽ 2000 മേയ് വരെ അദ്ദേഹമായിരുന്നു ഈ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ചെയർമാൻ. &lt;ref name ='siby'/&gt;

ന്യൂ ദില്ലിയിലെ ഗാന്ധി പീസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ രണ്ടാമത്തെ ചെയർമാനും രവീന്ദ്രവർമ്മയായിരുന്നു. സ്ഥാപനകാലം മുതലേ ചെയർമാനായിരുന്ന ആർ. ആർ. ദിവാകറിന്റെ മരണാനന്തരമാണു് അദ്ദേഹം ഈ ഭാരവാഹിത്വം ഏറ്റെടുത്തതു്. അന്ത്യശ്വാസം വരെ അദ്ദേഹം ഗാന്ധി പീസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ വളർച്ചയ്ക്കു് നേതൃത്വവും ഉപദേശവും കൊടുത്തു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

കൊളോണിയൽ വിദ്യാസംസ്കാരത്തിനെതിരായി നിസ്സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1920-ൽ ഗാന്ധിജി സ്ഥാപിച്ച ഗുജറാത്ത് വിദ്യാപീഠത്തിന്റെ ചാൻസലറായി അദ്ദേഹം 2003 ജൂലൈയിൽ സ്ഥാനമേറ്റു. മരണംവരെ ഈ  ചുമതലയിൽ തുടർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഗാന്ധിജിയുടെ രാഷ്ട്രസാമൂഹ്യസങ്കൽപ്പങ്ങളെക്കുറിച്ച് യുവതലമുറയെ ബോധവൽക്കരണം നടത്തുന്നതിനു് ഏറ്റവുമധികം ഉത്സാഹിച്ചതു് അദ്ദേഹമായിരിക്കണം. രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയിസത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പ്രഭാഷണങ്ങളും അവതരണങ്ങളും നടത്തി. ഗാന്ധി മാർഗ്ഗം എന്ന ത്രൈമാസികത്തിന്റേയും ഓറിയന്റ് ലോങ്ങ്മാൻ എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണക്കമ്പനിയുടേയും ആജീവനാന്ത ഉപദേശകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &quot;ഗാന്ധി: കുട്ടികൾക്കും തുടക്കക്കാർക്കും വേണ്ടി ഒരു ജീവചരിത്രം&quot;(Gandhi: A biography for children and beginners), &quot;ഗാന്ധി സംഭവസ്മരണകളിലൂടെ&quot;( Gandhiin anecdotes),  &quot;സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ ആദ്ധ്യാത്മിക അടിത്തറ&quot; (Spiritual basis of Satyagraha), &quot;മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ആധ്യാത്മികവീക്ഷണങ്ങൾ&quot; (The spiritual perceptions of Mahatma Gandhi) തുടങ്ങിയവയാണു് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവയിൽ പ്രമുഖമായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ. എന്നാൽ ഗാന്ധിയൻ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചും മഹായാന ബുദ്ധമതത്തെക്കുറിച്ചും മറ്റുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഗൗരവത്വമുള്ള പല കൃതികളും ഇനിയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. &lt;ref name ='siby'/&gt;

തികഞ്ഞ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസിയും ദീർഘചക്ഷുസ്സുമായിരുന്നു രവീന്ദ്രവർമ്മ. കൂടെ ജോലി ചെയ്തിരുന്നവരോടും മറ്റു സഹകാരികളോടും അദ്ദേഹം അവരുടെ സ്ഥാനമാനങ്ങൾ പരിഗണിക്കാതെത്തന്നെ വളരെ സംയമനത്തോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി പെരുമാറി. കറ കളഞ്ഞ ഒരു ബുദ്ധമതവിശ്വാസിയും കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &lt;ref name ='siby'/&gt;

2006 ഒക്ടോബർ 10നു് ഹൃദയാഘാതത്തെത്തുടർന്നു് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. 

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ - മംഗളവർമ. 20 വർഷത്തെ വിവാഹ ജീവിതത്തിനുശേഷം വേർപിരിഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thiruvananthapuram-malayalam-news-1.626315 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-10-26 |archive-date=2015-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026104740/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thiruvananthapuram-malayalam-news-1.626315 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; , മക്കൾ - ഗൗതം വർമ്മ, ഹർഷ് വർമ്മ എന്നീ രണ്ടു് ആൺ‌മക്കളാണുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name ='siby'/&gt; ഇവരിൽ ഗൗതം വർമ്മ 2015 ഏപ്രിലിൽ അന്തരിച്ചു. ആറുമാസത്തിനുശേഷം മംഗളാ വർമ്മയും അന്തരിച്ചു.


വിശ്വയുവകേന്ദ്രയുടെ ചെയർമാനും മാനേജിങ് ട്രസ്റ്റിയും, [[ഗുജറാത്ത്]] വിദ്യാപീഠം ചാൻസലർ,&lt;ref name=hindu/&gt; ഗാന്ധിസ്മാരക നിധി ചെയർമാൻ&lt;ref name=hindu/&gt; എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു. [[1962]]-ൽ [[തിരുവല്ല]]&lt;ref name=hindu/&gt; മണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് ആദ്യമായി [[കോൺഗ്രസ്]] ടിക്കറ്റിൽ പാർലമെൻ‌റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[മഹാരാഷ്ട്ര]]യിൽനിന്നും [[ബീഹാർ|ബിഹാറി]]ൽനിന്നുമായി പിന്നീട് രണ്ടു തവണ കൂടി [[ലോകസഭ|ലോക്‌സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ [[റാഞ്ചി|റാഞ്ചിയിൽ]] നിന്ന് ജനതാ പാർട്ടി ടിക്കറ്റിലാണ് ഇദ്ദേഹം വിജയിച്ചത്.&lt;ref name=hindu/&gt; ഇദ്ദേഹം [[1977]]-ലെ [[മൊറാർജി ദേശായി]] മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽമന്ത്രിയായിരുന്നു. [[1992]]-ൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] സർക്കാർ രൂപം നൽകിയ രണ്ടാം ദേശീയ ലേബർ കമ്മീഷന്റെ ചെയർമാൻ രവീന്ദ്രവർമ്മയായിരുന്നു. [[വേൾഡ് യൂത്ത് അസംബ്ലി]] എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻ‌റാ‍യിരുന്ന രവീന്ദ്രവർമ്മ യുത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാപകനേതാക്കളില് ‍ഒരാളുമാണ്. [[2006]] [[ഒക്ടോബർ 9]]ന് രവീന്ദ്രവർമ്മ അന്തരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് 81 വയസ്സായിരുന്നു. --&gt;

==അവലംബം==
* ചരമക്കുറിപ്പുകൾ: 1.&lt;ref&gt;http://news.oneindia.in/2006/10/10/gandhian-and-former-union-minister-ravindra-varma-dead-1160484016.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2. &lt;ref&gt;http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/oct112006/national1813320061010.asp{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* വീക്ഷണം ദിനപത്രം &lt;ref name=veekshanam&gt;{{cite news|title=ആദ്യത്തെ അവിശ്വാസപ്രമേയം|url=http://veekshanam.com/content/view/20236/38/|accessdate=2013 ജൂൺ 1|newspaper=വീക്ഷണം|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509193151/http://veekshanam.com/content/view/20236/38/|archivedate=2013-05-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{reflist}}

{{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}}

[[വർഗ്ഗം: 2006-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 9-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 18-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ngd8ld60k1lvcwh3p5fw0ebzfrdjqf4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631953</id>
      <parentid>4631952</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35310-40</username>
        <id>219405</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4631953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22553" sha1="sp8shgao34obat23d8qc5b03pvki1x0" xml:space="preserve">{{prettyurl|G. Ravindravarma}}
{{Infobox officeholder 
| name        = ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ
| image       = &lt;!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --&gt;ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ.jpg
| alt         = 
| caption     = ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ
| office = കേന്ദ്ര പാർലമെൻറ്കാര്യ, തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി 
| term= 1977 - 1979
| predecessor = 
| successor =
| office1 = [[ലോക്സഭാംഗം ]]
| term1= 1979-1984
| predecessor1 = 
| successor1 =
| constituency1= [[മുംബൈ നോർത്ത് ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]]
| term2= 1977-1979
| predecessor2 = 
| successor2 =
| constituency2= [[റാഞ്ചി ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]]
| term3= 1962-1967
| predecessor3 = 
| successor3 =
| constituency3= [[തിരുവല്ല ലോക്സഭാ മണ്ഡലം]]
| birth_name  = 
| birth_date  = {{Birth date and age|1925|04|18}}
| birth_place = 
| death_date  ={{Death date and age|2006|10|09|1925|04|18}} &lt;ref&gt;{{cite news|title=രവീന്ദ്ര വർമ്മ ഡെഡ്|url=http://www.hindu.com/2006/10/11/stories/2006101100341400.htm|accessdate=2013 ജൂൺ 1|newspaper=ദി ഹിന്ദു|date=2006 ഒക്റ്റോബർ 11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001061923/http://www.hindu.com/2006/10/11/stories/2006101100341400.htm|archivedate=2007-10-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| death_place = 
| nationality = {{IND}}
| other_names = 
| known_for   = പാർലമെന്റംഗം, കേന്ദ്രമന്ത്രി, ഗാന്ധിയൻ
| occupation  = പൊതുപ്രവർത്തകൻ
}}
[[കേരളപാണിനി]] [[എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മ]]യുടെ കൊച്ചുമകനും പ്രമുഖ [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|ഗാന്ധി]]യനും സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനിയും കേന്ദ്രമന്ത്രിയുമായിരുന്നു [[മാവേലിക്കര]] സ്വദേശിയായ '''ജി. രവീന്ദ്രവർമ്മ'''(18 ഏപ്രിൽ 1925-9 ഒക്ടോബർ 2006).&lt;ref name ='siby'&gt;{{Cite web |url=http://www.gvpwardha.in/documents/books/thought/i.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-06-01 |archive-date=2013-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130422062123/http://www.gvpwardha.in/documents/books/thought/i.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ജീവചരിത്രം==
1925 ഏപ്രിൽ 18-നു് മാവേലിക്കര രാജകൊട്ടാരത്തിലാണു് അദ്ദേഹം ജനിച്ചതു്. പിതാവ് [[കെ. ഗോദവർമ്മ|ഡോ. കെ. ഗോദവർമ്മ]] സുപ്രസിദ്ധ ഭാഷാശാസ്ത്രജ്ഞനും സംസ്കൃതപണ്ഡിതനുമായിരുന്നു. മാതാവ് എ.ആർ. രാജരാജവർമ്മയുടെ മകളായിരുന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

തിരുവനന്തപുരം മഹാരാജാസ് കോളേജ് ഓഫ് ആർട്ട്സിലും മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിലും തുടർന്ന വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാവുന്നതിനുമുമ്പേ, ഗാന്ധിജിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന [[ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനം | ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ]] ചേർന്നു് അറസ്റ്റും ജയിൽവാസവും വരിച്ചു. തുടർന്നു് ഒരു മുഴുവൻ സമയ സ്വാതന്ത്ര്യസമരപ്രവർത്തകനായി മാറി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാർത്ഥികളേയും യുവാക്കളേയും സ്വാതന്ത്ര്യസമരധാരയിലേക്കു് നയിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ശക്തമായ നേതൃത്വം നൽകി. 1946 മുതൽ 1949 വരെ അദ്ദേഹം അഖിലേന്ത്യാ വിദ്യാർത്ഥി കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നു. ഇതേ കാലത്തുതന്നെ ലോകസർവ്വകലാശാലാ സർവീസിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര വിദ്യാർത്ഥി സർവീസ് ഘടകത്തിന്റെ നിർവ്വഹണസമിതി അംഗവുമായി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

1949 മുതൽ 1951 വരെ ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അഖിലേന്ത്യാ സെക്രട്ടറിയും പിന്നീട് 1957-ൽ അതിന്റെ പ്രസിഡണ്ടും ആയിത്തീർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

വേൾഡ് അസെംബ്ലി ഓഫ് ദ യൂത്ത് ഇന്ത്യാ ഘടകത്തിന്റെ സെക്രട്ടറിയും പിന്നീട് 1958 മുതൽ 1962 വരെ അതിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രസിഡണ്ടും ആയി. ഇക്കാലത്തു് അദ്ദേഹം ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ്, അമേരിക്കകൾ എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിൽ വ്യാപകമായി യാത്ര ചെയ്തു. ലോകത്തിലെ വിവിധരാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് അവിടെയുള്ള യുവാക്കളേയും വിദ്യാർത്ഥികലേയും പരസ്പരം കൂട്ടിയിണക്കുന്നതിൽ ഈ യാത്രകൾ അഭൂതപൂർവ്വമായ പങ്കു വഹിച്ചു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 1961-ൽ സ്ഥാപിച്ച ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് സെന്ററുകൾ പിന്നീട് ഇന്റർനാഷണൽ യൂത്ത് സെന്ററുകൾ [[വിശ്വ യുവൿ കേന്ദ്രം]] ആയി മാറി. 1996 മുതൽ മരണം വരെ അവയുടേ ചെയർമാൻ ആയി അദ്ദേഹം യുവജനതയോട് അദ്ദേഹത്തിനുള്ള പ്രതിബദ്ധത തുടർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

1958 മുതൽ 1977 വരെ [[എ.ഐ.സി.സി.]] അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ, 1971-74 ഘട്ടത്തിൽ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമായി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഭാരതസർക്കാരിന്റെ പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം പല അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടികളിലും പങ്കെടുത്തു. വടക്കൻ കൊറിയൻ സന്ദർശത്തിനുള്ള പാർലിമെന്റരി സംഘത്തിന്റെ നേതാവ് അദ്ദേഹമായിരുന്നു. 61-ആമതും 62ആമതും 63-ആമതും അന്താരാഷ്ട്രാ തൊഴിൽ സമ്മേളനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹമായിരുന്നു ഇന്ത്യൻപ്രതിനിധിസംഘത്തിന്റെ നേതാവു്.&lt;ref name ='siby'/&gt;

==ലോകസഭാംഗമായി==
* മൂന്നാം ലോകസഭ (1962-1967) തിരുവല്ല&lt;ref name ='siby'/&gt;
* ആറാം ലോകസഭ (1977-1979) റാഞ്ചി&lt;ref name ='siby'/&gt;
* ഏഴാം ലോകസഭ (1979-1984) മുംബൈ നോർത്ത്&lt;ref name ='siby'/&gt;

ലോകസഭാംഗമായിരിക്കേ, പലപ്പോഴുമായി അദ്ദേഹം വിദേശകാര്യവകുപ്പ്, പ്രതിരോധവകുപ്പ്, ധനകാര്യവകുപ്പ് എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപദേശകസമിതികളിലും പ്രിവിലേജ് കമ്മിറ്റി, റൂൾസ് കമ്മിറ്റി എന്നിവയിലും തന്റെ സേവനം നൽകി.&lt;ref name ='siby'/&gt;

===അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലം===
1975 ജൂണിൽ ഇന്ത്യയിൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്കെതിരെ ഒരു ജനമുന്നേറ്റം പടുത്തുയർത്തുന്നതിൽ രവീന്ദ്രവർമ്മ പ്രധാനമായ ഒരു പങ്കു വഹിച്ചു. ഇന്ത്യയിലങ്ങോളമിങ്ങോളം സഞ്ചരിച്ച് അദ്ദേഹം പ്രതിരോധകരുടെ രഹസ്യയോഗങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. 1976 ഫെബ്രുവരിയിൽ മുംബായിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹത്തെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. തുടർന്നു് 1977 ഫെബ്രുവരി 24 വരെ അദ്ദേഹം തടവിൽ പാർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

അടിയന്തരാവസ്ഥക്കുശേഷം വന്ന ജനതാ സർക്കാരിൽ അദ്ദേഹം തൊഴിൽ-പാർലിമെന്ററി വകുപ്പുകളുടെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി. (1977 മാർച്ച്- 1979 ഓഗസ്റ്റ്). ഭാരതസർക്കാർ രൂപം കൊടുത്ത തൊഴിൽകാര്യ ദേശീയസമിതിയുടെ  (National Commission on Labor) രണ്ടാമത്തേതിന്റെ ചെയർമാനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം (1999-2000).&lt;ref name ='siby'/&gt;

==ഗാന്ധിസം==
മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ തികഞ്ഞ അനുയായിയും അതിരറ്റ ആരാധകനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അഖിലേന്ത്യാ നൂൽനൂൽപ്പു സംഘടന(All India Spinner's Association), അഖിലേന്ത്യാ കുടിൽവ്യവസായ സംഘടന (All India Village Industries Association) എന്നിവയുമായി അദ്ദേഹം തുടക്കം മുതലേ സഹകരിച്ചു. ഗാന്ധിയുടെ മരണത്തിനു ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്താനും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വീക്ഷണങ്ങളിലെ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രീയമാനങ്ങളെക്കുറിച്ചു ഗവേഷണപഠനങ്ങൾ നടത്താനും ഒരു സ്ഥാപനം രൂപീകരിക്കാൻ അനുയായികൾ ശ്രമങ്ങളാരംഭിച്ചു. അങ്ങനെ 1950-നടുത്തായി വർധയിൽ ഗാന്ധി വിചാർ പരിഷത്ത് എന്ന സംഘടന രൂപം കൊണ്ടു. രവീന്ദ്രവർമ്മയും ശങ്കർ റാവു ദേവുമായിരുന്നു സെക്രട്ടറിമാർ. ചെയർമാനായി കാകാ സാഹബ് കലേൽക്കർ എന്ന ഗാന്ധിയനും. പിൽക്കാലത്ത്, 1987ൽ, ഈ സ്ഥാപനം ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഗാന്ധിയൻ സ്റ്റഡീസ് എന്ന പേരിൽ രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ച് അന്താരാഷ്ട്രപ്രസിദ്ധമായിത്തീർന്നു. തുടക്കം മുതൽ 2000 മേയ് വരെ അദ്ദേഹമായിരുന്നു ഈ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ ചെയർമാൻ. &lt;ref name ='siby'/&gt;

ന്യൂ ദില്ലിയിലെ ഗാന്ധി പീസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ രണ്ടാമത്തെ ചെയർമാനും രവീന്ദ്രവർമ്മയായിരുന്നു. സ്ഥാപനകാലം മുതലേ ചെയർമാനായിരുന്ന ആർ. ആർ. ദിവാകറിന്റെ മരണാനന്തരമാണു് അദ്ദേഹം ഈ ഭാരവാഹിത്വം ഏറ്റെടുത്തതു്. അന്ത്യശ്വാസം വരെ അദ്ദേഹം ഗാന്ധി പീസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ വളർച്ചയ്ക്കു് നേതൃത്വവും ഉപദേശവും കൊടുത്തു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

കൊളോണിയൽ വിദ്യാസംസ്കാരത്തിനെതിരായി നിസ്സഹകരണപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1920-ൽ ഗാന്ധിജി സ്ഥാപിച്ച ഗുജറാത്ത് വിദ്യാപീഠത്തിന്റെ ചാൻസലറായി അദ്ദേഹം 2003 ജൂലൈയിൽ സ്ഥാനമേറ്റു. മരണംവരെ ഈ  ചുമതലയിൽ തുടർന്നു.&lt;ref name ='siby'/&gt;

ഗാന്ധിജിയുടെ രാഷ്ട്രസാമൂഹ്യസങ്കൽപ്പങ്ങളെക്കുറിച്ച് യുവതലമുറയെ ബോധവൽക്കരണം നടത്തുന്നതിനു് ഏറ്റവുമധികം ഉത്സാഹിച്ചതു് അദ്ദേഹമായിരിക്കണം. രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയിസത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പ്രഭാഷണങ്ങളും അവതരണങ്ങളും നടത്തി. ഗാന്ധി മാർഗ്ഗം എന്ന ത്രൈമാസികത്തിന്റേയും ഓറിയന്റ് ലോങ്ങ്മാൻ എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണക്കമ്പനിയുടേയും ആജീവനാന്ത ഉപദേശകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &quot;ഗാന്ധി: കുട്ടികൾക്കും തുടക്കക്കാർക്കും വേണ്ടി ഒരു ജീവചരിത്രം&quot;(Gandhi: A biography for children and beginners), &quot;ഗാന്ധി സംഭവസ്മരണകളിലൂടെ&quot;( Gandhiin anecdotes),  &quot;സത്യാഗ്രഹത്തിന്റെ ആദ്ധ്യാത്മിക അടിത്തറ&quot; (Spiritual basis of Satyagraha), &quot;മഹാത്മാ ഗാന്ധിയുടെ ആധ്യാത്മികവീക്ഷണങ്ങൾ&quot; (The spiritual perceptions of Mahatma Gandhi) തുടങ്ങിയവയാണു് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവയിൽ പ്രമുഖമായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ. എന്നാൽ ഗാന്ധിയൻ തത്ത്വശാസ്ത്രത്തെക്കുറിച്ചും മഹായാന ബുദ്ധമതത്തെക്കുറിച്ചും മറ്റുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൂടുതൽ ഗൗരവത്വമുള്ള പല കൃതികളും ഇനിയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. &lt;ref name ='siby'/&gt;

തികഞ്ഞ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസിയും ദീർഘചക്ഷുസ്സുമായിരുന്നു രവീന്ദ്രവർമ്മ. കൂടെ ജോലി ചെയ്തിരുന്നവരോടും മറ്റു സഹകാരികളോടും അദ്ദേഹം അവരുടെ സ്ഥാനമാനങ്ങൾ പരിഗണിക്കാതെത്തന്നെ വളരെ സംയമനത്തോടും സ്നേഹത്തോടും കൂടി പെരുമാറി. കറ കളഞ്ഞ ഒരു ബുദ്ധമതവിശ്വാസിയും കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &lt;ref name ='siby'/&gt;

2006 ഒക്ടോബർ 10നു് ഹൃദയാഘാതത്തെത്തുടർന്നു് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. 

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ - മംഗളവർമ. 20 വർഷത്തെ വിവാഹ ജീവിതത്തിനുശേഷം വേർപിരിഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thiruvananthapuram-malayalam-news-1.626315 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-10-26 |archive-date=2015-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026104740/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thiruvananthapuram-malayalam-news-1.626315 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; , മക്കൾ - ഗൗതം വർമ്മ, ഹർഷ് വർമ്മ എന്നീ രണ്ടു് ആൺ‌മക്കളാണുണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name ='siby'/&gt; ഇവരിൽ ഗൗതം വർമ്മ 2015 ഏപ്രിലിൽ അന്തരിച്ചു. ആറുമാസത്തിനുശേഷം മംഗളാ വർമ്മയും അന്തരിച്ചു.


വിശ്വയുവകേന്ദ്രയുടെ ചെയർമാനും മാനേജിങ് ട്രസ്റ്റിയും, [[ഗുജറാത്ത്]] വിദ്യാപീഠം ചാൻസലർ,&lt;ref name=hindu/&gt; ഗാന്ധിസ്മാരക നിധി ചെയർമാൻ&lt;ref name=hindu/&gt; എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിരുന്നു. [[1962]]-ൽ [[തിരുവല്ല]]&lt;ref name=hindu/&gt; മണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് ആദ്യമായി [[കോൺഗ്രസ്]] ടിക്കറ്റിൽ പാർലമെൻ‌റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[മഹാരാഷ്ട്ര]]യിൽനിന്നും [[ബീഹാർ|ബിഹാറി]]ൽനിന്നുമായി പിന്നീട് രണ്ടു തവണ കൂടി [[ലോകസഭ|ലോക്‌സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1977-ൽ [[റാഞ്ചി|റാഞ്ചിയിൽ]] നിന്ന് ജനതാ പാർട്ടി ടിക്കറ്റിലാണ് ഇദ്ദേഹം വിജയിച്ചത്.&lt;ref name=hindu/&gt; ഇദ്ദേഹം [[1977]]-ലെ [[മൊറാർജി ദേശായി]] മന്ത്രിസഭയിൽ തൊഴിൽമന്ത്രിയായിരുന്നു. [[1992]]-ൽ [[എ.ബി. വാജ്‌പേയി]] സർക്കാർ രൂപം നൽകിയ രണ്ടാം ദേശീയ ലേബർ കമ്മീഷന്റെ ചെയർമാൻ രവീന്ദ്രവർമ്മയായിരുന്നു. [[വേൾഡ് യൂത്ത് അസംബ്ലി]] എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയുടെ ആദ്യത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻ‌റാ‍യിരുന്ന രവീന്ദ്രവർമ്മ യുത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ സ്ഥാപകനേതാക്കളില് ‍ഒരാളുമാണ്. [[2006]] [[ഒക്ടോബർ 9]]ന് രവീന്ദ്രവർമ്മ അന്തരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് 81 വയസ്സായിരുന്നു. --&gt;

==അവലംബം==
* ചരമക്കുറിപ്പുകൾ: 1.&lt;ref&gt;http://news.oneindia.in/2006/10/10/gandhian-and-former-union-minister-ravindra-varma-dead-1160484016.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2. &lt;ref&gt;http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/oct112006/national1813320061010.asp{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* വീക്ഷണം ദിനപത്രം &lt;ref name=veekshanam&gt;{{cite news|title=ആദ്യത്തെ അവിശ്വാസപ്രമേയം|url=http://veekshanam.com/content/view/20236/38/|accessdate=2013 ജൂൺ 1|newspaper=വീക്ഷണം|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509193151/http://veekshanam.com/content/view/20236/38/|archivedate=2013-05-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

{{reflist}}

{{അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രം}}

[[വർഗ്ഗം: 2006-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 9-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1925-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 18-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>sp8shgao34obat23d8qc5b03pvki1x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)</title>
    <ns>4</ns>
    <id>6847</id>
    <revision>
      <id>4632006</id>
      <parentid>4622414</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169123" sha1="dr7fedswk8r5hjyjsv9npmlvbnlm84t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Village Pump News}}
{{വിക്കിപീഡിയ പഞ്ചായത്ത്}}
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| '''പഴയ വാർത്തകൾ'''
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)/പത്തായം 1|പത്തായം 1]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)/പത്തായം 2|പത്തായം 2]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (വാർത്തകൾ)/പത്തായം 3|പത്തായം 3]]
|}
== പുകവലി (തിരുത്തൽ മായ്ച്ചു കളയൽ ) ==

ഞാൻ പുകവലി &amp;nbsp;എന്ന താൾ തിരുത്തുമ്പോൾ ഒരു വിക്കിപീഡിയൻ അത് മായ്ച്ചുകളയുന്നു.കാരണം അറിയില്ല ! അതിന്റെ നാൾവഴികൾ കാണാൻ പുകവലി എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു . എന്റെ ഇതുവരെയുള്ള &quot;പുകവലി&quot;യെ പ്പറ്റിയുള്ള തിരുത്തലുകളും . ഞാൻ &amp;nbsp;ഇന്നലെ വിക്കി പഞ്ചായത്തിൽ ഇതിനെപ്പറ്റി ഇട്ട ഒരു comment കൂടി വായിക്കാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു . I request all wikkipedians to intervene on the issue.([[ഉപയോക്താവ്:Anjuravi|Anjuravi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anjuravi|സംവാദം]]) 21:58, 26 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC))
== വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷൻ കമ്മ്യൂണിറ്റി ബ്രാൻഡ് ആൻഡ് മാർക്കറ്റിംഗ് കോർഡിനേറ്റർ ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കുന്നു ==
വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ കമ്മ്യൂണിറ്റി ബ്രാൻഡ് ആൻഡ് മാർക്കറ്റിംഗ് ടീം കോർഡിനേറ്റർ സമീർ [[:m:User:Selsharbaty_(WMF)|User:Selsharbaty_(WMF)]] ബാംഗ്ലൂർ വരുന്നുണ്ട്. സന്ദർശനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം, [[:m:Communications/Wikimedia_brands/2030_research_and_planning|വിക്കിപീഡിയയുടെ ബ്രാൻഡിംഗ് നിർദ്ദേശങ്ങളെ]] കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുകയും ഫീഡ്ബാക്ക് ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ്. (കൂടുതൽ വിശദാംശങ്ങൾ [https://wikimediafoundation.org/2019/02/26/leading-with-wikipedia-a-brand-proposal-for-2030/ ഇവിടെ കാണാം]). ഏപ്രിൽ 21 ന് സിഐഎസ് (CIS) ബംഗളൂരു ഓഫീസിൽ ഒരു യോഗം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഈ അവസരത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഭാഷാ വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന ചെയ്യുന്നവർ, കോർഡിനേറ്റർമാർ/ഉപയോക്തൃ സംഘങ്ങളുടെ പ്രതിനിധികൾ എന്നിവരെ ചർച്ചകൾക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നതിനും നിങ്ങളുടെ പേര് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും [[:m:Wikimedia_Brand_Project_-_Community_review_in_India#Bengaluru|ഇവിടെ]] സന്ദർശിക്കുക. താമസ സൗകര്യവും യാത്ര സഹായവും ആവശ്യമുള്ള സജീവ ഉപയോക്താക്കൾ ദയവായി സിഐഎസ്സിലെ [[:m:User:Gopala (CIS-A2K)|ഗോപാലയെ (സിഐഎസ് -എ2കെ)]] ഇമെയിൽ വഴി ബന്ധപ്പെടുക. -[[ഉപയോക്താവ്:Jinoytommanjaly|ജിനോയ്‌ ടോം ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jinoytommanjaly|സംവാദം]]) 15:46, 15 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)

== Universal Code of Conduct consultation ==

(Apologies for writing this in English. Please consider translating this message in Malayalam. Thank you.)

Together we have imagined a world in which every single human being can freely share in the sum of all knowledge. Every single person associated with the Wikimedia movement is committed to this vision. The journey towards this enormous goal is not effortless. While we have always adhered to high standards of content policies on our projects, we have fallen considerably short in addressing challenges around maintaining civility. There have been numerous incidents where our contributors have faced abuse, harassment, or suffered from uncivil behaviours of others. Because of such an unfriendly atmosphere, many users have often refrained from contributing to Wikimedia projects, and thus, we have missed out on important knowledge on our platform. One of the many reasons for this has been a lack of behavioural guidelines in many of our projects. And, Universal Code of Conduct aims to cover such gaps.

The idea behind Universal Code of Conduct is to harmonize the already existing behavioural guidelines on various projects and collectively create a standard set of behavioural policies that are going to be binding throughout the movement. These will be equally applicable to all the projects, all the community members, and all the staff members. Everyone will be equally accountable for maintaining friendly and cordial behaviour towards others. This will help us collectively create an environment where free knowledge can be shared safely without fear.

This is an upcoming initiative and will be applicable to every single Wikimedia project. It is at an initial stage as of now. The Foundation has launched consultations on it on different language Wikimedia projects. My post here is an attempt in that direction. The project highly depends on ideas and feedback from the community. And thus we highly encourage community members to participate in the discussions. We have already started to individually reach out to members of Malayalam Wikipedia communities. However, we would welcome comments here as well.

We understand that it is extremely difficult to have a ‘universal’ set of values that are representative of all the cultures and communities, however, it is definitely possible to come up with the most basic set of guidelines that can ensure that we have a safe space for everyone to be able to contribute. This is your chance to influence the language and content of the code of conduct and contribute to leading the movement to become a harassment-free space.

More information on UCoC is available [[herehttps://meta.wikimedia.org/wiki/Universal_Code_of_Conduct|here]]. We look forward to your comments.

== truecopythink.media എന്ന വെബ്സൈറ്റിൽ വന്ന മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ശ്രദ്ധേയതയെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനം. ==

[https://truecopythink.media/index.php/dr-mahesh-mangalat-about-malayalam-wikipedia-and-notability truecopythink.media] എന്ന വെബ്സൈറ്റിൽ മഹേഷ് മംഗലാട്ട് എന്നയാൾ എഴുതിയ ലേഖനം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അഡ്മിന്മാരായ {{ping|Kiran Gopi}}, {{ping|Akhiljaxxn}}, [[User:Ranjithsiji]] എന്നിവർ ഏകപക്ഷീയമായി ലേഖനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു എന്ന ഗുരുതരമായ ആരോപണം ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് വിക്കിപീഡിയയിലെ ചർച്ചാവേദികളിലൊന്നിലും കണ്ടിട്ടുമില്ല (എന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ വരാതെപോയതാണെങ്കിൽ ക്ഷമിക്കണം, തിരുത്തുന്നതാണ്). ഇത്തരത്തിൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിക്കിപീഡിയയുമായി പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ബന്ധമില്ലാത്ത മറ്റൊരു മാദ്ധ്യമമുപയോഗിച്ച് അധിക്ഷേപിക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നാണ് എന്റെ വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ട് മഹേഷ് മംഗലാട്ട് എന്ന ഉപയോക്താവിനോട് ഇതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കണമെന്നും ഇത്തരത്തിലുള്ള സംഗതികളിൽ നിന്ന് പിൻതിരിയണമെന്നും പറയണമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. ഈ ലേഖനമെഴുതിയ ആൾ {{ping|Mangalat}} ആണെന്നു വിചാരിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ നിർവ്യാജം ക്ഷമചോദിക്കുന്നു. {{ping|Akhiljaxxn}} , മറ്റുവിക്കികളിൽ ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ചർച്ചചെയ്യപ്പെടുന്നത് എന്ന് വിശദമാക്കിയാൽ നന്നായിരുന്നു. ഇത്തരം ഒരു സന്ദർഭം കൈകാര്യം ചെയ്ത് യാതൊരു മുൻപരിചയവുമില്ലാത്തതിനാലാണ് ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുന്നത്. എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:54, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
:ഒന്നാമത്തെ കാര്യം ഈ പട്ടികയിലുള്ള പലതും ശരിയല്ല, ഉദാഹരണത്തിന് അദ്ദേഹം ഞാൻ നീക്കം ചെയ്തു എന്നു പറയുന്ന താൾ [[മുടിത്തെയ്യമുറയുന്നു]] നീക്കം ചെയ്തത് ഞാനല്ല, മാത്രവുമല്ല ഈ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്തത്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുടിത്തെയ്യമുറയുന്നു|4 ഫെബ്രുവരി 2020]] ആണ്, ഞാൻ ചെയ്തത് അനാഥമായിക്കിടന്ന ആ ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദതാൾ ആണ് നീക്കം ചെയ്തത്, നിലവിൽ സംവാദതാളിൽ വലിയ വിവരണം ഇല്ലെങ്കിൽ നീക്കം ചെയ്യാം എന്നതാണ് [[വിക്കിപീഡിയ:നീക്കം ചെയ്ത താളുകളുടെ സംവാദം|വിക്കി നയം]]. അതുപോലെ രണ്ടാമത്തെ ആരോപണവും അതൊരു സംവാദതാളാണ് ആവശ്യത്തിന് വിവരങ്ങളില്ലാത്തതിനാലാണ് അത് നീക്കം ചെയ്തത്. മുകളിൽ രൺജിത്ത് പറഞ്ഞതുപൊലെ truecopythink എന്ന സൈറ്റിൽ ലേഖനം എഴുതിയ മഹേഷ് മംഗലാട്ട് എന്ന വ്യക്തിയും [[ഉ:Mangalat|Mangalat]] എന്ന വ്യക്തിയും ഒരേ ആളാണെങ്കിൽ എന്തിന് അദ്ദേഹം വിക്കിപീഡിയയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് കാര്യങ്ങൾ വലിച്ചിഴച്ചു? ഇത് ഗുരുതരമായ വ്യക്തിഹത്യ/അധിക്ഷേപം എന്നു കരുതാവുന്നതാണ്. ഇവർ രണ്ട് പേരും ഒരേ വ്യക്തി ആണെങ്കിൽ, ജൂലൈ ആദ്യവാരം ഇദ്ദേഹം ഞാൻ തുടങ്ങിവച്ച ഒരു ലേഖനത്തിന്റെ [[സംവാദം:കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ കുടുംബങ്ങൾ|സംവാദതാളിൽ]] ചർച്ചയ്ക്കു വരികയും ചിലപ്പോൾ ആ സംവാദത്തിൽ നിന്നുമാകാം ഇദ്ദേഹം എനിക്കെതിരെ യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ അധിക്ഷേപം നടത്തിയെതെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇവർ രണ്ട് പേരും ഒരു വ്യക്തിയല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എന്റെ ആരോപണങ്ങൾ പിൻവലിക്കുന്നു, അല്ലാത്ത പക്ഷം അദ്ദേഹം ഇതിനേപ്പറ്റി വിശദീകരിക്കേണ്ടതാണ്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 18:31, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

സാധാരണയായി വിക്കിക്കു പുറത്ത് മറ്റു യൂസേഴ്സിനെതിരെ [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Harassment#Off-wiki_harassment  ഓഫ്‌വികി ഹറാസ്‌മെന്റ്] നടത്തി എന്നു തെളിഞ്ഞാൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തികൾ ചെയുന്ന യൂസേഴ്സിനെ ആജീവനാന്ത കാലത്തെക്കു ബ്ബോക്കാറാണ് പതിവ്.
അത്തരത്തിൽ ബ്ലോക് ചെയപ്പെട്ട ഒരു [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Soumyadipta.banerjee&amp;action=edit&amp;redlink=1 യൂസറും] അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തികളും ഇതാ. [https://swarajyamag.com/topic/dbigxray 1], [https://www.opindia.com/2020/03/delhi-anti-hindu-riots-wikipedia-bias-edits-dbigxray-investigation/ 2],[https://twitter.com/Soumyadipta/status/1235098631738281984?s=20 3]. [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 18:52, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

ഇത്രയും ദിവസമായി [[ഉ:Mangalat|Mangalat]] പ്രതികരിക്കാത്തതുകൊണ്ടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ യൂസർ പേജിൽ

 മഹേഷ് മംഗലാട്ട്. മഹാത്മാഗാന്ധി ഗവൺമെന്റ് ആർട്‌സ് കോളേജിൽ മലയാളം പഠിപ്പിക്കുന്നു.

എന്ന് പറയുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഈ ലേഖനം ഇദ്ദേഹം തന്നെ എഴുതിയതാണണെന്ന് അനുമാനിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഓഫ് വിക്കി ഹരാസ്‍മെന്റ് പ്രകാരം നടപടിയെടുക്കണം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:26, 30 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

{{ping|Kiran Gopi}}, {{ping|Akhiljaxxn}} - {{ping|Mangalat}}എന്ന ഉപയോക്താവിന് ഒരു വാണിങ്ങ് നൽകുകയും കുറച്ചുകാലത്തേക്കെങ്കിലും തടഞ്ഞുകൊണ്ട് ഒരു നടപടി സ്വീകരിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി എന്തുപറയുന്നു. യാതൊരു നടപടിയും കൈക്കൊള്ളാതിരുന്നാൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തികൾ തുടരുന്നതിന് കാരണമാവുകയും അവ പൊതുവിൽ വിക്കിപീഡിയക്ക് അപകീർത്തിയായി ഭവിക്കുകയും ഇവിടെ പണിയെടുക്കുന്നതിന് എതിരായി ഒരു അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യും എന്നാണെനിക്ക് തോന്നുന്നത്. ഇത് നിലവിൽ വിക്കിപീഡിയയിൽ എഴുതുന്ന ആളുകളുടെ താത്പര്യത്തെയും സാരമായി ബാധിക്കുമെന്ന് വിചാരിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 14:12, 12 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
:{{ping|Ranjithsiji}} ആരോപണാ വിധേയരല്ലാത്ത ആരും പ്രതികരിച്ച് കണ്ടില്ല, മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളുടെ അഭിപ്രായത്തിനും കൂടി കാത്തിരിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, അല്ലാത്ത പക്ഷം ഒരു ഏകപക്ഷീയമായ നടപടിയായി ഭാവിയിൽ വാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. മുന്നറിയിപ്പും ചെറിയകാലത്തേക്ക് തടയലും വേണമെന്ന് തന്നെയാണ് അഭിപ്രായം.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 16:07, 12 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
::: ഇൻവോൾവ്ഡ് അല്ലാത്ത അഡ്മിൻസ് ആരെങ്കിലുമൊരാൾ നടപടി എടുക്കുന്നതാവും ഉചിതം എന്നു കരുതുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 04:19, 13 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
*ഗൗരവതരമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടതിനാലും,  യാതൊരു വിശദീകരണവും നൽകാൻ തയ്യാറാകാത്തതിനാലും, നടപടിയെടുക്കാതിരിക്കുന്നത് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടേക്കാം. അതേസമയം തന്നെ, മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ തുടക്കംമുതൽത്തന്നെ  [[ഉ:Mangalat|Mangalat]]  ഇവിടെയുണ്ട് എന്നത് പരിഗണിച്ചുകൊണ്ട്,  ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് എന്ന നിലയിൽ,  വളരെക്കുറഞ്ഞ ഒരു  കാലത്തേക്ക് എഡിറ്റിംഗ് തടയുന്നതിനെ  അനുകൂലിക്കുന്നു.  [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  01:07, 24 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)

: വിഷയത്തിൽ ആരോപണവിധേയരല്ലാത്ത ഏതെങ്കിലും അ‍‍ഡ്മിൻമാർ ഇദ്ദേഹത്തെ തടയണമെന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:28, 1 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
:::ഉപയോക്താവിനെ ആറുമാസത്തേക്ക് തടഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 18:43, 8 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)
:::: പട്രോൾ അവകാശങ്ങളും നീക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിശ്വാസ്യതതെളിയിക്കുമ്പോൾ തിരിച്ചുകൊടുക്കാവുന്നതാണ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 01:53, 20 ഡിസംബർ 2020 (UTC)

== വിക്കിഡാറ്റയുടെ ഒൻപതാം ജന്മദിനാഘോഷവും - വിക്കിഡാറ്റകോൺ 2021 വിക്കിഡാറ്റ സമ്മേളനവും ==
സുഹൃത്തുക്കളേ,


[[വിക്കിഡാറ്റ]] ജനകീയമാക്കുന്നതിൻറെ ഭാഗമായും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വിക്കിഡാറ്റയിലേക്ക് സംഭാവന ചെയ്യുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന്റെ സഹായത്തോടെ കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷമായി നമ്മൾ വിക്കിഡാറ്റയിൽ [[d:Wikidata:WikiProject_Kerala/Events/One_million_labels|മലയാളം ലേബൽ-എ-തോൺ]] നടത്തിവരുകയാണ്. ഈ പരിപാടിയുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം വിക്കിഡാറ്റയുടെ ഒൻപതാം ജന്മദിനത്തിന് മുന്നോടിയായി വിക്കിഡാറ്റയിൽ 10 ലക്ഷം മലയാളം ലേബലുകൾ ചേർക്കുകയും കൂടാതെ നിലവിൽ ഉള്ളവ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു. പരിപാടി ആരംഭിക്കുബോൾ 5 ലക്ഷത്തിൽ താഴെയായിരുന്നു മലയാളം ലേബളുകൾ ഏവരുടേയും സംഭാവനകളാൽ നിലവിൽ 24 ലക്ഷത്തിന് മുകളിലാണ്.

കൂടുതൽ ലേബലുകളുടെ ചേർക്കുന്ന 10 ഉപയോക്താകൾക്ക് ആമസോൺ/ഫ്ലിപ്കാർട് വൗച്ചറുകൾ മറ്റും സമ്മാനമായി ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും. കൂടാതെ 1000 ലേബലുകളുടെ കൂടുതൽ ചേർക്കുന്നവർക്കും/മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നവർക്കും സർട്ടിഫിക്കറ്റും വിക്കിഡാറ്റ സ്റ്റിക്കറുകളും ഗാഡ്ജറ്റുകളും ലഭിക്കുന്നതായിരിക്കും.

അടുത്ത മാസം ഒക്‌ടോബർ 29-ന് [[d:Wikidata:Ninth Birthday|വിക്കിഡാറ്റയുടെ ഒൻപതാം ജന്മദിനം]] ആഘോഷിക്കുകയാണ്. എല്ലാ വർഷവും വിക്കിഡാറ്റയുടെ ജന്മദിനത്തിനായി ആളുകൾ വിക്കിഡാറ്റ കമ്മ്യൂണിറ്റിക്കായി ചില സമ്മാനങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാറുണ്ട്. ഈ ജന്മദിനത്തിന് നമ്മക്കും വിക്കിഡാറ്റക്ക് ഒരു സമ്മാനം നൽകാൻ കൂടാം. ഒരു മാസം കൂടി നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഏവരുടേയും ക്ഷണിക്കുന്നു.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ലേബൽ-എ-തോൺ യജ്ഞത്തിന്റെ [[d:Wikidata:WikiProject_Kerala/Events/One_million_labels|ആസൂത്രണ താൾ]] സന്ദർശിക്കുയും, പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാകാൻ [[d:Wikidata:WikiProject_Kerala/Events/One_million_labels/Participants|ഇവിടെ]] താങ്കളുടെ പേര് ചേർക്കുകയും ചെയ്‌യാം.

കൂടാതെ ഒക്ടോബർ 29-31 തീയതികളിൽ '''[[d:Wikidata:WikidataCon_2021|വിക്കിഡാറ്റകോൺ 2021]]''' എന്ന പേരിൽ ഓൺലൈനിൽ വിക്കിഡാറ്റ സമ്മേളനം നടക്കുന്നുണ്ട്. ഒക്ടോബർ 10 വരെ, താങ്കൾക്ക്‌ ഇഷ്ടമുള്ള ഒന്നോ അതിലധികമോ വിക്കിഡാറ്റ പ്രോജക്റ്റുകൾ [[d:Wikidata:WikidataCon_2021/Contribute/Community_awards|വിക്കിഡാറ്റകോൺ കമ്മ്യൂണിറ്റി അവാർഡുകൾക്കായി]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനും കഴിയും. വിക്കിഡാറ്റ കോൺഫറൻസിൽ താങ്കൾക്ക് മീറ്റ്അപ്പ്, വർക്ക്ഷോപ്പ്, അവതരണങ്ങൾ മറ്റും അവതരിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ [[d:Wikidata:WikidataCon_2021/Program/Day_2_and_3_-_Community_tracks#Propose_a_session|ഇവിടെ]] കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും. വിക്കിഡാറ്റ കമ്മ്യൂണിറ്റിക്കായി സംവദിക്കാനും വിക്കിഡാറ്റയെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ താൽപര്യമുള്ള ആർക്കും പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി [https://pretix.eu/WDCon21/WDCon21 ഈ ലിങ്കിൽ] മുൻകൂട്ടി റെജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

--[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:08, 26 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
== കാഫിർ ==
[[കാഫിർ]] പേജ് പൂർണ്ണമായും ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്ന് പകർത്തി വിവർത്തനം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട് - ഇപ്പോൾ, എല്ലാം പകർത്തിയിട്ടില്ല. ആരെങ്കിലും ദയവായി അത് ചെയ്യുക.-[[ഉപയോക്താവ്:BitaKarate1|BitaKarate1]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BitaKarate1|സംവാദം]]) 20:59, 20 മേയ് 2022 (UTC)

== മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 80000 ലേഖനങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ല്‌ ==

ഞാൻ ഇത് എഴുതുമ്പോൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 79,995 ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യൻ സമയം 14:04. (നവംബർ 23, 2022). മിക്കവാറും ഇന്ന് തന്നെ ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം  80000 കടക്കും. അത് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഒരു പ്രധാന നാഴികക്കല്ലല്ലേ? വല്ല ആഘോഷങ്ങളോ സ്പെഷ്യൽ താരകങ്ങളോ മറ്റോ ആരെങ്കിലും പ്ലാൻ ചെയ്യുന്നുണ്ടോ? എന്തായാലും എല്ലാവർക്കും എൻ്റെ മുൻകൂർ ആശംസകൾ. ഏതാണ്ട് 17 ഓളം വർഷങ്ങളായി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ വളർച്ച അടുത്തും അകലെയും നിന്നു കണ്ട ഒരാളെന്ന നിലയ്ക്ക് എനിക്ക് ഒരുപാട് സന്തോഷമുണ്ട്.  
ഒരുപാടുപേരെ ഓർക്കുന്നു. പലരെയും മിസ്സ് ചെയ്യുന്നു. എല്ലാവരും തിരിച്ച് വരട്ടെ. എത്രയും പെട്ടന്ന് ഒരു ലക്ഷം ലേഖനങ്ങൾ എന്ന നാഴികക്കല്ല് മലയാളം വിക്കിപീഡിയ കടക്കട്ടെ. വീണ്ടും എല്ലാവർക്കും ആശംസകളും നന്ദിയും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. സ്നേഹപൂർവ്വം
[[ഉപയോക്താവ്:Kalesh|Kalesh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kalesh|സംവാദം]]) 08:43, 23 നവംബർ 2022 (UTC)

Update:  മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 80000 ലേഖനങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു. 
[[ഉപയോക്താവ്:Kalesh|Kalesh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kalesh|സംവാദം]]) 11:32, 23 നവംബർ 2022 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയ മൂവ് മെൻറ് ചാർട്ടർ ചർച്ച ==

പ്രിയപ്പെട്ടവരേ...
വിക്കിമീഡിയ മൂവ് മെൻറ് ചാർട്ടർ സംബന്ധിച്ച് താങ്കൾ നേരത്തെ അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ.വിക്കിമീഡിയയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എങ്ങിനെയെല്ലാം ആകണമെന്നാണ് താങ്കൾ കരുതുന്നത് എന്നത് സംബന്ധിച്ച സുപ്രധാനമായ ആലോചനയും ചർച്ചയും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതിൻറെ ഭാഗമായി കഴിഞ്ഞ നാലിന് (2022 ഡിസംബർ 4ന് ) മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പ്രവർത്തകരുടെ ഒരു ഓൺലൈൻ യോഗം നടന്നിരുന്നു.
പ്രസ്തുത യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കാത്തവർക്കും വിക്കിമീഡിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ താൽപ്പര്യമുള്ള മറ്റുള്ളവർക്കെല്ലാം പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കുന്ന തരത്തിൽ ഒരു സംഗമം ഈ മാസം 16ന് നടത്താൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു. ഈ പരിപാടി നടത്തുന്നത് സംബന്ധിച്ച താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുമല്ലോ..
[[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 03:39, 10 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

== Vote for your favourite Wikimedia sound logo ==

''{{int:Please-translate}}''

''We are really sorry for posting in English''
[[പ്രമാണം:Sound_Logo_Cover_Image_-_Linkedin.png|നടുവിൽ|800x800ബിന്ദു]]
Voting in the Wikimedia sound logo contest [[c:Commons:Sound_Logo_Vote|'''has started''']]. From December 6 to 19, 2022, please play a part and help chose the sound that will identify Wikimedia content on audio devices. [[wmfblog:2022/12/06/vote-for-the-sound-of-all-human-knowledge/|Learn more on Diff]].

The sound logo team is grateful to everyone who participated in this global contest. We received 3,235 submissions from 2,094 participants in 135 countries. We are incredibly grateful to the team of [[wmfblog:2022/10/31/screening-3235-sound-submissions/|volunteer screeners]] and the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Communications/Sound_Logo/Contest_proposal#How_will_the_final_selection_happen? selection committee] who, among others, helped bring us to where we are today. It is now up to Wikimedia to choose the Sound Of All Human Knowledge.

Best wishes, [[ഉപയോക്താവ്:Arupako-WMF|Arupako-WMF]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arupako-WMF|സംവാദം]]) 10:52, 17 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

== ഫ്രീഡം ഫെസ്റ്റ് 2023 : വിക്കി സംഗമോത്സവം ==

കേരള സർക്കാർ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഫ്രീഡം ഫെസ്റ്റ് 2023 ആഗസ്റ്റ് പന്ത്രണ്ട് മുതൽ പതിനഞ്ച് വരെ തിരുവനന്തപുരത്ത് നടക്കും. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി തിരുവനന്തപുരം ടഗോർ തീയേറ്ററിൽ ഓഗസ്റ്റ് പതിമൂന്നിന് വിക്കിസംഗമോത്സവവും അനുബന്ധ പരിപാടികളും നടത്തും. ടാഗോർ തിയേറ്ററിൽ രാവിലെ 10 മുതൽ വൈകിട്ട് 5 വരെ നടക്കുന്ന വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിലും നടക്കുന്ന ഫ്രീഡം ഫെസ്റ്റിലും താങ്കൾക്ക് പങ്കെടുക്കാവുന്നതാണ്. പദ്ധതി താൾ [[വിക്കിപീഡിയ:ഫ്രീഡം ഫെസ്റ്റ് 2023|ഇവിടെ കാണാം]] [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;അക്ബറലി&lt;/span&gt;{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 	 17:30, 31 ജൂലൈ 2023 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള പ്രതിമാസ യോഗം | സെപ്റ്റംബർ 2023 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിവിധ വിക്കിമീഡിയ പ്രോജക്ടുകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന വിക്കിമീഡിയക്കാരുടെ കൂട്ടായിമയായ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ഈ വരുന്ന ശനിയാഴ്ച ഒരു ഓൺലൈൻ പ്രതിമാസ യോഗം നടത്തുന്നു. 

*തീയതി: 9 സെപ്റ്റംബർ 2023
* സമയം: വൈകുനേരം 08:15 മുതൽ 09:15 വരെ

നിലയിലെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അംഗങ്ങളും യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമാവാൻ താല്പര്യമുള്ളവരെയും പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് സ്നേഹത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

എല്ലാവരും പങ്കെടുക്കുമല്ലോ. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കും താങ്കളുടെ പേര് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതിനും [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/September_2023|മെറ്റാ വിക്കി]] സന്ദർശിക്കുക.[1]

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/September_2023

സസ്നേഹം.-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 15:09, 8 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

== മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം ==

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം 2023]] ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അവലോകനവും പിറന്നാളാഘോഷവുമാണ് പ്രധാന അജണ്ട. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. ഏവരേയും പ്രസ്ഥുത പരിപാടിയിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 17:43, 13 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

:ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരു സൈറ്റ് നോട്ടീസ് ഇടുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:05, 19 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

== Survey about Wikifunctions: we need your input! ==
{{int:please-translate}}!

Hello all! I’m Luca/Sannita, Community Relations Specialist for [[:f:|Wikifunctions]], the newest Wikimedia project.

We are currently conducting user research to improve Wikifunctions, and we need your input! You do not need experience with Wikifunctions to participate.

Participation takes the form of an interview, conducted online, '''in English''', using Google Meet, for a duration of about 75 minutes.

To join this study, please fill out '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBACHQEKxXmyPOPKenscb4iJ_BpSRIwGqxBVDTSVVZQCJ87g/viewform this short form]''' as soon as possible. ([[:foundation:Generic_screener_survey_privacy_statement_for_design_research|privacy policy for the survey]]).

Interviews will start on March 14th, 2024. We are pleased to offer a thank you gift to those who complete the interview. More details about the project will be provided in a follow-up email to those who qualify for this study.

Let me know if there are questions or clarifications needed. Hope you will take part to the study! [[ഉപയോക്താവ്:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sannita (WMF)|സംവാദം]]) 15:06, 11 മാർച്ച് 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Technology Summit (WTS) 2024 - Scholarships ==
''Note:Apologies for cross-posting and sending in English.'' &lt;br&gt;
[[metawiki:3rd_Wikimedia_Technology_Summit_(WTS_2024)|Wikimedia Technology Summit (WTS) 2024]] is focused on using technology to enhance inclusivity across Wikipedia and its associated projects. We aim to explore strategies for engaging underrepresented communities and languages while also strengthening the technical foundation. By fostering collaboration between developers, users, and researchers, we can unite our efforts to create, innovate, and advance the technology that drives open knowledge. &lt;br&gt;

We invite community members residing in India who are interested in attending WTS 2024 in person to apply for scholarships by July 10, 2024. The summit will be held at IIIT Hyderabad, India, in October 2024. &lt;br&gt; To apply, please fill out the application form by clicking [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeoO22CuLXrNzL10rJ2guQsxuVtgJAP82EUYuZyBI46nPAHWw/viewform this link]]. &lt;br&gt; On behalf of the WTS 2024 Scholarship Committee :  [[ഉപയോക്താവ്:Kasyap|Kasyap]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kasyap|സംവാദം]]) 08:19, 11 ജൂൺ 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി സാങ്കേതിക പരിശീലനം 2024 ==

ചെന്നൈയിൽ ജൂൺ മാസം 22-23 തീയതിയിൽ സിഐഎസ്-എ2കെ നടത്തിയ '''വിക്കി സാങ്കേതിക പരിശീലനം 2024''' എന്ന വിക്കി പരിശീലന പരിപാടിയിൽ അവരുടെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചു പരിശീലകനായി പോയിയിരുന്നു. രണ്ടാം ദിവസം രാവിലെ 3 മണിക്കൂർ വിക്കിയിൽ സംഭാവന ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പെറ്റ്സ്കാൻ, ക്വിക്ക്സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ് എന്ന ടൂളുകളും, വിക്കി പ്രചാരണപ്രവർത്തകൻ നടത്തുന്ന ഔട്ട്റീച് ഡാഷ്‌ബോർഡ്, ഇവൻ്റ് രജിസ്ട്രേഷൻ ടൂളുകൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പരിശീലനം നൽകി. അന്നേ ദിവസം ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് 2 മണിക്കൂർ ഓപ്പൺറിഫൈൻ എന്ന ടൂളിനെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രാഥമിക പരിശീലനം നൽകി. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:CIS-A2K/Events/Wiki Technical Training 2024|വിക്കി സാങ്കേതിക പരിശീലനം 2024]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 14:53, 6 ജൂലൈ 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിമാനിയ 2024==
കേരളത്തിൽ നിന്ന് വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് ഞാനും ജിനോയിയും വിക്കിമാനിയ 2024ൽ പങ്കെടുക്കുന്ന വിവരം സന്തോഷപൂർവ്വം അറിയിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന [[:commons:File:Wikimedians of Kerala User Group poster for Wikimania 2024.pdf|പോസ്റ്റർ പ്രദർശനവും]] നടത്താനായി അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ സ്ക്കൂൾവിക്കിയെ സംബന്ധിച്ച് ഒരു അവതരണവും നടത്താനുള്ള അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 04:42, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ വാർഷിക പ്രവർത്തന റിപ്പോർട്ട് ==
സുഹൃത്തുക്കളേ, 

വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് (ഒക്‌ടോബർ 2023 മുതൽ സെപ്തംബർ 2024 വരെ), വിക്കിമീഡിയ ഫൗണ്ടേഷന് സമർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സമയമായിരുക്കുകയാണ്. 23-24 വാർഷിക പ്രവർത്തന റിപ്പോർട്ടിൽ വിവരങ്ങൾ സമാഹരിക്കാനുള്ള സമയമാണിത്. യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവലോകനം ചെയ്യുന്നതിനും ഫൗണ്ടേഷനുമായുള്ള കരാർ പുതുക്കുന്നതിനും ഈ റിപ്പോർട്ട് നിർണായകമാണ്. ഈ കാലയളവിൽ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ഭാഗമായി നമ്മൾ ഏറ്റെടുത്ത നടത്തിയ പരിപാടികളും, പ്രവർത്തനങ്ങളും പങ്കിടാൻ എല്ലാ അംഗങ്ങളോടും ഞങ്ങൾ വിനീതമായി അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ നമ്മളുടെ കൂട്ടായ പരിശ്രമങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് ഈ റിപ്പോർട്ട് നമ്മുക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ സാധിക്കും. വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ ഭാഗമായി നിങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ച വിക്കിമീഡിയ ശിൽപശാലകൾ, മറ്റ് പ്രസക്തമായ നേട്ടങ്ങൾ, മറ്റ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സഹകരണങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ യൂസർഗ്രൂപ്പിൻ്റെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് ചേർക്കാവുന്നതാണ്. വിക്കിമീഡിയ അഫിലിയേറ്റ്സ് ഡാറ്റാ പോർട്ടൽ വഴി ഇംഗ്ലീഷിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ട ഒരു ഏകീകൃത റിപ്പോർട്ടായി ഈ വിവരങ്ങൾ സമാഹരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പിലെ അംഗമാണെങ്കിൽ ദയവായി നിങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ / സംരംഭങ്ങൾ / നേട്ടങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ ഒരു ഹ്രസ്വ സംഗ്രഹം താഴെ ഒക്ടോബർ 20ന് മുൻപ് നൽകുക. നിങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായ സംഭാവനകൾക്കും പിന്തുണയ്ക്കും നന്ദി.

റിപ്പോർട്ട് ലിങ്ക്:- [[:m:Wikimedians of Kerala/Annual Report 2023-24|Wikimedians of Kerala/Annual Report 2023-24]]
 
വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി&lt;/br&gt;
-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 15:40, 18 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC)

==വിക്കിഡാറ്റ ജന്മദിനാഘോഷം 2024==

വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പും ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ് മാപ്പ് കേരളയും ചേർന്ന് വിക്കിഡാറ്റ ജന്മദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ദ മാപ്പ് കേരള 2024 പരിപാടിയുടെ അനുബന്ധമായാണ് ഈ പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:meta:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|മെറ്റാ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:19, 2 നവംബർ 2024 (UTC)

== [[:meta:WikiConference India 2025|വിക്കി കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ 2025]] ==
സുഹൃത്തുക്കളേ,

സന്തോഷകരമായൊരു വാർത്ത... :)

വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ് 2025ലെ വിക്കിക്കോൺഫറൻസ് ഇന്ത്യ, കൊച്ചിയിൽ വെച്ച് സംഘടിപ്പിക്കാൻ ഒരു ബിഡ് സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. കേരള യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്  ബിഡ് സമർപ്പിച്ചപ്പോൾ, സിഐസ്-എ2കെ ബെംഗളൂരുവിന് ബിഡ് സമർപ്പിച്ചു. ഏറെ ആലോചനകൾക്ക് ശേഷം, നഗര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ടീം അവരുടെ തീരുമാനമറിയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അടുത്ത ഇന്ത്യാ കോൺഫറൻസ് സംഘടിപ്പിക്കാൻ കൊച്ചിയെയാണ് തെരഞ്ഞെടുത്തത്. [[:meta:Talk:WikiConference India 2025/City Selecti|കൂടുതൽ വായിക്കുവാൻ..]].

ഈ ബിഡിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചവർക്കും, അതിന് പിന്തുണ നൽകുകയും ചെയ്ത എല്ലാവർക്കും ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നന്ദി.

വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന് വേണ്ടി. 
&lt;/br&gt;-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 07:41, 3 നവംബർ 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==വിക്കി ലൗസ് ഫോക്ലോർ 2025 - ഫോട്ടോഗ്രാഫി വർക്ക്ഷോപ്പ്==
സുഹൃത്തുക്കളെ,
15 മാർച്ച് 2025 നു കണ്ണൂരിലെ ഫോക്ലോർ അക്കാദമിയിൽ വച്ച് വിക്കിലൗസ് ഫോക്ലോർ 2025 പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി ഒരു ഫോട്ടോഗ്രാഫി വർക്ക്ഷോപ്പ് നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ നാടോടി കലകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും വിക്കിലൗസ് ഫോക്ലോർ 2025 പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് ലക്ഷ്യം കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|മെറ്റ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:55, 12 മാർച്ച് 2025 (UTC)

==മലയാളം വിക്കിവോയേജ് വർക്ക്ഷോപ്പ് 2025==
സുഹൃത്തുക്കളെ,
23, 24  മാർച്ച് 2025 നു പാലക്കാടുള്ള ജിയുപിഎസ് ചാത്തമംഗലം സ്ക്കൂളിൽ വ്ച്ച് മലയാളം വിക്കിവോയേജിന്റെ ഒരു പരിശീലനം സംഘടിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിവോയേജിലെ എഡിറ്ററായ രംഗൻ ദത്തയാണ് പരിശീലനം നയിക്കുന്നത്. മലയാളം വിക്കിവോയേജിനെ ഇൻക്യുബേറ്ററിൽ നിന്ന് പുറത്തെത്തിക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങുകയാണ് ഈ പരിശീലന പരിപാടിയുടെ ലക്ഷ്യം കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[m:Event:WikiVoyage Workshop 2025 Palakkad|മെറ്റ താൾ സന്ദർശിക്കുക]]

--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:02, 12 മാർച്ച് 2025 (UTC)

==  Phased deployment of the CampaignEvents extension across various Wikipedias  ==

Namaste!

Firstly, apologies for posting this message in a different language!

I am writing on behalf of the [[metawiki:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team|Campaigns product team]] who are planning a global deployment of the [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] to all Wikipedias, starting with a small batch in April 2025.

Malayalam Wikipedia is one of the wikis proposed for this phase! This extension is designed to help organizers plan and manage events, wikiprojects, and other on-wiki collaborations. Also making these events/wikiprojects more discoverable. You can find out more here on the [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents/FAQ|FAQs page]].

The three main features of this extension are:

# '''Event Registration:''' A simple way to sign up for events on the wiki.
# '''Event List:''' A calendar to show all events on your wiki. Soon, it will include WikiProjects too.
# '''Invitation Lists:''' A tool to find editors who might want to join, based on their edits.

'''Please Note:'''

This extension comes with a new user right called &quot;Event Organizer,&quot; which will be managed by the administrators of Malayalam Wikipedia, allowing the admins to decide when and how the extension tools are used on the wikis. Once released, the organizer-facing tools (Event Registration and Invitation Lists) can only be used if someone is granted the Event-Organizer right, managed by the admins.

The extension is already on some wikis,e.g Meta, Wikidata, English Wikipedia ([[metawiki:CampaignEvents/Deployment_status|see full list]]). Check out the [[metawiki:CampaignEvents/Deployment status|phased deployment plan]] and share your thoughts by March 31, 2025.

'''Dear Admins,''' your feedback and thoughts are especially important because this extension includes a new user right called &quot;Event Organizer,&quot; which will be managed by you. Once you take a look at the details above and on the linked pages, we suggest drafting a community policy outlining criteria for granting this right on Malayalam Wikipedia. Check out [[metawiki:Meta:Event organizers|Meta:Event_organizers]] and [[wikidata:Wikidata:Event_organizers|Wikidata:Event_organizers]] to see examples.

For further enquiries, feel free to contact us via the [[m:Talk:CampaignEvents| talkpage]], or email rasharma@wikimedia.org.

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; [[ഉപയോക്താവ്:RASharma (WMF)|RASharma (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:RASharma (WMF)|സംവാദം]]) 10:05, 21 മാർച്ച് 2025 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമീഡിയ ഫോക്ലോർ വർക്ക്‌ഷോപ്പ് 2025 ==

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഈ വരുന്ന 22 ജൂൺ 2025-ന് കൊച്ചിയിലെ കേരള മ്യൂസിയത്തിൽ വച്ച് വിക്കിലൗസ് ഫോക്ലോർ 2025 പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി ഒരു വിക്കിമീഡിയ ഫോക്ലോർ വർക്ക്ഷോപ്പ് നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. 

വർക്ക്‌ഷോപ്പ് വിവരങ്ങൾ:
*തീയതി: 2025 ജൂൺ 22, ശനി
*സമയം: രാവിലെ 10:00 - വൈകുന്നേരം 4:00
*വേദി: കേരള മ്യൂസിയം, മെട്രോ പില്ലർ 349, പത്തടിപ്പാലം, എടപ്പള്ളി, കൊച്ചി

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[:m:Event:Wikimedia Folklore Workshop Kochi 2025|മെറ്റ താൾ]] സന്ദർശിക്കുക. - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 19:21, 18 ജൂൺ 2025 (UTC)

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിമാനിയ 2025-ൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ==

സുഹൃത്തുക്കളെ,

ഈ വർഷം നടക്കുന്ന വിക്കിമാനിയിൽ, [[metawiki:Wikimedians of Kerala|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ]] അംഗമായ ഞാൻ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഓഗസ്റ്റ് 6 മുതൽ 9 വരെ കെനിയയിലെ നെയ്‌റോബിയിലാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്. ഈ വർഷം ഞാനും, [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|രഞ്ജിത്ത്]] ചേട്ടനും ചേർന്ന് സമർപ്പിച്ച [[:പ്രമാണം:Wiki Loves Onam - Wikimania 2025 poster.pdf|വിക്കി ലൗവ്സ് ഓണം 2024]] എന്ന പോസ്റ്ററും, ഞാനും [[ഉപയോക്താവ്:Athulvis|അതുൽ]] ചേർന്ന് സമർപ്പിച്ച [[:പ്രമാണം:Open Data Kerala - Wikimania 2025 Poster.pdf|ഓപ്പൺ ഡാറ്റ കേരള]] എന്ന പോസ്റ്റർ പ്രദർശനം നടത്താനായി അനുമതി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് വിക്കിമാനിയിൽ പോസ്റ്റർ എക്സിബിഷനിൽ ഞങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കും. ഇത് കൂടാതെ ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, വിക്കി ഹാക്കത്തോൺ, മറ്റ് വിക്കി ബന്ധപ്പെട്ട ട്രാക്കുകളിൽ പങ്കെടുക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.-[[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:55, 22 ജൂലൈ 2025 (UTC)

കെനിയയിലെ നെയ്റോബിയിൽ നടക്കുന്ന വിക്കിമാനിയയിൽ ഞാൻ പങ്കെടുക്കുന്നു. [[:File:Wikimedians of Kerala User Group Poster 2025 for Wikimania 2025.pdf|വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരള പോസ്റ്റർ]], [[:File:Wiki Loves Birds India 2024 Poster for Wikimania 2025.pdf|വിക്കിലൗസ് ബേഡ്സ് ഇന്ത്യ 2024]] പോസ്റ്റർ എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് പോസ്റ്ററുകൾ സമർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് കൂടാതെ ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, വിക്കി ഹാക്കത്തോൺ, മറ്റ് വിക്കി ബന്ധപ്പെട്ട ട്രാക്കുകളിൽ പങ്കെടുക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:43, 23 ജൂലൈ 2025 (UTC)
=== വിക്കിമാനിയ 2025-ൽ  പങ്കെടുക്കുന്നവർ ===

* [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]]
* [[ഉപയോക്താവ്:Athulvis|athul]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Athulvis|സംവാദം]]) 18:07, 22 ജൂലൈ 2025 (UTC)
* [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]
* [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|Manoj Karingamadathil]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|Talk]]) 15:23, 23 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== വിക്കിമീഡിയ പരിശീലനം ==

വിക്കിമീഡിയൻസ് ഓഫ് കേരളയുടെയും വിക്കി നോളജ് പാർക്കിന്റെയുംസംയുക്താഭിമുഖ്യത്തിൽ ഇകോൾ ഇന്റർനാഷണൽ കൂറ്റ്യാടി എന്ന സ്ഥാപനത്തിൽ വിക്കിമീഡിയ പരിശീലന പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.ജൂലൈ 31,2025 ന് ഉച്ച്ക്ക് പന്ത്രണ്ട് മുതൽഒന്നര വരെയാണ് പരിപാടി.വിശദമായ വിവരങ്ങൾ താഴെ മെറ്റ പേജിൽ നൽകുന്നു.

https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Wikibuilders_at_ecole

എല്ലാവരുടെയും സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

[[ഉപയോക്താവ്:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kamarudheenelankur|സംവാദം]]) 16:29, 30 ജൂലൈ 2025 (UTC)

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ജന്മദിനാഘോഷവും വിക്കിമീഡിയിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷിക സമ്മേളനവും==
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ 23-ാം ജന്മദിനാഘോഷവും വിക്കിമീഡിയിൻസ് ഓഫ് കേരള യൂസർഗ്രൂപ്പിന്റെ വാർഷിക സമ്മേളനവും ഡിസംബർ മാസം നടത്താൻ തീരുമാരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള വിവിധ പരിപാടികൾക്കായി [[:meta:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme|ഒരു ഗ്രാന്റ് ]]അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സ്ഥലവും തീയ്യതിയും ഉടൻ അറിയിക്കുന്നതാണ്. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 10:52, 12 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== Article on Ramapanivadan's Poem ==

Sorry for posting this message in English. Please help me to translate it.

In Gujarati Wikipedia, I have created an article on [[രാമപാണിവാദൻ]]'s long poem named Kansavaho- [[:gu:કંસવહો]]. This long poem is centered around the killing of Kansa by Krishna. As the author was from Kerala, you can translate it in Malayalam and make Malayalam Wikipedia more enriching.

Thank you! [[ഉപയോക്താവ്:Brihaspati|Brihaspati]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Brihaspati|സംവാദം]]) 03:46, 25 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>dr7fedswk8r5hjyjsv9npmlvbnlm84t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മയിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6926</id>
    <revision>
      <id>4632188</id>
      <parentid>4603722</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12991" sha1="0t4uwc5jer8idfsyobhswb0qpy2og3e" xml:space="preserve">''{{about|വിവിധയിനം മയിലുകളെ പറ്റിയുള്ളയാണ്|[[ദക്ഷിണേഷ്യ]]യിലെ നീലമയിലിനെക്കുറിച്ചറിയാൻ|ഇന്ത്യൻ മയിൽ}}''
{{prettyurl|Pavo (genus)}} 
{{Taxobox
| name = Peafowl
| fossil_range = {{Fossil range|3|0}}&lt;small&gt;Late [[Pliocene]] – recent&lt;/small&gt;
| image = Peacock Plumage.jpg
| image_upright = 1.2
| image_caption = [[Indian peafowl|Indian peacock]] displaying his train
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Galliformes]]
| familia = [[Phasianidae]]
| subfamilia = [[Phasianinae]]
| subdivision_ranks = Species
| subdivision = ''[[Pavo cristatus]]''&lt;br /&gt;''[[Pavo muticus]]''&lt;br&gt;''[[Congo peafowl|Afropavo congensis]]''
}}
[[File:Indian peafowl,Pavo cristatus.jpg|thumb|Indian peafowl,Pavo cristatus]]
[[File:Indian peafowl female.jpg|thumb|Indian peafowl female]]
[[File:Indian peafowl female walking.jpg|thumb|Indian peafowl female walking]]
[[File:Indian peafowl,Pavo cristatus, dance.jpg|thumb|Indian peafowl,Pavo cristatus, dance from koottanad ,Palakkad ,Kerala ]]
[[File:Biomechanics-of-the-Peacocks-Display-How-Feather-Structure-and-Resonance-Influence-Multimodal-pone.0152759.s002.ogv|thumb|right|മയിൽ]] 
ജന്തു വഭാഗത്തിൽ ,പക്ഷിജാതിയിൽ, [[കോഴി|കോഴികളുടെ]] കുടുംബത്തിലെ പക്ഷിയാണ് '''മയിൽ''' ([[ഇംഗ്ലീഷ്]]: Peafowl). പൊതുവെ മയിൽ എന്നുപറയുമ്പോൾ ആൺ മയിലിനെയാണ് കണക്കാക്കുക. ആൺമയിലിനും (peacock) പെൺമയിലിനും (peahen) രൂപത്തിൽ കാര്യമായ വ്യത്യാസമുണ്ട്. ആൺ മയിലുകൾക്ക് നീണ്ട വർണ്ണാഭമായ പീലികൾ ഉണ്ട്. ഇതാണ് വാലായി കാണുന്നത്. എന്നാൽ പെൺ മയിലിന് നീണ്ട പീലിയില്ല. പൊതുവെ മയിലുകളെ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലും]] (എഷ്യൻ) [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലുമാണ്]] കണ്ടുവരുന്നത്. വളരെച്ചെറിയ ദൂരം മാത്രമേ ഇവയ്ക്കു പറക്കാനാവുള്ളൂ. സൂക്ഷ്മമായ കേൾവിശക്തിയും കാഴ്ചശക്തിയും ഇവക്കുണ്ട്. ശത്രുക്കളുടെ ആഗമനം വളരെപ്പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ ഇതിനാകും&lt;ref name=rockliff&gt;{{cite book |last=HILL |first= JOHN|authorlink= |coauthors= |title=THE ROCKLIFF NEW PROJECT - ILLUSTRATED GEOGRAPHY - THE INDIAN SUB-CONTINENT|year=1963 |publisher=BARRIE &amp; ROCKLIFF |location=LONDON|isbn=|chapter= 7- Pakistan|pages=253|url=}}&lt;/ref&gt;‌&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/animal/peacock|title=peacock {{!}} Facts &amp; Habitat|access-date=2021-06-27|language=en}}&lt;/ref&gt;.

== തരംതിരിക്കൽ ==

* [[ഇന്ത്യൻ മയിൽ]] (പാവോ ക്രിസ്റ്റാറ്റസ്-ഏഷ്യൻ)
* [[പച്ചമയിൽ|പച്ച മയിൽ]] (പാവോ മുറ്റികസ്-ഏഷ്യൻ)
* [[കോംഗോ മയിൽ]] (ആഫ്രോപാവോ കൊൺ ജെൻസിസ്-ആഫ്രിക്കൻ)
ഏഷ്യൻ ഇനമായ ഇന്ത്യൻ മയിലിനെ നീലമയിൽ എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. ഇന്ത്യയിൽ മിക്കയിടത്തും ഇവയെ കണ്ടുവരുന്നു. മയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ പക്ഷിയാണ്. മറ്റൊരു അപൂർവ ഏഷ്യൻ ഇനമായ [[പച്ചമയിൽ|പച്ചമയിൽ]] അഥവാ ഡ്രാഗൺപക്ഷി ഇന്ത്യയിലെ [[ആസ്സാം|ആസ്സാമിലും]] [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] ജാവദ്വീപിലും [[മ്യാന്മർ|മ്യാൻമറിലും]] കാണുന്നുണ്ട്. വംശനാശഭീഷണി കാരണം ഇതിനെ വേട്ടയാടുന്നത് നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[കോംഗോ മയിൽ]] മധ്യ ആഫ്രിക്കയിൽ ആണ് കണ്ടുവരുന്നത്.
[[പ്രമാണം:Eggs of Peafowl at Aravath Kasaragod.jpg|ലഘുചിത്രം|മയിലിന്റെ മുട്ടകൾ]]

== ആഹാരം ==
മയിലുകൾ [[മിശ്രഭുക്ക്|മിശ്രഭുക്കുകളാണ്]]. ഇലകൾ,ചെടികളുടെ ഭാഗങ്ങൾ, പുഷ്പദളങ്ങൾ, വിത്തുകൾ, പ്രാണികൾ, ഉരഗങ്ങൾ മുതലായവയാണ് ഭക്ഷണം. ചിലപ്പോൾ ചെറിയ പാമ്പുകളെപ്പോലും ഇവ ഭക്ഷണമാക്കാറുണ്ട്. രാവിലെയും വൈകുന്നേരവുമാണ്‌ പ്രധാന ഇരതേടൽ. ഉച്ചയ്ക്കും രാത്രിയും മരപൊത്തുകളിൽ വിശ്രമിക്കുകയാൺ പതിവ്.
== തൂവലുകൾ (മയിൽപ്പീലി)==
ആൺ മയിലിന് നീലയും പച്ചയും കലർന്ന നീളൻപീലികൾ ആണ് ഉള്ളത് , ഇവ വാലായിട്ടാ‍ണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പീലികൾ നിവർത്തി ആ‍ടാറുണ്ട്. ഇത് കാഴ്ചക്കാർക്ക് വളരെ മനോഹരമായ ഒരു കാഴ്ചയാണ്. ഇവയ്ക്ക് തലയിൽ പൂവും ഉണ്ട്. പെൺ മയിലുകളുടെ തൂവലുകൾ ഇരുണ്ട പച്ച, തവിട്ട്,ചാര നിറത്തിൽ ഇടകലർന്ന് കാണപ്പെടുന്നു. ആൺ മയിലിനെ പോലെ പെൺ മയിലിന് നീളമുള്ള വാൽ ഇല്ല.

ഒരു മയിലിൽ നിന്ന് ശരാശരി 200 പീലികൾ ലഭിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ മയിലിനെ കൊല്ലുന്നതും പീലി ശരീരത്തിൽ അണിയുന്നതും വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരം കുറ്റകരമാണ്. കൊഴിഞ്ഞു വീഴുന്ന പീലികൾ കൈവശം വയ്ക്കാൻ മാത്രമാണ് അനുമതിയുള്ളത്. എന്നാൽ കൊഴിയുന്ന പീലിയുടെ മുകളിലൂടെ മയിലുകൾ സഞ്ചരിച്ച് അവ കേടുപാടുള്ളതാകുകയും ഒടിയുകയും ചെയ്യും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18346476&amp;programId=1073753760&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@ |title=മനോരമ ഓൺലൈനിൽ നിന്നും 2015 ഫെബ്രുവരി 5 നു പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വാർത്തയിൽ നിന്നും |access-date=2015-02-05 |archive-date=2015-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207072308/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=18346476&amp;programId=1073753760&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ഹൈന്ദവ വിശ്വാസത്തിൽ മയിലുകൾക്കുള്ള സ്ഥാനം ==
* [[ശിവൻ|പരമശിവന്റെയും]] [[പാർവ്വതി|പാർവതിദേവിയുടെയും]] പുത്രനായ [[സുബ്രമണ്യൻ|സുബ്രമണ്യൻറെ]] വാഹനം മയിലാണ്.
* [[മഹാവിഷ്ണു|മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ]] [[ദശാവതാരം|ദശാവതാരങ്ങളിൽ]] ഒന്നായ [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണൻറെ]] കിരീടത്തിൽ ചൂടിയിരിക്കുന്നത് മയിൽപ്പീലിയാണ്.
==സങ്കേതം==
*കേരളത്തിലെ ഏക മയിൽ സങ്കേതമാണ് പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ ചൂലന്നൂർ മയിൽ സങ്കേതം&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/travel/travel-kerala/2018/03/09/chulannur-peacock-sanctuary.html|title=ചൂടിനെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന മയിൽ|access-date=2026-02-25|language=ml}}&lt;/ref&gt;
*ഇത് മയിലാടുംപാറ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
*മയിലുകൾക്ക് പുറമെ കാട്ടുപൂച്ചകൾ, പലതരം പക്ഷികൾ, അപൂർവ ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഇവിടെയുണ്ട്.
* ആലത്തൂരിനടുത്തുള്ള ഈ പ്രദേശം നൂറുകണക്കിന് മയിലുകൾക്ക് ആവാസവ്യവസ്ഥയൊരുക്കുന്നു.
*വനം വകുപ്പിന് കീഴിലുള്ള ഇവിടം കേരളത്തിലെ പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഇത്.

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery caption=&quot;മയിൽ - ചിത്രങ്ങൾ&quot; widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;100px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
Image:peacock_courting_peahen.jpg|ആൺ മയിൽ പെൺ മയിലിനെ പീലി വിടർത്തിയാടി ആകർഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു

Image:Peahen on Saint Thomas, United States Virgin Islands.jpg|പെൺ മയിൽ തൂവലുകൾ വിടർത്തുന്നു
Image:peacock.detail.arp.750pix.jpg|
Image:Peacock from the rear.jpg|ഇന്ത്യൻ നീല മയിൽ-പാർശ്വവീക്ഷണം
&lt;!--Image:040411.JPG|ഇന്ത്യൻ നീല ആൺമയിൽ-മുഖം --&gt;
Image:Peacock DSC04082.jpg|ഇന്ത്യൻ നീല ആൺമയിൽ- വാൽ ചുരുക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു
Image:Black-Shouldered Peacock.jpg|ഇന്ത്യൻ നീല ആൺമയിൽ- വിശ്രമിക്കുന്നു
&lt;!--Image:ഹെൻ.JPG|ഇന്ത്യൻ നീല ആൺമയിൽ-മുഖം --&gt;
Image:White peacock front view.jpg|ഇന്ത്യൻ വെള്ളമയിൽ-( ഇന്ത്യൻ നീല ആൺമയിൽ തന്നെയാണ്)
Image:Paon bleu faisant la roue - peacock.JPG|മുൻഭാഗം
Image:Paon de dos - peacock.jpg|പിൻവശം
Image:Peacock tail feather.jpg|
ചിത്രം:Lightmatter peacock tailfeathers closeup.jpg|ആൺ മയിലിന്റെ പീലികൾ
ചിത്രം:Peacock Fan Feathers Rear View 1545px.jpg|ഇന്ത്യൻ മയിലിന്റെ പിൻ കാഴ്ച
ചിത്രം:PeacockHead.jpg|ഇന്ത്യൻ മയിലിന്റെ മുഖം
&lt;!--
&lt;!--Image:Peacockmex.png|
--&gt;
--&gt;
Image:White_Peafowl.jpg|
Image:Peafowl-Pardubice.jpg|
ചിത്രം:PeacockFeather.JPG
ചിത്രം:Peacock.JPG
പ്രമാണം:മയിൽപ്പീലി.jpg
File:Peacock head1.JPG|മയിലിന്റെ മുഖം - മറ്റൊന്ന്
File:Peacock on a brass chariot of Searsole Rajbari, West Bengal, India.jpg|thumb|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ സിയേഴ്‌സോൾ രാജ്ബാരിയുടെ പിച്ചള രഥത്തിൽ മയിൽ
File:Peacock statue.jpg|thumb|മയിൽ ശിൽപം
Pavo cristatus MHNT.ZOO.2010.11.10.4.jpg |Museum specimen - 
&lt;/gallery&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Commons category|Pavo}}

[[വർഗ്ഗം:മയിലുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാസിയാനിഡേ ജന്തുകുടുംബത്തിൽ പെട്ട പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>0t4uwc5jer8idfsyobhswb0qpy2og3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാധവിക്കുട്ടി (കമലാ സുരയ്യാ )</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7286</id>
    <revision>
      <id>4631993</id>
      <parentid>4630924</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35949-16</username>
        <id>219560</id>
      </contributor>
      <origin>4631993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23490" sha1="t4md6x57auknkg1h5sxzy2xju2wl53q" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Kamala Surayya}}
{{For|1973-ലെ ചലച്ചിത്രത്തിനായി|മാധവിക്കുട്ടി (ചലച്ചിത്രം)}}
{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name         = മാധവിക്കുട്ടി 
| image        =
| imagesize    = 250px
| caption      = കമല ദാസ് ( മാധവിക്കുട്ടി)
 | pseudonym   = മാധവിക്കുട്ടി,കമലാദാസ്
 | birthdate   = {{birth date|mf=yes|1932|03|31}}
 | birthplace  = [[പുന്നയൂർക്കുളം]], [[മലബാർ]], [[മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]
 |deathdate = {{death date and age|mf=yes|2009|05|31|1934|03|31}}
 | deathplace  = [[പൂനെ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]]
 | occupation  = നോവലിസ്റ്റ്, ചെറുകഥാകൃത്ത്, കവയിത്രി
 | nationality = {{IND}}
 | genre       = [[നോവൽ]], [[ചെറുകഥ]] [[കവിത]]
 | subject     = സാമൂഹികം 
 | movement    = 
 | spouse=മാധവദാസ്
 | awards      =  [[എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം]], [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]&lt;ref name=&quot;KSA&quot;&gt;{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ |url=http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/Award%20Pages.pdf |accessdate=27 മാർച്ച് 2020}}&lt;/ref&gt;
 | website     = 
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ മലയാളം സാഹിത്യകാരിയായിരുന്നു '''കമലാ സുരയ്യ. കമലാ ദാസ്, കമല''' എന്നീ പേരുകളിലും '''മാധവിക്കുട്ടി''' എന്ന തൂലികാനാമത്തിലും പ്രശസ്തയായിരുന്നു അവർ. (ജനനം: [[മാർച്ച് 31]], [[1934]] - മരണം:[[മേയ് 31]], [[2009]])   &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?articleType=Malayalam+Home&amp;contentId=5540048&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@ |title=മലയാള മനോരമ |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090602123953/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?articleType=Malayalam+Home&amp;contentId=5540048&amp;tabId=11&amp;contentType=EDITORIAL&amp;BV_ID=@@@ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=കമല സുരയ്യ അന്തരിച്ചു|accessdate=2009-05-31|url=http://mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1230238&amp;n_type=HO&amp;category_id=1|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611150147/http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1230238&amp;n_type=HO&amp;category_id=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[മലയാളം|മലയാളത്തിലും]] [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിലുമായി]]  [[കവിത]], [[ചെറുകഥ]], [[ജീവചരിത്രം]] എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലയാള രചനകളിൽ '''മാധവിക്കുട്ടി''' എന്ന പേരിലും ഇംഗ്ലീഷ് രചനകളിൽ '''കമലാദാസ്''' എന്ന പേരിലുമാണ് അവർ രചനകൾ നടത്തിയിരുന്നത്. 1999-ൽ ഇസ്ലാം മതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ശേഷം സുരയ്യ എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചു. [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] കവിത എഴുതുന്ന [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യക്കാരിൽ]] പ്രമുഖയായിരുന്നു അവർ. പക്ഷേ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] മാധവിക്കുട്ടി എന്ന [[തൂലികാ നാമം|തൂലികാ നാമത്തിൽ]] എഴുതിയ  ചെറുകഥകളിലൂടെയും ജീവചരിത്രത്തിലൂടെയുമാണ് അവർ പ്രശസ്തിയാർജിച്ചത്. [[1984]]ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ സമ്മാനത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അനാഥരായ അമ്മമാരെയും സ്ത്രീകളെയും സംരക്ഷിക്കുവാനും മനുഷ്യത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി [[ലോക് സേവാ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്|ലോക്സേവാ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്]] എന്ന സംഘടന ആരംഭിച്ചു. നാലപ്പാട്ടെ തൻ്റെ  തറവാട് [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിക്കായി]] മാധവിക്കുട്ടി ഇഷ്ടദാനം കൊടുത്തു. സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗിക അവകാശങ്ങളെയും അഭിലാഷങ്ങളേയും കുറിച്ച് സത്യസന്ധതയോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും എഴുതാൻ തുനിഞ്ഞ  ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ എഴുത്തുകാരികളിലൊന്ന് എന്ന പദവി മാധവിക്കുട്ടിക്കാണെന്ന് പല എഴുത്തുകാരും കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2000/jul/19inter.htm&lt;/ref&gt;മാധവിക്കുട്ടിയുടെ ഭാവനയിൽ വിരിഞ്ഞ കഥകൾ പലതും അവരുടെ സ്വകാര്യ ജീവിതാനുഭവങ്ങളാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്ന് അവരുടെ കഥകളെ കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തിയ ഡോ എം രാജീവ് കുമാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2020/05/30/kamala-suraiyya-death-anniversary-memoir-m-rajeev-kumar.html|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
1934 മാർച്ച് 31ന്  ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ ജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[പുന്നയൂർക്കുളം|പുന്നയൂർക്കുളത്ത്]] (നിലവിൽ തൃശൂർ ജില്ല) നാലപ്പാട്ട് തറവാട്ടിൽ ജനിച്ചു&lt;ref&gt;കമലാദാസിൻ്റെ  എൻ്റെ  കഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം, ഇക്ബാലാ കൗറ, 1990. p.188&lt;/ref&gt;. അമ്മ കവയിത്രിയായ [[ബാലാമണിയമ്മ]], അച്ഛൻ [[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം|മാതൃഭൂമി ദിനപത്രത്തിൻ്റെ]] മുൻ മാനേജിങ് എഡിറ്ററായിരുന്ന  [[വി.എം. നായർ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--kamala-suraiyya-63.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513040503/http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--kamala-suraiyya-63.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പ്രസിദ്ധകവി [[നാലപ്പാട്ട് നാരായണമേനോൻ]] അമ്മയുടെ അമ്മാവൻ ആയിരുന്നു. [[സുലോചന നാലപ്പാട്ട്]]  സഹോദരിയാണ്.

കമലയുടെ ബാല്യകാലം പുന്നയൂർക്കുളത്തും കൽക്കട്ടയിലുമായാണ് കഴിഞ്ഞത്. അച്ഛൻ വി എം നായർ കൽക്കട്ടയിലെ പ്രശസ്തമായ വെൽഫ്രഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്പനിയിലെ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ കമലയുടെ വിവാഹം   [[ഐ എം എഫ്|ഇന്റർനാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ടിൻ്റെ (ഐ.എം.എഫ്]]) സീനിയർ കൺസൽടന്റായിരുന്ന  മാധവദാസുമായി നടന്നു. പ്രായം കൊണ്ട് കമലയേക്കാൾ ഏറെ മുതിർന്ന ആളായിരുന്നു മാധവദാസ്. 1992ൽ മാധവദാസ് മരണപ്പെടുമ്പോൾ അവരുടെ ദാമ്പത്യത്തിന് 43 വർഷം പ്രായമായിരുന്നു. മക്കൾ: [[എം.ഡി. നാലപ്പാട്ട്]], ചിന്നൻ ദാസ്, ജയസൂര്യ&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/kamala-surayya-dies-at-75-will-be-buried-a-muslim/468940/2&lt;/ref&gt;.

1999ൽ [[ഇസ്‌ലാം മതം]] സ്വീകരിച്ച് കമലാ സുരയ്യ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി&lt;ref name=&quot;tehelka1&quot;&gt;http://tehelka.com/story_main48.asp?filename=hub181210He_asked.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216235705/http://www.tehelka.com/story_main48.asp?filename=hub181210He_asked.asp |date=2010-12-16 }} കമലസുറയ്യ എന്ന പേര്&lt;/ref&gt;. ഈ മതംമാറ്റം പല  വിവാദങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചിരുന്നു. പുനർവിവാഹിതയാകുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിച്ചതെന്ന് അഭ്യൂഹങ്ങൾ പരന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.rediff.com/news/1999/dec/14kamala.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kamla Das |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/kamala-das |website=newyorker.com |publisher=newyorker.com |accessdate=13 February 2020}}&lt;/ref&gt; അവസാനകാലം മകന്റെ കൂടെ പൂനെയിലായിരുന്നു. [[2009]]  [[മേയ് 31]]-നു് [[പൂനെ|പൂനെയിൽ]] വെച്ച് അന്തരിച്ചു.
മരിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് 75 വയസ്സായിരുന്നു. കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ച മൃതദേഹം തിരുവനന്തപുരത്തെ പാളയം ജുമാ മസ്ജിദിലാണ് ഖബറടക്കിയിരിക്കുന്നത്.

==രാഷ്ട്രീയം==
രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മുമ്പ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ,  ലോക സേവാ പാർട്ടി എന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം കൊടുത്തു. അനാഥകളായ അമ്മമാർക്കും, മതനിരപേക്ഷതയ്ക്കും വേണ്ടിയാണ് ഈ പാർട്ടി എന്ന് രൂപീകരണവേളയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1984ൽ  ഇന്ത്യൻ പാർലിമെന്റിലേക്ക് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം |തിരുവനന്തപുരത്ത് ]] നിന്ന് മത്സരിക്കുകയും ചെയ്തു&lt;ref&gt;[http://www.zeenews.com/news535736.html ''സീ വാർത്തകൾ'' article (&quot;കമല സുരയ്യ അന്തരിച്ചു&quot;]&lt;/ref&gt;.എന്നാൽ പരാജയപ്പെടുകയുണ്ടായി.

== ആദരം ==
[[File:Memorial for madhavikkutty.jpg|thumb|right|പുന്നയൂർക്കുളത്തുള്ള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ കമല സുരയ്യ സ്മാരക സമുച്ചയത്തിലേക്കുള്ള കവാടം]]
ഗൂഗിൾ 2018 ഫെബ്രുവരി 1ന് മാധവിക്കുട്ടിയോടുള്ള ആദരവായി ഗൂഗിൾ ഡൂഡിൾ അവതരിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.google.com/doodles/celebrating-kamala-das|title=ഗൂഗിൾ ഡൂഡിൾ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== ചലച്ചിത്രം ==
മാധവിക്കുട്ടിയുടെ കൃതികൾക്ക് പലരും ചലച്ചിത്ര ഭാഷ്യം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദൂരദർശന് വേണ്ടി ലെനിൻ രാജേന്ദ്രന്റെ സംവിധാനത്തിൽ ബാല്യകാല സ്മരണകളും ശ്യാമ പ്രസാദിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ വേനലിന്റെ ഒഴിവും ടെലി സീരീയലുകളായി ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. 2018ൽ [[ആമി]] എന്ന പേരിൽ [[കമൽ|കമലിന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ ഒരു മലയാള ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.[[മഞ്ജു വാര്യർ]] ആണ് ചിത്രത്തിൽ മാധവിക്കുട്ടിയെ അവതരിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/opinion/aami-soulless-portrayal-madhavikutty-kamala-das-kamal-manju-warrier-priya-a-s/|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== കൃതികൾ ==
=== മലയാള ഭാഷയിൽ ===
കമലാസുരയ്യയുടെ ആത്മകഥയായ [[എന്റെ കഥ]] - ഇംഗ്ലീഷ് അടക്കം (മൈ സ്റ്റോറി) 15 ഭാഷകളിലേക്ക്  വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു

&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:3; column-count:3;&quot;&gt;
(തിരുത്തുകൾ ആവശ്യമാണ്) 

===== ചെറുകഥകൾ =====

* നഷ്ടപ്പെട്ട നീലാംബരി
* കോലാട്
* ചുവന്ന പാവാട
* പക്ഷിയുടെ മണം
* തണുപ്പ്
* മാധവിക്കുട്ടിയുടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത കഥകൾ
* എൻ്റെ കഥകൾ
* വീണ്ടും ചില കഥകൾ
* അമ്മ


===== നോവലുകൾ =====

* മൂന്നു നോവലുകൾ
* കടൽ മയൂരം (മൂന്നു ലഘുനോവലുകളുടെ സമാഹാരം)
* മാനസി
* ചന്ദന മരങ്ങൾ
* മനോമി
* കവാടം (സുലോജനയുമോത്ത്)
* അമാവാസി (കെ.എൻ.മോഹനവർമ്മയുമൊത്ത്)
* വണ്ടിക്കാളകൾ (2005 അവസാനകൃതി)


===== ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ/ ആത്മകഥ =====

* എന്റെ കഥ
* [[ബാല്യകാല സ്മരണകൾ]]
* വർശങ്ങൾക്കു മുൻപ്
* ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ
* നീർമാതളം പൂത്തകാലം
* ഒറ്റയടിപ്പാത (സ്മരണ)

===== മറ്റുള്ളവ =====
*എന്റെ സ്നേഹിത അരുണ
*ഭയം എന്റെ നിശാവസ്ത്രം
* സുരയ്യ പാടുന്നു
* സസ്നേഹം
* യാ അല്ലാഹ്
* മാധവിക്കുട്ടിയുടെ കൃതികൾ സമ്പൂർണ്ണം
&lt;/div&gt;

=== ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ ===
* കൽക്കട്ടയിലെ വേനൽ  (Summer in kolkata)
* കാമത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ (Alphabet of the lust)
* പിതൃപരമ്പര (The Descendants)
* പഴയ കളിവീടും മറ്റു കവിതകളും (Old Play House and Other Poems)
* തിരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ (Collected Poems‌)
* എങ്ങനെ പാടണമെന്ന് ആത്മാവിനേ അറിയൂ (Only the Soul know How to Sing)
* ചൂളംവിളികൾ (The Sirens)
* 1964: ''പക്ഷിയുടെ മണം'' (The scent of the bird)
* 1966: ''നാരിചീറൂകൾ പറക്കുമ്പൊൽ'' (short stories)
* 1968: ''തണുപ്പ്'' (short story)
* 1982: '''' (autobiography)
* 1987: ''ബാല്യകാല സമരങ്ങൾ
'' (Childhood Memories)
* 1989: ''Varshangalkku Mumbu'' (novel)
* 1990: ''Palayan'' (novel)
* 1991: ''Neypayasam'' (short story)
* 1992: ''Dayarikkurippukal'' (novel)
* 1994: ''നീർമാതളം പൂത്തക്കാലം'' (novel)
* 1996: ''Chekkerunna Pakshikal'' (short stories)
* 1998: ''Nashtapetta Neelambari'' (short stories)
* 2005: ''Chandana Marangal'' (novel)
* 2005: ''Madhavikkuttiyude Unmakkadhakal'' (short stories)
* 2005: ''Vandikkalakal'' (novel)   
മാധവിക്കുട്ടിയെ കുറിച്ച്  The Love Queen of Malabar ; Memoir of a Friendship with Kamala Das എന്ന പേരിൽ മർളി വെയ്സ്ബോഡ് എഴുതിയ  ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പുസ്തകം  പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/8712906-the-love-queen-of-malaba|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* 1997 - വയലാർ അവാർഡ് - [[നീർമാതളം പൂത്ത കാലം]]
* 2002 - എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം 
* സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം - തണുപ്പ്
* ഏഷ്യൻ  വേൾഡ് പ്രൈസ്
* ഏഷ്യൻ പൊയട്രി പ്രൈസ്
* കെന്റ് അവാർഡ്
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം&lt;ref&gt;[http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/Fellows/KamalaSuraiya/KamalaSuraiya.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]&lt;/ref&gt;
* ആശാൻ വേൾഡ് പ്രൈസ്

==ശവസംസ്കാരവിവാദം==
ഹൈന്ദവാചാരപ്രകാരം സംസ്കരിക്കുന്നതിന് പകരമായി ഇസ്ലാമികാചാരപ്രകാരം ശരീരം മറവു ചെയ്യുന്നത് കമലയോട്  ചെയ്യുന്ന കടുത്ത അനീതിയാണെന്ന് പ്രശസ്ത വാഗ്മിയും സാഹിത്യകാരനുമായ [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ആമിയെ ഖബറിന് ഉൾക്കൊള്ളാനാവുമോ? |url=http://malayalam.webdunia.com/current-affairs-in-malayalam/%E0%B4%86%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%86-%E0%B4%96%E0%B4%AC%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%89%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%8B-109060300068_1.htm |accessdate=11 ഒക്ടോബർ 2020 |archiveurl=https://archive.today/20201011104204/http://malayalam.webdunia.com/current-affairs-in-malayalam/%E0%B4%86%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%86-%E0%B4%96%E0%B4%AC%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%89%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%8B-109060300068_1.htm |archivedate=2020-10-11 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം നേടിയ സാഹിത്യകാരന്മാർ}}

[[വർഗ്ഗം:1934-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2009-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 31-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ഇംഗ്ലീഷ് എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:വയലാർ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ച പ്രമുഖർ]]
[[വർഗ്ഗം:എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മുട്ടത്തു വർക്കി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ചെറുകഥക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക നായകൻ‌മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ ലിംഗസമത്വചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളകവയിത്രികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതത്തിൽനിന്ന് ഇസ്ലാമിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്തവർ]]


{{Poet-stub}}</text>
      <sha1>t4md6x57auknkg1h5sxzy2xju2wl53q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പിണറായി വിജയൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9342</id>
    <revision>
      <id>4632218</id>
      <parentid>4622274</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/Altocar 2020|Altocar 2020]] ([[User talk:Altocar 2020|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4622274|4622274]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു</comment>
      <origin>4632218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62858" sha1="d7gyj949s6qf1cdn577dexh6diakeyj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2026]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| term_start2          = [[മേയ് 25]] [[2016]]
| term_end2           = [[മേയ് 4]] [[2026]]
| predecessor2         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor2           = [[ പിണറായി വിജയൻ]]
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>d7gyj949s6qf1cdn577dexh6diakeyj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632219</id>
      <parentid>4632218</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <origin>4632219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62788" sha1="no9puv3kwr00ku5zd4n0s94hl6cmu5a" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              =  [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2016]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപിക [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>no9puv3kwr00ku5zd4n0s94hl6cmu5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632220</id>
      <parentid>4632219</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4632220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62815" sha1="skn68w99uqnu3maosvp65umnthsa8wp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              =  [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2016]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി ഇടവമാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രത്തിൽ 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>skn68w99uqnu3maosvp65umnthsa8wp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632221</id>
      <parentid>4632220</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <comment>/* ജീവിതരേഖ */</comment>
      <origin>4632221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62728" sha1="977h6zs3aeomz0ql1lj67mw5b9ju2jk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              =  [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2016]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് നോട്ടീസ് അയച്ചിരിക്കുകയാണ്.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>977h6zs3aeomz0ql1lj67mw5b9ju2jk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632224</id>
      <parentid>4632221</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <comment>/* ലാവ്‌ലിൻ കേസ് */</comment>
      <origin>4632224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62735" sha1="eu37julr7s3s4s79xtfi7fxe9eyzbnm" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              =  [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2016]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:Pinarayi vijayan klf.jpg|thumb|പിണറായി വിജയൻ കോഴിക്കോട് ലിറ്ററേച്ചർ ഫെസ്റ്റിവലിൽ (2017)]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>eu37julr7s3s4s79xtfi7fxe9eyzbnm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632225</id>
      <parentid>4632224</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:25:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shagil Muzhappilangad</username>
        <id>85069</id>
      </contributor>
      <origin>4632225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62833" sha1="7y34oycjcsd34vse5aorh06dkbgr2cy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pinarayi Vijayan}}
{{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}}
{{Infobox officeholder
| name                = പിണറായി വിജയൻ
| image               = File:Vijayan.Dharmadam.CM.jpg
| caption             = 
| imagesize           = 
| office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
| term_start        = [[മേയ് 19]] [[2026]]
| predecessor        = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office1              =  [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]]
| term_start1          = [[മേയ് 04]] [[2016]]
| term_end1            = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| predecessor1         = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
| successor1           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] 
| constituency2       = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| office3             = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി
| term_start3       = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]]
| term_end3          = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]]
| predecessor3       = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]]
| successor3          = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]]
| office4             = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term_start4        = [[മേയ് 20]] [[1996]]
| term_end4         = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]]
| predecessor4      = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| successor4          = [[എസ്. ശർമ്മ]]
| office5            = കേരളനിയമസഭാംഗം
| constituency5     = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]]
| term_start5        = [[മേയ് 21]] [[2016]]
| term_end5           = 
| predecessor5       = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]]
| successor5        = 
| constituency6     = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]]
| term_start6       = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| term_end6         = [[മേയ് 16]] [[2001]]
| predecessor6     = [[സി.പി. നാരായണൻ]]
| successor6      = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]]
| constituency7     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start7       = [[ജൂൺ 21]] [[1991]]
| term_end7        = [[മേയ് 14]] [[1996]]
| predecessor7        = [[കെ.പി. മമ്മു]]
| successor7        = [[കെ.കെ. ശൈലജ]]
| constituency8     = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]]
| term_start8         = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]]
| term_end8          = [[നവംബർ 11]] [[1979]]
| predecessor8      = [[കെ.കെ. അബു]]
| successor8       = [[എം.വി. രാഘവൻ]]
| office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി 
| term9 = 2016 - 2026
| predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}}
| birth_place         = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]]
| residence           = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]]
| religion            = [[നിരീശ്വരവാദം]]
| father              = മാറോളി കോരൻ
| mother              = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി
| spouse              = ടി. കമല
| children            = വിവേക് കിരൺ, വീണ
| website             = www.keralacm.gov.in
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 14
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ
| signature           = Pinarayi Vijayan Signature.png
}}
2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-നാണ് കേരള
മുഖ്യമന്ത്രിയായി ആദ്യമായി സ്ഥാനമേറ്റത്.
രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20-ന് അധികാരമേറ്റു.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}&lt;/ref&gt; 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ എൽഡിഎഫ് പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മെയ് 4ന്  രാജി സമർപ്പിച്ചു. സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}&lt;/ref&gt; നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു.
1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 
1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌.
1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html&lt;/ref&gt; ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു&lt;ref name=&quot;mabhu-98&quot;&gt;{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട്  വൈദ്യുതി  ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി...  |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}&lt;/ref&gt;.

== ജീവിതരേഖ ==
[[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.&lt;ref&gt;https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611&lt;/ref&gt; കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''സ്വകാര്യ ജീവിതം'''

തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}&lt;/ref&gt;

==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]]

വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന  കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}&lt;/ref&gt;

1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി.
1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി.

1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന്  2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm&lt;/ref&gt; പിന്നീട്‌  [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm&lt;/ref&gt; 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}&lt;/ref&gt; പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ  പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 
1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും
1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.

1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 

2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 
99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. 
&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ
മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് ജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു.

2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം
സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം 
കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ 
തിരഞ്ഞെടുത്തു.

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ
പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് 
പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== കേരള മുഖ്യമന്ത്രി ==
കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന്
മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ&lt;ref&gt;[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&amp;u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]&lt;/ref&gt;
2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)&lt;ref&gt;[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]&lt;/ref&gt;

മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന
ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ്
(3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. 

മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്.

2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 

1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. 

കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. 

ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) 
കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും
|-
| 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
|-
| 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ 
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]]
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത്
|[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]]
|-
| 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] 
|-
| 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
| 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]||  തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]].
|-
|}

==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്==

1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു &lt;ref name=&quot;oneindia&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}&lt;/ref&gt;. 

തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;tabId=14&amp;programId=9958837&amp;contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി.

== വിമർശനങ്ങൾ ==
*1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി  [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു.  തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു.  അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}&lt;/ref&gt;. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ   ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ   വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
  
*2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}&lt;/ref&gt;
 
*തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ  ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. &lt;ref&gt;http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&amp;n_type=HO&amp;category_id=3&amp;Farc=T&amp;previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  
*കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}}
*മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&amp;pg=1&amp;mod=1&amp;sectionId=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ &lt;/ref&gt;
*പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.&lt;ref&gt;http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0&lt;/ref&gt; 
* 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html&lt;/ref&gt; എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }}
*[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }}
{{commons category|Pinarayi Vijayan}}
{{S-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}}
{{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}}
{{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}}
{{S-end}}
{{CMs of Kerala}}
{{Fourteenth KLA}}
{{DEFAULTSORT:വിജയൻ}}
[[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7y34oycjcsd34vse5aorh06dkbgr2cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭരത് ഗോപി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12078</id>
    <revision>
      <id>4632168</id>
      <parentid>4560507</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26903" sha1="bpo2r7wradszskgghxhok75ugcg8roe" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bharath Gopi}}
{{Infobox person
| name               = ഭരത് ഗോപി
| image              = Bharath Gopi.jpg
| birth_name         = വി. ഗോപിനാഥൻ‌ നായർ
| other_names        = കൊടിയേറ്റം ഗോപി
| birth_date         = {{birth date|1936|11|08}}
| death_date         = {{death date and age|2008|1|29|1936|11|08|mf=y}}
| birth_place        = [[ചിറയിൻകീഴ്]], [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]]
| death_place        = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]]
| years_active       = 1972–2008
| parents            = വേലായുധൻ പിള്ള, പാർവ്വതിയമ്മ
| spouse             = ജയലക്ഷ്മി
| children           = [[മുരളി ഗോപി]], ഡോ:മീനു ഗോപി
| awards             = '''[[ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|ദേശീയ ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരങ്ങൾ]]'''&lt;br&gt;1995: ചലച്ചിത്രത്തെ കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും നല്ല പുസ്തകം - &lt;br /&gt; ''അഭിനയം അനുഭവം'' &lt;br /&gt;
1992: സാമൂഹിക പ്രസക്തിയുള്ള ഏറ്റവും നല്ല ചലച്ചിത്രം - &lt;br /&gt; ''[[യമനം]]'' &lt;br /&gt;
1978: മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരം - ''[[കൊടിയേറ്റം]]'' &lt;br /&gt;
'''[[കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം|സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരങ്ങൾ]]'''&lt;br /&gt; 1977: മികച്ച നടൻ - ''[[കൊടിയേറ്റം]]''&lt;br /&gt; 1982: മികച്ച നടൻ - ''[[ഓർമ്മയ്ക്കായി]]'' &lt;br /&gt;   1983: മികച്ച നടൻ - ''[[എന്റെ മാമാട്ടുക്കുട്ടിയമ്മയ്ക്ക്]]'', ''ഈണം'', ''ഈറ്റില്ലം'', ''[[കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട്]]'' &lt;br /&gt; 1985: മികച്ച നടൻ- ''[[ചിദംബരം (ചലച്ചിത്രം)|ചിദംബരം]]''|
}}

[[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രരംഗത്തെ]] പ്രശസ്തനായ അഭിനേതാവായിരുന്നു '''ഭരത് ഗോപി''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''വി. ഗോപിനാഥൻ‌ നായർ''' (ജീവിതകാലം: 8 നവംബർ 1937 – 29 ജനുവരി 2008). ''[[കൊടിയേറ്റം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് ഇദ്ദേഹത്തിന് 1978-ലെ ഏറ്റവും നല്ല നടനുള്ള ഭരത് അവാർഡ് ലഭിച്ചു. അതിനാൽത്തന്നെ ''കൊടിയേറ്റം ഗോപി'' എന്നും ഇദ്ദേഹം അറിയപ്പെടാറുണ്ട്.

ഒരു ചലച്ചിത്രസംവിധായകനും നിർമ്മാതാവും കൂടിയായിരുന്നു ഗോപി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ''[[യമനം (ചലച്ചിത്രം)|യമനം]]'' എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന് സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളിൽ ഉള്ള ഏറ്റവും നല്ല ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് [[1991]]-ൽ ലഭിച്ചു. ഗോപി രചിച്ച 'അഭിനയം അനുഭവം' എന്ന പുസ്തകത്തിന് ചലച്ചിത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും നല്ല പുസ്തകത്തിനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരം  ലഭിച്ചു. [[1991]]-ലെ [[പത്മശ്രീ]] പുരസ്കാരമടക്കം മറ്റ് പ്രാദേശിക, ദേശീയ, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹുമതികളും ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
== ജീവിതരേഖ ==
===ജനനം, വിദ്യാഭ്യാസം===
[[തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലയിലെ [[ചിറയിൻകീഴ്|ചിറയിൻ‌കീഴിൽ]] ആൽത്തറമൂട് കൊച്ചുവീട്ടിൽ വേലായുധൻ പിള്ളയുടെ നാലു മക്കളിൽ ഇളയവനായി [[1936]] നവംബർ 8-ന്  ജനനം. പത്തു വയസിലേ അഭിനയ ജീവിതം തുടങ്ങി. 1956-ൽ ഒന്നാം വർഷ ഡിഗ്രിക്ക് പഠിക്കുമ്പോൾ [[ധനുവച്ചപുരം]] സ്കൂളിൽ നടന്ന ലേബർ ക്യാമ്പിനോടനുബന്ധിച്ച്‌ വിദ്യാർത്ഥികൾ അവതരിപ്പിച്ച ''ഞാനൊരു അധികപ്പറ്റ്'' എന്ന നാടകത്തിലെ ‘ദാമു‘ എന്ന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു..&lt;ref name =mathru&gt;{{cite web | url = http://www.mathrubhumi.com/movies/welcome/story/remembrance/1997/38000#storycontent | title = പ്രതിഭയുടെ തിളക്കം | date = 2011 | accessdate = നവംബർ 24, 2012 | publisher = മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ പതിപ്പ് | language =  }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===പ്രൊഫഷണൽ നാടകരംഗത്ത്===
തിരുവനന്തപുരം യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജിൽ നിന്നും ബി.എസ്സ്.സി പാസായതിന് ശേഷം കേരള ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡിൽ ക്ലാർക്കായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ച ഗോപിയുടെ യാത്ര നിത്യവും ട്രെയിനിലായിരുന്നു. ഇക്കാലത്താണ് [[ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള|ജി. ശങ്കരപ്പിള്ളയെ]] പരിചയപ്പെടുന്നത്. യാത്രയിലുടനീളം നാടകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളായിരുന്നു. ഈ ബന്ധത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ചിറയിൻകീഴിൽ 'പ്രസാധന ലിറ്റിൽ തിയേറ്റർ' പിറവിയെടുത്തത്. 1960-ൽ ആരംഭിച്ച 'പ്രസാധന' 1973 വരെ പ്രവർത്തനം തുടർന്നു. ഗോപിയായിരുന്നു മിക്ക നാടകങ്ങളിലും മുഖ്യവേഷക്കാരൻ.

1972-ൽ വിക്രമൻ നായർ ട്രോഫിക്കുവേണ്ടി നടത്തിയ നാടകമത്സരത്തിൽ ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡിനെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്തു ശ്രീരംഗം വിക്രമൻനായരുടെ ''ശൂന്യം ശൂന്യം ശൂന്യം'' എന്ന നാടകവുമായി മത്സരവേദിയിലെത്തിയ ഇദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടാമത്തെ മികച്ച നടനുള്ള പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. [[കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ|കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കരുടെ]] 'തിരുവരങ്ങ് 'എന്ന നാടകസമിതിയുമായി ചേർന്നുളള പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗോപിയെ നാടകരംഗത്ത് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയനാക്കി. പല ദേശീയ നാടകോത്സവങ്ങളിലും തിരുവരങ്ങിന്റെ നാടകങ്ങളിലെ നടനായി വേദിയിലെത്തിയ ഇദ്ദേഹം പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രശംസ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref name =mano&gt;{{cite web | url =http://www.manoramaonline.com/advt/movie/bharath-gopi/arangilninnu.htm | title =അരങ്ങിൽ നിന്ന് വെള്ളിത്തിരയിലേക്ക് | date =2011 | accessdate =നവംബർ 24, 2012 | publisher =മനോരമ ഓൺലൈൻ | language = | archive-date =2011-02-01 | archive-url =https://web.archive.org/web/20110201142101/http://www.manoramaonline.com/advt/movie/bharath-gopi/arangilninnu.htm | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;    [[സാമുവൽ ബെക്കറ്റ്|സാമുവൽ ബെക്കറ്റിന്റെ]] വിഖ്യാതമായ ''[[ഗോദോയെ കാത്ത്]]'' എന്ന നാടകം [[അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] അവതരിപ്പിച്ചപ്പോൾ അതിലെ 'എസ്ട്രഗോൺ' എന്ന കഥാപാത്രമായി വേഷമിട്ടത് ഗോപിയായിരുന്നു. നാടകാഭിനയത്തിനു പുറമേ രചന, സംവിധാനം എന്നീ മേഖലകളിലും ഗോപി ശ്രദ്ധ പതിപ്പിച്ചിരുന്നു. കുട്ടികളുടെ നാടകമുൾപ്പെടെ&lt;ref name =puzha1&gt;{{cite web | url = http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=1287 | title = പദ്‌മശ്രീ ഭരത്‌ ഗോപി | date =  | accessdate = നവംബർ 24, 2012 | publisher = പുഴ.കോം | language =  | archive-date = 2012-10-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121003174710/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=1287 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; അഞ്ചുനാടകങ്ങൾ എഴുതുകയും മൂന്നെണ്ണം സംവിധാനം ചെയ്തു.&lt;ref name =oneindia2&gt;{{cite web | url = http://malayalam.oneindia.in/movies/tribute/2012/01-30-tribute-to-bharat-gopi-3-aid0166.html | title = അരങ്ങിലെ അഭിനയസാമ്രാട്ട് | date = 2012 ജനുവരി 30 | accessdate = നവംബർ 24, 2012 | publisher = വൺ ഇന്ത്യ മലയാളം | language =  }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===ചലച്ചിത്രരംഗത്ത്===
അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണനുമായുള്ള പരിചയമാണ് ഗോപിയെ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് എത്തിക്കുന്നത് . സിനിമാ അഭിനയത്തിൽ തത്പരനായിരുന്നില്ലെങ്കിലും അടൂരിന്റെ നിർബന്ധത്തിന് വഴങ്ങിയാണ് [[സ്വയംവരം|സ്വയംവരത്തിൽ]] ചെറിയൊരു വേഷം ചെയ്തത്. 1972-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ സിനിമയിൽ  തൊഴിൽരഹിതനായ ചെറുപ്പക്കാരന്റെ വേഷമായിരുന്നു  ഇദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചത്.

1978-ൽ അടൂരിന്റെ തന്നെ ''കൊടിയേറ്റം'' എന്ന സിനിമയിൽ നായകനായി വേഷമിട്ടു. കൊടിയേറ്റത്തിലെ അഭിനയത്തിന്‌ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സിനിമാ നടന്നുള്ള ‘ഭരത്‌‘ അവാർഡ്‌ ഇദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 1980-ൽ [[ജയൻ|ജയന്റെ]] മരണശേഷം  നെടുമുടി, രതീഷ്, മുരളി, വേണു നാഗവള്ളി എന്നിവർ തിരശീലയിലെത്തി. ഇക്കാലം മലയാള സിനിമയിൽ വലിയ വഴിത്തിരിവിൻ്റേതായിരുന്നു. നായകൻ നായിക വില്ലൻ മസാല പടം ശൈലി മാറ്റി വൈവിധ്യമാർന്ന തീമുകളിലേക്ക് മലയാള സിനിമയെ നയിച്ചതിൽ ഭരത് ഗോപിക്ക് നിർണായകമായ പങ്കുണ്ട്. 1978, 82, 83, 85 വർഷങ്ങളിൽ മികച്ച നടന്നുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡുകളും ഗോപിയെ തേടിയെത്തി. 1985-ൽ ടോക്കിയോയിൽ നടന്ന ഏഷ്യാ പസഫിക് മേളയിൽ നല്ല നടനുള്ള പ്രത്യേക പുരസ്‌കാരവും നേടി.  ''ആഖാത്'', ''സടക്ക് സേ ഉഠാ ആദ്മി'' എന്നീ ഹിന്ദി ചലച്ചിത്രങ്ങളിലും ഗോപി അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്.

തന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിന്റെ ഉന്നതങ്ങളിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് [[1986]]-ൽ ഗോപിക്ക് [[പക്ഷാഘാതം]] പിടിപെടുന്നത്. എങ്കിലും അത്രയും കാലത്തിനുള്ളിൽ മലയാള സിനിമയെ വലിയ മാറ്റങ്ങളിലേക്കു നയിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു. എൺപതുകൾ കലാമൂല്യമുള്ള സിനിമകളുടെ ഒരു സുവർണ്ണകാലഘട്ടം ആയിരുന്നു  ഇടതുവശം തളർന്ന് കുറെക്കാലം ചലച്ചിത്രരംഗത്തുനിന്നും വിട്ടുനിന്നശേഷം ''[[പാഥേയം]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ്‌ അഭിനയ രംഗത്തേക്ക് തിരിച്ചുവരവ്‌ നടത്തിയത്‌. പക്ഷേ പഴയ പ്രതാപത്തിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോകാൻ ഒരിക്കലും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല.&lt;ref name=&quot;oneindia1&quot;&gt;{{cite web | url = http://malayalam.oneindia.in/news/2008/01/29/kerala-bharat-gopi-obit.html | title = ഭരത്‌ ഗോപി അന്തരിച്ചു | date = 2008 ജനുവരി 29 | accessdate = നവംബർ 24, 2012 | publisher = വൺ ഇന്ത്യ മലയാളം | language =  }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== മരണം ===
[[2008]] [[ജനുവരി 24]]-ന്‌ ''[[ദേ ഇങ്ങോട്ട് നോക്കിയേ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ സെറ്റിൽ വച്ച് [[ഹൃദയാഘാതം]] ഉണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ കിംസ് ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിയ്ക്കപ്പെട്ട ഗോപി അഞ്ചുദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം [[ജനുവരി 29]]-ന് ഉച്ചതിരിഞ്ഞ് നിര്യാതനായി. 71 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം പൂർണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെ തിരുവനന്തപുരം തൈക്കാട് ശാന്തികവാടം വൈദ്യുതശ്മശാനത്തിൽ സംസ്കരിച്ചു.

== അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:4; column-count:4;&quot;&gt;
നസ്രാണി
*ആകാശഗോപുരം (2006) 
*[[രസതന്ത്രം (മലയാളചലച്ചിത്രം)|രസതന്ത്രം]] (2006)
*വാണ്ടഡ് (2004)
*സേതുരാമ അയ്യർ സിബിഐ (2004) 
*വരും വരുന്നു വന്നു (2003) 
*ഇലവംകോട് ദേശം (1998)
*ഓർമ്മകളുണ്ടായിരിക്കണം (1995)
*അഗ്നിദേവൻ (1995)
*സ്വാഹം (1994) 
*പാഥേയം (1992)
*ഇരകൾ (1986) 
*രേവതിക്കൊരു പാവക്കുട്ടി (1986) 
*കൈമ്പിൻ പൂവിനക്കരെ (1985)
*ആഘട്ട് (1985)
*ചിദംബരം (1985)
*കയ്യും തലയും പുറത്തിടരുത് (1985)
*മീനമാസത്തിലെ സൂര്യൻ (1985)
*ആരോരുമറിയാതെ (1984)
*അക്കരെ (1984)
*അപ്പുണ്ണി (1984)
*പഞ്ചവടിപ്പാലം (1984)
*സന്ധ്യമയങ്ങും നേരം (1984)
*ഈറ്റില്ലം (1983) 
*ആദാമിന്റെ വാരിയെല്ല് (1983)
*അസ്ത്രം (1983) 
*എന്റെ മാമാട്ടിക്കുട്ടിയമ്മക്ക് (1983)
*കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട് (1983)
*ലേഖയുടെ മരണം: ഒരു ഫ്ലാഷ്ബാക്ക് (1983) 
*മർമ്മരം (1983)
*രചന (1983) 
*നവംബറിന്റെ നഷ്ടം (1982)
*ആലോലം (1982)
*യവനിക (1982)
*കള്ളൻ പവിത്രൻ (1981) 
*പാളങ്ങൾ (1981)
*ഗ്രിഷ്മം (1980) 
*സടക് സേ ഉഠാ ആദ്മി (1980)
*പെരുവഴിയമ്പലം (1979)
*തമ്പ് (1978)
*കൊടിയേറ്റം (1977)
&lt;/div&gt;

== സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങളുടെ പട്ടിക ==
*''ഞാറ്റടി'' (1979)
*''ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന്'' (1988)
*''യമനം'' (1991)
*''എന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ ഉടമ'' (2002)

==കൃതികൾ==
*അഭിനയം അനുഭവം
*നാടകനിയോഗം &lt;ref name =puzha2&gt;{{cite web | url =http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/book-detail.cgi?code=2441 | title =നാടകനിയോഗം | date = | accessdate =നവംബർ 24, 2012 | publisher =പുഴ.കോം | language = | archive-date =2016-03-04 | archive-url =https://web.archive.org/web/20160304193136/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/book-detail.cgi?code=2441 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

== പുരസ്കാരങ്ങൾ ==
=== അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരങ്ങൾ ===
*[[ടോക്യോ]] ഏഷ്യാ പസഫിക് അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിലെ പ്രത്യേക ജൂറി അവാർഡ് - [[1985]]

=== ദേശീയപുരസ്കാരങ്ങൾ ===
*ഏറ്റവും നല്ല നടൻ - ''കൊടിയേറ്റം'' - 1977
*സാമൂഹിക പ്രസക്തിയുള്ള ഏറ്റവും നല്ല ചലച്ചിത്രം - ''യമനം'' - 1991
*ചലച്ചിത്രത്തെ കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും നല്ല പുസ്തകം - അഭിനയം അനുഭവം -1995
*പത്മശ്രീ അവാർഡ് - 1991

=== സംസ്ഥാന പുരസ്കാരങ്ങൾ ===
*ഏറ്റവും നല്ല നടൻ - ''കൊടിയേറ്റം'' - 1977
*ഏറ്റവും മികച്ച സഹനടൻ - ''കള്ളൻ പവിത്രൻ'' - 1980
*ഏറ്റവും നല്ല നടൻ - ''ഓർമ്മക്കായി'' - 1982
*ഏറ്റവും നല്ല നടൻ - ''എന്റെ മാമാട്ടിക്കുട്ടിയമ്മക്ക്'', ''ഈണം'', ''ഈറ്റില്ലം, കാറ്റത്തെ കിളിക്കൂട്'' - 1983
*ഏറ്റവും നല്ല നടൻ - ചിദംബരം - 1985

=== മറ്റ് പ്രാദേശിക പുരസ്കാരങ്ങൾ ===

*നാല് ഫിലിം‌ഫെയർ അവാർഡുകൾ
*നാല്  ക്രിട്ടിക്സ് അവാർഡുകൾ
*ഏറ്റവും നല്ല ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാവിനുള്ള വി. ശാന്താറാം അവാർഡ് - ''പാഥേയം'' - 1991
&lt;!--
== വിവരങ്ങൾ ചുരുക്കത്തിൽ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! 
! 
|-
| ജനനം
| 8 നവംബർ 1936
|-
| മരണം
| 29 ജനുവരി 2008
|-
| ജന്മസ്ഥലം
| ചിറയിൻകീഴ്, തിരുവനന്തപുരം, കേരളം, ഇന്ത്യ.
|-
| പിതാവ്
| ആൽത്തറമൂട് കൊച്ചുവീട്ടിൽ വേലായുധൻ നായർ
|-
| മാതാവ്
| പാർ‌വതിയമ്മ.
|-
| സഹോദരങ്ങൾ
| ?
|-
| ഭാര്യ
| ജയലക്ഷ്മി
|-
| മക്കൾ
| മുരളീകൃഷ്ണൻ, ഡോ.മീര ഗോപിനാഥ്
|-
| അരങ്ങേറ്റം
| ഞാനൊരു അധികപ്പറ്റ് (1956) (നാടകം)
|-
| പുരസ്കാരങ്ങൾ
| 1978, 82, 83, 85 മികച്ച നടനുള്ള സംസ്ഥാന അവാർഡ്
|-
| 
| 1978 മികച്ച നടനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ്
|-
| 
| 1985 മികച്ച നടൻ ഏഷ്യാപസഫിക് മേള ടോക്യൊ
|-
| 
| 1991 പത്മശ്രീ
|-
| 
| 1993 സീനിയർ ഫെല്ലോഷിപ്പ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ
|-
| 
| 1994 കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി ഫെല്ലോഷിപ്പ്
|-
| 
| 1994 മികച്ച ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള രാഷ്ട്രപതിയുടെ സുവർണ്ണമുദ്ര
|-
| 
| 1994 മികച്ച സിനിമാ നിർമ്മാതാവ് (പാഥേയം)
|-
| 
| 2003‘ചലച്ചിത്ര സപര്യ’ മാതൃഭൂമി-മെഡിമിക്സ്
|-
| കൃതികള്
| ‘അഭിനയം അനുഭവം’ (സുവർണ്ണമുദ്ര പുരസ്കാരം)
|-
| സിനിമാ സംവിധാനം
| ഞാറ്റടി, ഉത്സവപ്പിറ്റേന്ന്, യമനം, എന്റെ ഹൃദയത്തിന്റെ ഉടമ
|}
--&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.mathrubhumi.com/movies/welcome/story/remembrance/1997/#storycontent അഭിനയത്തിന്റെ പടിയിറക്കം, മാതൃഭൂമി ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.manoramaonline.com/advt/movie/bharath-gopi/index.htm ഓർമ്മകളുടെ കൊടിയേറ്റം, മനോരമ ഓൺലൈൻ, 2001]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121221123443/http://www.manoramaonline.com/advt/movie/bharath-gopi/index.htm |date=2012-12-21 }}
* http://www.imdb.com/name/nm0329727/
==അവലംബം==
{{RL}}
{{മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിം ഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ-മലയാളം}}
{{NationalFilmAwardBestActor}}

[[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 8-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 29-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനിർമ്മാതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച നടനുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ് ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ചിത്രത്തിൻറെ നിർമ്മാതാവിനുള്ള വി.ശാന്താറാം പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി വിശിഷ്‌ടാംഗത്വം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മികച്ച രണ്ടാമത്തെ നടനുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാതൃഭൂമി-മെഡിമിക്സിന്റെ ചലച്ചിത്ര സപര്യ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>bpo2r7wradszskgghxhok75ugcg8roe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മിഗ്വെൽ ഡി സെർവാന്റെസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13916</id>
    <revision>
      <id>4632244</id>
      <parentid>4575369</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:51:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11320" sha1="l76g2r5am268vuq0xyq9voc1wsh5mfo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Miguel de Cervantes}}
{{Infobox writer
| name = മിഗ്വെൽ ഡി സെർവാന്റെസ്
| image = Cervantes Jáuregui.jpg
| caption = The well-known portrait, supposedly by [[Juan de Jáuregui]], mentioned in the prologue of the ''[[Novelas ejemplares|Exemplary Novels]]''. It has not been authenticated, and the names of Cervantes and Jáuregui on it were added centuries after it was painted. No authenticated image of Cervantes exists, and the Jáuregui painting is lost.{{efn|The most reliable and accurate portrait of the writer is the description provided by Cervantes himself in the prologue of the [[Exemplary Novels]], complaining that the now-lost portrait by [[Juan Martínez de Jáuregui y Aguilar]] was not used as a frontispiece.&lt;ref name=&quot;Gut&quot;&gt;{{cite web
 | title = E-book of The Exemplary Novels of Cervantes | translator= Walter K. Kelly
 | publisher= The Project Gutenberg
 | last = Cervantes Saavedra
 | first = Miguel de
 | url = http://www.gutenberg.org/files/14420/14420-8.txt
 | access-date = 1 January 2007}}&lt;/ref&gt;
{{quote|This person whom you see here, with an oval visage, chestnut hair, smooth open forehead, lively eyes, a hooked but well-proportioned nose, and silvery beard that twenty years ago was golden, large moustaches, a small mouth, teeth not much to speak of, for he has but six, in bad condition and worse placed, no two of them corresponding to each other, a figure midway between the two extremes, neither tall nor short, a vivid complexion, rather fair than dark, somewhat stooped in the shoulders, and not very lightfooted: Novels'' (Author's Preface)}} }}&lt;ref&gt;{{cite journal| first= José María |last= Chacón y Calvo| title= Retratos de Cervantes| journal= Anales de la Academia Nacional de Artes y Letras| language= es| volume= 27| date= 1947–48| pages= 5–17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| first= Enrique Lafuente |last= Ferrari| title= La novela ejemplar de los retratos de Cervantes| language= es| location= Madrid| year= 1948}}&lt;/ref&gt;
| birth_name = Miguel de Cervantes
| birth_date  = 29 September 1547 {{small|(assumed)}}
| birth_place = [[Alcalá de Henares]], [[Crown of Castile]]
| death_date  = {{Death date and age|df=y|1616|4|22|1547|9|29}}&lt;ref name= Engines&gt;{{cite web| url= https://www.uh.edu/engines/epi2368.htm | work= Engines of Our Ingenuity| author =  Armstrong, Richard | others = Lienhard, John (host, producer) | number= 2368| title= Time Out of Joint| via= UH.edu| access-date= 9 December 2019}}&lt;/ref&gt;
| death_place = [[മാഡ്രിഡ്]], ക്രൌൺ ഓഫ് കാസിൽ
| resting_place = [[Convent of the Barefoot Trinitarians]], Madrid
| occupation = Soldier; [[Farm (revenue leasing)|tax collector]], purchasing agent for Navy&lt;br /&gt;(writing was an [[avocation]] which did not produce much income)
| language = [[Spanish language|Spanish]]
| nationality = [[Spaniards|സ്പാനിഷ്]]
| education = 
| alma_mater = 
| period = 
| genre = 
| subject = 
| movement = 
| notableworks = ''[[Don Quixote]]''&lt;br /&gt;''Entremeses''&lt;br /&gt;''[[Novelas ejemplares]]''
| children = Isabel {{circa|1584}} (illegitimate) {{sfn|McCrory|2006|p=112}}
| awards = 
| signature = Miguel de Cervantes signature.svg
| signature_alt = 
| website = 
| portaldisp = 
| imagesize = 
| spouse = Catalina de Salazar y Palacios
| partner(s) = 
| relative(s) = 
}}

ഒരു [[സ്പാനിഷ്]] നോവലിസ്റ്റും കവിയും നാടകകൃത്തുമായിരുന്നു '''ഡോൺ മിഗ്വെൽ ഡി സെർവാന്റസ് ഇ സെർവാന്തേ''' (സെപ്റ്റംബർ, 1547 – ഏപ്രിൽ, 1616)&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://bib.cervantesvirtual.com/bib_autor/Cervantes/biografia_12.shtml |title=Miguel de Cervantes Saavedra - Autor Biografía |language=es|first=Jean  |last=Canavaggio |work=bib.cervantesvirtual.com |year=2011 [last update] |accessdate=7 April 2011}}&lt;/ref&gt; . സ്പാനിഷ് സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാഹിത്യകാരന്മാരിലൊരാളായിരുന്നു സെർവാന്റെസ്. [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിന്റെ]] ദ് സിഗ്ലോ ദെ ഓറോ എന്നറിയപ്പെടുന്ന 15-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാംസ്കാരിക വിപ്ലവത്തിന്റെ നായകനായിരുന്നു സെർവാന്റെസ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ [[പുസ്തകം]]  ''[[ഡോൺ ക്വിക്സോട്ട്|ഡോൺ ക്വിക്സോട്ട് ഡെ ലാ മാഞ്ചാ]]''. എന്ന കൃതിയാണ്. പാശ്ചാത്യ സാഹിത്യത്തിലെ സ്പാനിഷ് ക്ലാസിക്കുകളിൽ ആദ്യത്തേതായി കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://books.guardian.co.uk/review/story/0,12084,1105510,00.html |title=Harold Bloom on Don Quixote, the first modern [[novel]] &amp;#124; Books &amp;#124; The Guardian |publisher=Books.guardian.co.uk |date= December 12, 2003|accessdate=2009-07-18 | location=London}}&lt;/ref&gt;. എഴുതപ്പെട്ടതിൽ ഏറ്റവും ഉദാത്തമായ [[ഫിക്ഷൻ|സാങ്കൽപ്പികകഥകളിൽ]] ഒന്നായി ഇത് കരുതപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{cite news | title=Don Quixote gets authors' votes | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1972609.stm | work=BBC News | date=7 May 2002 | accessdate=3 January 2010}}&lt;/ref&gt;. അറുപത്തഞ്ചിലേറെ ഭാഷകളിലേക്ക് ഈ പുസ്തകം വിവർത്തനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇന്നും ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ പ്രതികൾ പതിവായി അച്ചടിക്കുന്നു. 18-ആം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ പുസ്തകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിരൂപക സംവാദങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. എൽ പ്രിൻസിപ്പെ ദെ ലോസ് ഇൻ‌ജെനിയോസ് (ദ് പ്രിൻസ് ഓഫ് വിറ്റ്സ്) എന്ന് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടു.

[[സ്പാനിഷ് ഭാഷ|സ്പാനിഷ് ഭാഷയിന്മേൽ]] ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം വളരെ വലുതായിരുന്നു. സെർവാന്റസിന്റെ ഭാഷ (''ല ലെൻഗ്വ ഡെ സെർവാന്റെസ്'') എന്നും സ്പാനിഷ് ഭാഷ അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട് എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വാധീനം വെളിവാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal| title =La lengua de Cervantes| language =Spanish| url =http://www.cepc.es/rap/Publicaciones/Revistas/2/REP_031-032_288.pdf| publisher =Ministerio de la Presidencia de España| format =PDF| accessdate =2008-08-24| archive-date =2008-10-30| archive-url =https://web.archive.org/web/20081030214738/http://www.cepc.es/rap/Publicaciones/Revistas/2/REP_031-032_288.pdf| url-status =dead}}&lt;/ref&gt; രസികന്മാരുടെ രാജകുമാരൻ (''എൽ പ്രിൻസിപ്പെ ഡെ ലോസ് ഇൻജെനിയോസ്'') എന്ന് അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.centroestudioscervantinos.es/quienes.php?id=328&amp;dpto=4&amp;idbtn=90&amp;idpadre=90&amp;itm=4.1&amp;ver=ok |title=&amp;#124;&amp;#124; Centro de Estudios Cervantinos &amp;#124;&amp;#124; |publisher=Centroestudioscervantinos.es |date= |accessdate=2012-02-03 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203045128/http://www.centroestudioscervantinos.es/quienes.php?id=328&amp;dpto=4&amp;idbtn=90&amp;idpadre=90&amp;itm=4.1&amp;ver=ok |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==കുറിപ്പുകൾ==
{{notelist|35em}}
==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
{{Refbegin|30em}}
*''Cervantes's Don Quixote (Modern Critical Interpretations)'', ed. Harold Bloom, 2001
*''Miguel de Cervantes (Modern Critical Views)'', ed. Harold Bloom, 2005
*''Cervantes' Don Quixote: a casebook'', ed. Roberto González Echevarría, 2005
*''The Cambridge companion to Cervantes'', ed. Anthony J Cascardi, 2002
*''Critical essays on Cervantes'' / ed. Ruth S. El Saffar, 1986
*''Cervantes; a collection of critical essays'', ed. Lowry Nelson, 1969
*''Cinco personajes fugaces en el camino de Don Quijote'', Giannina Braschi; Cuadernos hispanoamericanos, ISSN 0011-250X, Nº 328, 1977, pp.&amp;nbsp;101–115.
{{refend}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.quoteswave.com/authors/miguel-de-cervantes Miguel de cervantes Famous  Quotes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130126100314/http://www.quoteswave.com/authors/miguel-de-cervantes |date=2013-01-26 }}
{{Sister project links|s=Author:Miguel de Cervantes}}
{{Wikisource1911Enc|Cervantes Saavedra, Miguel de}}
*{{gutenberg author| id=Miguel+de+Cervantes+Saavedra | name=Miguel de Cervantes}}
*{{worldcat id|id=lccn-n79-100233}}
*[http://www.cervantesvirtual.com/ Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes] Spanish web site with multiple Cervantes links and audio of whole of Don Quixote
*[http://coloquio.com/famosos/alpha.htm Famous Hispanics]
*[http://www.csdl.tamu.edu/cervantes/V2/CPI/index.html The Cervantes Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090901185529/http://www.csdl.tamu.edu/cervantes/V2/CPI/index.html |date=2009-09-01 }} with biographies and chronology
*[http://www.donquichote.org/cervantes.php Information about Miguel de Cervantes]
*[http://cataleg.bnc.cat/search*spi/?searchtype=a&amp;searcharg=Col%C2%B7lecci%C3%B3+Cervantina&amp;sortdropdown=-&amp;searchscope=13&amp;searchscope2=13&amp;SORT=D Cervantine Collection of the Biblioteca de Catalunya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190612055604/http://cataleg.bnc.cat/search*spi/?searchtype=a&amp;searcharg=Col%C2%B7lecci%C3%B3+Cervantina&amp;sortdropdown=-&amp;searchscope=13&amp;searchscope2=13&amp;SORT=D |date=2019-06-12 }}
*[http://www.csdl.tamu.edu/cervantes/biography/new_english_cerv_bio.html Miguel de Cervantes (1547–1616): Life and Portrait] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212060808/http://www.csdl.tamu.edu/cervantes/biography/new_english_cerv_bio.html |date=2009-12-12 }} The Cervantes Project. Canavaggio, Jean.


[[വർഗ്ഗം:1547-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1616-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]


[[വർഗ്ഗം:സ്പാനിഷ് എഴുത്തുകാർ|സെർവാന്റെസ്, മിഗ്വേൽ]]


{{Bio-stub}}
&lt;!-- interwiki --&gt;</text>
      <sha1>l76g2r5am268vuq0xyq9voc1wsh5mfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഞ്ജുൾ ഭാർഗവ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20198</id>
    <revision>
      <id>4632174</id>
      <parentid>4576476</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T23:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12751" sha1="3v25pk273tcw0ulb3nyxbh6c5b6tqod" xml:space="preserve">{{prettyurl|Manjul Bhargava}}
{{Infobox scientist
| name              = മഞ്ജുൾ ഭാർഗവ
| image             =Manjul_Bhargava_FieldsMedal.jpg
| image_size        =
| caption           =മഞ്ജുൾ ഭാർഗവ 2014 ൽ
| birth_date        = {{birth date and age|1974|8|8|mf=y}}
| birth_place       = [[ഒന്റാറിയോ]]
| death_date        =
| death_place       =
| nationality       = [[കനേഡിയൻ]], [[അമേരിക്കൻ]]
| fields            = [[ഗണിതം]]
| workplaces        = [[Pപ്രിൻസ്റ്റൻ സർവകലാശാല]]
| alma_mater        = [[ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാല]]&lt;br&gt;[[പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാല]]
| doctoral_advisor  = [[ആൻഡ്രൂ വിൽസ്]]
| doctoral_students = [[Michael Volpato]]&lt;br&gt;[[Melanie Wood]]&lt;br&gt;[[Wei Ho (mathematician)|Wei Ho]]&lt;br&gt;[[Arul Shankar]]
| known_for         = [[Gauss composition laws]]&lt;br&gt;[[15 and 290 theorems]]&lt;br&gt;[[factorial function]]&lt;br&gt;[[ranks of elliptic curves]]
| awards            = [[ഫീൽഡ് മെഡൽ]] (2014)&lt;br&gt; [[ഇൻഫോസിസ് പുരസ്‌കാരം]] (2012)&lt;br&gt;[[ഫെർമ പുരസ്കാരം]] (2011)&lt;br&gt;[[കോൾ പ്രൈസ്]] (2008)&lt;br&gt;[[Clay Research Award]] (2005)&lt;br&gt;[[ശാസ്ത്ര രാമാനുജൻ പുരസ്‌കാരം]] (2005)&lt;br&gt;[[ഹാസെ പ്രൈസ്]] (2003)&lt;br&gt;[[മോർഗൻ പ്രൈസ്]] (1996)&lt;br&gt;[[Hoopes Prize]] (1996)
}}
'ഗണിതത്തിലുള്ള നൊബേൽ പുരസ്‌ക്കാരം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന [[ഫീൽ‌ഡ്സ് മെഡൽ|ഫീൽഡ് മെഡൽ]] ലഭിച്ച ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനാണ്   '''മഞ്ജുൽ ഭാർഗവ'''. 'ഗണിത മാന്ത്രികൻ' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.  
==ജീവിതരേഖ==
ഇന്ത്യൻ വംശജനായ മഞ്ജുൾ ഭാർഗവ ജനിച്ചത് കാനഡയിലെ  ഹാമിൽട്ടനിലാണ് . ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞയായ മീര ഭാർഗവയാണ് മാതാവ് .  ഹോഫ്‌സ്ട്ര സർവകലാശാലയിലെ ഗണിത അധ്യാപികയാണ് അവർ.  പ്രിൻസ്റ്റൺ സർവകലാശാലയിലെ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് മഞ്ജുൾ ഭാർഗവ .  ഗണിത ശാസ്ത്രത്തിലെ ബീജ ഗണിത സംഖ്യാ സിദ്ധാന്തം , combinatorics, പ്രതിനിധാന സിദ്ധാന്തം തുടങ്ങി നിരവധി മേഖലകളിൽ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ നൽകി. 1996-ൽ [[ഹാർ‌വാഡ് സർ‌വകലാശാല|ഹാർ‌വാഡ് സർ‌വകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ഇദ്ദേഹം 2001 ൽ [[പ്രിൻസ്റ്റൺ സർ‌വകലാശാല|പ്രിൻസ്റ്റൺ സർ‌വകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് കരസ്ഥമാക്കി. &quot;Higher Composition Laws&quot; എന്നതായിരുന്നു തന്റെ  ഗവേഷണ പ്രബന്ധം. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കം ചെന്ന ഗണിത ശാസ്ത്രപ്രഹേളികയായിരുന്ന ഫെർ‌മയുടെ '''അവസാന സിദ്ധാന്തം''' തെളിയിച്ച മഹാരഥനായ [[ആൻഡ്രൂ വെയിൽസ്]] ആയിരുന്നു മഞ്ജുൾ ഭാർഗ്ഗവയുടെ ഗവേഷണ ഉപദേഷ്ടാവ്. കഴിഞ്ഞ 20 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം താൻ കണ്ട ഗവേഷണ പ്രബന്ധങ്ങളിൽ കിടയറ്റതാണു മഞ്ജുൾ ഭാർഗ്ഗവയുടേതെന്നാണ്‌ ആൻഡ്രൂ വെയിൽസ് അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ഇന്ത്യൻ വംശജനായ മഞ്ജുൽ ഭാർഗവയ്ക്ക് 'ഗണിത നൊബേൽ'|url=http://www.mathrubhumi.com/technology/science/fields-medal-nobel-prize-for-maths-mathematics-manjul-bhargava-maryam-mirzakhani-476451/|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archive-date=2014-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813103901/http://www.mathrubhumi.com/technology/science/fields-medal-nobel-prize-for-maths-mathematics-manjul-bhargava-maryam-mirzakhani-476451/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Manjul Bhargava.jpg|thumb|220px|Manjul Bhargava]]
ഗണിതത്തോടൊപ്പം [[തബല|തബലയിലൂടെ]] സംഗീതത്തെയും സ്നേഹിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹം [[സക്കീർ ഹുസ്സൈൻ|ഉസ്താദ് സക്കീർ ഹുസ്സൈന്റെ]] കീഴിലാണു തബല അഭ്യസിച്ചത്.
==പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ==
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://www.maa.org/sites/default/files/pdf/upload_library/22/Hasse/00029890.di021346.02p0064l.pdf
 | title = The Factorial Function and Generalizations
 | journal = The American Mathematical Monthly
 | volume = 107
 | year = 2000
 | pages = 783–799
 | doi = 10.2307/2695734
 | issue = 9
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://annals.math.princeton.edu/wp-content/uploads/annals-v159-n1-p03.pdf
 | title = Higher Composition Laws I: A New View on Gauss Composition, and Quadratic Generalizations
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 159
 | year = 2004
 | pages = 217–250
 | doi = 10.4007/annals.2004.159.217
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://annals.math.princeton.edu/wp-content/uploads/annals-v159-n2-p09.pdf
 | title = Higher Composition Laws II: On Cubic Analogues of Gauss Composition
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 159
 | year = 2004
 | pages = 865–886
 | doi = 10.4007/annals.2004.159.865
 | issue = 2
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://annals.math.princeton.edu/wp-content/uploads/annals-v159-n3-p08.pdf
 | title = Higher Composition Laws III: The Parametrization of Quartic Rings
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 159
 | year = 2004
 | pages = 1329–1360
 | doi = 10.4007/annals.2004.159.1329
 | issue = 3
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://annals.math.princeton.edu/wp-content/uploads/annals-v162-n2-p10.pdf
 | title = The density of discriminants of quartic rings and fields
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 162
 | year = 2005
 | pages = 1031–1063
 | doi = 10.4007/annals.2005.162.1031
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | url = http://annals.math.princeton.edu/wp-content/uploads/annals-v167-n1-p02.pdf
 | title = Higher composition laws IV: The parametrization of quintic rings
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 167
 | year = 2008
 | pages = 53–94
 | doi = 10.4007/annals.2008.167.53
}}
* {{cite journal
 | last = Bhargava
 | first = Manjul
 | title = The density of discriminants of quintic rings and fields
 | url = https://archive.org/details/sim_annals-of-mathematics_2010-11_172_3/page/1559
 | journal = The Annals of Mathematics
 | volume = 172
 | year = 2010
 | pages = 1559–1591
 | doi = 10.4007/annals.2010.172.1559
}}
* {{Cite journal
|last=Bhargava
|first=Manjul
|last2=Shankar
|first2=Arul
|title=Binary quartic forms having bounded invariants, and the boundedness of the average rank of elliptic curves
|year=2010
|journal=|arxiv=1006.1002
}}
* {{Cite journal
|last=Bhargava
|first=Manjul
|last2=Shankar
|first2=Arul
|title=Ternary cubic forms having bounded invariants, and the existence of a positive proportion of elliptic curves having rank 0
|year=2010
|journal=|arxiv=1007.0052
}}
* {{Cite journal
|last=Bhargava
|first=Manjul
|last2=Satriano
|first2=Matthew
|title=On a notion of &quot;Galois closure&quot; for extensions of rings
|year=2010
|journal=|arxiv=1006.2562v1
}}
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
ബീജഗണിത സംഖ്യാസിദ്ധാന്ത മേഖലയിൽ നൽകിയ മൗലിക സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് 2012 ലെ ഇൻഫോസിസ് പുരസ്‌കാരത്തിന് ഭാർഗവ അർഹനായിരുന്നു. 'ശാസ്ത്ര രാമാനുജൻ പുരസ്‌കാരം' (2005), അമേരിക്കൻ മാത്തമാറ്റിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ 'കോൾ പ്രൈസ്' (2008), ഫെർമി പുരസ്കാരം &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.math.univ-toulouse.fr/PrixFermat |title=Fermat Prize 2011 |access-date=2014-08-13 |archive-date=2012-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501061206/http://www.math.univ-toulouse.fr/PrixFermat |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നിങ്ങനെ ഗണിതശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ മിക്ക ഉന്നത പുരസ്‌ക്കാരങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുള്ള വ്യക്തിയാണ് ഭാർഗവ. 1992 ൽ‌ തന്റെ 18-ആം വയസ്സിൽ [[ന്യൂയോർ‌ക്ക്]] സ്റ്റേറ്റ് സയൻസ് ടാലന്റ് സെർ‌ച് ജേതാവ് എന്ന ബഹുമതിയിൽ തുടങ്ങി ഇക്കാലം വരെ ഒട്ടനവധി പുരസ്കാരങളും [[ഗണിതശാസ്ത്രം|ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ]] എണ്ണം പറഞ സ്ഥാപനങ്ങളിലെല്ലാം ഗവേഷകപദവിയോ അദ്ധ്യാപകപദവിയോ ഈ പ്രതിഭ സ്വന്തമാക്കി. [[തഞ്ചാവൂർ|തഞ്ചാവൂരിലെ]] [[ഷണ്മുഖാ ആർ‌ട്സ് സയൻസ് റ്റെക്നോളജി ആൻഡ് റിസർ‌ച് അക്കാദമി]] (എസ്.എ.എസ്.ടി.ആർ.എ.)യുടെ 10000  ഡോളറിന്റെ [[രാമാനുജൻ]] പ്രൈസ് മിഷിഗൻ സർ‌വകലാശാലയിലെ പ്രൊഫസറായ [[കണ്ണൻ ‍സൗന്ദരരാജൻ|കണ്ണൻ സൗന്ദരരാജനുമായി]] പങ്കിട്ടുകൊണ്ട് മഞ്ജുൾ‍ ഭാർ‌ഗവ 2005 ൽ  [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]] വാർ‌ത്താ പ്രാധാന്യം നേടി.

== അവലംബങ്ങൾ ==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
*[http://www.math.princeton.edu/directory/manjul-bhargava Manjul Bhargava at Princeton]
*[http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Bhargava/ Manjul Bhargava at CMI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140817060023/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Bhargava |date=2014-08-17 }}
*[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4111253 Manjul Bhargava at NPR]
*[http://www.icts.res.in/people/9/details/41/ Manjul Bhargava at ICTS]
*[http://www.hindu.com/2005/10/14/stories/2005101405840500.htm Article in The Hindu on Bhargava winning the SASTRA prize] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116002458/http://www.hindu.com/2005/10/14/stories/2005101405840500.htm |date=2006-11-16 }}
*[http://www.princeton.edu/pr/pwb/03/1208/1b.shtml Princeton University article by Steven Schultz]
*[https://web.archive.org/web/20120305221541/http://www.dailyprincetonian.com/2005/10/11/13413/ Princeton University article by Viola Huang]
*{{MathGenealogy|id=49593}}
{{Fields medalists}}
{{Authority control |VIAF=68584341 |GND= |LCCN=no/2001/59874 }}

{{ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞൻ-അപൂർണ്ണം|Manjul Bhargava}}

[[വർഗ്ഗം:ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഗണിതശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>3v25pk273tcw0ulb3nyxbh6c5b6tqod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭരതൻ (ചക്രവർത്തി)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27417</id>
    <revision>
      <id>4632169</id>
      <parentid>4484187</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11928" sha1="2kjt0h651svtxw3brc21v53tfjgu3yz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bharata (emperor)}} 
{{ToDisambig|വാക്ക്=ഭരതൻ}}
{{ആധികാരികത}}
{{Infobox royalty
| name = Bharata
| title              = [[Emperor|Samrat]]
| image              = Raja Ravi Varma - Mahabharata - Bharata.jpg
| alt = Bharat
| caption            = Bharat plays with lion cubs&lt;br/&gt;Painting by [[Raja Ravi Varma]]
| birth_place        = Sage [[Kanva]] hermitage
| predecessor        = [[Dushyanta]]
| successor          = [[Bhumanyu]]
| father             = [[Dushyanta]] of Hastinapura
| mother             = [[Śakuntalā]]
| spouse          = [[Bhumanyu|Sunanda]]
| dynasty            = [[Lunar dynasty|Lunar]]
}}
ഹൈന്ദവ ഇതിഹാസങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു മഹാരാജാവാണ് '''ഭരതൻ'''. [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിനു]] തെക്കുള്ള ഭൂഭാഗത്തെ മുഴുവൻ ഒന്നായി ഭരിച്ച ആദ്യ ചക്രവർത്തിയാണ് അദ്ദേഹം. ഈ ഭൂവിഭാഗം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഭാരതവർഷം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 

[[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിൽ]] പരാമർശിക്കുന്നതനുസരിച്ച് ഭരതന്റെ സാമ്രാജ്യം ഇന്നത്തെ [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ]]- പൂർണമായും [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]], [[പേർഷ്യ]], [[ശ്രീലങ്ക]] എന്നീ പ്രദേശങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നു{{fact}}.  

ഭാരതഗണരാജ്യം ഔദ്യോഗികമായി അറിയപ്പെടുന്നത് ഭാരതം എന്നാണ്.

== ഭാരതവർഷം ==
[[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തെ]] മുഴുവനായും ഉൾക്കൊണ്ടിരുന്നതാണ് ഭാരതവർഷം. ചക്രവർത്തി ഭരതനാണ് ഇന്ത്യയെ മുഴുവനായി അടക്കിഭരിച്ച ആദ്യ ചക്രവർത്തി. സജീവ് os എന്നാണ് പൂർണ്ണ നാമം 

[[വിഷ്ണുപുരാണം]] ഭാരതവർഷത്തെ ഇപ്രകാരം വർണ്ണിക്കുന്നു:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; border;1px&quot;
!സംസ്കൃതം മൂലം&lt;/br&gt;
(ദേവനാഗരി ലിപിയിൽ)
!സംസ്കൃതം മൂലം&lt;/br&gt;
(മലയാളം ലിപിയിൽ)
!മലയാള പരിഭാഷ
|-
|उत्तरं यत्समुद्रस्य&lt;/br&gt; हिमाद्रेश्चैव दक्षिणम् ।&lt;/br&gt;वर्षं तद् भारतं नाम &lt;/br&gt; भारती यत्र संततिः ॥
|ഉത്തരം യത് സമുദ്രസ്യ&lt;/br&gt; ഹിമാദ്രേശ്ചൈവ ദക്ഷിണം&lt;/br&gt;വർഷം തദ് ഭാരതം നാമ &lt;/br&gt; ഭാരതീ യത്ര സംതതിഃ॥
|സമുദ്രത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തായും&lt;/br&gt;ഹിമാലയ പർവതത്തിനെ ദക്ഷിണഭാഗത്തായുമുള്ള&lt;/br&gt;ഈ ഭൂവിഭാഗത്തിന്റെ നാമം ഭാരതം &lt;/br&gt;ഭരതന്റെ പിൻഗാമികൾ ഇവിടെ നിവസിക്കുന്നു.
|-
|}

== സാഹിത്യം ==
[[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിന്റെ]] ആദിപർവത്തിൽ പറയുന്നതനുസരിച്ച് ചന്ദ്രവംശരാജാവായ [[ദുഷ്യന്തൻ|ദുഷ്യന്തന്റെയും]] പത്നി [[ശകുന്തള|ശകുന്തളയുടെയും]] മകനാണ് ഭരതൻ.  ഭരതന്റെ യഥാർത്ഥ നാമം സർവദമനൻ (subduer of all) എന്നായിരുന്നു. സർവദമനൻ ഭരതൻ (&quot;the cherished&quot;) എന്നറിയപ്പെടാൻ ഇടയാകുന്ന സംഭവങ്ങൾ മഹാഭാരതതിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അഞ്ചാം സ്കന്ധത്തിൽ [[ഋഷഭദേവൻ|ഋഷഭദേവന്റെ]] പുത്രനായ ഒരു ഭരതനെ ഭരതചക്രവർത്തിയായി വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.

== ഭരതന്റെ കഥ ==
[[ചിത്രം:Menaka Vishwamitra by RRV.jpg|right|thumb|200px|മേനക വിശ്വാമിത്രനെ മയക്കുന്നു. ചിത്രണം [[രാജാ രവിവർമ]].]][[ചിത്രം:Raja Ravi Varma - Mahabharata - Shakuntala.jpg|thumbnail|200px|ശകുന്തള. ചിത്രണം [[രാജാ രവിവർമ]].]][[ചിത്രം:Ravi Varma-Shakuntala.jpg|right|thumb|200px|വിരഹിണിയും ഗർഭിണിയുമായ ശകുന്തള.&lt;br /&gt;ചിത്രണം [[രാജാ രവിവർമ]].]][[ചിത്രം:Shakuntala RRV.jpg|right|thumb|200px|ശകുന്തള ദുഷ്യന്തനു സന്ദശം എഴുതുന്നു.&lt;br /&gt;ചിത്രണം [[രാജാ രവിവർമ]].]]

ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം [[മേനക]] എന്ന അപ്സരസ് മഹർഷി വിശ്വാമിത്രന്റെ തപം മുടക്കാൻ എത്തുന്നു. ഉദ്യമത്തിൽ മേനക വിജയിക്കുന്നു. വിശ്വാമിത്രനിൽ അവൾക്കൊരു പെൺകുഞ്ഞ് പിറക്കുന്നു. മേനക ആ കുഞ്ഞിനെ മാലിനീനദിയുടെ തീരത്തുപേക്ഷിച്ച് ദേവലോകത്തേക്കു മടങ്ങുന്നു. ആ കുഞ്ഞിനെ ശകുന്തങ്ങൾ പരിപാലിക്കുന്നു.  പക്ഷികളാൽ പരിപാലിക്കപ്പെടുന്ന ഈ കുഞ്ഞിനെ മഹർഷി കണ്വൻ കാണുന്നു.  അദ്ദേഹം ആ കുഞ്ഞിനെ ശകുന്തള എന്ന് പേരുനൽകി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വളർത്തുന്നു. ശകുന്തള ആശ്രമത്തിൽ വളരുന്നു. ചന്ദ്രവംശ മഹാരാജാവായ ദുഷ്യന്തൻ നായാട്ടിനായി വനത്തിലെത്തുന്നു. യുവതിയായ ശകുന്തളയെ കാണുന്നു.  കണ്വമഹർഷിയുടെ അഭാവത്തിൽ അവർ [[ഗാന്ധർവ വിവാഹം]] ചെയ്യുന്നു. ദുഷ്യന്തൻ നാട്ടിലേക്കുപോകുന്നു. കാലം കടന്നുപോകുന്നു.  ശകുന്തള ഒരു ആൺ കുഞ്ഞിനു ജൻമം നൽകുന്നു.  കണ്വമഹർഷി അവന് സർവദമനൻ എന്ന് പേരിട്ടു.  വന്യജീവികളോടൊപ്പം വളർന്ന അവൻ അസാമാന്യ ധൈര്യശാലിയായിരുന്നു. സർവദമനൻ കുമാരനായപ്പോൾ ശകുന്തള അവനെയും കൂട്ടി ദുഷ്യന്തന്റെ രാജസഭയിൽ എത്തുന്നു. എന്നാൽ ദുഷ്യന്തൻ ശകുന്തളയെ തിരിച്ചറിയാത്തതായി ഭാവിക്കുന്നു. പ്രജകൾ തന്നെ കുറ്റപ്പെടുത്തും എന്നുകരുതിയാണ് രാജാവ് ഇപ്രകാരം പെരുമാറുന്നത്. ശകുന്തള ശക്തമായി പ്രതികരിക്കുന്നു. വാഗ്വാദങ്ങൾക്കൊടുവിൽ രാജാവ് ശകുന്തളയെ ഭാര്യയായും സർവദമനനെ മകനായും അംഗീകരിക്കുന്നു. അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ സർവദമനനെ ഭരതൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യുന്നു. യുവാവായ ഭരതൻ രാജ്യഭാരം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.  ആസേതുഹിമാലയം കീഴടക്കി ഭരതൻ ചക്രവർത്തിയാകുന്നു.  ഭരതന്റെ സാമ്രാജ്യം ഭാരതവർഷം എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഭരതൻ മഹാനായ ഒരു രാജാവായിരുന്നു.  ഭരതന്റെ പത്നി സുനന്ദാദേവി സാധ്വിയും പതിവ്രതയും ആയിരുന്നു. വളരെ നാളുകൾക്കുശേഷമാണ് അവർക്ക് ഒരു മകൻ പിറക്കുന്നത്.  ഭരതനു ശേഷം ഭൂമന്യു ചക്രവർത്തിയായി. ഭരതന്റെ വംശത്തിലാണ്  കൗരവരും പാണ്ഡവരും പിറന്നത്.

== അഭിജ്ഞാന ശാകുന്തളം ==

ശകുന്തളയുടെ കഥയും ഭരതന്റെ ജനനവും ദുഷ്യന്തരാജൻ ഭരതനെ അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെയുള്ള സംഭവങ്ങളും ചെറിയ വ്യതിയാനങ്ങളോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു [[കാളിദാസൻ]] തന്റെ [[അഭിജ്ഞാന ശാകുന്തളം]] (ശകുന്തളയെ തിരിച്ചറിയൽ) എന്ന  കാവ്യനാടകത്തിൽ.

== ഇതും കൂടി കാണുക ==
*[[മഹാഭാരതം]]
*[[രാമായണം]]
*[[അശോകചക്രവർത്തി]]
*[[കാളിദാസൻ]]
*[[അഭിജ്ഞാന ശാകുന്തളം]]
*[[വേദവ്യാസൻ]]
*[[ഭാരതചരിത്രം]]
*[[ഹൈന്ദവം]]

== ബാഹ്യകണ്ണികൾ ==
*http://www.sacred-texts.com/hin/iml/iml14.htm
*http://catapult.nationalinterest.in/2007/09/21/what-about-bharata/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516100540/http://catapult.nationalinterest.in/2007/09/21/what-about-bharata/ |date=2008-05-16 }}
*http://moralstories.wordpress.com/2006/08/11/bharata-dushyanta-putra/
*[https://web.archive.org/web/20120216061829/http://satyabhashnam.blogspot.com/2007/09/political-map-of-india-throughout-ages.html ഭാരതത്തിന്റെ രാഷ്ട്രതന്ത്രഭൂപടങ്ങൾ - കാലങ്ങളിലൂടെ]

== പ്രമാണങ്ങൾ ==
{{മഹാഭാരതം}}

[[വർഗ്ഗം:മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2kjt0h651svtxw3brc21v53tfjgu3yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28118</id>
    <revision>
      <id>4632166</id>
      <parentid>3973752</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63227" sha1="i1nhaq5skj57xqj9r4sd4macitjsrvg" xml:space="preserve">{{prettyurl|British Raj}}
{{Redirect2|ഇന്ത്യയിലെ ബ്രീട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം}}
{{Infobox Former Country
|native_name = ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്
|conventional_long_name = ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം
|common_name = ഇന്ത്യ
|continent = ഏഷ്യ
|region    = &lt;!--- Reserved for generating categories on subregions of continents ---&gt;
|country   = ഇന്ത്യ
|era       = New Imperialism
|status    = കോളനി
|empire    = യുണൈറ്റഡ് കിങ്ങ്ഡം
|government_type    = രാജവാഴ്ച്ച
|event_start = [[Government of India Act 1858|സ്ഥാപനം]]
|date_start  = ഓഗസ്റ്റ് 2
|year_start  = 1858
|event_end   = [[Indian Independence Act 1947|നിറുത്തലാക്കിയത്]]
|date_end    = ഓഗസ്റ്റ് 15
|year_end    = 1947
| p1=ഇന്ത്യയിലെ കമ്പനി ഭരണം |flag_p1=Flag of the British East India Company (1801).svg
| s1=Dominion of India     |flag_s1=Flag of India.svg
| s2=Dominion of Pakistan  |flag_s2=Flag of Pakistan.svg
| s3=British rule in Burma |flag_s3=British Burma 1937 flag.svg
| s4=Colony of Aden        |flag_s4=Flag of Aden (1937–1963).svg
|image_flag   = British Raj Red Ensign.svg
|flag         = Star of India (flag)
|flag_type    = &lt;!--- Displayed text for link under flag. Default &quot;Flag&quot; ---&gt;
|image_coat   = Star-of-India-gold-centre.svg
|symbol       = Order of the Star of India
|symbol_type  = &lt;!--- Displayed text for link under symbol. Default &quot;Coat of arms&quot; ---&gt;
|image_map    =British_Indian_Empire_1909_Imperial_Gazetteer_of_India.jpg
|image_map_caption  = ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം, 1909
|capital          = [[കൽക്കട്ട]] &lt;small&gt;(1858 - 1912)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[ന്യൂ ഡെൽഹി]] &lt;small&gt;(1912 - 1947)&lt;/small&gt;
|national_motto   = 
|national_anthem  = [[God Save the Queen|ഗോഡ് സേവ് ദ് കിങ്ങ്]] 
|common_languages = [[Hindustani language|ഹിന്ദുസ്ഥാനി]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]], മറ്റു പല ഭാഷകളും
|currency         = [[History of the rupee|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ രൂപ]]
|leader1      = [[Victoria of the United Kingdom|വിക്ടോറിയ]]&amp;sup1;
|leader2      = [[Edward VII of the United Kingdom|എഡ്വാർഡ് VII]]
|leader3      = [[George V of the United Kingdom|ജോർജ്ജ് V]]
|leader4      = [[Edward VIII of the United Kingdom|എഡ്വാർഡ് VIII]]
|leader5      = [[George VI of the United Kingdom|ജോർജ്ജ് VI]] 
|year_leader1 = 1858-1901
|year_leader2 = 1901-1910
|year_leader3 = 1910-1936
|year_leader4 = 1936
|year_leader5 = 1936-1947
|title_leader = ഇന്ത്യയുടെ ചക്രവർത്തി
|representative1      = [[Charles Canning, 1st Earl Canning|വൈസ്കൌണ്ട് കാന്നിങ്ങ്]]
|year_representative1 = 1858-1862
|representative2      = [[Louis Mountbatten, 1st Earl Mountbatten of Burma|വൈസ്കൌണ്ട് മൌണ്ട്ബാറ്റൺ]]
|year_representative2 = 1947
|title_representative = [[Governor-General of India|വൈസ്രോയ്]]²
|&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
|stat_year1 = &lt;!--- year of the statistic, specify either area, population or both ---&gt;
|stat_area1 = &lt;!--- area in square kílometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated ---&gt;
|stat_pop1  = &lt;!--- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given ---&gt;
|footnotes= &amp;sup1; Reigned as [[Emperor of India|Empress of India]] from May 1, 1876, before that as Queen of the United Kingdom.&lt;br /&gt;² Governor-General and Viceroy of India
}}

[[ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യം|ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] 1858 മുതൽ 1947 വരെയുള്ള [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ]] ഭരണകാലത്തെയും ഭരണത്തെയും ഭരണ പ്രദേശത്തെയുമാണ്  '''ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്''' (''രാജ്'' എന്ന [[ഹിന്ദി]] പദത്തിന്റെ അർത്ഥം &quot;ഭരണം&quot; എന്നാണ്) അല്ലെങ്കിൽ '''ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ''' എന്നു വിളിക്കുന്നത് (ഔദ്യോഗിക നാമം: ബ്രിട്ടീഷ് '''ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം'''). അക്കാലത്ത് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ '''ഇന്ത്യ''' എന്ന പദം ബ്രിട്ടീഷ് രാജിനെ കുറിച്ചു. 

[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] നേരിട്ടു ഭരിച്ച ഭൂപ്രദേശങ്ങളും&lt;ref&gt;Firstly the [[United Kingdom of Great Britain and Ireland]] then after 1927, the [[United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]&lt;/ref&gt; (അക്കാലത്ത്, &quot;ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ&quot;) [[British Crown|ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടത്തിന്റെ]] പരമാധികാരത്തിനു കീഴിൽ നാടുവാഴികൾ ഭരിച്ച [[princely states|നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും]] ഇതിൽ ഉൾപ്പെട്ടു. ബ്രിട്ടീഷുകാരുമായി സന്ധി ഉടമ്പടികളിൽ ഒപ്പുവെച്ച നാട്ടുരാജാക്കന്മാർക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര കാര്യങ്ങളിൽ പൂർണ്ണ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രാതിനിധ്യം ബ്രിട്ടീഷ് സാമന്ത രാജ്യമാവുന്നതിനുള്ള സമ്മതം എന്നിവയ്ക്കു പകരമായി ഒരു പരിധിവരെ സ്വയം ഭരണം അനുവദിച്ചിരുന്നു.

ഇന്നത്തെ [[ഇന്ത്യ]], [[പാകിസ്താൻ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]] രാജ്യങ്ങൾക്കു പുറമേ പല സമയത്തും [[Aden Colony|ഏദൻ]] (1858 മുതൽ 1937 വരെ), [[Lower Burma|അധോ ബർമ്മ]] (1858 മുതൽ 1937 വരെ), [[Upper Burma|ഉപരി ബർമ്മ]] (1886 മുതൽ 1937 വരെ) (ബർമ്മ പൂർണ്ണമായും 1937-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും വിഘടിപ്പിച്ചു)&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,788006,00.html പേനയ്ക്കു പകരം വാൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200729184704/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,788006,00.html |date=2020-07-29 }}, ''[[TIME Magazine|റ്റൈം മാസിക]]'', April 12, 1937&lt;/ref&gt;), [[British Somaliland|ബ്രിട്ടീഷ് സൊമാലിലാന്റ്]] (1884 മുതൽ 1898 വരെ), [[Singapore|സിങ്കപ്പൂർ]] (1858 മുതൽ 1867 വരെ) എന്നിവയും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടേ ഭാഗമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് മദ്ധ്യപൂർവ്വദേശങ്ങളിലെ ബ്രിട്ടീഷ് വസ്തുവകകളുമായി ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു; ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ പലയിടത്തും ഇന്ത്യൻ [[രൂപ]] നാണയമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു തൊട്ടുപിന്നാലെ ഇന്നത്തെ [[ഇറാഖ്]] ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ [[ഇന്ത്യ ഓഫീസ്]] ആണ് ഭരിച്ചത്. 

സ്വന്തമായി പാസ്പോർട്ടുകൾ നൽകിയിരുന്ന ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യം തദ്ദേശീയമായും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലും ഇന്ത്യ എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യ എന്ന പേരിൽത്തന്നെ [[ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ്|ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസിന്റെ]] [[League of Nations members#1920: founder members|സ്ഥാപക അംഗങ്ങളിൽ]] ഒന്നായിരുന്നു. ഒരു അംഗരാഷ്ട്രമായി ഇന്ത്യ  [[1900]], [[1928]], [[1932]], [[1936]] എന്നീ വർഷങ്ങളിലെ [[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പിക്സിൽ]] പങ്കെടുത്തു. 

ഈ ഭൂപ്രദേശത്തെ രാജ്യങ്ങളിൽ [[സിലോൺ]] (ഇന്നത്തെ [[ശ്രീ ലങ്ക]]) ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് കോളനി ആയിരുന്നു എങ്കിലും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല. (1802-ൽ ഒപ്പുവെയ്ച്ച [[Treaty of Amiens|ഏമിയെൻസ് ഉടമ്പടി]] അനുസരിച്ച് [[ശ്രീ ലങ്ക]]  [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ങ്ഡത്തിന്റെ]] ഭരണത്തിനു കീഴിലായി). [[നേപ്പാൾ]], [[ഭൂട്ടാൻ]] രാജ്യങ്ങൾ ബ്രിട്ടനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുകയും ഉടമ്പടികൾ ഒപ്പുവെയ്ക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും സ്വതന്ത്ര രാജ്യങ്ങളായി അവയെ അംഗീകരിച്ചിരുന്നു. നേപ്പാളും ഭൂട്ടാനും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;[http://www.britishempire.co.uk/maproom/bhutan.htm British Empire - Relations with Bhutan]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.britishempire.co.uk/maproom/nepal.htm British Empire - Relations with Nepal]&lt;/ref&gt;{{Failed verification|date=November 2007}} 1861-ൽ “ആംഗ്ലോ-സിക്കിമീസ് ഉടമ്പടി” ഒപ്പുവെയ്ച്ചതിനു പിന്നാലെ സിക്കിം ഒരു [[നാട്ടുരാജ്യം]] ആയി, എങ്കിലും സിക്കിമിന്റെ പരമാധികാരം നിർവ്വചിക്കാതെ കിടന്നു.&lt;ref&gt; &quot;Sikkim.&quot; Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 5 Aug. 2007  &lt;http://www.britannica.com/eb/article-46212&gt;.&lt;/ref&gt; [[Maldives|മാലിദ്വീപുകൾ]] ബ്രിട്ടീഷ് 1867 മുതൽ 1965 വരെ [[protectorate|സാമന്ത രാജ്യമായിരുന്നെങ്കിലും]] ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല.

1858-ൽ [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]] ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞിയായ [[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി|വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയ്ക്കു]] കൈമാറിയതു മുതൽ (1877-ൽ വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി [[ഇന്ത്യയുടെ ചക്രവർത്തി|ഇന്ത്യയുടെ ചക്രവർത്തിനിയായി]] പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു) 1947-ൽ ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനം വരെ (ഇന്ത്യ “ഡൊമീ‍നിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ” (പിന്നീട് [[റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ]]), “ഡൊമീനിയൻ ഓഫ് പാകിസ്താൻ“ (പിന്നീട് [[പാകിസ്താൻ |ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് പാകിസ്താൻ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്|പീപിൾസ് റിപ്പബ്ലിക്ക് ഓഫ് ബംഗ്ലാദേശ്]]) എന്നീ രാജ്യങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു) ഈ ഭരണസംവിധാ‍നം തുടർന്നു. ബർമ്മ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണത്തിൽ നിന്നും 1937-ൽ വിഘടിപ്പിച്ച് ബ്രിട്ടൻ നേരിട്ടു ഭരിച്ചു; പിന്നീട് 1948-ൽ ബർമ്മയ്ക്ക്  “യൂണിയൻ ഓഫ് ബർമ്മ” എന്ന പേരിൽ സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചു.

== പശ്ചാത്തലം: ഇന്ത്യയിലെ കമ്പനി ഭരണം ==

{{main|ഇന്ത്യയിലെ കമ്പനി ഭരണം}}
[[1600]] [[ഡിസംബർ 31]]-നു [[ഇംഗ്ലണ്ട്]] രാജ്ഞിയായ [[Elizabeth I of England|എലിസബത്ത് I]] [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയ്ക്ക്]] കിഴക്കുമായി വ്യാപാരബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ള [[royal charter|രാജകീയ അനുമതി പത്രം]] നൽകി. ഇന്ത്യയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് കപ്പലുകൾ ആദ്യമായി എത്തിയത് ഇന്നത്തെ [[ഗുജറാത്ത്|ഗുജറാത്തിലെ]] [[സൂറത്ത്]] തുറമുഖത്ത് 1608-ൽ ആണ്. നാലു വർഷത്തിനു ശേഷം ബ്രിട്ടീഷ് കച്ചവടക്കാർ [[Battle of Swally|സ്വാലി യുദ്ധത്തിൽ]] [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗീസുകാരുമായി]] യുദ്ധം ചെയ്തത് [[മുഗൾ]] ചക്രവർത്തിയായ [[ജഹാംഗീർ|ജഹാംഗീറിന്റെ]] പ്രീതിയ്ക്കു കാരണമായി. 1615-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ രാജാവായ [[James I of England|ജെയിംസ് I]] തന്റെ പ്രതിനിധിയായി [[Thomas Roe|സർ തോമസ് റോയെ]] ജഹാംഗീറിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേയ്ക്കയച്ചു. അദ്ദേഹം മുഗളരുമായി സ്ഥാപിച്ച വാണിജ്യ കരാർ യൂറോപ്പിൽ നിന്നുള്ള ചരക്കുകൾക്കു പകരമായി കമ്പനിയ്ക്ക് ഇന്ത്യയിൽ വാണിജ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള അനുമതി നൽകി. കമ്പനി [[പരുത്തി]], [[പട്ട്]], [[വെടിയുപ്പ്]], [[indigo|നീലമരി]], [[തേയില]] തുടങ്ങിയവയിൽ വ്യാപാരം നടത്തി.

സൂറത്തിൽ [[1612]]-ൽ സ്ഥാപിച്ച ആദ്യത്തെ പണ്ടികശാലയ്ക്കു പുറമേ 1600-കളുടെ മദ്ധ്യത്തോടെ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി പിന്നീട് പ്രധാന ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളായിത്തീർന്ന ബോംബെ, മദ്രാസ് നഗരങ്ങളിലും പണ്ടികശാലകൾ സ്ഥാപിച്ചു. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തൊടെ കമ്പനി ബംഗാളിലെ മൂന്നു ചെറിയ മത്സ്യബന്ധന ഗ്രാമങ്ങളിൽ പണ്ടികശാലകൾ സ്ഥാപിച്ചു. അവയിൽ ഒന്നിന്റെ പേര് കാളികട്ട എന്നായിരുന്നു - ഇതിൽ നിന്നാണ് കൽക്കത്ത എന്ന പേര് വന്നതെന്നു കരുതുന്നു. 1670-ൽ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ രാജാവായ [[Charles II of England|ചാൾസ് II]] കമ്പനിയ്ക്ക് സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കുവാനും ഒരു സൈന്യം രൂപവത്കരിക്കാനും സ്വന്തം പണം അച്ചടിക്കാനും കമ്പനിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ഭൂമിയിൽ നിയമനിർവ്വഹണം നടത്താനുമുള്ള അധികാരം നൽകി. 18-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ മൂന്ന് ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡൻസികൾ ഭരിക്കുന്ന കമ്പനി ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രം പോലെ പ്രവർത്തിച്ചു എന്നു പറായാം.

[[റോബർട്ട് ക്ലൈവ്|റോബർട്ട് ക്ലൈവിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള കമ്പനി പടയാളികൾ [[ബംഗാൾ നവാബ്]] ആയിരുന്ന [[സിറാജ് ഉദ് ദൌള|സിറാജ് ഉദ് ദൌളയെ]] [[പ്ലാസ്സി യുദ്ധം|പ്ലാസ്സി യുദ്ധത്തിൽ]] 1757-ൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയതോടെയാണ്  കമ്പനിയ്ക്ക് ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ഭൂപ്രദേശങ്ങളുടെമേൽ അധികാരം ലഭിച്ചത്. [[ബംഗാൾ]] ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ കീഴിൽ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് [[protectorate|സാമന്തരാജ്യമായി]]. 
[[ചിത്രം:Britishindia1855.jpg|thumb|right|&lt;center&gt;ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടം, 1855]]

[[Lord North|ലോഡ് നോർത്ത്]] [[Parliament of the United Kingdom|ബ്രിട്ടീഷ് നിയമസഭയിൽ]] അവതരിപ്പിച്ച ഇന്ത്യാ ബിൽ ആയ [[British East India Company#East India Company Act 1773|റെഗുലേറ്റിങ്ങ് ആക്ട്]] (1773) ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണസിരാകേന്ദ്രമായ [[Whitehall|വൈറ്റ്‌ഹാളിനു]] ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെമേൽ മേൽനോട്ട (നിയന്ത്രണ) അധികാരങ്ങൾ നൽകി, എങ്കിലും പാർലമെന്റ് അധികാരം ഏറ്റെടുത്തില്ല. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഭരണത്തിനുള്ള ആദ്യപടിയായിരുന്നു. ഈ നിയമം [[Governor-General of India|ഇന്ത്യയുടെ ഗവർണർ-ജനറൽ]] എന്ന പദവി പ്രാബല്യത്തിലാക്കി, ഈ പദവിയിലിരുന്ന ആദ്യ വ്യക്തി [[Warren Hastings|വാറൻ ഹേസ്റ്റിങ്ങ്സ്]] ആയിരുനു. [[British East India Company#Charter Act 1813|1813-ഇലെ ചാർട്ടർ ആക്ട്]], [[British East India Company#Charter Act 1833|1833-ഇലെ ചാർട്ടർ ആക്ട്]] തുടങ്ങിയ നിയമങ്ങൾ കമ്പനിയും ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ നിർവ്വചിച്ചു.

[[Warren Hastings|വാറൻ ഹേസ്റ്റിങ്ങ്സ്]] 1784 വരെ ഇന്ത്യയിൽ തുടർന്നു. വാറൻ ഹേസ്റ്റിങ്ങ്സിനു ശേഷം [[Cornwallis|കോൺ‌വാലിസ്]] ഗവർണർ ജനറലായി. കോൺ‌വാലിസ് [[ജമീന്ദാർ|ജമീന്ദാർമാരുമായി]] കരം പിരിക്കുന്നതു സ്ഥിരപ്പെടുത്തിയ പെർമനെന്റ് സെറ്റിൽമെന്റ് (ചിരോസ്ഥായി ബന്ദൊബസ്തോ) എന്ന നിയമം കൊണ്ടുവന്നു. അടുത്ത അൻപതു വര്ഷത്തേയ്ക്ക് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇന്ത്യൻ എതിരാളികളെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്നതിൽവ്യാപൃതരായിരുന്നു.

19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ [[വെല്ലസ്ലി പ്രഭു]] (ആർഥർ വെല്ലസ്ലിയുടെ സഹോദരനായ റിച്ചാഡ് വെല്ലസ്ലി) കമ്പനിയുടെ  ഭരണപ്രദേശം വൻപിച്ച തൊതിൽ വ്യാപിപ്പിച്ചുതുടങ്ങി. അദ്ദേഹം [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ|ടിപ്പു സുൽത്താനെ]] കീഴ്പ്പെടുത്തി തെക്കേ ഇന്ത്യയിലെ [[മൈസൂർ]] രാജ്യം പിടിച്ചടക്കി. വെല്ലസ്ലി ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രഞ്ച്]] നിയന്ത്രണം പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കി. 19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തോടെ ഗവർണർ ജനറലായിരുന്ന [[ഡൽഹൌസി പ്രഭു]] കമ്പനിയുടെ ഏറ്റവും ദുഷ്കരം എന്നുപറയാവുന്ന യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു, [[Anglo-Sikh Wars|ആംഗ്ലോ-സിഖ് യുദ്ധങ്ങളിൽ]] [[സിഖ്|സിക്കുകാരെ]] കീഴ്പ്പെടുത്തി [[ഫുൽകിയാൻ]] പ്രദേശം ഒഴിച്ചുള്ള [[പഞ്ചാബ്]] പിടിച്ചടക്കി. ഡൽഹൌസി [[രണ്ടാം ബർമ്മ യുദ്ധം|രണ്ടാം ബർമ്മ യുദ്ധത്തിൽ]] ബർമ്മക്കാരെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. പുരുഷ അനന്തരാവകാശി ഇല്ലാതെ മരിക്കുന്ന രാജാക്കന്മാരുടെ രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കാൻ വ്യവസ്ഥചെയ്യുന്ന [[doctrine of lapse|ഡൊക്ട്രിൻ ഓഫ് ലാപ്സ്]] നിയമം അനുസരിച്ച് ചെറിയ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ [[സത്താര]], [[സമ്പല്പൂർ]], [[ഝാൻസി]], [[നാഗ്പൂർ]] തുടങ്ങിയവയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. 1856-ൽ [[ഔധ്]] പിടിച്ചടക്കിയതായിരുന്നു കമ്പനിയുടെ അവസാനത്തെ ഭൂമി പിടിച്ചടക്കൽ.

== 1857-ലെ ഇന്ത്യൻ പ്രക്ഷോഭം ==
{{main|1857-ലെ ഇന്ത്യൻ ലഹള |1857-ഇലെ ഇന്ത്യൻ പ്രക്ഷോഭത്തിനുള്ള കാരണങ്ങൾ}}

[[1857]] [[മെയ് 10]]-നു [[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയ്ക്ക്]] 65 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന [[മീററ്റ്|മീററ്റിലെ]] ഒരു [[cantonment|കന്റോണ്മെന്റിൽ]] [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യം|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ]] [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]] [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീങ്ങളും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഭടന്മാർ (&quot;ശിപായികൾ&quot; എന്ന് ഇവർ അറിയപ്പെട്ടു ഉർദു / പേർഷ്യൻ ഭാഷകളിൽ ഭടൻ എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ''സിപാഹി'' എന്ന പദത്തിൽ നിന്നും)ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് എതിരായി കലാപം ഉയർത്തി. ആ സമയത്ത് കമ്പനി സൈന്യത്തിന്റെ ഇന്ത്യയിലെ അംഗസംഘ്യ 238,000 ആയിരുന്നു. ഇതിൽ 38,000 മാത്രമായിരുന്നു യൂറോപ്യന്മാർ. ഇന്ത്യൻ സൈനികർ ദില്ലിയിലേയ്ക്ക് മാർച്ച് ചെയ്ത് തങ്ങളുടെ സേവനങ്ങൾ [[മുഗൾ]] ചക്രവർത്തിയ്ക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. തൊട്ടുപിന്നാലെ ഉത്തരേന്ത്യയുടെയും മദ്ധ്യ ഇന്ത്യയുടെയും മിക്ക ഭാഗങ്ങളും [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയ്ക്ക്]] എതിരായി ഒരു വർഷത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന സായുധ പ്രക്ഷോഭത്തിലേയ്ക്ക് കൂപ്പുകുത്തി. പല ഇന്ത്യൻ റെജിമെന്റുകളും ഇന്ത്യൻ രാജ്യങ്ങളും ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിൽ ചേർന്നു. മറ്റു പല ഇന്ത്യൻ യൂണിറ്റുകളും ഇന്ത്യൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർമാരെയും ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയെയും പിന്തുണയ്ച്ചു.

ഗവർണർ-ജനറൽ ആയിരുന്ന ഡൽഹൌസി പ്രഭു പിന്തുടർന്ന [[ദത്താപഹാര നയം]] (&quot;ഡോക്ട്രിൻ ഓഫ് ലാപ്സ്&quot;) ബ്രിട്ടീഷ് സാമന്തരാജ്യമായ ഏതെങ്കിലും [[നാട്ടുരാജ്യം|നാട്ടുരാജ്യത്തിലെ]] രാജാവ് നേരിട്ടുള്ള അനന്തരാവകാശി ഇല്ലാതെ മരിച്ചാൽ ആ രാജ്യം [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|കമ്പനിയുമായി]] ലയിപ്പിക്കാൻ വ്യവസ്ഥചെയ്തു. മതപരമായും പരമ്പരാഗതമായും ദത്തെടുക്കൽ അനന്തരാവകാശികളില്ലാത്ത രാജാക്കന്മാർ പിന്തുടർന്നിരുന്നു. ദത്തുപുത്രനെ അടുത്ത നാടുവാഴിയാക്കാനുള്ള അവകാശം [[ദത്താപഹാര നയം]] നിഷേധിച്ചു. ഈ നിയമം അനുസരിച്ച് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിൽ ചേർത്ത രാജ്യങ്ങളിൽ [[സത്താര]], [[തഞ്ജാവൂർ]], [[സംഭാൽ]], [[ഝാൻസി]], [[ജേഥ്പൂർ]], [[ഉദയ്പൂർ]], [[ബഘത്]] തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിനു പുറമേ പ്രത്യേകിച്ചു കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാതെ [[സിന്ധ്]] (1843-ൽ). [[ഔധ്]] (1856-ൽ) എന്നിവയെയും ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയോടു കൂട്ടിച്ചേർത്തു. മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയായ ഔധ് ഭീമമായ വരുമാനം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സമ്പന്നരാജ്യമായിരുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ഇന്ത്യക്കാർക്കെതിരേ പക്ഷപാതപരമായിരുന്നു. ''ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ (റ്റോർച്ചർ) 1855–1857'' — എന്ന പേരിലുള്ള ഔദ്യോഗിക നീല പുസ്തകങ്ങൾ 1856, 1857 വർഷങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഹൌസ് ഓഫ് കോമൺസിനു മുൻപിൽ വിചാരണയുടെ ഭാഗമായി സമപ്പിച്ചു. ഇതു പ്രകാരം കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇന്ത്യക്കാർക്കെതിരേ മൃഗീയമായി ക്രൂരതകൾക്ക് കുറ്റാരോപിതരായാലോ കുറ്റക്കാരെന്നു കണ്ടാലോ അവർക്ക് അനവധി തവണ അപ്പീലുകൾക്ക് പോകുവാനുള്ള വ്യവസ്ഥ ഉണ്ടായിരുന്നു.

ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഔദ്യോഗിക നയങ്ങളെയും ഇന്ത്യക്കാർ വെറുത്തു. നികുതി എന്ന പേരിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും വളരെയധികം [[സ്വർണ്ണം]], [[ആഭരണം|ആഭരണങ്ങൾ]], [[വെള്ളി]], [[പട്ട്]] എന്നിവ ബ്രിട്ടനിലേയ്ക്കു കടത്തിക്കൊണ്ടു പോവുകയും പലപ്പൊഴും ലേലത്തിൽ വിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിന്റെ ഫലമായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഒരുകാലത്തുണ്ടായിരുന്ന ബൃഹത്തായ സമ്പത്തും അമൂല്യ രത്നങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഭൂമി നികുതി പിരിക്കുന്നതിനുള്ള എളുപ്പത്തിനുവേണ്ടി താരതമ്യേന കഠിനമായ [[ജമീന്ദാരി]] സമ്പ്രദായത്തിൽ പുനർക്രമീകരിച്ചു. പല ഭാഗങ്ങളിലും കൃഷിക്കാർ ഭക്ഷ്യ കൃഷികളിൽ നിന്നും [[അമരിച്ചെടി|അമരി]], [[ചണം]], [[കാപ്പി]], [[തെയില]] തുടങ്ങിയ വാണിജ്യ കൃഷികളിലേയ്ക്കു തിരിയാൻ നിർബന്ധിക്കപ്പെട്ടു. തത്ഭലമായി കർഷകരുടെ ജീവിതം ദുസ്സഹമാവുകയും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ വില വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രാദേശീയ വ്യവസായങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ചും [[ബംഗാൾ|ബംഗാളിലെയും]] കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലെയും പ്രശസ്തരായ തുന്നൽക്കാർ, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനു കീഴിൽ കഷ്ടപ്പെട്ടു. പരമ്പരാഗത ബ്രിട്ടീഷ് സ്വതന്ത്രവ്യാപാര നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഇറക്കുമതി ചുങ്കങ്ങൾ വളരെ കുറച്ചുവെയ്ച്ചത് ഇന്ത്യയിലേയ്ക്ക് ബ്രിട്ടണിൽ നിന്നുള്ള വിലകുറഞ്ഞ തുണിത്തരങ്ങൾ ധാരാളമായി പ്രവഹിക്കുന്നതിനു കാരണമായി. തദ്ദേശീയ വ്യവസായങ്ങൾക്ക് ഇതിനു മുൻപിൽ പിടിച്ചുനിൽക്കാനായില്ല. ഒരുകാലത്ത് ഇംഗ്ലണ്ടിനു ആവശ്യമായ മേൽത്തരം തുണിത്തരങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചിരുന്ന ഇന്ത്യ ബ്രിട്ടണിലേയ്ക്ക് പരുത്തി കയറ്റിയയച്ച് അവിടെനിന്നും വസ്ത്രങ്ങൾ ഇന്ത്യക്കാർ വാങ്ങുന്നതിനുവേണ്ടി ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ഒരു രാജ്യമായി മാറി.

== യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണതഫലം: പുതിയ രാജ് ==
[[ചിത്രം:Image victoria proclamation1858c.JPG‎|right|thumb|[[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി]] [[1858]] നവംബർ 1-നു ഇന്ത്യയിലെ രാജാക്കന്മാർക്കും തലവന്മാർക്കും ജനങ്ങൾക്കുമായി പുറപ്പെടുവിച്ച വിളംബരം. &quot;ഞങ്ങളെ മറ്റെല്ലാ പ്രജകളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കടപ്പാടുപോലെത്തന്നെ ഞങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ ഭൂപ്രവിശ്യകളുമായി ബന്ധിതരായിരിക്കുന്നു എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു.&quot; (p. 2)]]

[[ചിത്രം:Victoria empress india1.jpg|right|thumb|  [[വിക്ടോറിയ രാജ്ഞി |വിക്ടോറിയാ രാജ്ഞിയുടെ]]  സ്മാരക ഛായാചിത്രം, 1887-ൽ വരക്കപ്പെട്ടത്]]

1857-ലെ ലഹള ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് മേൽക്കോയ്മയെ ഉലച്ചു എങ്കിലും അതിനെ നിലം‌പരിശാക്കിയില്ല. 1857 വരെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ, പ്രത്യേകിച്ചും [[James Broun-Ramsay, 1st Marquess of Dalhousie|ഡൽഹൌസി പ്രഭുവിനു]] കീഴിൽ, ബ്രിട്ടനുമായി സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായി കിടപിടിക്കുന്ന ഒരു ശക്തിയായി ഇന്ത്യയെ ധൃതഗതിയിൽ നിർമ്മിക്കുകയായിരുന്നു. വിപ്ലവത്തിനു ശേഷം ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ ശ്രമങ്ങളിൽ സംശയാലുക്കളായി. 1857-ലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഏറെ വിചിന്തനം നടന്നു. ഇതിൽ നിന്നും മൂന്നു പ്രധാന പാഠങ്ങൾ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു.

* കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ തലത്തിൽ, ബ്രിട്ടീഷുകാരും ഇന്ത്യക്കാരും തമ്മിൽ കൂടുതൽ സംഭാഷണവും സാഹോദര്യവും വേണം എന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടായി; ഇത് സൈനിക തലത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് സേനാ ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഇന്ത്യൻ ഭടന്മാരും തമ്മിൽ മാത്രമല്ല, പൌരന്മാർക്കിടയിലും വേണം എന്ന തോന്നൽ ഉണ്ടായി. ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തെ പൂർണ്ണമായും ഉടച്ചുവാർത്തു: ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന ശക്തിയായിരുന്ന [[United Provinces of Agra and Oudh|ആഗ്രാ, അവധ് ഐക്യ പ്രവിശ്യകളിലെ]]  മുസ്ലീങ്ങളും ബ്രാഹ്മണരും അടങ്ങിയ യൂണിറ്റ് പിരിച്ചുവിട്ടു.&lt;ref name=spear147&gt;{{Harvnb|Spear|1990|p=147}}&lt;/ref&gt; ബ്രിട്ടീഷ് അഭിപ്രായത്തിൽ കൂടുതൽ വിശ്വസ്തത ഇന്ത്യക്കാരായി കരുതപ്പെട്ട സിക്കുകാരും ബലൂചികളും അടങ്ങിയ പുതിയ റെജിമെന്റുകൾ രൂപവത്കരിച്ചു. ഇതിനു ശേഷം 1947 വരെ ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ സംഘടനാക്രമം മാറ്റമില്ലാ‍തെ തുടർന്നു.&lt;ref name=spear147-148&gt;{{Harvnb|Spear|1990|pp=147-148}}&lt;/ref&gt;

* ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാത്തതു വഴി, ഇന്ത്യൻ രാജാക്കന്മാരും വലിയ ഭൂവുടമകളും,  [[Lord Canning|ലോഡ് കാനിങ്ങിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ “കൊടുങ്കാറ്റിലെ തടയണകളായി“ പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=spear147/&gt; ഇവർക്ക് പുതിയ [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] ഇതിനു പകരമായി ഓരോ നാട്ടുരാജ്യവുമായി ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടതും [[ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടം|ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞി]] ഒപ്പുവെയ്ച്ചതുമായ ഉടമ്പടികൾ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref name=spear147-148/&gt;  ഇതേ സമയം, ഐക്യ പ്രവിശ്യകളിൽ കർഷകർക്കുവേണ്ടി വൻപിച്ച ഭൂപരിഷ്കരണങ്ങൾ നടപ്പാക്കിയിട്ടും വിശ്വസ്തതകാണിക്കാതെ കർഷകർ പലയിടത്തും തങ്ങളുടെ പഴയ ഭൂവുടമകളോടു ചേർന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർക്കെതിരായി പോരാടി എന്നു വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. തത്ഭലമായി അടുത്ത 90 വർഷത്തേയ്ക്ക് ഒരു പുതിയ ഭൂപരിഷ്കരണവും നടപ്പാക്കിയില്ല: ബംഗാളും ബിഹാറും വലിയ ജമീന്ദാർമാരുടെ പിടിയിൽത്തന്നെ തുടർന്നു. (പഞ്ജാബിലും ഉത്തർ പ്രദേശിലും സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു).&lt;ref name=spear147-148/&gt;

* അവസാ‍നമായി, സാമൂഹിക പരിവർത്തനത്തോടുള്ള ഇന്ത്യൻ പ്രതികരണത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ നിരാശ പൂണ്ടു. ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം വരെ, ബ്രിട്ടീഷുകാർ സാമൂഹിക പരിഷ്കരണത്തെ ശക്തമായി നടപ്പിൽ വരുത്താൻ ശ്രമിച്ചു, ഉദാഹരണത്തിനു [[സതി]] ആചാരത്തിൽ [[Lord William Bentinck|വില്യം ബെന്റിങ്ക് പ്രഭു]] വരുത്തിയ നിരോധനം.&lt;ref name=spear147/&gt; യുദ്ധത്തിന്റെ ഫലമായി ഇന്ത്യയിലെ ആചാരങ്ങളും സമ്പ്രദായങ്ങളും അവയെ എളുപ്പത്തിൽ മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത വിധത്തിൽ വളരെ ശക്തവും ആഴത്തിൽ വേരുള്ളതുമാണെന്ന് ബ്രിട്ടീഷുകാർ വിലയിരുത്തി; തത്ഭലമായി സാമൂഹിക രംഗത്ത്, പ്രത്യേകിച്ചും മതപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ, പിന്നീട് ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ഇടപെടലുകളും ഉണ്ടായില്ല. ബ്രിട്ടീഷുകാർക്ക് ഹിന്ദു ബാലവിധവകളുടെ പുനർവിവാഹക്കാര്യത്തിൽ വളരെ ശക്തമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുപോലും അവർ ഇടപെടുന്നതിൽ നിന്നും മാറിനിന്നു.&lt;ref name=spear147-148/&gt;

മുൻപ് നിലനിന്ന പല സാമ്പത്തിക, വരുമാന നയങ്ങളും 1857-നു ശേഷവും മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നു, എങ്കിലും ഭരണപരമായി പല മാറ്റങ്ങളും ബ്രിട്ടീഷുകാർ അവതരിപ്പിച്ചു. [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] [[Cabinet of the United Kingdom|കാബിനറ്റ്]] പദവിയായി [[Secretary of State for India|സെക്രട്ടറി ഓഫ് സ്റ്റേറ്റ് ഫോർ ഇന്ത്യ]] എന്ന പദവി സ്ഥാപിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ [[Governor-General of India|ഗവർണർ ജനറൽ]] (നാമമാത്രമായി സ്വയംഭരണാവകാശമുള്ള ഇന്ത്യൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ പ്രതിനിധിയായി പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ ഗവർണർ ജനറൽ വൈസ്രോയ് എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു)  കൽക്കത്ത ആസ്ഥാനമാക്കി ഇന്ത്യയുടെ ഭരണം നടത്തി. എക്സിക്യൂട്ടീവ്, ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൌൺസിലുകൾ ഇതിൽ ഗവർണർ ജനറലിനെ സഹായിച്ചു. ഗവർണർ ജനറലിനു കീഴിൽ [[Provinces of India|ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾക്ക്]] ഗവർണർമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവർക്കുകീഴിൽ ജില്ലാ ഭരണാധികാരികൾ ഭരണം നടത്തി. ജില്ലാ ഭരണാധികാരികൾ [[ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസ്|ഇന്ത്യൻ സിവിൽ സർവ്വീസിന്റെ]] താഴേത്തട്ട് ആയിരുന്നു.

നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള മുൻ‌കാല ഉടമ്പടികൾ മാനിക്കുമെന്നും [[ദത്താപഹാര നയം |ഡോക്ട്രിൻ ഓഫ് ലാപ്സ്]] നിറുത്തലാക്കും എന്നും 1858-ൽ [[Viceroy of India|ഇന്ത്യയുടെ വൈസ്രോയ്]] പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഡോക്ട്രിൻ ഓഫ് ലാപ്സ് അനുസരിച്ച് പുരുഷ അനന്തരാവകാശികൾ ഇല്ലാത്ത നാട്ടുരാജ്യങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യത്തോടു ചേർത്തിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഭൂവിഭാഗത്തിന്റെ 40 ശതമാനത്തോളവും ജനസംഘ്യയുടെ 20-25 ശതമാനവും [[ഹിന്ദു]], [[സിഖ്]], [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലീം]], തുടങ്ങിയ മതങ്ങളിൽ പെട്ട രാജാക്കന്മാരുടെ കീഴിൽ തുടർന്നു.

== സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ഉള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ==
&lt;Center&gt;
&lt;Gallery&gt;
Image:India railways1909a.jpg|[[ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌വേ|ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌വേയുടെ]] 1909-ലെ ഭൂപടം. അന്ന് ഇന്ത്യൻ റെയിൽ‌വേ വലിപ്പത്തിൽ ലോകത്തിലെ നാലാമത്തേതായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ റെയിൽ‌വേ നിർമ്മാണം 1853-ൽ ആരംഭിച്ചു.
ചിത്രം:Victoriaterminus1903.JPG|&quot;ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഗംഭീരമായ റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷൻ.&quot;  [[ബോംബെ]] [[വിക്ടോറിയാ ടെർമിനസ്|വിക്ടോറിയാ ടെർമിനസിന്റെ]] സ്റ്റീരിയോഗ്രാഫിക്  ചിത്രം. വിക്ടോറിയാ ടെർമിനസ് 1888-ൽ പൂർത്തിയായി.
Image:Agra canal headworks1871a.jpg|[[ആഗ്രാ കനാൽ]] (c. 1873)-ൽ, പൂർത്തിയാവുന്നതിന് ഒരു വർഷം മുൻപ്. 1904-ൽ ക്ഷാമം പ്രതിരോധിക്കുന്നതിനും ജലസേചനത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനുമായി കനാൽ അടച്ചിട്ടു.
Image:George Robinson 1st Marquess of Ripon.jpg|ഫാമൈൻ കോഡ് നിലവിൽ വരുത്തിയ വൈസ്രോയ് ആയ [[George Robinson, 1st Marquess of Ripon|റിപ്പൺ പ്രഭു]]
Image:റസിഡൻസി (1900).jpg|തിരുവിതാംകൂറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് റസിഡൻസി (1900)
&lt;/Gallery&gt;
&lt;/Center&gt;

== ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ ==
{{main |ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ പ്രവിശ്യകൾ}}
ഇന്ത്യയ്ക്കു സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്ന സമയത്ത് താഴെപ്പറയുന്ന പ്രവിശ്യകളായിരുന്നു ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്:
* [[Ajmer-Merwara-Kekri|അജ്മീർ-മേർവാര-കേക്രി]]
* [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]]
* [[ആസ്സാം]]
* [[Baluchistan (Chief Commissioners Province)|ബലൂചിസ്ഥാൻ]]
* [[ബംഗാൾ]]
* [[ബീഹാർ]]
* [[ബോംബെ പ്രവിശ്യ]] - [[ബോംബെ]]
* [[Central Provinces and Berar|മദ്ധ്യ പ്രവിശ്യകളും ബീരാറും]]
* [[ഡൽഹി പ്രവിശ്യ]] - [[ഡൽഹി]]
* [[മദ്രാസ് പ്രവിശ്യ]] - [[മദ്രാസ്]]
* [[North-West Frontier Province|ഉത്തര-പശ്ചിമ അതിർത്തി പ്രവിശ്യ]]
* [[പന്ത്-പിപ്ലോദ]]
* [[ഒറീസ്സ]]
* [[Punjab region|പഞ്ജാബ്]]
* [[സിന്ധ്]]
* [[United Provinces (India)|ഐക്യ പ്രവിശ്യകൾ]] ([[ആഗ്ര]], [[ഔധ്]])

ഇതിൽ പതിനൊന്നു പ്രവിശ്യകൾ ഗവർണർമാരുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു (ആസാം, ബംഗാൾ, ബീഹാർ, ബോംബെ, മദ്ധ്യ പ്രവിശ്യകൾ, മദ്രാസ്, ഉത്തര-പശ്ചിമ അതിർത്തി പ്രവിശ്യകൾ, ഒറീസ്സ, പഞ്ജാബ്, സിന്ധ് എന്നിവ) ബാക്കി ആറു പ്രവിശ്യകൾ ചീഫ് കമ്മീഷണറുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായിരുന്നു (ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ, ബലൂചിസ്ഥാൻ, കൂർഗ്, ഡൽഹി, പന്ത്-പിപ്ലോദ എന്നിവ). 

ഇവ അല്ലാതെ നൂറുകണക്കിനു [[Indian Princely States|ഇന്ത്യൻ നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ]] ബ്രിട്ടീഷ് സംരക്ഷണയിൽ തദ്ദേശീയരായ നാടുവാഴികൾ ഭരിച്ചു. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രശസ്തതമായവയായിരുന്നു [[ജെയ്പൂർ‍]], [[ഗ്വാളിയാർ]], [[Hyderabad State|ഹൈദ്രബാദ്]], [[Kingdom of Mysore|മൈസൂർ]], [[തിരുവിതാംകൂർ]], [[Jammu and Kashmir|ജമ്മു കാശ്മീർ]] എന്നിവ.
&lt;Center&gt;
&lt;Gallery&gt;
Image:Madras Prov South 1909.jpg|[[Madras Presidency|മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ]] ഭൂപടം, 1909
Image:Baroda state 1909.jpg| [[Vadodara|ബറോഡ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭൂപടം, 1909
Image:Hyderabad state 1909.jpg|[[Hyderabad State|ഹൈദ്രബാദ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] ഭൂപടം, 1909
Image:Bombay Prov north 1909.jpg|ഉത്തര [[ബോംബെ പ്രസിഡൻസി|ബോംബെ പ്രസിഡൻസിയുടെ]] മാപ്പ്, 1909
&lt;/Gallery&gt;
&lt;/Center&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==

&lt;references /&gt;
{{reflist|2}}
== അവലംബം ==
{{refbegin|2}}
* {{Harvard reference
 | last1=Bandyopadhyay
 | first1=Sekhar 
 | authorlink1=
 | year=2004
 | title=From Plassey to Partition: A History of Modern India
 | place=
 | publisher=New Delhi and London: Orient Longmans.  Pp. xx, 548.
 | isbn=8125025960
 | url=https://www.orientlongman.com/display.asp?isbn=978-81-250-2596-2
}}. 
* {{Harvard reference
 | last1=Brown
 | first1=Judith M. (Beit Professor of Commonwealth History, [[University of Oxford]])
 | authorlink=
 | year=1994
 | title=Modern India: The Origins of an Asian Democracy
 | place=
 | publisher=Oxford and New York: [[Oxford University Press]].  Pp. xiii, 474
 | isbn=0198731132
 | url=http://www.oup.com/uk/catalogue/?ci=9780198731139
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Chaudhuri
 | Given1 = Niradh C.
 | Year = 1953
 | Title = Subhas Chandra Bose-His Legacy and Legend
 | URL = http://links.jstor.org/sici?sici=0030-851X%28195312%2926%3A4%3C349%3ASCBLAL%3E2.0.CO%3B2-V
 | Publisher = Pacific Affairs, Vol. 26, No. 4. (Dec., 1953), pp. 349-357
 | ISBN =
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Fay
 | Given1 = Peter W.
 | Year = 1993
 | Title = The Forgotten Army: India's Armed Struggle for Independence, 1942-1945.
 | URL = 
 | Publisher = Ann Arbor, University of Michigan Press.
 | ISBN = 0472083422 
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Judd
 | first1=Dennis (Professor of Imperial and Commonwealth History, [[London Metropolitan University]])
 | authorlink=
 | year=2004
 | title=The Lion and the Tiger: The Rise and Fall of the British Raj, 1600-1947
 | place=
 | publisher=Oxford and New York: [[Oxford University Press]].  Pp. xiii, 280
 | isbn=0192803581
 | url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/HistoryWorld/India/?view=usa&amp;ci=9780192803580
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Hyam 
 | Given1 = Ronald
 | Year = 2007
 | Title = Britain's Declining Empire: The Road to Decolonisation 1918-1968.
 | URL = 
 | Publisher = Cambridge University Press.
 | ISBN = 0521866499. 
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Kulke
 | first1=Hermann (Professor of History, [[University of Kiel]])
 | last2=Rothermund 
 | first2=Dietmar
 | authorlink=
 | year=2004
 | title=A History of India
 | place=
 | publisher=4th edition. Routledge, Pp. xii, 448
 | isbn=0415329205
 | url=http://www.amazon.com/History-India-Hermann-Kulke/dp/0415329205/
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Lebra
 | Given1 = Joyce C.
 | Year = 1977
 | Title = Japanese trained armies in South-East Asia
 | URL = 
 | Publisher = New York, Columbia University Press
 | ISBN = 0231039956
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Nehru
 | first1=Jawaharlal 
 | authorlink1=
 | year=1942
 | title=The Unity of India: Collected Writings, 1937-1940
  | place=
 | publisher=L Drummond.
 | isbn=
 | url=
}}. 
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Lovett
 | Given1 = Sir Verney
 | Year = 1920
 | Title = A History of the Indian Nationalist Movement
 | URL = 
 | Publisher = New York, Frederick A. Stokes Company
 | ISBN = 81-7536-249-9
}}
* {{Harvard reference
 | last1=Ludden
 | first1=David (Professor of History, [[University of Pennsylvania]])
 | authorlink=
 | year=2002
 | title=India And South Asia: A Short History
 | place=
 | publisher=Oxford: Oneworld Publications. Pp. xii, 306
 | isbn=1851682376
 | url=http://www.oneworld-publications.com/cgi-bin/cart/commerce.cgi?pid=145&amp;log_pid=yes
}}
* {{Harvard reference
 | last1=Markovits
 | first1=Claude (ed) (Director of Research, [[CNRS]], Paris)
 | authorlink=
 | year=2005
 | title=A History of Modern India 1480-1950 (Anthem South Asian Studies)
 | place=
 | publisher=Anthem Press. Pp. 607
 | isbn=1843311526
 | url=http://www.amazon.com/History-Modern-1480-1950-Anthem-Studies/dp/1843311526/
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Metcalf
 | first1=Barbara 
 | last2=Metcalf 
 | first2=Thomas R.
 | authorlink=
 | year=2006
 | title=A Concise History of Modern India (Cambridge Concise Histories)
 | place=
 | publisher=Cambridge and New York: [[Cambridge University Press]].  Pp.  xxxiii, 372 
 | isbn=0521682258
 | url=http://www.amazon.com/Concise-History-Modern-Cambridge-Histories/dp/0521682258/
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Robb
 | first1=Peter (Professor of History of India, [[School of Oriental and African Studies]], [[University of London]])
 | authorlink=
 | year=2004
 | title=A History of India (Palgrave Essential Histories)
 | place=
 | publisher=Houndmills, Hampshire: Palgrave Macmillan.  Pp. xiv, 344 
 | isbn=0333691296
 | url=http://www.amazon.com/History-India-Palgrave-Essential-Histories/dp/0333691296/
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Sarkar
 | Given1 = B.K.
 | Year = 1921
 | Title = Political Science Quarterly, Vol. 36, No. 1. (Mar., 1921), pp. 136-138.
 | URL = 
 | Publisher = The Acedemy of Political Science
 | ID = ISSN: 00323195
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Sarkar 
 | Given1 = Sumit
 | Year = 1983
 | Title = Modern India, 1885-1947
 | URL = 
 | Publisher =  Delhi:Macmillan
 | ISBN = 9780333904251
}}.

* {{Harvard reference
 | last1=Spear
 | first1=Percival (Late Lecturer in South Asian History, [[University of Cambridge]])
 | authorlink=
 | year=1990
 | title=A History of India, Volume 2
 | place=
 | publisher=New Delhi and London: Penguin Books.  Pp. 298
 | isbn=0140138366
 | url=http://www.amazon.com/History-India-Vol-2/dp/0140138366/ref=pd_ybh_a_6/104-7029728-9591925
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Stein
 | first1=Burton (Late of [[School of Oriental and African Studies]], [[University of London]])
 | authorlink=
 | year=2001
 | title=A History of India
 | place=
 | publisher=New Delhi and Oxford: Oxford University Press.  Pp. xiv, 432
 | isbn=0195654463
 | url=http://www.amazon.com/History-India-World/dp/0631205462/ref=pd_ybh_a_7/104-7029728-9591925
}}.
* {{Harvard reference
 | Surname1 = Tinker
 | Given1 = Hugh
 | Year = 1968
 | Title = India in the First World War and after.Journal of Contemporary History, Vol. 3, No. 4, 1918-19: From War to Peace. (Oct., 1968), pp. 89-107
 | URL = 
 | Publisher = Sage Publications
 | ID = ISSN: 00220094
}}.
* {{Harvard reference
 | last1=Wolpert
 | first1=Stanley (Emeritus Professor of History, UCLA) 
 | authorlink=Stanley Wolpert
 | year=2003
 | title=A New History of India
 | place=
 | publisher=Oxford and New York: Oxford University Press.  Pp. 544
 | isbn=0195166787
 | url=http://www.amazon.com/New-History-India-Stanley-Wolpert/dp/0195166787/
}}.

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* Bairoch, Paul, ''Economics and World History'', [[University of Chicago Press]], 1995
* Bhatia, B. M., ''Famines in India: A study in Some Aspects of the Economic History of India with Special Reference to Food Problem'', Delhi: Konark Publishers Pvt. Ltd, 1985
* Bowle, John, ''The Imperial Achievement'', [[Secker &amp; Warburg]], London, 1974, ISBN-13: 978-0316104098  
* Coates, Tim, (series editor), ''The Amritsar Massacre 1919 - General Dyer in the Punjab'' (Official Reports, including Dyer's Testimonies), Her Majesty's Stationary Office ([[HMSO]]) 1925, abridged edition, 2000, ISBN 0-11-702412-0
* Davis, Mike, ''[[Late Victorian Holocausts]]: El Niño Famines and the Making of the Third World'' 2001, ISBN 1-85984-739-0
* Dutt, Romesh C.  ''Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India'', first published 1900, 2005 edition by Adamant Media Corporation, Elibron Classics Series, ISBN 1-4021-5115-2
* Dutt, Romesh C. ''The Economic History of India under early British Rule'', first published 1902, 2001 edition by [[Routledge]], ISBN 0-415-24493-5
* Forbes, Rosita, ''India of the Princes', London, 1939
* Forrest, G. W., [[CIE]], (editor), ''Selections from The State Papers of the Governors-General of India - Warren Hastings'' (2 vols), [[Blackwell's]], Oxford, 1910
* James, Lawrence, ''Raj - The Making and Unmaking of British India'', London, 1997, ISBN 0-316-64072-7
* Keay, John, ''The Honourable Company - A History of the English East India Company'', [[HarperCollins]], London, 1991, ISBN 0-00-217515-0
* Moorhouse, Geoffrey, ''India Britannica'', Book Club Associates, UK, 1983
* Morris, Jan, with Simon Winchester, ''Stones of Empire - The Buildings of the Raj'', [[Oxford University Press]], 1st edition 1983 (paperback edition 1986, ISBN 0-19-282036-2
* [[Amartya Sen|Sen, Amartya]], ''Poverty and Famines: An Essay on Entitlements and Deprivation'', Oxford, Clarendon Press, 1982
* Srivastava, H.C., ''The History of Indian Famines from 1858-1918'', Sri Ram Mehra and Co., Agra, 1968
* Voelcker, John Augustus, ''Report on the Improvement of Indian Agriculture'', Indian Government publication, [[Calcutta]], 2nd edition, 1897.
* Woodroffe, Sir John, ''Is India Civilized - Essays on Indian Culture'', Madras, 1919.
* [http://www.houseofdavid.ca/Ind_uni.htm#Bibliography Bibliography]
* [https://web.archive.org/web/20150711103811/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/intoc.html India],[https://web.archive.org/web/20150629162528/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/pktoc.html Pakistan]{{loc}}
{{refend}}

== ഇതും കാണുക ==
{{portalpar|British Empire|British Empire 1897.jpg}}
* [[British rule in India]] for other periods when parts of India were under British rule.
* [[Colonial India]]
* [[Indian independence movement]]
* [[Anglo-Indian]]
* [[Anglo-Burmese people]]
* [[British Empire]]
* [[Imperialism in Asia]]
* [[India Office]]
* [[List of Indian Princely States]]
* [[Governor-General of India]]
* [[Commander-in-Chief, India|Commander-in-Chief of India]]
* [[Indian Civil Service]]


== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/British/BrIndia.html ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചുള്ള വെബ് വിലാസം]
* [[:s:The New Student's Reference Work/India|The New Student's Reference Work/India]] (1914)
* [http://www.imagesofempire.com/ ഇമേജ് ഓഫ് എമ്പയർ ലൈബ്രറി, ബ്രിസ്റ്റൾ, യു.കെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224152959/http://www.imagesofempire.com/ |date=2021-02-24 }}


&lt;blockquote&gt;&lt;/blockquote&gt;
{{Delhi}}
{{Indian independence movement}}
{{British overseas territories}}
{{Former Monarchies}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം]]</text>
      <sha1>i1nhaq5skj57xqj9r4sd4macitjsrvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>തോറ്റം പാട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31343</id>
    <revision>
      <id>4631946</id>
      <parentid>4631945</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T11:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49043" sha1="932kugvyh7gen2tegg0y24ppxldcv9g" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു .

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടു മുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചിലമ്പ് കണ്ട് തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ടു കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു  സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവിയുടെ പ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും.

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളിയാണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>932kugvyh7gen2tegg0y24ppxldcv9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631947</id>
      <parentid>4631946</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49041" sha1="jxjwbz5yo1333segm0gfz55ih6dedhe" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു .

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടു മുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചിലമ്പ് കണ്ട് തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ടു കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു  സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ വിളിക്കുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവിയുടെ പ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും.

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>jxjwbz5yo1333segm0gfz55ih6dedhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631948</id>
      <parentid>4631947</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49046" sha1="g18g5pgh4fuumyvk7m2d8h1dkcoa9jl" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു .

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടു മുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചിലമ്പ് കണ്ട് തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ടു കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലുള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവിയുടെ പ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും.

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>g18g5pgh4fuumyvk7m2d8h1dkcoa9jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631949</id>
      <parentid>4631948</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49047" sha1="o1qo788oya0ryv66siw3kehchsldfp0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടു മുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചിലമ്പ് കണ്ട് തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ടു കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലുള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവിയുടെ പ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും.

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>o1qo788oya0ryv66siw3kehchsldfp0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631951</id>
      <parentid>4631949</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49035" sha1="g1o62hrxk9ufmpob4xviahsz350x087" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടു മുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ ചിലമ്പ് കണ്ട് തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ടു കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലുള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>g1o62hrxk9ufmpob4xviahsz350x087</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631955</id>
      <parentid>4631951</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49062" sha1="suitgvh3xkye2z7rks4j8s6ix2b7rkg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നാഗഫണമുള്ള ചിലമ്പ് കണ്ട തട്ടാൻ പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടുകിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലുള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>suitgvh3xkye2z7rks4j8s6ix2b7rkg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631964</id>
      <parentid>4631955</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49160" sha1="mgq0n33tyeui9zg7mc7urb4dj1c3cc2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലുള്ള എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ സംസാരത്തിനിടയ്ക്ക് പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടു ദിക്കും പൊട്ടുമാറു ഉച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>mgq0n33tyeui9zg7mc7urb4dj1c3cc2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631965</id>
      <parentid>4631964</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49091" sha1="nn65uy2cc1ia1c4k6n8ri9w0t09zs5h" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. കഴുകിൽ കിടക്കുന്ന ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>nn65uy2cc1ia1c4k6n8ri9w0t09zs5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631967</id>
      <parentid>4631965</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49976" sha1="6333j1muotfj391joru7h71bwl7bp84" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണ് തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>6333j1muotfj391joru7h71bwl7bp84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631970</id>
      <parentid>4631967</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49985" sha1="a7hjxibvw5yrvuwdm0xw5xe8g7j8vq7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ടു ചാടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>a7hjxibvw5yrvuwdm0xw5xe8g7j8vq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631971</id>
      <parentid>4631970</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49991" sha1="jd32idfsbe2jo4hw67zg5rrmxzd87bh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന്റെ ജീവന് ആപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>jd32idfsbe2jo4hw67zg5rrmxzd87bh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631973</id>
      <parentid>4631971</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49957" sha1="72jeetf1b40ce14e2egz7sr4rcgcswx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തിരുനിലം വാങ്ങി തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ അമ്മ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>72jeetf1b40ce14e2egz7sr4rcgcswx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631974</id>
      <parentid>4631973</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49916" sha1="lqxyi2wljs6k12iie3y4aywfxysr6gi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ദേവനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്ത് പള്ളിയറയുടെ ഉള്ളിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lqxyi2wljs6k12iie3y4aywfxysr6gi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631975</id>
      <parentid>4631974</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49900" sha1="j3p9y4snxfa40e816xbm9jo8b91grha" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകുവാൻ ശ്രീ മഹാദേവൻ മകളെ ഉപദേശിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>j3p9y4snxfa40e816xbm9jo8b91grha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631976</id>
      <parentid>4631975</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49852" sha1="ktf04yoliyx7uito5xf5nwnauu6kmn9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു. ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>ktf04yoliyx7uito5xf5nwnauu6kmn9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631978</id>
      <parentid>4631976</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49839" sha1="g1qz6mmy32aum42xid2ukzyth8b6spg" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്.

പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>g1qz6mmy32aum42xid2ukzyth8b6spg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631980</id>
      <parentid>4631978</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49838" sha1="ax9by9rz4oleabeee93jpima1j8849k" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത്. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>ax9by9rz4oleabeee93jpima1j8849k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631981</id>
      <parentid>4631980</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49841" sha1="lmj6uhzt7auhe629b4gs1318g8o5o7z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lmj6uhzt7auhe629b4gs1318g8o5o7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631985</id>
      <parentid>4631981</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49842" sha1="n4m6ieikovmizu85wo2wnhh3epbzlr7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു. 

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>n4m6ieikovmizu85wo2wnhh3epbzlr7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631986</id>
      <parentid>4631985</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49843" sha1="kmtc0h84ucn8nqu1t5eoa1mhnfpdfnr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവ് എന്ന എഴുത്തുകാരിയുടെ പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>kmtc0h84ucn8nqu1t5eoa1mhnfpdfnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631989</id>
      <parentid>4631986</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49797" sha1="dn5lshgog3okqhaxwfdmid1brkor4di" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ചു അവന്റെ നാവു പള്ളിവാളിനാൽ അരിഞ്ഞു, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>dn5lshgog3okqhaxwfdmid1brkor4di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631992</id>
      <parentid>4631989</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4631992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49790" sha1="5rxt7qjis2ged7ehrfs0jiztz2rej6i" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാണ്ഡ്യരാജാവിൻ്റെ വധശിക്ഷയാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>5rxt7qjis2ged7ehrfs0jiztz2rej6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631994</id>
      <parentid>4631992</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:14:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49796" sha1="44e8zespsz2mjz2ylwrmbiw1f4xr06w" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് വധശിക്ഷ നൽകുന്ന ഭാഗം ആറാം ദിവസം പാടുന്നു. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>44e8zespsz2mjz2ylwrmbiw1f4xr06w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631995</id>
      <parentid>4631994</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49795" sha1="gxe6hls1aarn643mjmhaaynvjjztv8p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്.

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്ന ഭാഗമാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>gxe6hls1aarn643mjmhaaynvjjztv8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631996</id>
      <parentid>4631995</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49796" sha1="fjafodn5p9ee066pubmbn061vfkf0he" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്ന ഭാഗമാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>fjafodn5p9ee066pubmbn061vfkf0he</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631997</id>
      <parentid>4631996</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4631997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49805" sha1="60tnk8t28gljslzremht3r1pado83xr" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകരുടെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ടു ചിലമ്പു കൂടി പാലകരുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തു; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി പാലകരോട് പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ടു പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതശരീരത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകരെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്തു തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും കുടികൊള്ളാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>60tnk8t28gljslzremht3r1pado83xr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632010</id>
      <parentid>4631997</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49826" sha1="dga9nbnveya3re8zfzn99avx99aliuu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണിയിൽ വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>dga9nbnveya3re8zfzn99avx99aliuu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632017</id>
      <parentid>4632010</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49817" sha1="4rfsceuwxj66u0i3xd3a6vm4sv2kbdn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ ശ്രീ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞ് ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>4rfsceuwxj66u0i3xd3a6vm4sv2kbdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632020</id>
      <parentid>4632017</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4632020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49819" sha1="b9ei44q4b0xq02gppzevze0af1b97k8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]]
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും തൻ്റെ ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>b9ei44q4b0xq02gppzevze0af1b97k8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632024</id>
      <parentid>4632020</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:58:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49804" sha1="6f7wf4gae8002vg8f0nr4suu6o0ngxk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]]&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>6f7wf4gae8002vg8f0nr4suu6o0ngxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632025</id>
      <parentid>4632024</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49807" sha1="1d4vqfhozmecnkvmdnd0f90joxpe783" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] =
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ വളർത്തുവാൻ നാരായണർക്കു നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>1d4vqfhozmecnkvmdnd0f90joxpe783</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632185</id>
      <parentid>4632025</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49808" sha1="f63jgjiwly1eahqowr98hcpnjn0mazn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] =
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>f63jgjiwly1eahqowr98hcpnjn0mazn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632186</id>
      <parentid>4632185</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49807" sha1="a06tbuvj53xxmu15k9vb4hzq1ac50gu" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>a06tbuvj53xxmu15k9vb4hzq1ac50gu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632198</id>
      <parentid>4632186</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49813" sha1="7ks8yseazosdkpycs7sbkl6hpm7mmt7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>7ks8yseazosdkpycs7sbkl6hpm7mmt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632199</id>
      <parentid>4632198</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49870" sha1="lj9uhdm0hrphgl3d8hpqxzyz0wakipi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗഫണമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lj9uhdm0hrphgl3d8hpqxzyz0wakipi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632200</id>
      <parentid>4632199</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4632200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49870" sha1="blrg8jggyzg9s3t455nqq05ytctt23p" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീറ്റു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ചു അറയ്ക്കകത്തു ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാ പേരെയും വിളിക്കുവാനും വൃദ്ധ പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>blrg8jggyzg9s3t455nqq05ytctt23p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632202</id>
      <parentid>4632200</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49853" sha1="6bz71yz3gs9o207sgvm86ptym2gnjv1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>6bz71yz3gs9o207sgvm86ptym2gnjv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632203</id>
      <parentid>4632202</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്രോതസ്സുകൾ */</comment>
      <origin>4632203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49905" sha1="feazf0kv4jbbc212xxi355ez31f3hmh" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1
* ചരിത്രപ്പെരുമ - Facebook
{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>feazf0kv4jbbc212xxi355ez31f3hmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632204</id>
      <parentid>4632203</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്രോതസ്സുകൾ */</comment>
      <origin>4632204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49910" sha1="qzkrheutx9hcymc9wfpy26tegla4xal" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1
* ചരിത്രപ്പെരുമ - Facebook page
{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>qzkrheutx9hcymc9wfpy26tegla4xal</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632205</id>
      <parentid>4632204</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* സ്രോതസ്സുകൾ */</comment>
      <origin>4632205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49853" sha1="6bz71yz3gs9o207sgvm86ptym2gnjv1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>6bz71yz3gs9o207sgvm86ptym2gnjv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632207</id>
      <parentid>4632205</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഭദ്രകാളി പാട്ട് */</comment>
      <origin>4632207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49854" sha1="lggp8l49c38yl4gmkcnj3i0qexfvomv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കും കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lggp8l49c38yl4gmkcnj3i0qexfvomv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632211</id>
      <parentid>4632207</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4632211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49851" sha1="lwr3rqoh7yp3gio4xujjz3ydbhq1bwc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Thottam Pattu}} 
{{For|[[ഭദ്രകാളി|ഭദ്രകാളിയുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട ഇതേ പേരുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിനു |തോറ്റം}}
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ടു അവതരിപ്പിക്കുന്നു]]
വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[തെയ്യം|തെയ്യങ്ങൾക്കും]] അവയോടനുബന്ധിച്ച് തലേന്നാൾ കെട്ടിയാടുന്ന തോറ്റം, [[വെള്ളാട്ടം]] എന്നിവയ്ക്കും പാടുന്ന അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളെയാണ്‌ '''തോറ്റം പാട്ടുകൾ അഥവാ സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ''' എന്ന് പറയുന്നത്. പൊതുവേ ദേവി പരാശക്തിയുടെ സ്തുതികൾ ആണിവ. അതിനാൽ '''ഭഗവതി പാട്ട്''' എന്നും എന്നറിയപ്പെടുന്നു. തോറ്റം പാട്ട് എന്ന്‌ വാമൊഴിയായി പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്തോത്രം പാട്ടുകൾ എന്നതാണ് ശരിയായ വാക്ക്. തെയ്യത്തിനു പുറമേ തെക്കൻ കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളി അഥവാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ  നടത്തിവരുന്ന ഒരു അനുഷ്ഠാനം കൂടിയാണ് തോറ്റം പാട്ട്. രണ്ടാം വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം വാദ്യമേളങ്ങൾ, താലപ്പൊലി എന്നിവയുടെ അകമ്പടിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ശ്രീകോവിലിൽ നിന്നും എഴുന്നള്ളിച്ച് പട്ടാമ്പലത്തിലെ പച്ച പന്തലിൽ കുടിയിരുത്തി ഭഗവതിയുടെ അവതാര കഥ ആദ്യവസാനം പാടുന്ന ഒരു അനുഷ്ടാനമാണ് ഇത്. പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലയ്ക്കും ഇത് നടത്താറുണ്ട്. വടക്കൻ കേരളത്തിൽ [[വണ്ണാൻ]], [[മലയൻ]], (പുലയൻ) [[അഞ്ഞൂറ്റാൻ]], [[മുന്നൂറ്റാൻ]] തുടങ്ങി തെയ്യം കെട്ടിയാടുന്ന സമുദായങ്ങളുടെ വംശീയമായ അനുഷ്ഠാനപ്പാട്ടുകളാണ്‌ തോറ്റം പാട്ടുകൾ&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;/&gt;. തെയ്യാട്ടത്തിന്റെ ആദിഘട്ടമാണ്‌ തോറ്റം. ദൈവത്തെ വിളിച്ചു വരുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നതും, ദൈവചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നതുമായ പാട്ടാണിത്&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot;&gt;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ:സഞ്ജീവൻ അഴീക്കോട് &lt;br/&gt;പ്രസാധകർ: കറന്റ് ബുക്സ് &lt;br/&gt;ISBN:81-240-1758-1&lt;/ref&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==

തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്‌ സ്തോത്രം(സ്തുതി) എന്ന് അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. സൃഷ്ടിക്കുക,പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നീ അർത്ഥമുള്ള ''തോറ്റുക'' എന്ന ക്രിയാരൂപത്തിന്റെ, ക്രിയാനാമരൂപമാണ്‌ ''തോറ്റം'' എന്നാണ്‌ ഗുണ്ടർട്ട് നിഘണ്ടു പറയുന്നത്&lt;ref&gt;ഡോ. ഗുണ്ടർട്ട്,മലയാളം ഇംഗ്ലീഷ് ഡിക്‌ഷനറി,പുറം 494&lt;/ref&gt;. തമിഴിൽ തോറ്റം എന്ന പദത്തിന്റെ അർത്ഥം കാഴ്ച, ഉല്പത്തി, പുകഴ്(കീർത്തി), സൃഷ്ടി, രൂപം, ഉദയം തുടങ്ങി പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്. തോറ്റത്തിനു തോന്നൽ, വിചാരം  എന്നും തോറ്റം പാട്ടിന്‌ സ്തോത്രമെന്നും ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള അർത്ഥം നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;ശബ്ദതാരാവലി-ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം പത്മനാഭപിള്ള -പുറം 976&lt;/ref&gt;. തോന്നുക എന്ന പദത്തിന്റെ നാമമാണ്‌ തോറ്റം. അത് അമ്മയുടെ ജനനം പരാക്രമം തുടങ്ങിയവ വിവരിക്കുന്ന പാട്ടാണെന്നു  ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ പറയുന്നു. തോറ്റി എന്നതിൻ സൃഷ്ടിച്ച എന്നാണർത്ഥമെന്നും ചേലനാട്ട് പറയുന്നു. &lt;ref&gt;കേരളത്തിലെ കാളിസേവ-ഡോ. ചേലനാട്ട് അച്യുതമേനോൻ-പുറം 216&lt;/ref&gt;. പൂരക്കളിപ്പാട്ടിന്റെ വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പാഞ്ചാലിഗുരുക്കൾ തോറ്റുക-ഉണ്ടാക്കുക എന്ന അർത്ഥം നൽകിയതിനെ ഉദ്ധരിച്ച് സി.എം.എസ്. ചന്തേര,തോറ്റുക എന്നതിനു ഉണ്ടാക്കുക എന്നും അർത്ഥം കൊടുത്ത് സങ്കല്പ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്നതാണ്‌ തോറ്റം എന്നു പറയുന്നു&lt;ref&gt;കളിയാട്ടം-സി.എം.എസ്. ചന്തേര-പുറം 95,329&lt;/ref&gt;. ഉണ്ടാക്കൽ,പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തൽ എന്നീ അർത്ഥങ്ങളാണ്‌ തോറ്റത്തിനെന്ന് ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;ഫോക്‌ലോറിന്‌ ഒരു പഠന പദ്ധതി-ഡോ.രാഘവൻ പയ്യനാട്-പുറം 94&lt;/ref&gt;.

== ഘടകങ്ങൾ ==
{{wikisource|പൊട്ടൻ തെയ്യം (തോറ്റം‌പാട്ട്)}}
എല്ലാ സമുദായക്കാരുടെയും തോറ്റം പാട്ടുകൾ ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവയല്ല. അവതരണസ്വഭാവവും,സന്ദർഭവുമനുസരിച്ച് മിക്ക തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾക്കും വിവിധ അംഗങ്ങളുണ്ട്. വരവിളിത്തോറ്റം,സ്തുതികൾ, അഞ്ചടിത്തോറ്റം, മൂലത്തോറ്റങ്ങൾ, പൊലിച്ചുപാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം, മുമ്പുസ്ഥാനം, കുലസ്ഥാനം, കീഴാചാരം തുടങ്ങി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഘടകങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot;&gt;തെയ്യം-എം.വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി ,കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, ISBN:81-7638-566-2&lt;/ref&gt;
=== വരവിളി ===
കോലക്കാരൻ(തെയ്യം കെട്ടുന്ന ആൾ) ധരിക്കുന്ന വേഷത്തിൽ ദൈവത്തെ എഴുന്നള്ളിക്കാൻ വേണ്ടി ചൊല്ലുന്ന പാട്ടിനെയാണ് തെയ്യത്തോറ്റം എന്ന് പറയുന്നത്. വരവിളി തോറ്റത്തിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗമാണ്‌. കോലക്കാരനിൽ ദൈവത്തെ ആവാഹിക്കാനുള്ള പ്രാർത്ഥനാപൂർ‌വ്വമായ വിളിയാണ്‌ വരവിളി.
=== പൊലിച്ചു പാട്ട് ===
നാട്,നഗരം,പീഠം,ആയുധം,തറ,കാവ്, മറ്റു സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പൊലിക,പൊലിക(ഐശ്വര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കൽ)പാടുന്നതാണ്‌ പൊലിച്ചു പാട്ട്. ഇതിൽ തെയ്യങ്ങളുടെ സഞ്ചാരപഥം(നടവഴി),കുടി കൊണ്ടസ്ഥാനം,തെയ്യത്തിന്റെ കഥ എന്നിവ ഉൾകൊള്ളുന്നു. പോരാതെ വാഴ്ക,വാഴ്ക എന്ന വാഴ്ത്തു പാട്ടും ഇതിൽ ഉണ്ടാകും.[[തായ്പരദേവത]], [[മുച്ചിലോട്ട് ഭഗവതി]] തുടങ്ങിയ ഭഗവതിമാരുടെ പൊലിച്ചുപാട്ടിന്‌ ''കൈലാസം പാടൽ'' എന്ന വിശേഷ പേരും ഉണ്ട്.

=== ഉറച്ചിൽ തോറ്റം ===
പൊലിച്ചുപാട്ട് കഴിഞ്ഞാലുള്ള ഭാഗമാണ്‌ ഉറച്ചിൽ തോറ്റം.

വരവിളി,പൊലിച്ചു പാട്ട്, ഉറച്ചിൽ തോറ്റം എന്നീ മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എല്ലാ തോറ്റങ്ങളിലുമുണ്ട്.

== പുരാവൃത്തം ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ തെയ്യത്തിന്റെ കഥയാണ്‌. ദേവനായി അവതരിച്ച് മനുഷ്യഭാവത്തിൽ ജീവിച്ചവർ,മനുഷ്യനായി ജനിച്ച് മരണാനന്തരം ദേവതമാരായി മാറിയവർ,ദേവതകളായി പരിണമിച്ച ചരിത്രപുരുഷന്മാർ, മേൽ‌ലോകത്തു നിന്ന് കീഴ്‌ലോകത്തേക്കിറങ്ങി അലൗകികത കൈവിടാതെ ഭൂലോകത്തു കുടികൊള്ളുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ ജനിച്ച് ആത്മാഹുതി ചെയ്തശേഷം ദേവതകളായി ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങിയവർ, മൃഗരൂപികളായ ദൈവങ്ങൾ, ദേവതാരൂപം ധരിച്ച തിര്യക്കുകൾ, സ്വർഗം പൂകിയ ശേഷം  ഭൂമിയിലേക്കു തന്നെ ദേവതകളായി വന്നു ചേർന്ന പുരാതന കഥാപാത്രങ്ങൾ, അഗ്നിയിൽ നിന്നും,പാൽക്കടലിൽ നിന്നും, വെള്ളത്തിൽ നിന്നും വിയർപ്പിൽ നിന്നും പൊട്ടി മുളച്ചവർ, യോനീബന്ധമില്ലാത്ത ദിവ്യപ്പിറവികൾ, ഭദ്രകാളീ-ദാരിക യുദ്ധം, കന്യാവിന്റെയും പാലകന്റെയും കഥ  എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമായ അനേകം ദേവതകളുടെ പുരാവൃത്തങ്ങൾ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ പറയുന്നു&lt;ref&gt;തോറ്റം പാട്ടുകൾ-ഒരു പഠനം- എം.വി. വിഷ്ണുനമ്പൂതിരി-പുറം 279&lt;/ref&gt;

== അനുഷ്ഠാനം ==
[[ചിത്രം:Thottam_of_thai_paradevatha_and_maniyan_kshethrapalan_1.jpg|thumb|300px|തോറ്റം പാട്ട്-കോലക്കാരനും, ഗായകരും.തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനവും കാണാം]]
തെയ്യങ്ങൾക്കും,തിറകൾക്കും തലേന്നാൾ തോറ്റമോ,വെള്ളാട്ടമോ കെട്ടിപ്പുറപ്പെടും. കോലക്കാരൻ വേഷമണിഞ്ഞ് കാവിന്റെയോ, സ്ഥാനത്തിന്റേയോ പള്ളിയറയുടെയോ മുന്നിൽ വെച്ച് തോറ്റം പാട്ടുകൾ പാടുകയും,ചെണ്ടയോ തുടിയോ താളവാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുകയും,പാട്ടിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ ഉറഞ്ഞു തുള്ളി നർ‍ത്തനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും. അതാണ്‌ തോറ്റം.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt; തോറ്റത്തിന്റെ വേഷവിധാനം വളരെ ലളിതമാണ്‌.''കാണിമുണ്ടെന്ന'' വസ്ത്രമുടുക്കുകയും,പട്ടും ''തലപ്പാളിയും'' തലക്കു കെട്ടുകയും ചെയ്യും.അരയിൽ ചുവപ്പ് പട്ട് ചുറ്റും.കോലക്കാരൻ പട്ടുടുത്ത് തലയിൽ പട്ടു തുണികെട്ടി കാവിന്‌ മുമ്പിൽ വന്ന് കൈ ഉയർത്തി കൈകൂപ്പി താഴ്ന്ന് വണങ്ങുന്നു.''പറിച്ച് കൂട്ടി തൊഴുക'' എന്നണ്‌ ഇതിന്‌ പറയുക.  തോറ്റത്തിന്‌ മുഖത്തുതേപ്പ് പതിവില്ല. ദേവതാസ്ഥാനത്തു നിന്നും കൊടുക്കുന്ന ചന്ദനം നെറ്റിയിലും മാറിടത്തിലും പൂശും. ചന്ദനം പൂശി ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി ''കൊടിയില'' വാങ്ങുന്നു. കർ‍മ്മിയാണ്‌ കൊടിയില കൊടുക്കുന്നത്. പിന്നെ വീണ്ടും നാല്‌ ‌ദിക്‌വന്ദനം നടത്തി കാവിനെ വലം വെച്ചു തോറ്റത്തിനു നിൽക്കും. തോറ്റത്തിൽ പ്രധാനമായി പിന്നണിയിൽ നിന്നു പാടുന്ന ആളിനെ ''പൊന്നാനി'' എന്നു പറയുന്നു. തോറ്റം പാട്ടിന്റെ അരങ്ങിന്‌ ഏതാണ്ട് കഥകളിയിലേതിനോടു സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടെ നടനും(തോറ്റവും) പാടുന്നു.&lt;ref name=&quot;തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം&quot; /&gt; 

തോറ്റം കെട്ടിയാടുന്ന കോലക്കാരനും, ഗായകസംഘവും കൂടി പാടുന്ന ഗാനമാണ്‌ തോറ്റം പാട്ട്. ''തോറ്റം'' പാട്ട് പാടുന്ന വേഷം തോറ്റവും,തോറ്റമെന്ന വേഷം(തോറ്റക്കാരൻ) പാടുന്ന പാട്ട് ''തോറ്റം പാട്ടുമാണ്‌''.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== സാമൂഹിക പരാമർശങ്ങൾ ==
ഉത്തരകേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികവും സാമുദായികവും സാംസ്കാരികവുമായ അനേകം കാര്യങ്ങൾ തോറ്റങ്ങളിലൂടെ അറിയാൻ കഴിയും. പ്രാചീനകാലത്തെ ജനജീവിതത്തിന്റെ നാനാവശങ്ങൾ അറിയാൻ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ സഹായിക്കുന്നു. ആചാരങ്ങൾ, ഉപചാരങ്ങൾ, അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, വിശ്വാസങ്ങൾ,ആരാധാനാക്രമം, ജനനമരണപര്യന്തമുള്ള സംസ്കാരചടങ്ങുകൾ,തൊഴിൽ, ഉല്പാദനപ്രക്രിയ, വിപണനസമ്പ്രദായം, ദായക്രമം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവുകൾ തോറ്റങ്ങള്ളിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്ത് സമൂഹത്തിലുണ്ടായിരുന്ന അനാശാസ്യപ്രവണതകളും തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. ഭാര്യമാരുടെ ഏഷണി കേട്ട് സഹോദരിയെ കൊല ചെയ്യുന്ന സഹോദരൻന്മാരെ കടവാങ്കോട് മാക്കത്തിന്റെ തോറ്റത്തിൽ കാണുവാൻ കഴിയും. മരുമക്കത്തായ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ശൈഥില്യവും പരാജയവുമാണ്‌ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ ഉള്ളത്. നാടുവാഴിത്തത്തിന്റെ കെടുതികൾ വ്യക്തമാക്കുന്ന തോറ്റങ്ങളുമുണ്ട്. ജാതിവൈകൃതത്തിന്റെയും, അയിത്താചാരങ്ങളുടെയും നിരർത്ഥകത വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഇതിവൃത്തങ്ങളാണ്‌ ചില തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിലുള്ളത്. പൊട്ടൻ തെയ്യത്തിന്റെ തോറ്റം ഒരു ഉദാഹരണമാണ്‌. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

പഴയകാലത്തെ കടൽ‌വ്യാപാരം, വിപണനരീതികൾ തുടങ്ങിയവ തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മുൻപ് പ്രാമുഖ്യം നേടിയിരുന്ന അഴിമുഖങ്ങളുടെ പേരുകളും ഈ പാട്ടുകളിൽ കാണാം. [[കുടക്]] തുടങ്ങിയ വനമേഖലകളുമായി കച്ചവടബന്ധം നടത്തിയതിന്റെ സ്വഭാവവും കതിവന്നൂർ വീരൻ തോറ്റം, പെരുമ്പഴയച്ചൻ തോറ്റം തുടങ്ങിയവയിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുണ്ട്. പരിസ്ഥിതിവിജ്ഞാനത്തിന്‌ തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ഒരു മുതൽക്കൂട്ടാണ്‌. വിവിധ പ്രകൃതികളെക്കുറിച്ചറിയാൻ അവയിലൂടെ കഴിയും. നിരവധി സ്ഥലനാമങ്ങളും ഇവയിൽ കാണാം. കുടകിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരപഥത്തിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തെക്കുറിച്ചും [[കതിവന്നൂർവീരൻ]] തോറ്റത്തിൽ എടുത്തു പറയുന്നുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;

== തോറ്റം പാട്ടുകളിലെ ഭാഷ ==
തോറ്റം പാട്ടുകൾ വിവിധ സമുദായക്കരുടെ പാരമ്പര്യധാരയാണെന്നതിനാൽ ഭാഷാഭേദങ്ങൾ അവയിൽ കാണാം. ഈ പാട്ടുകളെല്ലാം ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവയല്ല. [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിന്റെ]] അതിപ്രസരം ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണുമ്പോൾ മറ്റു ചിലവയിൽ [[തുളു|തുളുവിന്റെയും]], [[തമിഴ്|തമിഴിന്റെയും]] സ്വാധീനം കാണാം. അത്യുത്തരകേരളത്തിലെ വ്യവഹാരഭാഷയുടെ സ്വാധീനവും തോറ്റം പാട്ടുകളിലുണ്ട്. അതേ സമയം ശുദ്ധമലയാളശൈലിയിലുള്ളവയും കാണാൻ കഴിയും. 
== സാഹിത്യ മൂല്യം ==
തെയ്യത്തോറ്റങ്ങൾ ബോധപൂർ‍‌വ്വമായ സാഹിത്യരചനകളാണെന്ന് പറയാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും അവയിൽ സാഹിത്യമൂല്യം ഇല്ലെന്നു പറയാനാവില്ല. വർണനകളുടെ സർ‌വാം‌ഗണീയമായ സുഭഗത തോറ്റങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയാണ്‌. ദേവതകളുടെ രൂപവർണന തോറ്റത്തിലെ മുഖ്യമായൊരു വിഷയമാണ്‌.
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
ചെന്താമര മലർകർ‌ണികയുലർന്നപോൽ
മൂന്നയുലർ‍ന്നെഴുന്നുള്ള പൊൻ പൂക്കുല
മിന്നിമിന്നി പ്രഭാമണ്ഡലമതിന്നുടെ
വഹ്നികൾ മൂന്നായുയർന്ന കണക്കിനെ
വൃത്തവിസ്താരമായ് തെളുതേളെ വിളങ്ങിന
ചിത്രരത്നമണിയും പ്രഭാമണ്ഡലേ
............. .............. .......
കണ്ണെഴുത്തും കുറിയും കുനുചില്ലിയും
മന്ദഹാസം കലരും മുഖപത്മവും
കത്തുന്ന വഹ്നികളിരുകരസ്ഥലങ്ങളിൽ
വട്ടവാളും ധരിച്ചു കൊണ്ടിങ്ങനെ&lt;/poem&gt;|||&lt;ref&gt;തെയ്യം,എം.വി.വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-പുറം 178&lt;/ref&gt;}}
ഈ ഭാഗം മടയിൽ ചാമുണ്ഡിയുടെ രൂപവർണ്ണനയാണ്‌.
അകൃത്രിമവും,ആശയസമ്പുഷ്ടവുമായ അലങ്കാരങ്ങൾ ചില തോറ്റങ്ങളിൽ കാണാം
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
തെളിവൊടുചന്ദ്രക്കലയതുപോലെ
വെളുവെളെയുള്ളോരു ദംഷ്ട്രാദികളും&lt;/poem&gt;}}
{{ഉദ്ധരണി|&lt;poem&gt;
പകലവനൊരു പതിനായിരമൊന്നി
ച്ചുദയം ചെയ്തതുപോലെശോഭ&lt;/poem&gt;}}

സാമാന്യജനങ്ങൾക്ക് പോലും മനസ്സിലാകുന്ന ഉപമാലങ്കാരങ്ങളുള്ള ഈ ഭാഗം രക്തചാമുണ്ഡിത്തോറ്റത്തിലേതാണ്‌. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ രസാവിഷ്കരണങ്ങളും കാണാം. വീരരൗദ്രഭാവങ്ങൾക്കാണ്‌ തോറ്റങ്ങളിൽ കൂടുതൽ പ്രാമുഖ്യമെങ്കിലും വികാരങ്ങളും തോറ്റം പാട്ടുകളിൽ കാണാം. മാക്കത്തോറ്റം, ബാലിത്തോറ്റം, കതുവന്നൂർ‌വീരൻ തോറ്റം, വിഷ്ണുമൂർ‍ത്തിത്തോറ്റം തുടങ്ങിയ തോറ്റങ്ങളിൽ കരുണരസപ്രധാനമായ ഭാഗങ്ങൾ കാണാം. തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ജ്ഞാനവും,ഭക്തിയും, സാഹിത്യവും സമ്മേളിക്കുന്നു. 

തെയ്യത്തോറ്റങ്ങളിൽ ചരിത്രവസ്തുതകൾ നേരിട്ടു പ്രതിപാദിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും ,ചരിത്രപരവും, ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ വസ്തുതകൾ മനസ്സിലാക്കാൻ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. തോറ്റം പാട്ടുകളെ പ്രാദേശിക ചരിത്രരചനക്ക് നിദാനമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌.

== വകഭേദങ്ങൾ ==
തോറ്റത്തിന്‌ ഉച്ചത്തോറ്റം,അന്തിത്തോറ്റം എന്നിങ്ങനെ വകഭേദമുണ്ട്. ആ പേരുകൾ തോറ്റം പുറപ്പെടുന്ന സമയത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്‌. കോലക്കാരൻ പട്ട് ചുറ്റിക്കെട്ടി ദേവതാസ്ഥാനത്തിനു മുന്നിൽ ചെണ്ടയുമായി വന്നു നിന്ന് തോറ്റം പാടി അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്‌ ഉച്ചത്തോറ്റത്തിൽ ചെയ്യുന്നത്. കക്കര ഭഗവതി, മുച്ചിലോട്ടു ഭഗവതി തുടങ്ങിയ തെയ്യങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തോറ്റം ഉറഞ്ഞു തുള്ളുക കൂടി ചെയ്യും. എന്നാൽ അന്തിത്തോറ്റങ്ങൾ മിക്കതും ഉറഞ്ഞുതുള്ളാറുണ്ട്. വളരെ ചുരുക്കം ചില ദേവതകളുടെ അന്തിത്തോറ്റം മാത്രമേ ഉറഞ്ഞു തുള്ളാതിരിക്കുകയുള്ളൂ. തോറ്റങ്ങളുടെ ഉറഞ്ഞിളകിയാട്ടം ശരിയായ നർത്തനം തന്നെയാണ്‌&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;. 

തോറ്റം പുറപ്പെടാത്ത തെയ്യങ്ങൾക്കും തിറകൾക്കും തൽസ്ഥാനത്ത് വെള്ളാട്ടം എന്ന വേഷമാണ്‌ പുറപ്പെടുക.&lt;ref name=&quot;തോറ്റം&quot; /&gt;.

== ഭദ്രകാളി പാട്ട് ==
[[പ്രമാണം:Kundamoozhithirumudi.jpg|ലഘുചിത്രം|കുണ്ടാമൂഴി മുടിപ്പുരയിലെ തിരുമുടി ]] 
കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള തിരുവനന്തപുരത്തും കൊല്ലത്തും കന്യാകുമാരി പ്രദേശങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്ന, ഭദ്രകാളിയുടെ തിരുമുടി വച്ചാരാധിക്കുന്ന [[മുടിപ്പുര]] 
&lt;nowiki/&gt;കളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഉത്സവസമയത്തു പാടുന്ന പാട്ടാണ് ഭദ്രകാളിപാട്ട് അഥവാ തോറ്റംപാട്ട്. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ വർഷത്തിൽ രണ്ടു കുരുതികൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. ധനു കുരുതിയും ഇടവ കുരുതിയും. ഈ കുരുതികളോടനുബന്ധിച്ചു തോറ്റംപാട്ടു നടക്കാറുണ്ട്. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങി തോറ്റംപാട്ടിന്റെ ഇരുപതാമത്തെ ദിവസം മാലപ്പുറം അഥവാ ദേവീ കല്യാണം നടക്കുന്നു. വൃശ്ചികം ഒന്നിന് തുടങ്ങുന്ന തോറ്റംപാട്ടിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള മാലപ്പുറം വളരെ ആർഭാടമായിട്ടാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ നടക്കുന്നത്. അന്നേദിവസം ക്ഷേത്രത്തിൽ ദേവീകല്യാണത്തോടനുബന്ധിച്ചു വിശേഷാൽ പൂജകളും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകും. തോറ്റംപാട്ട് തുടങ്ങി മുപ്പതാം ദിവസം തോറ്റം എന്ന തോറ്റംപാട്ടിലെ സവിശേഷമായ ഭാഗം പാടും . അന്നേ ദിവസവും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പൂജകൾ ഉണ്ടാകും . തോറ്റം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ധനു മാസത്തിലെ ആദ്യ തിങ്കൾ , ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ കുരുതി മഹോത്സവം നടക്കും . ഇതുപോലെ തന്നെ മേടം ഒന്നിന്  തോറ്റം പാട്ട് ആരംഭിച്ചു ഇടവമാസം ആദ്യ തിങ്കൾ ചൊവ്വ ദിവസങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ഇടവ കുരുതി മഹോത്സാവവും നടക്കും . വർഷത്തിൽ തൊണ്ണൂറു ദിവസമെങ്കിലും തോറ്റംപാട്ട് ശ്രീ മുളങ്കാടകം ദേവീ ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്നു വരുന്നു . 

ഇങ്ങനെയുള്ള മുടിപ്പുരകളിലെ ഉത്സവത്തെ കാളിയൂട്ട്‌ ഉത്സവം എന്നാണ് പറയുക. '''ഭദ്രകാളിയെ ഊട്ടുക''' എന്നാണ് ഇതിൻ്റെ അർത്ഥം. കാളിയൂട്ട് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യ ദിവസം രാത്രി പൂജാബിംബമായ തിരുമുടി ശ്രീ കോവിലിന് പുറത്തെടുത്ത് അലങ്കരിച്ച് ഒരുക്കിയ പച്ചപ്പന്തലിൽ ഇരുത്തുന്നു. തുടർന്ന് പാട്ടുകാർ ഭദ്രകാളി ദേവിയെ മൂലസ്ഥാനമായ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീകുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്ന് പാടി ആവാഹിച്ചശേഷം തിരുമുടിയിൽ കാപ്പുകെട്ടി കുടിയിരുത്തുന്നു. ഇതിനെ '''പാടിക്കുടിയിരുത്ത്''' എന്നാണ് പറയുന്നത്. 

പൊങ്കാല ഉത്സവത്തിന് പ്രശസ്തമായ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തി]]&lt;nowiki/&gt;ൽ ഉത്സവം തുടങ്ങുന്നത് കുടിയിരുത്തോടെയും അവസാനിക്കുന്നത്  കുടിയിളക്കോടെയുമാണ്. പാലകന്റെയും കന്യാവിന്റെയും കഥയാണ് തോറ്റംപാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. ആറ്റുകാലിലെ കീഴ്‌വഴക്കം അനുസരിച്ചു പാലകരുടെ ജനനം മുതൽ പാടി തുടങ്ങുന്നു.  

ദേവിയുടെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള വരവ്, ദേവിയുടെ ഭർത്താവായ പാലകരുടെ ജനനം ഇവയാണ് ഒന്നാം ദിവസത്തെ പാട്ടിലെ ഇതിവൃത്തം. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ രാജാവായ മാരായർക്കും മാരുതിയ്ക്കും വളരെ കാലമായി മക്കളില്ല. അവർ ശിവഭജനം നടത്തിയതിന്റെ ഫലമായി ഉണ്ണി പാലകന് ജന്മം നൽകുന്നു. തെക്കും കൊല്ലത്തെ രാജാവായ നാരായണർക്കും മക്കളില്ല. അദ്ദേഹവും ശിവഭജനം നടത്തുന്നു. ശ്രീ പരമേശ്വരൻ തന്റെ മകളായ കാളിയെ നാരായണർക്കു വളർത്തുവാൻ  നൽകുന്നു.  ഭൂമിയിലേക്ക് പോരാൻ നേരം നാഗപടമുള്ള രണ്ടു കാൽ ചിലമ്പും പള്ളിവാളും ഭഗവാൻ മകൾക്ക് നൽകുന്നു. അങ്ങനെ കാളി ദൈവകന്യാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവൾ വളർന്ന് കല്യാണപ്രായം ആയപ്പോൾ വടക്കൻ കൊല്ലക്കാരും തെക്കൻ കൊല്ലക്കാരും ഒരു വഴിയമ്പലത്തിൽ വച്ചു കണ്ടുമുട്ടുന്നു; കല്യാണം നിശ്ചയിക്കുന്നു.

രണ്ടാംദിവസം വിവാഹം ഉറപ്പിക്കലാണ്. തൃക്കല്യാണ ഒരുക്കങ്ങളാണ് ഈ ദിവസം പാടുന്നത്. ദേവിയും പാലകനുമായുള്ള കല്യാണമാണ് മൂന്നാം ദിവസം പാടുന്നത് . വളരെ ഇമ്പമാർന്നതും ശ്രവണമധുരവുമായ ഈ ഭാഗം''' മാലപ്പുറം പാട്ട്''' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. 

നാലാം ദിവസത്തെ പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ   ഭർതൃഗൃഹത്തിലേക്കുള്ള യാത്രയും  ഭർതൃഗൃഹത്തിലെ സ്വീകരണങ്ങളും പ്രതിപാദിക്കുന്നു. ദേവിയുടെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി പാലകർ വാണിഭം ചെയ്യാൻ പോകാമെന്ന് സമ്മതിക്കുന്നു.

പാലകൻ്റെ പാണ്ഡ്യ നാട്ടിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് അഞ്ചാം ദിവസം വർണ്ണിക്കുന്നത്. പോകാൻ നേരം ദേവി തന്റെ രണ്ട് ചിലമ്പു കൂടി പതിയുടെ കയ്യിൽ കൊടുത്തിട്ട്; ആ ചിലമ്പിന്റെ ഗുണഗണങ്ങളും അതിനു ചോദിക്കേണ്ട വിലയും ദേവി അവനോട്  പറയുന്നു. അങ്ങനെ വാണിഭ സാധനങ്ങളും രണ്ട് പൊൻ ചിലമ്പുമായി പാലകൻ യാത്ര തിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡ്യനാട്ടിലെത്തിയ പാലകൻ ചിലമ്പ് വിൽക്കാൻ തട്ടാനെ സമീപിക്കുന്നു.  പാലകനെ വഴിയമ്പലത്തിൽ ഇരുത്തിയിട്ട് തട്ടാൻ കൊട്ടാരത്തിൽ ചെന്ന് രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, &quot;മഹാറാണിയുടെ കാൽ ചിലമ്പു മോഷ്ടിച്ച കള്ളനെ കണ്ടു കിട്ടിയിട്ടുണ്ട്&quot;. ഉടനെ   രാജകിങ്കരന്മാർ  പാലകനെ തിരുമുമ്പിൽ എത്തിക്കുന്നു. 

പാലകന് രാജാവ് ശിക്ഷ വിധിക്കുന്നതാണ് ആറാം ദിവസം പാടുന്നത്. തട്ടാന്റെ ഏഷണി വിശ്വസിച്ച രാജാവ്, ഇനി മേലിൽ ആരും പാണ്ഡ്യ രാജ്യത്തു മോഷണം നടത്തരുത് അതിനാൽ മധുരയിൽ കട്ട കള്ളനെ (പാലകനെ) കഴുവേറ്റി കൊല്ലണം എന്ന് വിധിക്കുന്നു.  ഇതേസമയം  കന്യാവ് ഭർത്താവിനെ പ്രതീക്ഷിച്ചു ഇരിക്കുന്നു.

വടക്കൻ കൊല്ലത്ത് ഉറങ്ങിക്കിടന്ന കന്യാവ് ഒരു ദുഃസ്വ‌പ്നം കണ്ട് ഞെട്ടി എണീക്കുന്നു. ഭർത്താവിന് എന്തോ ആപത്ത് പറ്റിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി ഒരു വൃദ്ധയുടെ രൂപത്തിൽ ഭർത്താവിനെ അന്വേഷിച്ചു പോകാൻ തിരുമാനിക്കുന്നു. പലരോടും അമ്മ വഴി ചോദിക്കുകയും അവർക്കെല്ലാം വരം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാലകനെ ഒരു പാലത്തിൻ്റെ മുകളിൽ കഴുവിലേറ്റുകയാണ് ചെയ്തത്. അടുത്ത് ജോലി ചെയ്തു കൊണ്ടിരുന്ന ഒരു മണ്ണാൻ (തുണി അലക്കുന്നവൻ) കഴുകന്മാർ കൊത്താതെ പാലകന്റെ മൃതദേഹത്തെ സംരക്ഷിച്ചു. ഇതിൽ സംപ്രീതയായ ദേവി മണ്ണാനെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അവൻ്റെ നാവിൽ എഴുതി ക്കൊടുത്തതാണത്രെ തോറ്റം പാട്ട്. ഇത് ആവശ്യമില്ലാതെ മൂളരുതെന്നും വാമൊഴി ആയി നിലനിർത്തണമെന്നും അമ്മ താക്കീത് നൽകി.

ഭർത്താവിന്റെ ജഡം കണ്ടു അമ്മ നെഞ്ചു പൊട്ടി വിലപിക്കുന്നു; കൈലാസനാഥൻ  അമൃത് നൽകി  പാലകനെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അതോടെ അമ്മ പ്രതികാരമൂർത്തിയായി മാറുന്നു. (ഏഴാം ദിവസം പാലകനെ കൊന്ന തോറ്റം പാടുന്ന സമയം  ദുഃഖസൂചകമായി ഗോപുരത്തിലെ ശില്പം മറയ്ക്കുന്നു, ശ്രീകോവിലിനു മുന്നിലെ കെടാവിളക്കിലെ ദീപം അണയ്ക്കുന്നു.)

കാളിയുടെ പ്രതികാരമാണ് എട്ടാം ദിവസം പാടുന്നത്. തൻ്റെ ഭർത്താവിനെ ചതിച്ചവരോട് പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് വൃദ്ധയായി മാറിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളി. പേടിച്ച് അറയ്ക്കകത്ത് ഇരിക്കുന്ന തട്ടാനോട്, തനിക്കു ധാരാളം സ്വർണ്ണ വകകൾ പണിയാൻ ഉണ്ടെന്നും എത്രയും വേഗം തന്റെ പണി തീർക്കണമെന്നും അതിനായി നിന്റെ കുലത്തിലെ എല്ലാപേരെയും വിളിക്കാൻ  പറയുന്നു. വഴിമദ്ധ്യേ പാലകൻ കള്ളൻ അല്ലെന്നും താനും രാജാവും കൂടി ബുദ്ധിപരമായി അവനെ കള്ളനാക്കി കൊല്ലുകയായിരുന്നു എന്നു തട്ടാൻ പറയുന്നു. അമ്മ എട്ടുദിക്കും പൊട്ടുമാറുച്ചത്തിൽ അലറുന്നു. ഭയന്ന് വിറച്ചു ഓടുന്ന അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് വസൂരി വാരി വിതറുന്നു, ശേഷം തന്റെ പള്ളിവാൾ കൊണ്ടു എല്ലാപേരെയും കൊല്ലുന്നു. ചതിച്ച തട്ടാനെ ഓടിച്ചിട്ടു പിടിച്ച് പള്ളിവാളിനാൽ അവൻ്റെ നാവറുത്ത്, ക്രൂരമായി അവനെയും കൊല്ലുന്നു. 

പാണ്ഡ്യനിഗ്രഹവും  ദേവിയുടെ കൈലാസ  യാത്രയുമാണ് ഒമ്പതാം ദിവസം പാടുന്നത് 
തട്ടാനെ കുലത്തോടെ മുടിച്ചു പാണ്ഡ്യ രാജാവിൻ്റെ മുന്നിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ദേവി തന്റെ പള്ളിവാള് കൊണ്ടു പാണ്ഡ്യന്റെ തല അറുക്കുന്നു. അധർമ്മത്തിനു കൂട്ടു നിൽക്കാത്ത പെരുംദേവിയെ മുത്താരമ്മ നായി  വാഴ്ത്തി  വരങ്ങൾ  നൽകുന്നു. ശേഷം കൈലാസത്തിൽ ചെന്ന് പിതാവിന്റെ മുന്നിൽ  നമസ്കരിച്ച് പാണ്ഡ്യ ശിരസ്സ് സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ സമയം ദേവീപ്രീതിയ്ക്കായി പൊങ്കാല സമർപ്പണം നടക്കുന്നു.

പത്താം ദിവസത്തെ പൊലിപ്പാട്ടിൽ ദേവിയുടെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കുള്ള ആഗമനമാണ്   വർണ്ണിക്കുന്നത്.  പിതാവായ മഹേശ്വരൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ ഭൂമിയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് തനിക്കും ഭർത്താവിനും പാർക്കാൻ വിശ്വകർമാവിനെക്കൊണ്ട് ഒരു ആലയം പണിയിക്കുന്നു. പതിയായ പാലകനെ ക്ഷേത്രപാലനായി അരികിൽ കുടിയിരുത്തിയ ദേവി, മുടിപ്പുരയുടെ അകത്തെ അറയിൽ നേരെ വടക്കോട്ടു നോക്കി കുടിയിരുന്നു. 

പൊലിപ്പാട്ടിനുശേഷം തിരുമുടിയിൽ നിന്ന് കാപ്പഴിച്ച് കുടിയിളക്കി ഭഗവതിയെ തിരിച്ചു കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ കൊണ്ടുവിടുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ തിരുമുടി പ്രതിഷ്ഠയില്ലാത്ത ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റംപാട്ട് പാടുന്നത് കാണാനാകും. 

കണ്ണകീചരിതമാണ് ആറ്റുകാലിലെ തോറ്റംപാട്ടിൽ പാടുന്നത് എന്ന് പലയിടത്തും പറഞ്ഞു കേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ പാട്ടിലെ വരികളിൽ എവിടെയും തന്നെ കണ്ണകി എന്ന പേര് പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ആറ്റുകാലിലെ പ്രതിഷ്ഠ വേതാളാരൂഢയായ ഭദ്രകാളി ആണെന്നും തോറ്റംപാട്ടിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത് ഭദ്രകാളി ചരിതമാണെന്നും 2016 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ '''Attukalamma the goddess of millions'''  എന്ന ലക്ഷ്മി രാജീവിൻ്റെ  പുസ്‌തകം തെളിയിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രമായ കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ മീനമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ നടക്കുന്ന കളമെഴുത്തു  പാട്ടിന്റെ ഭാഗമായി തോറ്റം പാട്ടു പാടാറുണ്ട്. ഭദ്രകാളി ദാരികവീരനെ വധിച്ച ദിവസം ‘രേവതി വിളക്ക്’ എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ  ആഘോഷിക്കുന്നത്. 

മുഴതാങ്ങ് ശ്രീ ചാവരുകാവിലും തിരു: ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 11 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ് കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റം പാട്ട് നടത്തി വരാറുണ്ട്.
കൊല്ലം കൊല്ലൂർവിള ഭരണിക്കാവ് ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മീന ഭരണി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി 41 ദിവസം ദേവിയെ കാപ്പ്കെട്ടി കുടിയിരുത്തി തോറ്റംപാട്ട് നടത്തിവരുന്നു. മീനഭരണി ഉത്സവം കഴിഞ്ഞ് കാർത്തിക നാളിൽ ഗുരുസിയോടെ തോറ്റംപാട്ടുത്സവം സമാപിക്കുന്നു.

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== സ്രോതസ്സുകൾ ==
* തെയ്യം-ഡോ. എം. വി. വിഷ്ണു നമ്പൂതിരി-കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റയൂട്ട്,തൃശ്ശൂർ-ISBN 81-7638-566-2
* തെയ്യത്തിലെ ജാതിവഴക്കം-ഡോ. സജ്ഞീവൻ അഴീക്കോട്- കറന്റ് ബുക്ക്സ് ISBN 81-240-1758-1

{{അപൂർണ്ണം}}

{{തെയ്യം}}

[[Category:കേരളത്തിലെ അനുഷ്ഠാനഗാനങ്ങൾ]]
[[Category:തെയ്യം]]</text>
      <sha1>lwr3rqoh7yp3gio4xujjz3ydbhq1bwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബലൂചികൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44533</id>
    <revision>
      <id>4632130</id>
      <parentid>4629635</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7621" sha1="e8z48qbrmhs3p4g3r6tn37drp4i28xs" xml:space="preserve">{{prettyurl|Baloch people}}
{{Infobox Ethnic group
|group= Baloch&lt;br/&gt; بلوچ  {{unicode|''Baloosh''}}
|image=[[ചിത്രം:Baluchistan01.jpg|200px]]
|caption=Baloch in their national dress, from a 1910 photograph.
|poptime=over 15 million
&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Eastern Balochi&quot;&gt;
[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bgp Eastern Baloch], ''Ethnologue.com'' (retrieved [[7 July]] [[1998]])&lt;/ref&gt;
|region1      = {{flagcountry|Pakistan}}
|pop1         = 8 million (1998)
|ref1         = {{lower|&lt;ref name=&quot;Pakistan census&quot;&gt;[http://www.statpak.gov.pk/depts/pco/statistics/other_tables/pop_by_mother_tongue.pdf Population by Mother Tongue], ''Population Census Organization, Government of Pakistan'' (retrieved [[7 June]] [[2006]])&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNHCR&quot;&gt;[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/home/opendoc.pdf?tbl=SUBSITES&amp;page=SUBSITES&amp;id=434fdc702 Census of Afghans in Pakistan], ''[[United Nations High Commissioner for Refugees|UNHCR]] Statistical Summary Report'' (retrieved [[10 October]] [[2006]])&lt;/ref&gt;}}
|region2      = {{flagcountry|Iran}}
|pop2         = 4.1 million (1998)
|ref2        = {{lower|&lt;ref name=&quot;ir&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=IR Languages of Iran], ''Ethnologue.com'' (retrieved [[7 June]] [[2006]])&lt;/ref&gt;}}
|region3      = {{flagcountry|Afghanistan}}
|pop3         = 1.1 million (1998)
|ref3         = {{lower|&lt;ref name=&quot;CIA Afghanistan&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bgn Western Baloch], ''Ethnologue.com''  (retrieved [[7 June]] [[2006]])&lt;/ref&gt;}}
|region4      = {{flagcountry|Oman}}
|pop4         = 407,000 (2000)
|ref4         = {{lower|{{fact|date=January 2008}}}}
|region5      = {{flagcountry|United Arab Emirates}}
|pop5         = 215,000 (2000)
|ref5         = {{lower|{{fact|date=January 2008}}}}
|region6      = {{flagcountry|Turkmenistan}}
|pop6         = 55,000 (1993)
|ref6         = {{lower|&lt;ref name=&quot;People in Turkmenistan&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bcc Western Baloch in Turkmenistan], ''Ethnologue.com''(retrieved [[7 June]] [[2006]])&lt;/ref&gt;{{fact|date=January 2008}}}}
|region7      = {{flagcountry|Kuwait}}
|pop7         = 20,000 (1993)
|ref7         = {{lower|&lt;ref name=&quot;pbt&quot;&gt;[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=KW People in Kuwait], ''Ethnologue.com'' (retrieved [[7 June]] [[2006]])&lt;/ref&gt;}}
|region8      = {{flagcountry|Qatar}}
|pop8         = 13,000 (2007)
|ref8         = {{lower|{{fact|date=January 2008}}}}
|region9      = {{flagcountry|Saudi Arabia}}
|pop9         = 12,000 (2007)
|ref9         = {{lower|{{fact|date=January 2008}}}}
|region10        = {{flagcountry|Somalia}}
|pop10           = 8,200 (2007)
|ref10           = {{lower|{{fact|date=January 2008}}}}

|rels=[[Islam]] [[Sunni Islam|Sunni]] (predominantly) and [[Zikri]]s around [[Turbat]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+pk0055) |title=Pakistan - Library of Congress Country Studies |access-date=2012-12-12 |archive-date=2020-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109182317/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID+pk0055%29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ir0048) |title=Library of Congress Country Studies |access-date=2012-12-13 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230724/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd%2Fcstdy%3A%40field%28DOCID%20ir0048%29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[http://countrystudies.us/afghanistan/48.htm Baluch - U.S. Library of Congress]&lt;/ref&gt;
|langs=[[Balochi language|Balochi]]
|related-c=Other [[Iranian peoples]]
}}
[[File:Major ethnic groups of Pakistan in 1980.jpg|right|thumb|250px|പാകിസ്താൻ അഫ്ഘാനിസ്ഥാൻ ഇറാൻ പ്രദേശത്തെ വിവിധജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ആവാസമേഖല അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന ഭൂപടം. ഇളം ചുവപ്പുനിറത്തിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്നത് ബലൂചികളുടെ ആവാസമേഖലയാണ്‌]]
[[Southwest Asia|തെക്കുപടിഞ്ഞാറേ ഏഷ്യയിൽ]] [[ബലൂചിസ്ഥാൻ (ഭൂപ്രദേശം)|ബലൂചിസ്ഥാനിൽ]], [[Iranian plateau|ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിൽ ജീവിക്കുന്ന [[Iranian people|ഇറാനിയൻ വംശജരാണ്]]  '''ബലൂചികൾ''' ('''بلوچ'''; മറ്റ് വിവർത്തനങ്ങൾ ''ബലൂച്, ബലൌഷ്, ബ്ലോആഷ്, ബലൂഷ്, ബലോഷ്, ബലൌഷ്''). [[ഇറാൻ]], [[അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ]], [[പാകിസ്താൻ]] എന്നീ‍ രാജ്യങ്ങളുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഇവരുടെ വാസസ്ഥലത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇറാനിയൻ ഭാഷയായ [[ബലൂചി ഭാഷ|ബലൂചി]] ആണ്‌ ഇവരുടെ ഭാഷ. ഇവരിൽ എല്ലാവരും തന്നെ [[സുന്നി]] മുസ്ലീങ്ങളാണ്‌. 

മദ്ധ്യകാലത്താണ്‌ ഇവർ [[ഇറാൻ പീഠഭൂമി|ഇറാൻ പീഠഭൂമിയുടെ]] വടക്കുഭാഗത്തു നിന്ന് തെക്കുകിഴക്കുഭാഗത്തേക്കെത്തിയത്. പിൽക്കാലത്ത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഇറാനിൽ നിന്ന് ഇന്നത്തെ പാകിസ്താനിലെ ബലൂചിസ്ഥാൻ പ്രദേശത്തേക്കു വരെ നീങ്ങി. ഇസ്ലാമികഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പത്താം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽക്കു തന്നെ ബലൂചികളെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യം രചിക്കപ്പെട്ട ഫിർദോസിയുടെ (Firdawsi) [[ഷാ നാമ|ഷാ നാമയിലും]] (Shah Name) ബലൂചികൾ പരാമർശവിധേയമാകുന്നുണ്ട്.

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം ഇറാനിലെ സന്ദ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ (Zand Dynasty) പതനത്തോടെ വളരെയധികം ബലൂച വർഗ്ഗക്കാർ ഇറാന്റെ തെക്കുകിഴക്കുള്ള സിസ്താനിലെത്തി താമസമാക്കി&lt;ref name=afghans2&gt;{{cite book |last=Voglesang|first= Willem|authorlink= |coauthors= |title=The Afghans|year=2002 |publisher=Willey-Blackwell, John Willey &amp; SOns, Ltd, UK.|location=LONDON|isbn=978-1-4051-8243-0|chapter= 2-Peoples of Afghanistan|pages=35|url=https://archive.org/details/afghans0000will}}&lt;/ref&gt;‌.

==അവലംബം==

&lt;references/&gt;

{{Ethno-stub}}
[[വിഭാഗം:ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബലൂചിസ്ഥാൻ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബലൂചികൾ]]</text>
      <sha1>e8z48qbrmhs3p4g3r6tn37drp4i28xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47987</id>
    <revision>
      <id>4632107</id>
      <parentid>4139963</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45312" sha1="3jqswbb71jh56jjtxom4jwe4rsuwfjq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Friedrich Engels}}
{{Infobox philosopher
| region = [[Western philosophy|പടിഞ്ഞാറൻ തത്ത്വചിന്ത]]
| era    = [[19th-century philosophy|പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ തത്ത്വചിന്ത ]]
| image  = Friedrich Engels portrait (cropped).jpg
| caption = Engels in 1877, in [[Brighton]], by William Hall
| name    = ഫ്രെഡറിക് എംഗത്സ്
| birth_date  = 28 നവംബർ1820
| birth_place = [[വുപ്പാർട്ടൽ|ബർമ്മൻ]], [[പ്രഷ്യ]]
| death_date  = {{death date and age|df=y|1895|08|05|1820|11|28}}
| death_place = [[ലണ്ടൻ]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]]
| school_tradition = [[Continental philosophy]]&lt;br/&gt;[[Marxism]]&lt;br/&gt;[[Dialectical materialism]]&lt;br/&gt;[[Historical materialism]]
| nationality = German
| party = [[Communist Correspondence Committee]] {{small|(until 1847)}}&lt;br/&gt;[[Communist League]] {{small|(1847–1852)}}&lt;br/&gt;[[International Workingmen's Association]] {{small|(1864–1872)}}
| education  = {{Interlanguage link multi|Wilhelm-Dörpfeld-Gymnasium|de|3=Wilhelm-Dörpfeld-Gymnasium|lt=Gymnasium zu Elberfeld}}&lt;br&gt;&lt;small&gt;(withdrew)&lt;/small&gt;&lt;ref name=Levine/&gt;&lt;br&gt;[[Humboldt University of Berlin|University of Berlin]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(no degree)&lt;/small&gt;&lt;ref name=Levine&gt;Norman Levine, ''Divergent Paths: The Hegelian Foundations of Marx's Method'', Lexington Books, 2006, p. 92: &quot;the Young never graduated from the gymnasium, never went to university...&quot;&lt;/ref&gt;
| main_interests = [[Political philosophy]], economics, [[class struggle]], [[criticism of capitalism]]
| influences = [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[Ludwig Feuerbach|Feuerbach]], [[Max Stirner|Stirner]], [[Adam Smith|Smith]], [[David Ricardo|Ricardo]], [[Karl Marx|Marx]], [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], [[Goethe]], [[Charles Fourier|Fourier]], [[Moses Hess|Hess]], [[Lewis H. Morgan|Morgan]], [[Heraclitus]]
| influenced = [[List of Marxists]]
| notable_works = ''[[The Condition of the Working Class in England]]'', ''[[Anti-Dühring]]'', ''[[Socialism: Utopian and Scientific]]'', ''[[The German Ideology]]''
| notable_ideas = [[Marx's theory of alienation|Alienation]] and [[exploitation of labour|exploitation of the worker]], [[historical materialism]]
| signature = Friedrich Engels Signature.svg
}}
'''ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്''' ([[നവംബർ 28]], [[1820]] - [[ഓഗസ്റ്റ് 5]], [[1895]]) ഒരു [[ജർമ്മനി|ജർമ്മൻ]] [[സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ|സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞനും]], [[തത്വ ചിന്തകൻ|തത്വ ചിന്തകനും]] [[കാൾ മാക്സ്|കാൾ മാർക്സിനൊപ്പം]] [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്യൂണിസ്റ്റ് സിദ്ധാന്തങ്ങൾ]] രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്ത വ്യക്തിയും, [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ]](1848) എഴുതിയ വ്യക്തികളിൽ ഒരാളുമാണ്.&lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 2&lt;/ref&gt;&lt;ref name=engels2&gt;{{cite news|title=ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|url=http://www.egs.edu/library/friedrich-engels/biography/|publisher=ദ യൂറോപ്യൻ ഗ്രാഡ്വേറ്റ് സ്കൂൾ|access-date=2013-04-13|archive-date=2015-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150719141942/http://www.egs.edu/library/friedrich-engels/biography|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  മാർക്സിന്റെ മരണശേഷം [[ദാസ് ക്യാപ്പിറ്റൽ|ദാസ് ക്യാപ്പിറ്റലിന്റെ]] രണ്ടും മൂന്നും ലക്കങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതും ഏംഗൽസ് ആയിരുന്നു. 

ഒരു സമ്പന്ന കുടുംബത്തിലാണ് ജനിച്ചതെങ്കിലും, ഏംഗൽസിന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും സമൂഹത്തിലെ കഷ്ടപ്പെടുന്ന, അവശതയനുഭവിക്കുന്ന തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ കൂടെയായിരുന്നു.  തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉന്നമനത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള പ്രവർത്തനത്തിനിടയിലാണ് പിന്നീട് സുഹൃത്തും സഹപ്രവർത്തകനുമായ [[കാൾ മാർക്സ്|കാൾ മാർക്സിനെ]] കണ്ടു മുട്ടുന്നത്.  പിന്നീട് ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും മുതലാളിത്തത്തിനെതിരേ നടന്ന വിപ്ലവത്തിന്റെ പ്രചോദനങ്ങൾ ഇരുവരും ചേർന്ന് പല കാലഘട്ടങ്ങളിലായി എഴുതിയ പുസ്തകങ്ങളായിരുന്നു.  1895 ൽ തൊണ്ടയിലെ അർബുദരോഗം മൂലം അദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;engels2&quot; /&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
=== ബാല്യകാല ജീവിതം ===
[[File:Friedrich Engels-1840-cropped.jpg|thumb|left|200px|ഏംഗൽസിന്റെ ചെറുപ്പകാലത്തെ ചിത്രം]]
ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ് ജനിച്ചത് [[പ്രഷ്യ|പ്രഷ്യയിലെ]] [[ബർമ്മൻ]] എന്ന സ്ഥലത്ത് (ഇപ്പോൾ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയുടെ]] ഭാഗം) ഒരു വസ്ത്ര നിർമ്മാണ വ്യവസായിയുടെ മകനായിട്ടാണ്‌ ജനിച്ചത്. &lt;ref name=life1&gt;{{cite news|title=ഏംഗൽസിന്റെ ബാല്യകാലം|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1845/letters/45_03_17.htm|date=17-മാർച്ച്-1845}}&lt;/ref&gt; ഏംഗൽസിന്റെ പിതാവ് ദൈവഭക്തനായ ഒരാളായിരുന്നു, അതുകൊണ്ടു തന്നെ ഏംഗൽസിനേയും ആ വഴിയിലൂടെ നയിക്കാൻ പിതാവ് താൽപര്യപ്പെട്ടു.  ഏംഗൽസ് വളർന്നു വരുന്നതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ നിരീശ്വവിശ്വാസത്തിന്റെ വിത്തുകളാണ് വിതക്കപ്പെട്ടത്.  ഇത് മാതാപിതാക്കളെ നിരാശരാക്കി. കുടുംബപരമായ പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലം ഏംഗൽസിന്‌ ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.  1838-ൽ ബർമ്മനിലെ വ്യവസായ സം‌രഭത്തിൽ ശമ്പളമില്ലാതെ ഗുമസ്തനായി  ജോലി ചെയ്തു. &lt;ref name=engels-bio&gt;{{cite news|title=ഏംഗൽസ് ബാല്യം, വിദ്യാഭ്യാസം|url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1895/misc/engels-bio.htm|last=വ്ലാഡിമിർ|first=ലെനിൻ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tucker&gt;റോബർട്ട്.സി.ടക്കർ. ''ദ മാർക്സ്-ഏംഗൽസ് റീഡർ''&lt;/ref&gt; പിതാവിന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന് വാണിജ്യ രംഗത്തേക്ക് ഏംഗൽസ് ചെന്നെത്തുമെന്ന് മാതാപിതാക്കൾ വിചാരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ഏംഗൽസിന്റെ മനസ്സിൽ വിപ്ലവത്തിന്റെ ആദ്യപാഠങ്ങൾ ഉറച്ചിരുന്നു.  സമൂഹത്തിലെ ചേരിതിരിവുകളെക്കുറിച്ച് ബാലനായ ഏംഗൽസിനെ മനസ്സിലായിത്തുടങ്ങിയിരുന്നു. പണക്കാരായ ഒരു വിഭാഗവവും, അവർക്കുവേണ്ടി ജോലി ചെയ്യുന്ന ദരിദ്രരായ മറ്റൊരു വിഭാഗവും. തന്റെ കുടുംബം കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന വിഭാഗമാണ് ഈ തൊഴിലാളികളുടെ മോശം ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ കാരണമെന്ന ചിന്ത ഏംഗൽസിനെ വളരെയധികം ചിന്തിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 4&lt;/ref&gt;


[[ഹേഗൽ|ഹെഗലിന്റെ]] ആശയങ്ങളാണ് ഏംഗൽസിനെ കൂടുതലായും ആകർഷിച്ചത്. ബ്രെമനിലായിരുന്നപ്പോൾ [[ഹേഗൽ|ഹെഗലിന്റെ]] പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കാനാണ് ഏംഗൽസ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടത്.  1838 സെപ്തംബറിൽ ദ ബെദോവിൻ എന്ന പേരിൽ ഏംഗൽസിന്റെ ആദ്യ കവിത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=preface2&gt;{{cite news|title=വർക്സ് ഓഫ് ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/cw/volume02/preface.htm|publisher=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്|quote=സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ച് പ്രതിപാദിക്കുന്ന ദ ബെദോവിൻ എന്ന കവിത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു}}&lt;/ref&gt; 1841 ൽ പ്രഷ്യൻ സേനയിൽ സൈനികനായി ജോലിക്കു ചേരുകയും, ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഏംഗൽസിന് ബെർലിനിലേക്ക് സൈനിക സേവനത്തിനായി പോകേണ്ടിയും വന്നു. ബെർലിനിൽ അദ്ദേഹം യങ്ഹെഗേലിയൻസ് എന്നറിയപ്പെട്ടുന്ന യുവസംഘടനയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഹെഗലിന്റെ ആശയങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടമായിരുന്നു യങ് ഹെഗേലിയൻസ്.  ഫാക്ടറി തൊഴിലാളികളുടെ മോശം ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും, അവർ അനുഭവിക്കുന്ന കഷ്ടപ്പാടുകളെക്കുറിച്ചും ഏംഗത്സ് എഴുതാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ഒരു അഞ്ജാതനായ എഴുത്തുകാരനായി മാത്രമേ ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾക്കു പിന്നിൽ ഏംഗൽസ്  പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നുള്ളു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലേഖനം ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച് പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്റർ പിന്നീട് സുഹൃത്തും, സഹപ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു [[കാൾ മാർക്സ്|കാൾ മാർക്സായിരുന്നു]]. എന്നാൽ ആ സമയത്ത് ഇരുവരും നേരിട്ടു കണ്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല.  തന്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ജെർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകളിലാണ് ഏംഗൽസ് വിശ്വസിച്ചിരുന്നത്.&lt;ref name=lenin1&gt;{{cite news|title=ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|last=വ്ലാഡിമിർ|first=ലെനിൻ|url=http://www.marxists.org/archive/lenin/works/1895/misc/engels-bio.htm|publisher=ലെനിൻ ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കൈവ്|date=1895}}&lt;/ref&gt;

=== ഇംഗ്ലണ്ടിൽ ===
1842 - ൽ തുണിമിൽ വ്യവസായത്തിൽ പരിശീലനം നേടുന്നതിനായി ഏംഗൽസിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ അദ്ദേഹത്തെ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]]  [[മാഞ്ചസ്റ്റർ|മാഞ്ചസ്റ്ററിലേക്കയച്ചു]].&lt;ref name=manchester1&gt;{{cite news|title=ബയോഗ്രഫി ഓഫ് ഏംഗൽസ്|url=http://www.marxists.org/archive/marx/bio/engels/en-1893.htm|publisher=മാർക്സ് ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കൈവ്|quote=തുണി വ്യവസായത്തിൽ പ്രായോഗിക പരിശീലനത്തിനായി ഏംഗൽസ് ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക്}}&lt;/ref&gt;  ഏംഗൽസിന്റെ പിതാവിന് അവിടെ ഒരു പരുത്തി തുണി മിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=bbc1&gt;{{cite news|title=ഏംഗൽസ് ഇൻ മാഞ്ചസ്റ്റർ|url=http://www.bbc.co.uk/legacies/work/england/manchester/article_1.shtml|publisher=ബി.ബി.സി|date=ഫെബ്രുവരി-2004}}&lt;/ref&gt; പുതിയ സാഹചര്യങ്ങൾ മകന്റെ നിലവിലുള്ള ആശയങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തിയേക്കാം എന്നാണദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചത്. മാഞ്ചസ്റ്ററിൽ നിന്നും തിരികെ ജർമ്മനിയിലേക്കു പോകുന്ന വഴി പാരീസിൽ വച്ചാണ് ഏംഗൽസ്  [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സിനെ]] നേരിട്ടു കാണുന്നത്.  ആദ്യ കാഴ്ചയിൽ തന്നെ ഇരുവർക്കും പരസ്പരം മതിപ്പു തോന്നിയിരുന്നില്ല  എന്ന് രേഖകൾ പറയുന്നു. മാർക്സ് ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്ന യങ് ഹെഗേലിയൻ സംഘടനയുമായി ഏംഗൽസ് ഇപ്പോഴും ബന്ധം പുലർത്തുന്നു എന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചതാവാം ഈ മാനസികമായ എതിർപ്പിനു കാരണം എന്നു ചരിത്രകാരന്മാർ പറയുന്നു.

മാഞ്ചസ്റ്ററിലെ ആദ്യ കാലഘട്ടത്തിൽതന്നെയാണ് ഏംഗൽസ് പിന്നീട് തന്റെ ജീവിത പങ്കാളിയായി മാറിയ മേരി ബേൺസ് എന്ന തീവ്രമായ ചിന്താധരണിയുള്ള തൊഴിലാളി സ്ത്രീയെ പരിചയപ്പെടുന്നത്. മേരി ബേൺസാണ് ഏംഗൽസിനെ ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഫാക്ടറി ജോലിക്കാരുടെ മോശം ജീവിത സാഹചര്യത്തെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 56&lt;/ref&gt;&lt;ref name=burns1&gt;{{cite news|title=ഏംഗൽസ് ഇൻ മാഞ്ചസ്റ്റർ|url=http://www.bbc.co.uk/legacies/work/england/manchester/article_2.shtml|publisher=ബി.ബി.സി|quote=മേരി ബേൺസിനെ പരിചയപ്പെടുന്നു}}&lt;/ref&gt; ഇവിടെ വെച്ചാണ് ഏംഗൽസ് ഔട്ട്ലൈൻ ഓഫ് എ ക്രിട്ടിക്ക് ഓഫ് പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കണോമി എന്ന  തന്റെ ആദ്യ കൃതി പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുന്നത് &lt;ref name=ocpe1&gt;{{cite book|title=ഔട്ട്ലൈൻ ഓഫ് എ ക്രിട്ടിക്ക് ഓഫ് പൊളിറ്റിക്കൽ ഇക്കണോമി|last=ഫ്രെഡറിക്|first=ഏംഗൽസ്|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1844/df-jahrbucher/outlines.htm|source=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്|date=നവംബർ-1843}}&lt;/ref&gt; കാൾ മാർക്സ് എഡിറ്ററായിരുന്നു പത്രത്തിലാണ് ഈ കൃതി ആദ്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്.  [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ഫാക്ടറി തൊഴിലാളികളുടെ മോശം ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ ഏംഗൽസിനെ ഇരുത്തി ചിന്തിപ്പിച്ചു. കൂടാതെ [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] ചേരികളിൽ കണ്ട ബാലവേല പോലുള്ള കൊടും ക്രൂരതകൾ അദ്ദേഹത്തെ വിഷമവൃത്തത്തിലാക്കി. [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിൽ]] താൻ കണ്ട ജീവിതങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒരു പരമ്പരതന്നെ അദ്ദേഹം എഴുതി ഉണ്ടാക്കി [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സിനയച്ചു]] കൊടുക്കുകയും അദ്ദേഹം അത് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇവയെല്ലാം കൂടി പിന്നീട് ദ കണ്ടീഷൻ ഓഫ് ദ വർക്കിംഗ് ക്ലാസ്സ് ഇൻ ഇംഗ്ലണ്ട് എന്ന ഒരു സമാഹാരമായി പുറത്തിറങ്ങി.&lt;ref name=tcowie1&gt;{{cite news|title=ഫോക്സ് ഹണ്ടർ, പാർട്ടി ആനിമൽ, ലെഫ്ടിസ്റ്റ് വാര്യർ|url=http://www.nytimes.com/2009/08/19/books/19garner.html?_r=3&amp;pagewanted=all&amp;|last=ഡൊലൈറ്റ്|first=വാർനർ|publisher=ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസ്|date=18-ഓഗസ്റ്റ്-2009}}&lt;/ref&gt;  ഈ പുസ്തകരചനയോടൊപ്പം തന്നെ ഏംഗൽസ് രാഷ്ട്രീയത്തിലും ഇടപെട്ട് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു, കൂടാതെ നോർത്തേൺ സ്റ്റാർ പോലെ ജനപ്രീതിയുള്ള  മറ്റനേകം പത്രങ്ങളിലും, വാരികകളിലുമായി തുടർച്ചയായി ലേഖനങ്ങളുമെഴുതുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 22&lt;/ref&gt;

===പാരീസ്===
[[File:Holybookmarxengels.gif|thumb|200px|ദ ഹോളി ഫാമിലി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ പുറംചട്ട (ജർമ്മൻ ഭാഷയിലുള്ളത്)]]
1844 ആഗസ്റ്റിൽ ഏംഗൽസ് മാഞ്ചസ്റ്റ് വിട്ട് തിരികെ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിലേക്കു]] മടങ്ങാനൊരുങ്ങി. തന്റെ ജന്മസ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്രാമദ്ധ്യേ അദ്ദേഹം [[പാരീസ്|പാരീസിൽ]] പത്തു ദിവസത്തോളം താമസിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 26-27&lt;/ref&gt;  അക്കാലത്ത് യൂറോപ്പിലെ വിപ്ലവപ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ സിരാകേന്ദ്രമായിരുന്നു പാരീസ്.  ഏംഗൽസും കാൾ മാർക്സുമായുള്ള ദീർഘകാലത്തെ ബന്ധം തുടങ്ങുന്നതും പാരീസിൽവെച്ചാണ്. ഏംഗൽസിന് വാണിജ്യമേഖലയിൽ പരിചയമുണ്ടായിരുന്നു,കൂടാതെ വിവിധ മേഖലകളിലുള്ള ആളുകളുമായി ബന്ധങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ കാൾ മാർക്സാവട്ടെ, സാമ്പത്തിക സാമൂഹ്യ പ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള പരിഹാരം ശാസ്ത്രീയമായി കണ്ടെത്തുന്നതിൽ വ്യാപൃതനായിരുന്ന ഒരാളുമായിരുന്നു. പാരീസിൽ വച്ച് ഇവർ തമ്മിലുള്ള ഒരു ഊഷ്മള ബന്ധം ഉടലെടുക്കുകയായിരുന്നു &lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 27&lt;/ref&gt; വൈരുദ്ധ്യാത്മക ഭൗതികവാദം എന്ന മാർക്സിന്റെ ആശയം,  നിലവിലുള്ള സമൂഹത്തെ എങ്ങനെ ഉടച്ചു വാർക്കാം എന്ന ഏംഗൽസിന്റെ സ്വപ്നത്തിനു കൂടുതൽ വിശാലമായ മാനങ്ങൾ നൽകി.&lt;ref name=augustus1&gt;{{cite book|title=കാൾമാർക്സ് ആന്റ് ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്(വോള്യം-രണ്ട്)|last=അഗസ്റ്റേ|first=കോണു|page=270-271|}}&lt;/ref&gt;. ഏംഗൽസ് പാരീസിൽ വീണ്ടും തങ്ങുകയും ഹോളി ഫാമിലി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചനയിൽ മാർക്സിനെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്തു. യങ് ഹെഗേലിയന്റെ ആശയങ്ങളോടുള്ള എതിർപ്പായിരുന്നു ഹോളി ഫാമിലിയിൽ മുഴുവൻ നിറഞ്ഞു നിന്നിരുന്നത്. അക്കാലത്ത് അക്കാദമിക് തലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടതും, സ്വീകാര്യവുമായിരുന്നു യങ് ഹെഗേലിയൻ ആശയങ്ങൾ. അവയ്ക്കൊരു തിരുത്തിയെഴുത്തായിരുന്നു ഏംഗൽസും, മാർക്സും ചേർന്നെഴുതിയ ദ ഹോളി ഫാമിലി.


[[പാരീസ്|പാരീസിലായിരുന്ന]] കാലത്ത് ഏംഗൽസും, [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സും]] ലീഗ് ഓഫ് ദ ജസ്റ്റ് എന്ന രഹസ്യ വിപ്ലവസംഘടയിൽ ചേർന്നു പ്രവർത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. നിലവിലുള്ള ഭരണസമ്പ്രദായത്തെ തുടച്ചുമാറ്റി സമൂഹത്തിലെ എല്ലാവർക്കും സമത്വം എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രധാനലക്ഷ്യം. മാർക്സ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന പത്രം ഫ്രഞ്ച് സർക്കാരിന്റെ നോട്ടപ്പുള്ളിയായതിനാൽ ആ പത്രത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവരോടെല്ലാം 24 മണിക്കൂറിനകം രാജ്യം വിടണമെന്ന് സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;കാൾ മാർക്സ് ആന്റ് ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്, &quot;ലെറ്റർ ഫ്രം മാർക്സ് ടു റൂജ്&quot; (15 ജനുവരി 1845) ''കളക്ടട് വർക്സ്: വോള്യം 38'',ത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് -  പുറം. 15.&lt;/ref&gt; മാർക്സ് തന്റെ ഭാര്യയേയും മകളേയും കൂട്ടി തന്റെ ജന്മദേശമായ ബ്രസ്സൽസ്സിലേക്കു പോയി, ഏംഗൽസ് തിരികെ ബർമനിലേക്കുപോയി ''ദ കണ്ടീഷൻ ഓഫ് ദ ഇംഗ്ലീഷ് വർക്കിംഗ് ക്ലാസ്സ്'' എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചനയിൽ മുഴുകി. 1845ഏപ്രിൽ അവസാന കാലത്ത് ഏംഗൽസ് ബ്രസ്സൽസിലേക്കു പോയി, അവിടെ ദ ജർമ്മൻ ഐഡിയോളജി എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ രചനയിൽ മാർക്സുമായി സഹകരിക്കാനായിരുന്നു ഇത്. &lt;ref&gt;[[#lof76|ലൈഫ് ഓഫ് ഏംഗൽസ്- ഹെൻഡേഴ്സൺ]] പുറം 84&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refname1&quot;&gt;കാൾ മാർക്സ്. &quot;ദ ജർമ്മൻ ഐഡിയോളജി&quot;. ലിറ്റററി തിയറി: ആൻ ആന്തോളജി. രണ്ടാം പതിപ്പ്. ഓക്സ്ഫഡ്: ബ്ലാക്ക്വെൽ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1998. 653-658. &lt;/ref&gt; തിരികെ ബർമ്മനിൽ എത്തിയ ഏംഗൽസ് മാർക്സിന്റെ പുസ്തകപ്രസാധനത്തിനുള്ള പണം സംഘടിപ്പിക്കുവാനായി തുടങ്ങി.  ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ഏംഗൽസും മാർക്സും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തികച്ചും ഊഷ്മളമാവുകയായിരുന്നു.

===ബ്രസ്സൽസ്സ്===
{{Quote box|width=25em|align=left|bgcolor=#ACE1AF|quote=സർവ്വരാജ്യ തൊഴിലാളികളെ സംഘടിക്കുവിൻ, നിങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപ്പെടുവാൻ കൈവിലങ്ങുകൾ മാത്രം|source=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ &lt;ref name=dksmg1&gt;{{cite book|title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ|publisher=|page=|last=കാൾ|first=മാർക്സ്|coauthor=ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|year=1848.}}&lt;/ref&gt;}}
1845 മുതൽ 1848 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ മാർക്സും ഏംഗൽസ്സും ബ്രസ്സൽസ്സിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. ജർമ്മൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് എന്ന സംഘടനയുടെ അണിയറപ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെട്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു ഇരുവരും. പുറംലോകത്ത് ഇത്തരം ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനുവേണ്ടി പ്രവർത്തിക്കുക എന്നത് തികച്ചും അപകടകരമായ ഒരു സമയമായിരുന്നു അത്.  നേരത്തേ തന്നെ പ്രവർത്തനം അവസാനിപ്പിച്ച ലീഗ് ഓഫ് ജസ്റ്റ് എന്ന സംഘടനയുടെ ഒരു പിന്തുടർച്ച എന്ന നിലയിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗ് ഉദയം ചെയ്തത്.&lt;ref name=Draper22&gt;ഹാൾ ഡ്രേപ്പർ, ''ദ മാർക്സ് ഏംഗൽസ് ക്രോണിക്കിൾ: എ ഡേ-ടു-ഡേ ക്രോണോളജി ഓഫ് മാർക്സ് ആന്റ് ഏംഗൽസ്' ലൈഫ് ആന്റ് ആക്ടിവിടി: മാർക്സ്-ഏംഗൽസ് സൈക്ലോപീഡിയ - വോള്യം - ഒന്ന്.'' ഷോക്കേൻ ബുക്സ്, ന്യൂയോർക്ക്, 1985; പുറം. 22.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ലീഗ് ഓഫ് ജസ്റ്റിനെക്കാളധികം ജനപിന്തുണ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗിനുണ്ടായിരുന്നെന്നു മാത്രമല്ല, വിവിധ യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ അതിന്റെ ശാഖകൾ രഹസ്യമായെങ്കിലും പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു.  ഏംഗൽസിന്റേയും മാർക്സിന്റേയും  ധാരാളം സുഹൃത്തുക്കൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗിൽ ഉടനെ തന്നെ അംഗങ്ങളായി ചേർന്നു.&lt;ref name=cl2&gt;{{cite news|title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലീഗിന്റെ ചരിത്രം|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1847/communist-league/1885hist.htm|publisher=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്|date=12-നവംബർ-1885}}&lt;/ref&gt; ഈ സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തോടൊപ്പം തന്നെ  ഇരുവരും കമ്മ്യൂണിസത്തിന്റെ തത്ത്വങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന ഒരു ലഘുലേഖ  തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങി.  ഇതാണ് പിൽക്കാലത്ത് നിരവധി തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളേയും, രാഷ്ട്രങ്ങളേയും  നയിച്ച [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ]] എന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ പുസ്തകം.  1848 ഫെബ്രുവരി  21 നാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യപതിപ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്, ഇത് ജർമ്മൻ ഭാഷയിലായിരുന്നു.

===തിരികെ പ്രഷ്യയിലേക്ക്===
1848 ൽ ഫ്രാൻസിൽ തുടങ്ങിയ വിപ്ലവം പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലേക്കു പടരാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ മാർക്സും ഏംഗൽസും പാരീസിൽ നിന്നും മാറി നിൽക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇരുവരും പ്രഷ്യയിലെ കൊളോൺ എന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് താമസം മാറി.  കൊളോണിൽ ഇരുവരും ഒരു പത്രത്തിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. മാർക്സും ഏംഗൽസും കൂടാതെ അക്കാലത്ത് അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്-ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകരെല്ലാം ഈ പത്രത്തിൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നുണ്ടായിരുന്നു.  ഏംഗൽസ് എന്തോ രാജ്യദ്രോഹം ചെയ്യുന്നു എന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മ വിചാരിച്ചിരുന്നത്.  ഇക്കാലത്ത് ഏംഗൽസ് ബാദെൻ, പലാത്തിനേത്ത് എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിൽ നടന്ന മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷ പങ്കാളികളായി. ഈ വിവരങ്ങൾ അറിഞ്ഞ അമ്മ കൂടുതൽ പരിഭ്രാന്തയാവുകയും പിതാവിനെ വിവരം അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. മാതാപിതാക്കൾ ഏംഗൽസിനെ അമേരിക്കയിലേക്ക് പറഞ്ഞയക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.  1851 ജൂലൈയിൽ ഏംഗൽസിനെ സന്ദർശിച്ച പിതാവ്, അവരുടെ മാഞ്ചസ്റ്ററിലുള്ള വാണിജ്യസ്ഥാപനത്തിന്റെ ചുമതല ഏറ്റെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.  1849 ൽ നടന്ന വിപ്ലവ മുന്നേറ്റവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാർക്സിന് പ്രഷ്യൻ പൗരത്വം നഷ്ടപ്പെടുകയും, അദ്ദേഹത്തിന് രാജ്യം വിടേണ്ടിയും വന്നു. എന്നാൽ ഏംഗൽസ് പ്രഷ്യയിൽ തന്നെ തുടരുകയാണുണ്ടായത്.  ജർമ്മനിയിൽ നടന്ന ഒരു സായുധ വിപ്ലവത്തിൽ ഏംഗൽസ് നേരിട്ടു പങ്കാളിയായി.  ഈ മുന്നേറ്റത്തെ പോലീസ് അടിച്ചമർത്തി, അപകടകരമായ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയെങ്കിലും ഏംഗൽസിന് തന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി.  സ്വിറ്റ്സർലണ്ടിലൂടെ ഒരു അഭയാർത്ഥിയെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ച ഏംഗൽസ് ഒടുവിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ അഭയംപ്രാപിച്ചു.  1849 ജൂൺ 6 ന് പ്രഷ്യൻ സർക്കാർ ഏംഗൽസിനെതിരേ അറസ്റ്റ് വാറണ്ട് പുറപ്പെടുവിച്ചു.

===വീണ്ടും ബ്രിട്ടനിൽ===
തിരികെ [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിലെത്തിയ]] ഏംഗൽസ് പിതാവിന്റെ കമ്പനിയിൽ ഉദ്യോഗം സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറായി. [[മൂലധനം (ഗ്രന്ഥം)|മൂലധനം]] എന്ന കൃതിയുടെ പണിപ്പുരയിലായിരുന്ന [[കാൾ മാർക്സ്|മാർക്സിനെ]] സാമ്പത്തികമായി സഹായിക്കാനായിരുന്നു ഇത്. മൂലധനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനപരമായ ആശയങ്ങളിൽ ഏംഗൽസ് തൃപ്തനല്ലായിരുന്നെങ്കിലും മാർക്സിനെ സഹായിക്കേണ്ടത് തന്റെ കടമയായി അദ്ദേഹം കരുതി.&lt;ref name=dk1&gt;{{cite news|title=ഏംഗൽസ് ഇൻ മാഞ്ചസ്റ്റർ|url=http://www.bbc.co.uk/legacies/work/england/manchester/article_4.shtml|publisher=ബി.ബി.സി|accessdate=20-ഏപ്രിൽ-2013}}&lt;/ref&gt; ലണ്ടനിലും ഏംഗൽസ് പോലീസിന്റെ ചാരക്കണ്ണുകൾക്കു കീഴെയാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്.  ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കബളിപ്പിക്കാനായി അദ്ദേഹം തുടർച്ചയായി താമസസ്ഥലങ്ങൾ മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നു, കൂടാതെ വ്യാജപേരുകളും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.  മാർക്സിന്റെ മരണത്തിനുശേഷം ഏംഗൽസ് ഇരുവരും തമ്മിൽ നടന്ന കത്തിടപാടുകളിലെ ഏതാണ്ട് 1500 ഓളം താളുകൾ നശിപ്പിച്ചു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു, രണ്ടുപേരുടേയും ജീവിതത്തിലെ രഹസ്യം സ്വഭാവം കാത്തു സൂക്ഷിക്കാനായിരുന്നത്രെ ഇത്.  കമ്പനിയിലെ ജോലി അദ്ദേത്തിനു സമ്മാനിച്ചത് മടുപ്പാണ്, ഈ സമയത്ത് ഏംഗൽസ് വിവിധങ്ങളായ പുസ്തകങ്ങളുടെ രചനയിൽ മുഴുകി. ''ദ പെസന്റ് വാർ ഇൻ ജർമ്മനി'', ''ദ കാംപെയിൻ ഫോർ ദ ജർമ്മൻ ഇംപീരിയൽ കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ'', തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തങ്ങളായ ലഘുലേഖകളും, പുസ്തകങ്ങളും രചിക്കുന്നത് ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ്.&lt;ref name=tpwg1&gt;{{cite news|title=ദ പെസന്റ് വാർ ഇൻ ജർമ്മനി|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1850/peasant-war-germany/index.htm|publisher=ന്യൂ റിനിഷ് സീതങ്(ജർമ്മൻ)|year=1850|last=ഫ്രെഡറിക്|first=ഏംഗൽസ്}}&lt;/ref&gt; 1870 ൽ അദ്ദേഹം സ്ഥിരമായി ലണ്ടിനിലേക്കു മാറുകയും അവിടെ മാർക്സിനൊപ്പം ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു. മാർക്സിന്റെ മരണം വരെ ഇവർ ഒരുമിച്ചായിരുന്നു.

==അവസാന കാലഘട്ടം==
മാർക്സ് മരിക്കുന്ന സമയത്ത് അദ്ദേഹം, മൂലധനം എന്ന കൃതിയുടെ പണിപ്പുരയിലായിരുന്നു. മാർക്സിന്റെ മരണശേഷം ഏംഗൽസ് ആണ് ആവശ്യമായ തിരുത്തലുകളും, കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളും നടത്തി കൃതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.  ഭാവിയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സമൂഹത്തിൽ വ്യക്തി, കുടുംബബന്ധങ്ങൾ എങ്ങനെയായിരിക്കണമെന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സങ്കല്പങ്ങൾ ഏംഗൽസിന്റെ രചനകളിൽ പ്രകടമായിരുന്നു. സമൂഹം തീരുമാനമെടുക്കുന്ന ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സംവിധാനമാണ് ഏംഗൽസ് സ്വപ്നം കണ്ടിരുന്നത്. തൊണ്ടയിൽ ബാധിച്ച് അർബുദരോഗം മൂലം ഏംഗൽസ് 1895 ൽ മൃതിയടഞ്ഞു.

==കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ==
{{main|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ}}
ഇംഗ്ലണ്ടിൽ എത്തിയ എംഗത്സ്  തന്റെ പഠന-ഗവേഷണങ്ങളുടെ ഫലമായി 1845-ൽ &quot;ഇംഗ്ലണ്ടിലെ തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന്റെ അവസ്ഥ&quot; എന്ന കൃതി രചിച്ചു. അദ്ദേഹം 1848 - ൽ മാർക്സിനോട് ചേർന്ന് [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാനിഫെസ്റ്റോ]] രചിച്ചു. മാർക്സിന്റെ പിൽക്കാല പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളിയായ എംഗത്സ് മൂലധനത്തിന്റെ ഒന്നാം വാള്യം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുവാൻ അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചു. തുടർന്ന് മാർക്സിന്റെ മരണശേഷം മൂലധനത്തിന്റെ രണ്ടും മൂന്നും വാള്യങ്ങൾ എംഗത്സാണ് എഡിറ്റ് ചെയ്ത് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.  എംഗത്സ് സമാഹരിച്ച മിച്ചമൂല്യത്തെ സംബന്ധിച്ച  മാർക്സിന്റെ കുറിപ്പുകളാണ് പിന്നീട് മൂലധനത്തിന്റെ നാലാം വാള്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.

== അവലംബം ==
*{{cite book|title=ലൈഫ് ഓഫ് ഫ്രെഡറിക് ഏംഗൽസ്|url=http://books.google.com.sa/books?id=lNNJUYEQ8aMC&amp;printsec|last=വില്ല്യം|first=ഹെൻഡേഴ്സൺ|publisher=റൗട്ട്ലെഡ്ജ്|isbn=978-0714613208|year=1976|ref=lof76}}


{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{commons}}
{{വിക്കിഗ്രന്ഥശാല|രചയിതാവ്:ഫ്രെഡറിക്ക് എംഗൽസ്}}
*[http://www.marxists.org/archive/marx/bio/index.htm മാർക്സ് ഏംഗൽസ് ബയോഗ്രഫിക്കൽ ആർക്കൈവ്]
*[http://marxmyths.org/maximilien-rubel/article.htm ദ ലെജൻഡ് ഓഫ് മാർക്സ്,  “ഏംഗൽസ് ദ ഫൗണ്ടർ”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606013649/http://marxmyths.org/maximilien-rubel/article.htm |date=2013-06-06 }} - മാക്സമില്ലൻ റൂബൽ
*[http://www.marxist.com/rircontents-5.htm റീസൺ ഇൻ റിവോൾട്ട്: മാർക്സിസം ആന്റ് മോഡേൺ സയൻസ്]
*[https://web.archive.org/web/20090706032507/http://www.greenleft.org.au/2008/769/39653 ഏംഗൽസ്: ദ ചെഗുവേര ഓഫ് ഹിസ് ഡേ]
*[http://simplycharly.com/marx/tristram_hunt_marx_interview.htm ദ ബ്രേവ് ന്യൂ വേൾഡ്: ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100104010406/http://simplycharly.com/marx/tristram_hunt_marx_interview.htm |date=2010-01-04 }}
*[http://www.dhm.de/lemo/html/biografien/EngelsFriedrich/index.html ഏംഗൽസ് - ദ ജർമ്മൻ ബയോഗ്രഫി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


{{Communism}}
{{Social and political philosophy}}
{{Bio-stub|Friedrich Engels}}

[[വർഗ്ഗം:1820-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1895-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജർമ്മൻ തത്ത്വചിന്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തികർ]]</text>
      <sha1>3jqswbb71jh56jjtxom4jwe4rsuwfjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രഗതി മൈദാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49758</id>
    <revision>
      <id>4631961</id>
      <parentid>3966297</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6619" sha1="qo6vhlkwx1xn1q7pp5rd32r6vfymzx2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Pragati Maidan}}
{{വിക്കിഫൈ}}
{{coor title d|28.616813|N|77.243359|E|region:IN-DL_type:landmark_scale:50}}
[[File:Bharat Mandapam Pragati Maidan.jpg|thumb|right|300px| മനോഹരമായ ഹാൾ-6]]
[[ഡെൽഹി|ഡെൽഹിയിലെ]] ഒരു പ്രധാന പ്രദർശനമൈതാനമാണ് '''പ്രഗതി മൈദാൻ''' ([[ഹിന്ദി]]:प्रगती मैदान, ഇം‌ഗ്ലീഷ് അർത്ഥം - &quot;progress grounds&quot;). വളരെയധികം പ്രത്യേകതകൾ നിറഞ്ഞ കെട്ടിടങ്ങളും പ്രദർശനശാലകളും നിറഞ്ഞതാണ് ഈ സമുച്ചയം. ഇന്ത്യയിലെ കേന്ദ്രസർക്കാറിന്റെ വ്യവസായമന്ത്രാലയത്തിനു കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ഇന്ത്യ ട്രേഡ് പ്രോമോഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ]] ആണ്‌ ഇതിന്റെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;http://www.indiatradefair.com/corp/index.asp.htm&lt;/ref&gt;  

ചെറിയ ചെറിയ കെട്ടിടങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മൈതാനം ഒട്ടേറെ ദേശീയ, അന്താരാഷ്ട്ര പ്രദർശനങ്ങൾക്ക് വേദിയാകാറുണ്ട്. ഇവിടെ സ്ഥിരമായുള്ള അഞ്ച് പ്രദർശനശാലകളും കൂടാതെ ഏതു തരത്തിലുമുള്ള പ്രദർശനങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായ കെട്ടിടങ്ങളും ഉണ്ട്. [[നെഹ്രു പവലിയൻ]], [[അറ്റോമിക് എനർജി പവലിയൻ]], [[ഡിഫൻസ് പവലിയൻ]] എന്നിവ സ്ഥിരമായി ഇവിടെ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഹാളുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നതാ‍ണ്. 149 ഏക്കറോളം (61,290 ചതുരശ്രമീറ്റർ) പരന്നു കിടക്കുന്ന ഈ മൈതാനത്തിൽ ആകെ 16 കെട്ടിടങ്ങളും, 10,000 ചതുരശ്രമീറ്റർ തുറന്ന പ്രദർശനയോഗ്യമായ സ്ഥലവും ഉണ്ട്. &lt;ref&gt;http://www.indiatradefair.com/corp/index.asp.htm&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
1972ൽ അന്താരാഷ്ട്ര വില്പനമേളയോടനുബന്ധിച്ചാണ് പ്രഗതി മൈദാൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. 

== പ്രധാന മേളകളും പ്രദർനങ്ങളും ==

വർഷം തോറും ഇവിടെ സ്ഥിരം നടക്കാറുള്ള സ്ഥിരം പ്രദർശനങ്ങളിൽ ചിലത് താഴെ പറയുന്നവയാണ്. 

* [[ഇന്ത്യ അന്താരാഷ്ട്ര വാണിജ്യമേള]]
* [[ലോക പുസ്തകമേള]]
* [[ന്യൂ ഡെൽഹി വാഹനപ്രദർശനമേള]]

== ചിത്രങ്ങൾ ==
&lt;gallery&gt;
Image:Pragati Maidan, inside hall 14.JPG|ഹാൾ 14 നകത്ത് ഒരു മേളക്കിടയിൽ 
Image:Pragati Maidan lake.JPG| പ്രഗതി മൈതാനത്തിനകത്തെ തടാകം
Image:Pragati Maidan, Hall 1.JPG| ഹാൾ -1 ലെ ദൃശ്യം
Image:Pragati Maidan, inside hall 14.JPG| ഹാൾ-14 
Image:Pragati Maidan, inside hall 18 (1).JPG| ഹാൾ-18 ൽ നിന്ന്
Image:Pragati Maidan, inside hall 18 (2).JPG| ഹാൾ-18 മറ്റൊരു ദൃശ്യം
Image:Pragati Maidan, inside hall 18 (3).JPG| ഹാൾ-18 ൽ നിന്ൻ
പ്രമാണം:Punjab counter in IITF 2008.jpg|2008 ലെ ഐ.ഐ.ടി.എഫ്. ട്രേഡ് ഫെയറിൽ പഞ്ചാബ് പവലിയൻ
പ്രമാണം:Pragathi maidan Delhi Center Pond.jpg|നടുതടാകം
പ്രമാണം:Pragathi maidan Delhi1.jpg|
പ്രമാണം:Delhi Pavalion IITF 2008.jpg|2008 ലെ ഐ.ഐ.ടി.എഫ്. ട്രേഡ് ഫെയറിൽ ഡെൽഹി പവലിയൻ
പ്രമാണം:Dancers Performing in center stage IITF 2008.jpg|2008 ലെ ഐ.ഐ.ടി.എഫ്. ട്രേഡ് ഫെയറിൽ സെന്റർ സ്റ്റേജിലെ ഒരു പരിപാടി
&lt;/gallery&gt;

== എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി‍ ==

* [[നിസ്സാമുദ്ദീൻ]] റെയിൽ‌വേ സ്റ്റേഷനിൽ നിന്നും 3 കി.മി. 
* [[ഡെൽഹി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|ഡെൽഹി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്നും 15കി. മി
* [[ഡെൽഹി അന്തർസംസ്ഥാന ബസ് ടെർമിനൽ|ഡെൽഹി അന്തർസംസ്ഥാന ബസ് ടെർമിനലിൽ]] നിന്നും 8 കി. മി
* [[ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ‌വേ|ഡെൽഹി മെട്രോ റെയിൽ‌വേക്ക്]] പ്രഗതി മൈതാനത്തിനകത്ത് തന്നെ ഒരു സ്റ്റേഷൻ ഉണ്ട്. 

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.indiatradefair.com/corp/index.asp.htm ഇന്ത്യ ട്രേഡ് പ്രോമോഷൻ ഓർഗനൈസേഷൻ - ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റ്]
* [http://www.internationalhospitalityfair.in/index.asp CIIയുടേ ഇന്ത്യൻ വില്പനമേളയെ കുറിച്ച്]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070605082405/http://www.internationalhospitalityfair.in/index.asp |date=2007-06-05 }}
* [http://www.tradefairofindia.com ഇന്ത്യൻ വില്പനമേള] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714111455/http://www.tradefairofindia.com/ |date=2017-07-14 }}
{{Commons|Category:Pragati_Maidan}}

[[വർഗ്ഗം:മൈതാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qo6vhlkwx1xn1q7pp5rd32r6vfymzx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ചാരനിറപ്പാത്ര സംസ്കാരം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49889</id>
    <revision>
      <id>4632016</id>
      <parentid>4599105</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ചെങ്കുട്ടുവൻ</username>
        <id>115303</id>
      </contributor>
      <comment>ലീഡ്</comment>
      <origin>4632016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10787" sha1="lqqbbuuckq4rbdu09zq21bmi62sdghn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Painted Grey Ware culture}}
[[ചിത്രം:Indo-Iranian origins.png|thumb|300px| [[Indo-Iranian migration|ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ കുടിയേറ്റങ്ങളുമായി]] ബന്ധപ്പെട്ട പുരാവസ്തു സംസ്കാരങ്ങൾ  ([[EIEC]]-നു ശേഷം). ആൻഡ്രൊനോവോ, [[BMAC|ബി.എം.എ.സി]], യാസ് സംസ്കാരങ്ങൾ പലപ്പൊഴും ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ കുടിയേറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. ജി.ജി.സി, ഹാരപ്പൻ ശ്മശാന സംസ്കാരം (സെമെറ്റെരി എച്ച്), ചെമ്പ് ഖനി, ചാരപ്പാത്ര സംസ്കാരം എന്നിവ ഇന്തോ-ഇറാനിയൻ കുടിയേറ്റങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെടുത്താവുന്ന സംസ്കാരങ്ങളാണ്.]]

ക്രി.മു. 1100 മുതൽ ക്രി.മു. 350 വരെ [[സിന്ധു-ഗംഗാ സമതലം|ഗംഗാതടത്തിൽ]] നിലനിന്ന ഒരു [[അയോയുഗം|അയോയുഗ]] പുരാവസ്തു [[Archaeological culture|സംസ്കാരമാണ്]] '''ചാരനിറപ്പാത്ര സംസ്കാരം''' (Painted Grey Ware culture, അഥവാ PGW). ഇത് [[കറുപ്പും ചുവപ്പും മൺപാത്ര സംസ്കാരം|കറുപ്പും ചുവപ്പും മൺപാത്ര സംസ്കാരത്തിന്]] സമകാലികമായും അതിന് ശേഷവും നിലനിന്നു. ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ കാലഘട്ടം പിൽക്കാല [[Vedic period|വേദ കാലഘട്ടം]] ആണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ സംസ്കാരത്തിനു പിന്നാലെ ക്രി.മു. 500-ഓടെ [[Northern Black Polished Ware|വടക്കൻ മിനുസപ്പെടുത്തിയ കറുപ്പ് മൺപാത്ര സംസ്കാരം]] നിലവിൽ വന്നു.

കറുപ്പിൽ ജ്യാമിതീയരൂപങ്ങൾ വരച്ച, ചാരനിറത്തിലുള്ള മൺപാത്രങ്ങളാണ് ഈ ശൈലിയുടെ സവിശേഷത.&lt;ref&gt;{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WGUz01yBumEC&amp;pg=PA357 |title = History of Humanity: From the seventh century B.C. To the seventh century A.D|isbn = 9789231028120|last1 = De Laet|first1 = Sigfried J.|last2 = Herrmann|first2 = Joachim|date = January 1996}}&lt;/ref&gt; ചാരനിറപ്പാത്ര സംസ്കാരം ഗ്രാമ-പട്ടണ വാസസ്ഥലങ്ങൾ, വളർത്തു കുതിരകൾ, ആനക്കൊമ്പ് കൊണ്ടുള്ള ശില്പങ്ങൾ, ഇരുമ്പിന്റെ ഉപയോഗം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=tzU3RIV2BWIC&amp;pg=PA414 |title = Encyclopedia of Indo-European Culture|isbn = 9781884964985|last1 = Mallory|first1 = J. P.|last2 = Adams|first2 = Douglas Q.|year = 1997}}&lt;/ref&gt; 2018-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് 1,576 ചാരനിറപ്പാത്രസംസ്കാര ഇടങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. മിക്ക ചാരനിറപ്പാത്രസൈറ്റുകളും ചെറിയ കാർഷിക ഗ്രാമങ്ങളായിരുന്നുവെങ്കിലും, നിരവധി ചാരനിറപ്പാത്രസൈറ്റുകൾ താരതമ്യേന വലിയ വാസസ്ഥലങ്ങളായി ഉയർന്നുവന്നു. അവയെ പട്ടണങ്ങളായി കരുതിപ്പോരുന്നു. ഇവയിൽ ഏറ്റവും വലുത് കിടങ്ങുകളോ മരം കൊണ്ടുള്ള വേലികളോ കൊണ്ടുറപ്പിച്ചതായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ഈ വേലികൾ ബി.സി. ഇ 600-നു ശേഷം വലിയ നഗരങ്ങളിൽ ഉയർന്നുവന്ന വിപുലമായ കോട്ടകളേക്കാൾ ചെറുതും ലളിതവുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;James Heitzman, [https://books.google.com/books?id=RdcnAgh_StUC ''The City in South Asia''] (Routledge, 2008), pp. 12–13.&lt;/ref&gt;

ചാരനിറപ്പാത്രസംസ്കാരം മധ്യ, അന്ത്യ വേദ കാലഘട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു, അതായത്, സിന്ധു നദീതടനാഗരികതയുടെ പതനത്തിനുശേഷം ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യത്തെ വലിയ ജനപദമായ കുരു-പാഞ്ചാല സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സമയത്ത്. പിൽക്കാല വേദ സാഹിത്യം അക്കാലത്തെ ജീവിതത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും കുറിച്ച് ധാരാളം വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;Geoffrey Samuel, (2010) ''The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century'', Cambridge University Press, pp. 45–51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Michael Witzel]] (1989), ''Tracing the Vedic dialects'' in ''Dialectes dans les litteratures Indo-Aryennes'' ed. [[Colette Caillat|Caillat]], Paris, 97–265.&lt;/ref&gt; പിൽക്കാല വേദ സാഹിത്യം അക്കാലത്തെ ജീവിതത്തെയും സംസ്കാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ധാരാളം വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഈ സംസ്കാരത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായി വന്ന നോർത്തേൺ ബ്ലാക്ക് പോളിഷ്ഡ് വെയർ സംസ്കാരം (ക്രി.മു. 700–500) [[മഹാജനപദങ്ങൾ|മഹാജനപദങ്ങളുടെയും]] [[മഗധ|മഗധസാമ്രാജ്യത്തിന്റെയും]] ഉദയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു.

ചാരപ്പാത്ര സംസ്കാരത്തിലെ [[pottery|മൺപാത്ര]] ശൈലി [[Iranian Plateau|ഇറാനിയൻ പീഠഭൂമിയിലെയും]] [[Afghanistan|അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെയും]] മൺപാത്ര ശൈലിയിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമാണ് (ബ്രയന്റ് 2001). ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ (ഖനന സ്ഥലങ്ങളിൽ), ചാരപ്പാത്ര സംസ്കാരത്തിലെ മൺപാത്രങ്ങളും പിൽക്കാല ഹാരപ്പൻ മൺപാത്രങ്ങളും ഒരേ കാലത്ത് നിർമ്മിച്ചവയാണ്. &lt;ref&gt;Shaffer, Jim. 1993, Reurbanization: The eastern Punjab and beyond. In Urban Form and Meaning in South Asia: The Shaping of Cities from Prehistoric to Precolonial Times, ed. H. Spodek and D.M. Srinivasan.&lt;/ref&gt; 

പുരാവസ്തു ശാസ്ത്രജ്ഞനായ [[ജിം ഷാഫർ|ജിം ഷാഫറിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ (1984:84-85)  &quot;ഇന്നത്തെ നിലയിൽ, പുരാവസ്തു ഖനനഫലങ്ങൾ ചാരനിറപ്പാത്ര സംസ്കാരവും തദ്ദേശീയമായ ചരിത്രാതീത സംസ്കാരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള തുടർച്ചയിൽ ഒരു വിടവും കാണിക്കുന്നില്ല.&quot;

ചക്രബർത്തിയുടെയും (1968) മറ്റ് വിചക്ഷണന്മാരുടെയും അഭിപ്രായത്തിൽ, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളുടെ ക്രമമായ ഉപയോഗവും (ഉദാ: അരിയുടെ ഉപയോഗം), ചാരനിറപ്പാത്ര സംസ്കാരത്തിന്റെ മറ്റ് മിക്ക സ്വഭാവവിശേഷങ്ങളും കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലും തെക്ക് കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലുമാണ് കാണപ്പെട്ടത്. 

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
* {{cite book | first=Edwin | last=Bryant | authorlink=Edwin Bryant | title=[[The Quest for the Origins of Vedic Culture]] | publisher=Oxford University Press | year=2001 | id=ISBN 0-19-513777-9}}
*Chakrabarti, D.K. 1968. The Aryan hypothesis in Indian archaeology. Indian Studies Past and Present 4, 333-358.
*[[Jim Shaffer]]. 1984. The Indo-Aryan Invasions: Cultural Myth and Archaeological Reality. In: J.R. Lukak. The People of South Asia. New York: Plenum. 1984.
* [[Kenneth A.R. Kennedy|Kennedy, Kenneth]] 1995. ''“Have Aryans been identified in the prehistoric skeletal record from South Asia?”'', in George Erdosy, ed.: The Indo-Aryans of Ancient South Asia, p.49-54.
== ഇതും കാണുക ==
*[[Panchala|പാഞ്ചാലം]]
*[[Mahajanapadas|മഹാജനപദങ്ങൾ]]

== പുറത്തുനിന്നുള്ള കണ്ണികൾ ==
*[http://pubweb.cc.u-tokai.ac.jp/indus/english/3_1_07.html സിന്ധൂനദീതട നാഗരികത] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908052851/http://pubweb.cc.u-tokai.ac.jp/indus/english/3_1_07.html |date=2006-09-08 }}

[[വർഗ്ഗം:പുരാവസ്തു സംസ്കാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അയോയുഗം]]
[[വർഗ്ഗം:പുരാതന ഇന്ത്യ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം]]
[[Category:പാകിസ്താന്റെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>lqqbbuuckq4rbdu09zq21bmi62sdghn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രകൃതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66552</id>
    <revision>
      <id>4631957</id>
      <parentid>4550034</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8576" sha1="mclzf7ef2tp8rvj1byp9nskxlecwo7t" xml:space="preserve">{{prettyurl|Nature}}
[[പ്രമാണം:Galunggung.jpg|thumb|right|1982ലെ [[Galunggung]] [[അഗ്നിപർവ്വതം|അഗ്നിപർവ്വത]] സ്ഫോടനസമയത്തുണ്ടായ ഇടിമിന്നൽ]]
[[പ്രമാണം:Hopetoun falls.jpg|thumb|right|സന്ദർശകർക്ക് പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്നതിനോടൊപ്പം [[ആസ്ത്രേലിയ|ആസ്ത്രേലിയയിലെ]] [[Hopetoun വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ]] തനതായ അവസ്ഥയിൽത്തന്നെ മികച്ച ശ്രദ്ധയോടെയാണ് സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്.]]

[[പ്രമാണം:Bachalpseeflowers.jpg|thumb|right|[[സ്വിസ് ആൽപ്സ്|സ്വിസ് ആൽപ്സിലെ]] [[Bachalpsee]]; സാധാരണയായി പർവ്വതമേഖലകൾ മനുഷ്യന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഏറ്റവും കുറച്ചുമാത്രം ബാധിക്കുന്നവയാണ്.]]
[[പ്രമാണം:Jungle in Punjab.JPG|thumb|right|കാട്ടിൽ മേഞ്ഞു നടക്കുന്ന പശുക്കൾ]]

ഭൗതികപ്രപഞ്ചത്തെ മൊത്തത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദമാണ് '''പ്രകൃതി''' ([[ജർമൻ|ജർമൻ ഭാഷയിൽ]]: Natur, [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച്]]: Nature, [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിൽ]]: Nature, [[സ്പാനിഷ്|സ്പാനിഷിൽ]]: Naturaleza, [[പോർച്ചുഗീസ്|പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷയിൽ]]: Natureza).  ഭൗതികപ്രതിഭാസങ്ങളും ജീവനും പ്രകൃതിയുടെ ഘടകങ്ങളാണ്.  മനുഷ്യനിർമിതമായ വസ്തുക്കളെ പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമായി കണക്കാക്കാറില്ല.  അവയെ [[കൃത്രിമം]] എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.

== നിരുക്തം ==
[[പ്രമാണം:Newton's Principia title page.png|thumb|upright|[[Isaac Newton|ന്യൂട്ടന്റെ]] ''[[ഫിലോസഫിയെ നാചുറാലിസ് പ്രിൻസിപ്പിയ മാത്തമാറ്റിക്ക|പ്രിൻസിപ്പിയ മാത്തമാറ്റിക്ക]]'' (1687) എന്ന ഗ്രന്ഥം &quot;പ്രകൃതി&quot; എന്ന പദം ഭൗതികപ്രപഞ്ചത്തിന്റെ പര്യായമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.]]
ഇംഗ്ലീഷ് പദമായ ''nature'' എന്നതിൻറെ ഉൽപത്തി ലാറ്റിൻ പദമായ ''natura'' എന്നതിൽ നിന്നാണ്.  
പ്രകൃതി എന്ന പദം പ്രപഞ്ചത്തെയും അതിലെ സമസ്ത പ്രതിഭാസങ്ങളെയും ഉൾ‍ക്കൊള്ളുന്നു.


== പ്രകൃതി ==
{{main|ഭൂമി|ഭൂമിശാസ്ത്രം}}
[[പ്രമാണം:The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|left|1972ൽ [[അപ്പോളോ]]യാത്രികർ പകർത്തിയ [[ഭൂമി|ഭൂമിയുടെ]] ചിത്രം]]
അറിയപ്പെടുന്ന ഗ്രഹങ്ങളിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നതായി അറിവുള്ള ഏകഗ്രഹമാണ് ഭൂമി. സൗരയൂഥത്തിൽ സൂര്യനിൽ നിന്ന് മൂന്നാം സ്ഥാനമാണ് ഭൂമിക്ക് ഉള്ളത്.   


== ദ്രവ്യവും ഊർജവും ==
{{main|ദ്രവ്യം|ഊർജം}}
[[പ്രമാണം:Hydrogen Density Plots.png|thumb|left|The first few [[hydrogen atom]] [[electron orbital]]s shown as cross-sections with color-coded probability density]]

{{seealso|ഭൗതികശാസ്ത്രം|രസതന്ത്രം}}

== ഭൂമിക്ക് പുറത്തുള്ള പ്രകൃതി ==
[[പ്രമാണം:Hubble ultra deep field high rez edit1.jpg|thumb|right|The deepest visible-light image of the [[universe]], the [[Hubble Ultra Deep Field]], contains an estimated 10,000 galaxies in a patch of sky just one-tenth the diameter of the full moon. Image Credit: NASA, ESA, S. Beckwith (STScI) and the HUDF team.]]

[[പ്രമാണം:NGC 4414 (NASA-med).jpg|thumb|left|'''[[NGC 4414]]''', a typical spiral galaxy in the constellation [[Coma Berenices]], is about 56,000 light years in diameter and approximately 60 million light years distant.]]
[[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിലെ]] വസ്തുക്കളുടെ [[അന്തരീക്ഷം|അന്തരീക്ഷത്തിന്]] പുറത്തുള്ള താരതമ്യേന ശൂന്യമായ സ്ഥലത്തെ '''[[ബഹിരാകാശം]]''' എന്ന് പറയുന്നു.

== ഇവകൂടി കാണുക ==
'''ദർശനം'''
* [[ഭൗതികദർശനം]]
* [[ഭൗതികവാദം]]

'''ശാസ്ത്രം'''
* [[ഭൗതികശാസ്ത്രം]]
* [[പ്രകൃതി നിർദ്ധാരണം]]
* [[പരിസ്ഥിതിശാസ്ത്രം]]

==കുറിപ്പുകളും അവലംബങ്ങളും==
ഉരുൾപൊട്ടൽ


{{Reflist|30em}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{sisterlinks}}

* [http://www.biofrankfurt.de/was-ist-biodiversitaet.html Was ist Biodiversität?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920081725/http://www.biofrankfurt.de/was-ist-biodiversitaet.html |date=2015-09-20 }}
* [http://www.igb-berlin.de/aquatische_biodiversitaet.html Aquatische Biodiversität] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151125062842/http://www.igb-berlin.de/aquatische_biodiversitaet.html |date=2015-11-25 }}
* [http://www.inecc.gob.mx/con-eco-biodiversidad ¿Qué es la Biodiversidad?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107075909/http://www.inecc.gob.mx/con-eco-biodiversidad |date=2015-11-07 }}
* [http://recursostic.educacion.es/secundaria/edad/1esobiologia/1quincena9/1quincena9_contenidos_1b.htm Importancia de la biodiversidad]
* [http://www.iucnredlist.org/ The IUCN Red List of Threatened Species (iucnredlist.org)]
* [http://www.wild.org/ The Wild Foundation – The heart of the global wilderness conservation movement (wild.org)]*
* [http://www.fauna-flora.org/ Fauna &amp; Flora International is taking decisive action to help save the world’s wild species and spaces (fauna-flora.org)]
* [http://www.eurowildlife.org European Wildlife is a Pan-European non-profit organization dedicated to nature preservation and environmental protection (eurowildlife.org)]
* [http://www.nature.com/nature/index.html Nature Journal (nature.com)]
* [http://www.nationalgeographic.com/ The National Geographic Society (nationalgeographic.com)]
* [http://www.arkive.org Record of life on Earth (arkive.org)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427162729/http://www.arkive.org/ |date=2016-04-27 }}
* [http://www.bbc.co.uk/sn/ BBC – Science and Nature (bbc.co.uk)]
* [http://www.pbs.org/topics/science-nature/ PBS – Science and Nature (pbs.org)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150317023819/http://www.pbs.org/topics/science-nature/ |date=2015-03-17 }}
* [http://www.sciencedaily.com/news/plants_animals/ Science Daily (sciencedaily.com)]
* [http://ec.europa.eu/environment/nature/index_en.htm European Commission – Nature and Biodiversity (ec.europa.eu)]
* [http://www.nhm.ac.uk/ Natural History Museum (.nhm.ac.uk)]
* [http://eol.org/ Encyclopedia of Life (eol.org)].
* [http://www.science.gov/browse/w_123.htm Science.gov – Environment &amp; Environmental Quality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020808080158/http://www.science.gov/browse/w_123.htm |date=2002-08-08 }}.

{{Physical Earth}}
{{Nature}}
{{Natural science}}
{{Environmental science}}
{{Branches of biology}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രകൃതി]]</text>
      <sha1>mclzf7ef2tp8rvj1byp9nskxlecwo7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മിനസോട്ട</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68426</id>
    <revision>
      <id>4632246</id>
      <parentid>4110445</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9098" sha1="95d321ttvrvjowmg40mshlsowym22u0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Minnesota}}
{{US state
| Name = Minnesota | 
 Fullname = State of Minnesota
| Flag = Flag of Minnesota.svg
| Flaglink = [[Flag of Minnesota]]
| Seal = Seal of Minnesota.svg
| Map = Map of USA MN.svg
| Nickname = North Star State,&lt;br /&gt;Land of 10,000 Lakes, The Gopher State&lt;!-- DO NOT ADD &quot;State of Hockey&quot; HERE; SEE TALK PAGE ARCHIVE 5 --&gt;
| Motto = [[L'Étoile du Nord]] (French: The Star of the North)
| Capital = [[Saint Paul, Minnesota|Saint Paul]]
| LargestCity = [[Minneapolis, Minnesota|Minneapolis]]
| LargestCounty = [[St. Louis County, Minnesota|St. Louis County]]
| LargestMetro = [[Minneapolis-Saint Paul]]
| Demonym = Minnesotan
| Governor = [[Tim Pawlenty]] ([[Republican Party (United States)|R]])
| Lieutenant Governor = [[Carol Molnau]] (R) | 
 Senators = [[Amy Klobuchar]] ([[Democratic-Farmer-Labor Party|DFL]])&lt;br /&gt; [[United States Senate election in Minnesota, 2008|Vacant Seat]]
|Representative=5 Democrats, 3 Republicans
| PostalAbbreviation = MN
| TradAbbreviation = Minn.
| AreaRank = 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;
| TotalAreaUS = 87,014
| TotalArea = 225,365
| LandAreaUS = 79,682
| LandArea = 206,375
| WaterAreaUS = 7,332
| WaterArea = 18,990
| PCWater = 8.4
| PopRank = 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt;
| 2000Pop (old) = 4,919,479
| 2000Pop = 5,220,393 (2008 est.)&lt;ref name=08CenEst&gt;{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2008 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2009-01-31 | url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2008-01.csv}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; 4,919,479 (2000)
| DensityRank = 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt;
| 2000DensityUS = 65.3
| 2000Density = 25.21
| MedianHouseholdIncome = $55,802&lt;ref name = MHI&gt;[http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-_box_head_nbr=R1901&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-format=US-30&amp;-CONTEXT=grt Median Household Income] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106032122/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&amp;-_box_head_nbr=R1901&amp;-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&amp;-_lang=en&amp;-format=US-30&amp;-CONTEXT=grt |date=2012-01-06 }}, from U.S. Census Bureau (from 2007 American Community Survey, [[U.S. Census Bureau]].  Retrieved 2009-04-09.&lt;/ref&gt;
| IncomeRank = 10&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt;&lt;ref name = MHI/&gt;
| AdmittanceOrder = 32&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt;
| AdmittanceDate = May 11, 1858
| TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]]
| Latitude = 43° 30′ N to 49° 23′ N
| Longitude = 89° 29′ W to 97° 14′ W
| WidthUS = 250
| Width = 400
| LengthUS = 400
| Length = 645
| HighestPoint = [[Eagle Mountain (Minnesota)|Eagle Mountain]]&lt;ref name=&quot;usgs&quot;&gt;{{cite web| year =2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =2006-11-06| archive-date =2008-06-01| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}&lt;/ref&gt;
| HighestElevUS = 2,301
| HighestElev = 701
| MeanElevUS = 1,198
| MeanElev = 365
| LowestPoint = [[Lake Superior]]&lt;ref name=&quot;usgs&quot;/&gt;
| LowestElevUS = 602
| LowestElev = 183
| ISOCode = US-MN
| Website = www.state.mn.us
}}
[[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ]] മദ്ധ്യ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സംസ്ഥാനമാണ് '''മിനസോട്ട'''. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിസ്തീർണത്തിൽ 12-ആം സ്ഥാനത്തുള്ള മിനസോട്ട എന്നാൽ ജനസംഖ്യയിൽ 21-ആം സ്ഥാനത്താണ്. 1858 മെയ് 11-ന് 23-ആം സംസ്ഥാനമായി യൂണിയന്റെ ഭാഗമായി. &quot;ആകാശ നിറമുള്ള വെള്ളം&quot; എന്നർത്ഥമുള്ള [[ഡക്കോട്ട]] വാക്കിൽ നിന്നാണ് സംസ്ഥാനത്തിന് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. ''സെയ്ന്റ് പോൾ'', ''മിനിയാപ്പൊലിസ്'' എന്നീ രണ്ട് നഗരങ്ങളാണ് ഈ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം എന്നതിനാൽ ഈ രണ്ട് നഗരങ്ങളും റ്റ്വിൻ സിറ്റീസ് എന്നും അറിയപ്പെടാറുണ്ട്.

== പ്രമാണങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

== മറ്റ് ലിങ്കുകൾ ==
{{sisterlinks|Minnesota}}
'''General'''
* {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Minnesota}}

'''Government'''
* [http://www.state.mn.us State of Minnesota Official site]
* [http://www.leg.state.mn.us/ Minnesota State Legislature]
* [http://www.mncourts.gov/ Minnesota Judicial Branch]
* [http://www.house.leg.state.mn.us/cco/rules/mncon/preamble.htm Hyperlinked state constitution]
* [http://www.house.leg.state.mn.us/cco/rules/mncon/mncon.htm Full text of state constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121015225404/http://www.house.leg.state.mn.us/cco/rules/mncon/mncon.htm |date=2012-10-15 }}
* [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MN Energy Data &amp; Statistics for Minnesota- From the U.S. Department of Energy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514190932/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MN |date=2009-05-14 }}

'''Tourism &amp; recreation'''
* [http://www.dnr.state.mn.us/index.html Minnesota Department of Natural Resources]
* [http://www.dnr.state.mn.us/outdoor_activities/index.html Minnesota DNR Outdoor Activities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060916083637/http://www.dnr.state.mn.us/outdoor_activities/index.html |date=2006-09-16 }}
* [http://www.exploreminnesota.com/ Explore Minnesota]

'''Culture &amp; history'''
* [http://www.mnaviationhalloffame.org/HoFPages/hofA1.html Minnesota Aviation Hall of Fame] 
* [http://www.mnhs.org Minnesota Historical Society]
* [http://emuseum.mnsu.edu/history/mnstatehistory/timeline.html Minnesota history timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030417004731/http://emuseum.mnsu.edu/history/mnstatehistory/timeline.html |date=2003-04-17 }}
* [http://events.mnhs.org/timepieces/timeline.cfm Minnesota Historical Society's online timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025233936/http://events.mnhs.org/TimePieces/timeline.cfm |date=2013-10-25 }}
* [http://www.mplib.org/history/ehresources.asp A History of Minneapolis: Early History: Resources] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061006064157/http://www.mplib.org/history/ehresources.asp |date=2006-10-06 }}
* [http://mnplaces.mnhs.org/upham/ Minnesota Place Names]
* [http://discovery.mnhs.org/ConnectingMN Forests, Fields, and the Falls: Connecting Minnesota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060904145011/http://discovery.mnhs.org/ConnectingMN/ |date=2006-09-04 }}
* [http://www.rchs.com/index.htm Ramsey County Historical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510142531/http://www.rchs.com/index.htm |date=2008-05-10 }}

'''Maps and Demographics'''
* [http://www.demography.state.mn.us/ Minnesota State Demographic Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512004453/http://www.demography.state.mn.us/ |date=2009-05-12 }}
* [http://www.lmhscscorecard.com/sc/brief.cgi?s=3 Minnesota Health and Demographic Data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103002324/http://www.lmhscscorecard.com/sc/brief.cgi?s=3 |date=2009-01-03 }}
* [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MN USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Minnesota]
* [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MN.HTM Minnesota Demographics Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519231944/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MN.htm |date=2009-05-19 }}
* [http://www.dot.state.mn.us/statemap/ Minnesota State Highway Map]
* [http://www.lib.utexas.edu/maps/minnesota.html Perry-Castañeda Library Map Collection]
* [http://www-map.lib.umn.edu/ John R. Borchert Map Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013100809/http://www-map.lib.umn.edu/ |date=2006-10-13 }}
* [http://www.geo.umn.edu/mgs/ Minnesota Geological Survey]

{{United States}}
{{succession
| preceded = [[കാലിഫോർണിയ]]
| office = [[യു.എസ്. സംസ്ഥാനങ്ങൾ സംസ്ഥാനപദവി ലഭിച്ച ക്രമത്തിൽ]]
| years = 1858 മേയ് 11ന് പ്രവേശനം നൽകി (32ആം)
| succeeded = [[ഒറിഗൺ]]
}}
{{America-geo-stub}}

[[വർഗ്ഗം:മിനിസോട]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>95d321ttvrvjowmg40mshlsowym22u0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>രമേശ് ചെന്നിത്തല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68919</id>
    <revision>
      <id>4632216</id>
      <parentid>4626981</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Altocar 2020</username>
        <id>144384</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26564" sha1="obpkby7lu3euslbv0bwjc37vfn3qwny" xml:space="preserve">{{prettyurl|Ramesh Chennithala}}
{{Infobox officeholder
| name                = രമേശ് ചെന്നിത്തല
| image               = Ramesh chennithala Feb26.jpg
| caption             = 
| office              = കേരളത്തിലെ [[ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് (കേരളം)|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], കയർ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രി,&lt;/br&gt;
| term_start          = [[മേയ് 18]] [[2026]]
| term_end            = 
| predecessor         = [[പിണറായി വിജയൻ]] (ആഭ്യന്തരവും വിജിലൻസും), [[പി. രാജീവ്]] (കയർ വികസനം)
| term_start1         = [[ജനുവരി 1]] [[2014]]
| term_end1           = [[മേയ് 20]] [[2016]]
| predecessor1        = [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]]
| successor1          = [[പിണറായി വിജയൻ]]
| office2             = പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാവ്
| term_start2         = മെയ് 29 2016
| term_end2           = മെയ് 22 2021
| predecessor2        = [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]]
| successor2          = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| office3             = സംസ്ഥാന ഗ്രാമവികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി
| constituency3       = 
| term_start3         = [[ജൂൺ 5]] [[1986]]
| term_end3           = [[മാർച്ച് 25]] [[1987]]
| predecessor3        = 
| successor3          = [[ടി. ശിവദാസമേനോൻ]]
| office4             = [[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കെ.പി.സി.സി.]] പ്രസിഡൻറ്
| term_start4         = [[24 ജൂൺ]] [[2005]]
| term_end4           = [[ഫെബ്രുവരി 10]] [[2014]]
| predecessor4        = [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]
| successor4          = [[വി.എം. സുധീരൻ]]
| office5             = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം
| constituency5       = [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട്]]
| term_start5         = [[മേയ് 14]] [[2011]]
| term_end5           = 
| predecessor5        = [[ബാബു പ്രസാദ്]]
| successor5          = 
| term_start6         = [[മേയ് 24]] [[1982]]
| term_end6           = [[ഡിസംബർ 9]] [[1989]]
| predecessor6        = [[സി.ബി.സി. വാര്യർ]]
| successor6          = [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]]
| office7             = ലോക സഭയിലെ അംഗം
| constituency7       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start7         = [[ഒക്ടോബർ 11]] [[1999]]
| term_end7           = [[ഫെബ്രുവരി 6]] [[2004]]
| predecessor7        = [[പി.ജെ. കുര്യൻ]]
| successor7          = [[സി.എസ്. സുജാത]]
| constituency8       = [[മാവേലിക്കര ലോക്സഭാമണ്ഡലം|മാവേലിക്കര]]
| term_start8         = [[ഡിസംബർ 2]] [[1989]]
| term_end8           = [[ഡിസംബർ 4]] [[1997]]
| predecessor8        = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| successor8          = [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]
| salary              = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1956|5|25}}
| birth_place         = [[ചെന്നിത്തല]] [[മാവേലിക്കര]], [[ആലപ്പുഴ ജില്ല]]
| residence           = [[ചെന്നിത്തല]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]]
| religion            = [[ഹിന്ദുമതം]]
| father              = വി. രാമകൃഷ്ണൻ നായർ
| mother              = ദേവകിയമ്മ
| spouse              = ടി.എൻ. അനിത
| children            = രണ്ട് മകൻ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = മെയ് 29
| year                = 2026
| source              = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/99%20Ramesh%20Chennithala.pdf നിയമസഭ
| 3blankname          = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata           = [[വി.ഡി. സതീശൻ]]
| 3blankname1         = [[കേരളത്തിൻ്റെ മുഖ്യമന്ത്രി|മുഖ്യമന്ത്രി]]
| 3namedata1          = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]
}}
[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]- പാർട്ടിയുടെ [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] പ്രമുഖരായ നേതാക്കളിലൊരാളാണ് '''രമേശ് ചെന്നിത്തല''' (ജനനം: 25 മേയ്, 1956). നിലവിൽ 2011 മുതൽ കേരള നിയമസഭയിൽ [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമായി തുടരുന്നു. 2005 മുതൽ 2014 വരെ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മറ്റിയുടെ]] പ്രസിഡണ്ടായും 
2014 മുതൽ 2016 വരെ
രണ്ടാം ഉമ്മൻചാണ്ടി മന്ത്രിസഭയിലെ
സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര-വിജിലൻസ് വകുപ്പുകളുടെ
ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായും
2016 മുതൽ 2021 വരെ
നിലവിലിരുന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/Jul/24/sincerely-repent-revolt-against-karunakaranramesh-chennithala-2480007.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.onmanorama.com/news/kerala/2021/10/04/congress-leader-ramesh-chennithala-kerala-chief-minister-dreams.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിത രേഖ==
[[ആലപ്പുഴ]] [[ജില്ല]]യിലെ [[മാവേലിക്കര]] താലൂക്കിലെ [[ചെന്നിത്തല]] ഗ്രാമത്തിൽ വി.രാമകൃഷ്ണൻ നായർ ദേവകിയമ്മ ദാമ്പതികളുടെ മകനായി 
ഇടവ മാസത്തിലെ തിരുവാതിര നക്ഷത്രത്തിൽ 1956 മെയ് 25-ന് ജനിച്ചു. ഹിന്ദി ഭാഷ അനായാസം സംസാരിക്കുന്ന ഒരു ഹിന്ദിവിശാരദ് കൂടി ആണ് ചെന്നിത്തല. ഹിന്ദി, ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷകളിലുള്ള പ്രാവീണ്യമാണ് ചെന്നിത്തലയെ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്വീകാര്യനാക്കിയത്. ദക്ഷിണകേരളാ ഹിന്ദി പ്രചാരസഭയിൽ നിന്ന് പഠിച്ചെടുത്ത ഹിന്ദി വിശാരത് ആണ് ഉത്തരേന്ത്യൻ നേതാക്കളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ചെന്നിത്തലയെ തുണയ്ക്കുന്നത്. പിന്നെ വർഷങ്ങളായി കേട്ടുപഠിച്ച ഹിന്ദി സംസാരഭാഷയും. തിരുവനന്തപുരം ഗവ. ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും [[എൻ.എസ്.എസ്. ഹിന്ദു കോളേജ്, ചങ്ങനാശ്ശേരി|ചങ്ങനാശേരി എൻഎസ്എസ് ഹിന്ദു കോളേജിൽ]] നിന്ന് ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിൽ നേടിയ ബിരുദവുമാണ് വിദ്യാഭ്യാസം.

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം==
[[പ്രമാണം:CHENNITHALA 2012 DSC 0063.JPG|ലഘുചിത്രം|left|രമേശ് ചെന്നിത്തല സിപിഐ നേതാവ് ചന്ദ്രപ്പനും വിഎസിനുമൊപ്പം]] 

കോൺഗ്രസിൻ്റെ വിദ്യാർത്ഥി സംഘടനയായ [[കെ.എസ്.യു]]വിലൂടെയാണ് രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം.

1980-1985 കാലഘട്ടത്തിൽ
[[കെ.എസ്.യു]] സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻറ്
എൻ.എസ്.യു.ഐ ദേശീയ പ്രസിഡൻറ്, ബാലജന സഖ്യം സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റ് എന്നി നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ചെന്നിത്തല 1982-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

1985-ൽ യൂത്ത് കോൺഗ്രസിൻ്റെ സംസ്ഥാന ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി. 1986-ൽ മുപ്പതാം വയസിൽ [[കെ. കരുണാകരൻ]] മന്ത്രിസഭയിലെ കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായി സ്ഥാനമേറ്റു.

1987 മുതൽ 1990 വരെ [[യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്]] സംസ്ഥാന പ്രസിഡൻ്റായിരുന്നു. 1987-ൽ ഹരിപ്പാട് നിന്ന് വീണ്ടും നിയമസഭയിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു എങ്കിലും 1989-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[കോട്ടയം| കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് മത്സരിച്ചു ജയിച്ചതിനാൽ [[എം.എൽ.എ]] സ്ഥാനം രാജിവച്ചു.
 
1990 മുതൽ 1993 വരെ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് അഖിലേന്ത്യ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന ചെന്നിത്തല 
1994 മുതൽ 1997 വരെ എ.ഐ.സി.സി. ജോയിൻ്റ് സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു.
 
1991-ലും, 1996-ലും, വീണ്ടും [[കോട്ടയം|കോട്ടയത്ത്]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.
1997-ൽ എ.ഐ.സി.സി. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി നിയമിതനായി.

1999-ലെ [[ലോക്സഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[മാവേലിക്കര]]യിൽ നിന്ന് പാർലമെൻറ് അംഗമായി  തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു&lt;ref&gt;http://loksabhaph.nic.in/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=86&amp;lastls=13&lt;/ref&gt; 

1998-ൽ കോട്ടയത്ത് നിന്ന് [[ലോക്സഭ]]യിലേയ്ക്ക് മത്സരിച്ചു എങ്കിലും [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[കെ. സുരേഷ് കുറുപ്പ്]]നോട് പരാജയപ്പെട്ടു.

2004-ൽ [[മാവേലിക്കര]] [[ലോക്സഭ]] സീറ്റിൽ നിന്ന് [[സി.പി.എം]]മ്മിലെ [[സി.എസ്. സുജാത]]യോടും തോറ്റു.

2005-ൽ
[[കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി|കേരള പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ]] (KPCC)  പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[തെന്നല ബാലകൃഷ്ണപിള്ള]]യുടെ പകരക്കാരനായി കെ.പി.സി.സി.പ്രസിഡൻ്റായി ചുമതലയേറ്റു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |title=''Ramesh Chennithala is KPCC president'', The Hindu, June 25, 2005 |access-date=2009-05-19 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001061514/http://www.hindu.com/2005/06/25/stories/2005062501750700.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, 2004 മുതൽ കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയുടെ വർക്കിംഗ് കമ്മറ്റി അംഗവുമാണ്.

2011-ൽ [[ഹരിപ്പാട്]] നിന്ന് വീണ്ടും [[നിയമസഭ]] അംഗമായ ചെന്നിത്തല
2014 മുതൽ 2016 വരെ [[ഉമ്മൻചാണ്ടി]] മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[യു.ഡി.എഫ്]] മന്ത്രിസഭയിലെ ആഭ്യന്തര-വകുപ്പ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.
 
2014-ൽ അഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി നിയമിതനായ ചെന്നിത്തല കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡൻറ് സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[വി.എം. സുധീരൻ]] പകരം പ്രസിഡൻറായി സ്ഥാനമേറ്റു.

2016-ൽ പതിനാലാം [[കേരള]] [[നിയമസഭ]]യിൽ [[യു.ഡി.എഫ്]]ൻ്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി രമേശ് ചെന്നിത്തലയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

2021-ലെ പതിനഞ്ചാം [[കേരള നിയമസഭ]] തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പരാജയത്തെ തുടർന്ന് രമേശ് ചെന്നിത്തലക്ക് പകരം [[വി.ഡി. സതീശൻ]] [[യു.ഡി.എഫ്|യു.ഡി.എഫിൻ്റെ]] പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി സ്ഥാനമേറ്റു.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2021/may/22/congress-appoints-vd-satheesan-as-leader-of-opposition-in-kerala-assembly-2306051.html&lt;/ref&gt;

2021, 2026 നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വിജയിച്ച രമേശ് ചെന്നിത്തല ഹരിപ്പാട് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആറാം തവണയും നിയമസഭാംഗമായി.

2026ൽ [[വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭ|വി.ഡി. സതീശൻ മന്ത്രിസഭയിൽ]] [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തരം]], [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം|വിജിലൻസ്]], [[കയർ]] വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

== ആത്മകഥ ==
* ''' രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും&lt;ref&gt;[https://www.mbibooks.com/product/ramesh-chennithala-arinjathum-ariyathathum/ Ramesh Chennithala Autobiography]&lt;/ref&gt; '''

ഒരു സാധാരണ വിദ്യാർത്ഥി എങ്ങനെയാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നക്ഷത്രമാകുന്നത് എന്നതിനൊരു പാഠപുസ്തകമാണ് രമേശ് ചെന്നിത്തല. ആ പുസ്തകത്തെ അടുക്കിപ്പെറുക്കി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്  ഈ കൃതിയിലൂടെ. മുതിർന്ന മാദ്ധ്യമ
പ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളും
പഠനങ്ങളും അനുഭവങ്ങളുമാണ്  ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്. വിദ്യാർത്ഥികാലഘട്ടം മുതൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച എന്നും കോൺഗ്രസ് (ഐ) ഗ്രൂപ്പുകാരനായ
പൊതുപ്രവർത്തകന്റെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഒരു യാത്ര.
മാദ്ധ്യമപ്രവർത്തകൻ സി.പി. രാജശേഖരൻ രചിച്ച, മുതിർന്ന കോൺഗ്രസ് നേതാവ് രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ ജീവചരിത്രം.&lt;ref&gt;[https://www.mathrubhumi.com/amp/books/news/ramesh-chennithala-autobiography-arinjathumariyathathum-book-release-sharja-international-book-fair-1.9052036 രമേശ് ചെന്നിത്തലയുടെ പുസ്തകം പ്രകാശനം ചെയ്തു.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |title=രമേശ് ചെന്നിത്തല അറിഞ്ഞതും അറിയാത്തതും |access-date=2023-11-29 |archive-date=2023-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231205050305/https://veekshanam.com/the-biographical-book-ramesh-chennithala-knew-and-did-not-know-was-released/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== കുടുംബം ==
ഭാര്യ അനിത യുണൈറ്റഡ് ഇന്ത്യാ ഇൻഷ്വറൻസ് കമ്പനിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥയാണ്.
മക്കൾ :
രോഹിത്, രമിത്

==വിവാദങ്ങൾ==

* സെപ്റ്റംബർ 8, 2020 : കുളത്തൂപ്പുഴയിൽ കോവിഡ് നിരീക്ഷണ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയ സർട്ടിഫിക്കറ്റ് വാങ്ങാനെത്തിയ പെൺകുട്ടിയെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകൻ പീഡിപ്പിച്ച വിഷയത്തിൽ രമേശ് ചെന്നിത്തല &quot;റേപ്പ് ജോക്ക്&quot; പരാമർശം നടത്തിയത് വിവാദത്തിന്‌ ഇടയാക്കി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/kerala-congress-leader-ramesh-chennithala-faces-flak-over-insensitive-rape-comment-netizens-demand-apology-1719850-2020-09-08|title=Kerala Congress leader Ramesh Chennithala faces flak over insensitive rape comment, netizens demand apology|access-date=2020-09-09|last=ThiruvanathapuramSeptember 8|first=P. S. Gopikrishnan Unnithan|last2=September 8|first2=2020UPDATED:|language=en|last3=Ist|first3=2020 19:11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/congress-leader-ramesh-chennithala-must-apologise-for-insulting-women-kerala-health-minister-kk-shailaja-2292529|title=Congress Leader Must Apologise For &quot;Insulting Women&quot;: Kerala Health Minister|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/kerala-news/ramesh-chennithala-apology-controversial-statement-415543/|title=വാക്കുകൾ പിൻവലിച്ച് നിർവ്യാജം ഖേദംപ്രകടിപ്പിക്കുന്നു: രമേശ് ചെന്നിത്തല|access-date=2020-09-09|date=2020-09-09|language=ml}}&lt;/ref&gt; പരാമർശത്തിൽ പിന്നീട് രമേശ് ചെന്നിത്തല ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/politics/kerala-leader-ramesh-chennithala-apologises-after-remark-on-rape-sparks-row-2863061.html|title=Kerala Leader Ramesh Chennithala Apologises after Remark on Rape Sparks Row|access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/ramesh-chennithala-regrets-his-controversial-remarks-1.5039760|title=ഖേദം പ്രകടിപ്പിച്ച് രമേശ് ചെന്നിത്തല; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിൽ നേരിയ പോറൽപോലും ഉണ്ടാകരുത്‌|access-date=2020-09-09|language=en}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-04-18 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !!  മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യ എതിരാളി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും 
|-
| 2016 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. പ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || ഡി. അശ്വനി ദേവ് || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2011 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[ജി. കൃഷ്ണപ്രസാദ്]] || [[സി.പി.ഐ.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || അജിത് ശങ്കർ || [[ബി.ജെ.പി.]], [[എൻ.ഡി.എ]]
|-
| 2004	|| [[മാവേലിക്കര ലോകസഭാമണ്ഡലം]] || [[സി.എസ്. സുജാത]]	  || [[സി.പി.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]  ||[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] ||[[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || ||
|-
| 1987 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[എ.വി. താമരാക്ഷൻ]] || [[ആർ.എസ്.പി.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
| 1982 || [[ഹരിപ്പാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] || [[പി.ജി. തമ്പി]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] ||  || 
|-
|}

== അവലംബം ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;kl1&quot;&gt;[https://archive.today/20141213084319/http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4747&amp;Itemid=3069 Shri. Ramesh Chennithala, kerala.gov.in/]&lt;/ref&gt;
}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Fourteenth KLA}}
{{commons category|Ramesh Chennithala}}
* [http://parliamentofindia.nic.in/ls/lok11/biodata/11kl11.htm ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]

[[വർഗ്ഗം:മേയ് 25-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആലപ്പുഴ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കെ.പി.സി.സി. പ്രസിഡന്റുമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്താം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനൊന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കയർ വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]]</text>
      <sha1>obpkby7lu3euslbv0bwjc37vfn3qwny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മല്ലികാർജുൻ ഖർഗെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70003</id>
    <revision>
      <id>4632213</id>
      <parentid>4628669</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19021" sha1="1sgkldxqacdqogj1e1uj4dwyq6bvcsn" xml:space="preserve">{{infobox politician
| name = മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ
| image = Mallikarjun Kharge briefing the media after presenting the Interim Railway Budget 2014-15 in New Delhi (cropped).jpg
|image_size     = 270px
|caption        = 2017-ലെ ഫോട്ടോ
| birth_date = {{birth date and age|1942|07|21|df=yes}}
| birth_place = വാർവാട്ടി, ഭൽക്കി താലൂക്ക്, ബിടാർ ജില്ല, കർണാടക
| death_date =
| death_place =
| office = രാജ്യസഭാംഗം
| term = 2026-തുടരുന്നു, 2020-2026
| constituency = കർണാടക
| office2 = കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി
| term2 = 2013-2014
| predecessor2 = സി.പി.ജോഷി
| successor2 = ഡി.വി.സദാനന്ദ ഗൗഡ
| office3 = കേന്ദ്ര തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി
| term3 = 2009-2013
| predecessor3 = ഓസ്കാർ ഫെർണാണ്ടസ്
| successor3 = ശീശ്റാം ഓല
| office4 = ലോക്സഭാംഗം
| term4 = 2014, 2009
| predecessor4 = ഇക്ബാൽ അഹമ്മദ് സാരഡ്ഗി
| successor4 = ഉമേഷ്.ജി.യാദവ്
| constituency4 = ഗുൽബെർഗ്
| office5 = എ.ഐ.സി.സി, അധ്യക്ഷൻ
| term5 = 26 ഒക്ടോബർ 2022 - തുടരുന്നു
| predecessor5 = സോണിയ ഗാന്ധി
| successor5 =
| party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]]
| spouse = രാധാ ഭായ്
| children = 2 daughters and 3 sons
| year = 2022
| date = 4 ഒക്ടോബർ
| source = http://164.100.47.194/Loksabha/Members/memberbioprofile.aspx?mpsno=4315&amp;lastls=16 പതിനാറാം ലോക്സഭ
}}
2022 ഒക്ടോബർ 19ന് എ.ഐ.സി.സി അധ്യക്ഷനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട&lt;ref&gt;&quot;Mallikarjun Kharge to continue as Leader of Opposition in Rajya Sabha for now&quot; https://www.moneycontrol.com/news/politics/mallikarjun-kharge-to-continue-as-leader-of-opposition-in-rajya-sabha-for-now-9645071.html/amp&lt;/ref&gt;
[[ലോക്സഭ | ലോക്സഭയിലേയും]]&lt;ref&gt;&quot;തരൂരിനെതിരെ വൻ വിജയം; കോൺഗ്രസിനെ ഇനി ഖാർഗെ നയിക്കും, Mallikarjun Kharge to lead the Congress&quot; https://www.mathrubhumi.com/news/india/mallikarjun-kharge-to-lead-the-congress-1.7971896&lt;/ref&gt; [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിലേയും]]&lt;ref&gt;&quot;കോൺഗ്രസിന്റെ ക്ഷീരബല, തോൽക്കാത്ത പോരാളി; തരൂരിനും തൊടാനാവാത്ത ഖർഗെ&quot; https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/10/19/profile-story-of-congress-new-president-mallikarjun-kharge.html&lt;/ref&gt; പ്രതിപക്ഷ നേതാവായിരുന്ന&lt;ref&gt;&quot;വിളിപ്പുറത്ത് ഖർഗെ - Mallikarjun Kharge faithful of Gandhi family | Malayalam News, India News | Manorama Online | Manorama News&quot; https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/09/30/mallikarjun-kharge-faithful-of-gandhi-family.html&lt;/ref&gt; [[കർണാടക|കർണ്ണാടകയിൽ]] നിന്നുള്ള മുതിർന്ന [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] നേതാവാണ് ''' മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ.&lt;ref&gt;&quot;പാർട്ടി കൂടെയുണ്ട്; ഒറ്റക്കെട്ടായി - Mallikarjun Kharge | Manorama News&quot; https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/10/02/interview-with-mallikarjun-kharge.html&lt;/ref&gt; (ജനനം: 21 ജൂലൈ 1942) ''' ഏഴ് തവണ സംസ്ഥാന കാബിനറ്റ് വകുപ്പ് മന്ത്രി, പത്ത് തവണ [[നിയമസഭ|നിയമസഭാംഗം]], രണ്ട് തവണ [[ലോക്സഭ|ലോക്സഭാംഗം]] എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച ഖാർഗെ നിലവിൽ 2020 മുതൽ [[കർണാടക]]യിൽ നിന്നുള്ള [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗവും]] 2021 മുതൽ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭയിലെ]] കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടിയുടെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവുമായി തുടരുന്നു.&lt;ref&gt;&quot;Rajya Sabha&quot; https://rajyasabha.nic.in/Home/LeaderOfOpposition&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Who is Mallikarjun Kharge, All about Mallikarjun Kharge and his political life | മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടത് മൂന്ന് തവണ; ആരാണ് മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ? - Malayalam Oneindia&quot; https://malayalam.oneindia.com/amphtml/news/india/who-is-mallikarjun-kharge-all-about-mallikarjun-kharge-and-his-political-life-355890.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;രാജ്യസഭാ പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനം രാജിവച്ച് മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ - Deepika.com : Malayalam News,Latest Malayalam News,Kerala News,Malayalam online news&quot; https://m.deepika.com/article/news-detail/394499/amp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004153400/https://m.deepika.com/article/news-detail/394499/amp |date=2022-10-04 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;രാജ്യസഭ പ്രതിപക്ഷ നേതൃപദവി രാജി വെച്ച് മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ; തീരുമാനം ഒരാൾക്ക് ഒരു പദവി മുൻ നിർത്തി&quot; https://www.asianetnews.com/india-news/mallikarjun-kharge-resigns-as-leader-of-opposition-in-rajya-sabha-rj48q7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;കോൺഗ്രസിൽ ഘടനാമാറ്റം - Congress president election | Manorama News&quot; https://www.manoramaonline.com/news/india/2022/10/03/congress-to-reform-after-president-election.html&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
കർണ്ണാടകയിലെ ബിടാർ ജില്ലയിലെ ഭൽക്കി താലൂക്കിലെ വാർവെട്ടി എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ദളിത് കുടുംബത്തിൽ മാപ്പന ഖാർഗയുടേയും സബാവയുടേയും മകനായി 1942 ജൂലൈ 21ന് ജനിച്ചു. ഗുൽബെർഗിലുള്ള ന്യൂട്ടൺ വിദ്യാലയത്തിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ശേഷം ഗുൽബെർഗിലുള്ള ഗവ. കോളേജിൽ നിന്ന് ബിരുദവും ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും നേടി പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. ജസ്റ്റീസ് ശിവരാജ് പാട്ടീലിൻ്റെ കീഴിൽ അഭിഭാഷകനായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതമാരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;Mallikarjun Kharge: The man who thrice lost CM race in Cong now stares at the party’s biggest prize | Indian Express Malayalam&quot; https://malayalam.indianexpress.com/news/mallikarjun-kharge-congress-presidential-elections-newsmaker-702998/lite/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Rajya Sabha polls: Congress names Mallikarjun Kharge as candidate from Karnataka - The Hindu BusinessLine&quot; https://www.thehindubusinessline.com/news/rajya-sabha-polls-congress-names-mallikarjun-kharge-as-candidate-from-karnataka/article31758234.ece/&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ടീയ ജീവിതം ==
കോളേജിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ വിദ്യാർത്ഥി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമായിരുന്ന ഖാർഗെ 1962-ൽ കോൺഗ്രസിൽ ചേർന്നു.

1972-ലെ കർണാടക നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഗുർമിട്ക്കൽ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി നിയമസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 
പിന്നീട് 2008 വരെ തുടർച്ചയായി ഒൻപത് തവണ (1972, 1978, 1983, 1985, 1989, 1994, 1999, 2004, 2008) മണ്ഡലത്തെ നിയമസഭയിൽ പ്രതിനിധീകരിച്ച ഖാർഗെ സംസ്ഥാനത്ത് കോൺഗ്രസ് അധികാരത്തിൽ വന്നപ്പോൾ രൂപീകൃതമായ മന്ത്രിസഭകളിൽ ഏഴ് തവണ കാബിനറ്റ് വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള മന്ത്രിയായും പ്രവർത്തിച്ചു.

മൂന്ന് തവണ കർണാടകയുടെ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് പരിഗണിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും കോൺഗ്രസ് വിജയിച്ച നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ 
1999-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ എസ്.എം.കൃഷ്ണയ്ക്ക് വേണ്ടിയും 2004-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ ധരംസിംഗിന് വേണ്ടിയും 2013-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായ സിദ്ധരാമയ്യയ്ക്ക് വേണ്ടിയും വഴിമാറുകയായിരുന്നു.

2009, 2014 വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ ഗുൽബർഗ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് പാർലമെൻ്റ് അംഗമായി. 2014 മുതൽ 2019 വരെ ലോക്സഭയിലെ കോൺഗ്രസിൻ്റെ പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി നേതാവായി പ്രവർത്തിച്ചു.
2019-ലെ ലോക്സഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഗുൽബെർഗിൽ നിന്ന് മത്സരിച്ചെങ്കിലും ബി.ജെ.പി സ്ഥാനാർത്ഥിയായ ഉമേഷ്.ജി.യാദവിനോട് പരാജയപ്പെട്ടു. 

2020-ൽ കർണ്ണാടകയിൽ നിന്ന് രാജ്യസഭാംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഖാർഗെ 2021 മുതൽ 2022 വരെ രാജ്യസഭയിലെ കോൺഗ്രസിൻ്റെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചു. കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡൻ്റ് സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് മത്സരിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി പ്രതിപക്ഷ നേതൃസ്ഥാനം രാജിവച്ചു.&lt;ref&gt;&quot;കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡൻറ് തെരഞ്ഞെടുപ്പ്; മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ പത്രിക സമർപ്പിച്ചു – Jaihind TV&quot; https://jaihindtv.in/congress-presidential-election-mallikarjun-kharge-files-nomination/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004153922/https://jaihindtv.in/congress-presidential-election-mallikarjun-kharge-files-nomination/ |date=2022-10-04 }}&lt;/ref&gt;
2022 ഒക്ടോബർ 17 ന്
കോൺഗ്രസ് പ്രസിഡൻറ് സ്ഥാനത്തേയ്ക്ക് (എ.ഐ.സി.സി) നടന്ന വോട്ടേടുപ്പിൽ എതിർ സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന ശശി തരൂരിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി എ.ഐ.സി.സിയുടെ പുതിയ അധ്യക്ഷനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;&quot;കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷനായി മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ 26 ന് ചുമതലയേൽക്കും – Jaihind TV&quot; https://jaihindtv.in/mallikarjun-kharge-will-take-over-as-congress-president-on-26th-october/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020021517/https://jaihindtv.in/mallikarjun-kharge-will-take-over-as-congress-president-on-26th-october/ |date=2022-10-20 }}&lt;/ref&gt; 2022 ഡിസംബർ മൂന്നിന് നടന്ന കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി യോഗം രാജി നിരാകരിച്ച് രാജ്യസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി ഖാർഗയെ തന്നെ തുടരാൻ ചുമതലപ്പെടുത്തി&lt;ref&gt;&quot;Mallikarjun Kharge will continue as Opposition leader in Rajya Sabha, hints Congress | India News,The Indian Express&quot; https://indianexpress.com/article/india/mallikarjun-kharge-will-continue-as-opposition-leader-in-rajya-sabha-hints-congress-8304648/lite/&lt;/ref&gt;

''' പ്രധാന പദവികളിൽ '''

* 1962 : കോൺഗ്രസ് പാർട്ടി അംഗം
* 1969 : പ്രസിഡൻറ്, ഗുൽബെർഗ് സിറ്റി കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി
* 1972-2008 : നിയമസഭാംഗം, (9) ഗുർമിട്കൽ
* 1976 : സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 1978 : സംസ്ഥാന ഗ്രാമവികസന വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 1980 : സംസ്ഥാന റവന്യൂ വകുപ്പ്  മന്ത്രി
* 1983 : സെക്രട്ടറി, കോൺഗ്രസ് നിയമസഭ കക്ഷി
* 1985 : നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ ഉപ-നേതാവ്
* 1988-1989 : വൈസ് പ്രസിഡൻറ്, കർണ്ണാടക പി.സി.സി
* 1989 : സംസ്ഥാന റവന്യൂ വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 1992 : സംസ്ഥാന സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 1996-1999 : നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് 
* 1996-1999 : ലീഡർ, കോൺഗ്രസ് പാർലമെൻ്ററി പാർട്ടി
* 1999 : സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 2004 : സംസ്ഥാന ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 2005-2008 : കർണ്ണാടക പി.സി.സി, പ്രസിഡൻറ്
* 2008 : നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 2008-2009 : നിയമസഭാംഗം, ചിറ്റാപ്പൂർ (10)
* 2009 : ലോക്സഭാംഗം, ഗുൽബെർഗ്, (1)
* 2009-2013 : കേന്ദ്ര തൊഴിൽ വകുപ്പ് മന്ത്രി
* 2013-2014 : കേന്ദ്ര റെയിൽവേ മന്ത്രി
* 2014 : ലോക്സഭാംഗം, ഗുൽബെർഗ്, (2)
* 2014-2019 : ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്
* 2016-2019 : ചെയർമാൻ, പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി
* 2020-തുടരുന്നു : രാജ്യസഭാംഗം
* 2021-2022, 2022-തുടരുന്നു : രാജ്യസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്&lt;ref&gt;&quot;എല്ലാവരുടെയും വോട്ട് വേണമെന്ന് ഖർഗെ; പിന്തുണച്ച് ജി–23 നേതാക്കളും- Mallikarjun Kharge | Manorama News&quot; https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/09/30/mallikarjun-kharge-joins-congress-contest-filed-nomination-papers.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Mallikarjun Kharge asks Sonia to pick new Leader of the Opposition in Rajya Sabha - The Hindu&quot; https://www.thehindu.com/news/national/mallikarjun-kharge-asks-sonia-to-pick-new-leader-of-the-opposition-in-rajya-sabha/article65958363.ece/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Congress names Mallikarjun Kharge for Rajya Sabha poll, may back Deve Gowda - The Economic Times&quot; https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mallikarjun-kharge-is-congress-candidate-for-rajya-sabha-poll-from-karnataka/articleshow/76215141.cms?from=mdr&lt;/ref&gt;
* 2022-തുടരുന്നു : എ.ഐ.സി.സി അധ്യക്ഷൻ&lt;ref&gt;&quot;Mallikarjun Kharge wins Congress presidential election with over 7,800 votes - The Hindu&quot; https://www.thehindu.com/news/national/congress-president-poll-mallikarjun-kharge-set-to-be-partys-new-chief-polls-over-7000-votes/article66030419.ece/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെ ചുമതലയേറ്റു ; ആശംസകളുമായി നേതാക്കൾ – Veekshanam&quot; https://veekshanam.com/indian-national-congress-president-mallikarjun-kharge-took-charge-greetings-leaders/amp/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221028021904/https://veekshanam.com/indian-national-congress-president-mallikarjun-kharge-took-charge-greetings-leaders/amp/ |date=2022-10-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;പ്രവർത്തക സമിതിക്കു പകരം 47 അംഗ സ്റ്റിയറിങ് കമ്മിറ്റി; കേരളത്തിൽനിന്ന് മൂന്നുപേർ മാത്രം– CWC| Congress| Mallikarjun Kharge| INC| Sonia Gandhi| Rahul Gnadhi| Manorama News&quot; https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2022/10/26/mallikarjun-kharge-congress-steering-committte-cwc.html&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
* ഭാര്യ : രാധാഭായി
* മക്കൾ :
* [[Priyank Kharge|പ്രിയങ്ക്]](കർണാടക നിയമസഭാംഗം, സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തര വകുപ്പ് മന്ത്രി)
* രാഹുൽ
* മിലിന്ദ്
* പ്രിയദർശിനി
* ജയശ്രീ

== അവലംബം ==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1942-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കർണാടകയിൽ നിന്നുമുള്ള ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>1sgkldxqacdqogj1e1uj4dwyq6bvcsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബബിൾ സോർട്ട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73393</id>
    <revision>
      <id>4632128</id>
      <parentid>4077633</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11294" sha1="fugl6c2lpza7k4ihcw989feg7jc61wz" xml:space="preserve">{{Infobox Algorithm
|class=[[സോർട്ടിങ്ങ് അൽഗൊരിതം]]
|image=[[പ്രമാണം:Bubble sort animation.gif|സംഖ്യകളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റിൽ ബബിൾ സോർട്ട് നടക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത്]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;സംഖ്യകളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റിൽ ബബിൾ സോർട്ട് നടക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത്.&lt;/small&gt;
|data=[[അടുക്ക്]]
|best-time= &lt;math&gt;O(N)&lt;/math&gt;
|average-time= &lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;
|time=&lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;
|space=ആകെ &lt;math&gt;O(N)&lt;/math&gt;, ലിസ്റ്റിനു പുറമെ &lt;math&gt;O(1)&lt;/math&gt;
|optimal=അല്ല
}}
[[File:Bubblesort-edited-color.svg|frame|ബബിൾ_സോർട്ട് എഡിറ്റുചെയ്ത നിറം]]
ഒരു [[അടുക്ക് (ദത്തസങ്കേതം)|അടുക്കിലെയോ]] പട്ടികയിലെയോ സംഖ്യകളെയും മറ്റും ക്രമത്തിലാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ക്രമീകരണ [[അൽഗൊരിതം|അൽഗൊരിതമാണ്‌]] '''ബബിൾ ക്രമീകരണം''' (Bubble Sort) അഥവാ '''കുമിള ക്രമീകരണം'''. വിവരിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതും, [[സമയ സങ്കീർണ്ണത (കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രം)|സമയസങ്കീർണ്ണത]] കൂടിയതിനാൽ വളരെ സമയമെടുക്കുന്നതുമായ ഒരു ക്രമീകരണ അൽഗൊരിതമാണിത്. &lt;math&gt;N &lt;/math&gt;അംഗങ്ങളുള്ള ഇൻപുട്ട് ക്രമപ്പെടുത്താനായിക്കൊണ്ട് ഈ അൽഗൊരിതത്തിന് വേണ്ടുന്ന സമയസങ്കീർണ്ണത &lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;ഉം സ്ഥലസങ്കീർണ്ണത &lt;math&gt;O(N)&lt;/math&gt;ഉമാണ്‌. ഒരു സ്വസ്ഥല അൽഗൊരിതമാണ്‌ (in-place algorithm) ഇത് എന്നതിനാൽ ഇൻപുട്ടിന് പുറമെ &lt;math&gt;O(1)&lt;/math&gt;മെമ്മറി മാത്രമേ ഇതിന്‌ ആവശ്യമുള്ളൂ.

ക്രമത്തിലല്ലാത്തവയും അടുത്തടുത്തുള്ളവയുമായ സംഖ്യകളെ പരസ്പരം ആവർത്തിച്ചാവർത്തിച്ച് മാറ്റുന്നതു വഴിയാണ്‌ ബബിൾ ക്രമീകരണം സംഖ്യകളെ ക്രമീകരിക്കുന്നത്. ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ട സംഖ്യകൾ കുമിളകളെപ്പോലെ (bubbles) പട്ടികയുടെ ഒരു ഭാഗത്തേക്കു പോകുന്നു എന്നതിനാലാണ്‌ ഈ അൽഗൊരിതത്തിന്‌ പേര്‌ ലഭിച്ചത്. സംഖ്യകളെ താരതമ്യം ചെയ്ത് ക്രമീകരിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് ഒരു [[താരതമ്യ സോർട്ട്]] ആണ്‌.

== അൽഗൊരിതം ==
&lt;math&gt;A[1..N]&lt;/math&gt;എന്ന ചിഹ്നത്താൽ കുറിയ്ക്കുന്നതും &lt;math&gt;N&lt;/math&gt;അംഗങ്ങളുള്ളതുമായ ഒരടുക്ക് ഇൻപുട്ടായി തന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് കരുതുക. &lt;math&gt;N&lt;/math&gt;ഘട്ടങ്ങളായാണ് ബബിൾ ക്രമീകരണ അൽഗൊരിതം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഇനിപ്പറയുന്ന പ്രക്രിയ ചെയ്യുക. &lt;math&gt;A[1]&lt;/math&gt;ഉം &lt;math&gt;A[2]&lt;/math&gt;ഉം താരതമ്യം ചെയ്യുക. &lt;math&gt;A[1]&gt; A[2]&lt;/math&gt;ആണെങ്കിൽ ആ രണ്ട് വിലകളെയും അടുക്കിൽ പരസ്പരം സ്ഥാനം മാറ്റുക. കൂടുതൽ വ്യക്തമായിപ്പറഞ്ഞാൽ, &lt;math&gt;A[1]&lt;/math&gt;ഇൽ &lt;math&gt;A[2]&lt;/math&gt;ന്റെ വില സൂക്ഷിക്കുകയും &lt;math&gt;A[2]&lt;/math&gt;ഇൽ &lt;math&gt;A[1]&lt;/math&gt;ന്റെ വില സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക. മറിച്ച് &lt;math&gt;A[1]&lt; A[2]&lt;/math&gt;ആണെങ്കിൽ അവയെ അവഗണിച്ച് &lt;math&gt;A[2]&lt;/math&gt;നെയും &lt;math&gt;A[3]&lt;/math&gt;നെയും മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമാക്കുക. ഇപ്രകാരം &lt;math&gt;N-1&lt;/math&gt;തവണ ഇതേ പ്രക്രിയ ആവർത്തിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ (അഥവാ &lt;math&gt;A[N-1]&lt;/math&gt;ഉം &lt;math&gt;A[N]&lt;/math&gt;ഉം ഇതേ പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ), ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടം കഴിഞ്ഞു.

രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രക്രിയകൾ &lt;math&gt;N-2&lt;/math&gt;തവണയേ ആവർത്തിക്കുന്നുള്ളൂ. അതായത് &lt;math&gt;A[N-2]&lt;/math&gt;ഉം &lt;math&gt;A[N-1]&lt;/math&gt;ഉം ഈ പ്രക്രിയക്ക് വിധേയമായിക്കഴിയുന്നതു വരെ മാത്രം. ഇപ്രകാരം &lt;math&gt;i&lt;/math&gt;ആമത്തെ ഘട്ടത്തിൽ മേൽപ്പറഞ്ഞ പ്രക്രിയകൾ &lt;math&gt;N-i&lt;/math&gt;തവണ മാത്രം ആവർത്തിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ ആകെ &lt;math&gt;N&lt;/math&gt;ഘട്ടങ്ങൾക്കു ശേഷം അടുക്കിലെ അംഗങ്ങളെല്ലാം ക്രമത്തിലാകും.

=== ഔപചാരിക വിവരണം ===
&lt;math&gt;N&lt;/math&gt;അംഗങ്ങളുള്ള &lt;math&gt;A&lt;/math&gt;എന്ന അടുക്ക് ബബിൾ ക്രമീകരണം വഴി ക്രമപ്പെടുത്താൻ:
 1. അവസാനം &lt;math&gt;\gets N&lt;/math&gt;
 2. കൊടി &lt;math&gt;\gets&lt;/math&gt; ശരി
 3. (അവസാനം == 1 അഥവാ കൊടി == തെറ്റ്) ആണെങ്കിൽ നിർത്തുക
 4. കൊടി &lt;math&gt;\gets&lt;/math&gt; തെറ്റ്
 5. &lt;math&gt;1&lt;/math&gt;മുതൽ അവസാനം&lt;math&gt;-1&lt;/math&gt; വരെയുള്ള വിലകൾ ഓരോന്നോരോന്നായി &lt;math&gt;i&lt;/math&gt;യ്ക്ക് നൽകി പടി 6ഉം 7ഉം ചെയ്യുക
 6. &lt;math&gt;A[i] &gt; A[i+1]&lt;/math&gt;ആണെങ്കിൽ അവയെ പരസ്പരം സ്ഥലം മാറ്റുക                                                     7. കൊടി &lt;math&gt;\gets&lt;/math&gt; ശരി
 8. അവസാനം &lt;math&gt;\gets&lt;/math&gt;അവസാനം &lt;math&gt;-1&lt;/math&gt;
 9. 3ആം പടിയിലേക്ക് പോകുക

=== '''വിശകലനം''' ===
സംഖ്യകൾ തികച്ചും വിപരീതക്രമത്തിലാകുമ്പോൾ &lt;math&gt;\frac{N\left(N-1\right)}{2}&lt;/math&gt;തവണ പടി 6 ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു എന്നതിനാൽ കുമിളക്രമീകരണത്തിന്റെ കൂടിയ സമയസങ്കീർണ്ണത &lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;ആണ്‌. സംഖ്യകൾ തികച്ചും ക്രമത്തിലാകുമ്പോൾ ഇത് &lt;math&gt;N-1&lt;/math&gt;തവണ മാത്രം ചെയ്താൽ മതി എന്നതിനാൽ കുറഞ്ഞ സമയസങ്കീർണ്ണത &lt;math&gt;O(N)&lt;/math&gt; ആണ്‌. ശരാശരി സമയസങ്കീർണ്ണത &lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;തന്നെ. ശരാശരി, കൂടിയ സമയസങ്കീർണ്ണതകൾ &lt;math&gt;O(N \log N)&lt;/math&gt;ആയുള്ള ക്രമീകരണ അൽഗൊരിതങ്ങൾ ഉണ്ട്. &lt;math&gt;O(N^2)&lt;/math&gt;സമയസങ്കീർണ്ണത ഉള്ള [[ഇൻസർഷൻ സോർട്ട്]] മുതലായ അൽഗൊരിതങ്ങളും കുമിളക്രമീകരണത്തെക്കാൾ വേഗത്തിൽ ക്രമീകരണം നടത്തുന്നു എന്നതിനാൽ വലിയ പട്ടികകളോ അടുക്കുകളോ ക്രമപ്പെടുത്താൻ കുമിളക്രമീകരണം ഉപയോഗിക്കാറില്ല.

{{കവാടം വിവരസാങ്കേതികവിദ്യ}}

&lt;br /&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{wikibooks|Algorithm implementation|Sorting/Bubble_sort|Bubble sort}}
* [http://www.codecodex.com/wiki/Bubble_sort Bubble Sort in 29 languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705082459/http://www.codecodex.com/wiki/Bubble_sort |date=2009-07-05 }}
* [https://www.toptal.com/developers/sorting-algorithms Animated Sorting Algorithms: Bubble Sort] – graphical demonstration and discussion of bubble sort
* [http://www.ndsu.nodak.edu/instruct/juell/vp/cs1and2/sortdemo/BubbleSortDemo_ny.html Bubble Sort Demo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090201185531/http://www.ndsu.nodak.edu/instruct/juell/vp/cs1and2/sortdemo/BubbleSortDemo_ny.html |date=2009-02-01 }}
* [http://web.engr.oregonstate.edu/~minoura/cs261/javaProgs/sort/BubbleSort.html Bubble Sort Demonstration]
* [http://lecture.ecc.u-tokyo.ac.jp/~ueda/JavaApplet/BubbleSort.html Lafore's Bubble Sort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119212201/http://lecture.ecc.u-tokyo.ac.jp/~ueda/JavaApplet/BubbleSort.html |date=2008-01-19 }}
* [http://www.cs.pitt.edu/~kirk/cs1501/animations/Sort3.html Sorting Applets in C++]
* [http://tide4javascript.com/?s=Bubble Analyze Bubble Sort in an online Javascript IDE]
* [http://coderaptors.com/?BubbleSort A colored graphical Java applet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207090529/http://coderaptors.com/?BubbleSort |date=2008-12-07 }} which allows experimentation with initial state and shows statistics
* [http://www.mycstutorials.com/articles/sorting/bubblesort BubbleSort tutorial, code, and a simple example] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327103429/http://www.mycstutorials.com/articles/sorting/bubblesort |date=2009-03-27 }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=vxENKlcs2Tw An animated video] that explains bubble sort and quick sort and compares their performance.
* [https://web.archive.org/web/20131106195201/http://www.hatfulofhollow.com/posts/code/visualisingsorting/bubble.png A much better visualization] of the action of bubble sort.

[[വർഗ്ഗം:സോർട്ടിങ്ങ് അൽഗൊരിതങ്ങൾ]]

[[no:Sorteringsalgoritme#Boblesortering]]</text>
      <sha1>fugl6c2lpza7k4ihcw989feg7jc61wz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan</title>
    <ns>3</ns>
    <id>90403</id>
    <revision>
      <id>4632001</id>
      <parentid>4630137</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117028" sha1="g727gqnuwpp4l8nwfyf2evb6mfi3kpl" xml:space="preserve">*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ]]
*[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan/മുൻകാല സംവാദങ്ങൾ 1]]

== ഫലകം പുനഃപരിശോധിക്കണം ==

താങ്കൾ [[ഇന്ത്യയിലെ തർക്ക ബാധിത മേഖലകൾ]] എന്ന താളിൽ ചേർത്ത ഫലകം ദയവായി പുനഃപരിശോധിക്കുക. ആ താളിൽ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികളുമായി എന്താ ബന്ധം? [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 10:54, 27 മേയ് 2020 (UTC)

പിഴവു പറ്റിയതാണ്. ഇപ്പോ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 14:37, 27 മേയ് 2020 (UTC)
== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Administrator Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കാര്യനിർവാഹകർക്കുള്ള താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിപീഡിയ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള താങ്കളുടെ വിലയേറിയ സംഭാവനകൾക്കാണ് ഇത്.  താങ്കളെപ്പോലെയുള്ളവരാണ് വിക്കിപീഡിയയുടെ സമ്പത്ത്. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Path slopu|Path slopu]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Path slopu|സംവാദം]]) 06:00, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
|}
* Thank You Pathu--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 10:15, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)

==[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു==

&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;'''[[:വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:മലയാള പുസ്തക പ്രസാധകർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.&lt;!-- Template:Cfd-notify--&gt; നന്ദി. '''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 02:59, 22 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
== കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ ==

[[കണ്ണന്തോടത്ത് ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] ഈ താളിലെ ജനന തീയതി ഒന്ന് പരിശോധിക്കാമോ? അതു പോലെ ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയാണോ പ്രജാസഭയാണോ എന്ന കാര്യത്തിലും സംശയമുണ്ട്. അസംബ്ലി എന്ന് തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 21:39, 5 നവംബർ 2020 (UTC)
::[http://klaproceedings.niyamasabha.org/pdf/TSMA-002-00014-00001.pdf ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി] തന്നെ. ജനനത്തീയതി പരിശോധിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 08:38, 8 നവംബർ 2020 (UTC

== [[:വർഗ്ഗം:ഗോണ്ട് ചിത്ര കല]] ==

ഈ ചിത്രവും കലയും രണ്ടാണോ, അതോ ഒന്നോ? കുറേ കാലമായി എന്നെറിയാം, എന്തേലും ഓർമ്മവരുന്നുണ്ടോ?--&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 11:21, 8 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
:: ഗോണ്ട് ചിത്രകലാ ശൈലി എന്നാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്
--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 15:27, 9 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[:d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/2023 12 18|Read the full report]]''' · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] · [[:d:User:Mohammed Abdulai (WMDE)|Mohammed Abdulai  (WMDE)]] 17:15, 18 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=25974255 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Mohammed Abdulai (WMDE)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #730 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-04. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#729]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/Chamiln17@FineWiki|Chamiln17@FineWiki]] - Task: This bot performs a read-only cache build for an academic temporal language model dataset.
* Other: [[d:Wikidata:WikiProject Ontology/Status of Ontology Classes and Properties|better tools to support constraints implied by properties like disjoint union of]]

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects Days 2026|WikiProjects Days 2026]] (online, June 19 to 21). A community gathering focused on making WikiProjects more useful, visible, and alive. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session]] (deadline for proposals: May 26, 2026) or register now.
** [[m:Language_Diversity_Conference/Submissions|Language Diversity Conference]] - Call for Submissions ends 15 May 2026.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/29/wikidata-community-summit-2026-coscup-call-for-proposals/ Wikidata Community Summit 2026 @ COSCUP] - Call for Proposals ends May 9, 2026.
** [https://www.laguardia.edu/event/lic-photo-walking-tourwikipedia-workshop/ LIC Photo Walking Tour + Wikipedia &amp; Wikidata Workshop] - May 16, 12:30 - 16:00 EDT (UTC-4). A historical walking tour of Long Island City, New York, concluding with a Wiki-skills workshop at LaGuardia. Registration on the event link.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|COORDINATE ME 2026]] - a Wikidata competition for geolocatable content has just started and ends 31 May 2026. Visit the link for details on how to participate.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://christianmahnke.de/en/post/blog-visualisation/ Visualised Blog metadata through SPARQL queries] - ChristianMahnke blog.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/04/22/mozilla-common-voice-meets-wikidata-how-the-dagbanli-dictionary-got-audio-usage-examples/ Mozilla Common Voice Meets Wikidata (How the Dagbanli Dictionary Got Audio Usage Examples)]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/03/wiki-loves-mother-tongue-2026-in-the-igbo-community/ Wiki Loves Mother Tongue 2026 in the Igbo Community]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/04/eduwiki-workshop-highlights-practical-uses-of-wikimedia-commons-in-education/ EduWiki Workshop Highlights Practical Uses of Wikimedia Commons in Education]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/02/recap-wiki-for-human-rights-lgbtiq-nigeria-february-and-march-training/ Recap: Wiki for Human Rights, LGBTIQ+ Nigeria, February and March Training]
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/01/the-new-artfeminisms-wikidata-modules-are-here/ The new Art+Feminism’s Wikidata Modules are here!]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=9lEyzX98BFE Panel on Wikidata and public domain in Colombia] (Spanish): on April 24th, the National Library of Colombia, The Cultural Network of the Bank of the Republic of Colombia, Wikimedia Colombia and Fundación Conector discussed about digital heritage and Wikidata, its challenges and opportunities for collaboration.
** [https://www.youtube.com/watch?v=qAnnn-Bk7Tk Wikibase - an introduction by Jason Evans] (Open Data Manager, National Library of Wales). Produced by the Wikimedian in Residence channel, University of Edinburgh.
** [https://www.youtube.com/watch?v=OV4aL2PdjIc A uMap based on Wikidata] - a use-case of Holy Wells located in Ireland, associated with female Saints, powered by Wikidata and OpenStreetMap.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ViOkEYQLggM Wikifunctions in practice: Reusable Logic for Wikimedia] - Presentation given by Toby Hudson ([[d:User:99of9|User:99of9]]) at the Wikiconference Australia 2026.
** [https://www.youtube.com/watch?v=-qYi3xPtB8I Mentor Me! Session 3A] - This in-person and hands-on session is provided by the Wikimedia Tyap User Group, and continues in the following sessions: [https://www.youtube.com/watch?v=J4b6Y3w4_ME Mentor Me! Session 3B] and [https://www.youtube.com/watch?v=X2QM5RdJhl0 Mentor Me! Session 3C]. Led by Gwakhap D. Anthony, it will cover how to document languages with Wikidata lexemes.
* Africa Wiki Women:
** [https://www.youtube.com/watch?v=1mrF98BA1SM Linking images from Commons to Wikidata and Wikipedia] -  how images are used across the Projects with examples documenting African Women.
** [https://www.youtube.com/watch?v=fANX6mDde5A Newbies Monthly Meetup for Africa Wiki Women] - further training and introductory skills for Wikidata and how it interacts with the other Wikimedia Projects.
** [https://www.youtube.com/watch?v=yvatmrH1uhQ EditHer Africa Contest (April)] - a beginner-friendly hands-on Wikidata item creation guide and launch of the monthly contest, with a focus on African Women in Works and Leadership.

''' Tool of the week '''
* [https://openhistory.app OpenHistory] – interactive historical atlas of 21k+ Wikidata-sourced historical events, polities, and territories on a timeline+map. SPARQL-driven pipeline, MIT/CC BY-SA. ([https://github.com/kdhillon/openhistory GitHub])

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://wikitrivia.tomjwatson.com/ WikiTrivia] - the webgame about putting historical events in the correct order recently got a huge update, thanks to creator Tom Watson.
* [[mw:Wikimedia_APIs/Rate_limits|Wikimedia API's / Rate limits]] - new rate limits are being added for all Wikimedia projects, to ensure sustainable use to the REST an ACTION API's. If you operate a bot and it has recently started producing an error message for producing too many API requests, please consult the linked MediaWiki page and amend your bot as needed.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: [[:d:Property:P14387|‎meta-category for]] (&lt;nowiki&gt;topic or class of items covered by the lowest categories in this meta-category's hierarchy&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14368|KISTI article ID]], [[:d:Property:P14369|FISH Monument Types Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14370|FISH Evidence Thesaurus ID]], [[:d:Property:P14371|Organization in cooperation with ISO ID]], [[:d:Property:P14372|ScriptSource script code]], [[:d:Property:P14373|‎ScriptSource language code]], [[:d:Property:P14374|Tube8 performer ID]], [[:d:Property:P14375|Bundestag Group Minutes ID]], [[:d:Property:P14376|Westra code]], [[:d:Property:P14377|Myrotvorets  ID]], [[:d:Property:P14378|‎Irish State Administration Database Unit ID]], [[:d:Property:P14379|Hessische Parlamentarismusgeschichte Abgeordneten-ID]], [[:d:Property:P14380|YouPorn performer ID]], [[:d:Property:P14381|‎GFMIS Agency Code]], [[:d:Property:P14382|‎Royal Australian Air Force service number]], [[:d:Property:P14383|‎Plataforma Acácia ID]], [[:d:Property:P14384|‎Observatório Terras Quilombolas ID]], [[:d:Property:P14385|BIOSOP ID]], [[:d:Property:P14386|BIOKAND ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/(found) liable of|(found) liable of]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/DMCA takedown policy URL|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/18 U.S.C. § 2257 policy URL|18 U.S.C. § 2257 policy URL]] (&lt;nowiki&gt;age requirement documentation URL statement of this website or company&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/monolingual text name properties|monolingual text name properties]] (&lt;nowiki&gt;(with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Gidrologicheskaya Izuchennost Code|Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/QBWiki article ID|QBWiki article ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Dijital İstanbul ID|Dijital İstanbul ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/NaPTAN stop area code|NaPTAN stop area code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Cairn d'un éditeur|Identifiant Cairn d'un éditeur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Darwin Correspondence person ID|Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ACM Digital Library institution ID|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/SensCritique person ID|SensCritique person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/ National Archives of Japan Digital Archive ID| National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/VGs drapsoversikt ID|VGs drapsoversikt ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Semanticscience Integrated Ontology ID|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Senkyo.com|Senkyo.com]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Objectif plumes author pages|Objectif plumes author pages]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan personage ID|Maoyan personage ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/critify.de publication ID|critify.de publication ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BookNotification author ID|BookNotification author ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/MR9w Script style of manuscript Qur'ans]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Early_Modern_Silesia|Early Modern Silesia]] 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Tango|Tango]]
* WikiProject Highlights: WikiProject Ontology has gathered a [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2|list of potential projects]] for the second offering of the Wikidata Ontology course, and has published a subpage to discuss the future of [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Status_of_Ontology_Classes_and_Properties|Ontology Classes and Properties]].
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/unmarked_supercentenarians|Unmarked Supercentenarians]] - this list displays humans who do not have a claim ''supercentenarian (Q1200828)'' (or ''alleged supercentenarian (Q106991708)''), but the difference between their Date of Birth and Date of Death is greater than 110 years.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q174284|Raiders of the Lost Ark]] - a 1981 film directed by Steven Spielberg and starring Harrison Ford, Karen Allen, and John Rhys-Davies.
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L2205|gje (L2205)]] - Norwegian verb (jeː) meaning &quot;to give&quot;, &quot;to perform/hold&quot;, or &quot;to diminish in strength&quot;

''' Development '''
* Mobile statement editing: We continued fixing issues uncovered in testing
* WikiProjects: We are working on adding links to the sidebar of Items to lead people to the respective WikiProjects for that Item. This way we hope to help people more easily find data modelling documentation as well as other editors interested in the same topic.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:51, 4 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30424079 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #731 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-11. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#730]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot/AAU_Research_NLP_Bot,_1|AAU Research NLP Bot 1]] - Task(s): Querying Wikidata for entities and relations and paths between them. From 1-hop until 3-hops.
* Closed request for permissions/Bot: [[d:User:MarisDreshmanisBot|MarisDreshmanisBot]] (formerly ''ReNeuralAgent Bot'') has been approved after a community intervention, see the discussion [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Bot#Maris_Dreshmanis_—_ReNeuralAgent|here]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** '''[[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]]'''  will take place between '''19 - 21 June'''.&lt;br&gt;WikiProjects are crucial to improving data quality and onboarding newcomers to specific areas of Wikidata. This event is the place for all editors to discover WikiProjects, find ones to join, learn about their modelling practices and how to improve the content and tools of your favourite WikiProjects. '''[[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register here]]''' to get any news or updates about this new Wikidata X Days event. The '''Call for Proposals''' is open! If you have an idea for a session, please '''[[d:Event_talk:WikiProjects_Days_2026|submit it here]]''' by '''26 May'''.
** [[d:Event:Wikidata Live Editing 122|Wikidata Live Editing]], 11 May
** [https://ai-bridges.org/2026/02/13/symposium/ AI Bridges Symposium] is taking place at ''Senate House, University of London'' across 28 and 29 May. (Free) Registration for this on-site event closes 21 May. The event will begin with introductions to Wikidata, Wikibase, connecting AI with Wikidata and follow on day 2 bringing the full ecosystem together for dialogue, debate, and collaborative action.
* Ongoing: [[d:Wikidata:Events/Coordinate_Me_2026|Coordinate Me 2026]] - edit items with a [[d:Property:P625|P625 ''(coordinate location)'']] from the focus countries and be in the running for a prize. Ends 31 May 2026.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/08/building-wikimedia-tools-in-northern-nigeria-the-arewa-techcom-hackathon/ Building Wikimedia tools in Northern Nigeria: launch of Arewa TechCom through the Arewa Wikimedia Hackathon 2026]
** [https://addshore.com/tag/wikibase-world/ Editing wikibase.world (a MediaWiki site), with Jules (an AI agent)] by Addshore.
** [https://www.linkedin.com/pulse/libraries-ai-infrastructure-african-edition-stuart-michael-edelenbos-bsage/ Libraries as AI Infrastructure: The African Edition] - reflections on overlooked African contributions to linked data and AI infrastructure, highlighting Wikibase-powered projects African Literary Metadata (ALMEDA) and Nigeria’s Semantic Name Authority Recognition (SNAR). By Stuart Michael Edelenbos
** [https://www.tabakalera.eus/en/tabakalera-has-promoted-open-access-cultural-knowledge-linking-medialab-catalogue-wikidata Tabakalera promotes open access to cultural knowledge by linking their medialab catalogue to Wikidata]
** [https://blog.stoa.org/archives/4398 The Stoa: a Review for Digital Classics - report on Linked Pasts 11 - Epigraphic Data in Wikidata, from Ontology to Practice]
** [[Diffblog:technical-tinkering-for-commonsdb-at-the-wikimedia-hackathon/|Technical tinkering for CommonsDB at the WM Hackathon]] by Ainali.
** [https://www.ezrabrand.com/p/introducing-index-historical-jewish-figures Ezra Brand - Introducing a New Index of Biblical, Talmudic, and Medieval Jewish Figures] - Wikidata helps index and categorise Jewish figures into distinct periods.
** (Deutsch) [https://arthist.net/archive/52383 ArtHist: New Art-Historical Resource on the Web] and [https://blog.tib.eu/2026/05/11/eingepraegte-geschichte-das-meistersiegel-wiki-ist-online/ TIB Blog: Embossed story – the Meistersiegel-Wiki is online] are both articles about the new ''Meistersiegel'' Wikibase instance.
* Papers: [https://journals.ub.uni-heidelberg.de/index.php/dco/issue/view/7602 Volume 12,2] of [[:d:Q130266048|Digital Classics Online]] contains many papers regarding the use Wikidata and Wikibase in the field of Classics:
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112296 ''Hypotheseis, a Database of Named Entities Surrounding Greek Rhetorical Exercises''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112294 ''Altinum: a Wikidata Project for Digital Epigraphy and Prosopography''] by [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]]
** [https://doi.org/10.11588/dco.2026.12.112287 ''The NIKAW Project: An Infrastructure of Texts, Entities and Language Models to Study the Circulation of Knowledge in the Ancient World''] by [[:d:User:Ake1990|Margherita Fantoli]]
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=WGcTriZO6dA OpenDataDEx - Exploring Supreme Court Rulings in Wikidata], for The Knowledge Commons project. Try it out for yourself: [https://opendatadex.com/ Open Data Explorer]
** [https://www.youtube.com/watch?v=hGsdryuQwTI Wikidata: Introduction and Basics] - an introductory session provided by WMUG Uganda.
** (Arabic) [https://www.youtube.com/watch?v=i67lJQfGPFg Introduction to Wikidata] hosted by Michel Bakhni for the channel: ''Wikimedia group for those interested in Islamic civilization''
* Presentations:
** (Deutsch) [[c:File:Wikidata_in_Museen,_Archiven_und_Bibliotheken.pdf|Wikidata in Museums, Archives and Libraries]]
** [[c:File:Wikicite_2025_white_paper_summary.pdf|White Paper (PDF) - Wikidata Days and Wikicite (2025)]] - Open bibliographic metadata in practice, what was learned in Bern and what libraries and the community can do next.

''' Tool of the week '''
* [https://opendatadex.com/ Open Data DEx Explorer] - ''&quot;an interactive graph visualizer of semantic Open Data. Relationships are discovered heuristically and a graph structure created in real time, allowing navigation and insight into raw data without building formal ontologies.&quot;''Read more on [https://theknowledgecommons.org/ The Knowledge Commons blog], by Michelle Tomlyn.
* [https://gapmap.wiki GapMap.Wiki] - explore knowledge gaps between different language Wikipedia's. GapMap identifies Wikipedia articles that exist in many languages but missing from the target, helping editors prioritize which articles to translate or create. No AI is used, just comparing publicly available databases.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Mobile editors can now edit all datatypes directly in the mobile view. To help improve this new interface, Wikimedia Deutschland is looking for volunteers (especially editors from Right-to-left languages) for UX testing sessions. Participants will be compensated for their time. Sign up [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/bo2e7e2a/apply here] (greatquestion) and learn more on the project page: [[d:Wikidata:Usability and usefulness/Item editing experience/Mobile editing of statements|Mobile editing of statements]]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''
&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
**[[:d:Property:P14392|‎energy density]] (&lt;nowiki&gt;amount of energy extractable from a substance (e.g. in a combustion engine) per unit of volume or of mass&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14401|‎Parental Advisory System rating]] (&lt;nowiki&gt;content rating for coin-operated video games&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifierss: [[:d:Property:P14388|Cyprus company ID]], [[:d:Property:P14389|‎DBNL title ID]], [[:d:Property:P14390|ShotOnWhat film ID]], [[:d:Property:P14391|‎Shinmei database ID]], [[:d:Property:P14394|‎ColBase ID]], [[:d:Property:P14395|Lubimyczytać version/edition ID]], [[:d:Property:P14396|Files of the Reich Chancellery ID]], [[:d:Property:P14397|‎Darwin Correspondence person ID]], [[:d:Property:P14399|‎Gidrologicheskaya Izuchennost Code]], [[:d:Property:P14403|‎Brew TV movie ID]], [[:d:Property:P14404|National Archives of Japan Digital Archive ID]], [[:d:Property:P14405|PlayStation Trophies trophy ID]], [[:d:Property:P14406|Tax Identification Number (Spain)]], [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/concentration camp prisoner number|concentration camp prisoner number]] (&lt;nowiki&gt;registration or prisoner number assigned to a person in camps operated under Nazi persecution between 1933 and 1945&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/ID für Kulturdenkmale in Lübeck|ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck|Datenbank-ID für Kulturdenkmale in Lübeck]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video URL ID|Prime Video URL ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Prime Video GTI|Prime Video GTI]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Portable Antiquities Scheme record ID|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0|Identifiant d'un(e) éditeurice dans le DEF19 2.0]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Apple TV parson ID|Apple TV parson ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CINEMATODAY film ID|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Verfassungsblog author ID|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Blätter author ID|Blätter author ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/EGAFD film ID|EGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music artist ID|Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Museum of Canadian Music work ID|Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BGAFD film ID|BGAFD film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Movielens ID|Movielens ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Instrumentalistinnen-Lexikon ID|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/parliament.scot member ID|parliament.scot member ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Space/Queries#Astronauts_members_of_space_missions|Astronauts members of Space Missions]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse_racing/Queries#All_horses|All Horses in Wikidata]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Horse racing|Project Horse Racing]] : On topics relating to horse racing.
** [[d:Wikidata:WikiProject_William_%26_Mary_Law_School_EMCO|Project William &amp; May Law School EMCO]] - to create and enhance entities for persons and corporate bodies related to the law school, for use in the library's metadata and archival work.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Part_2:_How_to_use_QuickStatements_3.0_to_upload_data_to_Wikidata_for_Govdirectory|Project GovDirectory: How to use QuickStatements 3.0 to add data to GovDir]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/Modelling_Dictionary_Usage_Labels_in_Wikidata|Ontology Course: Projects Offering 2]] - Modelling Dictionary Usage Labels in Wikidata, Roots and Rhythms: Modelling music as cultural heritage. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q208108|Catch Me If You Can]] - a 2002 film by Steven Spielberg starring Leonardo DiCaprio and Tom Hanks. A dramatic re-telling of the life and exploits of serial confidence man Frank Abegnale Jr., ironically the events of the film were later found to be mostly fabricated. 

''' Development '''
* Mobile statement editing: We are continuing to improve the UX and fix issues uncovered in testing
* Making WikiProjects more visible: We are working on adding links to the sidebar menu of Items to make it easier for people to find the WikiProject(s) associated with an Item, find like-minded people and learn about data modelling conventions etc in that particular area
* Query Service: The service is being hit quite heavily and the Wikidata Platform team is working on blocking scrapers and misbehaving tools
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects: We are continuing our experiment to further reduce the amount of Wikidata changes that show up on Recent changes and Watchlist but don't actually change the article. Specifically we are looking at checking if there is any difference in the rendered article before and after the change coming from Wikidata

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory|public universities]] 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 11 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30513889 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #732 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-18. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#731]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot:
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/PatsaBot 1|PatsaBot 1]] - '''Task/s:''' Add sitelink from [[Special:PrefixIndex/Template:Taxonomy/|Template:Taxonomy/*]] on thwiki to same entry from enwiki and update Thai description from generic template format to &quot;แม่แบบอนุกรมวิธาน&quot; (taxonomy template).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/MarisDreshmanisBot 2|MarisDreshmanisBot 2]] - '''Task/s:''' Create occupation Q-items and add native-language labels on existing occupation Q-items from 33 state-issued national occupation classifiers (165 national registries, 154 countries, ~30,000 new Q-items, ~120,000 native labels across 53 languages).
**[[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/ias-kbase|ias-kbase]] - '''Task/s:''' Read-only bulk entity lookups for an internal knowledge graph project. Fetches labels, claims, and sitelinks from Wikidata and intro-paragraph extracts from English Wikipedia. No writes.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** Reminder: Propose a session for [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProject Days 2026]]. Your proposal can be just one or two sentences. Suggestions include topics on how to use WikiProjects to connect with others and improve data modelling, how to revive a neglected WikiProject, and what makes a good WikiProject. [[d:Event talk:WikiProjects Days 2026|Propose a session now]]. Deadline Sunday May 24.
** Wikimedia Indonesia is hosting the [[:c:Commons:Kompetisi Penyajian Data|2026 Data Visualization Competition]] from 10th to 31st May 2026. We welcome visualization and essay submissions from Indonesian participants on various topics ranging from Indonesian history to biological diversity.
** [[d:Event:Swedish online editathon 300|The three-hundred online Wikidata meetup in Swedish]], May 24
** [https://www.gw.uni-hamburg.de/ueber-die-fakultaet/digital-humanities/dh-lab/veranstaltungen/26-05-27-hands-on-wiki.html Wikidata: An Open Knowledge Graph for Research and Beyond], a workshop on-site at the Digital Humanities Lab (C2003), University Hamburg, 27 May, 14:15 – 15:45 CEST. Registration (via link).

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs: [https://forum.mapillary.com/t/easy-way-to-add-imagery-to-wikipedia-and-wikidata-items-with-wikishootme-and-mapillary/10375 Easy way to add images to Wikipedia &amp; Wikidata items, with WikiShootMe and Mapillary]
* Papers:
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/698 ''Wikidata and authority files: reconciliation and cooperation procedures''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]]: an overview of the interactions between Wikidata and library authority files and of the usage of Wikibase by library authority files up to July 2025
** [https://www.jlis.it/index.php/jlis/article/view/675 ''Institutional practices in gender recording: an analysis of National Libraries''] by Novaes de Mendonça, and Ana Carolina Simionato Arakaki: contains references to Wikidata and its interconnection with library authority files
** [https://www.aidainformazioni.it/index.php/aidainformazioni/article/view/350 ''Modellizzazione delle conoscenze: Thesaurus Nuovo soggettario e Wikidata, due strumenti a confronto''] by [[:d:User:Elena Cencetti|Elena Cencetti]], Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo and [[:d:User:Elisabetta Viti2|Elisabetta Viti]] (in Italian): a detailed comparison of Wikidata and the [[:d:Q16583225|Nuovo soggettario Thesaurus]] as knowledge organization systems, with a case study regarding the reconciliation with Wikidata of a group of terms of the Nuovo soggettario Thesaurus regarding photography
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=fubhBJGz6YQ Curating shared knowledge about artifacts on Wikidata] with Till Grallert, it explores how the Jarāʾid project used Wikidata to build a multilingual, open knowledge graph of pre-1930 Arabic periodicals.
** [https://www.youtube.com/watch?v=H_oAlLw5CHs LIVE Wikidata editing #122] with User:Ainali and User:Abbe98 do some live editing on Wikidata (in English), and discuss the thought process of what they are doing and why they do it.
** [https://www.youtube.com/watch?v=rIoQFWGDb90 Every Major Oil and Gas Pipeline in History Mapped] - a visualisation utilising Wikidata, OpenStreetmap, Wikipedia and Global Energy Monitor.
*Presentations
**[[c:File:Reseau_LGBTQI_2026_-_John_SAMUEL.pdf|La fabrique collective des histoires queer dans les communs numériques]]. Presentation by [[User:Jsamwrites|John Samuel]] and panel, 2e Rencontres du Reseau Jeune Recherche LGBTQI+, Université Lyon 1, 12 May 2026

''' Tool of the week '''
*[https://prop-explorer.toolforge.org/ Wikidata Property Explorer] is a tool by user Steven Liu. The tool is used for exploring Wikidata properties
* [https://securitybaseline.eu securitybaseline] use Wikidata to get the domain names for institutions

''' Other Noteworthy Stuff '''
* [https://maproulette.org/browse/challenges/55009 MapRoulette Challenge (Chile)]: Improve heritage-related items around Santiago, Chile, linking them to Wikidata and OpenStreetMap.
* The Wikidata Platform team has published its [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/Backend_Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata_Query_Service/WDQS_Architecture_re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[D:Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/High-Impact_Use_Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[D:Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update|Migration talk page]] or during the [[D:Wikidata:Blazegraph_Migration_Office_Hours|next office hour]]. See the [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14408|contains cadastral area]] (&lt;nowiki&gt;cadastral area that is wholly or partly contained by a municipality&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14413|algebraic closure]] (&lt;nowiki&gt;‎algebraic closure of the field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14414|real closure]] (&lt;nowiki&gt;real closure of the formally real field&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14415|eusocial caste]] (&lt;nowiki&gt;specialized type of an eusocial animal&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14416|Wikimedia Commons content descriptor]] (&lt;nowiki&gt;Wikimedia Commons content descriptor which applies to this media file&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14424|‎time expansion]] (&lt;nowiki&gt;factor by which a recording's duration has been extended or compressed relative to the original real-time event, without pitch correction.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14425|‎SELL rating]] (&lt;nowiki&gt;French video game content rating (1999–2003)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14427|age requirement documentation URL]] (&lt;nowiki&gt;URL for a website's statement of compliance with U.S. legal record-keeping requirements related to visual depictions of actual sexually explicit conduct&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14430|maximum vehicle length]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized length for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14431|maximum vehicle width]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized width for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14432|maximum vehicle weight]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized weight (tonnage / gross vehicle weight) for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (load limit)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14433|maximum vehicle height]] (&lt;nowiki&gt;maximum authorized height for vehicles (especially heavy goods vehicles) on a bridge, tunnel or road segment (regulatory limit from signage)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14434|‎independent of theory]] (&lt;nowiki&gt;theory that proves neither this proposition nor its negation&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14453|‎gender-neutral form of label]] (&lt;nowiki&gt;form of name or title with no assumption of gender&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14457|subject named as (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) name by which a subject is recorded in a database, mentioned as a contributor of a work, or is referred to in a particular context&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14458|alternative name (monolingual text)]] (&lt;nowiki&gt;with an associated language code) qualifier for alternative name(s), given for a subject in a database entry, or preserved in references (even these are no longer the preferred name&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14460|‎CWSAC classification]] (&lt;nowiki&gt;Level of military significance for American Civil War battles as defined by the 1993 Civil War Sites Advisory Commission (CWSAC) report.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14465|DMCA takedown policy URL]] (&lt;nowiki&gt;DMCA (Digital Millennium Copyright Act) takedown policy or submitting page of this hosting site or UGC (User Generated Content) distributor&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14469|election result map]] (&lt;nowiki&gt;map that displays the result of this election&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14471|‎paid-up capital]] (&lt;nowiki&gt;portion of a company’s issued share capital that has been paid by shareholders&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14407|‎19star actor ID]], [[:d:Property:P14409|ACM Digital Library institution ID]], [[:d:Property:P14410|Stockholm public transport stop ID]], [[:d:Property:P14411|Go2Senkyo.com politician ID]], [[:d:Property:P14412|SensCritique person ID]], [[:d:Property:P14417|Census of Italian Architecture since 1945]], [[:d:Property:P14418|CINEFOX film ID]], [[:d:Property:P14419|‎CINEFOX person ID]], [[:d:Property:P14420|Cultural heritage Database-ID in Lübeck]], [[:d:Property:P14422|Dijital İstanbul cultural property ID]], [[:d:Property:P14423|VG homicide ID]], [[:d:Property:P14426|Portable Antiquities Scheme record ID]], [[:d:Property:P14428|‎EGAFD film ID]], [[:d:Property:P14429|Cairn.info publisher ID]], [[:d:Property:P14435|‎BGAFD film ID]], [[:d:Property:P14436|‎Apple TV person ID]], [[:d:Property:P14437|Blätter author ID]], [[:d:Property:P14438|‎critify.de publication ID]], [[:d:Property:P14439|Semanticscience Integrated Ontology ID]], [[:d:Property:P14440|Prime Video ID]], [[:d:Property:P14442|Objectif plumes author ID]], [[:d:Property:P14443|‎Museum of Canadian Music artist ID]], [[:d:Property:P14444|‎Museum of Canadian Music work ID]], [[:d:Property:P14445|Lübeck Culturul heritage ID]], [[:d:Property:P14446|Rhineland-Palatinate Cultural heritage ID]], [[:d:Property:P14447|DEF19 2.0 publisher ID]], [[:d:Property:P14449|MovieLens movie ID]], [[:d:Property:P14450|Verfassungsblog author ID]], [[:d:Property:P14451|QueenBallers player ID]], [[:d:Property:P14452|NaPTAN stop area code]], [[:d:Property:P14459|CycleBase cyclist ID (new)]], [[:d:Property:P14461|‎Book Notification author ID]], [[:d:Property:P14462|‎Prime Video GTI]], [[:d:Property:P14463|‎parliament.scot member ID]], [[:d:Property:P14464|Instrumentalistinnen-Lexikon ID]], [[:d:Property:P14468|Goodreads genre ID]], [[:d:Property:P14470|‎Giant Bomb Wiki ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to reviews: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/contributed to narrative universe|contributed to narrative universe]] (&lt;nowiki&gt;''(no English description proposed yet)''&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Grokipedia page title|Grokipedia page title]] (&lt;nowiki&gt;page title used in a Grokipedia article URL&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/especially|especially]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for statements to refine a value that applies more generally, but applies especially to a more specific value; a more specific qualifier than &quot;including&quot; (P1012)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Common Vulnerability Scoring System score|Common Vulnerability Scoring System score]] (&lt;nowiki&gt;Common Vulnerability Scoring System (CVSS) score&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Depicts taxon|Depicts taxon]] (&lt;nowiki&gt;depicts taxon&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Still taken from the film|Still taken from the film]] (&lt;nowiki&gt;Still taken from the film&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/StaphBase ID|StaphBase ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Geohashing wiki page|Geohashing wiki page]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Oireachtas bill ID|Oireachtas bill ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Defense Technical Information Center Accession Number|Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/European System of Accounts ID (Germany)|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition|Identifiant d'un éditeur sur OpenEdition]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Natalie ID|Natalie ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL actress ID|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mineral Resources Data System deposit ID|Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikimedia Phabricator project|Wikimedia Phabricator project]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AWA artist ID|AWA artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Rakuten Music artist|Rakuten Music artist]], [[:d:Wikidata:Property proposal/recochoku artist ID|recochoku artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant AnnuSéries d'une série télévisée|identifiant AnnuSéries d'une série télévisée]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/NadJ Library of Congress occupations by Label and Lccn no.] ([https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Request_a_query&amp;oldid=2492426393#Getting_'Subject_named_as'_qualifier source])
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Malaysia/Activity/Datathon/Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon|Project Malaysia / Wiki x K-pop 2026 Datathon]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_Occupations/Roadmap|Project Occupations / Roadmap]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_LD4_Wikidata_Affinity_Group/Project_Series/SummerCoworking|Project LD4 Wikidata Affinity Group / SummerCoworking]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/children_of_dead_mothers|Children born after  Mothers death date]]

''' Development '''
* Tighter connection of the Wikibase Ecosystem: We've been working on making it possible to use Wikidata Items (and later from other Wikibase instances) as values in statements on other Wikibase instances. You can now try it out on a demo system or set up your own test instance to give it a try. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikibaseug@lists.wikimedia.org/thread/D4RA5JQAJ5MUUDIVHGELWWE7OSSWXV5B/ More details in the announcement].
* Wikidata integration in the Wikimedia projects: We are continuing the work on showing less irrelevant changes on recent changes and watchlist on Wikipedia and co by trying to determine if an edit from Wikidata actually changed the rendered article or not
* Mobile statement editing:
** We worked on reducing the load for users with limited data
** We are continuing to fix issues uncovered in testing
* Making Wikiprojects more visible: We are getting ready for testing of the prototype. We'll be adding links to the respective Wikirojects on Item pages in the tools menu to make it easier for people to find the corresponding Wikiprojects. This is based on statements already on the Item such as specific external IDs.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:03, 18 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30539411 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #733 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-05-25. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#732]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/Skolkoll-bot 1|Skolkoll-bot 1]] - '''Task(s)''': Adding Skolverket identifiers and source URLs to Swedish school items

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]: Wikicafé May Edition: ''De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]],  [https://zonestamp.toolforge.org/1779793200 May 26, 2026 at 13:00]  [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s video link], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Papers: [[:d:User:Anna Clara Maniero Azzolini|Anna Clara Maniero Azzolini]], [[:d:User:Pietro Ortimini|Pietro Ortimini]], and [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], [https://www.saeg-papers.it/ultimo-fascicolo#h.6zzzvpg7mcw2 ''Wikibase and Wikidata for Greek and Latin Epigraphy: Modelling, Analysing, and Making Reusable Linked Open Data'']
* Videos: [[:d:User:Digitalphilologist|Monica Berti]] and Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo, [https://github.com/SunoikisisDC/SunoikisisDC-2025-2026/wiki/Summer-2026-Session-5 ''Wikidata Queries for Greek and Latin Philology''] (SunoikisisDC, Summer 2026); [[:commons:File:SunoikisisDC Summer 2026 - Wikidata Queries for Greek and Latin Philology.pdf|slides on Commons]] + [https://www.youtube.com/live/HuFZNZ7E9pw video on Youtube]; for more information, cf. the WikiProjects [[:d:Wikidata:WikiProject Antiquity/Pauly-Wissowa|Antiquity/Pauly-Wissowa]] and [[:d:Wikidata:WikiProject LAGL|LAGL]]

''' Tool of the week '''
* [https://lexemap.toolforge.org/ LexeMap] - is a lexeme coverage mapper that audits Wikidata lexeme data across languages. It runs live SPARQL queries against Wikidata and cross-references against Wiktionary to identify gaps in lexicographical data.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* Starting May 28, 2026, the &lt;code&gt;Special:EntityData&lt;/code&gt; page will no longer support the PHP‑serialized format (e.g &lt;code&gt;.php&lt;/code&gt; URLs). Affected requests will return HTTP errors. Please switch to a stable format like JSON (example: &lt;code&gt;Q42.json&lt;/code&gt;). The change is already active on test and beta wikis. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/W4SBS3PREJYEAVZU2JSV47ZJWOJJ7YM6/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14475|‎SIK-ISEA document ID]], [[:d:Property:P14476|identifiant d'un fonds au catalogue collectif de France]], [[:d:Property:P14477|‎StaphBase ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/PCBS Locality code|PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/nameplate image|nameplate image]] (&lt;nowiki&gt;image of a name-plate or similar identifying plate of the subject&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/photographer|photographer]] (&lt;nowiki&gt;photographer&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris|Identifiant Bibliothèques patrimoniales de Paris]], [[:d:Wikidata:Property proposal/CUEAnexo|CUEAnexo]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Enciclopedia Católica Wikitólica ID|Enciclopedia Católica Wikitólica ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database film series ID|Adult Film Database film series ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Adult Film Database studio ID|Adult Film Database studio ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Satker ID|Satker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Inaproc Instance ID|Inaproc Instance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/British Libray catalogue ID|British Libray catalogue ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Swedish-Danish Dictionary ID|Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Roller-results.com skater ID|Roller-results.com skater ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://query.wikidata.org/#%23%20people%20born%20at%20sea%0ASELECT%20DISTINCT%20%3Fperson%20%3FpersonLabel%20%3FplaceLabel%20%3Fdob%20WHERE%20%7B%0A%20%3Fperson%20wdt%3AP19%20%3Fplace.%0A%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ165.%20%7D%20UNION%20%7B%20%3Fplace%20wdt%3AP31%2Fwdt%3AP279*%20wd%3AQ1229765.%20%7D%0A%20OPTIONAL%20%7B%20%3Fperson%20wdt%3AP569%20%3Fdob.%20%7D%0A%20SERVICE%20wikibase%3Alabel%20%7B%20bd%3AserviceParam%20wikibase%3Alanguage%20%22en%22.%20%7D%0A%7D%0AORDER%20BY%20%3Fdob%20%3FplaceLabel People born at the sea] ([https://twitter.com/WikidataFacts/status/832620159118385154 source])

* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Database_reports/Sitelinks_to_Wiktionary List of items with links to Wiktionary main space.]
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Q66 Boeing(Q66)]

''' Development '''
* Mobile statement editing:
** We continued working on reducing the page size to make it easier on mobile data plans
** We are improving how error messages are shown
* Making WikiProjects more visible: We are continuing the work on getting it ready for a first rollout.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:30, 25 മേയ് 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30560068 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #734 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-01. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#733]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* New requests for permissions/Bot: [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot/William Avery Bot 13|William Avery Bot 13]] - '''Task/s:'''
** Per [[d:Wikidata:Project_chat#c-Limotecariu-20260524073600-Request_to_replace_Asturian_term_&quot;*estauxunidense&quot;_with_&quot;d'Estaos_Xuníos&quot;|Project Chat]], replace &quot;''estauxunidense''&quot; in Asturian descriptions with &quot;''d'Estaos Xuníos''&quot;. Example manual edits [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q60842075&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674720 here] and [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q20821183&amp;diff=prev&amp;oldid=2496674345 here].
** Also adds a default label, per [[d:Help:Default values for labels and aliases#When should I use default values for labels and aliases?]] and remove redundant labels in the simplest cases.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [https://temporaerhaus.de/termine-und-oeffnungszeiten/ Temporaer Haus: OpenDataMonday], today, 1 June, 19:30 - 22:00 CEST, Augsburger Str. 23-25, 89231 Neu-Ulm.
** [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiKult_Netzwerktreffen_2026 WikiKult Netzwerktreffen 2026: “Wikidata in Kulturerbeinstitutionen”], 11-12th June, Wikimedia Deutschland. German-speaking event for people working with Wikidata in the cultural heritage sector. Open to experienced contributors and newcomers alike.
** [https://www.wikimedia.de/veranstaltungen/wikimedia-und-linked-open-data-im-glam-bereich-verankern/ Making Wikimedia and Linked Open Data Mainstream in GLAMs – The National Library of Wales Journey], 11 June 17:00 - 18:00 CEST, online (English with German translation) – Keynote by Jason Evans.
** (Deutsch) [https://www.zikg.eu/aktuelles/veranstaltungen/2026/podiumsdiskussion-wikibases-knowledge-graphs-und-wikidata Workshop // Wikibases, Knowledge Graphs und Wikidata], Tue 14 July, 10:00 - 13:00 CEST. Participation is for project members, Zentral Institut staff, and interested guests, on-site at Zentralinstitut für Kunstgeschichte. See link for registration details.
** [https://mwsmigration.hypotheses.org/1115 Doing Migration History with Digital Methods: Beyond a Database - Wikibase as Research Infrastructure for Migration Prosopography] Summer University at the German Historical Institute Paris, 8, rue du Parc-Royal, 75003 Paris, 23 June 16:00 CEST.
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026 - preparing the Program]] - watch this space next week for the first edition of the Event Program or [[d:Special:RegisterForEvent/3670|register]] to be notified of updates.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** ''[[d:User:Niryhpr/Behind_the_QIDs|Behind the QIDs]]'' by User:Niryhpr
** [https://cerlblog.wordpress.com/2026/06/01/improving-the-interconnection-between-wikidata-and-the-cerl-thesaurus/ ''Improving the interconnection between Wikidata and the CERL Thesaurus''] by [[:d:User:Epìdosis|Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo]], also presented (in Italian) in Videos.
** [https://technology.inquirer.net/147036/digitally-mapping-the-philippines-historical-markers Digitally mapping the Philippines’ historical markers] by Eugene Alvin Villar.
* Papers:
** [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32521446 A data-driven analysis of automotive model evolution and technological lineage using Wikidata and Python network visualization] by P. Trunova (2026).
** (Italiano) [https://journals.openedition.org/jtei/6987 De Catulo a Wikidata] by Nusch et al. (2026).
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y Adding lifting stones to Wikidata] - OSM for History Buffs
** (O'zbekcha) [https://www.youtube.com/watch?v=AloZrt8HA2Q Participate in the Interlingual Relations Marathon and win!] - Oʻzbekcha Vikipediyadagi (ukwiki) has over 12,000 articles missing a sitelink...time to change that.
** (Italiano) [https://www.youtube.com/watch?v=Bb_WYaz9eYw&amp;t=12665s Wikidata and Library Catalogs: Building and Enabling a Digital Resources Network] by Camillo Carlo Pellizzari di San Girolamo
* Presentations:
** ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikicafe-JohnSAMUEL.pdf De Wikidata à Wikipédia abstraite : promesses et illusions du savoir structuré] (From Wikidata to Abstract Wikipedia: Promises and Illusions of Structured Knowledge)'', Presentation by [[User:Jsamwrites|Jsamwrites]], May 26, 2026, [https://fr.wikipedia.org/wiki/Projet:Wikifier_la_science/WikiCaf%C3%A9s Wikicafé May Edition], organized by [[User:DMontagne en résidence|DMontagne en résidence]]. ([https://www.canal-u.tv/chaines/callisto/de-wikidata-a-wikipedia-abstraite-promesses-et-illusions-du-savoir-structure video])
** [https://zenodo.org/records/20409899 DARIAH-EU WG DHwiki - A first year of activity] by D. Lindemann and G. Candela (2026).

''' Tool of the week '''
* [https://wdrc.toolforge.org/ Wikidata Recent Changes API]: This API lets you query Wikidata edits by either properties, or labels/aliases/descriptions/sitelinks. You can retrieve any changes, or specify added/changed/removed.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* On 31 May, item '''[[Q140000000]]''' (&quot;Maxx&quot;, about a cinema in Delmenhorst, Germany) was created.
* Feedback wanted: To support improving Wikidata integration on the Programs &amp; Events Dashboard, the EduWiki Hub invites Wikidata organizers, trainers, and contributors to share suggestions on metrics, tracking features, and workflows you would like to see in the dashboard. In addition, try out the new Advanced Search share your thoughts on the Dashboard talk page. ([https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/thread/BK5OBZPHZ7WDGTDPV6LNSLSEJRQLJMKT/ full announcement])

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes: 
** [[:d:Property:P14478|found liable for]] (&lt;nowiki&gt;tort or civil wrong a person or organization was found liable of&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Property:P14489|‎PCBS Locality code]] (&lt;nowiki&gt;Locality Code of the Palestinian Central Bureau of Statistics&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14479|AV CHANNEL actress ID]], [[:d:Property:P14480|AWA artist ID]], [[:d:Property:P14481|CUE/Anexo]], [[:d:Property:P14482|‎Defense Technical Information Center Accession Number]], [[:d:Property:P14483|Catholic Encyclopedia Wikitólica ID]], [[:d:Property:P14484|European System of Accounts ID (Germany)]], [[:d:Property:P14485|OpenEdition Publisher ID]], [[:d:Property:P14486|‎Mineral Resources Data System deposit ID]], [[:d:Property:P14487|‎Natalie ID]], [[:d:Property:P14488|‎Oireachtas bill ID]], [[:d:Property:P14490|Rakuten Music artist ID]], [[:d:Property:P14491|recochoku artist ID]], [[:d:Property:P14492|‎Adult Film Database film series ID]], [[:d:Property:P14493|‎Adult Film Database studio ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
** [[:d:Wikidata:Property proposal/category's topic is member of the class|category's topic is member of the class]] (&lt;nowiki&gt;qualifier for use with {{p|14387}} and {{P|4224}} to describe certain sets of categories&lt;/nowiki&gt;)
** [[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/School ID of the Department of Education, Philippines|School ID of the Department of Education, Philippines]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Beeld en Geluid series identifier|Beeld en Geluid series identifier]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM artist ID|DAM artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DAM song ID|DAM song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound artist ID|Joysound artist ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Joysound song ID|Joysound song ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/K-MIB performer ID|K-MIB performer ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA actress ID|DUGA actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Chilean Museums Registry ID|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil actress ID|Sokmil actress ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Filmmakers Person ID|Filmmakers Person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Model Mayhem ID|Model Mayhem ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OCHA Place Code|OCHA Place Code]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Company Registration Number|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL director ID|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DUGA director ID|DUGA director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AllMyLinks ID|AllMyLinks ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/AV CHANNEL maker ID|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/thegamerdex.com game ID|thegamerdex.com game ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/MyDirtyHobby ID|MyDirtyHobby ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Fontaines de Belgique ID|Fontaines de Belgique ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Wikiparfum fragrance ID|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Canadian Trademark Registration Number|Canadian Trademark Registration Number]], [[:d:Wikidata:Property proposal/DMM director ID|DMM director ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Pantheon.World ID|Pantheon.World ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples: [https://w.wiki/Pra Map of countries receiving the Nobel peace prize]
**
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]: [[d:Wikidata:WikiProject_Sri_Lanka|Project Sri Lanka]] for editors who would like to focus on adding materials for [[d:Q854|Sri Lanka &lt;small&gt;''(Q854)''&lt;/small&gt;]]. 
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Govdirectory/Cape_Verde|Project Govdirectory added Cape Verde subpage]]
** [[d:Wikidata:WikiProject_P244_maintenance/Progress_tracker|Project P244 maintenance progress]] - a manually-updated progress tracker, is there a way to automate it?
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Identified_duplicates|Identified duplicates]] - this list shows items that most likely need merging but cannot due to conflicting sitelinks.
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q140000000|Q140000000: Wikidata's 140 Millionth Item]]

''' Development '''
* Mobile editing of statements:
** We fixed how we handle statements with deleted Properties ([[phab:T402619]])
** We improved the behaviour when using the browser's back button ([[phab:T414454]])
** We continued working on improving the way error responses are shown ([[phab:T423613]])
** We addressed issues found in testing
* Improving the visibility of WikiProjects: We added support for finding the associated WikiProject of an Item based on statements on the Item
* GraphQL:
** We are working on expanding the data available through search. Specifically we are including all Item data in search result nodes ([[phab:T427389]]) and extending the query by Item and Property value to return all Item data ([[phab:T416885]])
** We are improving the documentation.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: [[d:Wikidata:WikiProject Govdirectory/Nigeria|Nigeria]]
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:45, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30605449 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #735 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-08. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#734]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Mass-editing_policy|RfC: Mass editing policy]]: The community is currently voting on a proposed policy to regulate mass edits on Wikidata. More input is needed to reach a broad consensus. Please review the proposal and join the discussion/vote on the RFC page.

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sessions|'''WikiProjects Days 2026''' - see the first version of the program!]] The online event takes place during the weekend of June 19 - 21. [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] for updates and access links.
** [[d:Wikidata:Mezi bajty/Mezi bajty 0|Mezi bajty 0]] - meetup of the Czech Wikidata community in Prague and online, 10th June 17:00 - 19:00 CEST (in Czech, Slovak, English)
** [[m:Event:GND_(Gemeinsame_Normdatei)_SPARQL_Workshop|GND (Gemeinsame Normdatei) SPARQL Workshop|]], 17th July 17:00 - 19:30 CEST (in German) - workshop from the German National Library on use of their SPARQL-endpoint for the GND (Gemeinsamer Normdatei) national authority file for wikidata users and wikipedians.
** (Deutsch) [https://www.nfdi4objects.net/events/n4o_activity_20260818-CM26-RS_Wikidata/ Workshop: Make Research Software Findable using the Software Marketplace Wikidata] - August 18, 14:00 – 16:00 Uhr (CEST), Zoom-link on registration.
** '''[[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|Blazegraph Migration Office Hour (June session)]]''' will take place on Tuesday, 9 June 2026 (Tomorrow) at [https://zonestamp.toolforge.org/1781020800 16:00 UTC]. This office hour is focused on supporting the migration away from Blazegraph as the backend of WDQS. Whether you have questions, need clarification, or want to discuss how your use case may be affected. You can register for the session via  [[D:Event:Blazegraph_Migration_Office_Hours_-_June_2026|the event page]]. In preparation, add questions, feedback, or migration-related support needs to [https://etherpad.wikimedia.org/p/Blazegraph_Migration_Office_Hours this etherpad].
* Ongoing: [[m:Event:Wiki_Loves_Pride/2026|Wiki Loves Pride 2026 (Meta)]] is ongoing and now has a dedicated Wikidata subpage: [[d:Event:Wiki_Loves_Pride_2026|Event: Wiki Loves Pride 2026]].

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
** (日本語/Japanese) [https://note.com/shoku_pan_65/n/nc6a788a55c91 [Practice drill: SPARQL basics to make and learn - Let's master Wikidata Query Service] by Shoku_pan_65. Page offers AI translations.
** [https://rtnf.substack.com/p/behind-the-p812-academic-major-property Behind the &amp;lt;P812: academic major&amp;gt; Property] by rtnf.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/05/27/adding-visual-context-to-the-dagbanli-dictionary-how-the-university-of-ghana-hci-lab-dataset-powered-our-sentence-matching-system/ Adding Visual Context to the Dagbanli Dictionary: How the University of Ghana HCI Lab Dataset Powered our Sentence Matching System]. Diff post by Mohammed Sadat Abdulai and Mohammed Awal Alhassan.
* Papers:
** [[m:Research:Newsletter/2026/May|Volume 16, Issue 5 of the Wikimedia Research Newsletter is out!]] - includes 7 papers on Wikidata topics.
** [https://academic.oup.com/database/article/doi/10.1093/database/baag030/8699725  Rosetta Statements: simplifying FAIR knowledge graph construction with a user-centred approach] - Vogt et al., (2026)
** (Русский/Russian) [https://doi.org/10.6084/m9.figshare.32579178 Automated Analysis and Visualization of Geographic Data on Global Volcanoes Based on the Wikidata Semantic Graph] - by Мария Паландер (2026).
** [https://arxiv.org/pdf/2606.02905 Speaker Mining: FAIR Data on Public Broadcasts for Question Answering] by Wittenborg et al., (2026)
* Videos:
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=i9n8FH3dQ6o Wikidata for Climate Change, Wikipedia for Sustainable Futures] by Daniel Canedo, a workshop on using Wikidata to record linked open data from extreme weather events.
** (Svenska) [https://www.youtube.com/watch?v=hMKm7csn7SE Merge Wikidata samma som] by Magnus Sälgö. What to do when you find duplicate Wikidata Items pointing at the same location on OpenStreetMap.
** (Español) [https://www.youtube.com/watch?v=EoKYp0o5ar4 EntreWikis - Hacerwiki: Progress of Free Knowledge Projects in Colombia] - Colombian Art in Open Data: training and infrastructure on Wikidata
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=yhe3wJ46xo4 Wikidata for research and teaching] by Pascal Martinolli. Introduces Wikidata basics, SPARQL, practical examples of data visualisation, enriching research data and exploring the opportunities and limitations of linked open personal data.
** (Français) [https://www.youtube.com/watch?v=H4NQb0-pb_k Literature review: FAIR data sharing | FAIR Data Spring 2026] - [https://zenodo.org/records/20510911 Presentation slides], given by Adélie Ranville on their experiences organizing and sharing data using Zenodo, DOI, Zotero, Wikidata, and OpenRefine.
** (Deutsch) [https://www.youtube.com/watch?v=OR8_cD-p4ek Building a shared knowledge infrastructure: a federated wikibase for video and podcasts] hosted by Tim @BorgNetzWerk.

''' Tool of the week '''
* [[m:AutosuggestSitelink|AutoSuggestSitelink]]: New features available. See the update post on [[d:Wikidata:Project_chat#c-M2k~dewiki-20260528122200-AutosuggestSitelink:_New_features_available|Project Chat]]

''' Other Noteworthy Stuff '''
*  The WMF [[D:Wikidata:Wikidata_Platform_team/Newsletter|Wikidata pltaform team monthly newsletter (June edition)]] is out
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-occupation-a Gender diversity in French Wikipedia's occupation articles]
* [https://observablehq.com/@pac02/gender-diversity-in-french-wikipedias-articles-abo Gender diversity in French Wikipedia's articles about fields of knowledge]

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:: 
**[[:d:Property:P14511|trailer of]] (&lt;nowiki&gt;works that this trailer video represents&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14516|‎EPBC conservation status]] (&lt;nowiki&gt;the conservation status from the Australian Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 assigned by the Australian Department of Climate Change, Energy, the Environment and Water&lt;/nowiki&gt;)
*Newest External identifiers: [[:d:Property:P14494|‎Joysound artist ID]], [[:d:Property:P14495|‎Joysound song ID]], [[:d:Property:P14496|DUGA performer ID]], [[:d:Property:P14497|Sri Lanka Company Registration Number]], [[:d:Property:P14498|Wikimedia Phabricator project PHID]], [[:d:Property:P14499|‎Indonesian government work unit ID (satker ID)]], [[:d:Property:P14501|‎DAM artist ID]], [[:d:Property:P14502|‎British Library catalogue ID]], [[:d:Property:P14503|‎OCHA Place Code]], [[:d:Property:P14504|Philippines ‎School ID]], [[:d:Property:P14505|‎Swedish-Danish Dictionary ID]], [[:d:Property:P14506|Filmmakers actor ID]], [[:d:Property:P14507|Chilean Museums Registry ID]], [[:d:Property:P14508|Sri Lanka NGO Secretariat Registration Number]], [[:d:Property:P14509|Beeld &amp; Geluid series ID]], [[:d:Property:P14510|‎INAPROC instance ID (Indonesia)]], [[:d:Property:P14512|DUGA director ID]], [[:d:Property:P14513|AV CHANNEL maker ID]], [[:d:Property:P14514|AV CHANNEL director ID]], [[:d:Property:P14515|AllMyLinks ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;
&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review: 
**[[:d:Wikidata:Property proposal/applicable Structured Data on Wikimedia Commons|applicable Structured Data on Wikimedia Commons]] (&lt;nowiki&gt;the dataset associated with this external id usually contains data applicable to this other wikidata property&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/IAU member ID (new)|IAU member ID (new)]] (&lt;nowiki&gt;ID of members in the [https://www.iau.org/IAU/Default.aspx International Astronomical Union (IAU)].&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/height above ground level|height above ground level]] (&lt;nowiki&gt;a property intended to indicate the height of any objects from the ground&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Storm intensity classification|Storm intensity classification]] (&lt;nowiki&gt;category assigned to a meteorological system according to an intensity or classification scale; the scale should be indicated with a qualifier (P1013 and P585)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/service status|service status]] (&lt;nowiki&gt;the operational status of something like ship or building&lt;/nowiki&gt;)
*New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/PTS News Network topic ID|PTS News Network topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OTOTOY ID|OTOTOY ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/identifiant EU sanctions tracker|identifiant EU sanctions tracker]], [[:d:Wikidata:Property proposal/OpenParlData ID|OpenParlData ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Catholica.cz ID|Catholica.cz ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW person ID|KSW person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW organization ID|KSW organization ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/KSW place ID|KSW place ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Myludo ID|Myludo ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant dans La Basa|Identifiant dans La Basa]], [[:d:Wikidata:Property proposal/PurplePort ID|PurplePort ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil idol ID|Sokmil idol ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Hancinema company ID|Hancinema company ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/LinkMe ID|LinkMe ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Netmath Glossary ID|Netmath Glossary ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sokmil director ID|Sokmil director ID]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* Query examples:
** [https://w.wiki/QjCT Table of civic tech organizations with details] ([[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech/Query|source]])
** [https://w.wiki/QjCZ Timeline of legalisation of same-sex marriage] ([[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Queries#Timeline_of_legalization_of_same-sex_marriages|source]])
* Schema examples: [[d:Q139959656|Nazareth Padilla Montero  &lt;small&gt;''(Q139959656)''&lt;/small&gt;]] has been added as a showcase example of [[d:EntitySchema:E10|human (E10)]]
* Newest [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:WikiProjects|WikiProjects]]:
** [[d:Wikidata:WikiProject_Civic_Tech|Project Civic Tech]] -  for anyone developing datasets about civic resources in cities, and discuss best practices for Wikidata collaboration in civic tech. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_AI_Cleanup|Project AI Cleanup]] - for reporting, monitoring and combatting edits and contributions from LLM and AI sources. 
** [[d:Wikidata:WikiProject_Who_is_who_in_marine_taxonomy%3F|Project: Whos who in marine taxonomy?]] - inititated by the World Register of Marine Species ([https://www.marinespecies.org%7C WoRMS]), this project will document and enrich entities of the persons who have described marine species.
* WikiProject Highlights:
** [[d:Wikidata:WikiProject_LGBT/Abstract_Wikipedia|Project LGBT]] added an Abstract Wikipedia subpage.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Roads/Greece/National_roads|Project Roads]] added a subpage for Greece National roads with highly-visual tables. 
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_2.0|Wiki x K-Pop datathon 2.0]] - there is still some work to do to reach the goal on modelling the album: BABYMONSTER.
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [[d:Wikidata:Database_reports/Deleted_Wikidata_entities_used_in_SDC|Deleted Wikidata entities that are connected to Commons files structured data (SDC)]]
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L652968|kafuni]] - Dagbanli noun that translate to &quot;fan&quot; in English

''' Development '''
* The team was involved in workshops last week so there are no updates.

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:54, 8 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30646984 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikidata weekly summary #736 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'' Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata in the&lt;br&gt;week leading up to 2026-06-15. Missed the previous one? See issue [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|#735]].&lt;br&gt;''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; -webkit-column-width: 400px; -moz-column-width: 400px; column-width: 400px;&quot;&gt;

''' Discussions '''
* Request for comments: The discussion about reforming Wikidata's notability policy is ongoing. There is now a [[d:Wikidata:Requests for comment/Notability policy reform|new proposal waiting for your feedback]].

''' Events ''' 
* [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Events|Upcoming events]]:
** [[:wmau:WikiLoves_Pride_Australia_2026|WikiLoves Pride 2026]] - six fortnightly editing sessions to add, expand and translate LGBTQ+ content on the Wikimedia projects. 
** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026|WikiProjects Days 2026]] is taking place this coming weekend, 19-21 June. Check out the daily program...&lt;small&gt;(click UTC for your local timezone)&lt;/small&gt;
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Friday,_June_19th|Day 1]] / Friday, 19.06, 17:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781888400 UTC] - 20:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781899200 UTC]
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Saturday,_June_20th|Day 2]] / Saturday, 20.06, 10:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781949600 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1781978400 UTC] 
*** [[d:Event:WikiProjects_Days_2026#Sunday,_June_21st|Day 3]] / Sunday, 21.06, 14:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782050400 UTC] - 18:00 [https://zonestamp.toolforge.org/1782064800 UTC]
** Click here -&gt; [[d:Special:RegisterForEvent/3670|Register]] &lt;- for access links to the event.

''' Press, articles, blog posts, videos '''
* Blogs:
**[https://jsamwrites.substack.com/p/preserving-pride-across-languages Preserving Pride, Across Languages] : From Wikidata to Abstract Wikipedia: A New Way to Think About Knowledge
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/visibility-of-communities-in-nigeria-on-wikidata-2-0-expanding-digital-representation-for-nigerian-communities/ Visibility of Communities in Nigeria on Wikidata 2.0: Expanding Digital Representation for Nigerian Communities] 
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/the-years-first-quarter-with-the-igbo-wikimedians-user-group/ The Year’s First Quarter with the Igbo Wikimedians User Group] - Expanding partnerships and contributions to Wikidata, Wikipedia and other sister projects.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/13/introducing-the-wiki-afrodemics-mentorship-project-cohort-1/ Introducing the Wiki Afrodemics Mentorship Project Cohort 1] - A pan-african and guided multilingual training on Wikipedia editing, Wikidata contribution, and resource mobilisation.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/12/amplifying-womens-stories-and-indigenous-knowledge-feminism-and-folklore-2026-in-the-igbo-community/ Amplifying Women’s Stories and Indigenous Knowledge: Feminism and Folklore 2026 in the Igbo Community] - Improving the representation of women and cultural heritage in Igbo language on Wikidata, Wikipedia and Wikiquote.
** [https://diff.wikimedia.org/2026/06/14/a-reflection-on-what-i-learned-at-my-first-international-womens-day-celebration/ A Reflection on What I Learned at My First International Women’s Day Celebration] - Celebrating and documenting women activists and politicians on Wikipedia and Wikidata.
** [https://www.botany.one/three-tools-that-bring-digital-botany-within-reach/ Three Tools that bring digital botany within reach] (spoiler: One of them is Wikidata) - article available in DE, ES, FR, JA, PT and ZH-CN.
* Papers: [https://dhq.digitalhumanities.org/vol/20/1/000838/000838.html Open Tool Registries! Resolving the Directory Paradox with Wikidata] by Grallert et al., (2026). As digital humanities tools proliferate, this paper argues that Wikidata can help connect the research landscape by documenting, citing and connecting tool registries.
* Videos:
** [https://www.youtube.com/watch?v=sCoOIan3G9Y OSM / Lifting Stones in Wikidata] - a video tutorial on mapping lifting stones on OpenStreetMap, using two examples from County Kilkenny, Ireland.
** [https://www.youtube.com/watch?v=LANzP0OUoZs Mapping Every Wonder on Earth] - animated visualisation of UNESCO World Heritage Sites recorded in Wikidata.
** [https://www.youtube.com/watch?v=AY_gst9R3I4 2025: Tales of Discovery] - Museums and Heritage channel mentions how Wikidata is being used as a bridge between several sites and projects for 3D modelling ships, wrecks and other artifacts from maritime history.
** [https://www.youtube.com/watch?v=ncPqSIvDm-Q Mentor Me! Session 6] with Jinoy Tom Jacob, who will show us how to use OpenRefine to batch edit Wikidata and the Commons.

''' Tool of the week '''
* [https://bisikbekasi.rf.gd/index.php?page=item&amp;id=L2 BisikBekasi] : Community-curated knowledge base where local data items [https://teletype.in/@hyloxira/qdyLFSX-1Px are integrated] with Wikidata items.

''' Other Noteworthy Stuff '''
* The [[mw:Growth/Feature_summary#NH|Newcomer Dashboard]] will be deployed to Wikidata pending on-wiki configuration by Admins. The dashboard aims to provide guidance, helpful links, and mentorship opportunities for new editors.
* [https://viaacode.github.io/documentation-visualisations-guido-gezelle/ Guido Gezelle on Wikidata: networking in map] - this project created 5 visualisations produced from Wikidata on the poet Guido Gezelle.

''' Newest [[d:Special:ListProperties|properties]] and [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Property proposal|property proposals]] to review '''

&lt;!-- NEW PROPERTIES DO NOT REMOVE --&gt;
* Newest General datatypes:
**[[:d:Property:P14517|print matrix state]] (&lt;nowiki&gt;in printmaking, a stage of development of the relief matrix after a permanent modification&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Property:P14519|body modification]] (&lt;nowiki&gt;deliberate altering of the human anatomy for non-medical reasons that this person or fictional character has undergone&lt;/nowiki&gt;)
* Newest External identifiers: [[:d:Property:P14518|Roller-results.com skater ID]], [[:d:Property:P14520|Wikiparfum fragrance ID]], [[:d:Property:P14521|EU sanctions tracker subject ID]], [[:d:Property:P14522|Maoyan celebrity ID]], [[:d:Property:P14523|CINEMATODAY film ID]], [[:d:Property:P14524|DMM director ID]], [[:d:Property:P14525|Model Mayhem ID]], [[:d:Property:P14526|‎DAM song ID]], [[:d:Property:P14527|OpenParlData ID]], [[:d:Property:P14528|‎IAU member ID]], [[:d:Property:P14529|PurplePort ID]], [[:d:Property:P14530|LinkMe ID]]
&lt;!-- END NEW PROPERTIES --&gt;

&lt;!-- NEW PROPOSALS DO NOT REMOVE --&gt;
* New General datatypes property proposals to review:
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Vistonline|Vistonline]] (&lt;nowiki&gt;Agenzia italiana di visti consolari e legalizzazione documenti, con sede a Roma&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Natural science/Taxon footprint|Natural science/Taxon footprint]] (&lt;nowiki&gt;Taxon footprint&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Sri Lanka Ministry of Education school census number|Sri Lanka Ministry of Education school census number]] (&lt;nowiki&gt;Unique identification number assigned to a school by the Ministry of Education of Sri Lanka, used in the annual school census and official examinations (G.C.E. O/L, A/L)&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/sport title|sport title]] (&lt;nowiki&gt;link to sport title (like master of sports or yokodzuna), besides chess and martial arts titles&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/dual notion in category theory|dual notion in category theory]] (&lt;nowiki&gt;dual notion in category theory&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/penalty shootout kicked by|penalty shootout kicked by]] (&lt;nowiki&gt;Indicates the person who took an individual penalty kick during a penalty shoot-out.&lt;/nowiki&gt;)
**[[:d:Wikidata:Property proposal/Finnish educational institution ID|Finnish educational institution ID]] (&lt;nowiki&gt;Five-digit identification number for Finnish educational institutes assigned by Statistics Finland.&lt;/nowiki&gt;)

* New External identifier property proposals to review: [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant d'une personne sur ZicTrad|Identifiant d'une personne sur ZicTrad]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Skeivopedia ID|Skeivopedia ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Artistas Visuales Chilenos ID|Artistas Visuales Chilenos ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Mathlib declaration ID|Mathlib declaration ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/FES digital collections person ID|FES digital collections person ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/BBC Bitesize topic ID|BBC Bitesize topic ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)|Encyclopedia of China (Third Edition) ID (2026)]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb artwork ID|Sceneweb artwork ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Sceneweb production ID|Sceneweb production ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no government ID|regjeringen.no government ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no ministry ID|regjeringen.no ministry ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/regjeringen.no politician ID|regjeringen.no politician ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Maoyan film ID|Maoyan film ID]], [[:d:Wikidata:Property proposal/Identifiant livres-cinema.info d'un auteur|Identifiant livres-cinema.info d'un auteur]], [[:d:Wikidata:Property proposal/National Operator Code (UK)|National Operator Code (UK)]]
&lt;!-- END NEW PROPOSALS --&gt;

You can comment on [[d:Wikidata:Property proposal/Overview|all open property proposals]]!

''' Did you know? '''
* WikiProject Highlights:
** [[d:Event:Wiki_x_K-pop_2026:_Datathon_3.0|Wiki x K-pop 2026: Datathon 3.0]] a.k.a the ICONIC BY MISTAKE EDITING party.
** [[d:Wikidata:WikiProject_Ontology/Ontology_Course/Projects_Offering_2/GLAM_Authority_Entity_Ontology_in_Wikidata|Ontology Course 2 / GLAM Authority Entity Ontology in Wikidata]]
* Newest [[d:Wikidata:Database reports|database reports]]: [https://www.wikidata.org/wiki/Special:Log?type=thanks&amp;user=&amp;page=&amp;excludetempacct=1&amp;wpdate=&amp;tagfilter=&amp;wpfilters%5B%5D=thanks&amp;wpFormIdentifier=logeventslist Thanks Log] - who's thanking who and on what. 
* [[d:Wikidata:Showcase items|Showcase Items]]: [[d:Q5020214|2026 FIFA World Cup (Q5020214)]] - in the United States, Mexico and Canada in 2026
* [[d:Wikidata:Showcase lexemes|Showcase Lexemes]]: [[d:Lexeme:L720932|alikaali (L720932)]] - Dagbanli noun (derived from ha &lt;--ar) which can mean soothsayer, judge or Muslim scholar

''' Development '''
* Ontology federation: The development team is looking for people to give feedback on the new feature that allows editors on other Wikibase instances to use Wikidata's Items as statement values. ([https://wikibase-federation.com more details])
* GraphQL:
** We extended the searchItems field so that developers can now get all Item data immediately from the search results ([[phab:T416885]])
** We are working on the ability to get only best ranked statements ([[phab:T428138]])
* MCP: The Wikidata MCP has been extended. You can now also use an MCP for other Wikibase instances. ([[d:Wikidata:MCP#Wikibase MCP|more details]])
* Wikibase Cloud: We are looking into making it possible to log into Wikibase Cloud instances with your Wikidata account to make it easier for Wikimedians to contribute on Cloud instances.
* Wikidata integration in the other Wikimedia projects:
** We are planning the migration of the entity usage table to a new database cluster to handle increased usage of Wikidata's data across the Wikimedia projects.
** We are continuing our work to decrease the number of irrelevant changes coming from Wikidata that show up in Wikipedia's recent changes and watchlist. Specifically we are evaluating a prototype that looks at the rendered article before and after the change and determines if anything actually changed in the article before adding an entry to recent changes and watchlist.
* Mobile editing of statements:
** We are improving support for RTL languages.([[phab:T360854]], [[phab:T427655]], [[phab:T427658]], [[phab:T427661]], [[phab:T428246]])
** We started fixing multiple UI layout and spacing issues, including mandatory fields, value fields, snak types, references, and add-statement button usability ([[phab:T428766]], [[phab:T428761]], [[phab:T428759]], [[phab:T428450]])
** We are improving the server-side rendering ([[phab:T409827]])

[[phab:maniphest/query/4RotIcw5oINo/#R|You can see all open tickets related to Wikidata here]]. If you want to help, you can also have a look at [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/71/query/zfiRgTnZF7zu/?filter=zfiRgTnZF7zu&amp;order=priority the tasks needing a volunteer].

''' Weekly Tasks '''
* Add labels, in your own language(s), for the new properties listed [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Newest_properties_and_property_proposals_to_review|above]].
* Contribute to the showcase Item and Lexeme [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|above]].
* Govdirectory weekly focus country: 
* Summarize your [[d:Wikidata:Status_updates/Next#Did_you_know?|WikiProject's ongoing activities]] in one or two sentences.
* Help [[d:Special:LanguageStats|translate]] or proofread the interface and documentation pages, in your own language!
* [[d:User:Pasleim/projectmerge|Help merge identical items]] across Wikimedia projects.
* Help [[d:Wikidata:Status updates/Next|write the next summary!]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''· [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Previous|Previous issue]] · [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Status updates/Current|Full report]] · [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] . [[:d:User:JosefAnthony |JosefAnthony]] [[:d:User talk:JosefAnthony|talk]] ·[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:42, 15 ജൂൺ 2026 (UTC)'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikidata&amp;oldid=30669932 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:JosefAnthony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>g727gqnuwpp4l8nwfyf2evb6mfi3kpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithkoiloth</title>
    <ns>3</ns>
    <id>91524</id>
    <revision>
      <id>4632005</id>
      <parentid>4622412</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144298" sha1="bxs9wq07ibj5estisecfd8v328tuxd1" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Sreejithkoiloth !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi.png‎|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]

*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[Image:Signature_icon.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[വിക്കിപീഡിയ:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗത സംഘത്തിനു]] വേണ്ടി, [[ഉപയോക്താവ്:Jotter|ജോട്ടർബോട്ട്]] 21:28, 27 ഡിസംബർ 2009 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012\/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;
&lt;span&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Sreejithkoiloth|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 11:03, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013\/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;
പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Sreejithkoiloth|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 23:35, 16 നവംബർ 2013 (UTC)

== സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ==
{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Sreejithkoiloth, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും  താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/117.218.68.226|117.218.68.226]] 11:51, 17 മാർച്ച് 2015 (UTC)
== റോന്തുചുറ്റാൻ സ്വാഗതം ==
[[File:Wikipedia Patroller.png|right|125px|]]
നമസ്കാരം Sreejithkoiloth, താങ്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ റോന്തുചുറ്റാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.  താങ്കളും ഇപ്പോൾ ഒരു റോന്തുചുറ്റൽക്കാരനാണ്! നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റൽ വഴി തടയാം എന്ന്  [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ#പുതിയ താളുകളിൽ റോന്തുചുറ്റൽ എങ്ങനെ ?|പുതിയതാളുകളിൽ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റാം]] എന്ന താളിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. പുതിയ താളുകളിൽ മാത്രമല്ലാതെ എല്ലാ എഡിറ്റുകൾക്കും റോന്തുചുറ്റൽ സാധ്യമാണെന്നത് മനസിലാക്കുക. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അപരിചിതരായവരുടെ തിരുത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റോന്തുചുറ്റൽ നമ്മളെ സഹായിക്കും. റോന്തുചുറ്റാത്ത താളുകളിലെ എഡിറ്റുകൾ പരിശോധിച്ച് അവ വിലയിരുത്താൻ താങ്കളുടെ സേവനം മലയാളംവിക്കിക്കാവശ്യമുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് എന്തങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സന്ദേശം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:റോന്തു_ചുറ്റുന്നവർ|ഇവിടെയൊ]]  എന്റെ സംവാദതാളിലൊ ഉന്നയിക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 09:28, 12 മാർച്ച് 2015 (UTC)

== അകുതാഗവ റൂണോസുകെ ==

[[അകുതാഗവ റൂണോസുകെ]] already exists, merge may be needed. -- [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/117.221.228.29|117.221.228.29]]

==വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കി]] സമൂഹത്തിന്റെ വാർഷിക സംഗമം, [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ മാസത്തിൽ കോഴിക്കോട് വെച്ച് ചേരാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] നിന്നുള്ള വിക്കി ഉപയോക്താവെന്ന നിലയിൽ താങ്കളുടെ ആത്മാർത്ഥമായ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഒപ്പം സംഗമോത്സവ വിജയത്തിനായി താങ്കൾക്ക് എങ്ങനെ ഇതിന്റെ സംഘാടകരുമായി / സംഘാടക സമിതിയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് അറിയുവാനും താൽപര്യപ്പെടുന്നു. താങ്കളുടെ വിലയേറിയ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും അറിയിക്കുക. താങ്കളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

സംഘാടനത്തിന് മുന്നിട്ടിറങ്ങാൻ തയ്യാറുള്ളവർ ഇവരാണ്. താങ്കൾ ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെടുമല്ലോ.?
*വി.കെ ആദർശ് (മൊബൈൽ : 9387907485)
*[[ഉപയോക്താവ്:Lalsinbox|ലാലു മേലേടത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9562818718)
*[[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|ശ്രീജിത്ത്  കൊയിലോത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9745002412)

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് എന്നെയും വിളിക്കാവുന്നതാണ്. (എല്ലാർക്കും അയക്കുന്ന കൂട്ടത്തിൽ ശ്രീജിത്ത്‌ മാഷിനും അയച്ചതാണേ. _/\_)

എന്ന്,
[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] - (മൊബൈൽ : 7403377786)

== വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ   [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
----[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:41, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== GI edit-a-thon updates ==

[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]]
Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. 
# '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February.
# '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community.

; Prizes/Awards
Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas:
# A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon;
# GI special postcards may be sent to successful participants;
# A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon.
We'll keep you informed.

; Train-a-Wikipedian
[[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:01, 17 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&amp;oldid=15355753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Rio Olympics Edit-a-thon ==

Dear Friends &amp; Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''.  The  Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute.

For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] &lt;small&gt;(sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:54, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&amp;oldid=15842813 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==[[:വർഗ്ഗം:ജൂൺ 3ന് മരിച്ചവർ]] നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു==

&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;'''[[:വർഗ്ഗം:ജൂൺ 3ന് മരിച്ചവർ]]''' ഒഴിവാക്കാൻ, ലയിപ്പിക്കാൻ, അഥവാ പുനഃനാമകരണം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Wikipedia:Categorization|വർഗ്ഗീകരണ]] നയങ്ങൾക്കനുസരിച്ചാണോ ഈ നിർദ്ദേശം സൃഷ്ടിച്ചത് എന്നതറിയുവാൻ ഒരു ചർച്ച നടക്കുന്നുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് ഈ നിർദ്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് അഭിപ്രായം അറിയിക്കുന്നതിനായി ദയവായി [[Wikipedia:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ]] എന്ന താളിൽ '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള വർഗ്ഗങ്ങൾ#വർഗ്ഗം:ജൂൺ 3ന് മരിച്ചവർ|വർഗ്ഗത്തിന്റെ വിവരണത്തിൽ]]''' താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുക.&lt;!-- Template:Cfd-notify--&gt; നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Raghith|Raghith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Raghith|സംവാദം]]) 06:25, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC)

== വിഷ്ണു പ്രഭാകർ ==

ഈ ഫലകം {{Sahitya Akademi Award For Hindi} } നീക്കിയത് എന്തിനാവും?--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 16:19, 6 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
:വിനയേട്ടൻ പറഞ്ഞപ്പൊഴാണ് ശ്രദ്ധിച്ചത്. മനഃപൂർവ്വമല്ല. തിരുത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|&lt;font color=&quot;#C42658&quot; face=&quot;Chilanka&quot; size=&quot;3&quot;&gt;ശ്രീജിത്ത് കൊയിലോത്ത്&lt;/font&gt; | &lt;font color=&quot;#0DACB4&quot; face=&quot;Vivaldi&quot; size=&quot;3&quot;&gt;'''Sreejith Koiloth'''&lt;/font&gt;]]([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:sreejithkoiloth|സംവാദം]]) 18:32, 6 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
::{{പുഞ്ചിരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 01:04, 7 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)

== വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;
പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു

ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു.

പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ.

ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&amp;action=edit&amp;section=4 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
&lt;/noinclude&gt;[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:19, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 അവസാന ഘട്ടം ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,  '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി പേരു ചേർത്തിരുന്നുവല്ലോ. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കാനായി ഇനി 5 ദിവസം കൂടിയേയുള്ളൂ. ഇനിയും ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ എഴുതുക.

4ലേഖനങ്ങൾ 300 വാക്കുകൾ ഉള്ളതായിരിക്കണം. ഏഷ്യയിലെ ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തെപ്പറ്റിയായിരിക്കണം ഇന്ത്യയ്ക്കുവെളിയിലുള്ള വിഷയമായിരിക്കണം എന്നിവയാണ് നിബന്ധനകൾ 

ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ

എന്ന്  --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:30, 25 നവംബർ 2016 (UTC)


&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== വാണ്ടലിസം ആണോ? ==

==ആരാണ് ഈ Greeshmas ?==
Greeshmas എന്ന ഉപഭോക്താവ് ഞാനെഴുതുന്ന ലെഖനങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശം നൽകുകയും അവയിൽ ഒറ്റവരിയല്ലാത്ത ലേഖനങ്ങളിൽ ഒറ്റവരി ലേഖനം എന്നു ഫലകം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പക്ഷെ ഞാൻ വിചാരിച്ചത് ഉത്തരവാദപ്പെട്ട കാര്യനിർവ്വാഹകനോ മറ്റു അവകാശങ്ങളുള്ള ആളോ ആണെന്നാണ്. പക്ഷെ പിന്നീട് ഈ ലേഖകൻ സാധാരണ ഉപഭോക്താവാണ്, മറ്റു ലേഖനങ്ങൾ ഒന്നും എഴുതാതെ എന്റെ ലേഖനത്തിൽ മാത്രം തിരുത്തലുകൾ വരുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നതായി തോന്നുന്നു. അന്വേഷിക്കുമല്ലൊ?
 Greeshmasന്റെ പേജ് തുടങ്ങിയത്: 

*[[Greeshmas (സംവാദം | സംഭാവനകൾ) (31 ഓഗസ്റ്റ് 2016 15:48-നു സൃഷ്ടിച്ചത്)]]


*08:24, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+167)‎ . . ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ramjchandran ‎ (നിലവിലുള്ളത്) [2 തിരുത്തുകൾ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക]
*08:23, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+317)‎ . . ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ramjchandran ‎
*08:19, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-3,195)‎ . . കുമ്മിൾ ‎
*08:19, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-70)‎ . . മൺഡ്രോത്തുരുത്ത് ‎
*08:19, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-69)‎ . . എങ്ങണ്ടിയൂർ ‎
*08:18, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-70)‎ . . കുളക്കട ‎
*08:18, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-3,195)‎ . . മേലില ‎
*08:18, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-3,195)‎ . . ചക്കുവരയ്ക്കൽ ‎
*08:17, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-69)‎ . . ഭീമനടി ‎
*08:17, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-28)‎ . . പനയാൽ ‎
*08:13, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-28)‎ . . ബംഗര മഞ്ചേശ്വരം ‎
*08:12, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+26)‎ . . കാഞ്ഞിരംകുളം ‎
*08:11, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (-69)‎ . . (ചെ.) കാഞ്ഞിരംകുളം ‎
*08:09, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+317)‎ . . (ചെ.) ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Greeshmas ‎ (→‎ലേഖനം എഴുതിത്തീർന്നില്ല അതിനുമുമ്പുതന്നെ ഒറ്റവരി)
*08:05, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . (ചെ.) മൈലപ്ര ‎ (നിലവിലുള്ളത്) [ഒരു തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക]
*08:03, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+3,197)‎ . . (ചെ.) പൂവരണി ‎
*08:02, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . കുറിച്ചിത്താനം ‎ (നിലവിലുള്ളത്) [ഒരു തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക]
*08:02, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+71)‎ . . തീക്കോയി ‎ (നിലവിലുള്ളത്) [ഒരു തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക]
*08:01, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . പാമ്പാടുംപാറ ‎
*08:01, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . മാങ്കോട് ‎ (നിലവിലുള്ളത്) [ഒരു തിരുത്ത് മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുക]
*08:00, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+3,196)‎ . . കുമ്മിൾ ‎
*08:00, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+71)‎ . . മൺഡ്രോത്തുരുത്ത് ‎
*07:59, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . എങ്ങണ്ടിയൂർ ‎
*07:59, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . കുളക്കട ‎
*07:57, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+3,197)‎ . . മേലില ‎
*07:56, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+1)‎ . . ചക്കുവരയ്ക്കൽ ‎
*07:55, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+3,195)‎ . . ചക്കുവരയ്ക്കൽ ‎
*07:55, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+69)‎ . . ഭീമനടി ‎
*07:53, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+70)‎ . . കാഞ്ഞിരംകുളം ‎ (റ്റാഗ്: കണ്ടുതിരുത്തൽ സൗകര്യം:മാറിയത്)
*07:50, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+29)‎ . . പനയാൽ ‎
*07:45, 18 ഡിസംബർ 2016 (മാറ്റം | നാൾവഴി) . . (+31)‎ . . ബംഗര മഞ്ചേശ്വരം ‎ (റ്റാഗ്: കണ്ടുതിരുത്തൽ സൗകര്യം)

== വിക്കികോമൺസ് ==
Akhiljaxxn എന്ന പേരിലുള്ള വിക്കികോമൺസ് അക്കൌണ്ടിൽ ലണ്ടനിലെ മാഡം തുസാസ് വാക്സ് മൂസിയത്തിലെ കുറച്ച് ചിത്രങ്ങൾ അപ് ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്റെ സ്വന്തം ഫോണിൽ എടുത്തതാണ്. ഇവ വിക്കി താളുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി എങ്ങനെ ചെറുതാക്കാം? 
[[ഉപയോക്താവ്:Akhiljaxxn|Akhiljaxxn]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akhiljaxxn|സംവാദം]]) 11:43, 5 മാർച്ച് 2017 (UTC)
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==  [[:സദ്‌വൃത്തമാലിക]]  എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;  '''[[:സദ്‌വൃത്തമാലിക]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ  [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച്  [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സദ്‌വൃത്തമാലിക]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ  നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 16:30, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 14-ാം വിക്കി തിരുത്തൽ വാർഷികം :) ==

{| style=&quot;background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Balloons-aj.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആദ്യ വിക്കി തിരുത്തൽ ദിനാശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ താങ്കളുടെ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Sreejithkoiloth&amp;dir=prev&amp;limit=1 ആദ്യ തിരുത്തലിന്റെ] 14-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ അവസരത്തിൽ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ താങ്കൾക്ക് എന്റെ ആശംസകൾ. താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി :) - [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 13:45, 14 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)
|}

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>bxs9wq07ibj5estisecfd8v328tuxd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാക്സിം ഗോർക്കി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93852</id>
    <revision>
      <id>4632227</id>
      <parentid>4091853</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8756" sha1="dgkxpbfjyvm7ep4gtrkxpvh2wdjkj2q" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maxim Gorky}} 
{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| image       = Maxim Gorky authographed portrait.jpg
| imagesize   = 
| caption     = Gorky's autographed portrait
| pseudonym   = Maxim Gorky
| birthname   = Aleksey Maksimovich Peshkov
| birthdate   = {{OldStyleDate|March 28|1868|March 16}}
| birthplace  =  [[Nizhny Novgorod]], [[Russian Empire]]
| deathdate   = {{death date|1936|6|18}} (aged 68)
| deathplace  =  [[Moscow]], [[USSR]]
| occupation  = [[Writer]] • [[Dramatist]]&lt;br /&gt;• [[Political]] [[Activist]]
| nationality = [[Russia]]n • [[Soviet Union|Soviet]]
| period      = [[Modernism]]
| genre       = [[Novel]] • [[Drama]]
| subject     = 
| movement    = [[Socialist Realism]]
| notableworks= 
| influences  = 
| influenced  = 
| website     = 
}}
ഒരു [[റഷ്യ|റഷ്യൻ]] എഴുത്തുകാരനും, [[സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിയലിസ്റ്റിക്]] സാഹിത്യ രൂപത്തിന്റെ സ്ഥാപകനും, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;kirjasto&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.kirjasto.sci.fi/gorki.htm
|title=Maksim Gorki
|publisher=Kuusankoski City Library, Finland
|accessdate=2009-07-21
|archive-date=2009-07-06
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090706084924/http://www.kirjasto.sci.fi/gorki.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; '''മാക്സിം ഗോർക്കി'''({{lang-ru|Алексе́й Макси́мович Пе́шков}} or Пешко́в&lt;ref&gt;His own pronunciation, according to his autobiography [https://web.archive.org/web/20120728063119/http://maximgorkiy.narod.ru/detstvo.htm Detstvo] (Childhood), was Пешко́в, but all reference books have Пе́шков, which is presumably used by most Russians.&lt;/ref&gt;) ({{OldStyleDate|28 March|1868|16 March}}&amp;nbsp;– 18 June 1936) എന്നറിയപ്പെടുന്ന് '''അലക്സി മാക്സിമോവിച്ച് പെഷ്കോവ്''' .[[അമ്മ (നോവൽ)|അമ്മ]] എന്ന നോവൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാനപ്പെട്ട സൃഷ്ടികളിലൊന്നാണ്.

== ഗോർക്കിയുടെ ജീവിതം ==

[[വോൾഗ]] തീരത്തെ '''നിഴ്നി നൊവ്‌ഖൊറോദ്''' എന്ന പട്ടണത്തിലെ ഒരു തൊഴിലാളി കുടുംബത്തിൽ 1868 മാർച്ച് 28 നാണ് മാക്സിം ഗോർക്കിയുടെ ജനനം.വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ അതായത് അഞ്ചു വയസ്സുള്ളപ്പോൽ അച്‌ഛനും ഒൻപതു വയസ്സിൽ അമ്മയും മരിച്ച ഗോർക്കി അനാഥത്വമറിഞ്ഞാണ് വളർന്നത്.ചിത്തഭ്രമം ബാധിച്ച മുത്തച്ഛനോടും ,മുത്തശ്ശിയോടും ഒപ്പമായിരുന്നു ബാല്യകാലം.പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ഗോർക്കി തെരുവിലേക്കിറങ്ങുകയാണുണ്ടാ‍യത്. തുടർന്ന് ചെരുപ്പുകുത്തിയായും , പോർട്ടറായും , [[കപ്പൽ|കപ്പലിലെ]] തൂപ്പുകാരനായുമൊക്കെ അദ്ദേഹം ജോലിനോക്കി.രാത്രികാലങ്ങളിൽ ധാരാളം വായിക്കുന്നത് അദ്ദേഹം ശീലമാക്കിയിരുന്നു.[[അലക്സാണ്ടർ പുഷ്കിൻ|പുഷ്കിന്റെ]] കഥകളും മഹാന്മാരുടെ ജീവചരിത്രവുമൊക്കെ ഇതിൽ‌പ്പെടുന്നു.

സ്കൂളിൽ ചേർന്ന് പഠിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും വീണ്ടും കൂലിവേലയിൽ തുടരാനായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിധി.ഇക്കാലത്ത് ധാരാളം ബുദ്ധിജീവികളും വിപ്ലവകാരികളുമായി ഇടപെടാൻ ഗോർക്കിക്കു കഴിഞ്ഞു.പതിനാലു മണിക്കൂർ റൊട്ടിക്കടയിൽ ജോലിചെയ്ത അദ്ദേഹം പഠനം മുഴുമിപ്പിക്കാനാവാത്തതിൽ മനം നൊന്ത് ആത്മഹത്യക്കു ശ്രമിക്കുകയുണ്ടായി.1887 ൽ സ്വന്തം നെഞ്ചിലേക്കു നിറയൊഴിച്ചെങ്കിലും ഹൃദയത്തിനു മുറിവേൽക്കാത്തതിനാൽ രക്ഷപെട്ടു.തുടർന്ന് അദ്ദേഹം [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗത്തിനടിമപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്]]. തുടർന്ന് കൃഷിയിടങ്ങളിലും , ആശ്രമങ്ങളിലുമൊക്കെയായി അഞ്ചുവർഷത്തോളം റഷ്യയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുകയുണ്ടായി.

24-ാം വയസ്സിൽ  പത്രപ്രവർത്തനനത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും അദ്ദേഹം വ്യാപൃതനായി.1899 ൽ ഷിസ്ൻ എന്ന പ്രസിദ്ദീകരണത്തിന്റെ  സാഹിത്യ വിഭാഗം പത്രാധിപരായി.1900 മുതൽ സാനി എന്ന പ്രസിദ്ധീകരണ  ശാലയിൽ അദ്ദേഹം ജോലിനോക്കിയിരുന്നു.'''ഫോമോ ഗോർദയേവ്''' എന്ന ആദ്യനോവൽ പുറത്തു വരുന്നത് 1899 ൽ ആണ്.ലെനിൻ,  [[ആന്റൺ ചെഖോവ്|ആന്റ്റൺ ചെഖോവ്]] , [[ലിയോ ടോൾസ്റ്റോയ്|ടോൾസ്റ്റോയ്]] എന്നിവരുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു ഗോർക്കിക്ക്.[[ലെനിൻ|ലെനിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള 
ബോൾഷെവിക് കക്ഷിയുടെ ധനസാമാഹരണത്തിനായി  1906 ൽ അദ്ദേഹം [[അമേരിക്ക|അമേരിക്കയിൽ]] ചെല്ലുകയുണ്ടായി.ഈ സമയത്താണ് അമ്മ എന്നകൃതി രചിക്കുന്നത്.

1913 ൽ ഗോർക്കി [[റഷ്യ|റഷ്യയിൽ]]തിരിച്ചെത്തി.പിന്നീട് '''വർക്കേഴ്സ് ആന്റ് പെസന്റ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി''' ,'''പെട്രോഗ്രാദ് തിയേറ്റർ''', '''വേൾഡ് ലിറ്ററേച്ചർ പബ്ലിഷിംഗ് ഹൌസ്''' എന്നിവ സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹം മുൻ‌കൈ എടുത്തു.റഷ്യൻ വിപ്ലവനന്തരം ഭരണകൂടവുമായി പിണങ്ങി അദ്ദേഹം നാടുവിട്ടു.1923-25 കാലത്ത്  ബർലിനിലെ ഡയലോഗ് എന്ന പസിദ്ധീകരണത്തിൽ  എഡിറ്ററായി ജോലിചെയ്തു.1936  ജൂൺ പതിന്നാലിന് 68 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ [[ന്യുമോണിയ]] ബാധിച്ചായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യം.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;
[[മാതൃഭൂമി]] ഹരിശ്രീ 2007 ഒക്ടോബർ 20

[[വർഗ്ഗം:1868-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം: 1936-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 28-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 18-ന് മരിച്ചവർ]]

[[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ നോവലെഴുത്തുകാർ]]</text>
      <sha1>dgkxpbfjyvm7ep4gtrkxpvh2wdjkj2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111098</id>
    <revision>
      <id>4632173</id>
      <parentid>4523558</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T23:26:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14603" sha1="jxg9zs98bsox4bqvu353jbfbc7xgsv5" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple|name= മംഗളാദേവി കണ്ണകി ക്ഷേത്രം|deity=[[കണ്ണകി]]||state=[[കേരളം]], [[തമിഴ്നാട്]]|country=[[ഇന്ത്യ]]|district=[[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി]], [[തേനി ജില്ല|തേനി]]|location=കേരള - തമിഴ്നാട് അതിർത്തി|coordinates={{coord|9|34|55|N|77|13|59|E}}|map_type=India Kerala|map_caption=ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം|image=Kannaki temple - panoramio.jpg|elevation_m=1337|creator=[[ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ]]|established=രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്|festivals=ചിത്രാപൗർണ്ണമി ഉത്സവം|architecture_type=[[ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യ]]|caption=മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം (2010 ലെ ചിത്രം)}}

[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[കുമളി|കുമളിയിലെ]] പ്രശസ്തമായ ഒരു ഭഗവതി ക്ഷേത്രമാണ് '''മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം.''' മംഗളദായിനി സങ്കൽപ്പത്തിലുള്ള [[ഭദ്രകാളി]]  ആണ് പ്രതിഷ്ഠ. [[കണ്ണകി]] എന്നും സങ്കൽപ്പമുണ്ട്. [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രം|പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിന്]] {{Cvt|14|km|mi}} ഉള്ളിൽ ആയി വന പ്രദേശത്താണ് ഈ  ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ സ്ഥലം കടൽനിരപ്പിൽ നിന്നും ഏകദേശം {{Cvt|1337|മീറ്റർ}} ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വർഷത്തിൽ ഒരു ദിവസം മാത്രം നട തുറക്കുന്നു എന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രത്യേകത. കേരളത്തിലെ 108 ദുർഗ്ഗാലയങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെട്ട ക്ഷേത്രമാണിത്.   

പുരാതന [[കേരളം|ചേരനാട്ടിലെ]] മഹാരാജവായിരുന്ന [[ചേരൻ ചെങ്കുട്ടുവൻ]] ഏകദേശം 2000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് വണ്ണാത്തിപ്പാറയിൽ കണ്ണകിക്ക് വേണ്ടി ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കുകയും അതിനെ 'കണ്ണകി കോട്ടം' അല്ലെങ്കിൽ 'മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രം' എന്ന് വിളിക്കുകയും പതിവ് പൂജകൾ നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 

&quot;ചിത്രപൗർണമി&quot; നാളിൽ ധാരാളം ഭക്തർ ക്ഷേത്രം സന്ദർശിക്കാറുണ്ട്. 1980 കൾക്ക് ശേഷം [[തമിഴ്‌നാട്]] സംസ്ഥാനവും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അവകാശം ഉന്നയിക്കുന്നു.

== ഐതിഹ്യം ==
പാണ്ഡ്യനാടായ മധുരാപുരി ചുട്ടെരിച്ച ശേഷം '''[[കണ്ണകി]]''' ചേരനാട്ടിൽ എത്തി എന്ന ഐതിഹ്യത്തിലാണ് ഇവിടെ ക്ഷേത്രം ഉണ്ടായത് എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. പുരാതന ചേരശൈലിയിൽ ശിലാപാളികൾ അടുക്കിവെച്ച  നിർമാണരീതിയാണ് കാണാൻ സാധിക്കുന്നത്. അതിനു ശേഷം കണ്ണകി ഇവിടെ നിന്നു കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേക്കു പോയതായും ഐതിഹ്യം. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thekkady.com/Mangaladevi-Temple.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-04-05 |archive-date=2017-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170421223336/http://www.thekkady.com/Mangaladevi-Temple.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   

== ചരിത്രം ==
മനുഷ്യ വാസമില്ലാത്ത, കൊടും കാടിനുള്ളിലായുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം നാശാവസ്ഥയിലായതു സംബന്ധിച്ചും വിശ്വാസയോഗ്യമായ തെളിവുകൾ ഒന്നുമില്ല. ദക്ഷിണെന്ത്യയെക്കുറിച്ച്  ചരിത്രഗ്രന്ഥം എഴുതിയിട്ടുള്ള എസ്.എൻ. സദാശിവന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രം തമിഴ്നാട്ടിൽ നിന്നുള്ള [[ശൈവമതം|ശൈവമത]]&lt;nowiki/&gt;ക്കാരായ ചോള- മറവപ്പടയുടെ ആക്രമണത്തിലാണ് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book
| title = A Social History of India
| last = S. N.
| first = Sadasivan
| publisher = A.P.H. Publishing Corporation
| year = 2000
| isbn = 81-7648-170-x
| location = New Delhi
| pages = 
}}&lt;/ref&gt; അതിന്റെ സുവർണ്ണ നാളുകളിൽ ഈ ക്ഷേത്രം കാബൂളിലെ ചിത്രാൾ  എന്ന സ്ഥലത്തുള്ള സമാനമായ ബുദ്ധവിഹാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു എന്നു കരുതുന്നു. ഇതേ പേരിലുള്ള ക്ഷേത്രം [[മംഗളദേവി ക്ഷേത്രം|മംഗലാപുരത്ത്]] സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ബുദ്ധമത ഭിക്ഷുകിയായ [[താര (ദേവി)|താരദേവി]]&lt;nowiki/&gt;യൂടേതാണ്. ഇത് ക്രി.വ. അൻചാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നത്. ഇടുക്കിയിലേത് 6 മ് നൂറ്റാണ്ടിലും. സദാശിവന്റെ നിഗമനത്തിൽ കണ്ണകി പാണ്ഡ്യരാജ്യത്തിന്റെ പതനത്തിനു വഴിയൊരിക്കിയശേഷം സഹ്യപർവ്വതം കടന്നെത്തി  മംഗളാദേവി ക്ഷേത്രത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ബുദ്ധമഠത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച ശേഷം സന്യാസിനിയായി ജിവീച്ചു.  ലഭ്യമായ തെളിവുകൾ  ചേർത്ത് വായിച്ചാൽ ഇത് ശക്തമായ തെളിവാകുമെന്ന് അദ്ദേഹം   വാദിക്കുന്നു.

9 നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോളരുടെ ആജ്ഞയിൽ തമിഴ്‌നാട്ടിൽ നിന്നുള്ള  ശൈവ സന്യാസിയായ [[തിരുജ്ഞാനസംബന്ധർ|സംബന്ധമൂർത്തിയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറവ സൈന്യവും ഈ ക്ഷേത്രം പിടിച്ചെടുക്കുകയും സന്യാസിമാരെ വധിക്കുകയും പിന്നീട് [[ശബരിമല ധർമ്മശാസ്താക്ഷേത്രം|ശബരിമലയിലെ]] ക്ഷേത്രം പിടിച്ചെടുക്കാനായി യാത്രതിരിക്കുകയും ചെയ്തു എന്നു കരുതുന്നു. 

== വിവരണം ==
ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കുമളിയിൽ നിന്ന് 18 കിലോമീറ്ററോളം ദൂരത്തിൽ [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവിൽ]] ഒരു മലമുകളിൽ ഏതാണ്ട് 4000 അടി ഉയരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. 

ഒരു ചുമരിൽ [[അവലോകിതേശ്വരൻ|അവലോകിതേശ്വര]]&lt;nowiki/&gt;ന്റെ ചിത്രം കാണാം. മറ്റൊരു ചുമരിൽ [[ബുദ്ധൻ]] ധ്യാനനിമഗ്നായിരിക്കുന്നതും മാരന്റെ പുത്രിമാർ പിറകിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കനെത്തുന്നതുമാണ് വരച്ചിരിക്കുന്നത്. കെ.എൻ. ഗോപാല പിള്ളയുടെ അഭിപ്രായപ്രകാരം ക്ഷേത്രത്തിൽ കാണുന്ന ബുദ്ധന്മാർ ബുദ്ധന്റെ അടുത്ത ശിഷ്യന്മാരുടേതാണ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്ത് കാണുന്ന തകർന്ന മതിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ക്ഷേത്രത്തിനോടൊപ്പം വിഹാരങ്ങളോ ചൈത്യങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ്.

ശ്രീകോവിലിന്റെ ഭാഗങ്ങളും പ്രതിഷ്ഠയുടെ ഭാഗങ്ങൾ പോലും തകർന്ന നിലയിലായതിനാൽ പ്രതിഷ്ഠ ഏതെന്നു പോലും കൃത്യമായി അറിയാത്ത നിലയിലാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ആരാലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെ കിടന്ന ക്ഷേത്രം      പൂഞ്ഞാർ രാജവംശത്തിന്റെയും പിന്നീട് [[തിരുവിതാംകൂർ ഭരണാധികാരികൾ|തിരുവിതാംകൂർ]] രാജവംശത്തിന്റെയും കൈകളിൽ ആയിരുന്നു. 1980-കളിൽ ഇങ്ങനെ ഒരു ക്ഷേത്രം ഉണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞ തമിഴ്നാട്ടുകാർ  അവകാശവാദം ഉന്നയിച്ചതോടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി നിസ്സംശയമായും കേരളത്തിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ഉഉള ഇവിടം തർക്കപ്രദേശമായി. പിന്നീട് ചിത്രപൗർണ്ണമി  ദിവസം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നിൽ കേരളത്തിലെയും, മറ്റൊന്നിൽ തമിഴ്നാട്ടിലെയും പൂജാരിമാർക്ക് പൂജയ്ക്ക് അനുവാദം കൊടുക്കുന്നു.
ഇവിടത്തെ '''ചിത്രപൗർണമി''' ഉത്സവം പ്രശസ്തമാണ്. &lt;ref&gt;https://www.keralatourism.org/periyar/mangaladevi-temple-idukki.php&lt;/ref&gt; 10,000-ത്തോളം ആളുകൾ ഈ ഉത്സവത്തിനു എത്തിച്ചേരുന്നു. ഉത്സവത്തിന് പ്രത്യേക പൂജകൾ രാവിലെ 6 മണിമുതൽ വൈകിട്ട് 4 മണിവരെ തുടരുന്നു. പെരിയാർ വന്യജീവി സംരക്ഷണകേന്ദ്രത്തിനുള്ളിലൂടെ ആണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ കഴിയുക. സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾകടത്തിവിടുകയില്ല. പ്രത്യേകം അനുമതി ലഭിച്ച  റ്റാക്സി  ജീപ്പുകളിലോ കാട്ടിനുള്ളിലൂടെ 14 കി.മീ. നടന്നോ  ഈ ഒരു ദിവസം മാത്രം ഭക്തന്മാർക്ക്  മംഗളാദേവിയിൽ പ്രവേശനമുണ്ട്. മറ്റൊരു ദിവസവും ആരെയും വനത്തിനുള്ളിലേയ്ക്ക്  കടത്തി വിടുകയില്ല. മംഗളാദേവി ഉൾപ്പെടുന്ന [[പെരിയാർ കടുവ സംരക്ഷിത പ്രദേശം|പെരിയാർ ടൈഗർ റിസർവ്]]   പ്രദേശം മുഴുവൻ [[കേരള വനം വന്യജീവി വകുപ്പ്|കേരള വനം വകുപ്പി]]&lt;nowiki/&gt;ന്റെ കർശന നിയന്ത്രണത്തിലാണ്

ഉത്സവ ദിവസം [[കണ്ണകി]] ട്രസ്റ്റ് - തമിഴ്‌നാട്, [[ഗണപതി]]-[[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്ര ട്രസ്റ്റ്, കുമളി എന്നിവർ സംഘാടനത്തിനു നേതൃത്വം വഹിക്കുന്നു.

== റഫറൻസുകൾ ==
{{commons category|Mangala Devi Kannagi Temple}}
*[http://www.hindu.com/2006/05/14/stories/2006051409740300.htm ഹിന്ദു ദിനപത്രത്തിൽ വന്ന ലേഖനം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[വർഗ്ഗം:ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jxg9zs98bsox4bqvu353jbfbc7xgsv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115530</id>
    <revision>
      <id>4632300</id>
      <parentid>3968789</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6262" sha1="nlz72hg0qa8glwj2f3ejzz3mwywaz6b" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mary had a little lamb}}
{{Infobox song
| title           = മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്
| English_title   = Mary Had a Little Lamb
| image           = Mary had a little lamb 2 - WW Denslow - Project Gutenberg etext 18546.jpg
| image_size      = 
| caption         = Mary and her lamb at school, according to [[William Wallace Denslow]]
| alt             = 
| original_artist = 
| recorded_by     = 
| performed_by    = 
| written         = യു.എസ്.എ 
| Released        = &lt;!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| Published       = 1830 മേയ് 24
| Length          = &lt;!-- {{Duration|m=MM|s=SS}} --&gt;
| Writer          = [[Sarah Josepha Hale]]/John Roulstone
| Composer        = 
| Lyricist        = 
| Language        = [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]
| type            = [[Nursery rhyme]]
}}
വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു കുട്ടി[[കവിത|കവിതയാണ്]] '''മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്''' (ആഗലേയം‌ Mary had a little lamb)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.songfacts.com/detail.php?id=15971 |title=Mary Had A Little LambbySarah Hale |access-date=2012-09-09 |archive-date=2012-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003065252/http://www.songfacts.com/detail.php?id=15971 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 1830 -ൽ‌ [[സാറാ ജോസഫ്‌ ഹേൽ|സാറാ ജോസഫ്‌ ഹേലാണിത്‌]]  പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്‌. സാറാ ജോസഫ്‌ ഹേൽ‌ തന്നെയാണ് മുഴുവനായും‌ ഈ കവിത എഴുതിയതെന്നും‌ അതല്ല, ആദ്യത്തെ നാലുവരി ഒഴിച്ച്‌ ബാക്കിയുള്ളവ മാത്രമാണ് അവരെഴുതിയതെന്നും‌ പ്രധാനമായി രണ്ട്‌ അഭ്യൂഹങ്ങൾ‌ ഈ കവിതയുടെ രചനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട്‌ നിലവിലുണ്ട്‌. [[മേരി ഹട്സ്‌]] എന്നൊരാൾ‌ ഈ അംഗനവാടികവിതയുടെ കർ‌ത്തൃത്ത്വത്തിന് അവകാശവാദവുമായി വന്നിരുന്നെങ്കിലും‌ ഇതു സാറാ ജോസഫ്‌ ഹേൽ‌ തന്നെയാണെഴുതിയതെന്നു പിന്നീട്‌ സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു.  1877 -ൽ‌ [[തോമസ് ആൽവാ എഡിസൺ]] താൻ കണ്ടുപിടിച്ച [[ഗ്രാമഫോൺ|ഗ്രാമഫോണിലൂടെ]] ഈ കവിതയുടെ, ചരിത്രത്തിലാദ്യത്തെ [[ശബ്ദലേഖനം]] നടത്തുകയുണ്ടായി.

==കവിതയുടെ ഇതിവൃത്തം‌ ചുരുക്കത്തിൽ‌==

മേരി തന്റെ ജീവനു തുല്യം‌ സ്നേഹിക്കുന്ന [[ആട്|ആട്ടിൻ‌കുട്ടിയെ]] [[സഹോദരൻ|സഹോദരന്റെ]] അഭ്യർ‌ത്ഥന പ്രകാരം‌ [[പള്ളിക്കൂടം|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്കു]] കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവിടെയുള്ള വികൃതികളായ കുട്ടികൾ‌ മേരിയെ പരിഹസിക്കുകയും‌ ആട്ടിൻ‌കുട്ടിയെ പള്ളിക്കൂടത്തിനു പുറത്തേക്ക്‌ ഓടിച്ചു വിടുകയും‌ ചെയ്യുന്നു.
വൈകുന്നേരം‌ പള്ളിക്കൂടം‌ വിട്ട് മേരി പുറത്തിറങ്ങുന്നതും‌ കാത്ത്‌ ആട്ടിൻ‌ കുട്ടി മുറ്റത്തു തന്നെ നിൽ‌പ്പുണ്ടായിരുന്നു. അവളെ കണ്ടയുടനെ ആട്ടിൻ‌കുട്ടി അടുത്തേക്ക്‌ സ്നേഹത്തോടെ ഓടിയെത്തുന്നു.

==കവിതയുടെ മലയാള പരിഭാഷ==
കവിതയുടെ ഏതാനും വരികൾ‌
&lt;poem&gt;
മേരിക്കുണ്ടൊരു കുഞ്ഞാട്
മേനികൊഴുത്തൊരു കുഞ്ഞാട്

പാൽനുരപോലെ വെളുത്താട്
പഞ്ഞികണക്കുമിനുത്താട്

തുള്ളിച്ചാടിനടന്നീടും
വെള്ളത്തിരപോൽ വെള്ളാട്

കിണുകിണിയെന്നു കിലുങ്ങീടും
കിങ്ങിണി കെട്ടിയ കുഞ്ഞാട്

മേരിയൊടൊത്തുനടന്നീടും
മേരിയൊടത്തവനുണ്ടീടും

മേരിക്കരികെയുറങ്ങീടും
മേരിയെണീറ്റാലെഴുന്നേൽക്കും.

ഒരുനാൾ പള്ളിക്കൂടത്തിൽ
മേരിയൊടൊപ്പം കുഞ്ഞാടും

അടിവച്ചടിവച്ചകമേറി
അവിടെച്ചിരിതൻ പൊടിപൂരം

വെറിയന്മാരാം ചിലപിള്ളേർ
വെളിയിലിറക്കീ പാവത്തെ

പള്ളിക്കൂടപ്പടിവാതിൽ
തള്ളിയടച്ചവർ തഴുതിട്ടൂ

പള്ളിക്കൂടം വിട്ടപ്പോൾ
പിള്ളേരിറങ്ങിനടന്നപ്പോൾ

മേരിവരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ
ഓടിയണഞ്ഞൂ കുഞ്ഞാട് !

&lt;/poem&gt;
==അവലംബം==
{{reflist}}
[[Category:മലയാളകവിതകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നഴ്സറി ഗാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>nlz72hg0qa8glwj2f3ejzz3mwywaz6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പെരളശ്ശേരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117058</id>
    <revision>
      <id>4632251</id>
      <parentid>728057</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <comment>താൾ ശൂന്യമാക്കി</comment>
      <origin>4632251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632259</id>
      <parentid>4632251</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Malikaveedu</username>
        <id>16584</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4632259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="2v0mvqv0vegey9gkts0onqr9783yg0i" xml:space="preserve">കേരളത്തിലെ കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ് പെരളശ്ശേരി.</text>
      <sha1>2v0mvqv0vegey9gkts0onqr9783yg0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Netha Hussain</title>
    <ns>3</ns>
    <id>122242</id>
    <revision>
      <id>4632002</id>
      <parentid>4622417</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211553" sha1="ekutfxvstzphfqlnu8vxli784vyz5h9" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;float: right; background-color:#f9f9f9;margin:1px;border: thin solid red; width: 160px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+ colspan=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left: inherit; background:green; color:#ffffff;text-align:center;&quot;| പഴയ സംവാദങ്ങൾ
|-
!align=&quot;center&quot;|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|സംവാദ നിലവറ]]&lt;br/&gt;
|-
|
[[User talk:Netha Hussain/archive1|സെപ്റ്റംബർ '12 വരെ]] &lt;/br&gt;
|}

{{tb|Razimantv}}

== സൂക്ഷ്മജീവിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ ==

അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ എന്ന വർഗ്ഗങ്ങൾക്കായി അതാതു സ്റ്റബ്ബുകൾ [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8B%E0%B5%BE-%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D_%E0%B4%85%E0%B4%97%E0%B5%BC&amp;diff=1430717&amp;oldid=1430716 ഇതു പോലെ] ചേർത്താൽ മതി. സൂക്ഷ്മജീവിശാസ്ത്രം - അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ എന്ന വർഗ്ഗം താളിൽ തനിയെ ദൃശ്യമാകും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 15:23, 29 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)
:അതറിയാം, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നത്. ഇത്തവണ മറന്ന് പിന്നെയും പഴയ പോലെ ചെയ്തുപോയതാണ്. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 15:29, 29 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)
::{{പുഞ്ചിരി}} നന്ദി--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:00, 30 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)

== :) ==

താരകത്തിന് നന്ദി നത -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 17:03, 16 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

== പഗ് ==

നായക്കുട്ടിയെ നൽകിയതിനു നന്ദി.. നല്ലോണം നോക്കിക്കോളാം.. ;-) സ്നേഹപൂർവം--[[ഉപയോക്താവ്:Hirumon|ഹിരുമോൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hirumon|സംവാദം]]) 03:31, 17 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
:{{കൊള്ളാം}}സ്നേഹം ഇരട്ടിയായാലും നോ പ്രോബ്ലം. രണ്ടിനേം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. :D--[[ഉപയോക്താവ്:Hirumon|ഹിരുമോൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hirumon|സംവാദം]]) 05:55, 17 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

==ലവ്‌ലേസ് അവാർഡ്==
നത, അവാർഡിനു നന്ദി. ഒന്നുരണ്ടു ശാസ്ത്രജ്ഞകളെക്കൂടി ചേർക്കാൻ കരുതിയതാണ്. തരപ്പെട്ടില്ല:‌) ആശംസകളോടെ.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 04:06, 28 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
{{tb|സംവാദം:തളർവാതം}}
==ഒരു കൊച്ചു സമ്മാനം==
{{award2| border=green| color=white| image=Start hand.svg| size=100px| topic=Way to go| text= വിക്കിപീഡിയക്ക് അകത്തും പുറത്തും  നടത്തുന്ന നല്ല പ്രവൃത്തികൾക്ക് ഒരു കൈ. ഈ പ്രവർത്തനം തുടരട്ടെ!!. ഈ പച്ചക്കൊടി കാട്ടുന്നത്. ----[[ഉപയോക്താവ്:jigesh|jigesh]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:jigesh|സംവാദം]]) 20:11, 2 ജനുവരി 2013 (UTC))}}
==വനിതാദിന പുരസ്കാരത്തിന് നന്ദി==
നത തന്ന പുരക്സാരത്തിനു നന്ദി.[[ഉപയോക്താവ്:Georgekutty|ജോർജുകുട്ടി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Georgekutty|സംവാദം]]) 00:41, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
:ഞാനും നന്ദ്രി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. യജ്ഞം സമാപിച്ചതായി താളിൽ ചേർക്കാമല്ലോ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 02:41, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
::നന്ദി നത [[ഉപയോക്താവ്:Bipinkdas|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bipinkdas|സംവാദം]]) 03:36, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
::നന്ദി നത--[[ഉപയോക്താവ്:Fotokannan|Fotokannan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Fotokannan|സംവാദം]]) 07:45, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)

:നന്ദി, സന്തോഷം , പരിപാടിയുടെ സമഗ്ര റിപ്പോർട്ട്‌ ഉടൻ വരും എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു :) &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- Irvin Calicut..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;..ഇർവിനോട് പറയു&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 12:45, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
: എന്റെയും നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidharthan|സംവാദം]]) 12:57, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)
:നന്ദി നത--[[ഉപയോക്താവ്:ShajiA|ഷാജി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ShajiA|സംവാദം]]) 17:55, 6 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)

:{{tb|കവാടത്തിന്റെ സംവാദം:ജീവശാസ്ത്രം}}

== പിറന്നാളാശംസകൾ ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Award misc birthday cake.jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''പിറന്നാൾ കേക്ക് '''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പിറന്നാൾ ദിനത്തിൽ ആശംസകളോടെ..  [[ഉപയോക്താവ്:Hrishikesh.kb|Hrishi]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Hrishikesh.kb|സംവാദം]]) 19:10, 27 മേയ് 2013 (UTC)
{{കൈ}} എന്റേം വക ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആശംസകൾ..{{പുഞ്ചിരി}} --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 07:40, 28 മേയ് 2013 (UTC)
|}
: പിറന്നാൾ ആശംസകൾക്ക് രണ്ടുപേർക്കും നന്ദി. [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 13:47, 3 ജൂൺ 2013 (UTC)

== Happy birthday Netha! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:841 food.JPG|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Happy birthday Netha!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Wish you a very happy birthday Netha, stay blessed to inspire others! Btw I have had my bite of your birthday cake :D [[ഉപയോക്താവ്:Psubhashish|Psubhashish]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Psubhashish|സംവാദം]]) 02:31, 28 മേയ് 2013 (UTC)
|}

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''യഥാർത്ഥ താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | സഹോദരി,
താങ്കളെ കുറിച്ച് ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ ന്യൂസ്‌ ചാനലിൽ ഇപ്പോൾ കണ്ടു. അഭിനന്ദനങ്ങൾ.  ഒപ്പം പ്രവർത്തങ്ങൾക്ക് ആശംസകളും [[ഉപയോക്താവ്:AswiniKP|♥Aswini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AswiniKP|സംവാദം]]) 14:19, 8 ജൂൺ 2013 (UTC)
|}

== സംഗമോത്സവം2013 (സ്വാഗതം) ==

സംഗമോത്സവത്തിനായി ഒരു സ്വാഗതഫലകം [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം|ഇവിടെ]] തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ നിർമ്മാണം പൂർത്തിയായ ശേഷം ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷയും വേണം. --[[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 09:05, 4 നവംബർ 2013 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br/&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Netha Hussain|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 16:39, 16 നവംബർ 2013 (UTC)

==അരീക്കോട്==

അരീക്കോട് എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരു താൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കീപീഡിയയിൽ നിലവിലുണ്ട്.Arecode എന്ന് സെർച്ചൂ...
[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/117.211.59.174|117.211.59.174]] 10:52, 16 ഡിസംബർ 2013 (UTC)

== Medical Translation Newsletter Aug./Sept. 2014 ==

[[File:Medical translation.svg|80px|left|link=:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation Task Force]] 
[[File:Stetho book.jpg|right|250px]]
&lt;div style = &quot;line-height: 1.2&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif&quot;&gt;'''''Medical Translation Newsletter'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
Issue 2, Aug./Sept. 2014&lt;br/&gt;
by [[:w:en:User:CFCF|CFCF]]
&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;
''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Newsletter/Recipients|sign up for monthly delivery]]''&lt;/div&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style = &quot;margin-top: 1.5em; border: 3px solid #0000FF; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: .9em&quot;&gt;
[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|70px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Project_Med]][[File:TWB.svg|right|120px|link=http://translatorswithoutborders.org/]]
===&lt;big&gt;Feature – [[:w:en:Ebola virus disease|Ebola]] articles&lt;/big&gt;===
[[File:Ebola virus virion.jpg|200px|thumb|right|link=:w:en:WP:RTTS|Electron micrograph of an Ebola virus virion]]
During August we have translated [[:w:en:Ebola virus disease|Disease]] and it is now live in more than 60 different languages! To help us focus on African languages [https://rubric.com/ Rubric] has donated a large number of articles in languages we haven't previously reached–so a shout out them, and [[:w:en:User:Ian Henderson|Ian Henderson]] from Rubric who's joined us here at Wikipedia. We're very happy for our continued collaboration with both Rubric and Translators without Borders!
:Just some of our over 60 translations:
*[[:xh:Isifo sentsholongwane i-Ebola|Xhosa]]
*[[:nso:Bolwetši bja baerase ya Ebola|Northern Sotho]]
*[[:zu:Isifo segciwane le-Ebola|Zulu]]
*[[:ts:Xitsongwatsongwana xa vuvabyi bya Ebola|Tsonga]]
*[[:ve:Vhulwadze ha Vairasi ya Ebola|Venda]]
*[[:ha:Ƙwayoyin cuta na Ebola|Hausa]]
*[[:ig:Ọrịa ihi ụra nke ukwuu|Igbo]]
*[[:yo:Àrùn oorun àsùnjù|Yoruba]]
*[[:rw:Indwara y’umusinziro nyafurika|Kinyarwanda]]
*[[:sw:Ugonjwa wa malale|Swahili]]
*[[:ti:ኣፍሪካን ትራይፓኖሶሚያሲስ|Tigrinya]]

;&lt;big&gt;New roles and guides!&lt;/big&gt;
At Wikimania there were so many enthusiastic people jumping at the chance to help out the Medical Translation Project, but unfortunately not all of them knew how to get started. That is why we've been spending considerable time writing and improving guides! They are finally live, and you can find them at our [[:w:en:WP:TTF|home-page]]!
;&lt;big&gt;New sign up page!&lt;/big&gt;
We're proud to announce a new sign up page at [[:w:en:WP:MTSIGNUP|WP:MTSIGNUP]]! The old page was getting cluttered and didn't allow you to speficy a role. The new page should be easier to sign up to, and easier to navigate so that we can reach you when you're needed!
;Style guides for translations
Translations are of both full articles and shorter articles continues. The process where short articles are chosen for translation hasn't been fully transparent. In the coming months we hope to have a first guide, so that anyone who writes medical or health articles knows how to get their articles to a standard where they can be translated! That's why we're currently working on medical '''good lede''' criteria! The idea is to have a similar peer review process to [[:w:en:WP:GAN|good article nominations]], but only for ledes.
;Some more stats
*In July, 18 full article translations went live (&lt;small&gt;[[:w:en:WP:RTT|WP:RTT]]&lt;/small&gt;), and an additional 6 simplified versions went live (&lt;small&gt;[[:w:en:WP:RTTS|WP:RTTS]]&lt;/small&gt;)!
*We have a number of new lead integrators into Dutch, Polish, Arabic and Bulgarian, with more to come in smaller languages! ''(&lt;small&gt;Find them here [[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/People|old sign up page]]&lt;/small&gt;)''
*We were mentioned in a Global Voices Online report by Subhashish Panigrahi at [http://globalvoicesonline.org/2014/07/27/doctors-and-translators-are-working-together-to-bridge-wikipedias-medical-language-gap/# Doctors and translators are working together to bridge Wikipedia's medical language gap]
*New medical professionals have started, dedicated to working in '''[[:w:en:Odiya language|Odiya]]''' and '''[[:w:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]'''!
;Further reading
*[http://translatorswithoutborders.org/ Translators Without Borders]
*[http://www.hifa2015.org/ Healthcare information for all by 2015], ''a global campaign''
&lt;br/&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
-- [[:w:en:User:CFCF|&lt;span style=&quot;background:#014225;color:#FFFDD0;padding:0 4px;font-family: Copperplate Gothic Bold&quot;&gt;CFCF&lt;/span&gt;]] [[:w:en:User talk:CFCF|🍌]] ([[Special:EmailUser/CFCF|email]]) 13:09, 24 September 2014 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CFCF/Mass_message/Translation_newsletter&amp;oldid=9988851 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CFCF@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== New sign-up page for the Medical Translation Project ==

Hey!

This is a friendly reminder that the '''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Sign_up|sign-up page]]''' at the [[:w:en:WP:TTF|Medical Translation Project]] (previously Translation Task force) has been updated. This means everyone has to sign up again. Using the new page it will be easier for us to get into contact with you when there is work available. Please check out our [[:w:en:WP:TTFPROGRESS|progress pages]] now! There might be work there already for you. 

We are also very proud to introduce new roles and guides which allows people to help who don't have medical knowledge too!
;'''Here are ways you can help!'''
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation Task Force/Community organizing|Community organization]]
:We need involved Wikipedians to engage the community on the different Wikipedias, and to '''spread the word'''!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Pre translation|Assessing content]]
:We need language knowledgeable Wikipedians (or not yet Wikipedians) who indicate on our progress tables '''which articles should and should not be translated'''!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Translating|Translating]]
:We are always on the look-out for dedicated '''translators''' to work with our content, especially in smaller languages!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Post translation|Integration]]
:Translated articles need to be '''integrated into local Wikipedias'''. This process is done manually, and needs to take merge or replace older articles.
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Localization|Template installation]]
:For translations to be more useful templates and modules should be installed. We need people with the technical know-how who can help out!
;[[:w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine/Translation task force/Integration guides/Programming|Programming]]
:Several of our processes are in need of simplification and many could occur automatically with bots.

Please use the '''[[:w:en:Wikipedia:WikiProject_Medicine/Translation_task_force/Sign_up|sign up page]]''', and thank you guys for all the work you've been doing. The translation project wouldn't be possible without you!


-- [[:w:en:User:CFCF|&lt;span style=&quot;background:#014225;color:#FFFDD0;padding:0 4px;font-family: Copperplate Gothic Bold&quot;&gt;CFCF&lt;/span&gt;]] [[:w:en:User talk:CFCF|🍌]] ([[Special:EmailUser/CFCF|email]]) 13:09, 24 September 2014 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CFCF/Mass_message/Sign_up_message&amp;oldid=9989702 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:CFCF@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==ഹലോ [[user:Netha Hussain | നതാ ]]! ==
ഞാൻ ഒരു പുതിയ അംഗമാണു്. സ്തീപക്ഷ എഴൂത്തിൽ താല്പര്യമുണ്ട്. 
[[user:viswaprabha|വിശ്വപ്രഭ]]യാണു് താങ്കളെ എനിക്കു പരിചയപ്പെടുത്തിയതു്. [[ഉപയോക്താവ്:Jothi Narayanan|Jothi Narayanan]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jothi Narayanan|സംവാദം]]) 11:02, 26 സെപ്റ്റംബർ 2014 (UTC)

== Doctor Ji ==

Hey,&lt;br/&gt;
Doctor Ji, :)&lt;br/&gt;
You may remember me from En WP. I was just making minor fixes at [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/റിപ്പോർട്ട്/en]] and found it is your article. How are you doing these days? And how was your Europe trip?  --[[User:Titodutta|Tito Dutta]] ([[User_talk:Titodutta|Talk]]) 14:21, 18 ഒക്ടോബർ 2014 (UTC)
::Dear Tito ji,&lt;br /&gt;
The report requires major fixes! I have just copied an entire article which was probably the notes written by someone from the press. I am in the process of cleaning up and translating the rest of the report. I will have to correct the typos and fix grammatical errors after I have done the translation. Thank you for joining me on Malayalam Wikipedia, you are a superstar! The Europe trip was good, but I missed the community consultation and hence could not meet you. Meet you sometime later soon! Thanks again for your hard work in fixing the report! --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:29, 18 ഒക്ടോബർ 2014 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ-എൽ.ജി.ബി.ടി പഠനശിബിരം ==

വിക്കിപീഡിയ - എൽ.ജി.ബി.ടി പഠനശിബിരത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു.
--[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] 14:24, 26 നവംബർ 2014 (UTC)

== ആയിരമാകാൻ ഒന്ന്  ==

Gastroenteritis Viral എന്ന ഒറ്റ ലേഖനം മാത്രമാണ്‌ 1000 പ്രധാന ലേഖനങ്ങളിൽ ഇല്ലാത്തത്.ഡോക്റ്റർ ഇതിന്റെ മലയാളത്തിലുള്ള ലേഖനം ഒന്ന് തുടങ്ങാമൊ?.Dr ajay സാറിനോടും ഇത്തരത്തിൽ ഒരു സന്ദേശം ഇട്ടിട്ടുണ്ട് പക്ഷേ അദ്ദേഹം അവധിയിലാണ്‌.--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 20:55, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)
::[https://en.wikipedia.org/wiki/Viral_gastroenteritis ഇതാണോ] താങ്കൾ ഉദ്ദേശിച്ച ലേഖനം? വളരെ ചെറിയ ലേഖനമാണല്ലോ, 1000-ത്തിൽ പെടുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ 1000 പ്രധാനലേഖനങ്ങൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ള ആസൂത്രണ പേജ് ഉണ്ടോ? നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]]. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:59, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)
ഡോക്റ്റർ,Gastroenteritis Viral എന്നാണ്‌ അവർ 1000 പ്രധാന ലേഖനങ്ങളിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്ന്തെങ്കിലും [https://en.wikipedia.org/wiki/Gastroenteritis Gastroenteritis] എന്ന ലേഖനത്തിലേക്കാണ്‌ ലിങ്ക് കൊടുത്തിരിക്കുന്നത്.ബുദ്ധിമുട്ടാകില്ലങ്കിൽ Gastroenteritis ഇതിന്റെ മലയാളം എഴുതാമൊ? ---[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 17:08, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)&lt;br /&gt;
Gastroenteritis ലേഖനം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.1000 [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8E%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B4%BE_%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B7%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%82_%E0%B4%B5%E0%B5%87%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86_%E0%B4%AA%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BF%E0%B4%95 പ്രധാനലേഖനങ്ങൾ] --[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 12:09, 26 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)-

== വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ_മാസം ==

[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ_മാസം]] തുടങ്ങി. നോക്കുമോ  മറ്റുള്ളവരേം ചേർക്കുമോ. ഫേസ്ബുക്കില് പ്രമോട്ട് ചെയ്യുമോ. ചില ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമോ ----[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:27, 3 നവംബർ 2015 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015==

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കി]] സമൂഹത്തിന്റെ വാർഷിക സംഗമം, [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ മാസത്തിൽ കോഴിക്കോട് വെച്ച് ചേരാനുദ്ദേശിക്കുന്നു. [[കോഴിക്കോട്]] നിന്നുള്ള വിക്കി ഉപയോക്താവെന്ന നിലയിൽ താങ്കളുടെ ആത്മാർത്ഥമായ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ഒപ്പം സംഗമോത്സവ വിജയത്തിനായി താങ്കൾക്ക് എങ്ങനെ ഇതിന്റെ സംഘാടകരുമായി / സംഘാടക സമിതിയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്ന് അറിയുവാനും താൽപര്യപ്പെടുന്നു. താങ്കളുടെ വിലയേറിയ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദ്ദേശങ്ങളും അറിയിക്കുക. താങ്കളുടെ സജീവ പങ്കാളിത്തം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.

സംഘാടനത്തിന് മുന്നിട്ടിറങ്ങാൻ തയ്യാറുള്ളവർ ഇവരാണ്. താങ്കൾ ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെടുമല്ലോ.?
*വി.കെ ആദർശ് (മൊബൈൽ : 9387907485)
*[[ഉപയോക്താവ്:Lalsinbox|ലാലു മേലേടത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9562818718)
*[[ഉപയോക്താവ്:sreejithkoiloth|ശ്രീജിത്ത്  കൊയിലോത്ത്]] (മൊബൈൽ : 9745002412)

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് എന്നെയും വിളിക്കാവുന്നതാണ്. (എല്ലാർക്കും അയക്കുന്ന കൂട്ടത്തിൽ അയച്ചതാണേ. _/\_)

എന്ന്,
[[ഉപയോക്താവ്:Erfanebrahimsait|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;'''ഇർഫാൻ ഇബ്രാഹിം സേട്ട്'''&lt;/font&gt;]] - (മൊബൈൽ : 7403377786)

== താങ്കൾക്കിതാ ഒരു പുച്ചക്കുട്ടി! ==

[[പ്രമാണം:Cute grey kitten.jpg|left|150px]]
മലയാള വിക്കിയിൽ നടത്തുന്ന പമ്മി പമ്മിയുള്ള തിരുത്തലുകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു


[[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidheeq|സംവാദം]]) 15:31, 2 ഡിസംബർ 2015 (UTC)
&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;/&gt;
::പൂച്ചക്കുട്ടിക്ക് വളരെയധികം നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]]. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:16, 8 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ   [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.&lt;br/&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
----'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:42, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== വിവാഹ നക്ഷത്രം ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Bride_and_groom.jpg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''വിവാഹമംഗളാശംസകൾ'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | 2016 [[ജനുവരി 9]] ന് വിവാഹിതയായ നതയ്കും കൂട്ടുകാരനും സ്നേഹം നിറഞ്ഞ ആശംകൾ ! [[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 00:55, 11 ജനുവരി 2016 (UTC)
|}

ഞാനും നേരുന്നു...മംഗല്യ മംഗളം... വൈകിയതിൽ ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു.... [[ഉപയോക്താവ്:Sidheeq|സിദ്ധീഖ് &amp;#124; सिधीक&amp;#124;Sidheeq&amp;#124; صدّيق]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sidheeq|സംവാദം]]) 06:41, 24 ജനുവരി 2016 (UTC)

== Request ==

Greetings.

Could you create the article [[en:Azerbaijani rug]] in Malayalam?

Thank you.

== വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;
പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു

ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു.

പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ.

ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&amp;action=edit&amp;section=4 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
&lt;/noinclude&gt;[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:25, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== തെരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്കു സ്വാഗതം ==

[[വിക്കിപീഡിയ:കാര്യനിർവാഹകരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] പോലുള്ള നിർണ്ണായക തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ സ്ത്രീ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പുവരുത്തണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ചില നിബന്ധനകൾ പാലിച്ചുകൊണ്ട് ഏതൊരു ഉപയോക്താവിനും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാം. കാര്യനിർവാഹക സ്ഥാനത്തേക്കു വനിതാ സ്ഥാനാർത്ഥികളെ താങ്കൾക്കു നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 12:45, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
::[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] : സന്ദേശത്തിനു നന്ദി. ഞാൻ വിക്കിമീഡിയ സംരംഭങ്ങളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അടുത്തകാലത്തായി മലയാളത്തിൽ വളരെക്കുറച്ച് തിരുത്തലുകളേ നടത്താറുള്ളൂ. ചില ആഗോള പ്രൊജക്റ്റുകളീൽ പങ്കെടുക്കുന്നതുകൊണ്ട് മലയാളത്തിൽ ലേഖനമെഴുതാൻ അധികം സമയം കിട്ടാറില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഞാൻ വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. വനിത സ്ഥാനാർഥികളെ കാര്യനിർവാഹക/ബ്യൂറോക്രാറ്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നതിനോട് യോജിക്കുന്നു. എന്റെ പരിചയത്തിൽ അനുഭവസമ്പന്നരായ സജീവ വനിതാ വിക്കിമീഡിയർ ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് തൽക്കാലം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നും വിട്ടു നിൽക്കുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 13:15, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)
അഭിപ്രായം അറിയിച്ചതിനും വോട്ടുചെയ്തതിനും {{നന്ദി}}--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 13:57, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)

== 27 Communities have joined WAM 2018, we're waiting for you! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

Dear WAM organizers!

Wikipedia Asian Month 2018 is now 26 days away! It is time to sign up for 
'''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2018#Communities_and_Organizers|WAM 2018]]''', 

Following are the updates on the upcoming WAM 2018:

* Follow the [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Organiser Guidelines|organizer guidelines]] to host the WAM successfully.
* We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Onsite edit-a-thon|take a look and '''sign up''' at this page]]. 
* If you or your affiliate wants to organize an event partnering with WAM 2018, Please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Event Partner|'''Take a look''' at here]].
* Please encourage other organizers and participants to sign-up in [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.


If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[:m:User:Wikilover90|Wikilover90]] using ~~&lt;includeonly&gt;~&lt;/includeonly&gt;~~
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18448358 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Organizers Update ==

Hi WAM Organizer! Hopefully, everything works just fine so far! '''[[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|Need Help Button''', post in any language is fine]]
* Here are some recent updates and clarification of rules for you, and as always, let me know if you have any idea, thought or question.
** Additional souvenirs (e.g. postcard) will be sent to Ambassadors and active organizers.
** A participant's article count is combined on all language Wikipedias they have contributed to
** Only Wikipedia Asian Month on Wikipedia or Wikivoyage projects count (no WikiQuote, etc.)
** The global top 3 article count will only be eligible on Wikipedias where the WAM article requirement is at least 3,000 bytes and 300 words.
** If your community accepts an extension for articles, you should set up a page and allow participants to submit their contributions there.
** In case of redirection not allowed submitting in Fountain tool, a workaround is to delete it, copy and submit again. Or a submission page can be used too.
** Please make sure enforce the rules, such as proper references, notability, and length.
** International organizers will double check the top 3 users' accepted articles, so if your articles are not fulfilling the rules, they might be disqualified. We don't want it happened so please don't let us make such a decision.

Please feel free to contact me and WAM team on [[m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]], send me an email by Email this User or chat with me on facebook. For some languages, the activity for WAM is very less, If you need any help please reach out to us, still, 12 more days left for WAM, Please encourage your community members to take part in it.

If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Best Wishes,&lt;br /&gt;
Sailesh Patnaik&lt;br /&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18557757 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
; Tool problem
: If you faced problem submitting articles via judging tool, use [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|this meta page]] to do so. Please spread this message with local participants.
; Here are what will come after the end of WAM
* Make sure you judge all articles before December 7th, and participants who can improve their contribution (not submit) before December 10th. 
* Participates still can submit their contribution of November before December 5th at [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|'''this page''']]. Please let your local wiki participates know. Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']] after December 7th
* There will be three round of address collection scheduled: December 15th, December 20th, and December 25th. 
*  Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
* There will be a progress page for the postcards.

; Some Questions
* In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[:m:User:Ле Лой|Le Loi]] for more information.

Thanks again, Regards &lt;br/&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:59, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18652404 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Postcard collection ==

Dear organiser,

Thanks for your patience, I apologise for the delay in sending the Google form for address collection. Please share [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform this form] and the message with the participants who created 4 or more than 4 articles during WAM. We will send the reminders directly to the participants from next time, but please ask the participants to fill the form before January 10th 2019. 

Things to do:
#If you're the only organiser in your language edition, Please accept your article, keeping the WAM guidelines in mind.
#Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
#Please update the status of your language edition in [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']].


Note: This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email. Thanks :) --[[:m:User:Saileshpat|Saileshpat]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:15, 19 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18711123 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Organize Wiki Loves Love 2019 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:WLL Subtitled Logo subtitled b (transparent).svg|frameless|right]]

[[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|Wiki Loves Love]] (WLL) is an International photography competition of Wikimedia Commons to subject love testimonials happening in the month of February 2019.

The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. February is around the corner and Wiki Loves Love team invites you to organize and promote WLL19 in your country and join hands with us to celebrate love and document it on Wikimedia Commons. The theme of 2019 is '''Festivals, ceremonies and celebrations of love'''.

To organize Wiki Loves Love in your region, sign up at WLL [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Organise|Organizers]] page. You can also simply support and spread love by helping us [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|translate]] the commons page in your local language which is open for translation.

The contest starts runs from 1-28 February 2019. Independent from if there is a local contest organised in your country, you can help by making the photo contest Wiki Loves Love more accessible and available to more people in the world by translating the upload wizard, templates and pages to your local language. See for an overview
of templates/pages to be translated at our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Translations|Translations page]].

Imagine...The sum of all love!

[[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Wiki Loves Love team]]

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:33, 6 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wiki_Loves_Love&amp;oldid=18760999 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Invitation from WAM 2019 ==

[[File:WAM logo without text.svg|right|200px]]
Hi WAM organizers!

Hope you are all doing well! Now it's a great time to '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2019#Communities_and_Organizers|sign up for the 2019 Wikipedia Asian Month]]''', which will take place in November this year (29 days left!). Here are some updates and improvements we will make for upcoming WAM. If you have any suggestions or thoughts, feel free to discuss on [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|the meta talk page]].

#Please add your language project by 24th October 2019. Please indicate if you need multiple organisers by 29th October.
#Please update your community members about you being the organiser of the WAM.
#We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Onsite edit-a-thon|take a look and sign up at this page]]. 
#Please encourage other organizers and participants to sign-up [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|in this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.
#If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:03, 2 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=19195667 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== അഭിനന്ദനങ്ങൾ ==

റെഡ് ഹാറ്റിന്റെ ഓപ്പൺ സോഴ്സ് അക്കാദമിക് പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 05:53, 3 മേയ് 2020 (UTC)
:: അഭിനന്ദനങ്ങൾക്ക് നന്ദി, [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]]. {{unsigned|Netha Hussain}}

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വാക്സിൻ തിരുത്തൽ താരകം ==

{{award2| border=blue| colour=white| image=Barnstarmedicine.svg| size=200px| topic=നക്ഷത്രപുരസ്കാരം| text=[[വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021|വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021]] മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ അവതരിപ്പിച്ചതിന് നതയ്ക്ക് ഈ നക്ഷത്രപുരസ്കാരം സന്തോഷപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 02:27, 3 ജൂൺ 2021 (UTC)}}

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Netha Hussain,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:21, 18 നവംബർ 2022 (UTC)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:11, 18 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=ml medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/ml&amp;oldid=25416194 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Doc James@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th January 2024, we had our first user group meeting held online this year.
** Shared updates about the [[:m:WikiConference Kerala|WikiConference Kerala]] and [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Malayalam_Wikipedia_21st_Birthday_Celebration|21st Birthday Celebration of Malayalam Wikipedia]] held on 23 Dec 2023 at Thrissur.
** Shared updates about the [[:m:Wikimedians_of_Kerala/Events/Wikisource_Digitization_Event,_Pala|Wikisource digitization program]] held at St. Mary's GHSS Pala. 
** Discussed about the Monthly newsletter of UG....([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Feb 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/February_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26198188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br/&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== [[കരട്:കതരഗാമ]] ==
കതരഗാമ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരടിൽ നിന്നും ഈ ലേഖനം മാറ്റിത്തരണമന്ന് അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:29, 3 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം ==
{{ping|Netha Hussain}}
[[വിക്കിപീഡിയ:വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2025|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] തുടങ്ങാനാഗ്രഹിക്കുന്നതിനു നന്ദി എന്നാൽ 2021 മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലുള്ളവർ [[Meta:Feminism and Folklore|ഫെമിനസം ആൻഡ് ഫോക്ലോർ]] തിരുത്തൽ യജ്ഞം എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോർ 2024|തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ]] പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ട്. 2025ലും ഈ പദ്ധതി നടത്തുവാനുള്ള തീരുമാനം നമ്മൾ മീറ്റിംഗുകളിൽ അറിയിച്ചിട്ടുള്ളതുമാണ്.  ഇന്ത്യ ലെവലിൽ നടന്ന മീറ്റിംഗുകളിൽ നമ്മൾ പങ്കെടുത്തതും ഇവിടെ പരിപാടി നടത്തുവാനുള്ള [[Meta:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki Loves Folklore &amp; Feminism and Folklore Activities in India 2025 (ID: 22891840)|ബഡജറ്റ് സമർപ്പിക്കുകയും]] ചെയ്തിട്ടുള്ളതുമാണ്. ആകയാൽ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞം അതുമായി ചേർക്കുമല്ലോ. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 12:25, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::{{ping|Ranjithsiji}}ഫെമിനിസം ആൻ്റ് ഫോക്ലോർ പരിപാടി നമ്മൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന കാര്യം ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നില്ല. വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം ഈ പരിപാടിയുമായി തീർച്ചയായും ബന്ധിപ്പിക്കാവുന്നതാണ്. ഫെബ്രുവരിയിൽ ഫെമിനിസം ആൻ്റ് ഫോക്ലോർ നടത്തുകയാണെങ്കിൽ മാർച്ചിൽ വനിതാദിനപരിപാടി നടത്തുന്നത് കാരണം വനിതാസംബന്ധമായ വിഷയങ്ങൾക്ക് രണ്ട് മാസത്തെ പ്രവർത്തനം മാറ്റി വയ്ക്കുന്നത് ആവശ്യമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തിരുത്തൽ യജ്ഞങ്ങളും ഫെബ്രുവരിയിൽ തന്നെ നടത്തണോ, പക്ഷെ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ രണ്ട് യജ്ഞത്തിലുമുള്ള പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞ് പോകുമോ? താങ്കളുടെ അഭിപ്രായത്തിനനുസരിച്ച് തീരുമാനിക്കാം എന്ന് കരുതുന്നു. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 14:20, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
:::{{ping|Netha Hussain}}അതായത് തത്വത്തിൽ വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ എഴുതുന്ന എല്ലാ ലേഖനങ്ങളും ഫെമിനിസം ഫോക്‌ലോർ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ വരാൻ യോഗ്യമാണ്. ഈ സമയക്രമം അന്താരാഷ്ട്ര സമയക്രമമുമായി ഒത്തുപോകാനായാണ് നിശ്ചയിച്ചത്. 2021 മുതൽ വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം നടത്താത്തത് ഫെമിനിസം ഫോക്‌ലോർ നടത്തുന്നതുകൊണ്ടാണ്. മീനാക്ഷി നന്ദിനിയാണ് പ്രധാന സംഘാടക. ഇതിപ്പോ ഒരു ലേഖനം തന്നെ രണ്ട് പരിപാടിയിലും വരും. രണ്ടിലും സമ്മാനവും കിട്ടും. എനിക്ക് തോന്നുന്നത് രണ്ടു തിരുത്തൽ യജ്ഞവും നടത്താമെന്നാണ്. വനിതാസംബന്ധമായ വിഷയങ്ങൾക്ക് രണ്ട് മാസത്തെ പ്രവർത്തനം തീർച്ചയായും അത്യാവശ്യം തന്നെയാണ്. മാർച്ച് മാസത്തിൽ എഴുതുന്ന ലേഖനങ്ങളെല്ലാം രണ്ടു പരിപാടിയിലും പരിഗണിക്കാം. എന്തു പറയുന്നു. അതുകൂടാതെ മാർച്ചിൽ വിക്കി ലൗസ് ഫോക്‌ലോർ ഫോട്ടോ ക്യാമ്പയിനും നടക്കുന്നുണ്ട്. അവയിൽ വരുന്ന ഫോട്ടോകൾ ലേഖനങ്ങളിലുപയോഗിക്കുക എന്ന പരിപാടിയും മാർച്ചിൽ വരും.  അപ്പോൾ ഫെബ്രുവരിയിൽ തുടങ്ങുന്നു. മാർച്ചിൽ വരുന്ന ലേഖനങ്ങളെല്ലാം വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലും പരിഗണിക്കുന്നു. രണ്ടിലും സമ്മാനങ്ങളും കൊടുക്കുന്നു. അങ്ങനെയാക്കിയാലോ ? --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 15:35, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Ranjithsiji}} ഓക്കെ. എന്നാൽ അങ്ങനെയാക്കാം. രണ്ട് യജ്ഞങ്ങളും തമ്മിൽ ആകെ രണ്ട് വ്യത്യാസങ്ങളെ ഉള്ളൂ. ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിൽ നാടോടി സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് എഴുതാം, വനിതാദിനത്തിന്റേതിൽ അതില്ല. ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിൽ 3000 ബൈറ്റ്സ് ഉള്ള ലേഖനങ്ങൾ പരിഗണിക്കും, പക്ഷെ വനിതാദിനത്തിന്റേതിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മാത്രമേ പരിഗണിക്കൂ [ഗുണമേന്മ കുറഞ്ഞ ലേഖനങ്ങൾ പഴയകാല തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ ഉൾക്കൊണ്ടിട്ടുള്ളതുകൊണ്ടാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ വേണമെന്ന നിബന്ധന വച്ചത്, ഇതുവരെ ഇത്തരം ഒരു യജ്ഞം ആരും നടത്തിയിട്ടില്ല എന്ന് തോന്നുന്നു] വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം എന്ന പേര് ഒഴിവാക്കി, തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്ന യജ്ഞത്തെ ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെ അനുബന്ധ പരിപാടിയായി നടത്താൻ പറ്റുമോ? പക്ഷെ, സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിന് സമ്മാനം കൊടുക്കാനാവും, പക്ഷെ നാടോടി സംസ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുന്നതിന് സമ്മാനം കൊടുക്കാൻ കഴിയില്ല. പല വ്യത്യസ്ഥ പേരുള്ള പരിപാടികൾ ഒരേസമയം നടത്തുന്നതിനു പകരം, ഒരൊറ്റ പരിപാടിക്ക് കീഴിൽ പലതരം ആക്റ്റിവിറ്റികൾ നടത്തുന്നതാവും അഭികാമ്യം എന്നാണ് എന്റെയും അഭിപ്രായം. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 16:43, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
:::  അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിനെ ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെ ഉപപരിപാടിയാക്കാം. അത് മെറ്റ താളിലും അറിയിക്കാം. വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ മാത്രം എഴുതാം. എന്നിരിക്കില്ലും അതിനും ഒരു നിബന്ധനവയ്ക്കുന്നത് നന്നാവും എന്നെനിക്ക് തോന്നുന്നു. അങ്ങനെയെങ്കിൽ എന്നെയും ജൂറിമെമ്പറായി ചേർക്കുമോ. ലേഖനങ്ങളുടെ ഗുണനിലവാര പരിശോധനക്ക് വിവിവധ ടൂളുകളെ ആശ്രയിക്കാമെന്നും തോന്നുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 16:53, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Ranjithsiji}} തീർച്ചയായും. തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എങ്ങനെ എഴുതണമെന്നുള്ള നിബന്ധനകൾ ഉണ്ടാക്കാൻ താങ്കൾക്ക് കഴിയുമോ? എങ്കിൽ അവ ചേർത്ത് താൾ വികസിപ്പിക്കുമല്ലോ. നിലവിലെ ലോഗോ മാറ്റുകയും, വനിതാദിന യജ്ഞത്തിന്റെ താൾ ഉപതാളാക്കുകയും ചെയ്യണമെങ്കിൽ അതും ചെയ്യുമല്ലോ. മീനാക്ഷി {{ping|Meenakshi nandhini}} ജൂറിയിൽ ചേരുന്നതിൽ താല്പര്യം അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. താങ്കളും ജൂറിയായി ചേരുമല്ലോ. മൂന്നാമത് ഒരാളെക്കൂടി ജൂറിയായി ആവശ്യമുണ്ട്, ആർക്കെങ്കിലും ഈ പ്രവർത്തനത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളതായി അറിയുമോ? ജൂറി വിജയികളെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ അവർക്ക് സമ്മാനം കൊടുക്കുന്ന ഉത്തരവാദിത്തം ഞാൻ ഏറ്റെടുക്കാം. 
:::സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചോ, സ്ത്രീകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശാസ്ത്ര-സാമൂഹ്യ വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചോ തിരഞ്ഞെടുക്കാവുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ആയിരിക്കണം എഴുതേണ്ടത് എന്ന നിബന്ധന മാത്രമേ എന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് ഉള്ളൂ. സമ്മാനം കൊടുക്കാനായി ആകെ 9000 രൂപയും ഉണ്ട് (മാർച്ച് 2025 നുള്ളിൽ പണം ഉപയോഗിച്ച് തീർക്കണം). ബാക്കിയുള്ള കാര്യങ്ങളൊക്കെ എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്നുള്ളത് താങ്കളുടെയും, മീനാക്ഷിയുടെയും വിവേചനത്തിനനുസരിച്ച് ചെയ്യാം എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. അനുയോജ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ യജ്ഞത്തിന്റെ താളിൽ വരുത്തുമല്ലോ. --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 17:16, 4 ഡിസംബർ 2024 (UTC)
::: {{ping|Netha Hussain}} {{ping|Vijayanrajapuram}} വിജയൻ മാഷിനെ ഈ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിന്റെയും ഫെമിനിസം ആന്റ് ഫോക്ലോറിന്റെയും ജൂറിയാവാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു.
::: [[വിക്കിപീഡിയ:തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം (മാനദണ്ഡങ്ങൾ)]] ആണ് വിക്കിപീഡിയയിൽ നിലവിലുള്ള മാനദണ്ഡം. [[:en:Wikipedia:Featured article criteria|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇങ്ങനെ]] ഒരു മാനദണ്ഡവുമുണ്ട്.  വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം തീരുമാനിക്കുന്നത്.  ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മറ്റ് നിയമങ്ങൾ വേണമെങ്കിൽ സമവായമുണ്ടാക്കി നിർമ്മിക്കാവുന്നതാണ്. സാധാരണയായി തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം എഴുതുന്നത് ആ വിഷയത്തിൽ താത്പര്യമുള്ളവരുടെ ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ്. അതുകൊണ്ട് അത്തരം ആളുകളെ പങ്കെടുപ്പിക്കുക എന്നതാണ് വെല്ലുവിളി. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 06:50, 5 ഡിസംബർ 2024 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 15-ാം വിക്കി തിരുത്തൽ വാർഷികം :) ==

{| style=&quot;background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Balloons-aj.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആദ്യ വിക്കി തിരുത്തൽ ദിനാശംസകൾ!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ താങ്കളുടെ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Netha_Hussain&amp;dir=prev&amp;limit=1 ആദ്യ തിരുത്തലിന്റെ] 15-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ അവസരത്തിൽ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ താങ്കൾക്ക് എന്റെ ആശംസകൾ.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 16:15, 2 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)
|}

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>ekutfxvstzphfqlnu8vxli784vyz5h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബേതാ ഇസ്രായേൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125900</id>
    <revision>
      <id>4632159</id>
      <parentid>4628310</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22984" sha1="qkrj6b6ktu94l36cdau2xe23xodt0iq" xml:space="preserve">{{prettyurl|Beta Israel}} 
[[പ്രമാണം:Women at kotel.jpg|thumb|250px|right|യഹൂദരുടെ പെസഹാ തിരുനാളിൽ [[യെരുശലേം|യെരുശലേമിലെ]] വിലാപത്തിന്റെ ഭിത്തിയിൽ(Wailing Wall) പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ബേതാ ഇസ്രായേൽ സ്ത്രീകൾ]]

ആധുനിക [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിലെ]] അംഹാരാ, തിഗ്രേ പ്രവിശ്യകൾ അടങ്ങുന്ന ഭൂപ്രദേശത്ത് പുരാതനകാലം മുതൽ ജീവിച്ചിരുന്ന യഹൂദസമൂഹങ്ങളുടെ പൊതുനാമമാണ്‌ '''ബേതാ ഇസ്രായേൽ'''.  &quot;ഇസ്രായേൽ ഭവനം&quot; എന്നാണ്‌ ഈ പേരിനർത്ഥം.   [[ആഫ്രിക്ക|ഉത്തരാഫ്രിക്കയിലെ]] അസ്കം സാമ്രാജ്യത്തിലും എത്യോപ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിലും ജീവിച്ചിരുന്ന ഇവർ, &quot;എത്യോപ്യൻ യഹൂദർ&quot; എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയുടെ]] വടക്കും വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമായി വിശാലമായൊരു പ്രദേശത്തു ചിതറിക്കിടന്ന 500 ഗ്രാമങ്ങളിൽ [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലിങ്ങളും]] [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യാനികളുമായ]] ജനതകൾക്കിടയിൽ ഒരു ന്യൂനപക്ഷസമൂഹമായിരുന്നു ഇവർ.&lt;ref&gt;''Jewish Communities in the Nineteenth and Twentieth Centuries - Ethiopia''. Ben-Zvi Institute. p. VII&lt;/ref&gt;


[[യഹൂദർ|യഹൂദരും]], യഹൂദപൈതൃകം അവകാശപ്പെടുന്നവരുമായ വിദേശികൾക്കും അവരുടെ ഇണകൾക്കും [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിൽ]] കുടിയേറ്റാവകാശവും പൗരത്വവും അനുവദിക്കുന്ന  ആധുനിക [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിന്റെ]] &quot;മടങ്ങിവരൽ നിയമം&quot; (Law of Return) അനുസരിച്ച്, ഒരു ലക്ഷത്തി ഇരുപതിനായിരത്തോളം(1,20,000) വരുന്ന ഈ സമൂഹം മിക്കവാറും [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിലേക്ക്]] കുടിയേറിക്കഴിഞ്ഞു.   1984-ൽ കഠിനമായ ക്ഷാമവും 1991-ൽ ആഭ്യന്തരയുദ്ധവും [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയെ]] വലച്ചപ്പോൾ, ഈ യഹൂദസമൂഹത്തെ രക്ഷിച്ചുകൊണ്ടുപോകാനായി [[ഇസ്രായേൽ]] ഓപ്പറേഷൻ [[മോശ]], ഓപ്പറേഷൻ സോളമൻ എന്നീ പേരുകളിൽ ഭീമൻ ‌രക്ഷാദൗത്യങ്ങൾ  സംഘടിപ്പിച്ചു.   അവയ്ക്കു ശേഷവും [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] നാമമാത്രമായെങ്കിലും അവശേഷിച്ചവരുടെ കുടിയേറ്റം ഇക്കാലം വരെ തുടർന്നു.  ഇപ്പോൾ [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിലുള്ള]] ബേതാ ഇസ്രായേല്യരിൽ 81,000 പേർ [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] നിന്നു കുടിയേറിയവരും 32 ശതമാനത്തോളം വരുന്ന 38,500 പേർ [[ഇസ്രായേൽ|ഇസ്രായേലിൽ]] ജനിച്ച അവരുടെ സന്തതികളുമാണ്‌‌.&lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/hasen/spages/1128399.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225102929/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1128399.html |date=2010-02-25 }} Ha'aretz.&lt;/ref&gt; ഇസ്രായേലി സമൂഹത്തിൽ പൂർണ്ണമായ പൗരാവകാശങ്ങളോടെയുള്ള ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ സ്വാംശീകരണം, വെളുത്തവർഗ്ഗക്കാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിൽ കറുത്തവരെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിന്റെ ഏറെ സാധാരണമല്ലാത്തതും മിക്കവാറും വിജയകരവുമായ ഒരു ഉദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Rebhun&quot;&gt;Rebhun, Uzi, Jews in Israel: contemporary social and cultural patterns, UPNE, 2004, p. 139-140&lt;/ref&gt;


ഇവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട &quot;ഫലാഷ് മൂറാ&quot; സമൂഹം ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ [[യഹൂദമതം|യഹൂദവിശ്വാസത്തിൽ]] നിന്നു [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമത്തിലേയ്ക്കു]] പരിവർത്തിതരായവരാണ്‌‌.   ഇവരിൽ ചിലർ പഴയ വിശ്വാസത്തിലേയ്ക്കു മടങ്ങിപ്പോയി [[യഹൂദർ|യഹൂദമതത്തിന്റെ]] ഹലാക്കാ നിയമങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നെങ്കിലും &quot;ഫലാഷ് മൂറാ&quot; സമൂഹങ്ങളിൽ ജീവിതം തുടരുന്നു.   ഫലാഷ് മൂറയെ യഹൂദരായി അംഗീകരിക്കണെമെന്ന് ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ ആത്മീയ നേതാക്കളിൽ മിക്കവരും ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://web.israelinsider.com/Articles/Culture/1342.htm Shas to help speed up Ethiopian Jewry immigration to Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090906145208/http://web.israelinsider.com/Articles/Culture/1342.htm |date=2009-09-06 }} ''[[Israel Insider]]''&lt;/ref&gt;  എന്നാൽ ഈ ആവശ്യം [[ഇസ്രായേൽ]] സമൂഹത്തിൽ വിവാദവിഷയമാണ്‌.&lt;ref&gt;[http://www.haaretz.com/hasen/spages/974474.html  Israel is losing its sovereignty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022050648/http://www.haaretz.com/print-edition/opinion/israel-is-losing-its-sovereignty-1.243917 |date=2012-10-22 }} Ha'aretz.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121018021444/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-19930888_ITM Israel &quot;can't bring all Ethiopian Jews at once&quot; - foreign minister.] Asia Africa Intelligence Wire (From BBC Monitoring International Reports).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090112030154/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-5572893_ITM Israel orchestrates mass exodus of Ethiopians.] Knight Ridder/Tribune News Service.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.ca/books?id=hCUVRBcGYC8C&amp;pg=PA391&amp;lpg=PA391&amp;dq=falashmura+controversy&amp;source=web&amp;ots=CIfBOv_vmY&amp;sig=v5b6unLkFGTFNCylojzlyb0EgVU&amp;hl=en Families Across Frontiers], p. 391, ISBN 90-411-0239-6&lt;/ref&gt;

== ഉല്പത്തി ==
[[പ്രമാണം:Demonstration-6.11.06.jpg|thumb|250px|ഇസ്രായേൽ സമൂഹത്തിൽ ലഭിച്ച 'അപൂർണ്ണമായ' സ്വീകൃതിയിൽ പ്രതിക്ഷേധിക്കുന്ന ബേതാ ഇസ്രായേൽ യുവാക്കൾ]]
ഇസ്രായേലിലെ സോളമൻ രാജാവിന്‌ ഷീബാ രാജ്ഞിയിൽ പിറന്ന മകൻ മെനേലിക്കിനൊപ്പം [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] എത്തിയവരുടെ പിന്മുറക്കാരാണ്‌ സാധാരണ [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യക്കാർ]] എന്നവകാശപ്പെടുന്ന &quot;രാജാക്കന്മാരുടെ മഹത്ത്വചരിതം&quot; (കെബ്രാ നെഗാസ്ത്) എന്ന എത്യോപ്യൻ രചന അനുസരിച്ച്,  ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് പത്താം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഏകീകൃത ഇസ്രായേൽ രാഷ്ട്രം ശിഥിലമായപ്പോൾ അറേബ്യൻ തീരത്തു കൂടെ തെക്കോട്ട് പലായനം ചെയ്തവരുടെ പിൻ‌ഗാമികളാണ്‌ ബേതാ ഇസ്രായേല്യർ. 


എന്നാൽ ബേതാ ഇസ്രായേല്യർ എല്ലാവരും തന്നെ ഈ ഉല്പത്തിചരിത്രത്തെ കല്പിതകഥയായി തള്ളിക്കളയുന്നു.  ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സോളമന്റെ മകൻ റെഹബോവാമും നബാത്തിന്റെ മകൻ ജെറോബോവാമും തമ്മിൽ ഉണ്ടായ ആഭ്യന്തരകലഹത്തിൽ നിന്നു രക്ഷപെട്ട് [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപിതിൽ]] അഭയം തേടിയ ഇസ്രായേലിലെ ദാൻ ഗോത്രത്തിന്റെ പിൻ‌ഗാമികളാണ്‌ തങ്ങളെന്നാണ്‌ അവരുടെ വാദം. [[ഈജിപ്ത്|ഈജിപ്തിൽ]] നിന്നു [[നൈൽ|നൈൽ നദിയിലൂടെ]] തെക്കോട്ട് സഞ്ചരിച്ച് തങ്ങളുടെ പൂർ‌വികർ [[എത്യോപ്യ|എത്യോപ്യയിൽ]] എത്തിയെന്നു അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. [[നൈൽ|നൈൽനദിയിലൂടെ]] പൂർ‌വികർ വന്ന വഴിയുടെ വർണ്ണന പോലും ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ ചില പുരാവൃത്തങ്ങളിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nacoej.org/history.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2010-09-11 |archive-date=2005-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050820105109/http://www.nacoej.org/history.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പുരാത ഇസ്രായേലിൽ നിന്ന് ഈജിപ്തിലെ ടോളമി ഒന്നാമൻ രാജാവ് യുദ്ധത്തടവുകാരായി കൊണ്ടുവന്ന് [[സുഡാൻ|സുഡാന്റെ]] അതിർത്തിയിലുള്ള നൂബിയാ പ്രദേശത്തു കുടിയിരുത്തിയ ഇസ്രായേൽക്കാരുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയും ഈ സമൂഹത്തിന്റെ ഉല്പത്തിയെ വിശദീകരിക്കുന്നവരുണ്ട്.

== 'യഹൂദത' ==

ബേതാ ഇസ്രായേല്യർ പുരാതന ഇസ്രായേലിലെ ദാൻ ഗോത്രത്തിന്റെ പിൻ‌ഗാമികളാണെന്ന് ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യഹൂദസഞ്ചാരി എൽഹാദ് ഹ-ദാനി അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.  അക്കാലത്ത് [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയുടെ]] കിഴക്കൻ തീരത്ത് യഹൂദരാഷ്ട്രങ്ങൾ നിലവിലിരുന്നെന്ന് അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യം അവ്യക്തമാണ്‌.&lt;ref&gt;Steven Kaplan, &quot;Eldad Ha-Dani&quot;, in Siegbert von Uhlig, ed., ''Encyclopaedia Aethiopica: D-Ha'' (Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2005), p.252.&lt;/ref&gt; ഇസ്രായേലിലെ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ പത്തു ഗോത്രങ്ങളിൽ ഒന്നായ ദാനിന്റെ പിന്തുടർച്ചക്കാരാണ്‌ ബേതാ ഇസ്രായേൽ എന്ന വിശ്വാസം യഹൂദമതനേതൃത്വത്തിലും പ്രബലമാണ്‌.   ആഫ്രിക്കയിൽ ഒരു യഹൂദരാഷ്ട്രം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ഈ സമൂഹം [[ക്രിസ്തുമതം|കൈസ്തവ]] [[ഇസ്ലാം|ഇസ്ലാം മതങ്ങളുടെ]] മുന്നേറ്റത്തിൽ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെടുകയാണുണ്ടായതെന്ന് അവർ കരുതുന്നു.   ഈ നിലപാട് ആദ്യമായെടുത്ത യഹൂദമതാധികാരി റബൈ റദ്ബാസ് ഡേവിഡ് ബെൻ സിമ്രാ(1479–1573) ആയിരുന്നു.  യഹൂദമതത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത നിയമങ്ങൾ ബേതാ ഇസ്രായേല്യർ കൃത്യമായി പിന്തുടരാത്തത് ഏറെക്കാലം അവർക്ക് പ്രബോധകരില്ലാതെപോയതു കൊണ്ടാണെന്നും യഹൂദരല്ലാത്തവരുടെ കൈവശം അകപ്പെട്ടുപോയ ശിശുക്കളെയെന്ന പോലെ അവരെ കാരുണ്യപൂർ‌വം വീണ്ടെടുക്കേണ്ടതാണെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.&lt;ref&gt;''Responsum of the Radbaz on the Falasha Slave'', Part 7. No. 5, cited in Corinaldi, 1998: 196.&lt;/ref&gt; 1973-ൽ സെഫാർദ്ദിക യഹൂദരുടെ മുഖ്യറബൈ ഒവാദിയാ യോസെഫും അസ്കനാസി യഹൂദരുടെ{{സൂചിക|൧}} റബൈ മുഖ്യൻ ഷ്ലോമോ ഗോരനും ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ യഹൂദതയെ അംഗീകരിക്കുകയും അവരെ ഇസ്രായേലിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ പിന്തുണക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;[http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/ejhist.html#authentic The History of Ethiopian Jews]&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Falash Mura kid.jpg|thumb|240px|right|ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ യഹൂദ വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നു [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്കു]] പരിവർത്തിതരായ ഫലാഷ് മൂറകളിൽ പെട്ട ഒരു ബാലൻ]]
സിയോണിസ്റ്റ് പശ്ചാത്തലത്തിനു പുറത്തുള്ള യഹൂദരിൽ ചിലർ ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ യഹൂദതയെക്കുറിച്ച് സംശയം ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;Rabbi [[Eliezer Waldenberg]], '''Tzitz Eliezer''', [http://www.hebrewbooks.org/download.aspx?req=14516 Volume 17], subject 48, [http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=14516&amp;pgnum=114 page 105].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Ashkenazi, Alex Weingrod. ''Ethiopian Jews and Israel'', Transaction Publishers, 1987, p. 30, footnote 4.&lt;/ref&gt; 


1970-കളിലും 80-കളുടെ തുടക്കത്തിലും യഹൂദസമൂഹത്തിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനായി ബേതാ ഇസ്രായേല്യർക്ക് ഒരു പരിവർത്തന കർമ്മത്തിലൂടെ കടന്നുപോകേണ്ടിയിരുന്നു.  വിശുദ്ധീകരണസ്നാനവും, പുനർപരിഛേദനവും, റബൈനിക നിയമത്തോടുള്ള വിധേയത്വപ്രഖ്യാപനവും അതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Ruth Karola Westheimer, Steven Kaplan. ''Surviving Salvation: The Ethiopian Jewish Family in Transition'', [[NYU Press]], 1992, pp. 38-39.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ പുനർപരിഛേദനയിൽ പിന്നീട് മുഖ്യ റബൈ അവ്രാഹാം ഷപീര ഇളവു വരുത്തി.  ക്രിസ്തുമതത്തിലേക്കു നിർബ്ബന്ധപൂർ‌വം പരിവർത്തിതരായ എത്യോപ്യൻ യഹൂദർ പോലും എല്ലാ അർത്ഥത്തിലും യഹൂദരാണെന്ന് പിന്നീട് മുഖ്യ റബൈ ആയിരുന്ന ഷ്ലോമോ അമർ പറഞ്ഞു.  അവരുടെ യഹൂദതയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിനെ അദ്ദേഹവും മറ്റു റബൈമാരും വിലക്കി.

== ഡി.എൻ.എ. ==
1999-ൽ 38 ബേതാ ഇസ്രായേൽ പുരുഷന്മാരുടേയും [[അഡിസ് അബെബ|അഡിസ് അബെബയ്ക്കു]] വടക്ക് അവരുമായി ബന്ധമില്ലാതെ ജീവിച്ചിരുന്ന 104 ഇതര എത്യോപ്യക്കാരുടേയും വൈ ക്രോമസോം ഡി.എൻ.എ. താരതമ്യം ചെയ്ത ലുക്കോട്ടും സ്മെറ്റ്സും അവർക്ക് ഇതര യഹൂദരോടെന്നതിനേക്കാൾ അടുപ്പമുള്ളത് യഹൂദേതരായ എത്യോപ്യക്കാരുമായാണെന്ന്  കണ്ടെത്തി.    ബേതാ ഇസ്രായേൽക്കാരുടെ ഉത്ഭവം മദ്ധ്യപൂർ‌വദേശത്തു നിന്നല്ലാതെ, എത്യോപ്യയിലെ പുരാതനനിവാസികളിൽ നിന്നുതന്നെയാണെന്ന അഭിപ്രായത്തെ പിന്തുണക്കുന്നതാണ്‌ ഈ കണ്ടെത്തൽ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Lucotte G, Smets P |title=Origins of Falasha Jews studied by haplotypes of the Y chromosome |url=https://archive.org/details/sim_human-biology_1999-12_71_6/page/989 |journal=Human Biology |volume=71 |issue=6 |pages=989–93 |year=1999 |month=December |pmid=10592688}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ethioguide.com/aa-ethioguide/ethioguide/News_Archive/1299/origin%20of%20falasha_jews122399.htm]&lt;/ref&gt; സൂസ്സ്മാനും ഡിസ്കെനും മറ്റും ചേർന്ന് 1991-ൽ നടത്തിയ പഠനത്തിലെ കണ്ടെത്തലുകളെ സ്ഥിരീകരിക്കുകയായിരുന്നു ഈ പഠനം.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Zoossmann-Diskin A, Ticher A, Hakim I, Goldwitch Z, Rubinstein A, Bonne-Tamir B |title=Genetic affinities of Ethiopian Jews |url=https://archive.org/details/sim_israel-journal-of-medical-sciences_1991-05_27_5/page/245 |journal=Israel Journal of Medical Sciences |volume=27 |issue=5 |pages=245–51 |year=1991 |month=May |pmid=2050504}}&lt;/ref&gt; 2000-മാണ്ടിൽ ഹാമെറും മറ്റും നടത്തിയ ഒരു പഠനം &quot;യൂറോപ്പിലേയും, ഉത്തരാഫ്രിക്കയിലേയും, മദ്ധ്യപൂർ‌വദേശത്തേയും യഹൂദസമൂഹങ്ങളിൽ ബേതാ ഇസ്രായേല്യർ ഒഴിച്ചുള്ളവർ മദ്ധ്യപൂർ‌വദേശത്തെ ഒരു പൊതു പിതൃജനിതക സഞ്ചയത്തിൽ(paternal gene pool) നിന്നുള്ളവരാണെന്നു കണ്ടെത്തി.  ബേതാ ഇസ്രായേല്യരുടെ മാത്രം പശ്ചാത്തലം എത്യോപ്യക്കാരും അല്ലാത്തവരുമായ കിഴക്കൻ ആഫ്രിക്കയിലെ യഹൂദേതരുടേതുമായി ചേർന്നുപോകുന്നതാണെന്നായിരുന്നു ഈ പഠനത്തിൽ നിന്നു തെളിഞ്ഞത്.&lt;ref&gt;Hammer M. F., Redd A. J., Wood E. T., Bonner M. R., Jarjanazi H., Karafet T., Santachiara-Benerecetti S., Oppenheim A., Jobling M. A., Jenkins T., Ostrer H., Bonné-Tamir B. [http://www.pnas.org/cgi/content/full/97/12/6769 &quot;Jewish and Middle Eastern non-Jewish populations share a common pool of Y-chromosome biallelic haplotypes&quot;], ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', June 6, 2000   vol. 97  no. 12  6769-6774.&lt;/ref&gt;

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{കുറിപ്പ്|൧|}} [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനും]] [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലും]] ഉൾപ്പെട്ട ഐബീരിയൻ ഉപദ്വീപിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന യഹൂദസമൂഹങ്ങളുടെ പിന്തുടർച്ചക്കാരായ ആധുനിക യഹൂദരാണ്‌ [[സെഫാർദ്ദിക യഹൂദർ]].  റൈൻ നദിയോടു ചേർന്നുള്ള [[ജർമ്മൻ]] പ്രദേശങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന യഹൂദരുടെ പിന്തുടർച്ചക്കാർ അസ്കനാസി യഹൂദരും.

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ജനവിഭാഗങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:യഹൂദമതം]]</text>
      <sha1>qkrj6b6ktu94l36cdau2xe23xodt0iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മിലാൻ കുന്ദേര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138387</id>
    <revision>
      <id>4632250</id>
      <parentid>4023524</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10584" sha1="gxlxw8j9tof0lrjjzfwytzv20k15h44" xml:space="preserve">{{prettyurl|Milan Kundera}}
{{Infobox person
| name                      = '''മിലാൻ കുന്ദേര'''
| image                     = Milan Kundera redux.jpg
| image_size                = 
| alt                       = 
| caption                   = 
| birth_date                = {{birth date and age|1929|4|01}}
| birth_place               = [[ചെക്കോസ്ലാവാക്യ]]
| death_date       = {{death date and age|df=yes|2023|7|11|1929|4|1}}
| death_place      = [[Paris|പാരീസ്]], ഫ്രാൻസ്
| body_discovered           = 
| death_cause               = 
| resting_place             = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| monuments                 = 
| residence                 = 
| nationality               = [[ചെക്ക്]]
| ethnicity                 = 
| citizenship               = [[ഫ്രഞ്ച്]]
| other_names               = 
| known_for                 = 
| television                = 
| education                 = 
| alma_mater                = ചാൾസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി, [[പ്രാഗ്]],   അക്കാദമി ഓഫ് പെർഫോമിംഗ് ആർട്സ് പ്രാഗ്
| employer                  = 
| organization              = 
| notable_works             = ''തമാശ (നോവൽ) |(Žert)'' (1967), ''[[ചിരിയുടെയുടെയും ചിന്തയുടേയും പുസ്തകം]]'' (1979), ''അസഹനീയമായ ഭാരം'' (1984)
| style                     = 
| influences                = ജിയോവന്നി ബോക്കാസിയോ, റാബെലെയ്സ്, സെർവാന്റസ്, ലോറൻസ് സ്റ്റെർൺ, ഹെൻ‌റി ഫീൽ‌ഡിംഗ്, ഡെനിസ് ഡിഡെറോട്ട്, റോബർട്ട് മുസിൽ, വിറ്റോൾഡ് ഗോംബ്രോവിസ്, ഹെർമൻ ബ്രോച്ച്, [[ഫ്രാൻസ് കാഫ്ക]], മാർട്ടിൻ ഹൈഡെഗർ, ലുഡ്‌വിഗ് വാൻ ബീതോവൻ, ജോഹാൻ സെബാസ്റ്റ്യൻ ബാച്ച്
| influenced                = 
| occupation                = നോവലിസ്റ്റ്&lt;ref&gt;{{cite web|title = An Interview with Milan Kundera|url = http://centerforbookculture.org/interviews/interview_kundera.html|accessdate = 2008-11-10|last = Oppenheim|first = Lois|year = 1989|archive-date = 2007-10-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20071014230001/http://centerforbookculture.org/interviews/interview_kundera.html|url-status = dead}} &quot;Until I was thirty I wrote many things: music, above all, but also poetry and even a play. I was working in many different directions—looking for my voice, my style and myself… I became a prose writer, a novelist, and I am nothing else. Since then, my aesthetic has known no transformations; it evolves, to use your word, linearly.&quot;&lt;/ref&gt;
| years_active              = 
| home_town                 = 
| religion                  = 
| spouse                    = 
| partner                   = 
| children                  = 
| parents                   = ലുഡ്‌വക് കുന്ദേര (1891&amp;ndash;1971), അച്ഛൻ
| relations                 = ലുഡ്‌വക് കുന്ദേര (കസിൻ)
| awards                    = ജറുസലേം പ്രൈസ് (1985), യൂറോപ്യൻ സാഹിത്യത്തിനുള്ള ഓസ്ട്രിയൻ സ്റ്റേറ്റ് പ്രൈസ് (1987), ഹെർഡർ പ്രൈസ് (2000), ചെക്ക് സ്റ്റേറ്റ് ലിറ്ററേച്ചർ പ്രൈസ്(2007)
| signature                 = 
| signature_alt             = 
| website                   = &lt;!-- {{Url|www.example.com}} --&gt;
| footnotes                 = 
| box_width     = 300px
}}

ചെക്ക് വംശജനായ ലോകപ്രശസ്ത എഴുത്തുകാരൻ ആണ് '''മിലാൻ കുന്ദേര (Milan Kundera)'''. (ജനനം 1 ഏപ്രിൽ 1929 – മരണം 11 ജൂലൈ 2023). 1975 മുതൽ ഫ്രാൻസിൽ വസിക്കുന്നു. [[ചെക്കൊസ്ലൊവാക്യ|ചെക്കോസ്ലോവാക്യയിലെ]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകൂടം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ നിരോധിക്കുകയും 1979-ൽ പൗരത്വം റദ്ദാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 1981-ൽ ഫ്രഞ്ച് പൗരത്വം ലഭിച്ചു. ചെക്ക് ഭാഷയിലും [[ഫ്രഞ്ച് ഭാഷ|ഫ്രഞ്ച് ഭാഷയിലും]] കൃതികൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്.[[ഉയിരടയാളങ്ങൾ (നോവൽ)|ദി അൺബെയറബിൾ ലൈറ്റ്നെസ്സ് ഓഫ് ബീയിങ്ങ്]], ദി ബുക്ക് ഓഫ് ലാഫ്റ്റർ ആൻഡ് ഫൊർഗെറ്റിങ്ങ്, ദി ജോക്ക് തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രശസ്ത കൃതികൾ. 2019 -ൽ ചെക്ക് സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൗരത്വം തിരിച്ചു നൽകി&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Guardian |first1=The |title=Milan Kundera joyfully accepts Czech republics Franz kafka prize |url=https://www.theguardian.com/books/2020/sep/22/milan-kundera-joyfully-accepts-czech-republics-franz-kafka-prize |website=theguardian.com |publisher=theguardian |accessdate=24 സെപ്റ്റംബർ 2020}}&lt;/ref&gt;

==കൃതികൾ==
===നോവൽ===
* ''[[തമാശ(നോവൽ)]] (Žert)'' (1967)
* ''ജീവിതം മറ്റൊരിടത്താണ് (Život je jinde)'' (1969)
* ''വിടവാങ്ങൽ പാർട്ടി(Valčík na rozloučenou)'' (1972)
* ''[[ചിരിയുടെയുടെയും ചിന്തയുടേയും പുസ്തകം]] (Kniha smíchu a zapomnění)'' (1978)
* ''അസഹനീയമായ ഭാരം (Nesnesitelná lehkost bytí)'' (1984)
* ''ഇമ്മോർട്ടാലിറ്റി (Nesmrtelnost)'' (1990)
* ''സ്ലോവ്‍നസ്സ്(La Lenteur)'' (1995)
* ''ഐഡന്റിറ്റി (L'Identité)'' (1998)
* ''ഇഗ്നറൻസ് (L'Ignorance)'' (2000)
* ''[[ദി ഫെസ്റ്റിവൽ ഓഫ് ഇൻസിഗ്നിഫിക്കൻസ്]]'' (''La fête de l'insignifiance'') (2014)

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണി==
{{Commons category|Milan Kundera}}
{{wikiquote}}
'''ജീവചരിത്രം'''
* {{IMDb name|0475081}}
* [http://www.prague-life.com/prague/milan-kundera Milan Kundera and the Czech Republic]. Retrieved 2010-09-25
* [http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/k/milan_kundera/index.html?scp=10&amp;sq=book%20of%20laughter%20and%20forgetting%20politics%20of%20history&amp;st=cse &quot;Milan Kundera&quot; 9 November 2008] ''New York Times''. Retrieved 2010-09-25

;'''പുസ്തക അവലോകനങ്ങൾ; അഭിമുഖങ്ങൾ'''
* [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D07E1DC1F39F931A35757C0A962948260&amp;scp=6&amp;sq=book%20of%20laughter%20and%20forgetting%20politics%20of%20history&amp;st=cse Review]. The ''[[Unbearable Lightness of Being]]'' 2 April 1984 ''New York Times''. Retrieved 2010-09-25
* [https://www.nytimes.com/2007/03/04/books/review/Banks.t.html?scp=5&amp;sq=book%20of%20laughter%20and%20forgetting%20politics%20of%20history&amp;st=cse 'Reading with Kundera' By Russell Banks 4 March 2007] ''New York Times''. Retrieved 2010-09-25
* [http://www.ccsenet.org/journal/index.php/res/article/viewFile/4575/3909 Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718070349/http://www.ccsenet.org/journal/index.php/res/article/viewFile/4575/3909 |date=2011-07-18 }} of ''[[Slowness (novel)|Slowness]]'' from ''The Review of European Studies''. Retrieved 2010-09-25
* [http://www.oxonianreview.org/wp/of-dogs-and-death/ &quot;Of Dogs and death&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200624054955/http://www.oxonianreview.org/wp/of-dogs-and-death/ |date=2020-06-24 }} A review of ''Une Recontre (An Encounter)'' 27 April 2009. ''The [[Oxonian Review]]''. Retrieved 2010-09-25
* {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20010126095600/http://www.centerforbookculture.org/interviews/interview_kundera.html |date=26 January 2001 |title=Interview with Kundera }} ''The Review of Contemporary Fiction'', Summer 1989, 9.2. Retrieved 2010-09-25
* {{Cite journal |last=Christian Salmon |date=Summer 1984 |title=Milan Kundera, The Art of Fiction No. 81 |url=http://www.theparisreview.org/interviews/2977/the-art-of-fiction-no-81-milan-kundera |journal=The Paris Review |volume=Summer 1984 |issue=92}}

;Open letters
* [https://web.archive.org/web/20111006231656/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=732&amp;searchPhrase=havel  &quot;Two Messages&quot;]. Article by [[Václav Havel]] in ''Salon'' October 2008. Retrieved 2010-09-25
* [https://web.archive.org/web/20120505094454/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=779&amp;searchPhrase=t%C5%99e%C5%A1%C5%88%C3%A1k  &quot;The Flawed Defence&quot;] Article by Milan Kundera in ''Salon'' November 2008. Retrieved 2010-09-25
* [http://salon.eu.sk/en/archiv/728 &quot;Informing und Terror&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230404160636/https://salon.eu.sk/en/archiv/728 |date=2023-04-04 }} by Ivan Klíma, about the Kundera controversy ''Salon'' October 2008
* [https://web.archive.org/web/20120505094502/http://www.salon.eu.sk/article.php?article=749&amp;searchPhrase=Str%C3%A1nsk%C3%BD Leprosy] by Jiří Stránský, about the Kundera controversy, ''Salon'' October 2008. Retrieved 2010-09-25

; '''ആർക്കൈവുകൾ'''
* [https://findingaids.library.columbia.edu/ead/nnc-rb/ldpd_4077729 Finding aid to Milan Kundera Manuscripts at Columbia University. Rare Book &amp; Manuscript Library.]

==അവലംബം==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1929-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രഞ്ച് നോവലെഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2023-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>gxlxw8j9tof0lrjjzfwytzv20k15h44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുണ്ടിനീര്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143258</id>
    <revision>
      <id>4632253</id>
      <parentid>3968721</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8136" sha1="iqy5ujyxip52nrnpsa6tokvhsznnxqk" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Mumps}}
{{Infobox disease |
  Name           = മുണ്ടിനീര് |
  ICD10          = {{ICD10|B|26||b|25}} |
  ICD9           = {{ICD9|072}} | &lt;br&gt; &lt;br&gt; &lt;br&gt; &lt;br&gt;
  ICDO           = |
  Image          = Mumps PHIL 130 lores.jpg |
  Caption        = മുണ്ടിനീരുള്ള ഒരു കുട്ടി. |
  OMIM           = |
  MedlinePlus    = 001557 |
  eMedicineSubj  = emerg |
  eMedicineTopic = 324 |
  eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|391}} {{eMedicine2|ped|1503}} |
  DiseasesDB     = 8449 |
  MeshID         = D009107 |
}}
കവിളിന്റെ സമീപത്തിലുള്ള പരോട്ടിഡ് ഗ്രന്ഥികൾ (parotid glands) എന്നു പേരായ [[ഉമിനീർ]] ഗ്രസ്ഥികളെ കൂടുതലായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു [[രോഗം|രോഗമാണ്]] '''മുണ്ടിനീര്''' അല്ലെങ്കിൽ '''മുണ്ടിവീക്കം''' ''(ഇംഗ്ലീഷ്:mumps)''. ലോകമെമ്പാടും കാണപ്പെടുന്ന ഈ [[രോഗം]] [[ഏപ്രിൽ]], [[മേയ്]] മാസങ്ങളിലാണ് [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] കണ്ടുവരുന്നത്&lt;ref name='emedtv.com'&gt;{{Cite web |url=http://mumps.emedtv.com/mumps/adult-mumps.html |title=mumps.emedtv.com |access-date=2013-05-16 |archive-date=2013-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130610230630/http://mumps.emedtv.com/mumps/adult-mumps.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഒരു പ്രാവശ്യം ഈ [[രോഗം]] ബാധിച്ചാൽ വീണ്ടും ഈ [[രോഗം]] വരാനുള്ള സാധ്യതകുറവാണെങ്കിലും ഇതുണ്ടാക്കുന്ന അസ്വസ്ഥതയും പാർശ്വഫലങ്ങളും ഈ [[രോഗം|രോഗത്തെ]] ഗൗരവമുള്ളതാക്കുന്നു. പക്ഷേ ഈ [[രോഗം]] സാധാരണയായി മരണകാരണമാകാറില്ല.  മുണ്ടിനീരിന്റെ കാരണക്കാർ മിക്‌സോ വൈറസ് കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു തരം [[വൈറസ്|വൈറസുകളാണ്]]. [[ഉമിനീർ ഗ്രന്ഥി|ഉമിനീർ ഗ്രന്ഥികളെ]] പ്രത്യേകിച്ച്  [[പരോട്ടിഡ് ഗ്രന്ഥി|പരോട്ടിഡ് ഗ്രന്ഥികളെ]] സാധാരണയായി ബാധിക്കുന്ന മുണ്ടിനീര് അപൂർവ്വമായി [[നാഡിവ്യൂഹം|നാഡിവ്യൂഹത്തെയും]] ബാധിക്കുന്നതായി കണ്ടു വരുന്നു. ഉമിനീർ ഗ്രന്ഥികളിൽനിന്ന് വായിലേയ്ക്ക് നീളുന്ന ഗ്രന്ഥിനാളികയിൽനിന്നും [[മസ്തിഷ്കം|തലച്ചോറിനെയും]] [[സൂഷുമ്‌നാ നാഡി|സൂഷുമ്‌നാ നാഡിയെയും]] പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നേരിയ [[ദ്രാവകം|ദ്രാവകമായ]] സെറിബ്രോ സ്പൈനൽ ഫ്‌ളൂയിഡിൽ നിന്നും ഈ വൈറസിനെ വേർതിരിച്ചെടുക്കാം. രോഗാബധിതരുടെ [[രക്തം]], [[മൂത്രം]], [[മുലപ്പാൽ]] എന്നിവയിലും ഈ [[വൈറസ്]] കാണപ്പെടുന്നു

==രോഗപകർച്ചയും രോഗലക്ഷണങ്ങളും==
ഈ [[രോഗം]] അധികവും കണ്ടുവരുന്നത് അഞ്ചുവയസ്സിനും പതിനഞ്ചു വയസ്സിനും ഇടയ്ക്കുള്ള കുട്ടികളിലാണ്. [[അഞ്ചാംപനി]] (Measles), [[ചിക്കൻപോക്സ്]], [[വില്ലൻചുമ]] (Whooping cough അല്ലെങ്കിൽ pertussis) എന്നീ രോഗങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് മുണ്ടിനീര്  കൂടുതൽപേർക്ക് ബാധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും രോഗബാധിതരിൽ മുപ്പതു മുതൽ നാല്പതു ശതമാനം പേരിൽ രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടെന്നുവരില്ല. പ്രായം ചെന്നവരിൽ കുട്ടികളെക്കാൾ കൂടുതൽ ഗൗരവമായി രോഗലക്ഷണങ്ങളും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു..

മുണ്ടിനീര് മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് പകരുന്നത് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നതിന് നാലു മുതൽ ആറുദിവസം മുൻപ് മുതൽ രോഗം മാറി ഒരാഴ്ച വരെയുള്ള സമയപരിധിയിലാണ്. അമ്മയിൽനിന്നും രോഗപ്രതിരോധ വസ്തുക്കൾ (Antibodies) മുലപ്പാലിലൂടെ കുഞ്ഞിന് ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ആറുമാസത്തിനു താഴെ പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞുങ്ങളിൽ ഈ രോഗം കണ്ടുവരുന്നില്ല. ഉമിനീരിൽ കൂടിയോ നേരിട്ടുള്ള സ്പർശനം (Close Contact) വഴിയോ ഈ രോഗം പകരാവുന്നതാണ്. മുണ്ടിനീരിന്റെ  ഇൻകുബേഷൻ പീരീഡ് (രോഗാണുക്കൾ ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നതുവരെയുള്ള കാലഘട്ടം) പതിനെട്ട് ദിവസത്തോളമാണ്. സാധാരണയായി ചെവിവേദനയാണ് ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക ലക്ഷണം.

==രോഗപ്രതിരോധം==
ഇന്ന് രോഗ പ്രതിരോധത്തിന് ഫലപ്രദമായ വാക്‌സിനുകൾ ലഭ്യമാണ്. ഈ കുത്തിവെപ്പ് [[അഞ്ചാംപനി|അഞ്ചാംപനിക്കും]] [[റൂബല്ല]] എന്ന രോഗത്തിനും എതിരായ കുത്തിവെപ്പിനൊപ്പമാണ് സാധാരണയായി നൽകപ്പെടുന്നത്. [[എം.എം.ആർ]]. എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ കുത്തിവെപ്പ് കുട്ടികൾക്ക് ഒന്നരവയസ്സ് പ്രായമാകുമ്പോഴാണ് കൊടുക്കുന്നത്. പക്ഷേ, ഇതിന്റെ പ്രതിരോധശക്തി എത്രകാലത്തോളം നീണ്ടുനിൽക്കുമെന്ന് കൃത്യമായി പറയാനാവില്ല. ഗർഭിണികൾക്കും കാൻസർ രോഗികൾക്കും ഈ വാക്‌സിൻ കൊടുക്കുന്നത് അഭികാമ്യമല്ല.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
*[http://wellness.mathrubhumi.com/story.php?id=54249 മാതൃഭൂമി വെൽനസ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729164035/http://wellness.mathrubhumi.com/story.php?id=54249 |date=2010-07-29 }}

[[വർഗ്ഗം:വൈറസ് രോഗങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>iqy5ujyxip52nrnpsa6tokvhsznnxqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൈക്രോമീറ്റർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143323</id>
    <revision>
      <id>4632305</id>
      <parentid>3641962</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2115" sha1="nmmmsdzyk65jc8itehqyknhe53bz0pe" xml:space="preserve">{{prettyurl|Micrometre}}

{{Infobox unit
| image    = [[File:Cfaser haarrp.jpg|300px]]
| caption  = A 6&amp;nbsp;&amp;mu;m diameter carbon filament above a 50&amp;nbsp;&amp;mu;m diameter human hair
| symbol   =  μm
| standard = [[metric system|metric]]
| quantity = [[length]]
| units1   = [[SI units]]
| inunits1 = {{val|1|e=-6|ul=m}}
| units2   = [[Natural units]]
| inunits2 = {{val|1.8897|e=4}}&amp;nbsp;[[Bohr radius|''a''&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;]]
| units3   = [[imperial units|imperial]]/[[US customary units|US]]&amp;nbsp;units
| inunits3 = {{convert|1|um|ft|disp=out|lk=on|sigfig=5}}&lt;br /&gt;&lt;!--
    --&gt;&amp;emsp;{{convert|1|um|in|disp=out|lk=on|sigfig=5}}
}}
{{unit of length|name=മൈക്രോമീറ്റർ|m=.000001|accuracy=4}}
[[നീളം|നീളത്തിനെ]] കുറിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന ഏകകമാണ് ഇത്. ഒരു മീറ്ററിന്റെ പത്ത് ലക്ഷത്തിലൊരു ഭാഗമാണ് '''മൈക്രോമീറ്റർ'''. ഇതിനെ കുറിക്കാനുപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നം '''''μm''''' ആണ് .

മൈക്രോമീറ്റർ, ഇൻഫ്രാറെഡ് തരംഗത്തിന്റെ  തരംഗദൈർഘ്യം അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. GG

== പുറത്തെ കണ്ണികൾ ==
* [https://www.neonics.co.th/measurement-tools/what-is-micrometer.html Micrometer and precision measurement]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.picdix.com/context.jsp?id=184  മൈക്രോമീറ്റർ എന്ന ഉപകരണം (examples of different types of micrometers)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151017101213/http://www.picdix.com/context.jsp?id=184 |date=2015-10-17 }}
{{SI units of length}}

[[വർഗ്ഗം:നീളത്തിന്റെ ഏകകങ്ങൾ]]

[[he:תחיליות במערכת היחידות הבינלאומית#מיקרו]]</text>
      <sha1>nmmmsdzyk65jc8itehqyknhe53bz0pe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajiarikkad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>144289</id>
    <revision>
      <id>4632008</id>
      <parentid>4627374</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="654489" sha1="4e6jhsw89exlnqloasnleoke7dw2wei" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Shajiarikkad !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
&lt;!--*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] --&gt;
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 09:27, 27 ഫെബ്രുവരി 2011 (UTC)
==Invite to WikiConference India 2011 == 

&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px black solid; padding: 1em;background-color:#E3F0F4&quot; &gt;
{| style=&quot;border:1px black solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WCI_banner.png|800px|center|link=:meta:WikiConference_India_2011]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |Hi {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
The First WikiConference India is being organized in Mumbai and will take place on 18-20 November 2011.&lt;br&gt; You can see our [http://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2011  Official website], the [http://www.facebook.com/event.php?eid=183138458406482  Facebook event] and our [https://spreadsheets.google.com/spreadsheet/viewform?hl=en_US&amp;formkey=dGNxSzAxUndoOHRGamdDSTFMVGNrd3c6MA#gid=0 Scholarship form].
&lt;/span&gt;
But the activities start now with the  [http://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2011/Wiki_Outreach 100 day long WikiOutreach].

'''Call for participation''' is now open, please submit your entries '''[[m:WikiConference India 2011/Call for Participation|here]]'''. (last date for submission is 30 August 2011)
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
As you are part of [http://wikimedia.in/ Wikimedia India community] we invite you to be there for conference and share your experience. Thank you for [[Special:Contributions/{{ {{{|safesubst:}}}PAGENAME}}|your contributions]].

We look forward to see you at Mumbai on 18-20 November 2011   
|}&lt;/div&gt;

ecliptic, perihelion, uphelion എന്നിവക്കു സമാനമായ മലയാളപദങ്ങൾ ആരെങ്കിലും ഒന്നു പറഞ്ഞു തരുമോ?Shajiarikkad 04:23, 10 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC)
:[[ecliptic]] = [[ക്രാന്തിവൃത്തം]], [[perihelion]] = [[ഉപസൌരം]], [[aphelion]] = [[അപസൗരം]]. തിരച്ചിൽ പെട്ടിയിൽ തിരഞ്ഞാൽ തന്നെ മിക്കവാറും തതുല്യ മലയാള പദങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. നൽകിയിരിക്കുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദങ്ങൾ അതാത് ലേഖനങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടിരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക. പല ലേഖങ്ങളിലും സമാന ഇംഗ്ലീഷ് പദങ്ങൾ കൂടി ബ്രായ്ക്കറ്റിൽ നൽകാൻ പല വിക്കിപീഡിയരും ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്.

സാങ്കേതിക പദങ്ങൾ എകോപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/സാങ്കേതികപദാവലി]] എന്ന പദ്ധതി താൾ താങ്കൾക്ക് ഉപകാരപ്പെട്ടേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്‌ ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംബന്ധിയായ സാങ്കേതിക പദങ്ങൾക്ക് [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപദ്ധതി/സാങ്കേതികപദാവലി/മേഖലകൾ/ജ്യോതിശാസ്ത്രം]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കാവുന്നതാണ്. ഇനിയും സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കാൻ മടിക്കേണ്ട. നല്ലൊരു വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിച്ചുകൊണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Junaidpv|ജുനൈദ് | Junaid]] &lt;small&gt;([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Junaidpv|സം‌വാദം]])&lt;/small&gt; 11:15, 3 നവംബർ 2011 (UTC)

== ജ്യോതിശാസ്ത്ര കവാടം ==

കവാടം പരിപാലിച്ചിരുന്നവർ (ഞാനടക്കം) തിരക്കുകളിൽപ്പെട്ടപ്പോൾ കവാടത്തിലെ പുതുക്കലുകൾ നിന്നുപോയി. താങ്കൾക്ക് അതിൽ താൽപര്യമുണ്ടെന്നറിയുന്നതിൽ സന്തോഷം. ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിൽ താൽപര്യമുള്ള വ്യക്തിയായതിനാൽ ആ മേഖലയിലെ വാർത്തകൾ മിക്കവാറും താങ്കൾക്കറിയുന്നവ ആയിരിക്കും. താങ്കൾക്ക് സഹായത്തിനായി ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ [[:en:Portal:Astronomy|ജ്യോതിശാസ്ത്ര കവാടത്തിലെ]] വാർത്തകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. അതിലെ Astronomical events in November 2011 എന്ന ഭാഗം. --[[ഉപയോക്താവ്:Junaidpv|ജുനൈദ് | Junaid]] &lt;small&gt;([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Junaidpv|സം‌വാദം]])&lt;/small&gt; 11:30, 3 നവംബർ 2011 (UTC)

== സൗരയൂഥേതരഗ്രഹം==

തിരുത്തിക്കോളൂ ഷാജീ. ഇതിന് ചോദിക്കാനൊന്നുമില്ല -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 12:34, 3 നവംബർ 2011 (UTC)

== ജ്യോതിശാസ്ത്രം ചിത്രങ്ങൾ ==

നാസയുടെ എല്ലാചിത്രങ്ങളും സ്വതന്ത്രമാണ്. നമ്മളായിട്ട് അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യമില്ല, എല്ലാം കോമൺസിൽ ലഭ്യമാണ്. സ്റ്റെല്ലേറിയത്തിലേയോ മറ്റോ സ്ക്രീൻഷോട്ടിൽ നിന്നാണ് അതെടുക്കാറ്, റസിമാനായിരുന്നു ചെയ്യാറ്, റസിമാനോട് ചോദിച്ചാൽ കൂടുതൽ അറിയാൻ കഴിയും. --[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/59.164.38.64|59.164.38.64]] 05:55, 19 നവംബർ 2011 (UTC)
:ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിലുണ്ടാകും. ഞാൻ [[:en:Portal:Astronomy|ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിലെ ജ്യോതിശാസ്ത്രകവാടത്തിൽ]] മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്തിരുന്ന ചിത്രങ്ങളാണ് ഇവിടെ ഇട്ടിരുന്നത്. ഏത് സോഫ്റ്റ്‌വെയറാണ് ഷാജി ആകാശത്തിന്റെ ചിത്രമുണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചത്? ഞാൻ kstars ആയിരുന്നു ഉപയോഗിച്ചത്. ചിത്രത്തിൽ നിന്ന് ഗ്രിഡ് നീക്കം ചെയ്താൽ നന്നായിരിക്കും. അതുപോലെ യൂണിഫോർമിറ്റിക്കുവേണ്ടി നക്ഷത്രരാശികളുടെ പേരുകൾ [[നക്ഷത്രരാശി|ഇവിടെനിന്ന്]] എടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുക -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 20:02, 20 നവംബർ 2011 (UTC)
:മുമ്പ് പിന്തുടർന്ന രീതിയിലാക്കാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രത്തിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയിട്ടുണ്ട്, ഒന്ന് നോക്കൂ. ആകാശത്തിന്റെ ചിത്രം കോമൺസിലേക്കോ (കൂടുതൽ നല്ലത്) ഇവിടെത്തന്നെയോ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്ത് ഉപയോഗിക്കാം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]]
::എന്താണ് പ്രശ്നം ഷാജീ? എന്നെ ചാറ്റിൽ ബന്ധപ്പെടാമോ? (razimantv[at]gmail[dot]com) സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കാം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 16:02, 22 നവംബർ 2011 (UTC)

==അവലംബം==
ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട് -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 13:58, 9 ഡിസംബർ 2011 (UTC)
:ലേഖനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അവസാനം &lt;nowiki&gt;{{reflist|2}}&lt;/nowiki&gt; എന്നു ചേർത്താൽ മതി -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 14:25, 9 ഡിസംബർ 2011 (UTC)

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Original Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ജ്യോതിശാസ്ത്രമേഖലയിലെ നവീനവിവരങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിലെത്തിക്കാൻ ഷാജി നടത്തുന്ന ശ്രമത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു നക്ഷത്രം. കൂടുതൽ എഴുതാൻ ഇതൊരു പ്രചോദനമാകുമെന്ന് കരുതട്ടെ. ആശംസകളോടെ [[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 16:21, 9 ഡിസംബർ 2011 (UTC)
|}

==ചരിത്രം==
ചേർത്തോളൂ ഷാജീ. അത് മാനേജ് ചെയ്യാൻ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ മാത്രം മതി :) -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 04:54, 15 ജനുവരി 2012 (UTC)

== സൗരയൂഥം ==

[[കവാടത്തിന്റെ സംവാദം:ജ്യോതിശാസ്ത്രം/വാർത്തകൾ]] കാണുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 02:39, 28 ജനുവരി 2012 (UTC)

== A barnstar for you! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''The Tireless Contributor Barnstar'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ജ്യോതിശാസ്ത്ര കവാടം പരിപാലിക്കാൻ താങ്കൾ നടത്തുന്ന ശ്രമത്തിന് ഒരു താരകം [[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain|Netha Hussain]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Netha Hussain|സംവാദം]]) 16:50, 9 ഫെബ്രുവരി 2012 (UTC)
|}

== കവാടം:ജ്യോതിശാസ്ത്രം  ==

വ്യക്തമായില്ല. കവാടത്തിന്റെ താഴെയായി മാർച്ചിലെ ചിത്രം കാണുന്നുണ്ടല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:34, 1 മാർച്ച് 2012 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Shajiarikkad|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 10:29, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)

== വിക്കിപീഡിയന്മാർക്കു് ഒരു വർഷത്തേക്ക് സൌജന്യമായി ‘ഹൈബീം റിസർച്ച്’ അംഗത്വം ==


പ്രിയപ്പെട്ട വിക്കിപീഡിയ സുഹൃത്തേ,

'''[[w:HighBeam Research | ഹൈബീം റിസർച്ച്]]''' എന്ന ഇന്റർനെറ്റ് വെബ് സൈറ്റും വിക്കിമീഡിയയും പരസ്പരം തീരുമാനിച്ചുറച്ച ഒരു ഉടമ്പടി അനുസരിച്ച് അർഹരായ ഒരു സംഘം വിക്കിപീഡിയ എഡിറ്റർമാർക്കു് (തുടക്കത്തിൽ) ഒരു വർഷത്തേക്കു് ഹൈബീം വെബ് സൈറ്റിന്റെ സേവനങ്ങൾ സൌജന്യമായി ലഭിയ്ക്കും. മൊത്തം 1000 പേർക്കാണു് ഇപ്രകാരം അംഗത്വം ലഭിയ്ക്കുക എന്നാണു് തൽക്കാലം കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നതു്. ആഗോളാടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏപ്രിൽ ഒമ്പതുവരെ ലഭിയ്ക്കുന്ന അപേക്ഷകൾ പരിഗണിച്ച് നിശ്ചിതമാനദണ്ഡങ്ങൾ അനുസരിച്ച് യോഗ്യരാവുന്നവരിൽ നിന്നും നറുക്കിട്ടെടുത്താണു് ഈ സൌകര്യം ലഭ്യമാക്കുക.

ഇന്റർനെറ്റ് വഴിയുള്ള വിവരശേഖരണത്തിനു് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിദ്യാർത്ഥികളും അദ്ധ്യാപകരും ഗവേഷകരും സമൂഹത്തിലെ മറ്റു തുറകളിലുള്ള ജ്ഞാനാന്വേഷികളും ആശ്രയിക്കുന്ന സൈറ്റുകളിൽ മുഖ്യനിരയിൽ നിൽക്കുന്ന ഒന്നാണു് ഹൈ ബീം റിസർച്ച്. സാധാരണ ഗതിയിൽ അവരുടെ സേവനങ്ങൾക്കു് നിസ്സാരമല്ലാത്തൊരു തുക പ്രതിമാസ / വാർഷിക വരിസംഖ്യയായി നൽകേണ്ടതുണ്ടു്. എന്നാൽ എല്ലാ വിക്കിപീഡിയ സംരംഭങ്ങളിലും മൊത്തമായിട്ടെങ്കിലും ഏകദേശം ആയിരത്തിനു മുകളിൽ എഡിറ്റുകൾ / സംഭാവനകൾ നടത്തിയ വിക്കിപീഡിയ സഹകാരികൾക്കു് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടാൽ, ഒരു വർഷത്തേക്കെങ്കിലും സൌജന്യമായി ഇതേ സൌകര്യങ്ങൾ ലഭിയ്ക്കും. വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കുന്ന വിവരങ്ങൾക്കു് ആധികാരികമായ അവലംബങ്ങൾ ലഭ്യമാവും എന്നതു കൂടാതെ, സ്വന്തം വ്യക്തിപരമായ വിജ്ഞാനലാഭത്തിനും ഈ അംഗത്വം ഉപകാരപ്രദമാവും.

മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ സജീവപ്രവർത്തകനും അഭ്യുദയകാംക്ഷിയും എന്ന നിലയിൽ താങ്കളും എത്രയും പെട്ടെന്നു്, ചുരുങ്ങിയതു് 2012 ഏപ്രിൽ ഒമ്പതിനു മുമ്പ്, ഈ അവസരം മുതലാക്കി '''[[w:Wikipedia:HighBeam/Applications | അപേക്ഷാതാളിൽ]] '''പേരു ചേർക്കണം എന്നഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പംതന്നെ, ഈ പരിപാടിയെക്കുറിച്ച് താങ്കൾക്കു കഴിയുന്ന എല്ലാ വിധത്തിലും മറ്റു വിക്കിപീഡിയ പ്രവർത്തകരെ എത്രയും വേഗം അറിയിക്കുകയും ചെയ്യുമല്ലോ. നന്ദി!
 
അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കേണ്ട താൾ: (ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ): http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:HighBeam/Applications

[[ഉപയോക്താവ്:Viswaprabha|ViswaPrabha (വിശ്വപ്രഭ)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viswaprabha|സംവാദം]]) 22:04, 3 ഏപ്രിൽ 2012 (UTC)

== സ്റ്റെല്ലേറിയം സ്ക്രീൻഷോട്ട് അനുമതി പത്രം ==

[[:പ്രമാണം:Stellarium-screenshot-night-sky.jpg]] ഇതിലേതുമാതിരി. [[ഉപയോക്താവ്:Junaidpv|ജുനൈദ് | Junaid]] &lt;small&gt;([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Junaidpv|സം‌വാദം]])&lt;/small&gt; 03:40, 3 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC)


== സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ==
{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Shajiarikkad, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും  താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 03:49, 20 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

== ഈ മാസത്തെ ആകാശം ==

ഇനി മുതൽ നക്ഷത്രരാശികളുടെ പേരെഴുതുന്ന ഫോണ്ടിന്റെ വലുപ്പം ഇത്തിരി കുറക്കാമോ? ഇപ്പോൾ വല്ലാത്തെ വലുതായപോലെ തോന്നുന്നു -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;font color=green&gt;ടി വി&lt;/font&gt;]] 14:59, 6 ഡിസംബർ 2012 (UTC)

:ഇനി മുതൽ  അങ്ങനെ ചെയ്യാം. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad|ഷാജി]] 16:56, 9 ഡിസംബർ 2012 (UTC)

== റോന്തുചുറ്റാൻ സ്വാഗതം ==
[[File:Wikipedia Patroller.png|right|125px|]]
നമസ്കാരം Shajiarikkad, താങ്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ റോന്തുചുറ്റാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.  താങ്കളും ഇപ്പോൾ ഒരു റോന്തുചുറ്റൽക്കാരനാണ്! നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റൽ വഴി തടയാം എന്ന്  [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ#പുതിയ താളുകളിൽ റോന്തുചുറ്റൽ എങ്ങനെ ?|പുതിയതാളുകളിൽ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റാം]] എന്ന താളിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. പുതിയ താളുകളിൽ മാത്രമല്ലാതെ എല്ലാ എഡിറ്റുകൾക്കും റോന്തുചുറ്റൽ സാധ്യമാണെന്നത് മനസിലാക്കുക. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അപരിചിതരായവരുടെ തിരുത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റോന്തുചുറ്റൽ നമ്മളെ സഹായിക്കും. റോന്തുചുറ്റാത്ത താളുകളിലെ എഡിറ്റുകൾ പരിശോധിച്ച് അവ വിലയിരുത്താൻ താങ്കളുടെ സേവനം മലയാളംവിക്കിക്കാവശ്യമുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് എന്തങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സന്ദേശം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:റോന്തു_ചുറ്റുന്നവർ|ഇവിടെയൊ]]  എന്റെ സംവാദതാളിലൊ ഉന്നയിക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 18:49, 26 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC)

{{Tb|സംവാദം:നവഗ്രഹങ്ങൾ}}
:നവഗ്രഹങ്ങൾക്ക് {{കൈ}} --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 15:11, 7 ജൂലൈ 2013 (UTC)
::സൂര്യന് {{കൈ}} -- --[[ഉപയോക്താവ്:PrasanthR|പ്രശാന്ത് ആർ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ_സംവാദം:PrasanthR|സംവാദം]]) 16:09, 7 ജൂലൈ 2013 (UTC)

== സംവാദം:തലക്കുളത്ത് ഗോവിന്ദഭട്ടതിരി ==

[[സംവാദം:തലക്കുളത്ത് ഗോവിന്ദഭട്ടതിരി|ഈ താൾ]] കാണുക. സസ്നേഹം, -[[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 05:11, 10 ജൂലൈ 2013 (UTC)


::ലയിപ്പിയ്ക്കാവുന്നതാണ് --[[ഉപയോക്താവ്:Mpmanoj|Mpmanoj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mpmanoj|സംവാദം]]) 14:36, 9 ജനുവരി 2014 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Shajiarikkad|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 22:21, 16 നവംബർ 2013 (UTC)

== This Month in Education: October 2014 ==

&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Swedish teacher wins national award for teaching with Wikimedia projects|Sweden: Swedish teacher wins national award for teaching with Wikimedia projects]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Greek university giving credit for translation of Wikipedia articles|Greece: Greek university giving credit for translation of Wikipedia articles]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Wikipedia in Secondary and Adult Education: presentation at CIE2014 in Corfu, Greece|Greece: Wikipedia in Secondary and Adult Education: presentation at CIE2014 in Corfu, Greece]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Wikicamp 2014 in Serbia and Hungary brings chapters together|Serbia &amp; Hungary: Wikicamp 2014 in Serbia and Hungary brings chapters together]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Bulgarian students will explore Wikipedia in a new lecture course on &quot;New Media and Participatory Culture&quot;|Bulgaria: Bulgarian college students will explore Wikipedia in a new lecture course on &quot;New Media and Participatory Culture&quot;]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Bulgarian college teachers &quot;became nodes&quot; in the Wikipedia Network|Bulgaria: Bulgarian college teachers &quot;became nodes&quot; in the Wikipedia Network]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/9th grade students in Be'er Sheva, Israel conclude a year-long project on Wikipedia|Israel: 9th grade students in Be'er Sheva, Israel conclude a year-long project on Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/New classes and activities at Tec de Monterrey|Mexico: New classes and activities at Tec de Monterrey]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Education Program Extension enabled on Catalan Wikipedia|Catalonia: Education Program Extension enabled on Catalan Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Education Program Extension enabled on Ukrainian Wikipedia|Ukraine: Education Program Extension enabled on Ukrainian Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Education Program Extension enabled on Dutch Wikipedia|Netherlands: Education Program Extension enabled on Dutch Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Data Collection Round II has started: be part|WMF: Data Collection Round II has started: be part]]
* [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Poland, Philippines, United States, WikiProject Medicine, Jimmy Wales, and more]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October_2014|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/October_2014/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/October 2014/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]''' 
&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:55, 3 ഡിസംബർ 2014 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=10450833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AKoval (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2014 ==

&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Wikimedia France obtains an agreement from the French Ministry of Education|France: Wikimedia France obtains an agreement from the French Ministry of Education]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Tec de Monterrey wrapping up semester projects|Mexico: Tec de Monterrey wrapping up semester projects]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/A student in Mexico makes the best of her study to edit Wikipedia|Mexico: A student in Mexico makes the best of her study to edit Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Egyptian Student invites his colleagues at Al-Azhar University to edit Wikipedia|Egypt: Egyptian Student invites his colleagues at Al-Azhar University to edit Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Successful Wikipedia assignments presented by faculty at national conference in Sweden|Sweden: Successful Wikipedia assignments presented by faculty at national conference in Sweden]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Wikipedia Education Collaborative members meet in Edinburgh|Global: Wikipedia Education Collaborative members meet in Edinburgh]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Iberoconf discusses Wikipedia in education|Global: Iberoconf discusses Wikipedia in education]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Welcoming new WMF staff supporting education|Global:Welcoming new WMF staff supporting education]]
* [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: MIT, Myanmar, and Jimmy Wales]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November_2014|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/November_2014/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/November 2014/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]''' · [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:57, 3 ഡിസംബർ 2014 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=10450833 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AKoval (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: December 2014 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Uruguay: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Wikipedia Education Program Celebration in Uruguay|Wikipedia Education Program Celebration in Uruguay]]
* Egypt: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Egyptian students wrap up their 5th term on Wikipedia with great success|Egyptian students wrap up their 5th term on Wikipedia with great success]]
* Serbia: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/First Wikipedia Ambassador at the University of Belgrade|First Wikipedia ambassador at the University of Belgrade]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Swedish Wikimini 1 year anniversary|Swedish Wikimini 1 year anniversary]]
* UK: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Wikimedia UK processing EduWiki 2014|Wikimedia UK processing EduWiki 2014]]
* Regional: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Eastern European education programs presented at regional conference|Eastern European education programs presented at regional conference]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Korea, Australia, the Gender Gap, the Wikipedia Library, WikiProject Medicine, Adrianne Wadewitz, Jimmy Wales, and Wikibombs]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December_2014|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/December_2014/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/December 2014/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 01:27, 6 ജനുവരി 2015 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=10863442 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [January 2015] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Czech Republic: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Young Czech scientists upload pictures at Fluorescent Night|Young Czech scientists upload pictures at Fluorescent Night]]
* India: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/100+ Indian college students will contribute to Wikipedia to support national pilgrimage|100+ Indian college students will contribute to Wikipedia to support national pilgrimage]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Master students design prototypes for categorizing images on Wikimedia Commons|Master students design prototypes for categorizing images on Wikimedia Commons]]
* Egypt: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Wikipedia Education Program expands to new campuses in Cairo|Wikipedia Education Program expands to new campuses in Cairo]]
* Syria: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Pilot Wikipedia Education Program in Syria|Pilot Wikipedia Education Program in Syria]]
* Wikimania: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Get a scholarship to attend Wikimania 2015 and discuss education with the worldwide movement|Get a scholarship to attend Wikimania 2015 and discuss education with the worldwide movement]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Wiki Learning expands to three campuses at Tec de Monterrey|Wiki Learning expands to three campuses at Tec de Monterrey]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Open Badges in the Education Program in Sweden|Open Badges in the Education Program in Sweden]]
* Czech Republic: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Senior citizens learn to edit Wikipedia in the Czech Republic|Senior citizens learn to edit Wikipedia in the Czech Republic]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Egypt, India, Armenia, Books, Jimmy Wales, and more]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/January_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/January 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:16, 1 ഫെബ്രുവരി 2015 (UTC)
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=11078510 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [February 201 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Armenia: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Wikimedia Armenia run WikiCamps with great success|Wikimedia Armenia runs WikiCamps with great success]]
* Greece: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Greek adult school starts a project on writing articles in Wikipedia|Corfu adult school piloting WikiExpeditions and article writing on Wikipedia]]
* Serbia: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Serbian high school student advocates for the Education Program|High school student advocates for Education Program]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Education Program in Sweden succeeds with high school students|Education Program succeeds with high school students]]
* Armenia: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Armenian students contribute more than 300,000 bytes to Armenian Wiktionary in a month|WikiClub contributes more than 300,000 bytes to Armenian Wiktionary in a month]]
* Egypt: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/New campus ambassador serving a new translation class in Egypt's Education Program|New campus ambassador and new Chinese translation class]]
* Resources: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/New education toolkit to help program leaders develop their programs at all levels|New education toolkit helps program leaders develop their programs]]
* Resources: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/New education learning patterns answer many of your questions|New education learning patterns answer many of your questions]]
* Communications: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Wikipedia Education Program is now on Facebook|Wikipedia Education Program is now on Facebook]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Australia, Ireland, Black History Month, WikiWomen and Jimmy Wales]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/February_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/February 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:This Month in Education]]&lt;/noinclude&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:25, 28 ഫെബ്രുവരി 2015 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=11318733 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Uruguay: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/A new edition of Wikipedia Education Program kicks off in Uruguay|A new edition of Wikipedia Education Program kicks off in Uruguay]]
* Czech Republic: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Czech senior citizen program scales up|Czech senior citizen program scales up]]
* Egypt: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Cairo University students wrap up their sixth term on Wikipedia|Cairo University students wrap up their sixth term on Wikipedia]]
* Israel: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Educator conference successfully concludes teachers' online courses|Education/Newsletter/March 2015/Educator conference successfully concludes teachers' online courses]]
* Argentina: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Wikimedia Argentina reinforces gender diversity on Wikipedia with several women targeted events|Wikimedia Argentina reinforces gender diversity on Wikipedia with several women targeted events]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Novel photo projects related to editathon at Tec de Monterrey|Novel photo projects related to editathon at Tec de Monterrey]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Events commemorating WikiWomen History Month, WikiMed and Black History editathons]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/March_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/March 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 00:31, 1 ഏപ്രിൽ 2015 (UTC)
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=11528793 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* WMF: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Quarterly update from the education team|Quarterly update from the education team]]
* Armenia: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Teachers and journalists of Armenian community in Lebanon joined Wikipedia and Wikipedia Education program|Teachers and journalists of Armenian community in Lebanon joined Wikipedia and Wikipedia Education program]]
* Ukraine: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/First round of WikiStudia wraps up with success|First round of WikiStudia wraps up with success]]
* Greece: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Greek Adult school completes wikiexpedition on Greek villages|Greek Adult school completes wikiexpedition on Greek villages]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/New to Wikipedia: A personal perspective|New to Wikipedia: A personal perspective]]
* Latvia: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Education Program Extension enabled on Latvian Wikipedia|Education Program Extension enabled on Latvian Wikipedia]]
* Russia: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Education Program Extension enabled on Russian Wikipedia|Education Program Extension enabled on Russian Wikipedia]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Students nominated for their MOOC on Swedish Wikiversity|Students nominated for their MOOC on Swedish Wikiversity]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Studies and news from Harvard to Cambridge, women events and history editathons]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/April_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/April 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 15:17, 1 മേയ് 2015 (UTC)
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=12056134 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Tunisia: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Rachidia music school celebrates 80 years of love and art by editing Wikipedia|Rachidia music school celebrates 80 years of love and art by editing Wikipedia]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Five new classes begin experimenting with Wikipedia|Five new classes begin experimenting with Wikipedia]]
* Arab World: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Arab World Education Program at WikiArabia 2015|Arab World Education Program at WikiArabia 2015]]
* China: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Chinese students commemorate deceased philanthropist Run Run Shaw|Chinese students commemorate deceased philanthropist Run Run Shaw]]
* Argentina: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Editathon for young students to edit articles about their school|Editathon for young students to edit articles about their school]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Maria enjoys editing Wikipedia as her community service|Maria enjoys editing Wikipedia as her community service]]
* Global: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Registration for Wikimania Education Pre-Conference in Mexico City is now open!|Registration for Wikimania Education Pre-Conference in Mexico City is now open!]]
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Wikimedia conference 2015: better understanding for Wikipedia in Education|Wikimedia conference 2015: better understanding for Wikipedia in Education]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: School editathons, medical research, Jimmy wales and new Wiki]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/May_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/May 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Category:This Month in Education]]&lt;/noinclude&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 19:44, 1 ജൂൺ 2015 (UTC)
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;!-- http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=12357013 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Uruguay: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/A Wikipedia project in foreign languages receives a teaching award in Uruguay|A Wikipedia project in foreign languages receives a teaching award]]
* Hong Kong: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/The First Wikipedia Education Program in Hong Kong|The First Wikipedia Education Program in Hong Kong]]
* Greece: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Greek adult school graduates learn to edit Wikipedia and inspire their peers|Adult school graduates learn to edit Wikipedia and inspire their peers]]
* Sweden: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Mid-year Summary from the Wikipedia Education Program in Sweden|Mid-year Summary from the Wikipedia Education Program]]
* Mexico: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/New video tutorial for Commons created by students|New video tutorial for Commons created by students]]
* Armenia: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Wikimedia Armenia New Office, Annual Conference, and WikiCamp 2015|Wikimedia Armenia New Office, Annual Conference, and WikiCamp 2015]]
* Argentina: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Argentina contributes to a massive cross-border course of free knowledge in Spanish-speaking countries|Argentina contributes to a massive cross-border course of free knowledge in Spanish-speaking countries]]
* Israel: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Education Program Extension enabled on Hebrew Wiktionary|Education Program Extension enabled on Hebrew Wiktionary]]
* Global: [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/New recognition certificates for program students, teachers and leaders|New recognition certificates for program students, teachers and leaders]]
* Media [[Outreach:Education/Newsletter/June 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Uk, India, Palestine and more]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/June_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/June 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:07, 30 ജൂൺ 2015 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=12525637 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt; 
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Israel: [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Wikimedia Israel's annual conference helps expanding its education activity|Wikimedia Israel's annual conference helps expanding its education activity]]
* Community: [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Join the Community Health learning campaign on Meta|Join the Community Health learning campaign on Meta]]
* Global: [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Wikimania 2015: education highlights|Wikimania 2015: education highlights]]
* Education Collaborative: [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Wikipedia Education Collaborative is changing. Be part of the movement!|Wikipedia Education Collaborative is changing. Be part of the movement!]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Wikimania, Wikipedians in residence and public domain value]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/July_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/July 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''  
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 23:02, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=12853406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* Sweden: [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/The benefits of teaching with Wikipedia broadcasted on Swedish National Radio|The benefits of teaching with Wikipedia broadcasted on Swedish National Radio]]
* Mexico: [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/Summer term ends with great success and Fall begins at Tec de Monterrey|Summer term ends with great success and Fall begins at Tec de Monterrey]]
* Newsletter: [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/On its third birthday, a retrospective of This Month In Education and proposed changes to the publication process|On its third birthday, a retrospective of This Month In Education and proposed changes to the publication process]]
* Newsletter: [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/Call for volunteers - This Month In Education|Call for volunteers - This Month In Education]]
* Media: [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/Articles of interest in other publications|Articles of interest in other publications: Israel, Mexico and Australia]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/August_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/August 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:59, 1 സെപ്റ്റംബർ 2015 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=13014597 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Selsharbaty (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

==നിങ്ങൾക്കറിയാമോ==
ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെ നിങ്ങൾക്കറിയാമോ കഴിഞ്ഞ തവണ ചെയ്യാൻ സാധിച്ചില്ല.ക്ഷമിക്കണം നെറ്റ് ഇല്ലായിരുന്നു.എനിക്ക് എല്ലാ മാസവും അത് പുതുക്കാൻ നെറ്റ് ഇല്ലാത്തതു കൊണ്ട് കഴിയുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല രണ്ട് മാസത്തേക്കുള്ളത് ഒത്ത് ചെയ്യട്ടെ?--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 12:04, 24 ഒക്ടോബർ 2015 (UTC)

:തീർച്ചയായും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യൂ. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad|ഷാജി]] 16:31, 4 നവംബർ 2015 (UTC)

{{ശരി}}--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 17:06, 22 നവംബർ 2015 (UTC)

:{{കൈ}} [[user:shajiarikkad|ഷാജി]] 07:24, 25 നവംബർ 2015 (UTC)

== Wikimedia Education Newsletter: December 2015 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; margin-top:10px; margin-bottom:10px;&quot;&gt;''Updates, reports, news, and stories about how Wikipedia and Wikimedia projects are used in education around the world.'' &lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Arab World Education Program at WISE Doha 2015|'''Arab World:''' Arab World Education Program at WISE Doha 2015]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Wikimedia Argentina, about the global and local in the digital and academic communities|'''Argentina:''' Wikimedia Argentina, about the global and local in the digital and academic communities]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/The collaborative production in open educational environments: Is Wikipedia an answer?|'''Argentina:''' The collaborative production in open educational environments: Is Wikipedia an answer?]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Armenian students inspire their teachers to join Wikipedia|'''Armenia:''' Armenian students inspire their teachers to join Wikipedia]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Wikipedia Education Program participants commemorated the creation/discovery of the Armenian alphabet in Beirut|'''Armenia:''' Wikipedia Education Program participants commemorated the creation/discovery of the Armenian alphabet in Beirut]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Wikimedia Bangladesh's new secondary school education program aims to increase Bangla Wikipedia readers|'''Bangladesh:''' Wikimedia Bangladesh's new secondary school education program aims to increase Bangla Wikipedia readers]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/First Wiki Education Workshop in Bulgaria|'''Bulgaria:''' First Wiki Education Workshop in Bulgaria]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Education Program at Wikimedia CEE Meeting 2015 in Estonia|'''Central and Eastern Europe:''' Education Program at Wikimedia CEE Meeting 2015 in Estonia]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Collaboration with Masaryk University turns official|'''Czech Republic:''' Collaboration with Masaryk University turns official]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Online ambassador played a prominent role in helping Egyptian students to nominate their excellent content|'''Egypt:''' Online ambassador played a prominent role in helping Egyptian students to nominate their excellent content]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/A portal for teachers and education institutions on the French Wikipedia|'''France:''' A portal for teachers and education institutions on the French Wikipedia]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Two Wikimedian adult educators and an adult student present paper on Wikimedia editing at CIE2015 in Greece|'''Greece:''' Two Wikimedian adult educators and an adult student present paper on Wikimedia editing at CIE2015 in Greece]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/The very first Wikipedia Education Program of Wikimedia Hong Kong|'''Hong Kong:''' The very first Wikipedia Education Program of Wikimedia Hong Kong]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Wikipedia in Higher Education in Israel: A new for-credit elective course focusing on contributing to Wikipedia at Tel Aviv University|'''Israel:''' Wikipedia in Higher Education in Israel: A new for-credit elective course focusing on contributing to Wikipedia at Tel Aviv University]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Israel: Dozens of articles were created by dint of a structured teaching process that incorporates new training tools and involvement of scientists|'''Israel:''' Dozens of articles were created by dint of a structured teaching process that incorporates new training tools and involvement of scientists]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Wiki expeditions, animation clips about alebrijes and more at the Tec de Monterrey in Mexico|'''Mexico:''' Wiki expeditions, animation clips about alebrijes and more at the Tec de Monterrey in Mexico]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Norwegian Masters students in History and Archeology twists their brains on Wikipedia|'''Norway:''' Norwegian Masters students in History and Archeology twists their brains on Wikipedia]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/What I Learned: Wiki Photo School in Serbia|'''Serbia:''' What I Learned: Wiki Photo School in Serbia]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Teachers in Serbia professionally trained to use Wikipedia in the classroom by Wikimedians|'''Serbia:''' Teachers in Serbia professionally trained to use Wikipedia in the classroom by Wikimedians]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Science Outreach on Wikipedia has impact on the Education Program in Sweden|'''Sweden:''' Science Outreach on Wikipedia has impact on the Education Program in Sweden]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Education students in Uruguay reflect on Wikipedia as a learning tool|'''Uruguay:''' Education students in Uruguay reflect on Wikipedia as a learning tool]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/The Wikipedia Education Program now on Twitter|'''Global:''' The Wikipedia Education Program now on Twitter]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Recent improvements to the Wikipedia Education Collaborative bear fruit|'''Global:''' Recent improvements to the Wikipedia Education Collaborative bear fruit]]
* [[Outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2015/Articles of interest in other publications|'''Global:''' Articles of interest in other publications]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December_2015|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/December_2015/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/December 2015/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 19:10, 7 ഡിസംബർ 2015 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=14461758 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;hr/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
== വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:12px; height:15px; padding:2px;border-radius:5px; &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f9f9f9;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam-2015-logo.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ '''[[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2015]], ഡിസംബർ 19, 20 തീയ്യതികളിൽ   [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടക്കുന്നു'''.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2015 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [https://www.facebook.com/MalayalamWikipedia/  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1n8X_pfFDfu_CcEnAhsrjfSUYEfM5eT3oEW-U1c6maXU/ ഗൂഗിൾ ഫോമിൽ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:MALABAR2015|മലബാർ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''കോഴിക്കോട് ഫോട്ടോവാക്ക്'', ''മലയാളം വിക്കി ഭാവി പരിപാടികൾ'', ''പഴയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ഡിജിറ്റൈസേഷനും'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ മുഴുവൻ സമയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കി ഈ വാർഷിക സമ്മേളനം അവിസ്മരണീയമാക്കുമല്ലോ. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Ranjithsiji|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2015 ഡിസംബർ 19,20 തീയ്യതികളിൽ കോഴിക്കോട്ട് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
----[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2015#.E0.B4.B8.E0.B4.82.E0.B4.98.E0.B4.BE.E0.B4.9F.E0.B4.95.E0.B5.BC|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 08:51, 9 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== This Month in Education: [March 2016] ==

&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Arab World Education Program at WISE Doha 2015|Arab World Education Program at WISE Doha 2015]]&lt;/h2&gt;
By [[User:لا روسا|Walaa Abdel Manaem (Wikipedia Education Program Egypt) &amp; (Egypt Wikimedians user group)]]
[[File:WISE 2015 00 (3).JPG|thumbnail|Walaa with Mr. Rashid El Telwaty and Ms. Suad Alhalwachi|right]]
[[File:WISE 2015 00 (5).JPG|thumbnail|Walaa with Dr. Sherifa Atallah|right]]
[[File:WISE 2015 00 (4).JPG|thumbnail|left|Walaa with Mr. Rashid El Telwaty, Ms. Bonnie Chiu, Mr. Jake and Ms. Naadiya Moosajee.]]
'''Snippet:''' Education Leaders at WISE Doha 2015 introducing Wikipedia Education Program in Egypt to WISE Conference attendees, as an example of a program in the Arab World, to share their experience to inspire other universities and institutions starting new programs in the area.

WISE 2015 Sessions and Plenaries were designed around three main pillars such as the UN Sustainable Development Goals; education and the economy; fostering innovation in education systems. Each pillar examined a variety of key topics including: the linkages between education, employment, and entrepreneurship; education reform and innovation in the MENA region and Qatar; emerging models of education financing, attracting, rewarding and retaining quality teachers; and the importance of investing in early childhood development.

Representatives of [[outreach:Education/Countries/Egypt|Wikipedia Education Program]] [[user:لا روسا|Walaa Abdel Manaem]] and [[user:Reem Al-Kashif|Reem Al-Kashif]] participated in [https://www.wise-qatar.org/2015-summit-education-invest-impact WISE Doha 2015] in Qatar, the annual World Innovation Summit for Education is the premier international platform dedicated to innovation and creative action in education where top decision-makers share insights with on-the-ground practitioners and collaborate to rethink education. Also, WISE 2015 was the first global education conference following the ratification of the UN Sustainable Development Goals (SDGs) in September 2015. Contributions ranged from [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Arabic_Brochure_of_Editing_Wikipedia,_WALAA.pdf Arabic Brochure of Editing Wikipedia for students in WEP in Egypt and everybody who would like to edit Wikipedia without ‎problems], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Welcome2WP_Arabic_082310.pdf The Arabic version of Welcome to Wikipedia reference guideline], [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikipedia-in-Arabic-Education-Program.pdf PDF of brochure handed out during Arabic Wikipedia Convening, Doha, Qatar, 2011] and [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%84%D9%81:%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A9_%D8%B9%D9%86_%D9%88%D9%8A%D9%83%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%AF%D9%8A%D8%A7.pdf Introduction to Wikipedia]. These contributions are related to show a case study of Wikipedia Education program in Egypt and how it worked since February 2012 till the November 2015, as the seventh edition ended last October. All discussions were about the program's mechanism and what were the motivations keeping it going. The program helped increasing gender diversity and supported the featured content on Arabic Wikipedia. Wikipedia Education Program, like any other initiative, has achievements and dark sides, for that reason, the representatives had to locate both of them and how they influence the Arabic community and how the community interact with this phenomenon.


''[[outreach:Education/Countries/Egypt|Read more about the Wikipedia Education Program in Egypt here.]]''   

''[[:ar:ويكيبيديا:برنامج ويكيبيديا للتعليم|Read more about the Wikipedia Education program in the Arab World here (in Arabic).]]''
{{clear}}
&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Wikipedia in Higher Education in Israel: A new for-credit elective course focusing on contributing to Wikipedia at Tel Aviv University|Wikipedia in Higher Education in Israel: A new for-credit elective course focusing on contributing to Wikipedia at Tel Aviv University]]&lt;/h2&gt;
By [[User:esh77|Shani Evenstein (WMIL)]]

[[File:Amir Aharoni explains about the new translation tool to students.jpg|thumbnail|right|300px|Amir explains about the new translation tool to students]]

'''Snippet:''' A first-of-its-kind, for-credit, elective course that focuses on contributing to Wikipedia has opened at Tel Aviv University and is now available to all B.A. students on campus

On October 19th a new for-credit elective course called &quot;Wikipedia: Skills for producing and consuming knowledge&quot;&lt;ref&gt;Link to the course page at the TAU website (in Hebrew) - http://www2.tau.ac.il/yedion/syllabus.asp?course=1880180101&amp;year=2015&lt;/ref&gt; has opened at Tel Aviv University (TAU). The semester-long course (13 weeks) is available to all B.A. students on campus and this semester about 50 students from various disciplines are taking part in this first-of-its-kind course in Israel.

[[File:Working in small groups 3.jpg|thumbnail|right|300px|Working in small groups to correct copyrights and Non-NPOV violations]]
The course draws from &quot;flipped classroom&quot; concepts and uses &quot;blended learning&quot; methods, which practically means combining in-class lectures, workshops and small-group activities, as well as online individual learning. Both the Moodle learning management system (LMS) and the Wikipedia Education Extension are used to monitor the students' work and progress throughout the course.

The course has 2 main assignments - expanding an existing stub, as well as writing a new article, in the hopes that the content added during the course will assist not only the students themselves, but also future generations of learners as well as the general public. Though the course focuses on adding quality content to Wikipedia, it also aims to help students sharpen their academic skills and their 21st century skills, highlighting collaborative learning, joint online research and interdisciplinary collaborations in the process of constructing knowledge. 
 
This course was initiated and is led by Shani Evenstein, an educator, Wikimedian and member of the [[Education/Wikipedia Education Collaborative|Wikipedia Education Collaborative]], in collaboration with the Orange Institute for Internet Studies, as well as the School of Education at TAU. The syllabus for the new course builds on the success of [http://blog.wikimedia.org/2014/02/13/wiki-med-israel-wikipedia-education-course/#cite_note-7 Wiki-Med], a for-credit elective course, which was designed in 2013 and is led by Evenstein at the Sackler school of Medicine for the third consecutive year. While Wiki-med is focused on contributing medical content to Wikipedia and is only available to Medical Students on campus, the new course is designed to accommodate students from different academic disciplines and varying backgrounds. 

[[File:Wikipedia course for BA students at Tel Aviv University - Course Logo.png|thumbnail|right|75px]]
The course was chosen to be part of TAU's cross-discipline elective courses system (&quot;Kelim Shluvim&quot;) and was approved by the Vice-Rector, who heads the program. In that, the course marks an important precedent in the collaboration between Academia and the Wikipedia Education Program, as it is the first time a higher institution acknowledges the importance of a course focusing on Wikipedia ''on a university level'', offering it to all students, rather than a faculty level or individual lecturers as mostly practiced. It is our hope that other higher education institutions will follow this example and offer similar courses to students both in Israel and around the world.     

''[[outreach:Education/Countries/Israel|Read more about the Wikipedia Education Program in Israel here.]]''

{{clear}}&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/The collaborative production in open educational environments: Is Wikipedia an answer?|The collaborative production in open educational environments: Is Wikipedia an answer?]]&lt;/h2&gt;
By [[User:Melina Masnatta (WMAR)|Melina Masnatta]], Wikimedia Argentina

'''Snippet:''' University professors become Wikipedians in an online course during just a week. 
[[File:MOOC UBA II 2015.jpg|thumb|How to be a Wikipedian in a week ([http://www.escenariostec.citep.rec.uba.ar/2015/ educactional MOOC] for university professors) ]]
Educators with different profiles and from different latin america countries, but most of them professors at the [[:en:University_of_Buenos_Aires|University of Buenos Aires]] (UBA) from different faculties, have just participated in the online training and free course &quot;Educational scenarios with technology. Among the real and the possible&quot; organized by the [http://citep.rec.uba.ar/ Center for Innovation in Technology and Pedagogy] (CITEP) of this university.

Different educational activities were carried out simultaneously. During the week and under the topic “Open movement”, Wikimedia Argentina participated with three different proposals: starting with an interview of [[:es:Usuario:Patricio.lorente|Patricio Lorente]] accompanied with a short text to know more about the movement. To make an immersive experience we designed &quot; Knowing Wikipedia by first-hand or Wikipedia in the first person&quot; to work directly on the platform translating articles from english to spanish from a list created especially for that purpose. Along with this specific proposal, educators participated in a [https://www.youtube.com/watch?v=uT5u0h2luac&amp;feature=youtu.be videoconference with Galileo Vidoni (available in Spanish)], where participants could talk and learn more about how are the first steps to become a Wikipedian and the importance of the movement at the local and regional level.
[[File:MOOC UBA I 2015.jpg|thumb|A professor´s educational experience with Wikipedia explained with a tweet. He said: &quot;I´m translating, enjoying and learning with Wikipedia&quot;. Know more experiences on [https://storify.com/wikimedia_ar/mooc-uba Storify].]]
With only seven days and without being mandatory, different educators discovered how to edit on Wikipedia, indeed many of them mentioned that they had it as a pending to learn and participate on the free encyclopedia, but never had the time or the real chance. The enthusiasm was also present on social networks, where they shared the experience with the [https://storify.com/wikimedia_ar/mooc-uba hashtag #escenariostec].

'''&lt;u&gt;The result&lt;/u&gt;'''

'''More than 100 educators got involved''' and exchanged their experience in an online forum with '''more of 280 messages''' that reflected their learning process while experiencing with the activity. '''80 of them were new users''', and '''they created 61 new articles''' [[:es:Wikipedia:Wikimedia_Argentina/MOOC_UBA|in spanish]]. An important fact: '''78 of them were women''', which means that working with educators is a key issue '''to continue closing the digital gender gap'''.

Finally from CITEP, they shared the following insights regarding the question that ran through all the activities that took place during the week dedicated to the open movement. Some thoughts can be sum up as follows:&lt;blockquote&gt;''The collaborative production in open environments: chaos or construction? (...) For the teacher also means accepting new challenges: encourage students to produce knowledge in an environment of divergent nature, it requires permanent operations and convergence. In a space that fosters interventions unmarked, the teacher needs to frame depending on the purpose of education and teaching purposes. (…) Wikipedia is the best example of the challenges posed by the digital era in the educational field, it forces us to rethink the relationship between technology and the production of knowledge and allows us to confirm that the collaborative work does not lead to chaos, if not to the construction. (. ..) [Authors: Angeles Solectic and Miri Latorre]''&lt;/blockquote&gt;We share some of the voices of the protagonists in social networks with [https://storify.com/wikimedia_ar/mooc-uba storify] (available in Spanish).

''[[outreach:Education/Countries/Argentina|Read more about the Wikipedia Education Program in Argentina here.]]''&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Collaboration with Masaryk University turns official|Collaboration with Masaryk University turns official]]&lt;/h2&gt;
By [[User:Vojtěch Dostál|Vojtěch Dostál (Wikimedia Czech Republic)]]
[[File:Seminář pro zaměstnance MU 09.jpg|thumbnail|right|300px|Masaryk University employees are being trained in using and editing Wikipedia]]
[[File:Brno-Masarykova-univerzita-ujíždí-na-Wikipedii2015Marek-Blahuš2.jpg|thumb|right|300px|Marek Blahuš, Wikipedian in residence at Masaryk University]]
'''Snippet:''' The second largest university in the Czech Republic has employed a Wikipedian in residence, leading to a boom of Wikimedia activities in the city of Brno.

Collaboration between Wikipedia and Czech institutions has always been a priority for Wikimedia Czech Republic, but the year 2015 has taken this to another level. First, an official memorandum of collaboration with the [[:cs:Národní památkový ústav|National Heritage Institute]] (NPÚ) was signed in May 2015, to be followed by official collaboration with [[:cs:Masarykova univerzita|Masaryk University]] in Brno (the second largest city and university in the Czech Republic), which was contracted in November 2015. In fact, Wikimedia activities in Brno have been blooming for several years now, mainly as a result of the community's own development, but aided substantially by the external interest in Wikipedia by [http://www.spolek.muni.cz/ Masaryk University alumni society], demonstrated as early as March 2013.

In February 2015, the university employed one of the most experienced Czech Wikipedians – Marek Blahuš ([[:cs:User:Blahma|Blahma]]) – who was appointed to become the university's first &quot;[[Wikipedian in Residence|Wikipedian in residence]]&quot;. Marek Blahuš has been in the center of the Wikimedia community in Brno for about two years, organizing regular Wikipedia meetups, the 2014 edition of the annual [[:cs:Wikipedie:Wikikonference/2014|WikiConference]] ([{{fullurl:File:WM_CZ_-_Annual_Report_2014.pdf|page=7}} more in English here]) and creating the [[:cs:Wikipedie:WikiProjekt Česko-slovenská Wikipedie|Czech-Slovak Wikipedia translation tool]], which has famously led to the creation of &gt;9000 articles on Czech and Slovak Wikipedias ([{{fullurl:File:WM_CZ_-_Annual_Report_2014.pdf|page=9}} more in English here]). His current work as Wikipedian in residence is funded by Masaryk University and runs under the patronage of Wikimedia Czech Republic as well as Masaryk University's rector [[:cs:Mikuláš Bek|Mikuláš Bek]].

Since February, Wikipedia has taken a prominent role within Masaryk University. Marek Blahuš started a &quot;Masaryk University Wikipedians team&quot;, gathering local Wikipedians and facilitating contacts with the university, aided by his status of a graduate and current employee in its language center. Articles about Masaryk University alumni and faculties have been identified and improved after consultations with Masaryk University archives and libraries which provided helpful resources. Wikipedia citation templates can now be directly generated from the university's [http://is.muni.cz/thesis/?lang=en on-line archive of theses]. In September, a public conference called &quot;[[:cs:Wikipedie:Masarykova univerzita/Masarykova univerzita ujíždí na Wikipedii|Masaryk University Is Getting High on Wikipedia]]&quot; took place on university grounds, featuring the experienced Wikipedian [[:en:Jan Sokol (philosopher)|Jan Sokol]] ([[:cs:user:Sokoljan|Sokoljan]]), who is a philosopher, university teacher and a former presidential candidate. The talks focused on the use of Wikipedia in university education, in line with the successful Czech &quot;[https://blog.wikimedia.org/2012/05/22/the-czech-ambassador-program-at-one-year/ Students Write Wikipedia]&quot; program. One of the teachers, Jiří Rambousek, expressed his desire to organize a Wikipedia Club as a regular meetup where articles would be improved in a collaborative effort and new editors introduced to Wikipedia.

The program is actively preparing for 2016 when we expect Wikimedia Czech Republic to take a more active role in overseeing the initiatives as well as the creation of a position of a &quot;Wikipedian in Brno&quot; – person officially in charge of the wide array of Wikimedia activities happening in the city. The chapter's annual plan includes initiatives to increase the number of university courses which incorporate Wikipedia into the curriculum, public presentations of Wikipedia at various events, scanning and uploading of images from institutional and personal archives, and much more. Let's wish that our plans come true!

''[[outreach:Education/Countries/Czech Republic|Read more about the Wikipedia Education Program in the Czech Republic here.]]''
{{clear}}&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Wiki expeditions, animation clips about alebrijes and more at the Tec de Monterrey in Mexico|Wiki expeditions, animation clips about alebrijes and more at the Tec de Monterrey in Mexico]]&lt;/h2&gt;
By [[User:Thelmadatter|Leigh Thelmadatter (Wiki Learning-Tec de Monterrey)]]

[[File:StudentsRetoWikimediaSept2015 01.JPG|thumb|Group photo of Reto Wikimedia participants at Tec de Monterrey, Mexico City Campus]]

'''Snippet:''' Student participation is more than just text!

For the Fall 2015 Wiki Learning-Tec de Monterrey held two wiki expeditions in Mexico City and began a collaboration with the Museo de Arte Popular. We also received our first grant!
===Wiki expeditions===
The 32-campus [[Education/Countries/México/Tec de Monterrey|Tec de Monterrey system]] has each semester an event called &quot;Semana i&quot; (i Week), when students forego normal classes for an entire week to work on challenging projects called &quot;retos.&quot; For the [[:en:Monterrey Institute of Technology and Higher Education, Mexico City|Mexico City]] and [[:en:Tecnológico de Monterrey, Campus Santa Fe|Santa Fe]] campuses, one option for students was to work with Wikimedia, with the aptly named projects &quot;[https://commons.wikimedia.org/wiki/Reto_Wikimedia_Semana_i_Fall_2015 Reto Wikimedia].&quot; Both campuses opted to do wiki-expeditions to different parts of Mexico City. The Mexico City campus had the larger group with almost 90 students registered, who covered the two southern boroughs of [[:en:Xochimilco|Xochimilco]] and [[:en:Tlalpan|Tlalpan]]. The Santa Fe group had 35 participants, and covered the [[:en:San Ángel|San Ángel]] neighborhood found not far from this campus. 

Both campus took photos of landmarks with the Mexico City campus also focusing on photos of everyday life in the south of the city. The Mexico City campus tallied 5264 photos, 8 videos and 36 articles, including articles related to the area into French, Swedish and Danish. The Santa Fe group tallied 605 photos, and ten articles in Spanish on landmarks in San Ángel. 

In addition, the Mexico City campus had a special speaker the borough chronicler of Xochmilco, Sebastián Flores Farfán. A short montage video of the event is in the works.

Some student photos:
&lt;gallery&gt;
File:Day4RetoWikimediaFall2015 008.JPG
File:Building003.JPG
File:Nahui ollin.JPG
File:Cruce del canal.JPG
File:Lagarto &quot;barisia imbricata&quot; criadero Xochimilco.JPG
File:Puerta principal de la capilla Santa Cruz, Xochimilco, México.JPG
File:Mural 001.JPG
File:Oratorio de Amaxalco4.JPG
File:Parque ecológico de la ciudad de México 12.jpg
File:Santuario Parroquial de nuestra señora de los dolores 3.JPG
&lt;/gallery&gt;

Some video clips of the event:
&lt;gallery&gt;
File:Clip of Sebastian Flores Farfán.webm
File:SaraStudentRetoWikimediaFall2015CCM.webm
File:JoelStudentFrenchRetoWikimedia.webm
&lt;/gallery&gt;

===Animation clips with the Museo de Arte Popular===
[[File:Alebrijes wikilearning.webm|thumb|Animation about alebrijes]]
Wikiservicio, students working with Wikimedia for their community service requirement, added a new component. To attract more students and encourage more students to do all of their community service hours with Wikimedia, a collaboration was set up with the Museo de Arte Popular (MAP)... the first of many we hope!  Six students from the digital art and animation major (see [https://outreach.wikimedia.org/wiki/Education/Newsletter/August_2015/Summer_term_ends_with_great_success_and_Fall_begins_at_Tec_de_Monterrey last newsletter]) have continued working with Wikimedia, but focusing their efforts in creating short animation clips in relation to the mission of promoting and preserving Mexican folk art. One clip has been completed and can be see to the right of this text. So far, the video has subtitles in English, German, French and Punjabi. A second clip is nearing completion at the time of this writing.

===Classes and Wikimetrics===
Fifteen students completed work with Wikiservicio doing translations, writing new articles and doing photography projects. As of this date, 7 have indicated interest in working with Wikiservicio on campus and another six with MAP.

Five university level classes and one high school class on the Mexico City (South) campus have had projects, all in writing and translation, with some video work. 

Wikimetrics for the semester are:

''According to Wikimetrics tool....''

*'''9,589,918 bytes to Spanish Wikipedia'''
*'''3,098 edits to the mainspace of Spanish Wikipedia'''
*'''367 pages created in the mainspace of Spanish Wikipedia'''

''Manual count''
*'''302 student and teacher participants'''
*'''281 Spanish Wikipedia articles created or expanded'''
*'''6,057 photographs'''
*'''10 videos'''
*'''9 articles in English Wikipedia'''
*'''2 articles in French Wikipedia'''
*'''1 article in Swedish Wikipedia'''
*'''1 article in Danish Wikipedia'''

'''First grant'''
Wiki Learning received its first grant from the Wikimedia Foundation. The long-term goal of this grant is to establish a system for financing Wiki Learning. The grant, which totals a modest 12,500 Mexican pesos, will be used for swag, such as t shirts, stickers, buttons, etc, especially for Semana i activities and promotion of wiki activities to other campus. The money will also be used for incidental travel expenses, especially for projects needing to move expensive camera equipment.

''[[outreach:Education/Countries/México|Read more about the Wikipedia Education Program in Mexico here.]]''

{{clear}}&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Wikimedia Argentina, about the global and local in the digital and academic communities|Wikimedia Argentina, about the global and local in the digital and academic communities]]&lt;/h2&gt;
By [[User:Christian Cariño|Christian Cariño (Wikimedia México)]] and [[User:Melina Masnatta (WMAR)|Melina Masnatta (Wikimedia Argentina)]]
[[File:Learning to educate digital free magazine.jpg|thumb|[http://issuu.com/cristinavdls/docs/edicion_12 Wikipedia Education Program in Argentina]]]
'''Snippet''': Aprender para Educar writes about Wikipedia Education Program in Argentina.

The digital free magazine ''Aprender para Educar'' (Learning to educate) of the [[w:es:Universidad Tecnológica Nacional|National Technological University (UTN]]) is recognized in the community of education and technology in Argentina to write about innovation issues in Spanish, which is not common in the academic dissemination and teacher training field.

Cristina Velazquez, general editor of the magazine invited Wikimedia Argentina to write an article that generally describes their activities in the Education Program, after reading the proposal she decided to publish it as the [http://issuu.com/cristinavdls/docs/edicion_12 main article] of the 12th edition. 

To describe the education program, WMAR wrote two notes completing one another, as doing a zoom: from the local to the global and from the global to the local, showing how a movement of this magnitude does not stand alone, it is part of a huge network.

[[User:Melina Masnatta (WMAR)|Melina Masnatta]], education manager in WMAR and [[user:Patricio.lorente|Patricio Lorente]], chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees wrote those two notes.The first one focuses on the Education Program, implementation, challenges and obstacles that they had at the beginning, plans to integrate it into the classrooms in Argentina and how different Wikimedia Projects are also relevant in education. The most important thing, Melina adds, is to strengthen the values that inspire them, show how the free culture give meaning to education in general and digital culture in particular.

Meanwhile in the second part, Lorente focuses on the global movement, the community pillars, the agenda of today's challenges and the effort of their volunteers as protagonists. It is not easy show the world what drives us and why we work as volunteers in different countries. In education very few people understand the value of building free knowledge. There is still a great prejudice or negative perceptions of Wikipedia in the classroom because teachers ignore how Wikipedia is built.  

Everybody reads Wikipedia, but few people edit it. We can change this fact by spreading in spaces such as the Journal of the UTN and inviting more people to collaborate and be the protagonist of this huge collective work for humanity.

''[[outreach:Education/Countries/Argentina|Read more about the Wikipedia Education Program in Argentina here.]]''&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Online ambassador played a prominent role in helping Egyptian students to nominate their excellent content|Online ambassador played a prominent role in helping Egyptian students to nominate their excellent content]]&lt;/h2&gt;
By [[User:لا روسا|Walaa Abdel Manaem (Wikipedia Education Program Egypt) &amp; (Egypt Wikimedians user group)]]

[[File:Wiki Arabia 2015 - Day 1 DSC 9802 (cropped).jpg|250px|thumbnail|right|Bassem Fleifel]]
'''Snippet:''' Online ambassador helped spanish students course in Cairo University to nominate their articles, scoring an [[Commons:File:Education_program-_Figures_and_Statistics.pdf|exceptional record of WEP excellent content]].

[[:ar:مستخدم:باسم|Bassem Fleifel]], an online ambassador of [[:ar:برنامج التعليم:جامعة القاهرة - كلية الآداب/ترجمة من الإسبانية (صيف 2015)|Cairo university spanish course]], played a prominent role to help all students to encourage them to nominate their excellent content to be a featured and good articles in Arabic Wikipedia. Those articles are [[:ar:تاريخ الخبز|History of bread]] (Featured article); [[:ar:والت ديزني|Walt Disney]]; [[:ar:دانيال رادكليف|Daniel Radcliffe]]; Al-[[:ar:الأندلس|Andalus]]; [[:ar:شاعر في نيويورك|Poet in New York]]; and [[:ar:بوبول فو|Popol Vuh]].

The seventh term, the program started in Cairo University with promoting posts on Wikipedia and social media websites to help new participants understand the general idea of the program as well as holding meetings with professors from the departments of History, chinese, English language and Spanish language. Walaa Abdel Manaem (program leader in Cairo University) and Bassem Fleifel (online ambassador) have held some workshops in campus and online for the whole students to teach them &quot;How to edit Wikipedia&quot;. On the other hand, Prof. Abeer Abdel-Hafiz has exerted great efforts with her students in addition to introducing Walaa to new classes of senior students for whom she has organized general seminars about Wikipedia and the education program. At the same time Walaa was assigning her Spanish department students of the first and second year to edit Wikipedia.

This term, Prof. Abeer let the chance to her students to choose any articles they would like to translate from the Spanish Wikipedia to the Arabic Wikipedia or working on articles about history. They already have chosen some articles to translate with the target  of nominating them to be a featured and good articles. 

Most of students worked on articles about different topics like history, writers, actors, history of food and drink, mayan literature, islam and politics, etc. This course itself achieved an exceptional record of [[:ar:ويكيبيديا:برنامج ويكيبيديا للتعليم/لوحة الشرف/محتوى متميز|Wikipedia Education program excellent]] content and the best term ever in the history of [[Education/Countries/Egypt|WEP in Egypt]] in general and in the Faculty of Arts, Cairo University in specific. Walaa has held 2 online webinars to follow up with her students in addition to the workshops held at the campus. Regarding numbers, 38 students joined this course, of which 35 are female and 3 are male students. They worked on 1748 articles adding more than 12,282,943 million bytes to the article namespace on the Arabic Wikipedia, with the help of the online ambassador, who also participated as a student.

''[[:ar:برنامج التعليم:جامعة القاهرة - كلية الآداب/ترجمة من الإسبانية (صيف 2015)|See the course page of this group on the Arabic Wikipedia here.]]''

''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Education_program-_Figures_and_Statistics.pdf Full statistics of WEP in Egypt the first term in 2012 till the seventh term in 2015 which include numbers of created articles, featured and good articles, featured portals and lists.]''

''[[outreach:Education/Countries/Egypt|Read more about the Wikipedia Education Program in Egypt here.]]''   

{{clear}}&lt;h2&gt;[[Education/Newsletter/December 2015/Norwegian Masters students in History and Archeology twists their brains on Wikipedia|Norwegian Masters students in History and Archeology twists their brains on Wikipedia]]&lt;/h2&gt;
By [[User:WMNOjorid|Jorid Martinsen]] (Wikimedia Norge)
[[File:Jorid Martinsen at the University of Oslo.png|thumbnail|Jorid Martinsen teaching students at the University of Oslo about Wikipedia.]]

'''Snippet''': This fall masters students in History and Archeology at the University of Oslo take on the task of Wikipedia editing as one of the main parts in a subject on communication of History. 

The University of Oslo is Norway’s largest higher education institution, and it is the first time Wikimedia Norway collaborates with this University in forming and using Wikipedia editing as a integrated part of higher education. The collaboration started by Wikimedia Norway contacting assistant professor John McNicol, who already had gotten some media attention on his eagerness to make students skilled in knowledge sharing. 

Starting off with a two hour lecture on the secret world of Wikipedia and a two hour editing workshop in mid-September, and in October the students will evaluate the life of their articles. Has there been many additional edits on their articles? Discussions? Request to delete everything? For Wikimedia Norge it is fun to see the students both engaging in Wikipedia editing and using the ways of Wikipedia to discuss how knowledge is formed. 

''[[outreach:Education/Countries/Norway|Read more about the Wikipedia Education Program in Norway here.]]''

{{clear}}[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:26, 1 മാർച്ച് 2016 (UTC).
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=15329308 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Rberchie@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [March 2016] ==

&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 1px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 1.5em; text-align: center; &quot;&gt;[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2016|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;
Wikimedia Education Newsletter – Volume 1, Issue 2, March 2016&lt;/font&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;center&gt; &lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March_2016|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/March_2016/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''&lt;/div&gt; &lt;/center&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Educational hackathon about digital sources, big data, and Wikipedia|'''Argentina:''' Educational hackathon about digital sources, big data, and Wikipedia]]
* [[outreach:Education/Newsletter/March 2016/First mentoring program between the Argentine and Mexican chapters|'''Argentina and Mexico:''' First mentoring program between the Argentine and Mexican chapters]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Czech education program turns professional with a new education manager|'''Czech Republic:''' Czech education program turns professional with a new education manager]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Egyptian Wikimedians celebrate the seventh conference of WEP|'''Egypt:''' Egyptian Wikimedians celebrate the seventh conference of WEP]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Wikipedia workshop for students of Fountain University|'''Nigeria:''' Wikipedia workshop for students of Fountain University]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Teacher celebrated for excellent pedagogy with Wikipedia|'''Sverige:''' Teacher celebrated for excellent pedagogy with Wikipedia]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Taiwanese students use Spoken Wikipedia as their service learning|'''Taiwan:''' Taiwanese students use Spoken Wikipedia as their service learning]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Education Program Historic Data Campaign|'''Global:''' Education Program Historic Data Campaign]]
*[[outreach:Education/Newsletter/March 2016/Articles of interest in other publications|'''Global:''' Articles of interest in other publications]]
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
We apologize for an earlier distribution that mistakenly took on the older content. We hope you enjoy the newest issue of the newsletter we are sharing now.--[[en:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik (Distribution leader)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:44, 2 മാർച്ച് 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=15399206 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

{{Tb|സംവാദം:വൈഷ്ണവർ}}
[[User:Arunsunilkollam|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt; അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']]  [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]]  00:43, 19 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== താരകം ==

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[User:Arunsunilkollam|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt; അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']]  [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]]  01:51, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC)
}}

== This Month in Education: [June 2016] ==

&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 1px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 1.5em; text-align: center; &quot;&gt;[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2016|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;
Wikimedia Education Newsletter – Volume 1, Issue 3, June 2016&lt;/font&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;center&gt; &lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June_2016|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/June_2016/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/June 2016/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''&lt;/div&gt; &lt;/center&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[Outreach: Education/Newsletter/June 2016/A New Online Course in a New Virtual Campus‎|'''Argentina:''' A New Online Course in a New Virtual Campus]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/How to survive the Big Bang in your education program|'''Czech Republic:''' How to survive the Big Bang in your education program]]
* [[Outreach: Education/Newsletter/June 2016/An online elective course on Wikipedia for high school pupils in Estonia‎|'''Estonia:''' An online elective course on Wikipedia for high school pupils in Estonia‎]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Argostoli Evening School students and a Wikitherapy participant turn Wiktionary project into Android app|'''Greece:''' Argostoli Evening School students and a Wikitherapy participant turn Wiktionary project into Android app]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/New training materials in Arabic by WMIL‎‎|'''Israel:''' New training materials in Arabic by WMIL‎‎‎]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Luz María Silva's students and their adventure editing Spanish Wikipedia|'''Mexico:''' Luz María Silva's students and their adventure editing Spanish Wikipedia]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Spring semester wiki activities end at Tec de Monterrey, Mexico City‎|'''Mexico:''' Spring semester wiki activities end at Tec de Monterrey, Mexico City‎‎]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Maastricht University 40 years|'''Netherlands:''' Maastricht University 40 years]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Students in Sweden edit Somali Wikipedia‎|'''Sweden:''' Students in Sweden edit Somali Wikipedia‎]]
* [[Outreach: Education/Newsletter/June 2016/Visualizations of relationships among knowledge? Try WikiSeeker!|'''Taiwan:''' Visualizations of relationships among knowledge? Try WikiSeeker!]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Education at Wikimania‎|'''Wikimania 2016:''' Education at Wikimania‎‎]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Education Program surveys are here!|'''Wikimedia Foundation:''' Education Program surveys are here!]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Vahid Masrour joins the education team at the Wikimedia Foundation|'''Wikimedia Foundation:''' Vahid Masrour joins the education team at the Wikimedia Foundation]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Programs and Events Dashboard Update|'''Global:''' Programs and Events Dashboard Update]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/June 2016/Articles of interest in other publications|'''Global:''' Articles of interest in other publications]]


&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
We hope you enjoy the newest issue of the Education Newsletter.--[[en:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik (Distribution leader)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:53, 1 ജൂൺ 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=15665751 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [September 2016] ==

&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 1px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 1.5em; text-align: center; &quot;&gt;[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2016|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;
Wikimedia Education Newsletter – Volume 5, Issue 3, September 2016&lt;/font&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;center&gt; &lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif; font-size:90%;&quot;&gt;
'''[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September_2016|Headlines]] · [[outreach:Education/Newsletter/September_2016/Highlights|Highlights]] · [[outreach:Education/Newsletter/September 2016/Single|Single page]] · [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] ·  [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] ·  [[m:Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education|Unsubscribe]]'''&lt;/div&gt; &lt;/center&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Armenian students inspire their parents to join Wikipedia|'''Armenia:''' Armenian students inspire their parents to join Wikipedia]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Brazilian Wikimedians interview editor of academic journal ''Wiki Studies''|'''Brazil:''' Brazilian Wikimedians interview editor of academic journal ''Wiki Studies'']]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Cairo University students wrap up their eighth term and start their ninth term on WEP|'''Egypt:''' Cairo University students wrap up their eighth term and start their ninth term on WEP]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Egyptian Wikimedians celebrate eighth WEP conference|'''Egypt:''' Egyptian Wikimedians celebrate eighth WEP conference]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Online wiki training for educators in Greece|'''Greece:''' Online wiki training for educators in Greece]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Outcomes report on a Wikipedia Course “Skills for Producing and Consuming Knowledge”, Tel Aviv University|'''Israel:''' Outcomes report on a Wikipedia Course “Skills for Producing and Consuming Knowledge”, Tel Aviv University]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Wikipedia as a Teaching and Learning Tool in Medical Education at IAMSE Medical Education Conference|'''Israel:''' Wikipedia as a Teaching and Learning Tool in Medical Education at IAMSE Medical Education Conference]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/&quot;Writing a new article is a special experience that feels new every time&quot;|'''Israel:''' &quot;Writing a new article is a special experience that feels new every time&quot;]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Video projects redefine student Wiki work and student community service|'''Mexico:''' Video projects redefine student Wiki work and student community service]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Wiki Workshop at Saint Petersburg Internet Conference 2016 in Russia|'''Russia:''' Wiki Workshop at Saint Petersburg Internet Conference 2016 in Russia]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Swedish National Agency of Education endorses Wikipedia Education Program|'''Sweden:''' Swedish National Agency of Education endorses Wikipedia Education Program]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Psychology students of Uludag University are very proud of contributing Turkish Wikipedia|'''Turkey:''' Psychology students of Uludag University are very proud of contributing Turkish Wikipedia]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/West African schools will test Kiwix, the offline Wikipedia reader|'''West Africa:''' West African schools will test Kiwix, the offline Wikipedia reader]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Programs and Events Dashboard Update|'''Global:''' Programs and Events Dashboard Update]]
* [[Outreach:Education/Newsletter/September 2016/Articles of interest in other publications|'''Global:''' Articles of interest in other publications]]

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

We hope you enjoy the newest issue of the Education Newsletter.-- [[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:59, 1 സെപ്റ്റംബർ 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=15874487 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ആർതർ എഡിങ്ങ്ടൺ ==

മലയാളം ലേഖനം തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഒന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ തിരഞ്ഞാൽ പലപ്പോഴും ആവർത്തനങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാം, കൂടാതെ വിക്കിഡാറ്റയിൽ കണ്ണി ചേർക്കുകകൂടി ചെയ്താൽ പൂർണ്ണമായി.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 14:15, 27 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

::സൂര്യൻ എന്ന ലേഖനത്തിലെ ചുവന്ന കണ്ണി പിടിച്ചു വന്നതാ. [[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad|ഷാജി]] 14:22, 27 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)

== വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;
പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു

ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു.

പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ.

ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും.

കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&amp;action=edit&amp;section=4 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
&lt;/noinclude&gt;[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 05:16, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 അവസാന ഘട്ടം ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,  '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി പേരു ചേർത്തിരുന്നുവല്ലോ. തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിക്കാനായി ഇനി 5 ദിവസം കൂടിയേയുള്ളൂ. ഇനിയും 4 ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ ഇനിയുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ എഴുതുക.

4ലേഖനങ്ങൾ 300 വാക്കുകൾ ഉള്ളതായിരിക്കണം. ഏഷ്യയിലെ ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തെപ്പറ്റിയായിരിക്കണം ഇന്ത്യയ്ക്കുവെളിയിലുള്ള വിഷയമായിരിക്കണം എന്നിവയാണ് നിബന്ധനകൾ 

ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ

എന്ന്  --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 03:45, 25 നവംബർ 2016 (UTC)


&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== ഏഷ്യൻ മാസം 2016 നാളെ അവസാനിക്കുന്നു ==

300 വാക്കുകളുള്ള 3 ലേഖനങ്ങൾ കൂടി എഴുതിയാലേ താങ്കളെ പോസ്റ്റ്കാർഡ് പദ്ധതിയിൽ പരിഗണിക്കാൻ നിർവ്വാഹമുള്ളൂ. നാളെത്തന്നെ 3 ലേഖനം 300 വാക്കുള്ളത് ചേർക്കുക. പദ്ധതി നാളെ അവസാനിക്കുന്നു --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 11:13, 29 നവംബർ 2016 (UTC)

== This Month in Education: December 2016 ==

&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 1px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;&lt;hr /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 1.5em; text-align: center; &quot;&gt;[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;Wikimedia Education Newsletter – Volume 5, Issue 4, December 2016&lt;/font&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; &quot;&gt;[[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016|Headlines]] • [[outreach:Education/Newsletter/December 2016/Highlights|Highlights]] • [[outreach:Education/Newsletter/December 2016/Single|Single page edition]]&lt;/div&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/Greek_schools_collaborate_to_write_local_history_about_Corfu|'''Greece:''' Greek schools collaborate to write on local history]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/It’s a win win project: An interview with Sivan Lerer, a teacher at the Hebrew University of Jerusalem|'''Israel:''' It’s a win win project: An interview with Sivan Lerer, a teacher at the Hebrew University of Jerusalem]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/Open Science Fellows Program launched in Germany|'''Germany:''' Open Science Fellows Program launched in Germany]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/Students go wikipedian in the Basque Country|'''Basque Country:''' Students go wikipedian in the Basque Country]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/Third term of Wikipedia editing at the University of Oslo|'''Norway:''' Third term of Wikipedia editing at the University of Oslo]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/First Wiki Club in Macedonia|'''Macedonia:''' First Wiki Club in Macedonia]]
* [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2016/Articles of interest in other publications|'''Global:''' Articles of interest in other publications]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 0.5em; text-align: center; font-size: 0.9em;&quot;&gt;
&lt;br&gt;

To get involved with the newsletter, please visit [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|the newsroom]]. To browse past issues, please visit [[outreach:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/Archives|the archives]].
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;

[[outreach:Education/News|Home]] • [[m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Education Newsletter|Subscribe]] • [[outreach:Education/Newsletter/Archives|Archives]] • [[outreach:Education/Newsletter/Newsroom|Newsroom]] - The newsletter team 18:51, 22 ഡിസംബർ 2016 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=16170520 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [February 2017] ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|left]]
&lt;div style=&quot;text-align: left; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:60px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; direction: ltr; margin-left&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:20px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px&quot;&gt; Volume 6 | Issue 1 | February 2017&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight: regular; text-align:center; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px&quot;&gt;
This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. Be sure to check out the [[outreach:Education/Newsletter/Feb_2017|full version]], and [[Outreach:Education/Newsletter/Archives|past editions]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[Outreach:Education/News/Team|Join the team!]]
&lt;div style=text-align:center; direction: ltr&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block;  background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;
{{anchor|back}} 
In This Issue 
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


=== ===
{| style=&quot;width: 70%;&quot;
|style=&quot;width: 40%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman| [[#Featured Topic|Featured Topic]] 

|style=&quot;width: 60%; font-size:16px; font-family:times new roman&quot;|

&lt;!-- Enter the title of the articles for this issue  --&gt;

[[Outreach:Education/News/Drafts/newsletter_update|Newsletter update]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/time_is_not_an_unlimited_resource|Common Challenges: Time is not an unlimited resource]]


|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt; [[#From the Community|From the Community]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/News/Drafts/Medical_students%27_contributions_reach_200_articles_in_an_innovative_elective_course_at_Tel_Aviv_University.| Medical Students' contributions reach 200 articles in innovative elective course at Tel Aviv University]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/Wikilesa:_Working_with_university_students_on_human_rights| Wikilesa: working with university students on human rights]] 

[[Outreach:Education/News/Drafts/An_auspicious_beginning_at_university| An auspicious beginning at university in Basque Country]] 

[[Outreach:Education/News/Drafts/The_Wikipedia_Education_Program_kicks_off_in_Finland| The Wikipedia Education Program kicks off in Finland]] 

[[Outreach:Education/News/Drafts/The_Brief_Story_of_Mrgavan_WikiClub| The Brief Story of Mrgavan WikiClub]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/Citizen_Science_and_biodiversity_in_school_projects_on_Wikispecies,_Wikidata_and_Wikimedia_Commons| Citizen Science and biodiversity in school projects on Wikispecies, Wikidata and Wikimedia Commons]]


|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt;[[#From the Education Team|From the Education Team]]&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/News/Drafts/ACTC2017| WMF Education Program to be featured at the Asian Conference for Technology in the Classroom]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/Opportunities_to_grow_in_Oman|Opportunities to grow in Oman]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/hundred_words_campaign|An invitation to participate in the &quot;Hundred Words&quot; campaign!]]

[[Outreach:Education/News/Drafts/Education_Collab_adopts_new_membership_criteria#The_Education_Collab_adopts_new_membership_criteria|Education Collab updates membership criteria]]


|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt;
[[#In the News|In the News]]&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[http://www.npr.org/sections/ed/2017/02/22/515244025/what-students-can-learn-by-writing-for-wikipedia|What Students Can Learn By Writing For Wikipedia]

[http://www.businessinsider.com/career-benefits-sharing-knowledge-2017-2| Online communities are supercharging people's careers]

[https://www.linux.com/news/2017/2/using-open-source-empower-students-tanzania| Using open source to empower students in Tanzania]

[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2017-02-27/Recent_research| Signpost Special Issue: Wikipedia in Education]


&lt;/span&gt;
|}

We hope you enjoy this issue of the Education Newsletter.-- [[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:54, 28 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=16360344 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [March 2017] ==

&lt;div&gt;
&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 0.25px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|centre]]
&lt;div style=&quot;text-align: center; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:40px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; direction: ltr; margin-centre&quot;&gt;
&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; color: #006699; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px&quot;&gt; Volume 6 | Issue 2 |March  2017&lt;/span&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight: regular; text-align:center; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px&quot;&gt;
&lt;center&gt;
This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. Be sure to check out the [[outreach:Education/Newsletter/March_2017|full version]], and [[Outreach:Education/Newsletter/Archives|past editions]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[Outreach:Education/News/Team|Join the team!]]&lt;/span&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block;  background:#339966; width:800px;&quot;&gt;
{{anchor|back}} 
In This Issue 
&lt;/center&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width: 70%;&quot;
|style=&quot;width: 40%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman| [[#Featured Topic|Featured Topic]] 

|style=&quot;width: 60%; font-size:16px; font-family:times new roman&quot;|[[Outreach:Education/News/Drafts/newsletter_update|Newsletter update]]
&lt;hr /&gt;
[[Outreach: Education/Newsletter/March 2017/Overview on Wikipedia Education Program 2016 in Taiwan|Overview on Wikipedia Education Program 2016 in Taiwan]]
&lt;hr /&gt;&lt;/span&gt;
|-
&lt;hr /&gt;
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt; [[#From the Community|From the Community]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/High School and Collegiate Students Enhance Waray Wikipedia during Edit-a-thons|High School and Collegiate Students Enhance Waray Wikipedia during Edit-a-thons]]

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/Approaching History students as pilot of Education program in Iran|Approaching History students as pilot of Education program in Iran]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/An experience with middle school students in Ankara|An experience with middle school students in Ankara]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/Wikishtetl: Commemorating Jewish communities that perished in the Holocaust|Wikishtetl: Commemorating Jewish communities that perished in the Holocaust]] 
&lt;/span&gt;
&lt;hr /&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt;[[#From the Education Team|From the Education Team]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/UCSF Students Visit WMF Office as they start their Wikipedia editing journey|UCSF Students Visit WMF Office as they start their Wikipedia editing journey]]

[[Outreach:Education/Newsletter/March 2017/Meet the team|Meet the team]]
&lt;/span&gt;
&lt;hr /&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt;
[[#In the News|In the News]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt; 
[http://lararnastidning.se/fran-dammiga-arkiv-till-artiklar-pa-natet%7C| Från dammiga arkiv till artiklar på nätet]
&lt;/span&gt;
&lt;hr /&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

The new issue of the newsletter is out! Thanks to everyone who submitted stories and helped with the publication. We hope you enjoy this issue of the Education Newsletter.-- [[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[User:Saileshpat|Saileshpat]] ([[User talk:Saileshpat|talk]]) 19:07, 1 April 2017 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=16517453 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: [April 2017] ==

&lt;div&gt;
&lt;section begin=&quot;education-newsletter&quot;/&gt;&lt;div style=&quot;border: 0.25px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|centre]]
&lt;div style=&quot;text-align: center; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:40px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; direction: ltr; margin-centre&quot;&gt;
&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; color: #006699; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px&quot;&gt; Volume 6 | Issue 3 | April 2017&lt;/span&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight: regular; text-align:center; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px&quot;&gt;
&lt;center&gt;
This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. Be sure to check out the [[outreach:Education/Newsletter/March_2017|full version]], and [[Outreach:Education/Newsletter/Archives|past editions]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[Outreach:Education/News/Team|Join the team!]]&lt;/span&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block;  background:#339966; width:800px;&quot;&gt;
{{anchor|back}} 
In This Issue 
&lt;/center&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;/div&gt;
{| style=&quot;width: 70%;&quot;
|style=&quot;width: 40%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman| [[#Featured Topic|Featured Topic]] 
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;
&lt;hr /&gt;
[[Outreach: Education/Newsletter/April 2017/How responsible should teachers be for student contributions?|How responsible should teachers be for student contributions?]]
&lt;hr /&gt;&lt;/span&gt;
|-
&lt;hr /&gt;
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt; [[#From the Community|From the Community]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Cairo and Al-Azhar Universities students wrap up their ninth term and start their tenth term on WEP|Cairo and Al-Azhar Universities students wrap up their ninth term and start their tenth term on WEP]]

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Glimpse of small language Wikipedia incubation partnership in Taiwan|Glimpse of small language Wikipedia incubation partnership in Taiwan]]

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Key to recruiting seniors as Wikipedians is long-term work|Key to recruiting seniors as Wikipedians is long-term work]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Education at WMCON17|Education at WMCON17]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/OER17|OER17]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Western Armenian WikiCamper promotes Wikiprojects in his school|Western Armenian WikiCamper promotes Wikiprojects in his school]] 

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Building a global network for Education|Building a global network for Education]] 

&lt;/span&gt;
&lt;hr /&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman&quot;&gt;[[#From the Education Team|From the Education Team]]
|&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman&quot;&gt;

[[Outreach:Education/Newsletter/April 2017/Mobile Learning Week 2017|Mobile Learning Week 2017]]
&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;
&lt;hr /&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt; If this message is not on your home wiki's talk page, [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|update your subscription]]. 
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

The new issue of the newsletter is out! Thanks to everyone who submitted stories and helped with the publication. We hope you enjoy this issue of the Education Newsletter.-- [[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 19:18, 1 മേയ് 2017 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=16627464 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2017 ==

&lt;div style=&quot;border: 0.25px gray solid; padding: 1em; padding-top: 2em; font-family: Times New Roman; font-size:1.15em;&quot;&gt;
[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left]]
&lt;div style=&quot;text-align: left; direction: ltr&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:60px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; direction: ltr; margin-left&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight: bold; color: #006699; font-size:20px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px&quot;&gt; Volume 6 | Issue 8 | September 2017&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight: regular; text-align:center; font-size:14px; font-family: 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px&quot;&gt;
This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter| subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction: ltr&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block;  background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;
In This Issue
&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width: 60%;&quot;
| style=&quot;width: 50%; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | Featured Topic
| style=&quot;width: 50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/September 2017/Wikipedia - Here and Now|&quot;Wikipedia – Here and Now&quot;: 40 students in the Summer School &quot;I Can – Here and Now&quot; in Bulgaria heard more about Wikipedia]]
|-
| colspan=&quot;3&quot; | 
----
|-
| style=&quot;font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | From the Community
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/News/September 2017/Klexikon|Klexikon: the German 'childrens' Wikipedia' in Montréal]]

[[outreach:Education/News/September 2017/Wikipedia is now a part of Textbook in Informatics|Wikipedia is now a part of Textbook in Informatics]]

|}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:24, 1 ഒക്ടോബർ 2017 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17258722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2017 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 6 | Issue 9 | October 2017 &lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | Featured Topic
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 1|Your community should discuss to implement the new P&amp;E Dashboard functionalities]]

|-
| style=&quot;font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | From the Community
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 2|Wikidata implemented in Wikimedia Serbia Education Programe]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 3|Hundred teachers trained in the Republic of Macedonia]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 4|Basque Education Program makes a strong start]]

|-
| style=&quot;font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | From the Education Team
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 8|WikiConvention Francophone 2017]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2017#Article 9|CEE Meeting 2017]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 02:05, 2 നവംബർ 2017 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17368194 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2017 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 6 | Issue 10 | November 2017&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/November 2017#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 1|Hashemite University continues its strong support of Education program activities]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 2|Wikicontest for high school students]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 3|Exploring Wikiversity to create a MOOC]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 4|Wikidata in the Classroom at the University of Edinburgh]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 5|How we defined what secondary education students need]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 6|Wikipedia Education Program in Bangkok,Thailand]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 7|Shaken but not deterred]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 8|Wikipedia workshop against human trafficking in Serbia]]

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 9|The WikiChallenge Ecoles d'Afrique kicks in 4 francophones African countries]]


|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/November 2017#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 10|A Proposal for Education Team endorsement criteria]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/November 2017#In the News|In the News]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | 
[[outreach:Education/Newsletter/November 2017#Article 11|Student perceptions of writing with Wikipedia in Australian higher education]]
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:23, 1 ഡിസംബർ 2017 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17496082 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: December 2017 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 6 | Issue 11 | December 2017&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/December 2017#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 2|Wikimedia Serbia has established cooperation with three new faculties within the Education Program]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 3|Updates to Programs &amp; Events Dashboard]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 4|Wiki Camp Berovo 2017]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 5|WM User Group Greece organises Wikipedia e-School for Educators]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 6|Corfupedia records local history and inspires similar projects]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 7|Wikipedia learning lab at TUMO Stepanakert]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 8|Wikimedia CH experiments a Wikipedia's treasure hunt during &quot;Media in Piazza&quot;]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/December 2017#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 9|Creating digitally minded educators at BETT 2017]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/December 2017#In the News|In the News]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | 
[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 10|Things My Professor Never Told Me About Wikipedia]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 11|&quot;Academia and Wikipedia: Critical Perspectives in Education and Research&quot; Conference in Ireland]]

[[outreach:Education/Newsletter/December 2017#Article 12|Science is shaped by Wikipedia]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:31, 5 ജനുവരി 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17597557 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 7 | Issue 1 | January 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
{{anchor|back}}
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Featured Topic|Featured Topic]]
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
&lt;!-- Enter the title of the articles for this issue  --&gt;

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 1|Bertsomate: using Basque oral poetry to illustrate math concepts]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/January 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 2|Wikimedia Serbia celebrated 10 years from the first article written within the Education Program]]

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 3|WikiChallenge Ecoles d'Afrique update]]

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 4|The first Swedish Master's in Digital Humanities partners with Wikimedia Sverige]]

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 5|How we use PetScan to improve partnership with lecturers and professors]]


|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/January 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 6|The Education Survey Report is out!]]

[[outreach:Education/Newsletter/January 2018#Article 7|Education Extension scheduled shutdown]]
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:42, 1 ഫെബ്രുവരി 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17696217 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 7 | Issue 2 | February 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/February 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 2|WikiProject Engineering Workshop at IIUC,Chittagong]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 3|What did we learn from Wikibridges MOOC?]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 4|Wikimedia Serbia launched Wiki scholar project]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 5|Wiki Club in Ohrid, Macedonia]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 6|Karvachar’s WikiClub: When getting knowledge is cool]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 7|More than 30 new courses launched in the University of the Basque Country]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 8|Review meeting on Christ Wikipedia Education Program]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 9|The Multidisciplinary Choices of High School Students: The Arabic Education Program; Wikimedia Israel]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/February 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 10|The Education Extension is being deprecated (second call)]]

[[outreach:Education/Newsletter/February 2018#Article 11|The 2017 survey report live presentation is available for viewing]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:52, 1 മാർച്ച് 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17757914 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes.
 
&lt;big&gt;'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=AE&amp;prj=as&amp;edc=3&amp;prjedc=as3 Take the survey now!]'''&lt;/big&gt;

You can find more information about this survey [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|on the project page]] and see how your feedback helps the Wikimedia Foundation support editors like you. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]] (in English). Please visit our [[m:Special:MyLanguage/Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through the EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]] to remove you from the list.

Thank you!
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 18:19, 29 മാർച്ച് 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as3&amp;oldid=17881328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:WMF Surveys@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 7 | Issue 3 | March 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Featured Topic|Featured Topic]]
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 1|Education Programs Itinerary]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/March 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 2|Animated science educational videos in Basque for secondary school student]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 3|Beirut WikiClub: Wikijourney that has enriched our experiences]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 4|Students of the Faculty of Biology in Belgrade edit Wikipedia for the first time]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 5|The role of Wikipedia in education - Examples from the Wiki Education Foundation]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 6|Multilingual resource for Open education projects]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 7|Wikipedia: examples of curricular integration in Portugal]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/March 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 8|Resources and Tips to engage with Educators]]

[[outreach:Education/Newsletter/March 2018#Article 9|Education Session at WMCON 2018]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:33, 4 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17882222 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Reminder: Share your feedback in this Wikimedia survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Every response for this survey can help the Wikimedia Foundation improve your experience on the Wikimedia projects. So far, we have heard from just 29% of Wikimedia contributors. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes to be completed. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=AE&amp;prj=as&amp;edc=3&amp;prjedc=as3  Take the survey now.]'''

If you have already taken the survey, we are sorry you've received this reminder. We have design the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone.
If you wish to opt-out of the next reminder or any other survey, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]].  You can also send any questions you have to this user email. [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]] This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]].  Thanks!  
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 01:17, 13 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as3&amp;oldid=17881328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:WMF Surveys@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey ==

&lt;div class=&quot;mw-parser-output&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''23 April, 2018 (07:00 UTC)'''.   The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_5ABs6WwrDHzAeLr?aud=AE&amp;prj=as&amp;edc=3&amp;prjedc=as3  Take the survey now.]'''

'''If you already took the survey - thank you! We will not bother you again.''' We have designed the survey to make it impossible to identify which users have taken the survey, so we have to send reminders to everyone. To opt-out of future surveys, send an email through EmailUser feature to [[:m:Special:EmailUser/WMF Surveys|WMF Surveys]].  You can also send any questions you have to this user email.  [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|Learn more about this survey on the project page.]]  This survey is hosted by a third-party service and governed by this Wikimedia Foundation [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2018_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]].
&lt;/div&gt; &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:WMF Surveys|WMF Surveys]]&lt;/span&gt;, 00:27, 20 ഏപ്രിൽ 2018 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2018/as3&amp;oldid=17881328 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:WMF Surveys@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 7 | Issue 4 | April 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Featured Topic|Featured Topic]]
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 1|Wikimedia at the Open Educational Resources Conference 2018]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/April 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 2|Global perspectives from Western Norway]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 3|Togh's WikiClub: Wikipedia is the 8th wonder of the world!]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 4|Aboriginal Volunteers in Taiwan Shared Experience about Incubating Minority Language Wikipedia in Education Magazine]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 5|Workshops with Wiki Clubs members in the Republic of Macedonia]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 6|Celebrating Book's Day in the University of the Basque Country: is Wikipedia the largest Basque language book?]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 7|Txikipedia is born and you'll love it]]

[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 8|Students Write Wiktionary]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/April 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |


[[outreach:Education/Newsletter/April 2018#Article 9|Presenting the Wikipedia Education Program at the Open Education Global Conference]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:33, 4 മേയ് 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=17992472 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 5 | May 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]


&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/May 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 2|Creating and reusing OERs for a Wikiversity science journalism course from Brazil]]

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 3|Inauguration Ceremony of Sri Jayewardenepura University Wiki Club]]

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 4|Wiki Education publishes evaluation of Fellows pilot]]

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 5|The first students of Russia with diplomas of Wikimedia and Petrozavodsk State University]]

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 6|Selet WikiSchool]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/May 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 8|A lofty vision for the Education Team]]

[[outreach:Education/Newsletter/May 2018#Article 9|UNESCO Mobile Learning Week 2018, Digital Skills for Life and Work]]
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:44, 4 ജൂൺ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter&amp;oldid=18071070 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 6 | June 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Featured Topic|Featured Topic]]
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 1|Academia and Wikipedia: the first Irish conference on Wikipedia in education]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 2|Ashesi Wiki Club: Charting the cause for Wikipedia Education Program in West Africa]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 3|Wikimedia Serbia has received a new accreditation for the Accredited seminars for teachers]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 4|Côte d'Ivoire: Wikipedia Classes 2018 are officially up and running]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 5|Basque secondary students have now better coverage for main topics thanks to the Education Program]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 6|What lecturers think about their first experience in the Basque Education Program]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 7|Education Extension scheduled deprecation]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/June 2018#In the News|In the News]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | 
[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 8|Wikipedia calls for participation to boost content from the continent]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 9|Wikipedia in the History Classroom]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 10|Wikipedia as a Pedagogical Tool Complicating Writing in the Technical Writing Classroom]]

[[outreach:Education/Newsletter/June 2018#Article 11|When the World Helps Teach Your Class: Using Wikipedia to Teach Controversial Issues]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:03, 30 ജൂൺ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18158878 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 7 | July 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;


{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;width:50%; color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Featured Topic|Featured Topic]]
| style=&quot;width:50%; font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 1|Wikipedia+Education Conference 2019: Community Engagement Survey]]


|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/July 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 2|Young wikipedian: At WikiClub you get knowledge on your own will]]

[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 3|Wikipedia in schools project at the &quot;New Technologies in Education&quot; Conference]]

[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 4|Basque Education Program: 2017-2018 school year report]]


|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/July 2018#In the News|In the News]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; | 
[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 10|UNESCO ICT in Education Prize call for nominations opens]]

[[outreach:Education/Newsletter/July 2018#Article 11|An educator's overview of Wikimedia (in short videos format)]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:32, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18263925 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 8 | August 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]
&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/August 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 2|The reconnection of Wikimedia Projects in Brazil]]

[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 3|Christ (DU) students enrolls for 3rd Wikipedia certificate course]]

[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 4|Educational wiki-master-classes at International &quot;Selet&quot; forum]]

[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 5|54 students help enrich the digital Arabic content]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/August 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/August 2018#Article 6|Mapping education in the Wikimedia Movement]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:12, 2 സെപ്റ്റംബർ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18288215 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 9 | September 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]

&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/September 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 1|Edu Wiki Camp 2018: New Knowledge for New Generation]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 2|Education loves Monuments: A Brazilian Tale]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 3|“I have always liked literature, now I like it even more thanks to Wikipedia”. Literature is in the air of WikiClubs․]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 4|History of Wikipedia Education programme at Christ (Deemed to be University)]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 5|Preparation for the autumn educational session of Selet WikiSchool is started]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 6|Wiki Camp Doyran 2018]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 7|Wikicamp Czech Republic 2018]]

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 8|Wikipedia offline in rural areas of Colombia]]

|-
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/September 2018#From the Education Team|From the Education Team]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |

[[outreach:Education/Newsletter/September 2018#Article 9|Presentation on mapping education in the Wikimedia Movement]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:14, 9 ഒക്ടോബർ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18394865 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2018 ==

[[File:Wikipedia Education Globe 2.pdf|frameless|left|150px|Wikipedia Education globe]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; direction:ltr;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:60px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; direction:ltr; margin-left;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#006699; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 | Issue 10 | October 2018&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:regular; text-align:center; font-size:14px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; display:block; width:1000px;&quot;&gt;This monthly newsletter showcases the Wikipedia Education Program. It focuses on sharing: your ideas, stories, success and challenges. You can see past editions [[outreach:Education/Newsletter/Archives|here]]. You can also volunteer to help publish the newsletter. [[outreach:Education/News/Team|Join the team!]] Finally, don't forget to [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Education_Newsletter|subscribe!]]

&lt;div style=text-align:center; direction:ltr;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:white; font-size:24px; font-family:times new roman; display:block; background:#339966; width:1000px;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

{| style=&quot;width:60%;&quot;
| style=&quot;color:#990000; font-size:20px; font-family:times new roman;&quot; | [[outreach:Education/Newsletter/October 2018#From the Community|From the Community]]
| style=&quot;font-size:16px; font-family:times new roman;&quot; |
[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 1|A new academic course featuring Wikidata at Tel Aviv University]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 2|How we included Wikipedia edition into a whole University department curriculum]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 3|Meet the first board of the UG Wikipedia &amp; Education]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 4|The education program has kicked off as the new academic year starts]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 5|The education program has kicked off as the new academic year starts in Albania]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 6|The first Wikimedia+Education conference will happen on April 5-7 at Donostia-Saint Sebastian]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 7|Using ORES to assign articles in Basque education program]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 8|What to write for Wikipedia about? Monuments!]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 9|Wikifridays: editing Wikipedia in the university]]

[[outreach:Education/Newsletter/October 2018#Article 10|Writing articles on Wikipedia is our way of leaving legacy to the next generations]]

|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:55, 12 നവംബർ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18504430 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2018 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em; direction:ltr;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 4 &amp;bull; Issue 10 &amp;bull; October 2018&lt;/span&gt;

------

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/November 2018|Contents]] &amp;bull; [[outreach:Education/Newsletter/November 2018/Single page|Single page view]] &amp;bull; [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
-------
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:outreach:Education/News/November 2018/WikiEducation - Report from Wikimedians of Albanian Language UG |WikiEducation - Report from Wikimedians of Albanian Language UG]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia Education Program in ICETC 2018 , Japan |Wikipedia Education Program in ICETC 2018, Japan]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia has become the inseparable part of my daily life |Wikipedia has become the inseparable part of my daily life]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wikipedia is a world in which anyone of us has his own place |Wikipedia is a world in which anyone of us has his own place]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Wiki conference for teachers in Ohrid |Wiki conference for teachers in Ohrid]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Our baby is 3! |Our baby is 3!]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/highlighting work of Sailesh Patnaik |Highlighting work of Sailesh Patnaik]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Important updates from Wikimedia Education Team |Important updates from Wikimedia Education Team]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/Welcome Melissa to the Education Team |Welcome Melissa to the Education Team]]
*[[:outreach:Education/News/November 2018/What has the education team been up to? Year end review and updates! |What has the education team been up to? Year end review and updates! ]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:18, 30 നവംബർ 2018 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18673623 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== കവാടം താരകം ==

{| style=&quot;background-color: #fde7ff; border: 1px solid #fc92eb;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:DoorIcon.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''കവാടം താരകം'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | [[കവാടം:ജ്യോതിഃശാസ്ത്രം|ജ്യോതിഃശാസ്ത്രകവാടം]] ജീവിപ്പിക്കാനുള്ള അശ്രാന്ത പരിശ്രമത്തിന് ഒരു കുഞ്ഞു താരകം -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;ടി വി&lt;/span&gt;]] 14:35, 27 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
:എന്റെയും ആശംസകൾ -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 15:09, 27 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
|}

== വിക്കി സംഗമോത്സവം 2018 ==

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#F1F1DE;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:1px solid #C2dfff; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #E7FFFF; background: -moz-linear-gradient(top, #A7D7F9 0%, #7db9e8 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px; font-family:Calibri, Verdana, sans-serif;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; font-size:14px;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam_2018_banner_2.svg|520px|upright|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018]]
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2018]], 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വികാസ് ആഡിറ്റോറിയത്തിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018/പങ്കെടുക്കാൻ ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. 
&lt;/span&gt;
സംഗമോത്സവത്തിലെ ഒന്നാം ദിനമായ ജനുവരി 19 ശനിയാഴ്ച രാവിലെ 10 ന് വിസംഗമോത്സവം ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നതാണ്. അന്നേ ദിവസം വിക്കിവിദ്യാർത്ഥി സംഗമം, വിക്കിപീഡിയ പരിചയപ്പെടുത്തൽ, വിക്കിപീഡിയ തൽസ്ഥിതി അവലോകനം, വിവിധ സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ മുതലായവ നടക്കും. രാത്രി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറിച്ച് ഓപ്പൺ ഫോറം ഉണ്ടാകും.

രണ്ടാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 20 ഞായറാഴ്ച രാവിലെ പ്രാദേശിക ചരിത്ര രചന സംബന്ധിച്ച സെമിനാറോടെ സംഗമോത്സവം ആരംഭിക്കും. അന്നേ ദിവസവും വിവിധ  സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ നടക്കും. രാത്രി വിക്കി ചങ്ങാത്തം ഉണ്ടാകും.

മൂന്നാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 21 തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ വിക്കിജലയാത്രയാണ്. മുസിരിസ് പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളായ ജൂത ചരിത്ര മ്യൂസിയം പാലിയം കൊട്ടാരം മ്യൂസിയം സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ മ്യൂസിയം തുടങ്ങിയ 8 മ്യൂസിയങ്ങളും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രം, പട്ടണം പര്യവേക്ഷണം തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളും ഒരു ദിവസം നീളുന്ന ഈ ജലയാത്രയിൽ സന്ദർശിക്കും.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വച്ച് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ..

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Ambadyanands|Ambadyanands]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ambadyanands|സംവാദം]]) 18:13, 15 ജനുവരി 2019 (UTC)

== This Month in Education: January 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;bull; Issue 1 &amp;bull; January 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/January 2019|Contents]] &amp;bull; [[outreach:Education/Newsletter/January 2019/Headlines|Headlines]] &amp;bull; [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Registration for Wikimedia+Education Conference is open|Registration for Wikimedia+Education Conference is open]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Collaboration with Yerevan State University of Languages and Social Sciences after V. Brusov|Collaboration with Yerevan State University of Languages and Social Sciences after V. Brusov]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Meet the first Programs &amp; Events Dashboard sysops|Meet the first Programs &amp; Events Dashboard sysops]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/More than a hundred students gathered in Ecuador to edit Wikipedia|More than a hundred students gathered in Ecuador to edit Wikipedia]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Selet WikiSchool continues to teach young Tatar language Wikipedians|Selet WikiSchool continues to teach young Tatar language Wikipedians]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/The WikiClub contributes to the development of our human qualities |The WikiClub contributes to the development of our human qualities]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Third prize for Wikipedia in schools project|Third prize for Wikipedia in schools project]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/We've updated the design of Education space!|We've updated the design of Education space!]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019|The WikiChallenge Ecoles d'Afrique is back]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wiki Advanced Training at VVIT|Wiki Advanced Training at VVIT]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiEducation in Albania from WoALUG|Creating our first WikiClub]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/WikiClubs participate in edit-a-thon of cartoons|WikiClubs participate in edit-a-thon of cartoons]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wikimedia and Education in Portugal: Where are we now|Wikimedia and Education in Portugal: Where are we now]]
*[[:outreach:Education/News/January 2019/Wikimedia Israel: “Wikipedia Ambassadors” program for Arabic-speaking schools is launched|Wikimedia Israel: “Wikipedia Ambassadors” program for Arabic-speaking schools is launched]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:41, 29 ജനുവരി 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18816770 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== This Month in Education: February 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 2 &amp;#x2022; February 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/February 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/February 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia User Group Nigeria in Collaboration with AfroCrowd Celebrate Black Month History with a 2Day Editathon|Wikimedia User Group Nigeria in Collaboration with AfroCrowd Celebrate Black Month History with a 2Day Editathon]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia+Education Programme announced|Wikimedia+Education Programme announced]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikipedia in Education, Uruguay|Wikipedia in Education, Uruguay]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Oslo Metropolitan University hires “Wikipedia-assistants”|Oslo Metropolitan University hires “Wikipedia-assistants”]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Basque Education Program: 2018 in review|Basque Education Program: 2018 in review]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia Israel introduces Wikidata to Education|Wikimedia Israel introduces Wikidata to Education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia Serbia made tutorials in Serbian language on editing Wikipedia|Wikimedia Serbia made tutorials in Serbian language on editing Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Seminar on wikis in education|Seminar on wikis in education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Wikimedia, Tourism and Education: Launching project ISAL|Wikimedia, Tourism and Education: Launching project ISAL]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/The Swiss Lab: Wikipedia as a game|The Swiss Lab: Wikipedia as a game]]
* [[:outreach:Education/News/February 2019/Meet Hungary|Meet Hungary]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:52, 27 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18903920 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 3 &amp;#x2022; March 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/March 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/March 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wikimedia at MLW2019|Wikimedia at UNESCO Mobile Learning Week 2019]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wiki Education publishes evaluation on how to get subject matter experts to edit|Wiki Education publishes evaluation on how to get subject matter experts to edit]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/WikiGap brings editors to close WikiGap|WikiGap brings editors to close WikiGap and open Wiki Pathshala]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Education Mapping exercise is open for public review|Education Mapping exercise is open for public review]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Wikimedia movement projects and activities presented at EDU RUSSIA 2019 forum|Wikimedia movement projects and activities presented at EDU RUSSIA 2019 forum]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/“Edit-a-thons give us opportunity to distract from common interests” The club members write articles about New Year|“Edit-a-thons give us opportunity to distract from common interests” The club members write articles about New Year]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/WikiClub as a non-formal educational centre in rural communities|WikiClub as a non-formal educational centre in rural communities]]
* [[:outreach:Education/News/March 2019/Mini-MWT at VVIT (Feb 2019)|Mini MediaWiki Training at VVIT]]&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 06:32, 28 മാർച്ച് 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18959709 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Bring your idea for Wikimedia in Education to life! Launch of the Wikimedia Education Greenhouse ==

{|border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;10&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;background:transparent;font-size:1.0em;line-height:normal&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
|style=&quot;{{pre style}};width:100%&quot;|
'''&lt;center&gt;Apply for Education Greenhouse&lt;/center&gt;'''&lt;br&gt;&lt;br&gt;  

[[File:Wikimedia Education Greenhouse logo button.svg|frameless|left|120px]]
Are you passionate about open education? Do you have an idea to apply Wikimedia projects to an education initiative but don’t know where to start? Join the the Wikimedia &amp; Education Greenhouse! It is an immersive co-learning experience that lasts 9 months and will equip you with the skills, knowledge and support you need to bring your ideas to life. You can apply as a team or as an individual, by May 12th. Find out more &lt;big&gt; [[:outreach:Education/Greenhouse|Education Greenhouse]].&lt;/big&gt; For more information reachout to mguadalupe{{@}}wikimedia.org
|} —[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:16, 5 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=18981257 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 4 &amp;#x2022; April 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/April 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/April 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Launch of the Wikimedia &amp; Education Greenhouse!|Launch of the Wikimedia &amp; Education Greenhouse!]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikipedia Student Scholar|Wikipedia Student Scholar]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikimedia Commons: a highly hostile place for multimedia students contributions|Wikimedia Commons: a highly hostile place for multimedia students contributions]]
* [[:outreach:Education/News/April 2019/Wikimedia+Education Conference highlights|Wikimedia+Education Conference highlights]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:27, 24 ഏപ്രിൽ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19034809 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 5 &amp;#x2022; May 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[Outreach:Education/Newsletter/May 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[Outreach:Education/Newsletter/May 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Education in Wales|Education in Wales]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia &amp; Education Greenhouse: Applications closed!|Wikimedia &amp; Education Greenhouse: Applications closed!]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Meet Germany|Wiki Camp 'Meet Germany']]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Seniors also count!|Seniors also count!]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Mandatory internship at Wikimedia Armenia|Mandatory internship at Wikimedia Armenia]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia Experience Survey by VVIT WikiConnect|Wikimedia Experience Survey by VVIT WikiConnect]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/OFWA Wikipedia Education Highlights April 2019|OFWA Wikipedia Education Highlights April 2019]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Wikimedia Education at &quot;Wikicamp Chattogram 2019&quot;|Wikimedia Education at &quot;Wikicamp Chattogram 2019&quot;]]
*[[:Outreach:Education/News/May 2019/Edit a thon about flora and fauna to celebrate the earth day|Edit a thon about flora and fauna to celebrate the earth day]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:16, 29 മേയ് 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19113682 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പതിനെട്ടാം പടി ഫിലിം ==

തീർച്ചയായും അവലംബം ചേർക്കാം [[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 13:18, 19 ജൂൺ 2019 (UTC)

== This Month in Education: June 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 6 &amp;#x2022; June 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/June 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/June 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[outreach:Education/News/June 2019/The introduction of the Wikipedia into the educational program has expanded|The introduction of the Wikipedia into the educational program has expanded]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Welcome Vasanthi|Welcome Vasanthi to the Education Team!]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikimedia Education SAARC Conference happening in India|Wikimedia Education SAARC Conference happening in India]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/&quot;Won't somebody please think of the children?&quot;|&quot;Won't somebody please think of the children?&quot;]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/The first Annual Report of VVIT WikiConnect|The first Annual Report of VVIT WikiConnect]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/An effective collaboration of WikiClubs and schools|An effective collaboration of WikiClubs and schools]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikiclassroom: New way for students' inspiration|Wikiclassroom: New way for students' inspiration]]
*[[outreach:Education/News/June 2019/Wikipedia as a classroom activity kicks off in Kosovo|Wikipedia as a classroom activity kicks off in Kosovo]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:40, 6 ജൂലൈ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19174995 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 7 &amp;#x2022; July 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/July 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/July 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:outreach:Education/News/July 2019/First WikiEducation gathering in Mexico|First WikiEducation gathering in Mexico]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/SEABA school in India has hired a Wikimedian to teach Wikimedia project in their school.|SEABA school in India has hired a Wikimedian to teach Wikimedia project in their school.]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Selet WikiSchool: results of first half of 2019|Selet WikiSchool: results of first half of 2019]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Students Use Archival Documents in a Competition, WMIL|Students Use Archival Documents in a Competition, WMIL]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Stepanakert WikiClub: Meeting with the Speaker of the Artsakh Parliament - Ashot Ghoulian|Stepanakert WikiClub: Meeting with the Speaker of the Artsakh Parliament - Ashot Ghoulian]]

*[[:outreach:Education/News/July 2019/Collaboration with American University of Armenia|Collaboration with American University of Armenia]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Finalizing the Collaboration with Armenian Education Foundation|Finalizing the Collaboration with Armenian Education Foundation]]
*[[:outreach:Education/News/July 2019/Wikimedia Education SAARC Conference Journey|Wikimedia Education SAARC Conference Journey]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 09:53, 30 ജൂലൈ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19221452 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 8 &amp;#x2022; August 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/August 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/August 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/August 2019/Summer WikiCamp for secondary school students 2019 in Armenia|Summer WikiCamp for secondary school students 2019 in Armenia]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/Together, we can create an environment that promotes Quality Education|Together, we can create an environment that promotes Quality Education]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/International Days and pop culture motivate primary and secondary education students to write on Wikipedia and Wikidata|International Days and pop culture motivate primary and secondary education students to write on Wikipedia and Wikidata]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/Quality learning and recruiting students at Edu Wiki camp|Quality learning and recruiting students at Edu Wiki camp]]
* [[outreach:Education/News/August 2019/We spend such wonderful days in WikiCamps that noone wants to return home|We spend such wonderful days in WikiCamps that noone wants to return home]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 01:00, 5 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19308048 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act3) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:54, 9 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act3)&amp;oldid=19352892 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.'''

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act3) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:34, 20 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act3)&amp;oldid=19352892 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 9 &amp;#x2022; September 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/September 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/September 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Learning history by expanding articles about novels|Learning history by expanding articles about novels]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Organizing the Education space at Wikimania 2019 - A conversation with Shani Evenstein|Organizing the Education space at Wikimania 2019 - A conversation with Shani Evenstein]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wiki Goes to School is back in three cities in Indonesia|Wiki Goes to School is back in three cities in Indonesia]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikipedia workshop at the Summer IT School for Teachers|Wikipedia workshop at the Summer IT School for Teachers]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019 is over|WikiChallenge Ecoles d'Afrique 2019 is over]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikipedia Education Program launched in Bangladesh|Wikipedia Education Program held at Netrokona Government College, Bangladesh]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Stepanakert WikiClub turns 4!|Stepanakert WikiClub turns 4!]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Wikimedia Indonesia trained the trainers through WikiPelatih 2019|Wikimedia Indonesia trained the trainers through WikiPelatih 2019]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/Students learning Wikipedia editing by attending Wikicamp at Nabran|Students learning Wikipedia editing by attending Wikicamp at Nabran]]
*[[:outreach:Education/News/September 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:34, 1 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19418815 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Reminder: Community Insights Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Share your experience in this survey'''

Hi {{PAGENAME}},

There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal!
With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide.

Please take 15 to 25 minutes  to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act3) give your feedback through this survey]'''.  It is available in various languages.

This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English).

Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey.

Sincerely,
&lt;/div&gt; [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:29, 4 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act3)&amp;oldid=19352892 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RMaung (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 10 &amp;#x2022; October 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/October 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/October 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia Chile launched its new online course for school teachers|Wikimedia Chile launched its new online course for school teachers]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia Norway is developing an education program for Sámi students and universities teaching Sámi subjects|Wikimedia Norway is developing an education program for Sámi students and universities teaching Sámi subjects]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Teachers Association of the Republic of Indonesia (PGRI) Keeps Improving Teachers’ Digital Literacy Through the Use of Wikipedia|Teachers Association of the Republic of Indonesia (PGRI) Keeps Improving Teachers’ Digital Literacy Through the Use of Wikipedia]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Lectures on Wikipedia at the the University of Warsaw|Lectures on Wikipedia at the the University of Warsaw]]

*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikicamp in Armenia through the Eyes of Foreigners| Wikicamp in Armenia through the Eyes of Foreigners]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/New Wiki Education evaluation report of Wikidata courses published|New Wiki Education evaluation report of Wikidata courses published courses.]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Youth Salon by VVIT WikiConnect along with Wikipedia &amp; Education user group|Wikimedia 2030 Strategoy Youth Salon by VVIT WikiConnect]]
*[[outreach:Education/News/October 2019/Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Highlights from the first unit of the online course|Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Highlights from the first unit of the online courses.]]
*[[outreach:Education/News/September 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:30, 25 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19436525 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== This Month in Education: November 2019 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 8 &amp;#x2022; Issue 11 &amp;#x2022; November 2019&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/October 2019|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/October 2019/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
*[[:outreach:Education/News/November 2019/GOES for Ghana|Wikimedians aim to make a difference in the lives of students in Ghana with support from the Wikimedia &amp; Education Greenhouse]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/The Third &quot;Editatón WikiUNAM&quot;|The Third &quot;Editatón WikiUNAM&quot;]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/Spreading Free Knowledge in the Land of Minangkabau|Spreading Free Knowledge in the Land of Minangkabau]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/What can we learn from the Open Education movement about attaining educational SDG in the digital age?|What can we learn from the Open Education movement about attaining educational SDG in the digital age?]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/We are highlighting the work User:Ixocactus for his contributions in Wikimedia &amp; Education‎| We are highlighting the work of User:Ixocactus this month‎]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/“Olympic sports through history” on Serbian Wikipedia|“Olympic sports through history” on Serbian Wikipedia courses.]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/Workshops with Wiki Club members|Workshops with Wiki Club members]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/&quot;Learning about other Culture&quot; SEABA School, Lehragaga|&quot;Learning about other Culture&quot; SEABA School, Lehragaga.]]
*[[:outreach:Education/News/November 2019/What is happening at Wikimedia Space?|What is happening at Wikimedia Space?]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:15, 29 നവംബർ 2019 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19589002 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==ആകാശമാപ്പിലെ അക്ഷരത്തെറ്റ്==

ഈ മാസത്തെ ആകാശമാപ്പിലെ ശുക്രൻ എന്നെഴുതിയിരിക്കുന്നതിലെ തെറ്റ് തിരുത്താമോ?

[[User:Sanu N|&lt;font color=&quot;#ff33f2&quot; size=&quot;2&quot;&gt;N Sanu / &lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;red&quot; size=&quot;3&quot;&gt;എൻ സാനു / &lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;green&quot; size=&quot;3&quot;&gt;एन सानू&lt;/font&gt;]] ([[User talk:Sanu N|സംവാദം]]) 12:45, 2 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

:ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Shajiarikkad|ഷാജി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shajiarikkad|സംവാദം]]) 15:00, 2 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== This Month in Education: January 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;bull; Issue 1 &amp;bull; January 2020&lt;/span&gt;

----

&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/January 2019|Contents]] &amp;bull; [[outreach:Education/Newsletter/January 2019/Headlines|Headlines]] &amp;bull; [[:m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Featured education community member of January 2020|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member: User:Parvathisri]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Alva's college collaboration|Alva's college collaboration]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/EtnoWiki strikes again!|EtnoWiki strikes again in Poland!]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Internship program: Engaging New Volunteers to Join the Community|Internship program: Engaging New Volunteers to Join the Community]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Joint translations as language studying tool in Karvachar’s Wikiclub|Joint translations as language studying tool in Karvachar’s Wikiclub]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Selet WikiSchool introduces Wikinews and other Wikimedia projects|Selet WikiSchool introduces Wikinews and other Wikimedia projects]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Training of Trainers for Teachers in South Sulawesi Was Organized For the First Time|Training of Trainers for Teachers in South Sulawesi Was Organized For the First Time]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Twenty video tutorials in Serbian language on editing Wikipedia|Twenty video tutorials in Serbian language on editing Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Updates from Wikimedia Education database edit-a-thon|Updates from Wikimedia Education database edit-a-thon]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wiki Club Ohrid grows|Wiki Club Ohrid grows]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wiki Masuk Sekolah (Wiki Goes to School) Involved the Students in Producing and Sharing Knowledge Through Wikipedia|Wiki Masuk Sekolah (Wiki Goes to School) Involved the Students in Producing and Sharing Knowledge Through Wikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wikiclassroom as a New Means of Gaining Knowledge|Wikiclassroom as a New Means of Gaining Knowledge]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Highlights from the second unit of the online course|Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Highlights from the second unit of the online course]]
* [[:outreach:Education/News/January 2020/WoALUG collaboration with educational institution BONEVET in Prishtina|WoALUG collaboration with educational institution BONEVET in Prishtina]]

&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:26, 3 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19722205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പോസ്റ്റർ ==

മാസ്റ്റർ എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിന്റെ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പേജിൽ ആ ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റർ ദയവായി അപ്‌ലോഡ് ചെയ്യാമോ
[[ഉപയോക്താവ്:സുദീപ്.എസ്സ്|സുദീപ്.എസ്സ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സുദീപ്.എസ്സ്|സംവാദം]]) 06:49, 15 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)

== This Month in Education: February 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 1 &amp;#x2022; February 2020&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/February 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/February 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[:outreach:Education/News/February 2020/Featured education community member of February 2020|Featured education community member of February 2020]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Wikipedia in Mayan Language|Wikipedia in Mayan Language]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Open Education Week - events with Wikimedia Poland|Open Education Week - events with Wikimedia Poland]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Youngest wikimedians ever editing Txikipedia|Youngest wikimedians ever editing Txikipedia]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Fashion and digital citizenship at Bath Spa University|Fashion and digital citizenship at Bath Spa University]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/WoALUG and REC Albania continue their collaboration in Wikimedia Education|WoALUG and REC Albania continue their collaboration in Wikimedia Education]]
* [[:outreach:Education/News/February 2020/Respati Project|Respati Project]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:06, 3 മാർച്ച് 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19845865 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 3 &amp;#x2022; March 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/March 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/March 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/March 2020/An Update on Wikimedia Indonesia’s Education Program|An Update on Wikimedia Indonesia’s Education Program]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Education Program in CUC Sur, Jalisco, México|Education Program in CUC Sur, Jalisco, México]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Featured education community member of March 2020|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member: Amber Berson]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Enhancing Armenian Wikipedia with professional articles|Enhancing Armenian Wikipedia with professional articles]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/How collaborations and perseverance contributed to an especially impactful educational project|How collaborations and perseverance contributed to an especially impactful educational project]]
* [[outreach:Education/News/March 2020/Wikimedia Argentina carried out the first training program in education and Human Rights for the Wikimedia Movement|Wikimedia Argentina carried out the first training program in education and Human Rights for the Wikimedia Movement]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:30, 30 മാർച്ച് 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=19864438 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 4 &amp;#x2022; April 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/April 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/April 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/April 2020/ Wikipedia Reveals New Sides of Translation|Wikipedia Reveals New Sides of Translation]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Education Webinars organized by Wikimedia México|Education Webinars organized by Wikimedia México]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Fact checking tool with library under cc-license|Fact checking tool with library under cc-license]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Fast help for schools: An interactive platform for Open Educational Resources|Fast help for schools: An interactive platform for Open Educational Resources]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Featured education community member of April 2020|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wiki Club Ashesi Welcomes Onboard a New Patron|Wiki Club Ashesi Welcomes Onboard a New Patron]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wiki-school project with Wikimedia Poland|Wiki-school. A new program for teachers in Poland]]
* [[outreach:Education/News/April 2020/Wikimedia Serbia was organized action on improving students assignments on Wikipedia|Wikimedia Serbia was organized action on improving students assignments on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 10:45, 5 മേയ് 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20024483 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു  ==

പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Shajiarikkad}}

വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി.

വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം.

നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:19, 2 ജൂൺ 2020 (UTC)

ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക.

== This Month in Education: May 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 5 &amp;#x2022; May 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/May 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/May 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/May 2020/EduWiki challenge México by Wikimedia México|EduWiki challenge México by Wikimedia México]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Featured education community member of May 2020|Featured education community member of May 2020]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Sharing Wikimedia Education Projects in the Philippines|Sharing Wikimedia Education Projects in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Turkish professors are giving Wikipedia assignments during Covid-19 days|Turkish professors are giving Wikipedia assignments during Covid-19 days]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Wikidata introduced in Faculty of Economics, University of Belgrade|Wikidata introduced in Faculty of Economics, University of Belgrade]]
* [[outreach:Education/News/May 2020/Wikipedia as career counseling tool for teenagers|Wikipedia as career counseling tool for teenagers]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 16:39, 10 ജൂൺ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20130275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 6 &amp;#x2022; June 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/June 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/June 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/June 2020/Understanding Wikimedia Affiliates Evaluation in Education Report|Understanding Wikimedia Affiliates Evaluation in Education Report]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Understanding Wikimedia Community as Research Fellows|Understanding Wikimedia Community as Research Fellows]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Participants of Wiki/Ponder online workshop in Kosovo edit Wikipedia|Participants of Wiki/Ponder online workshop in Kosovo edit Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Celebrating the final unit of the online course!|Wikimedia &amp; Education Greenhouse – Celebrating the final unit of the online course!]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Wikipedia in schools competing for innovations in teaching award|Wikipedia in schools competing for innovations in teaching award]]
* [[outreach:Education/News/June 2020/Featured education community member of June 2020|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member: Oleh Kushch]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 03:54, 24 ജൂൺ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20166080 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 &amp;#x2022; Issue 7 &amp;#x2022; July 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/July 2020|Contents]] &amp;#x2022; [[outreach:Education/Newsletter/July 2020/Headlines|Headlines]] &amp;#x2022; [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/July 2020/About Education at the Wikimedia Polska Conference|About Education at the Wikimedia Polska Conference]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/Featured education community member of July 2020|Featured education community member]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/The importance of having an Education and Human Rights Program|The importance of having an Education and Human Rights Program]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/The Welsh Wiki-Education project|The Welsh Wiki-Education project]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/Wikimedia Chile faces the challenge of mandatory virtuality|Wikimedia Chile faces the challenge of mandatory virtuality]]
* [[outreach:Education/News/July 2020/WoALUG and Canadian Institute of Technology write about women in tech|WoALUG and Canadian Institute of Technology write about women in tech]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 05:27, 5 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20337242 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 • Issue 8 • August 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/August 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/August 2020/Collaboration between Karvachar Armath laboratory and Karvachar’s Wikiclub as a new educational platform for the teenagers|Collaboration between Karvachar Armath laboratory and Karvachar’s Wikiclub as a new educational platform for the teenagers]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/Education cycle “Wikipedia, the free encyclopedia: an instructional strategy for the teaching practice” organized by the Faculty of Education Sciences of the Universidad Autónoma de Tlaxcala and Wikimedia México.|Education cycle “Wikipedia, the free encyclopedia: an instructional strategy for the teaching practice”]]

* [[outreach:Education/News/August 2020/3rd edition of Wikipedia Education Program in Hebron, Palestine. (COVID-19 edition)|3rd edition of Wikipedia Education Program in Hebron, Palestine. (COVID-19 edition)]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/Introductory Wikipedia Workshop with Future Engineers: First Step of Education Program|Introductory Wikipedia Workshop with Future Engineers: First Step of Education Program]]
* [[outreach:Education/News/August 2020/A picture is worth a thousand words: history students research pictures on Commons|A picture is worth a thousand words: history students research pictures on Commons]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:33, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20345269 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 • Issue 9 • September 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/September 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/September 2020/Active autumn in the Polish wiki-education|Active autumn in the Polish wiki-education]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Cycle &quot;Caminos y voces de la educación con Wikipedia&quot;|Cycle &quot;Caminos y voces de la educación con Wikipedia&quot;]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Featured education community member of September 2020|Featured education community member of September 2020]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/The Use of Wikipedia and Wikimedia Commons as tool for Module Development in the Philippines|The Use of Wikipedia and Wikimedia Commons as tool for Module Development in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Wikimedia Indonesia Education Team Launched Their Books About Wikipedia|Wikimedia Indonesia Education Team Launched Their Books About Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/September 2020/Wikimedia Serbia is organizing the first online Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia is organizing the first online Edu Wiki camp]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:49, 23 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20463283 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:53, 25 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Samuel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 • Issue 10 • October 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/October 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/October 2020/Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon|Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Digital skills using Wikimedia Art + Feminism|Digital skills using Wikimedia Art + Feminism]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)|Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Education news bytes|Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Featured education community member of October 2020|Featured education community member of October 2020]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament|Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:59, 25 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20514345 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 • Issue 10 • October 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/October 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/October 2020/Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon|Collegiate Students Fight Historical Revisionism Through Online Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Digital skills using Wikimedia Art + Feminism|Digital skills using Wikimedia Art + Feminism]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)|Editathon “¡No se olvida!” (We don’t forget!)]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Education news bytes|Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Featured education community member of October 2020|Featured education community member of October 2020]]
* [[outreach:Education/News/October 2020/Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament|Teaching Wikipedia at University of Tromsø with support from the Sámi Parliament]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:03, 25 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20514345 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2020 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 9 • Issue 11 • November 2020&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/November 2020|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/November 2020/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/November 2020/Celebrating 10 years of student editing in the United States and Canada|Celebrating 10 years of student editing in the United States and Canada]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Cooperation in digital education – Wikimedia Polska conference|Cooperation in digital education – Wikimedia Polska conference]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Education Team 2020 Year End Review|Education Team 2020 Year End Review]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Featured education community members of 2020|Featured education community members of 2020]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Fifteen years of implementation of the Wikipedia Education Program in Serbia|Fifteen years of implementation of the Wikipedia Education Program in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Hablon User Group and UP Internet Freedom Network Wikipedia Edit-a-thon|Hablon User Group and UP Internet Freedom Network Wikipedia Edit-a-thon]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Online trainings on Wikipedia with high school students of Kosova|Online trainings on Wikipedia with high school students of Kosova]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Photographics and free culture training in Cameroon and Switzerland|Photographics and free culture training in Cameroon and Switzerland]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/The article about Wiki-education in the science magazine|The article about Wiki-education in the science magazine]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/The first Online EduWiki Camp in Serbia|The first Online EduWiki Camp in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Wikimedia Mexico’s Education Program celebrates Open Access Week 2020|Wikimedia Mexico’s Education Program celebrates Open Access Week 2020]]
* [[outreach:Education/News/November 2020/Wikipedia as a Tool to Educate and to Be Educated|Wikipedia as a Tool to Educate and to Be Educated]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 07:15, 17 ഡിസംബർ 2020 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20831200 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 1 • January 2021&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/January 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/January 2021/Featured education community member of January 2021|Featured education community member of January 2021]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Open Education Global 2020 Conference|Open Education Global 2020 Conference]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Reading Wikipedia in Bolivia|Reading Wikipedia in Bolivia]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert|The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines|The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa|Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:26, 23 ജനുവരി 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=20974633 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 1 • January 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/January 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/January 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/January 2021/Featured education community member of January 2021|Featured education community member of January 2021]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Open Education Global 2020 Conference|Open Education Global 2020 Conference]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Reading Wikipedia in Bolivia|Reading Wikipedia in Bolivia]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert|The impact of war on young Wikimedians in Stepanakert]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines|The Possibility of Open-Access Learning Portals in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/January 2021/Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa|Training Resources about Author’s Rights published by Wiki in Africa]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 15:35, 24 ജനുവരി 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21000945 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 2 • February 2021&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/February 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/February 2021/Education news bytes|Wikimedia Education news bytes]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Featured education community member of February 2021|Featured education community member of February 2021]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Karvachar Wikiclub continues its activities online|Karvachar Wikiclub continues its activities online]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Over 4,000 references added|Over 4,000 more references added! 1Lib1Ref campaign in Poland]]
* [[outreach:Education/News/February 2021/Philippines Climate Change Translate-a-thon|Philippines Climate Change Translate-a-thon]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:34, 24 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21035028 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting ==

The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history.

In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&amp;tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&amp;tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], 10:30, 8 മാർച്ച് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21198421 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 3 • March 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/March 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/March 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/March 2021/A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers|A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Educational program of GLAM Macedonia|Educational program of GLAM Macedonia]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Filling Gaps - the Conference about Education in Poland|Filling the Gaps &amp; Open Education Week]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Featured education community member of March 2021|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member: Bara'a Zama'reh]]
* [[outreach:Education/News/March 2021/Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines|Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:46, 26 മാർച്ച് 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21247888 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 4 • April 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/April 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issuse&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/April 2021/Collaboration with Brusov State University|Collaboration with Brusov State University]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Editing contest &quot;Meet Russia&quot;|Editing contest &quot;Meet Russia&quot;]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences|Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences (Centro Universitario de Ciencias Económico Administrativas (CUCEA)) of the University of Guadalajara]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC|Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC]]
* [[outreach:Education/News/April 2021/Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program|Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:48, 25 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21372399 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 5 • May 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/May 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/May 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/May 2021/A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil|A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Featured education community member of May 2021|Meet this month's featured Wikimedia &amp; Education community member: Maria Weronika Kmoch]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania|Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh|Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo; Workshop with telecommunication students at University of Prishtina|Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/Wikipedia training for the Safeguardians of the Intangible Cultular Heritage|Wikipedia training for the Bearers of Intangible Cultural Heritage in Poland]]
* [[outreach:Education/News/May 2021/“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine|“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:38, 27 മേയ് 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21425406 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== GFDL ==
Hi! GFDL is not a good license for photos and other non-text media. You have uploaded some files with the license {{tl|GFDL}}. WOuld you be willing to also add {{tl|Cc-by-sa-4.0}}? If yes you could change the license to {{tlx|Self|GFDL|Cc-by-sa-4.0}}. --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 18:13, 8 ജൂൺ 2021 (UTC)

: ഹായ്! ഫോട്ടോകൾക്കും മറ്റ് നോൺ-ടെക്സ്റ്റ് മീഡിയകൾക്കും GFDL ഒരു നല്ല ലൈസൻസ് അല്ല. നിങ്ങൾ {{tl|GFDL}} ലൈസൻസുള്ള ചില ഫയലുകൾ അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നിങ്ങൾ {{tl|Cc-by-sa-4.0}} ചേർക്കാൻ തയ്യാറാണോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ലൈസൻസ് {{tlx|Self|GFDL|Cc-by-sa-4.0}} ആക്കി മാറ്റാം --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 19:53, 17 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)

== This Month in Education: June 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 6 • June 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/June 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/June 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/June 2021/Children writing for an encyclopedia – is it possible?|Can children write articles for a wiki encyclopedia?]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Editing contest &quot;Biosphere reserves in the world&quot;|Editing contest &quot;Biosphere reserves in the world&quot;]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Training &amp; workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc|Training &amp; workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines|Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki-School program in Poland at the end of school year|Wikipedia makes children and teachers happy!]]
* [[outreach:Education/News/June 2021/Workshop with students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina &quot;Hasan Prishtina&quot;|Workshop with the students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina &quot;Hasan Prishtina&quot;]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:57, 23 ജൂൺ 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21553405 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Relicense of GFDL ==
Hi! Sorry to write in English. I noticed that you have uploaded many files with the license {{tl|GFDL}}. GFDL is not a good license for images because they make it harder to use the files because of the license terms. Wikimedia Foundation decided in 2009 that Wikipedia etc. should not use GFDL as the sole license. So perhaps you would be willing to relicense your uploads and also add {{tl|Cc-by-sa-3.0}}?
--[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 16:52, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)

== This Month in Education: July 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 7 • July 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/July 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/July 2021/UHI Editathon celebrates 10 years as a university|University celebrates 10th anniversary with an Editathon]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia|A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/Announcing the Training of Trainers program for Reading Wikipedia in the Classroom!|Announcing the Training of Trainers program for &quot;Reading Wikipedia in the Classroom&quot;]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre|MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/Leamos Wikipedia en Bolivia|Updates on the Leamos Wikipedia en Bolivia 2021]]
* [[outreach:Education/News/July 2021/E-lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska|Virtual lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska for schools]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:32, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21829196 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 8 • August 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/August 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/August 2021/Workshop for the Teachers from Poland|GLAM-wiki Summer in the City: Polish Teachers met in Warsaw]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers|Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico|The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/&quot;Searching for the unschooling vibes around Wikipedia&quot; at the Wikimania 2021|Wikimania 2021 and the unschooling vibes around Wikipedia by Wikimedia Polska, Education team]]
* [[outreach:Education/News/August 2021/Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers|Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:38, 25 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=21914750 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Shajiarikkad,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 9 • September 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/September 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/September 2021/Cultural history on Wikipedia|Cultural history on Wikipedia]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Education program in Ukraine is finally back to offline|Education program in Ukraine is finally back to offline!]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines|Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou|Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou]]
* [[outreach:Education/News/September 2021/WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia|#WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:43, 26 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22072998 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Romaine@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 10 • October 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[outreach:Education/Newsletter/October 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[outreach:Education/News/October 2021/1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia.|1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community|Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/The Second Online EduWiki Camp in Serbia|The Second Online EduWiki Camp in Serbia]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/University courses in the UK|Higher and further education courses in the UK]]
* [[outreach:Education/News/October 2021/Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland|Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland and in Czech Republic]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:40, 26 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22208730 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2021 ==

{| style=&quot;width:70%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 10 • Issue 11 • November 2021&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/November 2021|Contents]] • [[m:Education/Newsletter/November 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Education/News/November 2021/We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it|We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it]]
* [[m:Education/News/November 2021/Welcome to Meta!|Welcome to Meta!]]
* [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021|Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021]]
* [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership|Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership]]
* [[m:Education/News/November 2021/Launch of the Wikimedia Research Fund!|Launch of the Wikimedia Research Fund!]]
* [[m:Education/News/November 2021/Education projects in the Land of Valencia|Education projects in the Land of Valencia]]
* [[m:Education/News/November 2021/A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event|A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event]]
* [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students|Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students]]
* [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students|Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students]]
&lt;/div&gt;
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:19, 21 നവംബർ 2021 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22360687 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 1 • January 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:29, 24 ജനുവരി 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22669905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 1 • January 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:14, 24 ജനുവരി 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22669905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English ... {{int:please-translate}}
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 2 • February 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS|Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia|Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico|Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Results of &quot;Reading Wikipedia&quot; workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay|Results of &quot;Reading Wikipedia&quot; workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos|WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields|Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians|The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:09, 28 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=22886200 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English... Please help translate to your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 3 • March 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment|Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week|The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Call for Participation: Higher Education Survey|Call for Participation: Higher Education Survey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Collection of Good Practices in Wikipedia Education|Collection of Good Practices in Wikipedia Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America|Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week 2022, celebrations and learnings|EduWiki Week 2022, celebrations and learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week in Armenia|EduWiki Week in Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León|Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan|Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers|Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:58, 25 മാർച്ച് 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23020683 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English... Please help translate to your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 4 • April 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico|Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana|Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Digital Education &amp; The Open Space With Herbert Acheampong|Digital Education &amp; The Open Space With Herbert Acheampong]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/HerStory walks as a part of edit-a-thons|HerStory walks as a part of edit-a-thons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Join us for Wiki Workshop 2022|Join us for Wiki Workshop 2022]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student|The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12:52, 24 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23177152 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 5 • May 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]]
* [[Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]]
* [[Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]]
* [[Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]]
* [[Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]]
* [[Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]]
* [[Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]]
* [[Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]]
* [[Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]]
* [[Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:43, 1 ജൂൺ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23282386 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 5 • May 2022&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:larger;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/span&gt;
----
&lt;span style=&quot;color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;&quot;&gt;In This Issue&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;&quot;&gt;

* [[m:Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]]
* [[m:Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]]
* [[m:Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]]
* [[m:Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]]
* [[m:Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]]
* [[m:Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]]
* [[m:Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]]
* [[m:Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]]
* [[m:Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]]
* [[m:Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:54, 1 ജൂൺ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23351176 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 6 • June 2022&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group|Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom|Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Educational program &amp; Wikivoyage in Ukrainian University|Educational program &amp; Wikivoyage in Ukrainian University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA|The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign|New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end|The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in &quot;Civic Responsibility Project&quot; course|The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in &quot;Civic Responsibility Project&quot; course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows|Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikiclubs in Albania|Wikiclubs in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience|Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand|Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia|А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:50, 4 ജൂലൈ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23406065 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== cc-by-sa-4.0 / GFDL ==
ലൈസൻസ് cc-by-sa-4.0 ഉപയോഗിച്ച് ഇതും മറ്റും അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തതിന് നന്ദി [[:പ്രമാണം:Skymap 2022 February.svg]].

നിങ്ങൾ [[:പ്രമാണം:Skymap 2021 december.svg]] എന്നതിലേക്ക് cc-by-sa-4.0 ചേർക്കുമോ?

ഒപ്പം [[:പ്രമാണം:Skymap 2020 september.svg]] ലേക്ക് GFDL ഉള്ള മറ്റുള്ളവരിലേക്ക്?

നിങ്ങൾ സമ്മതിച്ചാൽ ഞാൻ സഹായിക്കാം. --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 10:20, 15 ജൂലൈ 2022 (UTC)

== This Month in Education: July 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 7 • July 2022&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education|Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program|Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia for Illiterate Persons|Wikimedia for Illiterate Persons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/EtnoWiki edit-a-thon in Poland|Polish Wikipedia is enriched with new EtnoWiki content]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Career Education through Wikipedia|Career Education through Wikipedia]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:39, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23607963 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 8 • August 2022&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom|The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience|Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons|An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience|Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again|Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience |Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wiki For Senior Citizens|Wiki For Senior Citizens]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete|WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikiteka project in Poland - summertime|Wikiteka project in Poland - summertime]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 7 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23758285 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 9 • September 2022&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland|OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage|Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Research Fund|Wikimedia Research Fund]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe|Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikipedia, Education, and the Crisis of Information|Wikipedia, Education, and the Crisis of Information]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:55, 3 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=23879722 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: End of the 2022 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 11 • Issue 10 • October–November 2022&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/2nd Latin American Regional Meeting on Education|2nd Latin American Regional Meeting on Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom|Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete|Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school|Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project|Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wiki For Senior Citizens Network|Wiki For Senior Citizens Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources|WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wikimedia &amp; Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative|Wikimedia &amp; Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/An event at the National History Museum in Tirana|An event at the National History Museum in Tirana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Students 24-hour competition on Wikipedia article writing|Students 24-hour competition on Wikipedia article writing]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wiki-Data a Giant at 10|Wiki-Data a Giant at 10]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge|WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative|Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom |Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Russia has released the &quot;Introduction to Wikipedia&quot; textbook|Wikimedia Russia has released the &quot;Introduction to Wikipedia&quot; textbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time|“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Announcing the Wikipedia &amp; Education User Group Election Results|Announcing the Wikipedia &amp; Education User Group Election Results]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:56, 19 ഡിസംബർ 2022 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=24091294 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 1 • January 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Educational Projects 2023-1 in Mexico|Educational Projects 2023-1 in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led|Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina|Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai|Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina|Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching|Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:32, 6 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=24472891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 2 • February 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil|A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand|Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Call for Submissions to Wiki Workshop 2023|Call for Submissions to Wiki Workshop 2023]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January|Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program|Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Wikiclubs with different schools in Albania |Wikiclubs with different schools in Albania]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:08, 12 മാർച്ച് 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=24706239 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 3 • March 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program|Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Empowering Nigerian Female Artists: Through Art &amp; Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club|Empowering Nigerian Female Artists: Through Art &amp; Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Exploring How Wikipedia Works|Exploring How Wikipedia Works]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit|Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Improving hearing health content in Brazil|Improving hearing health content in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries |Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikeys in the Albanian language|Wikeys in the Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia|Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Polska short report|Wikimedia Polska short report]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia|Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:45, 8 ഏപ്രിൽ 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=24824837 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 4 • April 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:27, 23 മേയ് 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=24999562 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 5 • June 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates|Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia|From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers|Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Using Wikipedia in education: students' and teachers' view|Using Wikipedia in education: students' and teachers' view]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State|The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/WMB goes to Serbia |WMB goes to Serbia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/But we don't want it to end!|But we don't want it to end!]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:44, 4 ജൂലൈ 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=25147408 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 7 • July 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Kaduna Connect Campaign|Wikimedia Kaduna Connect Campaign]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program|Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia and Education Kailali Multiple campus|Wikimedia and Education Kailali Multiple campus]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation|WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wiki at the Brazilian National History Symposium|Wiki at the Brazilian National History Symposium]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/US &amp; Canada program reaches 100M words added |US &amp; Canada program reaches 100M words added]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers|Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba|Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony|Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book|Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book. Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources in Xalala, Veracruz from the Wikimedia Mexico Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program|62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine|“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana|OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:33, 14 ഓഗസ്റ്റ് 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=25457946 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 7 • September 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference|Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs|Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa|Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools|WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia|WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education |Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 05:01, 10 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=25700976 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;Volume 12 • Issue 8 • October 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye|3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community|CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan|Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci|Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU|PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab|PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities|WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi|Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia in Brazil is going to be a book|Wikimedia in Brazil is going to be a book]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023|Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:34, 8 നവംബർ 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=25784366 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2023 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 12 • Issue 9 • November 2023&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education|4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo|Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia|EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia|Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities|Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania |Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/First anniversary of the game Wikeys|First anniversary of the game Wikeys]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Involve visiting students in education programs|Involve visiting students in education programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing|Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy|Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin|Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Tyap Wikimedians Zaria Outreach|Tyap Wikimedians Zaria Outreach]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Art Outreach at Aje Compreshensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland|Art Outreach at Aje Comprehensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment|PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:24, 14 ഡിസംബർ 2023 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=25919737 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:41, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== This Month in Education: January 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 1 • January 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia|Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students|Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania|Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language|Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Summer students at Auckland Museum|Summer students at Auckland Museum]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project|WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Armenia's Educational Workshops|Wikimedia Armenia's Educational Workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment|Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:02, 10 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=26091771 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th January 2024, we had our first user group meeting held online this year.
** Shared updates about the [[:m:WikiConference Kerala|WikiConference Kerala]] and [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Malayalam_Wikipedia_21st_Birthday_Celebration|21st Birthday Celebration of Malayalam Wikipedia]] held on 23 Dec 2023 at Thrissur.
** Shared updates about the [[:m:Wikimedians_of_Kerala/Events/Wikisource_Digitization_Event,_Pala|Wikisource digitization program]] held at St. Mary's GHSS Pala. 
** Discussed about the Monthly newsletter of UG....([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Feb 2024 - [[:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/February_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26198188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 13-ാം വിക്കി തിരുത്തൽ വാർഷികം ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[പ്രമാണം:Balloons-aj.svg|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''ആദ്യ വിക്കി തിരുത്തൽ ദിനാശംസകൾ!'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},
&lt;br&gt;
മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ താങ്കളുടെ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Shajiarikkad&amp;dir=prev&amp;limit=1 ആദ്യ തിരുത്തലിന്റെ] 13-ാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ അവസരത്തിൽ മലയാളം വിക്കി സമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ താങ്കൾക്ക് എന്റെ ആശംസകൾ.- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 10:13, 27 ഫെബ്രുവരി 2024 (UTC)
|}

== This Month in Education: February 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 2 • February 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February|2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/More two wiki-education partnerships|More two wiki-education partnerships]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Open Education Week 2024 in Mexico|Open Education Week 2024 in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows|Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Education Philippines promotes OERs utilization|Wiki Education Philippines promotes OERs utilization]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Loves Librarians, Kaduna|Wiki Loves Librarians, Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Workshop 2024 CfP - Call for Papers Research track|Wiki Workshop 2024 CfP – Call for Papers Research track]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:38, 20 മാർച്ച് 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=26310117 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 3 • March 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna|Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand|Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad|Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wikipedia within the Education Setting in Albania|Wikipedia within the Education Setting in Albania]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:28, 28 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=26659969 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 4 • April 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/EduWiki Updates From Uganda|EduWiki Updates From Uganda]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024|Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil|Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project|Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:20, 14 മേയ് 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=26698909 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 5 • May 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024|Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan|Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia|Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons|Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/We left a piece of our hearts at Arhavi|We left a piece of our hearts at Arhavi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series |Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA|Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:30, 15 ജൂൺ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=26854161 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 6 • June 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect|From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico|5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students|Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024|First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy|Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects |Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions|Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration|Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:58, 9 ജൂലൈ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=27085892 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 7 • August 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran|Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba|Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine|Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Edu Wiki Camp in Serbia, 2024|Edu Wiki Camp in Serbia, 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount|Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning|Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon|Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop|Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:22, 11 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=27310254 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 8 • October 2024&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/CBSUA Wiki Education turns 1 year|CBSUA Wiki Education turns 1 year]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic|7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo|Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edu_Wiki_in_South_Sudan:_Creating_a_better_future_in_education|Empowering Digital Literacy through Wikimedia in South Sudan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD|Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month |New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms|Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global|WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia helps in improving cognitive skills|Wikipedia helps in improving cognitive skills]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact|Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WiLMa PH establishes a Wiki Club|WiLMa PH establishes a Wiki Club]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:57, 12 നവംബർ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=27733413 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2024 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 13 • Issue 9 • November 2024&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Auckland Museum Wikipedia Student Programme|Auckland Museum Wikipedia Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language|Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week|Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania|Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in Albania, 2024|Wikidata birthday in Albania, 2024]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in School |Wikidata birthday in School]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University|Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia MKD's new collaborations and new content|Wikimedia MKD's new collaborations and new content]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program|Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:13, 10 ഡിസംബർ 2024 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=27879342 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 1 • January 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey|Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress|Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Celebrating 10 Years of Wiki Education|Celebrating 10 Years of Wiki Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran|Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra|Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey |Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania|Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia|Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia|Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wikimedia and Scientific Events in Brazil|Wikimedia and Scientific Events in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wiki Workshop- Call for Contributions|Wiki Workshop- Call for Contributions]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:56, 5 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28111205 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 2 • February 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute|Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs|Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students|Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Successful Conclusion of the Second Phase of &quot;Reading Wikipedia in the Classroom&quot; in Yemen|Successful Conclusion of the Second Phase of &quot;Reading Wikipedia in the Classroom&quot; in Yemen]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wiki Workshop in Mitrovica |Wiki Workshop in Mitrovica]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles|Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar|Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 09:04, 12 മാർച്ച് 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28314249 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== GFDL -&gt; Cc-by-sa-4.0 ==

[[#GFDL]], [[#Relicense of GFDL]], [[#cc-by-sa-4.0 / GFDL]] നമസ്കാരം! Commons-ൽ GFDL സംബന്ധിച്ച [[:c:Commons:Village_pump/Proposals#Proposal_(change_GFDL_cut-off_date)|ചർച്ച]] നടക്കുകയാണ്. ഫയലുകളുടെ ലൈസൻസുകൾ മാറ്റാനുള്ള അപേക്ഷ പരിശോധിക്കുന്നത് വളരെ സഹായകരമാകും. നന്ദി! [[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 09:43, 6 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)

== This Month in Education: March 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 3 • March 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia|A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia|Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Faculty of Social Sciences Workshop in Albania|Faculty of Social Sciences Workshop in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme|Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March|Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:04, 10 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28458563 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 4 • April 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia|Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/The Workshops Wikimedia &amp; Education are back in Brazil|The Workshops Wikimedia &amp; Education are back in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools|EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja|Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues |Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage in Has region, Northern Albania|Wikivoyage in Has region, Northern Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage workshop in Bulqiza|Wikivoyage workshop in Bulqiza]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:48, 10 മേയ് 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28656387 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 5 • May 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's &quot;Lajka&quot; workshop in Skopje|Wikimedia MKD's &quot;Lajka&quot; workshop in Skopje]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:58, 28 മേയ് 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28771448 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: June 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 6 • June 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:19, 27 ജൂൺ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=28903832 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: July 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 7 • July 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:01, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29005310 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: August 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 8 • August 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:16, 2 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29205629 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: September 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 9 • September 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism &amp; Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism &amp; Folklore 2025 Winners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU &amp; Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU &amp; Alvan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:10, 2 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29344785 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: October 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 10 • October 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/&quot;WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!&quot; winner at the Open Education Awards 2025|&quot;WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!&quot; winner at the Open Education Awards 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA &amp; Amman Arab University|JDACA &amp; Amman Arab University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:05, 2 നവംബർ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29511272 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: November 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 11 • November 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 &amp; 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 &amp; 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon &amp; Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon &amp; Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:47, 30 നവംബർ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29716809 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: December 2025 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 14 • Issue 12 • December 2025&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon &amp; Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon &amp; Workshop in St Aloysius University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:22, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29814101 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: January 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 1 • January 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto &quot;25x25&quot; llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:26, 28 ജനുവരി 2026 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29951116 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

New camera new click malayam story [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&amp;#126;2026-77285-5|&amp;#126;2026-77285-5]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&amp;#126;2026-77285-5|talk]]) 03:34, 4 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC)

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: February 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 2 • February 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:56, 3 മാർച്ച് 2026 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30155806 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: March 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 3 • March 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors|Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:21, 1 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30317659 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: April 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 4 • April 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 27 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30406002 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== This Month in Education: May 2026 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 5 • May 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities|Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:53, 1 ജൂൺ 2026 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30604297 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:ZI Jony@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>4e6jhsw89exlnqloasnleoke7dw2wei</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാനന്തവാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>145015</id>
    <revision>
      <id>4632231</id>
      <parentid>4545504</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9109" sha1="psjeompmpowiox9b36f3lrsklwhoyts" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Kerala Niyamasabha Constituency
| constituency number    = 17
| name                   = മാനന്തവാടി
| image                  = 
| caption                = 
| existence              = 2011
| reserved               = സംവരണമണ്ഡലം, [[പട്ടികജാതി ( എസ് സി ), പട്ടികവർഗ്ഗ ( എസ്ടി ) വിഭാഗങ്ങൾ|എസ്.ടി]]
| electorate             = 187760 (2016)
| current mla            = [[ഒ.ആർ. കേളു]]
| party                  = [[സി.പി.എം.]]
| front                  = [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]
| electedbyyear          = 2016
| district               = [[വയനാട് ജില്ല]]
| self governed segments = 
}}
[[വയനാട് ജില്ല|വയനാട് ജില്ലയിലെ]] [[മാനന്തവാടി താലൂക്ക്|മാനന്തവാടി താലൂക്കിലെ]] [[എടവക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എടവക]], [[മാനന്തവാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാനന്തവാടി ]], [[പനമരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പനമരം]], [[തവിഞ്ഞാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തവിഞ്ഞാൽ]], [[തിരുനെല്ലി  ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തിരുനെല്ലി]], [[തൊണ്ടർനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൊണ്ടർനാട്]], [[വെള്ളമുണ്ട ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളമുണ്ട]]എന്നീ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന നിയമസഭാമണ്ഡലമാണ് '''മാനന്തവാടി  നിയമസഭാമണ്ഡലം'''. &lt;ref name=&quot;vol1&quot;&gt;[http://eci.nic.in/delim/books/Volume1.pdf Changing Face of Electoral India Delimitation 2008 - Volume 1 Page 720]&lt;/ref&gt;.

2008 ലാണ് ഈ നിയമസഭാമണ്ഡലം നിലവിൽ വന്നത്. പട്ടിക വർഗ്ഗ സംവരണ മണ്ഡലമാണ്.

[[വടക്കേ വയനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മണ്ഡലം 2008-ലെ നിയമസഭാ പുനർനിർണ്ണയത്തോടെ മാനന്തവാടി നിയമസഭാമണ്ഡലം എന്നു പേരു മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;vol1&quot;/&gt;. മാത്രമല്ല വടക്കേ വയനാടിൽ നേരത്തേയുൾപ്പെട്ടിരുന്ന [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]യിൽപ്പെട്ട [[കേളകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]], [[കൊട്ടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] എന്നീ പഞ്ചായത്തുകൾ [[പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പേരാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലത്തോട്]] ചേർന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sv1.mathrubhumi.com/extras/parampara/index.php?id=161428&amp;pagenum=1 |title=മണ്ഡലനോട്ടം |access-date=2011-03-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193037/http://sv1.mathrubhumi.com/extras/parampara/index.php?id=161428&amp;pagenum=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

&lt;mapframe text=&quot;മാവേലിക്കർ നിയമസഭാമണ്ഡലം&quot; width=300 height=300 &gt;{ &quot;type&quot;: &quot;ExternalData&quot;,  &quot;service&quot;: &quot;geoshape&quot;,  &quot;ids&quot;: &quot;Q20582673,Q16136938,Q7785398,Q16133892,Q7919132,Q13113079,Q13110676&quot;}&lt;/mapframe&gt; 

== തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ==
ത്തെ പ്രതിനിഥീകരിച്ച അംഗങ്ങൾ, വിവരങ്ങൾ 
{{Party index link|Communist Party of India (Marxist)}}{{Party index link|Indian National Congress}}{{Party index link|Independent (politician)}}{{Party index link|Communist Party of India}}{{Party index link|Samyukta Socialist Party}}{{Party index link|Praja Socialist Party}}
{| class=&quot;sortable&quot; width=&quot;50%&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;border-collapse: collapse; border: 2px #000000 solid; font-size: x-big;&quot;
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |ഇലക്ഷൻ
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |കാലം
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |ആകെ
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |ചെയ്തത്
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |മെമ്പർ
!  style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |വോട്ട്
! colspan=&quot;2&quot;style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |പാർട്ടി
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |എതിരാളി
!  style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |വോട്ട്
! colspan=&quot;2&quot;style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |പാർട്ടി
! style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |എതിരാളി
!  style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |വോട്ട്
! colspan=&quot;2&quot;style=&quot;background-color:#666666; color:white&quot; |പാർട്ടി
|-
|[[2011-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2011]] &lt;ref&gt;[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2011&amp;no=17 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610130717/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2011&amp;no=17 |date=2021-06-10 }} കേരള നിയമസഭ   2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: മാവേലിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021&lt;/ref&gt;
||2011-16 ||167097|| 124075||[[പി.കെ ജയലക്ഷ്മി]]|| 62996||[[ഐ എൻ സി]]
| style=&quot;background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
| [[കെ.സി കുഞ്ഞിരാമൻ]]|| 50262|| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]]
|  style=&quot;background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}&quot; |
| [[ഇരമത്തൂർ കുഞ്ഞാമൻ]]|| 5732||rowspan=&quot;3&quot;| [[ബിജെപി]]
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color: {{Bharatiya Janata Party/meta/color}}&quot; |
|-
|[[2016-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2016]] &lt;ref&gt;[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2016&amp;no=17 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610130719/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2016&amp;no=17 |date=2021-06-10 }} കേരള നിയമസഭ   2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: മാവേലിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021&lt;/ref&gt;
||2016-21 ||187688|| 145596  ||rowspan=&quot;2&quot;| [[ഒ ആർ കേളു]]|| 62436||rowspan=&quot;2&quot;| [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]]
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: {{Communist Party of India/meta/color}}&quot; |
|rowspan=&quot;2&quot;|[[പി.കെ ജയലക്ഷ്മി]]|| 61129||rowspan=&quot;2&quot;|[[ഐ എൻ സി]]
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: {{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
| [[കെ മോഹൻ ദാസ്]]|| 16230
|-
|[[2021-ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്|2021]] &lt;ref&gt;[http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2021&amp;no=17 സൈബർ ജേണലിസ്റ്റ് ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610130716/http://www.keralaassembly.org/kapoll.php4?year=2021&amp;no=17 |date=2021-06-10 }} കേരള നിയമസഭ   2006 -ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ: മാവേലിക്കര നിയമസഭാമണ്ഡലം ശേഖരിച്ച തീയതി 21 മേയ് 2021&lt;/ref&gt;
||2021- ||195048|| 152581  ||72536|| 63254  ||[[പള്ളിയറ മുകുന്ദൻ]]|| 13142

|-
|}

== ഇതും കാണുക ==
* [[കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
{{വയനാട് ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}}
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ രൂപീകൃതമായ കേരളത്തിലെ നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നിയമസഭാസംവരണമണ്ഡലങ്ങൾ]]{{Kerala Niyamasabha Constituencies}}</text>
      <sha1>psjeompmpowiox9b36f3lrsklwhoyts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൊബി ഡിക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149036</id>
    <revision>
      <id>4632307</id>
      <parentid>3971508</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:35:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69970" sha1="p8dhdza1wcy9lu5kl0x7fvyqi59l9p8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Moby-Dick}} 
{{Infobox book &lt;!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --&gt;
| name           = മൊബി ഡിക്ക്
| image          = [[പ്രമാണം:Moby-Dick FE title page.jpg|200px]]
| image_caption  = മൊബി ഡിക്കിന്റെ 1851-ലെ ഒന്നാം പതിപ്പിന്റെ ആദ്യപുറം
| author         = ഹെർമൻ മെൽവിൽ
| illustrator    =
| cover_artist   =
| country        =
| language       = [[ഇംഗ്ലീഷ്]]
| series         = 
| subject        =
| genre          = സാഹസിക നോവൽ, ഇതിഹാസം, കടൽക്കഥ
| publisher      = റിച്ചാർഡ് ബെന്റ്ലി
| release_date   =
| english_release_date =
| media_type     = അച്ചടി: ഹാർഡ് കവറും പേപ്പർ ബാക്കും
| pages          = 822
}}

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] എഴുത്തുകാരൻ [[ഹെർമൻ മെൽവിൽ]] എഴുതിയ നോവലാണ് '''മൊബി ഡിക്ക്''' അഥവാ &quot;ദ് വേൽ&quot;. 1851-ലാണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;[http://www.melville.org/hmmoby.htm &quot;Moby-Dick; or, The Whale: Publishing history&quot;] - Melville Society. &quot;First British edition (entitled The Whale), expurgated to avoid offending delicate political and moral sensibilities, published in three volumes on October 18, 1851 by Richard Bentley, London. First American edition published November 14, 1851 by Harper &amp; Brothers, New York.&quot;&lt;/ref&gt; മഹത്തായ ഒരു [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] [[നോവൽ|നോവലും]] വിശ്വസാഹിത്യത്തിലെ തന്നെ എണ്ണപ്പെട്ട കൃതികളിലൊന്നുമായി അതു വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.  ആഹാബ് എന്നയാൾ കപ്പിത്താനായിരുന്ന പെക്വോഡ് എന്ന തിമിഗലവേട്ടക്കപ്പലിലെ നാവികനായിരുന്ന ഇസ്മായേൽ എന്നയാളുടെ സാഹസങ്ങളുടേയും സഞ്ചാരങ്ങളുടേയും കഥയാണ് ഈ [[നോവൽ]].  മൊബി ഡിക്ക് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു പുംബീജത്തിമിംഗിലത്തെ (Sperm Whale) കപ്പിത്താൻ ആഹാബ് തന്റെ വേട്ടയുടെ പത്യേക ലക്ഷ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ഇസ്മായേൽ മനസ്സിലാക്കുന്നു.  ഭീകരനും, പിടികൊടുക്കാത്തവനുമായ ആ [[തിമിംഗിലം]] ഒരു പഴയ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ ആഹാബിന്റെ ബോട്ടിനെ മറിക്കുകയും അയാളുടെ ഒരു കാൽ കടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനു പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുകയാണ് ആഹാബ്. 

ബിംബ-രൂപകങ്ങളുടെ ധാരാളിത്തവും  ശൈലീസവിശേഷതകളും വഴിയാണ് [[നോവൽ|നോവലിലെ]] പ്രമേയത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണതയെ ഗ്രന്ഥകാരൻ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്.  തിമിംഗിലക്കപ്പലിലെ സാഹസയാത്രയ്ക്കിടെ, തന്റെ വിശ്വാസങ്ങളേയും [[പ്രപഞ്ചം|പ്രപഞ്ചത്തിൽ]] തനിക്കുള്ള സ്ഥാനത്തേയും കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്ന പ്രധാന കഥാപാത്രമായ ഇസ്മായേലിലൂടെ നോവലിസ്റ്റ്, വംശീയവും സാമൂഹ്യവുമായ മാന്യതകളേയും, നന്മ-തിന്മകളേയും, [[ദൈവം|ദൈവങ്ങളേയും]] സംബന്ധിച്ച അംഗീകൃതസങ്കല്പങ്ങളെ പരിശോധിക്കുന്നു.  തിമിംഗിലക്കപ്പലിലെ ജീവിതത്തിന്റെ വിവരണത്തോടൊപ്പം കഥപറയുന്നയാളുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ കൂടി കൃതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ ഗ്രന്ഥകാരൻ രംഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ(stage directions), ദീർഘമായ ആത്മഗതങ്ങൾ, വായനക്കാരോടുള്ള കഥാപാത്രത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പ്രഭാഷണങ്ങൾ (asides) എന്നിവ പോലുള്ള [[വില്യം ഷേക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പീരിയൻ]] സാഹിത്യസങ്കേതങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നു.  മനുഷ്യേതരജീവികളെ സംബന്ധിച്ച് മനുഷ്യനുള്ള ഭയവും അവ മാനുഷികമായി മനസ്സിലാക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന വിശ്വാസവുമാണ് നോവൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നത്.  ഒരു പുംബീജത്തിമിംഗിലത്തിന്റെ ആക്രമണത്തിൽ മുങ്ങിയ &quot;എസ്സെക്സ്&quot; എന്ന തിമിംഗിലക്കപ്പലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട യഥാർത്ഥസംഭവങ്ങൾ നോവലിന്റെ കഥയ്ക്കു പിന്നിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;Faiella, Graham, [http://books.google.com/books?id=OdZkZXZPxuIC&amp;printsec=frontcover ''Moby Dick and the whaling industry of the 19th century''], New York : The Rosen Publishing Group, 2004. Cf. Chapter 3, &quot;Moby Dick: The Inspiration&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,951707,00.html &quot;In Nantucket: Moby Dick Revisited&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101116134119/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,951707,00.html |date=2010-11-16 }}, ''Time'' magazine, Monday, Jun. 29, 1981. &quot;On November 20, 1820, the Nantucket whaling ship Essex was attacked by a sperm whale, and sank in mid-Pacific. The incident provided Herman Melville the ending for Moby Dick.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Spencer, Duncan, [https://web.archive.org/web/20120416025957/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1571/is_35_15/ai_55927023/ &quot;Wreck of the Whaleship That Spawned Moby-Dick&quot;], ''Insight on the News'', Sept 20, 1999&lt;/ref&gt;

&quot;അമേരിക്കൻ കാല്പനികത&quot; (American Romanticism) എന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിൽ പെടുന്ന കൃതിയായി മൊബി ഡിക്ക് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. [[ലണ്ടൻ|ലണ്ടനിൽ]] റിച്ചാർഡ് ബെന്റ്ലി 1851 ഒക്ടോബർ 18-നു മൂന്നു വാല്യങ്ങളായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ച &quot;ശുദ്ധീകൃത&quot; പതിപ്പായാണ് ഇത് ആദ്യം വെളിച്ചം കണ്ടത്.  &quot;ദ് വേൽ&quot; എന്ന പേരിലായിരുന്നു ആ പതിപ്പ്. ആഴ്ചകൾക്കു ശേഷം, 1851 നവംബർ 14-ന് ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ പ്രസാധകരായ ഹാർപ്പർ സഹോദരന്മാർ &quot;മൊബി ഡിക്ക് അഥവാ ദ് വേൽ&quot; എന്ന പേരിൽ ഏകവാല്യമായി ഇതു വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  ആദ്യകാലത്ത് ഈ പുസ്തകത്തിനു ലഭിച്ചത് സമ്മിശ്രപ്രതികരണങ്ങളായിരുന്നെങ്കിലും, ഇന്ന് ലോകസാഹിത്യത്തിലെ എണ്ണപ്പെട്ട രചനകളിലൊന്നായി ഇതു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Bloom|first=Harold|title=The Western Canon: The Books and School of the Ages|year=1994|publisher=New York: Harcourt Brace &amp; Company|url=http://www.interleaves.org/~rteeter/grtbloom.html}}&lt;/ref&gt;

== പശ്ചാത്തലം ==
[[പ്രമാണം:Herman Melville.jpg|thumb|175px|left|മൊബി ഡിക്കിന്റെ കർത്താവായ ഹെർമൻ മെൽവിൽ]]
=== പൂർവരചനകൾ ===
മെൽവിലിന്റെ 1851-ൽ വെളിച്ചം കണ്ട ഈ കൃതി, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] സാഹിത്യത്തിലെ ഒരു സമ്പന്നയുഗത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. നഥാനിയേൽ ഹോത്തോണിന്റെ &quot;സ്കാർലെറ്റ് ലെറ്റർ&quot;, ഹാരിയറ്റ് ബീച്ചർ സ്റ്റോവിന്റെ &quot;അങ്കിൾ ടോമിന്റെ കേബിൻ&quot; എന്നിവയും മൊബി ഡിക്കിനെപ്പോലെ ആ യുഗത്തിന്റെ സൃഷ്ടികളാണ്.  രണ്ട് യഥാർത്ഥസംഭവങ്ങൾ ഈ കൃതിയുടെ രചനയിൽ മെൽവിലിനു പ്രചോദനമായി.  ഉത്തര അമേരിക്കയിലെ നാന്റുക്കെറ്റിൽ നിന്നുള്ള എസ്സെക്സ് എന്ന കപ്പൽ, [[ദക്ഷിണ അമേരിക്ക|തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ]] തീരത്തു നിന്ന് 3200 കിലോമീറ്റർ അകലെ ഒരു പുംബീജത്തിമിംഗിലത്തിന്റെ ഇടിയേറ്റു മുങ്ങിയതാണ് ഒരു സംഭവം. ആ അപകടത്തിൽ നിന്നു രക്ഷപെടാനായത് 8 നാവികർക്കു മാത്രമായിരുന്നു. അവരിൽ ഒരാളായ ഓവൻ ചേയ്സ് എന്നയാൾ &quot;തിമിംഗിലക്കപ്പലായ എസ്സെക്സിന്റെ നാശത്തിന്റെ അസാധാരണവും വേദനാജനകവുമായ കഥ&quot; എന്ന പേരിൽ അതിനെക്കുറിച്ച് എഴുതിയിരുന്നു.  മെൽവിൽ അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ ആ പുസ്തകം കിട്ടാനില്ലാതായിരുന്നു.&lt;ref&gt;Beaver, Harold. &quot;On the Composition of ''Moby-Dick''&quot; (1972), 17, in ''Moby-Dick'' by Herman Melville, ed. Harold Beaver. New York: Penguin (1972; reprint 1986), 17. ISBN 0-14-43082-2.&lt;/ref&gt; മെൽവിലിന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കിയ ശ്വശുരൻ ലെമുവേൽ ഷാ ഒരു പ്രതി മരുമകന് സംഘടിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുകയാണുണ്ടായത്.  കിട്ടിയപാടെ അത് ഉത്സാഹപൂർവം വായിക്കാൻ തുടങ്ങിയ മെൽവിൽ ഒട്ടേറെ ഭാഗങ്ങൾ പ്രത്യേകം അടയാളപ്പെടുത്തി.&lt;ref&gt;Beaver, 17.&lt;/ref&gt;

[[ചിലി|ചിലിയിലെ]] മോക്കാ ദ്വീപിനു സമീപത്തെ കടലിൽ 1830-കൾക്കൊടുവിൽ &quot;മോക്കാ ഡിക്ക്&quot; എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന വെളുത്ത പുംബീജത്തിമിംഗിലം കൊല്ലപ്പെട്ടതായുള്ള കഥയാണ് രണ്ടാമത്തെ സംഭവം.  പഴയ വേട്ടശ്രമങ്ങളിൽ നിന്നു കിട്ടിയ ഒട്ടേറെ ചാട്ടുളികൾ (Harpoons) തറച്ച ശരീരവുമായി നടന്നിരുന്ന മോക്കാ ഡിക്ക്, [[കപ്പൽ|കപ്പലുകളെ]] മുൻകൂട്ടി പദ്ധതിയിട്ട് മനപൂർവം ആക്രമിക്കുന്നതായി തോന്നിയിരുന്നു. ഒരു തിമിംഗിലവേട്ടക്കാരനുമായുള്ള അതിന്റെ ഏറ്റുമുട്ടൽ, പര്യവേഷകനായ ജെറമിയാ റെയ്നോൾഡ്സ് ഒരു ലേഖനത്തിന്റെ വിഷയമായി.&lt;ref&gt;Reynolds, J. N. &quot;Mocha Dick, or The White Whale of the Pacific: A Leaf from a Manuscript Journal&quot; (May, 1839), in Appendix to ''Moby-Dick'', ed. Harold Beaver (''op cit.''). pp. 991-1,011.&lt;/ref&gt; [[ന്യൂ യോർക്ക്|ന്യൂ യോർക്കിൽ]] നിന്നും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന നിക്കർബോക്കർ മാസികയുടെ 1839 മേയ് മാസത്തിലെ പതിപ്പിലാണ് ആ ലേഖനം പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടത്.  മെൽവിൽ ആ ലേഖനം വായിച്ചിരുന്നു: &quot;അസാമാന്യവലിപ്പവും ശക്തിയുമായി, പഞ്ഞിയുടെ വെണ്മയുള്ള ഒരു വയസ്സൻ ആൺതിമിംഗിലത്തെ&quot; ആണ് ആ ലേഖനം ചിത്രീകരിച്ചത്.&lt;ref&gt;[[Andrew Delbanco|Delbanco, Andrew]]. ''Melville, His World and Work''. New York: Alfred A. Knopf, 2005: 167–168. ISBN 0-375-40314-0&lt;/ref&gt; താൻ കണ്ടുമുട്ടിയ ഒരു തിമിംഗിലവേട്ടക്കാരൻ കപ്പിത്താൻ പറയുന്ന കഥയുടെ രൂപത്തിലാണ് റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ വിവരണം.  പല നിലയ്ക്കും ഈ കപ്പിത്താൻ, മൊബി ഡിക്കിനെ ജന്മശത്രുവായി കാണുന്ന കപ്പിത്താൻ ആഹാബിനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്നു. [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലങ്ങളെ]] വിവരിക്കാൻ തന്റെ [[നോവൽ|നോവലിൽ]] പലയിടത്തും മെൽവിൽ ആശ്രയിക്കുന്ന വിശേഷണങ്ങളുടെ മാതൃക റെയ്നോൾഡ്സ് വിവരിക്കുന്ന കപ്പിത്താന്റെ വാക്കുകളിൽ കാണാം.  മോക്കാ ഡിക്കിനെ ആദ്യം കണ്ട് അതിൽ രക്ഷപെട്ടോടിയപ്പോൾ, റെയ്നോൾഡ്സിന്റെ ക്യാപ്റ്റൻ പറഞ്ഞത്  &quot;'മോക്കാ ഡിക്കോ ചെകുത്താനോ..&quot; എന്നാണ്.&lt;ref&gt;Reynolds, J. N., 1,000.&lt;/ref&gt;

1810-നും 1830-നും ഇടയ്ക്ക് മോക്കാ ഡിക്കും വേട്ടക്കാരുമായി നൂറിലധികം മുഖാമുഖങ്ങൾ നടന്നു. ഭീമാകാരനും ബാർനക്കിളുകൾ പൊതിഞ്ഞ ശരീരമുള്ളവനുമായി അവൻ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. കുപ്രസിദ്ധിയിൽ മോക്കാ ഡിക്കിനോട് മത്സരിക്കാൻ ആരുമില്ലായിരുന്നെങ്കിലും, കടലിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരേയൊരു വെൺതിമിംഗിലം അവനായിരുന്നില്ല.&lt;ref name=&quot;whip&quot;&gt;Whipple, Addison Beecher Colvin (1954). Yankee whalers in the South Seas. Doubleday. ISBN 0-8048-1057-5.&lt;/ref&gt; വേട്ടക്കാരെ ആക്രമിച്ച ഒരേയൊരു [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലവും]] ആയിരുന്നില്ല അവൻ.&lt;ref name = &quot;whip&quot;/&gt; ഉദാഹരണമായി 1807-ൽ &quot;യൂണിയൻ&quot; എന്ന കപ്പൽ തിമിംഗിലത്തിന്റെ ആക്രമണത്തിനിരയായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=DMwEAAAAQAAJ&amp;pg=RA1-PA115&amp;lpg=RA1-PA115&amp;dq=ship+Union+sunk+by+Whale+in+1807&amp;source=bl&amp;ots=wKIoJxO7I3&amp;sig=r2h-PDn9KMBYZf4u7Q7QDIefnck&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PRA1-PA115,M1 അമേരിക്കൻ മത്സ്യബന്ധന കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ട് (പുറം 11)]&lt;/ref&gt;

=== നാവികപരിചയം ===
1841-42 കാലത്ത് 'അക്യൂഷ്നെറ്റ്' എന്ന തിമിംഗിലക്കപ്പലിൽ നാവികനായി പ്രവർത്തിച്ച് മെൽവിൽ സ്വയം നേടിയ അനുഭവവും [[നോവൽ|നോവലിന്റെ]] രചനയിൽ പ്രയോജനപ്പെട്ടു.  നേരത്തേ എഴുതിയ 'മാർദി'(Mardi) പോലുള്ള കൃതികളുടെ രചനയിലും മെൽവിൽ, സ്വന്തം നാവികജീവിതത്തിലെ അനുഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ തിമിംഗിലവേട്ട കേന്ദ്രപ്രമേയമായിരിക്കുന്നത് മൊബി ഡിക്കിൽ മാത്രമാണ്.  എസ്സക്സിന്റെ അത്യാഹിതത്തെ സംബന്ധിച്ച് കപ്പിത്താൻ ചേയ്സ് എഴുതിയ വിവരണം 1841-ൽ നാവികയാത്രയ്ക്കു മുൻപു തന്നെ വായിച്ചിരുന്ന മെൽവിൽ, കഴിയുമെങ്കിൽ തന്റെ യാത്രയ്ക്കിടെ ചേയ്സിനെ കണ്ടുമുട്ടാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name = &quot;whip&quot;/&gt; ആ ആഗ്രഹം സാധിച്ചില്ലെങ്കിലും ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹം ചേയ്സിന്റെ മകൻ വില്യമിനെ കണ്ടുമുട്ടി.  നാന്റുക്കെറ്റിലെ തിമിംഗിലവേട്ടക്കാരെക്കുറിച്ച്, നേരത്തേ എഴുതപ്പെട്ട മറ്റൊരു നോവലും മെൽവിലിന്റെ രചനയെ സ്വാധീനിച്ചിട്ടുണ്ട്.  1835-ൽ വെളിച്ചം കണ്ട ജോസഫ് സി.ഹാർട്ടിന്റെ &quot;മിറിയം കോഫിൻ അഥവാ തിമിംഗിലവേട്ടക്കാർ&quot; ആയിരുന്നു ആ കൃതി.&lt;ref&gt;Mary K. Bercaw, &quot;A Fine, Boisterous Something&quot;: Nantucket in Moby-Dick, ''Historic Nantucket'', Vol. 39, No. 3 (Fall 1991); Philip Armstrong, ''What animals mean in the fiction of modernity'', Routledge, 2008, p.132&lt;/ref&gt;

=== &quot;മേദസും രസവും&quot; ===
മൊബി ഡിക്കിൽ ഇസ്മായേലിന്റെ വിവരണമായി കൊടുത്തിരിക്കുന്ന ചില ദീർഘഖണ്ഡങ്ങൾ തിമിംഗിലവ്യവസായത്തെ സംബന്ധിച്ചവയും [[നോവൽ|നോവലിന്റെ]] ഇതിവൃത്തവുമായി വലിയ ബന്ധമില്ലാത്തവയുമാണ്.  അതേവരെ എഴുതപ്പെട്ട ഒരു പുസ്തകവും തിമിംഗിലവ്യവസായത്തെ താൻ കണ്ടറിഞ്ഞ വിഭ്രാമകതയോടെ വർണ്ണിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് മെൽവിൽ വിശ്വസിച്ചു.   ചരിത്രത്തെ വിവരിക്കാനും രേഖപ്പെടുത്താനും ഏറ്റവും നല്ല മാർഗ്ഗം കല്പനാസൃഷ്ടികളാണെന്ന് ആദ്യകാല കാല്പനികർ വിശ്വസിച്ചിരുന്നു.  അവരെപ്പോലെ മെൽവിലും, തന്റെ രചന വിജ്ഞാനപ്രദവും ആധികാരികവും ആയിരിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു.  വിഷയത്തിൽ അഗാധമായ താത്പര്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും മെൽവിലിന് മൊബി ഡിക്കിന്റെ എഴുത്ത് എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. 1850 മേയ് 1-ന് അദ്ദേഹം, പൊതുപ്രവർത്തകനും അഭിഭാഷകനുമായ റിച്ചാർഡ് ഹെൻറി ഡാനയ്ക്ക് ഇങ്ങനെ എഴുതി:

{{quote|എഴുത്തിന്റെ പകുതിവഴിയിലാണു ഞാൻ ... ഇത് വിചിത്രസ്വഭാവമുള്ള പുസ്തകമായിരിക്കും, എങ്കിലും; എണ്ണയെടുക്കാൻ ഉപകാരപ്പെടുമെങ്കിലും മേദസ് മേദസ്സു തന്നെയാണല്ലോയെന്ന ആശങ്ക എനിക്കുണ്ട്; തണുത്തുറഞ്ഞ മേപ്പിൾ മരത്തിൽ നിന്ന് രസം കിനിയുന്നത്ര പ്രയാസത്തിലാണ് അതിൽ നിന്നു കവിത വരുന്നത്;&amp;nbsp;— അതിനെ പാകപ്പെടുത്തിയെടുക്കാൻ കുറേ ഭാവന ചേർക്കേണ്ടി വരുന്നു. അവയാണെങ്കിൽ [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലങ്ങളുടെ]] തന്നെ തുള്ളിക്കളി പോലെ ചന്തമില്ലാത്തതായിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ഉള്ളതു നേരായി പറയാനാണ് ഞാൻ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;Herman Melville, from Norton Critical Edition (2002), 532.&lt;/ref&gt;}}
=== 'രണ്ടു' കഥകൾ ===
മൊബി ഡിക്കിന് രണ്ടു കഥകൾ എഴുതപ്പെട്ടുവെന്ന എന്നു സിദ്ധാന്തിക്കുന്ന ചില സാഹിത്യപണ്ഡിതന്മാരുണ്ട്.  അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ രണ്ടു കഥകളിൽ ആദ്യത്തേത് മെൽവിലിന്റെ അനുഭവങ്ങളെ ആധാരമാക്കിയുള്ള ഒരു തിമിംഗിലവേട്ടക്കഥ ആണ്.  രണ്ടാമത്തേത്, നഥാനിയേൽ ഹോത്തോണിനോട് മെൽവിലിനുണ്ടായിരുന്ന സൗഹൃദത്തിലും ആദരവിലും നിന്നു പിറന്ന കൂടുതൽ ആഴമുള്ള രചനയാണ്. ഇവ രണ്ടും ചേർന്നു ഒടുവിൽ ഇപ്പോഴുള്ള ഗുണപാഠകഥയായി പരിണമിച്ചത്രെ.&lt;ref&gt;Cf. Bryant, Pp.65-90. Cf. especially the section on &quot;Two Moby-Dicks: Legend and form&quot;. Quoting, pp.66-67, &quot;ഹോത്തോണുമായുള്ള മെൽവിലിന്റെ സൗഹൃദവും [[ഷേക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പിയറിൽ]] അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന താത്പര്യവും മൊബി ഡിക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മിതിക്കു വഴിയൊരുക്കിയെന്ന ഊഹം പണ്ഡിതന്മാർക്കിടയിൽ മുന്നേയുണ്ട്.  1850-ൽ പൂർത്തിയാകാൻ പാകത്തിന് തിമിംഗിലവേട്ടയുടെ വസ്തുനിഷ്ഠമായ വിവരണമാണ് മെൽവിൽ എഴുതി തുടങ്ങിയതെന്നാണ് വാദം. ... എന്നാൽ ആഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ ഹോത്തോണുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയ്ക്കു ശേഷമെങ്ങോ പുസ്തകത്തെ സമ്പൂർണ്ണമായി ഉടച്ചുവാർത്ത അദ്ദേഹം അതിൽ ആഹാബിനെ സംബന്ധിച്ച [[ഷേക്സ്പിയർ|ഷേക്സ്പീരിയൻ]] കഥ ചേർത്തു.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mellow&quot;&gt;Mellow, James R (1980). Nathaniel Hawthorne in His Times. Boston: Houghton Mifflin Company. ISBN 0-365-27602-0.&lt;/ref&gt; 1850 മാർച്ചു മാസം അവസാനം ഹാത്തോണും കുടുംബവും മാസ്സച്യൂസെറ്റ്സിലെ ലെനോക്സിലെ ഒരു ഫാംഹൗസിലേയ്ക്കു താമസം മാറ്റി.&lt;ref name=&quot;Miller&quot;&gt;Miller, Edwin Haviland (1991). Salem Is My Dwelling Place: A Life of Nathaniel Hawthorne. Iowa City: University of Iowa Press. ISBN 0-87745-332-2.&lt;/ref&gt; 1850 ആഗസ്റ്റിൽ ഒരു സുഹൃത്ത് സംഘടിപ്പിച്ച വിനോദയാത്രയിൽ അദ്ദേഹം ഒലിവർ വെൻഡൽ ഹോംസിനേയും മെൽവിലിനേയും കണ്ടുമുട്ടി.&lt;ref name=&quot;Cheever&quot;&gt;Cheever, Susan (2006). American Bloomsbury: Louisa May Alcott, Ralph Waldo Emerson, Margaret Fuller, Nathaniel Hawthorne, and Henry David Thoreau; Their Lives, Their Loves, Their Work. Detroit: Thorndike Press. Large print edition. ISBN 0-7862-9521-X.&lt;/ref&gt; ആയിടെ ഹോത്തോണിന്റെ ഒരു ചെറുകഥാസമാഹാരം വായിച്ചിരുന്ന മെൽവിൽ &quot;ഹാത്തോണും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മോശമാരും&quot; എന്ന പേരിൽ അതിന് ഒരു നിരൂപണം എഴുതി.&lt;ref name = &quot;Miller&quot;/&gt; അക്കാലത്ത് മൊബി ഡിക്കിന്റെ രചനയിൽ മുഴുകിയിരുന്ന മെൽവിൽ, ഹോത്തോണിന്റെ ചെറുകഥാസമാഹാരം, ഗ്രന്ഥകാരന്റെ ഇരുണ്ട വശം(dark side), &quot;പത്തിരട്ടി കറുപ്പിൽ പൊതിഞ്ഞ്&quot;, കാണിച്ചുതരുന്നുവെന്ന് എഴുതി.&lt;ref name=&quot;Mellow&quot;/&gt; മൊബി ഡിക്കിന്റെ ആദ്യപതിപ്പ് ഹോത്തോണിനു സമർപ്പിച്ച് മെൽവിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതി: &quot;അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീനിയസിനോടുള്ള ആദരവു സൂചിപ്പിക്കാൻ, ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ നഥാനിയേൽ ഹോത്തോണിന്റെ പേരെഴുതിയിരിക്കുന്നു.&quot;&lt;ref name = &quot;Mellow&quot;/&gt;

== കഥാസംഗ്രഹം ==
[[പ്രമാണം:The voyage of the Pequod.jpg|thumb|225px|right|ഇസ്മായേൽ നാവികനായിരുന്ന തിമിംഗിലക്കപ്പൽ പെക്വോഡിന്റെ യാത്രാപഥം - എവറെറ്റ് ഹെൻറിയുടെ ചിത്രം]]

=== ഇസ്മായേലും ക്വീക്വെഗും ===

കച്ചവടക്കപ്പലുകളിൽ പ്രവൃത്തിപരിചയത്തിനു ശേഷം തിമിംഗിലക്കപ്പലുകളിൽ ഭാഗ്യം പരീക്ഷിക്കാൻ നിശ്ചയിച്ച നിരീക്ഷണകുതുകിയായ ഒരു യുവാവായിരുന്നു ഇസ്മായേൽ.  [[ന്യൂ യോർക്ക്|ന്യൂയോർക്കിലെ]] മാൻഹാട്ടൻ ദ്വീപിൽ നിന്നു യാത്ര തിരിച്ച്, തണുത്തു വിഷാദം നിറഞ്ഞ ഒരു രാത്രിയിൽ മാസ്സച്യൂസെറ്റ്സിലെ ബെഡ്ഫോർഡിൽ എത്തിച്ചേർന്ന അയാൾക്ക് സത്രത്തിൽ, കിടക്ക പങ്കിടേണ്ടി വന്നത്, അയാൾ ചെല്ലുമ്പോൾ അവിടെയില്ലാതിരുന്ന ഒരു അപരിചിതനുമായായിരുന്നു.  ദേഹം മുഴുവൻ പച്ചകുത്തിയിരുന്ന ഒരു പോളിനേഷ്യക്കാരൻ ചാട്ടുളിവിദഗ്ദ്ധൻ (Harpooner) ആയിരുന്നു ആ അപരിചതൻ.  'ക്വീക്വെഗ്' എന്നായിരുന്നു അയാളുടെ പേര്.  തുറമുഖത്തും തിമിഗലക്കപ്പലിലെ യാത്രയ്ക്കിടയിലുമായി നോവലിലെ മുഖ്യസംഭവങ്ങളിൽ പലതിലും പ്രാധാനപങ്കു വഹിക്കുന്ന ഒരു കഥാപാത്രമാണ് ക്വീക്വെഗ്.   പ്രാകൃതനും നരഭോജികളുടെ ഗോത്രത്തിൽ നിന്നുള്ളവനുമായ അയാളെ നോവലിലെ ആഖ്യാതാവായ ഇസ്മായേൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് വലിയ സഹാനുഭൂതിവും ആദരവും കാട്ടിയാണ്.  പാതിരാത്രി മുറിയിലെത്തിയ അയാളും നേരത്തേ കിടക്കയിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ച ഇസ്മായേലുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ച ഇരുവരേയും ഭയപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും അവർ പെട്ടെന്നു സുഹൃത്തുക്കളാവുകയും തിമിംഗിലവേട്ടയ്ക്ക് ഒരേ [[കപ്പൽ|കപ്പലിൽ]] തന്നെ പോകുവാൻ സമ്മതിക്കുകയും ചെയ്തു. 

[[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിലുള്ള]] പോളിനേഷ്യൻ ദ്വീപുകളിലൊന്നായി  സങ്കല്പിക്കപ്പെടുന്ന കോക്കോവോക്കൊയിലെ ഒരു പ്രാകൃതഗോത്രത്തിലാണ് ക്വീക്വെഗ് ജനിച്ചത്.  അവിടത്തെ ഗോത്രത്തലവന്റെ മകനാണയാൾ.  നരമാംസഭോജനം ദ്വീപിൽ സാധാരണമാണ്. പ്രത്യേകിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലുന്ന ശത്രുക്കളുടെ മാസം അവരുടെ ഇഷ്ടഭക്ഷണമാണ്.  തനിക്ക് ജീവിതത്തിൽ ആകെ ഒരിക്കൽ ദഹനക്കേടുണ്ടായത്, 50 ശത്രുക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരു യുദ്ധത്തിൽ അവരുടെ മാസം ഭക്ഷിച്ച ശേഷമാണെന്ന് ക്വീക്വെഗ്  സുഹൃത്തിനോടു പറയുന്നുണ്ട്.  ഇമ്മാതിരി ഗോത്രമര്യാദകളെ യാതൊരു ലജ്ജയും പശ്ചാത്താപവും പ്രകടിപ്പിക്കാതെ വസ്തുനിഷ്ഠമായി വിവരിക്കുകയാണ് അയാൾ ചെയ്യുന്നത്.  ഒരിക്കൽ ദ്വീപിലെത്തിയ ഒരു തിമിംഗിലക്കപ്പലിൽ ചേരാൻ ശ്രമിച്ച അയാളെ അവർ സ്വീകരിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, നിർബ്ബന്ധപൂർവം അതിൽ ചാടിക്കയറിപ്പോയതോടെയാണ് തിമിഗലവേട്ടക്കാരനായുള്ള ക്വീക്വെഗിന്റെ യാത്രകളുടെ തുടക്കം. ഗോത്രത്തലവന്റെ മകനായിരുന്നിട്ടും അയാൾ ദ്വീപുവിട്ടുപോന്നത്, ലോകം കാണാനും ക്രിസ്തീയലോകത്തിന്റെ സംസ്കാരത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാനുമുള്ള കൗതുകം കൊണ്ടായിരുന്നു. ദ്വീപിലെ അടുത്ത ഗോത്രത്തലവനായിരിക്കേണ്ട തനിക്കും തന്റെ ഗോത്രത്തിനും ആ അറിവ് ഉപകാരപ്രദമാകുമെന്ന് അയാൾ കരുതി. എന്നാൽ പുറം ലോകത്തെ കൂടുതൽ അറിഞ്ഞതോടെ, &quot;എല്ലാ അക്ഷാംശങ്ങളിലും ദുഷ്ടത തന്നെയാണുള്ളത്; അതിനാൽ ഞാൻ അവിശ്വാസിയായി മരിച്ചു കൊള്ളാം&quot; എന്നായി അയാളുടെ തീരുമാനം.    

ബെഡ്ഫോർഡിൽ നിന്ന് മാസ്സച്യൂസെറ്റ്സിലെ തന്നെ നാന്റുക്കെറ്റ് തുറമുഖത്തെത്തിയ ഇസ്മായേലും സുഹൃത്തും, അടുത്തുതന്നെ യാത്രപുറപ്പെടാനിരുന്ന പെക്വോഡ് എന്ന [[കപ്പൽ|കപ്പലിൽ]] നാവികരാകാൻ ഉടമ്പടിയെഴുതി. [[കപ്പൽ|കപ്പലിന്റെ]] കപ്പിത്താൻ അഹാബിനെ അവർ അപ്പോൾ കണ്ടില്ലെങ്കിലും &quot;ദൈവപ്രതാപത്തോടുകൂടിയ ദൈവനിഷേധി&quot;{{സൂചിക|൧}}-യായ അയാളുടെ സാമാന്യവിവരണം മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നു ലഭിച്ചു.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=bfxdx--G2-QC&amp;pg=PA96&amp;dq=%22grand,+ungodly,+godlike+man%22&amp;ei=PMG0SfWvOYKGkASqw9yEBQ Page 96 of ''Moby-Dick''] at Google Books&lt;/ref&gt; &quot;കലാലയങ്ങളിലും നരഭോജികൾക്കിടയിലും ഒരുപോലെ വിലസിയിട്ടുള്ളവനാണ്&quot;{{സൂചിക|൨}} ആയാളെന്നാണ് ഒരു കപ്പലുടമ അവരോടു പറഞ്ഞത്.  ആഹാബിന്റെ കപ്പലിൽ യാത്ര ചെയ്യാൻ ഉടമ്പടി എഴുതിക്കഴിഞ്ഞ ഇസ്മായേലും ക്വീക്വെഗും, ഏലിയാ{{സൂചിക|൩}} എന്നു പേരുള്ള ഒരു അജ്ഞാതമനുഷ്യനെ കണ്ടു മുട്ടി.  ആഹാബിനോടൊപ്പമുള്ള യാത്ര വരുത്താനിരിക്കുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകളെക്കുറിച്ച് അയാൾ അവർക്കു മുന്നറിയിപ്പു നൽകി.  യാത്രയുടെ തുടക്കത്തിനു തൊട്ടു മുൻപ്, [[ക്രിസ്മസ്]] പ്രഭാതത്തിൽ മഞ്ഞിന്റെ മറയിൽ ചില കറുത്ത രൂപങ്ങൾ കപ്പലിൽ കയറുന്നത് ഇസ്മായേലിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടതോടെ ആഹാബിനെ സംബന്ധിച്ച അവരുടെ ആശങ്കകൾ ഏറി.

=== ആഹാബ് ===
യാത്രയുടെ ആദ്യഘട്ടങ്ങളിൽ ആഹാബ് അയാളുടെ കേബിനിൽ തന്നെ കഴിയുകയും [[കപ്പൽ|കപ്പലിന്റെ]] നിയന്ത്രണം അയാളുടെ കീഴ്ജോലിക്കാർ നിർവഹിക്കുകയുമായിരുന്നു.  'ക്വാക്കർ' എന്ന ക്രിസ്തീയവിഭാഗത്തിൽ പെട്ട, ഗൗരവപ്രകൃതിയും ആത്മാർത്ഥതയും നേതൃഗുണങ്ങളും പ്രകടിപ്പിച്ച സ്റ്റാർബക്ക് എന്നയാളായിരുന്നു അഹാബിന്റെ ഒന്നാം സഹായി(First mate).  രണ്ടാമനായിരുന്ന സ്റ്റബ്ബ്, ഉല്ലാസവാനും എപ്പോഴും പുകവലിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു; മൂന്നാമനായ ഫ്ലാസ്ക് പൊക്കം കുറഞ്ഞ് ഉറച്ച ശരീരമുള്ളവനും വിശ്വസിക്കാവുന്നവനുമായിരുന്നു.  ഈ മൂന്നു പേരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും കപ്പലിലെ ഓരോ തിമിംഗിലനൗകയുടെ ചുമതലയായിരുന്നു.  ഓരോരുത്തർക്കും അവരുടെ കീഴിൽ വെള്ളക്കാരനല്ലാത്ത ഓരോ ചാട്ടുളിവിദഗ്ദ്ധൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.  യാത്ര തുടങ്ങി കുറേദിവസം കഴിഞ്ഞ് ഒരു പ്രഭാതത്തിൽ കപ്പിത്താൻ ആഹാബ് [[കപ്പൽ|കപ്പലിന്റെ]] മേൽത്തട്ടിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഭൂതാവിഷ്ടമെന്നു തോന്നിക്കും വിധം പേടിപ്പെടുത്തുന്ന അയാളുടെ കാഴ്ച, കഥ പറയുന്നയാളിൽ വിറവലുണ്ടാക്കി.

{{cquote|ഏറെ നേരം എരിഞ്ഞ ചിതയിൽ നിന്ന്, ശോഷിച്ചതെങ്കിലും ദഹിക്കാത്തതും ശക്തികെടാത്തതുമായ അവയവങ്ങളുമായി രക്ഷപെട്ട ഒരാളുടെ രൂപമായിരുന്നു അയാൾക്ക്.....അയാളുടെ നരച്ച മുടിയിൽ നിന്ന് താഴോട്ടിറങ്ങി കരുവാളിച്ച മുഖവും കഴുത്തും കടന്ന് വസ്ത്രത്തിനുള്ളിൽ പോയി മറയുന്ന ദണ്ഡാകാരമായ ഒരു വെൺരേഖ ഉണ്ടായിരുന്നു.  [[ഇടിമിന്നൽ]] പച്ചയ്ക്ക് ജീവനോടെ അവശേഷിപ്പിച്ചെങ്കിലും പൊള്ളിച്ചു വിട്ട  ഒരു വലിയ മരത്തിൽ, മുകളിൽ തുടങ്ങി വേരോളമെത്തി ഭൂമിയിൽ മറഞ്ഞു കാണപ്പെട്ട വിള്ളൽ പോലെയുണ്ടായിരുന്നു അത്.}}  

ആഹാബിന്റെ കാലുകളിലൊന്ന് അരയ്ക്കു താഴെ നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു.  അതിന്റെ സ്ഥാനത്തുള്ള കൃത്രിമക്കാൽ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത് പുംബീജത്തിമിംഗിലത്തിന്റെ താടിയെല്ലു കൊണ്ടായിരുന്നു. 

താമസിയാതെ [[കപ്പൽ]] ജോലിക്കാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടിയ ആഹാബ്, യാത്രയുടെ ഏകലക്ഷ്യമായി അയാൾ കണ്ടിരുന്ന രഹസ്യപദ്ധതിയ്ക്ക് അവരുടെ പിന്തുണനേടാനായി ആവേശമുണർത്തുന്ന ഒരു പ്രഭാഷണം നടത്തി: ഭീമാകാരനും വയസ്സനുമായ ഒരു പുംബീജത്തിമിംഗിലത്തെ വേട്ടയാടി കൊല്ലുകയായിരുന്നു ആ പദ്ധതി.  ബഹുവർണ്ണമുള്ള തൊലിയും മുതുകിന് ഹിമവെണ്മയുമുള്ള അവനാണ് കഴിഞ്ഞ യാത്രയിൽ ആഹാബിന്റെ കാലു കടിച്ചെടുത്തത്. കപ്പിത്താന്റെ ഈ പ്രതികാരപദ്ധതിയോട് അല്പമെങ്കിലും ഏതിർപ്പു പ്രകടിപ്പിച്ചത് സ്റ്റാർബക്കാണ്.  കണ്ടെത്താനാകുന്ന [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലങ്ങളെ]] വേട്ടയാടിപ്പിടിച്ച്, ഭാഗ്യം അനുഗ്രഹിക്കുന്നത്ര വേഗത്തിലും ലാഭത്തോടെയും വീട്ടിൽ മടങ്ങിയെത്തുകയാണ് കപ്പലിന്റെ ലക്ഷ്യമെന്നും അതിനു പകരം, ഏതെങ്കിലും ഒരു തിമിംഗിലത്തെ പ്രതികാരപൂർവം തേടി നടന്നു കൊല്ലാൻ ശ്രമിക്കുന്നതു ശരിയല്ലെന്നും അയാൾ വാദിക്കുന്നു. ഏതായാലും, ഒടുവിൽ സ്റ്റാർബക്കിനു പോലും, മനസ്സില്ലാതെയാണെങ്കിലും ആഹാബിന്റെ ഇഷ്ടത്തിനു വഴങ്ങേണ്ടി വന്നു.

തിമിംഗിലവേട്ടയുടെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ, യാത്രയ്ക്കു മുൻപ് കപ്പലിൽ കയറിയ ഇരുണ്ട രൂപങ്ങളുടെ രഹസ്യം വെളിവായി.  ആഹാബ് സ്വകാര്യമായി കൊണ്ടുവന്നിരുന്ന നൗകക്കാരായിരുന്നു അവർ.  അവരിൽ ഫെദല്ലാ എന്നു പേരുള്ള ഒരു ചാട്ടുളിക്കാരനും ഉണ്ടായിരുന്നു. അയാളെ 'പാർസി' എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു.  വിചിത്രസ്വഭാവമുള്ള അയാൾക്ക് ആഹാബിന്റെ മേൽ വല്ലാത്ത ദുസ്വാധീനം ഉണ്ടായിരുന്നു.  ഒരു രാത്രിയിൽ, വേട്ടയാടപ്പെട്ട ഒരു തിമിംഗിലത്തിന്റെ ജഡത്തിനടുത്തിരിക്കെ ഫെദല്ലാ ആഹാബിനോട് അവരിരുവരേയും കാത്തിരിക്കുന്ന അന്ത്യം പ്രവചിക്കുന്നുണ്ട്.

=== മുന്നറിയിപ്പുകൾ ===
[[പ്രമാണം:Moby Dick p510 illustration.jpg|thumb|left|200px|മൊബി ഡിക്ക് ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ]]
മറ്റു കപ്പലുകളുമായി കടലിൽ വച്ചു നടക്കുന്ന പല സുഹൃദ്സംഗമങ്ങളും നോവൽ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്.  &quot;ഗാമുകൾ&quot; എന്ന പേരിലാണ് ആ സംഗമങ്ങൾ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.  ഇത്തരം കണ്ടുമുട്ടലുകളിൽ നാവികർ പരസ്പരം കപ്പലുകൾ സന്ദർശിക്കുന്നു. കപ്പിത്താന്മാർ ഒരു കപ്പലിലും അയാൾക്കു കീഴുള്ള സഹായികൾ രണ്ടാമത്തെ കപ്പലിലും ഒത്തുചേരുന്നു. ഇതിനിടെ കത്തുകൾ കൈമാറുകയും [[തിമിംഗിലം|തിമിംഗിലങ്ങളെ]] കണ്ടെത്തിയതുൾപ്പെടെയുള്ള വാർത്തകൾ പങ്കിടുകയും ചെയ്യുന്നു.  ആഹാബിനാണെങ്കിൽ, കണ്ടുമുട്ടുന്ന ഏതു കപ്പലിലേയും ആളുകളോട് ചോദിക്കാനുണ്ടായിരുന്നത് ഒരേയൊരു ചോദ്യം ആയിരുന്നു: “വെളുത്ത തിമിംഗിലത്തെ കണ്ടോ?” പല കപ്പലുകളിൽ നിന്നും പലതരം കഥകൾ കേട്ടശേഷം പെക്വോഡ് [[ശാന്തസമുദ്രം|ശാന്തസമുദ്രത്തിൽ]] പ്രവേശിക്കുന്നു. ഇതിനിടെ ഇസ്മായേലിന്റെ സുഹൃത്ത് ക്വീക്വെഗ് കടുത്തരോഗം പിടിച്ച് മരണത്തോടടുക്കുകയും, കപ്പലിലെ ആശാരിയോട് തനിക്കായി ഒരു ശവപ്പെട്ടി നിർമ്മിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.  അയാളുടെ സുഖപ്രാപ്തിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഏല്ലാവരും ആശവിട്ടപ്പോൾ മനം മാറ്റം വന്ന ക്വീക്വെഗ്, മരിക്കേണ്ടെന്നു തീരുമാനിക്കുകയും പെട്ടെന്ന് സുഖം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശവപ്പെട്ടി പിന്നീട് കപ്പലിൽ അയാൾക്ക് സാമാനപ്പെട്ടിയുടെ പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നു. ഇസ്മായേലിന് അത്, അപകടാവസ്ഥയിൽ ലൈഫ് ബോയ്-ക്ക് പകരമായി പിന്നീട് അതുപകാരപ്പെടുന്നുണ്ട്.  

താമസിയാതെ മറ്റു [[കപ്പൽ|കപ്പലുകളിൽ]] നിന്ന് മൊബി ഡിക്കിനെക്കുറിച്ചു കേൾക്കാൻ തുടങ്ങി.  &quot;സാമുവൽ എൻഡെർബി&quot; എന്ന കപ്പലിലെ ഉല്ലാസവാനായ കപ്പിത്താൻ ബൂമറുടെ ഒരു കൈയ് ആ [[തിമിംഗിലം]] കടിച്ചെടുത്തിരുന്നു. എങ്കിലും ആഹാബിന്റെ പ്രതികാരമോഹത്തെപ്പറ്റി കേട്ട അയാൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. അവർ പിന്നെ കണ്ടുമുട്ടിയ 'റേച്ചൽ' എന്ന കപ്പലിലെ വേട്ടക്കാരും മൊബി ഡിക്കിനെ അടുത്ത കാലത്തു കണ്ടിരുന്നു.  ആ കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ അവരുടെ [[കപ്പൽ|കപ്പലിലെ]] നൗകകളിലൊന്നു കാണാതായി; കപ്പിത്താന്റെ ഏറ്റവും ഇളയ മകൻ തന്നെ അതിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. നഷ്ടപ്പെട്ട നൗക കണ്ടെത്താൻ കപ്പിത്താൻ പെക്വോഡിന്റെ സഹായം തേടിയെങ്കിലും ആഹാബ് വഴങ്ങിയില്ല; പെക്വോഡ്, മൊബി ഡിക്കിന് വളരെ അടുത്തെത്തിയിരിക്കുന്നതിനാൽ നൗകയുടെ അന്വേഷണത്തിൽ പാഴാക്കാൻ സമയമില്ലെന്നായിരുന്നു അയാളുടെ ന്യായം. ഒടുവിൽ 'ഡിലൈറ്റ്' എന്ന കപ്പലുമായി അവർ സന്ധിക്കുമ്പോൾ അതിലെ കപ്പിത്താൻ മൊബി ഡിക്കുമായുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിൽ മരിച്ചവരെ സംസ്കരിക്കുകയായിരുന്നു. പ്രതികാരമോഹം ഉപേക്ഷിക്കാൻ സ്റ്റാർബക്ക് ആഹാബിനോട് അവസാനമായി ഒരിക്കൽ കൂടി അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും അയാൾ വഴങ്ങിയില്ല.

=== അന്ത്യം ===
[[പ്രമാണം:Moby Dick final chase.jpg|thumb|175px|മൊബി ഡിക്കുമായുള്ള അന്തിമപോരാട്ടത്തിന്റെ ഒരു ചിത്രീകരണം]]
അടുത്ത ദിവസം പെക്വോഡ് മൊബി ഡിക്കിനെ കണ്ടെത്തി. രണ്ടു ദിവസം തുടർച്ചയായി വേട്ടക്കാർ അതിനെ പിന്തുടർന്നു. [[തിമിംഗിലം]] അവർക്ക് ഏറെ നാശം വരുത്തി.  ഫെദള്ളായുടെ തിരോധാനം അതിലൊന്നായിരുന്നു. മൂന്നാം ദിവസം കടലിനു മുകളിൽ പൊന്തി വന്ന മൊബി ഡിക്കിന്റെ ശരീരത്തോടു ചേർത്ത് ചാട്ടുളിക്കയറുകൾ കൊണ്ടു വരിയപ്പെട്ട നിലയിൽ ഫെദള്ളായുടെ മൃതദേഹം കാണാമായിരുന്നു. മൂന്നാം ദിവസത്തെ ആദ്യസംഘട്ടനത്തിനൊടുവിൽ മൊബി ഡിക്ക് കപ്പലിൽ നിന്ന് മാറിപ്പോകുന്നതു ചൂണ്ടി, സ്റ്റാർബക്ക് ഒരിക്കൽ കൂടി ആഹാബിനെ ഉപദേശിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു. &quot;മൊബി ഡിക്ക് നിന്നെ പിന്തുടരുകയല്ല; അതിനെ ഭ്രാന്തമായി പിന്തുടരുന്നത് നീയാണ്&quot; എന്നയാൾ പറഞ്ഞെങ്കിലും ആഹാബിന്റെ പ്രതികാരദാഹം അടങ്ങിയില്ല.

ആഹാബ് തന്റെ വിനാശകരമായ വേട്ട തുടർന്നു. പിന്തുടർന്ന മൂന്നു നൗകകളിൽ രണ്ടും [[തിമിംഗിലം]] കേടാക്കിയതോടെ അവ [[കപ്പൽ|കപ്പലിലേയ്ക്കു]] മടങ്ങിയതോടെ ആഹാബിന്റെ നൗക മാത്രം അവശേഷിച്ചു.   ആഹാബ് മൊബി ഡിക്കിനു നേരേ ചാട്ടുളി എറിഞ്ഞെങ്കിലും ചാട്ടുളിക്കയർ പൊട്ടിപ്പോയി.  അതോടെ [[തിമിംഗിലം]] കപ്പലിനെ തന്നെ ആക്രമിച്ചു.  [[കപ്പൽ]] മുങ്ങാൻ തുടങ്ങി.  മൊബി ഡിക്കിനു നേരേ വീണ്ടും ചാട്ടുളിയെറിഞ്ഞ ആഹാബിന്റെ കഴുത്തിൽ ചാട്ടുളിക്കയർ ചുറ്റിയതോടെ [[തിമിംഗിലം]] അയാളെ കടലിന്റെ ആഴത്തിലേക്കു വലിച്ചു കൊണ്ടു പോയി. മിക്കവാറും മുഴുവൻ നാവികരേയും മരണത്തിലേക്കു വഹിച്ച് മുങ്ങിയ കപ്പലിന്റെ ചുഴിയിൽ പെട്ട് ആഹാബിന്റെ നൗകയും മുങ്ങി. ഇസ്മായേൽ മാത്രം ജീവിച്ചിരുന്നു.  അയാൾക്ക് രക്ഷാനൗകയായത് ക്വീക്വെഗിന്റെ ശവപ്പെട്ടി ആയിരുന്നു. അതിൽ ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ കഴിച്ചുകൂട്ടിയ ഇസ്മായേലിനെ ഒടുവിൽ മറ്റൊരു തിമിംഗിലക്കപ്പലായ റാഹേലിലെ നാവികർ കണ്ടെത്തി രക്ഷപെടുത്തി.

== നർമ്മം, തത്ത്വചിന്ത ==
കഥാകഥനത്തിനിടെ നോവലിസ്റ്റ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന, നർമ്മവും തത്ത്വചിന്തയും ചേർന്ന കൗതുകകരമായ നിരീക്ഷണങ്ങളാണ് മൊബി ഡിക്കിന്റെ ഒരു സവിശേഷത.  അത്തരം നിരീക്ഷണങ്ങളിൽ ചിലത് ഇവയാണ്&lt;ref&gt;Herman Melville, Moby Dick, പ്രസാധനം പീക്കോക് ബുക്ക്സ്&lt;/ref&gt;:-

* പണമാണ് ലോകത്തിലെ എല്ലാ തിന്മകളുടേയും പിന്നിലെന്നും ധനവാന് സ്വർഗരാജ്യത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ വഴിയില്ലെന്നുമുള്ള വിശ്വാസം പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, പണം കയ്യിൽ വാങ്ങുമ്പോൾ നാം കാണിക്കുന്ന പരിഷ്കൃതമായ മര്യാദ അത്ഭുതകരമാണ്. എത്ര സന്തോഷത്തോടെയാണ് നാം നമ്മെത്തന്നെ നിത്യനാശത്തിനു ഏല്പിച്ചു കൊടുക്കുന്നത്.(അദ്ധ്യായം 1)

* മൊത്തത്തിൽ നോക്കുമ്പോൾ അവൻ വൃത്തിയുള്ളൊരു നരഭോജിയാണ്.....സുബോധമുള്ള നരഭോജിയോടൊപ്പം ഉറങ്ങുന്നതാണ് മദ്യപിച്ച ക്രിസ്ത്യാനിയോടൊപ്പം ഉറങ്ങുന്നതിൽ നല്ലത്.(ക്വീക്വെഗിനെക്കുറിച്ച്, അദ്ധ്യായം 3)

* കുറുനരിയെപ്പോലെ വിശ്വാസവും, ശവക്കൂനകൾക്കിടയിൽ പോഷണം തേടുന്നു.(അദ്ധ്യായം 7)

* സ്വന്തം നന്മയേക്കാൾ സൽപ്പേരിനെ വിലമതിക്കുന്നവന് നാശം.(അദ്ധ്യായം 9)

* എല്ലാം രേഖാംശങ്ങളിലും ലോകം ദുഷ്ടത നിറഞ്ഞതു തന്നെ; അതിനാൽ ഞാൻ അവിശ്വാസിയായി മരിച്ചുകൊള്ളാം.(അദ്ധ്യായം 12) 

* വെളുത്ത മനുഷ്യന് വെള്ള പൂശിയ നീഗ്രോയേക്കാൾ എന്തു മഹത്ത്വം? (അദ്ധ്യായം 13)

* താരുണ്യത്തിന്റെ ഉൽക്കർഷേച്ഛ ഒന്നു മനസ്സിലാക്കണം: ലൗകികമഹത്ത്വമെല്ലാം കേവലം രോഗമാണ്(അദ്ധ്യായം 16)

* എത്ര തമാശ നിറഞ്ഞതാണെങ്കിലും എല്ലാ മതാനുഷ്ടാനങ്ങളോടും എനിക്കു ബഹുമാനമാണ്. കൂണിനെ ആരാധിക്കുന്ന ഉറുമ്പുകളുടെ സഭയെപ്പോലും വിലകുറച്ചു കാണാൻ എനിക്കാവില്ല.(അദ്ധ്യായം 17)

* കർത്താവിന്റെ ദിവസം (ഞായറാഴ്ച) തിമിംഗിലവേട്ട കഴിയുന്നത്ര ഒഴിവാക്കുക. പക്ഷേ നല്ല അവസരം കിട്ടിയാൽ പാഴാക്കുന്നത് ദൈവികസമ്മാനങ്ങളുടെ തിരസ്കാരമാവും.(അദ്ധ്യായം 22)

* സ്റ്റബ്ബ് വസ്ത്രം ധരിക്കുമ്പോൾ, ട്രൗസറുകൾ കാലിൽ കയറ്റുന്നതിനു മുൻപ് വായിൽ പുകവലിക്കുഴൽ കയറ്റുന്നു (വലിയ പുകവലിക്കാരനായ കപ്പലിലെ മൂന്നാമൻ സ്റ്റബ്ബിനെക്കുറിച്ച് - അദ്ധ്യായം 27)

* ഗഹനമായ കാര്യങ്ങളെ ജനപ്രിയമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് പാഴ്വേലയാണ്; എല്ലാ സത്യവും ഗഹനമാണു താനും.(അദ്ധ്യായം 41)

* ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ പുത്തനെന്നു പറയാൻ ഒന്നുമില്ലെന്നു പറഞ്ഞ സോളമനു നാം നൂറു വട്ടം ആമേൻ പറയണം.(അദ്ധ്യായം 45)

* വിദ്വേഷവും പൊങ്ങച്ചവും അതിന്റെ ഔദാര്യത്തെ ചവിട്ടിനടക്കുന്നെങ്കിലും ഭൂമി വേലിയേറ്റങ്ങളെയോ കാലചക്രത്തെയോ മാറ്റുന്നില്ല.(അദ്ധ്യായം 48)

* ഈ മഹാപ്രപഞ്ചമത്രയും ഒരു വലിയ പ്രായോഗികഫലിതമാണെന്ന്(practical joke) ചിലപ്പോൾ തോന്നും(അദ്ധ്യായം 49)
 
* മണ്ടൻ മനുഷ്യാ! നോഹയുടെ പ്രളയം ഇനിയും അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.  ലോകത്തിന്റെ മൂന്നിൽ രണ്ടും ഇപ്പോഴും പ്രളയത്തിൽ മൂടിക്കിടക്കുന്നു.(അദ്ധ്യായം 58)
 
* ആദ്യം ഒരു കാളയെ കൊന്നവൻ കൊലപാതകിയായി എണ്ണപ്പെട്ടു;  അവനെ തൂക്കിലേറ്റിയിരിക്കണം. കാളകളാണ് അവനെ വിചാരണ ചെയ്തതെങ്കിൽ തീർച്ചയായും അവനു ശിക്ഷ കിട്ടിയിരിക്കും. ഏതെങ്കിലും കൊലയാളി ശിക്ഷാർഹനെങ്കിൽ, അവനും അങ്ങനെ തന്നെ. ശനിയാഴ്ച രാത്രിയിൽ ഇറച്ചിച്ചന്തയിൽ ചെന്നാൽ, ജീവനുള്ള ഇരുകാലികളുടെ കൂട്ടം ചത്ത നാൽകാലികളെ തുറിച്ചു നോക്കി നിൽക്കുന്നതു കാണാം. ആരാണു നരഭോജിയല്ലാത്തത്? അന്ത്യവിധിനാൾ, പഞ്ഞമാസത്തേയ്ക്ക് കരുതലായി ഒരു മിഷനറിയെ ഉപ്പിട്ട് അറയിൽ സൂക്ഷിച്ച ഫിജിക്കാരന്, പ്രബുദ്ധരായ ഈ തീറ്റക്കൊതിയന്മാരേക്കാൾ ആശ്വാസകരമായിരിക്കും.(അദ്ധ്യായം 65)
 
* ഗഹനമായ ചിന്തകളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുമ്പോൾ, [[പ്ലേറ്റോ]], പിറോ(Pyrrho), ചെകുത്താൻ, ജൂപ്പിറ്റർ, [[ഡാന്റെ അലിഘിയേരി|ഡാന്റെ]] മുതലായ വമ്പന്മാരുടെ പൊണ്ണത്തലകളിൽ നിന്ന് അർത്ഥതാര്യമായ ഒരുതരം ആവി പറക്കുമെന്ന് എനിക്കുറപ്പാണ്.(അദ്ധ്യായം 85)
 
* നിയമത്തിന്റെ പകുതി ഉടമസ്ഥതയാണ്; ഉടമയായത് എങ്ങനെയെന്നതിൽ കാര്യമൊന്നുമില്ല.(അദ്ധ്യായം 89)
 
* വലിയ പുസ്തകം എഴുതാൻ വമ്പൻ വിഷയം തന്നെ വേണം; ചെള്ളിനെക്കുറിച്ച് നിലനിൽപ്പുള്ള വലിയ വാല്യങ്ങളൊന്നും എഴുതുക വയ്യ.(അദ്ധ്യായം 104)


തിമിഗലങ്ങൾക്കിടയിലെ ഉപജാതികളേയും അവയുടെ ശരീരശാസ്ത്രത്തേയും, പെരുമാറ്റരീതികളേയും സാമൂഹ്യജീവിതത്തേയും മറ്റും സബന്ധിച്ച് ഒട്ടേറെ വിവരങ്ങൾ നോവലിസ്റ്റ് നൽകുന്നുണ്ട്.  ഒരു വലിയ തിമിംഗിലവ്യൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായി, മുലകുടിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളോടൊപ്പം പോകുന്ന അമ്മത്തിമിംഗിലങ്ങളുടെ ഒരു ഗണത്തേയും നോവലിസ്റ്റ് വർണ്ണിക്കുന്നുണ്ട്. തിമിംഗിലപ്പാലിന് നല്ല മധുരമാണെന്നും അതു രുചിച്ച മനുഷ്യരുണ്ടെന്നും സ്ട്രോബെറി ചേർത്തു കഴിക്കാവുന്നതാണതെന്നുമുള്ള വിവരവും അവിടെ അദ്ദേഹം നൽകുന്നു.(&quot;ദ് ഗ്രാന്റ് അർമഡാ&quot; എന്നു പേരിട്ടിരിക്കുന്ന അദ്ധ്യായം 87) തിമിംഗിലത്തിന്റേതെന്നു പറയാവുന്ന ഏറ്റവും പുരാതനമായ ചിത്രം, [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] [[എലഫന്റാ ഗുഹകൾ|എലഫന്റാ ഗുഹകളിലേതാണെന്ന്]] നോവലിൽ പറയുന്നു.(അദ്ധ്യായം 55) 

അതിനിടെ, തിമിഗലവേട്ട, തിമിംഗിലങ്ങൾക്ക് വംശനാശം വരുത്തുമോ എന്ന ചോദ്യവും നോവൽ ചർച്ച ചെയ്യുന്നു.  അങ്ങനെയൊരു ഭയം അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്നാണ് മറുപടി. അതിന് പറയുന്ന ന്യായം ഇതാണ്: ഒരു വേട്ടയിൽ സയാമിലെ രാജാവ് 4000 [[ആന|ആനകളെ]] കൊന്നെതു രേഖപ്പെടുത്തുന്ന [[ഗോവ|ഗോവയുടെ]] ചരിത്രകാരൻ ഹാർട്ടോ, മിതോഷ്ണരാജ്യങ്ങളിൽ കന്നുകാലികളെന്നതിനേക്കാൽ അധികം [[ആന|ആനകൾ]] പൗരസ്ത്യദേശത്ത് ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നു.  സഹസ്രാബ്ദങ്ങളിലൂടെ സെമിരാമിസും, പുരൂരവസും, ഹാനിബാളും, പൂർവദിക്കിലെ  മറ്റെല്ലാ രാജാക്കന്മാരും നടത്തിയ വേട്ടകൾക്കു ശേഷവും ആനകൾക്ക് ഇത്രവലിയ സംഖ്യയിൽ നിലനിൽക്കാനായെങ്കിൽ,  [[ഏഷ്യ|ഏഷ്യയും]] അമേരിക്കകളും, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പും]], [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയും]], [[ഹോളണ്ട്|നവ ഹോളണ്ടും]] സകല ദ്വീപുകളും ചേർത്തതിന്റെ ഇരട്ടിയെങ്കിലും വരുന്ന [[കടൽ]] മേച്ചിൽ സ്ഥലമായുള്ള തിമിംഗിലത്തിന് എല്ലാ വേട്ടകളേയും അതിജീവിക്കാനാകും. അവ ഓരോന്നും നശ്വരമാണെങ്കിലും അവയുടെ വംശം അനശ്വരമാണ്.(അദ്ധ്യായം 105)

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{കുറിപ്പ്|൧|}} &quot;grand, ungodly, godlike man&quot;

{{കുറിപ്പ്|൨|}} &quot;been in colleges as well as 'mong the cannibals&quot;

{{കുറിപ്പ്|൩|}} [[ബൈബിൾ|ബൈബിളിലെ]] ദുഷ്ടനായ ആഹാബ് രാജാവിന്റെ എതിരാളിയായിരുന്ന പ്രവാചകനാണ് ഏലിയാ.&lt;ref&gt;ബൈബിൾ, [[രാജാക്കന്മാരുടെ പുസ്തകങ്ങൾ|1 രാജാക്കൻമാർ]], അദ്ധ്യായം 17&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|3}}

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് നോവലുകൾ]]</text>
      <sha1>p8dhdza1wcy9lu5kl0x7fvyqi59l9p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരുമകൾ (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168101</id>
    <revision>
      <id>4632194</id>
      <parentid>3968737</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4023" sha1="1wn8efcmvze0wzgspf8mlrqq2vvsle5" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Marumakal}}
{{Infobox Film
| name           = മരുമകൾ 
| image          = 
| caption        = 
| director       = എം.കെ. ചാരി 
| producer       = പോൾ കല്ലുങ്കൽ
| writer         = [[കെടാമംഗലം സദാനന്ദൻ]]
| starring       = [[പ്രേംനസീർ]]&lt;br/&gt;[[കെടാമംഗലം സദാനന്ദൻ|കെടാമംഗലം- സദാനന്ദൻ]]&lt;br/&gt;[[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]]&lt;br/&gt;[[എസ്.ജെ. ദേവ്]]&lt;br/&gt;നെയ്യാറ്റിൻകര- കോമളം&lt;br/&gt;രേവതി&lt;br/&gt;അമ്മിണി&lt;br/&gt;എസ്.വി. സുശീല&lt;br/&gt;വിജയലക്ഷ്മി&lt;br/&gt;ദുർഗ്ഗ വർമ്മ
| music          = 
| cinematography =  
| editing        = 
| studio         = എം.പി. പ്രൊഡക്ഷൻസ്
| distributor    = പേൾ പിക്ചേഴ്സ്
| released       = 1952, മേയ് 9
| runtime        = 
| country        = {{IND}}
| language       = മലയാളം
| budget         =  
| gross          = 
}}

[[പ്രേംനസീർ]] ആദ്യമായി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രമാണ് '''മരുമകൾ'''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/node/291 |title=corporation of trivandrum,  ചലച്ചിത്ര രംഗം |access-date=2014-12-19 |archive-date=2014-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831105754/http://www.corporationoftrivandrum.in/node/291 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1952-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ ചിത്രം എം.കെ. ചാരി സംവിധാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എം.പി. പ്രൊഡക്ഷൻസിന്റെ ബാനറിൽ പോൾ കല്ലുങ്കലാണ് ചിത്രം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രേംനസീർ മുഖ്യകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ ചിത്രത്തിൽ [[കെടാമംഗലം സദാനന്ദൻ]], [[ടി.എസ്. മുത്തയ്യ]], എസ്.ജെ. ദേവ്, [[നെയ്യാറ്റിൻകര കോമളം]], രേവതി, അമ്മിണി, എസ്.വി. സുശീല, വിജയലക്ഷ്മി, ദുർഗ്ഗ വർമ്മ എന്നിവർ മറ്റു കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

പ്രേംനസീർ ഈ ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുമ്പോൾ അബ്ദുൾ ഖാദർ എന്ന യഥാർഥ നാമമാണ് നിലനിന്നിരുന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമതു ചിത്രമായ [[വിശപ്പിന്റെ വിളി]] എന്ന ചിത്രത്തോടു കൂടിയാണ് പ്രേംനസീർ എന്ന നാമം [[തിക്കുറിശ്ശി|തിക്കുറിശ്ശിയിൽ]] നിന്നും സ്വീകരിച്ചത്. [[ആലപ്പുഴ]] കോസ്റ്റൽ ടാക്കീസിൽ നിന്നുമാണ് പ്രേംനസീർ ഈ ചിത്രം വീക്ഷിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{IMDB title|0213862|മരുമകൾ}}
{{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}
[[വർഗ്ഗം:1952-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രേം നസീർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1wn8efcmvze0wzgspf8mlrqq2vvsle5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബസുമതി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176019</id>
    <revision>
      <id>4632131</id>
      <parentid>3970827</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26082" sha1="j8svs75m4231o58vn3luk1za9jyyti7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Basmati}}
{{Infobox cultivar
| name = ബസുമതി അരി
| image = Khyma and Basmati rice.jpg
| image_caption = ഇടതു ഭാഗത്തു തവിട്ടു നിറത്തിലുള്ള അരിയും വലതു ഭാഗത്തു ബസുമതി അരിയും
| genus = ''[[:en:Oryza|Oryza]]''
| species =
| origin = [[ :en:South Asia | ദക്ഷിണേഷ്യ]]
}}

[[പ്രമാണം:Cooked_cilantro_lime_dish_basmati_rice_India.jpg|ലഘുചിത്രം|250x250ബിന്ദു|ഇന്ത്യൻ വെള്ള ബസുമതി അരിയുടെ ചോറ്]]
[[ഇന്ത്യ]], [[ബംഗ്ലാദേശ്]], [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൃഷിചെയ്യുന്ന ഒരു സുഗന്ധ നെല്ലിനമാണ് '''ബസുമതി''' ([[ഹിന്ദി]]: बासमती,[[തമിഴ്]]: பாஸ்மதி [[കന്നഡ]]: ಭಾಸ್ಮತಿ,[[ഒറിയ]]: ବାସୁମତୀ, [[ഉർദു]]: باسمتی, [[തെലുഗ്]]: బాస్మతి, [[ബംഗാളി]]: বাসমতী).&lt;ref name=&quot;Big money in specialty rices&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150628092113/http://www.fao.org/ag/magazine/0207sp1.htm Big money in &quot;specialty rices&quot;] Food and Agriculture Organization, United Nations (2002)&lt;/ref&gt; നീളം കൂടിയ അരിയാണിവയ്ക്ക്. ബസുമതി അരിയുടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഉൽപാദനവും ഉപഭോഗവും ഇന്ത്യയിലാണ്. 2014 ൽ ഇന്ത്യയാണ് 59% ബസുമതി അരിയും കയറ്റുമതി ചെയ്തത്, ബാക്കിയുള്ളത് പാകിസ്താനും. എന്നാൽ പല രാജ്യങ്ങളും പ്രാദേശികമായി ഇത് കൃഷി ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-02-13/rice-exports-from-india-climbing-to-record-on-mideast-demand Rice Sales From Pakistan to Reach Record as Iran Boosts Reserve] Bloomberg (February 13, 2014)&lt;/ref&gt;

== ഉത്ഭവം ==
ബസുമതി എന്ന വാക്ക് [[ഹിന്ദി]]/[[ഉറുദു]] വാക്ക് ആയ {{Lang|hi|बासमती}} {{Lang|ur|باسمتی}} ''bāsmatī'' ൽ നിന്നും രൂപപ്പെട്ടതാണ്. ഇതിന്റെ അർത്ഥം &quot;മണമുള്ള&quot; എന്നാണ്&lt;ref&gt;''Oxford English Dictionary'', s.v. basmati.&lt;/ref&gt; ([[സംസ്കൃതം]] {{Lang|sa|बासमती}}, ''bāsamatī''). ഈ അരി നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യപ്പെട്ടു വരുന്നതാണെന്ന് കരുതുന്നു. ഇതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യ പരാമർശം 1776 ലെ ഹീർ രൻഝ എന്ന പഞ്ചാബി കൃതിയിൽ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fJi0FxyM7pQC&amp;pg=PA135|title=Aromatic Rices|author=VP Singh|publisher=[[International Rice Research Institute]]|year=2000|isbn=978-81-204-1420-4|pages=135–36}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Daniel2010&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=J7qvJQiFd_AC&amp;pg=PA47|title=Confronting Biopiracy: Challenges, Cases and International Debates|author=Daniel F. Robinson|publisher=Earthscan|year=2010|isbn=978-1-84977-471-0|pages=47}}&lt;/ref&gt;

ഹിന്ദു വ്യാപാരികളാണ് മധ്യപൗരസ്ത്യദേശങ്ങളിൽ ബസുമതി അരി പ്രചരിപ്പിച്ചത്. ദക്ഷിണേഷ്യൻ പാചകക്രമങ്ങൾക്കു പുറമെ പേർഷ്യൻ, അറബി തുടങ്ങിയ മധ്യപൗരസ്ത്യദേശങ്ങളിലെ പാചകക്രമങ്ങളിലും ഇന്ന് ബസുമതി അരി ഒരു പ്രധാന ചേരുവയാണ്.

== കൃഷിയും ഉത്പാദനവും ==
ഇന്ത്യയിലാണ് ലോകത്തെ ബസുമതി ഉത്പാദനത്തിന്റെ 70% ഉം നടക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/markets/basmati-rice-industry-may-revive-in-next-harvest-2016-17-icra-116040300236_1.html|title=Basmati rice industry may revive in next harvest 2016-17: Icra|accessdate=21 March 2018|last=India|first=Press Trust of|date=3 April 2016|publisher=|via=Business Standard}}&lt;/ref&gt; ഇതിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം ജൈവരീതിയിലാണ് കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഖേത്തി വിരാസത്ത് മിഷൻ പോലെയുള്ള സംഘടനകൾ [[പഞ്ചാബ്|പഞ്ചാബിൽ]] ഇതിന്റെ ഉത്പാദനം കൂട്ടാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.magazine.nationalgeographic.nl/artikel/de-prijs-van-basmati-witte-rijst-met-een-donkere-rand-1|title=De prijs van basmati: witte rijst met een donkere rand - National Geographic Nederland/België|accessdate=21 March 2018|date=|website=National Geographic Nederland/België|author=|archive-date=2017-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614234936/http://www.magazine.nationalgeographic.nl/artikel/de-prijs-van-basmati-witte-rijst-met-een-donkere-rand-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://journalismgrants.org/projects/basmati-rice-the-unsustainable-truth|title=The Price of Basmati - Journalism Grants|accessdate=21 March 2018|date=|website=journalismgrants.org|author=|archive-date=2017-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427010152/http://journalismgrants.org/projects/basmati-rice-the-unsustainable-truth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ഇന്ത്യയിൽ ===
ഇന്ത്യയിൽ [[പഞ്ചാബ്]], [[ഹരിയാന]], [[ഡൽഹി]], [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]], [[ഉത്തർപ്രദേശ്]], [[ബിഹാർ]] എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ബസുമതി അരി കൃഷി ചെയ്തു വരുന്നു. 2016-17 സാമ്പത്തികവർഷത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ ആകെ ബസുമതി ഉത്പാദനം 108.86 ദശലക്ഷം ടൺ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/2012/07/06/india-basmati-idINL3E8I62QO20120706|title=India's to export record basmati rice in 2012/13 &amp;#124; Reuters|date=July 6, 2012|work=In.reuters.com|accessdate=2013-09-11|archive-date=2013-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020135426/http://in.reuters.com/article/2012/07/06/india-basmati-idINL3E8I62QO20120706|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹരിയാന ആണ് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്പാദകർ. ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ബസുമതി ഉത്പാദനത്തിൽ 60 ശതമാനത്തിലേറെ ഇവിടെ നിന്നാണ്.

=== നേപ്പാളിൽ ===
നേപ്പാളിൽ കാഠ്മണ്ഡു താഴ്വരയിലും തെരായി പ്രദേശത്തും ബസുമതി അരി കൃഷി ചെയ്തു വരുന്നു. നേപ്പാളിലെ തനതു ഇനം ബസുമതി അരി കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നതിന് നിരോധനം ഉണ്ടെങ്കിലും ഇത് പിൻവലിയ്ക്കപ്പെടുമെന്നു വിശ്വസിയ്ക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-07-12/traders-call-for-easing-ban-on-basmati-exports.html|title=Traders call for easing ban on Basmati exports|date=12 July 2016|newspaper=Kathmandu Post|access-date=2018-04-26|archive-date=2018-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180713134821/http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2016-07-12/traders-call-for-easing-ban-on-basmati-exports.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== പാകിസ്താനിൽ ===
ഏതാണ്ട് 6 ദശലക്ഷം ടൺ ആണ് ഇവിടുത്തെ വാർഷിക ഉത്പാദനം.&lt;ref&gt;[http://tribune.com.pk/story/333479/rice-export-pakistan-has-potential-of-4b-but-barely-touches-1b/ Rice export: ‘Pakistan has potential of $4b but barely touches $1b’]. The Express Tribune. February 8, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tribune.com.pk/story/410164/global-market-pakistani-basmati-may-slip-down-the-pecking-order/ Global market: Pakistani basmati may slip down the pecking order]. The Express Tribune. July 19, 2012.&lt;/ref&gt;

== മണവും രുചിയും ==
രംഭ അഥവാ ബിരിയാണികൈതയുടെ (Pandanus amaryllifolius) രുചിയുള്ള ബസുമതി അരിയ്ക്ക് 2-അസെറ്റിൽ-1-പൈരോലിൻ (2-acetyl-1-pyrroline) എന്ന രാസവസ്തുവാണ് ഈ രുചി കൊടുക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;wongpornchai&quot;&gt;{{cite journal|title=Identification and quantitation of the rice aroma compound, 2-acetyl-1-pyrroline, in bread flowers (''Vallaris glabra'' Ktze)|author1=S. Wongpornchai|author2=T. Sriseadka|journal=J. Agric. Food Chem.|issue=2|doi=10.1021/jf025856x|year=2003|location=|volume=51|pages=457–462|pmid=12517110|author3=S. Choonvisase}}
&lt;/ref&gt; ബസുമതി അരിമണികളിൽ ഏതാണ്ട് 0.09 പി.പി.എം അളവിൽ ഈ സംയുക്തം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റുള്ള അരികളെ അപേക്ഷിച്ചു ഇത് 12 മടങ്ങോളം അധികമാണ്. ഈ സംയുക്തത്തിന്റെ ഇത്ര ഉയർന്ന അളവാണ് ബസുമതി അരിയ്ക്ക് ഈ പ്രത്യേക രുചിയും മണവും നൽകുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Big money in speciality rices&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20150628092113/http://www.fao.org/ag/magazine/0207sp1.htm Big money in &quot;speciality rices&quot;] Food and Agriculture Organization, United Nations (2002)&lt;/ref&gt; ഈ സംയുക്തം ചില തരം പാൽക്കട്ടികളിലും പഴങ്ങളിലും മറ്റു ചില ധാന്യവർഗങ്ങളിലും കണ്ടു വരുന്നു. യൂറോപ്പിലും അമേരിക്കയിലും ഇത് ബേക്കറി പദാർത്ഥങ്ങളുടെ സ്വാദു കൂട്ടാനുള്ള ഒരു ചേരുവയായി അംഗീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;Fenaroli's Handbook of Flavor Ingredients, Sixth Edition, George A. Burdock (2009), CRC Press, {{ISBN|978-1420090772}}, p. 36&lt;/ref&gt;

== വൈവിധ്യവും സങ്കരയിനങ്ങളും ==
വിവിധയിനം ബസുമതി അരികൾ ഉണ്ട്. പരമ്പരാഗത ഇന്ത്യൻ ഇനങ്ങൾ ബസുമതി 370, ബസുമതി 385, ഡെറാഡൂണി ബസുമതി, തരാവോരി ബസുമതി തുടങ്ങിയവയാണ്. കെർണൽ ബസുമതി, ബസുമതി 385, ബസുമതി 198 തുടങ്ങിയവയാണ് പാകിസ്താനി ശുദ്ധ ഇനങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;Basmati Rices: Genetics, Breeding and Trade&quot;&gt;[https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs40003-011-0011-5]&lt;/ref&gt;

ഡൽഹിയിലെ ഇന്ത്യൻ അഗ്രികൾചറൽ റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് പരമ്പരാഗത സങ്കേതങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പൊക്കം കുറഞ്ഞ ഒരു ബസുമതി ചെടിയുടെ സങ്കരയിനം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട്. പുസ ബസുമതി - 1 (PB 1 അല്ലെങ്കിൽ ടോഡൽ) എന്ന ഈ ഇനത്തിന് ശുദ്ധ ഇനങ്ങളുടെ എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുമുണ്ട്. അതെ സമയം ഇത് പരമ്പരാഗത ഇനങ്ങളെക്കാൾ രണ്ടിരട്ടി വിളവും തരുന്നു. ബസുമതിയിൽ നിന്നും ഉരുത്തിരിച്ചെടുത്ത സുഗന്ധമുള്ള മറ്റു ചില ഇനങ്ങളാണ് PB 2, PB 3, RS 10 തുടങ്ങിയവ. പക്ഷെ ഇവ ബസുമതി അരിയായി പരിഗണിയ്ക്കപ്പെടുന്നില്ല.

=== അംഗീകരിയ്ക്കപ്പെട്ട ഇനങ്ങൾ ===

==== നേപ്പാളി ഇനങ്ങൾ ====
ബസുമതി 217, പുസ ബസുമതി, ബസുമതി 1, നേപ്പാളിസ് റെഡ് ബസുമതി.

==== ഇന്ത്യൻ ഇനങ്ങൾ ====
ബസുമതി, P3 പഞ്ചാബ്, ടൈപ്പ് III ഉത്തർ പ്രദേശ്, എഛ്.ബി.സി -19 സാഫിഡോൺ, 386 ഹരിയാന, കസ്തുരി (ബരൻ, രാജസ്ഥാൻ), ബസുമതി 198, ബസുമതി 217, ബസുമതി 370, [[ബിഹാർ|ബീഹാർ]], കസ്തുരി, മഹി സുഗന്ധ, പുസ  1121.

==== പാകിസ്താനി ഇനങ്ങൾ ====
ബസുമതി 370 (പാക് ബസുമതി ), സൂപ്പർ ബസുമതി (നല്ല സുഗന്ധം),  ബസുമതി പാക് (കെർണൽ), 386 or 1121 ബസുമതി rice,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://latifricemills.com/1121-basmati-rice/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-04-26 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529170958/http://latifricemills.com/1121-basmati-rice/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ബസുമതി 385, ബസുമതി 515, ബസുമതി 2000 and ബസുമതി 198.&lt;ref name=&quot;foodstandards.gov.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.foodstandards.gov.uk/multimedia/pdfs/fsis4704basmati.pdf|title=Survey on Basmati Rice|accessdate=2013-09-11|date=March 2004|work=multimedia.food.gov.uk|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531054743/http://multimedia.food.gov.uk/multimedia/pdfs/fsis4704basmati.pdf|archivedate=May 31, 2014|url-status=live|df=}}&lt;/ref&gt;

== ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു ഇനങ്ങൾ ==
ടെക്സ്മതി എന്ന ബസുമതിയോട് സാമ്യമുള്ള ഒരു തരം അരി അമേരിക്കയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://ojs.irp.edu.pk/index.php/riceplus/article/download/143/85|title=Whiff of Pearls|last=Fiaz,|first=N|last2=Khalid|first2=F|date=2013|journal=Rice Plus Magazine,ojs.irp.edu.pk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161002152710/http://ojs.irp.edu.pk/index.php/riceplus/article/download/143/85|archivedate=2016-10-02|url-status=dead|last3=Sarwar|first3=MA}}&lt;/ref&gt;

പിഷോരി എന്ന കെനിയയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്ന ഒരു തരം അരിയും ബസുമതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്.&lt;ref name=&quot;Sanginga2009&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4i14nRDcKw8C&amp;pg=PA301|title=Innovation Africa: Enriching Farmers' Livelihoods|last=Sanginga|first=P. C.|publisher=Earthscan|year=2009|isbn=978-1-84407-671-0|location=London|pages=301–302}}&lt;/ref&gt;

== ബസുമതി സെർട്ടിഫിക്കേഷൻ ==
ബസുമതി എക്സ്പോർട്ട് ഡെവലൊപ്മെൻറ് ഫൌണ്ടേഷൻ (BEDF) അരികളുടെ ഡി.എൻ.എ ഫിംഗർപ്രിന്റിങ് നടത്തി ബസുമതി മാർക്ക് എന്ന സെർട്ടിഫിക്കേഷൻ കൊടുക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;basmatimark1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://apeda.gov.in/apedawebsite/about_apeda/bas_ex_dev_found.htm|title=BASMATI EXPORT DEVELOPMENT FOUNDATION|access-date=21 March 2018|website=apeda.gov.in}}&lt;/ref&gt;

== മായംചേർക്കൽ ==
യഥാർത്ഥ ബസുമതി അരിയെ ഇതുപോലുള്ള മറ്റു തരം അരികളിൽ നിന്നും തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. അതുപോലെ തന്നെ ശുദ്ധമായ തരം ബസുമതി അരിയ്ക്ക് വിലയും വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇക്കാരണങ്ങളാൽ ചില വ്യാപാരികൾ യഥാർത്ഥ ബസുമതി അരിയെ സങ്കരയിനം അരികളും നീളം കൂടുതലുള്ള മറ്റു തരം അരികളും കൂട്ടിച്ചേർത്തു വിൽക്കാറുണ്ട്. ബ്രിട്ടനിൽ 2005 ൽ ഫുഡ് സ്റ്റാൻഡേർഡ്‌സ് ഏജൻസി നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ അവിടെ വിൽക്കുന്ന ബസുമതി അരിയുടെ ഏതാണ്ട് പകുതിയും കലർപ്പുള്ള തരം ആണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;British Retail Consortium (July 2005). [http://www.brc.org.uk/Downloads/Basmati_Code.pdf Code of practice on Basmati rice] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114142/http://www.brc.org.uk/Downloads/Basmati_Code.pdf|date=2016-03-04}}.&lt;/ref&gt; 2010 ൽ നടത്തിയ വേറൊരു പരിശോധനയിൽ 15 ൽ 4 സാമ്പിളുകളും കലർപ്പുള്ളതാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഒരു സാമ്പിളിൽ ബസുമതി അരിയേ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.thisisleicestershire.co.uk/Probe-finds-fake-basmati/story-12091373-detail/story.html|title=Probe finds fake basmati|access-date=2013-09-11|last=Rice|first=Tim|date=2010-01-29|publisher=This is Leicestershire|archive-url=https://archive.today/20130505113010/http://www.thisisleicestershire.co.uk/Probe-finds-fake-basmati/story-12091373-detail/story.html|archive-date=2013-05-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ഡി.എൻ.എ ഫിംഗർപ്രിന്റിങ് സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സാമ്പിളിലെ അരിമണികളിൽ 1% ൽ ഏറെ ബസുമതി അല്ലാത്ത ഇനങ്ങൾ കലർന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ±1.5% കൃത്യതയോടെ കണ്ടുപിടിയ്ക്കാനാകും.&lt;ref&gt;[http://randd.defra.gov.uk/Default.aspx?Menu=Menu&amp;Module=More&amp;Location=None&amp;Completed=0&amp;ProjectID=17920 Basmati rice collaborative trial - FA0110] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160424030608/http://randd.defra.gov.uk/Default.aspx?Menu=Menu&amp;Module=More&amp;Location=None&amp;Completed=0&amp;ProjectID=17920 |date=2016-04-24 }}. defra.gov.uk&lt;/ref&gt; കയറ്റുമതിക്കാർ തങ്ങളുടെ അരി പാക്കറ്റുകൾക്ക് ഡി.എൻ.എ ഫിംഗർപ്രിന്റിങ് ഉപയോഗിച്ച ശേഷം ശുദ്ധതാ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ കാണിയ്ക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;Archak, Sunil et al. (2007). [http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/114280458/ABSTRACT &quot;High-throughput multiplex microsatellite marker assay for detection and quantification of adulteration in Basmati rice (Oryza sativa)&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121217211239/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/114280458/ABSTRACT |date=2012-12-17 }} and Lakshminarayana, V. et al. (2007). [http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/jafcau/2007/55/i20/abs/jf0714517.html &quot;Capillary Electrophoresis Is Essential for Microsatellite Marker Based Detection and Quantification of Adulteration of Basmati Rice ( Oryza sativa)&quot;].&lt;/ref&gt; ഈ സങ്കേതം ഉപയോഗിയ്ക്കുന്ന ഒരു ടെസ്റ്റിംഗ് കിറ്റ് ലാബിൻഡ്യ എന്ന കമ്പനി സെന്റർ ഫോർ ഡി.എൻ.എ ഫിംഗർപ്രിന്റിങ്'ന്റെ സഹായത്തോടെ ഇന്ത്യയിൽ ഇറക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.labindia.com/basmati-testing/basmati-testing.php Basmati Testing - Basmati Verifiler Kit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080404011730/http://www.labindia.com/basmati-testing/basmati-testing.php |date=2008-04-04 }}. Labindia.&lt;/ref&gt;

== പേറ്റന്റ് യുദ്ധം ==
1997 സെപ്റ്റംബറിൽ റൈസ്ടെക് എന്ന ടെക്സാസ് കമ്പനിയ്ക്ക് 5,663,484 എന്ന നമ്പറുള്ള അമേരിക്കൻ പേറ്റന്റ് അനുവദിച്ചു കിട്ടി. &quot;ബസുമതി റൈസ് ലൈൻസ് ആൻഡ് ഗ്രേയ്ൻസ്&quot; എന്നതായിരുന്നു പേറ്റന്റ്'ന്റെ ഹെഡിങ്. ബസുമതി അരിയുടെയും അതുപോലുള്ള മറ്റു അരികളുടെയും ഇനങ്ങളുടെ അവകാശവും ഇത്തരം അരികളെ ടെസ്റ്റ് ചെയ്യാനുള്ള അവകാശവുമാണ് ഈ പേറ്റന്റ് വഴി അവർക്ക് കിട്ടിയത്. എന്നാൽ അന്താരാഷ്‌ട്ര തലത്തിൽ ഇതിനെതിരെ ഒരുപാട് ബഹളം ഉണ്ടായി. ഇന്ത്യയും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ വിദേശകാര്യ തലത്തിൽ വളരെയേറെ തർക്കങ്ങൾ നടന്നു. ഇന്ത്യ ഈ പ്രശ്നം വേൾഡ് ട്രേഡ് ഓർഗനൈസഷനിൽ ഉന്നയിയ്ക്കുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് നടന്ന ചർച്ചകളിൽ റൈസ്ടെക് കമ്പനി തങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങളിൽ പലതും പിൻവലിച്ചു. പ്രധാനമായും അവരുടെ അരിയെ &quot;ബസുമതി&quot; എന്ന് വിളിയ്ക്കാനുള്ള അവകാശവും അവർക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടു..&lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/2006/11/05/stories/2006110503701000.htm &quot;Bid for patent for basmati rice hits a hurdle&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071205223143/http://www.hindu.com/2006/11/05/stories/2006110503701000.htm |date=2007-12-05 }}, ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Hindu The Hindu]'', November 5, 2006&lt;/ref&gt; 

== ഗ്ലൈസെമിക് ഇൻഡക്സ് ==
കനേഡിയൻ ഡയബറ്റിക്‌ അസോസിയേഷൻ ബസുമതി അരിയ്ക്ക് കല്പിച്ചിരിയ്ക്കുന്ന ഗ്ലൈസെമിക് ഇൻഡക്സ് 56 നും 69 നും ഇടയ്ക്കാണ്. സാധാരണ അരിയുടെ ഇൻഡക്സ് 89 ആണ്. അതിനാൽ പ്രമേഹരോഗികൾക്ക് ഇത് സാധാരണ അരിയേക്കാൾ ഉത്തമമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://guidelines.diabetes.ca/cdacpg/media/documents/patient-resources/glycemic-index.pdf|title=Canadian Diabetes Associate - The Glycemic Index|access-date=2017-06-01|format=PDF|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031110135/http://guidelines.diabetes.ca/cdacpg/media/documents/patient-resources/glycemic-index.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബങ്ങൾ==
{{reflist|2}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

* [http://www.american.edu/ted/basmati.htm About patent dispute]
* [http://www.rediff.com/money/2007/may/16bas.htm China: India's new basmati export destination]
* [http://tribune.com.pk/story/753053/rice-industry-lack-of-branding-hurts-pakistan-india-moves-ahead/ Rice industry: Lack of branding hurts Pakistan, India moves ahead]
* {{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/7246900.stm|title=India and Pakistan link to protect Basmati|last=Kannan|first=Shilpa|date=February 15, 2008|publisher=BBC News|access-date=April 26, 2010}}
{{commonscat|Basmati rice}}
[[വർഗ്ഗം:നെല്ലിനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സുഗന്ധ നെല്ലിനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>j8svs75m4231o58vn3luk1za9jyyti7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിഷ്കെക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176190</id>
    <revision>
      <id>4632150</id>
      <parentid>4145925</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4791" sha1="7v8qv6871v996omj92a2xktndcfzxyf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bishkek}}
{{Infobox settlement
|official_name    = Bishkek
|native_name      = Бишкек
|native_name_lang = ky
|settlement_type  = City
|translit_lang1       = [[Kyrgyz language|Kyrgyz]]
|translit_lang1_type1 = [[ISO 9]]
|translit_lang1_info1 = biškek
|translit_lang1_type2 = [[BGN/PCGN romanization|BGN/PCGN]]
|translit_lang1_info2 = bishkek
|translit_lang1_type3 = [[ALA-LC Romanization|ALA-LC]]
|translit_lang1_info3 = bishkek
|image_shield  = Coat of arms of Bishkek Kyrgyzstan.svg
|image_skyline = E7904-Bishkek-Ala-Too-Square.jpg
|imagesize     = 250px
|image_caption = [[Ala-Too Square]]
|image_flag    = Flag of Bishkek.svg
|shield_size   = 100px
|pushpin_map            = Kyrgyzstan
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_mapsize        = 250
|pushpin_map_caption    = Location in Kyrgyzstan
|coordinates_region       = KG
|subdivision_type = [[Countries of the world|Country]]
|subdivision_type1 = [[Provinces of Kyrgyzstan|Shaar]]
|subdivision_name = {{flag|Kyrgyzstan}}
|subdivision_name1 = Bishkek&lt;ref&gt;[http://e-bishkek.kg/?q=node/13 Law on the Status of Bishkek], 16 April 1994, article 2 {{In lang|ru}}. Retrieved on 3 August 2009&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;(It is, however, the capital of the [[Chuy Province]])&lt;/small&gt;
|parts_type  = [[Raions of Kyrgyzstan|Raion]]&lt;ref&gt;[http://e-bishkek.kg/?q=menutree/menu-rayon-adm Districts of Bishkek] {{In lang|ru}}. Retrieved on 3 August 2009&lt;/ref&gt;
|parts_style = list
|parts       = Districts
|p1          = [[Leninsky District, Bishkek|Leninsky]]
|p2          = [[Oktyabrsky District, Bishkek|Oktyabrsky]]
|p3          = [[Pervomaysky District, Bishkek|Pervomaysky]]
|p4          = [[Sverdlovsky District, Bishkek|Sverdlovsky]]
|latd=42|latm=52|lats=29|latNS=N
|longd=74|longm=36|longs=44|longEW=E
|leader_title= [[Mayor]]
|leader_name = [[Isa Omurkulov]]
&lt;!-- area ----------------------&gt;
|area_footnotes    = &lt;ref name=fact&gt;[http://www.statoids.com/ukg.html Statoids]&lt;/ref&gt;
|area_magnitude    = 1 E+8
|area_total_km2    = 127
|area_total_sq_mi  = 49
|elevation_footnotes =
|elevation_m       = 800
|elevation_ft      =
|population_footnotes = &lt;ref name=&quot;fact&quot;/&gt;
|population_total  = 762308
|population_as_of  = 1999
|population_density_km2  = auto
|population_density_sq_mi= auto
|population_est    = 1250000
|pop_est_as_of     = 2007
&lt;!-- time zone(s) --------------&gt;
|timezone1         = [[UTC+6]]
|utc_offset1       = +6
|area_code_type    =
|area_code         = 312
|website           =
|footnotes         =
}}
{{climate chart|Bishkek
|−8.6 |2.7  |26
|−7.3 |3.3  |31
|−0.3 |10.1 |47
|6.3  |18.1 |76
|10.9 |23.1 |64
|15.1 |28.4 |35
|17.5 |31.4 |19
|15.7 |29.9 |12
|10.6 |24.8 |17
|4.5  |17.1 |43
|−1.1 |10.1 |44
|−5.4 |4.8  |28
|float=right
|clear=both
|source=[http://www.worldweather.org/177/c00210.htm [[World Meteorological Organization]]]
}}

[[കിർഗ്ഗിസ്ഥാൻ|കിർഗ്ഗിസ്ഥാന്റെ]] തലസ്ഥാനമാണ് '''ബിഷ്കെക്ക്''' ([[Kyrgyz language|Kyrgyz]] ,[[റഷ്യൻ]]: Бишкек). കിർഗ്ഗിസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ ബിഷ്കെക്ക് നേരത്തേ പിഷ്പെക്, ഫ്രൂൺസ് എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.

1825-ൽ കിർഗിസ്-ഖോക്ലാന്റ് കോട്ടയായ ബിഷ്കെക് ആയി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട  1862-ൽ പിഷ്പെക് എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.(крепость Пишпек),&lt;ref&gt;282 Гвардейский Краснознаменный мотострелковый полк имени М. В. Фрунзе в/ч 73809 п/о Подгорное Кой-Таш [https://web.archive.org/web/20110723140021/http://blogs.mail.ru/mail/73809.18/]&lt;/ref&gt; 1926-ൽ, ബോൾഷെവിക് പട്ടാള നേതാവായിരുന്ന മിഖായേൽ ഫ്രൂൺസിന്റെ പേരിനെ അധികരിച്ച് ഈ നഗരത്തിന്റെ പേർ ഫ്രൂൺസ് എന്ന് മാറ്റപ്പെട്ടു (''Frunze'' Фрунзе). എന്നാൽ 1991-ൽ കിർഗിസ് പാർലമെന്റ് ഈ നഗരത്തിന് ''ബിഷ്കെക്ക്''  എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു.
== അവലംബം ==
&lt;references/&gt; 
{{Kyrgyzstan-geo-stub}}
{{List of Asian capitals by region}}

[[വർഗ്ഗം:കിർഗ്ഗിസ്ഥാനിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏഷ്യയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7v8qv6871v996omj92a2xktndcfzxyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോളി ഒലിഫീൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179785</id>
    <revision>
      <id>4631950</id>
      <parentid>3968820</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2158" sha1="5bsyoj9hfx0uxs3wt23hkma39raoxyx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Polyolefin}}
[[ആൽക്കീൻ |ഒലിഫീൻ ]]തന്മാത്രകൾ പോളിമറീകരിച്ചെടുത്ത [[പോളിമർ | ബൃഹത് തന്മാത്രകളാണ്]] ഈ വിഭാഗത്തിൽ.   

[[പോളി എഥിലീൻ ]], [[പോളിപ്രോപ്പിലീൻ ]] [[പോളിബ്യൂട്ടീൻ ]] എന്നീ തെർമോപ്ലാസ്റ്റിക്കുകളും [[ഇലാസ്റ്റോമർ |ഇപിഡിഎം]],[[ഇലാസ്റ്റോമർ |പോളിഐസോബ്യൂട്ടിലീൻ]] എന്നീ റബ്ബറുകളും,  ഭാഗികമായി ക്ലോറിനേറ്റു ചെയ്യപ്പെട്ട പോളി എഥിലീൻ, പോളിപ്രോപ്പിലീൻ,  എന്നിവയും  ഈ വകുപ്പിൽ പെടുന്നു&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0032386108002668 |title=Precision polyolefin structure: Modeling polyethylene containing alkyl branches |access-date=2015-09-06 |archive-date=2024-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413210733/https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0032386108002668 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 

അനായാസമായ പോളിമറീകരണം, പല തരത്തിലും രൂപത്തിലുമുളള ലഭ്യത, എളുപ്പത്തിൽ ഉരുപ്പടികൾ. രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കാൻ സൌകര്യപ്രദമായ[[ ഗ്ലാസ്സ് ട്രാൻസീഷൻ|  T&lt;sub&gt;g&lt;/sub&gt;]],   T&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt; എന്നീ ഗുണങ്ങൾ. കാരണം ഒലിഫീൻ പോളിമറുകൾ.  ബഹുമുഖോപയോഗങ്ങൾക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നു.
==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:പ്ലാസ്റ്റിക്കുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പോളിമറുകൾ]]</text>
      <sha1>5bsyoj9hfx0uxs3wt23hkma39raoxyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vis M</title>
    <ns>3</ns>
    <id>181751</id>
    <revision>
      <id>4632004</id>
      <parentid>4622418</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133821" sha1="ohaga0czakqkgexvvvhu4o10vvoooni" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം Vanischenu !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
*[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
*[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
*[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]]
*[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
*[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
*[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
*[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.


ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 16:27, 28 ഫെബ്രുവരി 2012 (UTC)

== മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു.=2 ==

നമസ്കാരം, താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു-2|ഈ]] താളിൽ വരുത്തിയ മാറ്റം റിവർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഉപയോക്താവിന് ഒന്നിലധികം ജില്ലകളിൽ നിന്നും (ഒന്നിലധികം ജില്ലകളിലെ വിവരങ്ങൾ) പ്രസ്തുത പദ്ധതി പ്രകാരം ചേർക്കാൻ സാധിക്കും. കൂടാതെ ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള പുതിയ വിക്കി ഉപയോക്താക്കൾക്ക് ആവശ്യമായ സഹായങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിനും കഴിയും. ആ ഒരു ഉദ്ദ്യേശ്യത്തെ മുൻ നിർത്തിയാണ് ഒന്നിലധികം ജില്ലകളിൽ പേര് ചേർക്കുന്നത്. താങ്കൾക്കും ഈ പദ്ധതിയിലോ മറ്റ് വിക്കിപീഡിയ സഹോദരസംരംഭങ്ങളിലോ കൂടുതൽ വിവരണങ്ങൾ നേരിട്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ താങ്കളുടെ സമീപത്തുള്ള വിക്കി ഉപയോക്താക്കളെ സമീപിക്കാവുന്നതുമാണ്. ഒരു നല്ല വിക്കി അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. സസ്നേഹം, --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sugeesh|സംവാദം]]) 18:50, 28 ഫെബ്രുവരി 2012 (UTC)

: സത്യത്തിൽ ഇവിടെ ഒരു വലിയ തമാശയാണ് സംഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. (അതെ. [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=വിക്കിപീഡിയ%3Aമലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2&amp;diff=1203816&amp;oldid=1194493 ചരിത്രം] പരിശോദിച്ചാൽ മാത്രമെ മനസിലാകൂ.) അത് ശരിക്കും എന്റെ കുറ്റമാണ്, ഞാൻ പ്രതിരിക്കാൻ താംസിച്ച്തുകൊണ്ടാണ്. ഞാൻ തിരുത്തലിന്റെ ചുരുക്കം കുറച്ചു കൂടെ വ്യക്തമാക്കണമായിരുന്നു.  ആശംസകളോടെ. &lt;span style=&quot;text-shadow:#A3BFBF 0.2em 0.3em 0.2em&quot;&gt;[[User:Vanischenu|'''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;വാ&lt;/font&gt;നി&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;സ്ക്കേ&lt;/font&gt;ണു''']][[Special:EmailUser/Vanischenu| m]]&lt;sup style=&quot;margin-left:-4.5ex&quot;&gt;[[User_talk:Vanischenu|സംവാദം]]&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt; 15:22, 19 ജൂലൈ 2012 (UTC)

== മറുപടി ==

എന്റെ വീട് കൊല്ലം ജില്ലയിലാണ്, കോളേജ് ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലും. പോകുന്നത് പത്തനംത്തിട്ട ജില്ല വഴിയും. അതിനാൽ ഈ മൂന്ന് ജില്ലകളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങൾ എനിക്ക് സമർപ്പിക്കാൻ കഴിയും എന്നുള്ളതിനാലാണ് മൂന്ന് വിഭാഗത്തിലും ഒപ്പ് വച്ചത്. സമാനമായ മറ്റ് പലരുടേയും ഒപ്പുകൾ അവിടെ കാണാമല്ലോ? [http://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%AE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%BE_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%AF%E0%B5%86_%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B5%81#.E0.B4.86.E0.B4.B2.E0.B4.AA.E0.B5.8D.E0.B4.AA.E0.B5.81.E0.B4.B4 ഇവിടെയും കാണുക] ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Akhilan|അഖിലൻ]] 11:18, 1 മാർച്ച് 2012 (UTC)
: എനിക്ക് അത് അറിയില്ലയിരുന്നു.  മറുപടിക്ക് വളരെ നന്നി. &lt;span style=&quot;text-shadow:#A3BFBF 0.2em 0.3em 0.2em&quot;&gt;[[User:Vanischenu|'''&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;വാ&lt;/font&gt;നി&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;സ്ക്കേ&lt;/font&gt;ണു''']][[Special:EmailUser/Vanischenu| m]]&lt;sup style=&quot;margin-left:-4.5ex&quot;&gt;[[User_talk:Vanischenu|സംവാദം]]&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt; 15:22, 19 ജൂലൈ 2012 (UTC), 01:37, 31 ഓഗസ്റ്റ് 2012 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069&quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF&quot; &gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]&lt;br/&gt;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ   [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Vanischenu|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...

|}&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 12:04, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC)

== താങ്കൾക്കിതാ ഒരു പുച്ചക്കുട്ടി! ==

[[പ്രമാണം:Red Kitten 01.jpg|left|150px]]
Here is a small [[പൂച്ച]] for you! --

[[ഉപയോക്താവ്:Titodutta|Titodutta]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Titodutta|സംവാദം]]) 23:49, 26 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;/&gt;
:Thank you so much. This is an invaluable gift from you. I had one cute kitten, last year. (I have had more unsuccessful attempts. At the age of 8, I tried to save 3 orphaned newborn kittens, followed by 3 more with the same fate)&lt;span style=&quot;text-shadow:#A3BFBF 0.2em 0.3em 0.2em&quot;&gt;[[User:Vanischenu|'''&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;വാ&lt;/span&gt;നി&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;സ്ക്കേ&lt;/span&gt;ണു''']]&amp;nbsp;[[User_talk:Vanischenu|(സംവാദം)]]&lt;/span&gt; 00:07, 27 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
::Swaagatham --[[User:Titodutta|Tito Dutta]] ([[User_talk:Titodutta|Talk]]) 01:04, 27 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)
:::&lt;nowiki&gt;:)&lt;/nowiki&gt; &lt;span style=&quot;text-shadow:#A3BFBF 0.2em 0.3em 0.2em&quot;&gt;[[User:Vanischenu|'''&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;വാ&lt;/span&gt;നി&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;സ്ക്കേ&lt;/span&gt;ണു''']]&amp;nbsp;[[User_talk:Vanischenu|(സംവാദം)]]&lt;/span&gt; 01:07, 27 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC)

==ലേഖനങ്ങൾക്കുള്ള അപേക്ഷ==
ബിരുദം എന്ന ലേഖനത്തിന് താങ്കൾ ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചിരുന്നുവല്ലോ? [[അക്കാദമിക ഡിഗ്രികൾ]] എന്ന ഒരു സ്റ്റബ് ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട് (ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ നിന്ന് തർജ്ജമ ചെയ്ത്). വികസിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ട്. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ് ബാലചന്ദ്രൻ]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 05:21, 29 ജൂലൈ 2013 (UTC)
:താങ്കൾക്ക് ഒരായിരം നന്ദി&lt;span style=&quot;text-shadow:#A3BFBF 0.2em 0.3em 0.2em&quot;&gt;[[User:Vanischenu|'''V&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;ani&lt;/span&gt;s&lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;che&lt;/span&gt;nu''']]&amp;nbsp;[[User_talk:Vanischenu|(സംവാദം]]&amp;#124;[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/Vanischenu|സംഭാവനകൾ)]]&lt;/span&gt; 15:52, 1 ഓഗസ്റ്റ് 2013 (UTC)

==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == 
&lt;div style=&quot;background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px &quot;&gt;
If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#f1f1f1;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#efefef;&quot;&gt;
  &lt;div style=&quot;border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; &quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]&lt;br/&gt;&lt;/div&gt;
|- 
! 
&lt;div  style=&quot;font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left&quot; &gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px;  font-size:16px&quot;&gt;നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:5px;&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ   [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.

പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]]  ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Vanischenu|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

|}&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 02:54, 17 നവംബർ 2013 (UTC)

== പുതിയ അവകാശങ്ങൾ ==

{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Vis M, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും താളുകളിലെ പുതിയ തിരുത്തുകൾ പരിശോധിച്ച് തെറ്റുകളും നശീകരണ പ്രവർത്തികളും കണ്ടെത്തി ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ സജീവമായതുകൊണ്ടും താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ, റോന്തുചുറ്റൽ, മുൻ പ്രാപനം ചെയ്യൽ അവകാശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. 

നല്ല തിരുത്തലുകൾക്ക് നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 09:34, 11 ജൂലൈ 2023 (UTC)
:താങ്കൾക്ക് ഒരായിരം നന്ദി!! ഒരുപാടു സന്തോഷം! :) [[ഉപയോക്താവ്:Vis M|Vis M]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vis M|സംവാദം]]) 13:54, 11 ജൂലൈ 2023 (UTC)
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:26, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== Wikimedians of Kerala - January 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th January 2024, we had our first user group meeting held online this year.
** Shared updates about the [[:m:WikiConference Kerala|WikiConference Kerala]] and [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Malayalam_Wikipedia_21st_Birthday_Celebration|21st Birthday Celebration of Malayalam Wikipedia]] held on 23 Dec 2023 at Thrissur.
** Shared updates about the [[:m:Wikimedians_of_Kerala/Events/Wikisource_Digitization_Event,_Pala|Wikisource digitization program]] held at St. Mary's GHSS Pala. 
** Discussed about the Monthly newsletter of UG....([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Feb 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/February_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26198188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>ohaga0czakqkgexvvvhu4o10vvoooni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭാരതേന്ദു ഹരിശ്ചന്ദ്ര</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184053</id>
    <revision>
      <id>4632170</id>
      <parentid>4594783</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:54:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4891" sha1="6khjj9z0hiq71z9n6nmrlc8tz2iki0n" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bharatendu_Harishchandra}}

{{Infobox writer
|name       = ഭാരതേന്ദു ഹരിശ്ചന്ദ്ര
|image      = Bharatendu Harishchandra.jpg
|imagesize  = 
|birth_date  = {{birth date|1850|9|9|mf=y}}
|birth_place = [[വാരണാസി]], ഇന്ത്യ
|death_date  = {{death date and age|1885|1|6|1850|9|9|mf=y}}
|death_place = [[വാരണാസി]], ഇന്ത്യ
|occupation = [[നോവലിസ്റ്റ്]], [[കവി]], [[നാടകരചയിതാവ്]]
|penname = Rasa
}}
ഒരു [[ഹിന്ദി]] സാഹിത്യകാരനാണ് '''ഭാരതേന്ദു ഹരിശ്ചന്ദ്ര''' (1850-85).ആധുനിക ഹിന്ദി സാഹിത്യത്തിൻറെയും ഹിന്ദി നാടക വേദിയുടെയും പിതാവായി കരുതപ്പെടുന്നു. സത്യ ഹരിശ്ചന്ദ്ര, നീല ദേവി, [[അന്ധേർ നഗരി]] തുടങ്ങിയ നാടകങ്ങൾ രചിച്ച്, അദ്ദേഹം ഹിന്ദിയിൽ ആധുനിക നാടക വേദിക്കു കളമൊരുക്കി. ദേശഭക്തി പ്രചോദകങ്ങളായ കവിതകൾ രചിച്ചു. ചന്ദ്രാവലി,ഭാരത ദുർദശ,കശ്മീർ കുസും,മഹാരാഷ്ട്ര ദേശ് കാ ഇതിഹാസ് എന്നി വയാണ് പ്രധാന കൃതികൾ.അദ്ദേഹത്തിൻറെ  'അന്ധേർ നഗരി'യിലെ കഥാപാത്രമായ ഗോവർധനനെ ഉപജീവിച്ചാണ് മലയാളത്തിൽ [[ആനന്ദ്‌|ആനന്ദി]]ൻറെ [[ഗോവർധന്റെ യാത്രകൾ]] എന്ന കൃതി.

==ജീവചരിത്രം==


==പ്രധാന കൃതികൾ==
===നാടകങ്ങൾ===
===കവിതകൾ===
===വിവർത്തനങ്ങൾ===
===ലേഖന സമാഹാരങ്ങൾ===


==അവലംബം==

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

* {{Internet Archive author |sname=Bharatendu Harishchandra}}
* {{Librivox author |id=9644}}
* [http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0 Bharatendu Harishchandra at Kavita Kosh]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304063821/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0 |date=2016-03-04 }} (Hindi)'''
* [http://www.gadyakosh.org/gk/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0 Plays of Bhartendu Harishchandra at Gadya Kosh (Online Encyclopedia of Hindi Literature)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325064122/http://gadyakosh.org/gk/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%87%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0 |date=2016-03-25 }}
* [http://www.anubhuti-hindi.org/dohe/bhartendu.htm Bharatendu]
* [http://manaskriti.com/kaavyaalaya/bhrtendu1.stm Poetry by Bharatendu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103055030/http://www.manaskriti.com/kaavyaalaya/bhrtendu1.stm |date=2012-11-03 }}
* [[Bhartendu Academy of Dramatic Arts|Bhartendu Natya Academy]]
* [http://www.kashibanarasvaranasi.com/bhartendu-harishchandra Find biography, poems, drama, and other writings of the Bhartendu Harishchandra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130211140416/http://www.kashibanarasvaranasi.com/bhartendu-harishchandra |date=2013-02-11 }}
* [http://www.anhadkriti.com/kriti.php?type=humor&amp;issnm=201406&amp;cnum=493 अनहद कृति में भारतेंदु हरिश्चंद्र की रचनाएं व परिचय Anhad Kriti]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി സാഹിത്യകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1850-കളിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1885-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി പത്രപ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി കവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദി നാടകകൃത്തുക്കൾ]]</text>
      <sha1>6khjj9z0hiq71z9n6nmrlc8tz2iki0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബുധസംതരണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196622</id>
    <revision>
      <id>4632152</id>
      <parentid>3968901</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:03:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1468" sha1="g3lxi07c5nvii5qqs821o450zzgi1t1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Transit of Mercury}}
[[File:Mercury transit 2.jpg|right|thumb|300px|Transit of Mercury on November 8, 2006 with [[sunspot]]s #921, 922, and 923]]
[[സൂര്യൻ|സൂര്യനും]] [[ഭൂമി|ഭൂമിയ്ക്കും]] ഇടയിലൂടെ [[ബുധൻ]] കടന്നു പോകുന്നതാണ് '''ബുധസംതരണം''' എന്ന് പറയുന്നത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalog/MercuryCatalog.html |title=Seven Century Catalog of Mercury Transits: 1601 CE to 2300 CE |access-date=2015-08-29 |archive-date=2015-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913011310/http://eclipse.gsfc.nasa.gov/transit/catalog/MercuryCatalog.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. സൂര്യനെ പൂർണ്ണമായി മറയ്ക്കാത്തതുകൊണ്ടാണ് സംതരണം എന്ന് പറയുന്നത്. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിൽ പതിമൂന്നോ പതിന്നാലോ ബുധസംതരണങ്ങൾ നടക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ [[ശുക്രസംതരണം]] വളരെ അപൂർവമാണ്, നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ തവ​ണമാത്രം.
==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ജ്യോതിശാസ്ത്ര പ്രതിഭാസങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>g3lxi07c5nvii5qqs821o450zzgi1t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലാക്കാ കടലിടുക്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>197933</id>
    <revision>
      <id>4632206</id>
      <parentid>3972514</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6476" sha1="amhx57ss5s0cd39tqu29gmpri08iy17" xml:space="preserve">{{prettyurl|Malacca Strait}}
[[Image:Selat Malaka.png|260px|thumb|right|]]
{{Coord|4|N|100|E|scale:10000000|display=title|format=dms|name=Strait of Malacca}}[[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ]] [[മലയ് ഉപദ്വീപ്|മലയൻ ഉപദ്വീപിനും]] [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] [[സുമാത്ര ദ്വീപ്|സുമാത്ര ദ്വീപിനുമിടയിലുള്ള]] [[കടലിടുക്ക്|കടലിടുക്കാണ്]] '''മലാക്ക കടലിടുക്ക്'''. ഇത് [[സുമാത്ര|സുമാത്രയെ]] മലായ് പെനിസുലയിൽ നിന്ന് വേർ തിരിക്കുന്നു. കിഴക്കൻ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള കപ്പൽപ്പാതയാണിത്.

==പ്രാധാന്യം==
[[ചൈന|ചൈനയെയും]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെയും]] സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വളരെ തന്ത്ര പ്രധാനമായ പാതയാണിത്. 93 ശതമാനം എണ്ണയും (പെട്രോളിയം) ചൈന ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. ഈ എണ്ണ കപ്പലിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നത് [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയെ]] ചുറ്റി [[ആൻഡമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|നിക്കോബാർ]] ദ്വീപിനടുത്തുകൂടി [[മലേഷ്യ|മലേഷ്യയ്ക്കും]] [[ഇൻഡോനേഷ്യ|ഇൻഡൊനീഷ്യയ്ക്കും]] ഇടയിലുള്ള മലാക്കാ കടലിടുക്കിലൂടെ [[ചൈന|ചൈനയിലെ]] [[സിങ്ഗാങ് തുറമുഖം|സിങ്ഗാങ് തുറമുഖത്തേക്കാണ്]]. ചൈന ഇന്ത്യയ്‌ക്കെതിരെ ഒരു സൈനികസാഹസത്തിന് മുതിർന്നാൽ മലാക്കാ കടലിടുക്കിനെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശേഷി കൈവരിക്കുന്നത് തന്ത്രപരമായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് നേട്ടമായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=128872 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-27 |archive-date=2010-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101001080211/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=128872 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commonscat|Strait of Malacca}}
*ചൈനാഭീഷണി മലാക്കാ കടലിടുക്കിനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇന്ത്യ വൻ സൈനിക സന്നാഹമൊരുക്കുന്നു[http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=128872] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001080211/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=128872 |date=2010-10-01 }}
*[https://web.archive.org/web/20110220042058/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/choke.html World oil transit chokepoints]
*[http://www.nbr.org/publications/element.aspx?id=467 Maritime Security in Southeast Asia: U.S., Japanese, Regional, and Industry Strategies] ([[National Bureau of Asian Research]], November 2010)
*[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3925277.stm BBC News report on the increased security in the Straits]
*[http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=2752802 &quot;Going for the jugular&quot; Report on the potential terrorist threat to the Straits. From the Economist, requires subscription, in the print edition June 10, 2004]
*[http://www.washingtontimes.com/national/20050117-115550-1929r.htm China builds up strategic sea lanes]
*[http://www.imo.org/includes/blastDataOnly.asp/data_id%3D3668/marineelectronichighwayarticle.pdf A report from the International Maritime Organisation on the implementation of a Straits &quot;Marine Electronic Highway&quot; - a series of technological measures to ensure safe and efficient use of the busy waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706051608/http://www.imo.org/includes/blastDataOnly.asp/data_id%3D3668/marineelectronichighwayarticle.pdf |date=2010-07-06 }}
*[http://books.google.com/books?id=hM-9joPZMj8C&amp;pg=PA51 Malacca, Singapore, and Indonesia] (1978) by Michael Leifer
*[http://www.fsas.upm.edu.my/~masdec/web/straits.html The Malacca Straits Research and Development Centre homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317141338/http://www.fsas.upm.edu.my/~masdec/web/straits.html |date=2005-03-17 }}
*[http://english.aljazeera.net/NR/exeres/7E69A41A-E46F-41D9-AD34-26BA06933A87.htm Al-Jazeera: Malacca Strait nations plan air patrol]
*[https://web.archive.org/web/20060901014041/http://www.time.com/time/asia/2006/journey/strait.html Waterway To the World] The Strategic Importance of the Straits of Malacca
*[http://www.zef.de/fileadmin/webfiles/downloads/zef_wp/zef_wp17_evers-gerke.pdf The Strategic Importance of the Straits of Malacca for World Trade and Regional Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528100902/http://www.zef.de/fileadmin/webfiles/downloads/zef_wp/zef_wp17_evers-gerke.pdf |date=2008-05-28 }}
*[http://news.yahoo.com/s/ap/20100304/ap_on_re_as/as_singapore_terror_threat;_ylt=Athi3z3jzMzU62jBaOvBAaSs0NUE;_ylu=X3oDMTJzaWdicmZqBGFzc2V0A2FwLzIwMTAwMzA0L2FzX3NpbmdhcG9yZV90ZXJyb3JfdGhyZWF0BGNwb3MDMwRwb3MDMTMEc2VjA3luX3RvcF9zdG9yeQRzbGsDc2luZ2Fwb3Jld2Fy AP: Singapore warns of terror threat in Malacca Strait, 2010-03-04]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{List of Indonesian seas}}
{{List of seas}}

[[വർഗ്ഗം:കടലിടുക്കുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അന്താരാഷ്ട്ര കടലിടുക്കുകൾ]]</text>
      <sha1>amhx57ss5s0cd39tqu29gmpri08iy17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മീന കന്ദസ്വാമി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198048</id>
    <revision>
      <id>4632252</id>
      <parentid>3971537</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9488" sha1="5umrbmnqk90sgsxfgusdes1kjq8dl4o" xml:space="preserve">{{prettyurl|Meena Kandasamy}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;|name=മീന കന്ദസ്വാമി|image=MEENA KANDASAMY.JPG|imagesize=200px|caption=മീന കൊല്ലത്തു നടന്ന കെ. സുകുമാരന്റെ നോവൽ 'മഹാനദിക്കയിൽ' പ്രകാശന വേളയിൽ, 2014|pseudonym=മീന|birth_name=ഇളവേണി കന്ദസാമി|birth_date=1984|birth_place=|death_date=|death_place=|occupation=[[എഴുത്തുകാരി]], [[പൊതുപ്രവർത്തക]], വിവർത്തക|nationality=ഇന്ത്യൻ|period=|genre=|subject=|movement=|notableworks=|spouse=|partner=|children=|relatives=|influences=|influenced=|awards=|signature=|website=|portaldisp=}}
പുതു തലമുറയിലെ ശ്രദ്ധേയയായ ഇംഗ്ലീഷ് കവയിത്രിയും വിവർത്തകയും ആക്ടിവിസ്റ്റുമാണ്  '''മീന കന്ദസ്വാമി'''(ജനനം :1984). ഇംഗ്ലീഷിൽ ദളിത് പക്ഷ കവിതകളെഴുതുന്ന ആദ്യ  ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരിയായി വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;JPCS 2012&quot;&gt;{{cite journal|last1=Chakraborty|first1=Abin|title=Venomous Touch: Meena Kandasamy and the Poetics of Dalit Resistance|journal=Journal of Postcolonial Cultures and Societies|year=2012|volume=3|last2= Jana|first2=Ujjwal|url=http://www.jpcs.in/upload/1766251931Meena%20Kandasamy.pdf|accessdate=2 March 2013|format=PDF}}&lt;/ref&gt;

[[University of Iowa|അയോവ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]യുടെ [[International Writing Program|ഇന്റർനാഷണൽ റൈറ്റിംഗ് പ്രോഗ്രാമിൽ]] [[ഇന്ത്യ]]യെ പ്രതിനിധീകരിച്ച അവർ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ കാന്റർബറിയിലെ [[University of Kent|കെന്റ് സർവകലാശാല]]യിൽ ചാൾസ് വാലസ് ഇന്ത്യ ട്രസ്റ്റ് ഫെലോ ആയിരുന്നു. ഔട്ട്‌ലുക്ക് ഇന്ത്യ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/people/meena-kandasamy/13868 |title=Outlook India |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161009175150/http://www.outlookindia.com/people/meena-kandasamy/13868 |archivedate=9 October 2016 }}&lt;/ref&gt; , ദി ഹിന്ദു തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾക്കായി അവർ കോളമുകൾ എഴുതുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/rohith-vemula-left-us-with-only-his-words-writes-meena-kandasamy/article8120922.ece |title=The Hindu |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160118223637/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/rohith-vemula-left-us-with-only-his-words-writes-meena-kandasamy/article8120922.ece |archivedate=18 January 2016 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.porterfolio.net/meenakandasamy |title=Porterfolio |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161010000048/http://www.porterfolio.net/meenakandasamy |archivedate=10 October 2016 |access-date=8 October 2016 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.in/entry/beef-festival-osmania-university_n_1432303|title=Huffington Post|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}&lt;/ref&gt;
==ജീവിതരേഖ==
ഡോ.ഡബ്ള്യു.ബി. വസന്തയുടെയും ഡോ. കെ. കന്ദസ്വാമിയുടെയും മകൾ. കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയത്തിലെ പ്ളസ്ടുവിനുശേഷം മുഴുവൻ സമയം എഴുത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. പിന്നീട് വിദൂര വിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെ ഇംഗ്ളീഷ് സാഹിത്യത്തിൽ ബിരുദവും ബിരുദാനന്തരബിരുദവും അണ്ണാ യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിൽനിന്ന് സോഷ്യോ ലിംഗ്വിസ്റ്റിക്സിൽ പിഎച്ച്.ഡിയും കരസ്ഥമാക്കി. രണ്ടു കവിതാ സമാഹാരങ്ങൾ ‘ടച്ച്’ (2006), മിസ് മിലിറ്റൻസി (2010) മീനയുടേതായി പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1232|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 737|date = 2012 ഏപ്രിൽ 09|accessdate = 2013 മെയ് 05|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. നിരവധി വിദേശ സർവകലാശാലകളിൽ വിസിറ്റിങ് പ്രഫസറുമാണ് മീന.

==കൃതികൾ==
*

=== ജീവചരിത്രം ===

* (എം.നിസാറിനൊപ്പം) അയ്യങ്കാളി: എ ലീഡർ ഓഫ് ഓർഗാനിക് പ്രൊട്ടെസ്റ്റ്, അദർ ബുക്സ്, കോഴിക്കോട് ജനുവരി 2008, പേജ്-103(AYYANKALI: A Dalit leader of Organic Protest)

=== കവിത ===

* മിസ് മിലിറ്റൻസി(2010), നവായന

* ടച്ച്, പീക്കോക്ക് ബുക്സ്, മുംബൈ, ആഗസ്ത് 2006.

=== നോവലുകൾ ===

* ദ ജിപ്സി ഗോഡസ്സ്, അറ്റ്ലാന്റിക് ബുക്സ്, ഏപ്രിൽ 2014
* വെൻ ഐ ഹിറ്റ് യു: ഓർ, എ പോർട്രെയ്റ്റ് ഓഫ് ദ റൈറ്റർ ആസ് എ യങ് വൈഫ്, അറ്റ്ലാന്റിക് ബുക്സ്, മേയ് 2017.

==വിവാദങ്ങൾ==
[[ഗാന്ധിജി|ഗാന്ധിജിയെ]] വിമർശിക്കുന്ന കവിതയടങ്ങിയിട്ടുണ്ട് എന്നതിനാൽ മീന കന്ദസ്വാമിയുടെ 'സ്​പർശം' (ടച്ച് എന്ന കവിതാസമാഹാരത്തിന്റെ മലയാളവിവർത്തനം&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1480|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 752|date = 2012 ജൂലൈ 23|accessdate = 2013 മെയ് 09|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;) എന്ന കവിതാ സമാഹാരം പ്രകാശനം ചെയ്യാൻ കവയിത്രി [[സുഗതകുമാരി]] വിസമ്മതിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1683047/2012-06-28/kerala |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-28 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628011918/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/1683047/2012-06-28/kerala |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{commonscat|Meena Kandasamy}}
*[http://www.madhyamam.com/weekly/1232 മനസ്സും ശരീരവും മുറിഞ്ഞ് അവൾ]
*[http://www.malayalamvaarika.com/2012/may/25/report1.pdf കല കലാപവുമാണ്, മലയാളം വാരിക, 2012 മെയ് 25] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306171739/http://malayalamvaarika.com/2012/may/25/report1.pdf |date=2016-03-06 }} മീന കന്ദസ്വാമി
*[http://www.malayalamvaarika.com/2012/august/17/essay2.pdf മലയാളം വാരിക, 2012 ഓഗസ്റ്റ് 17] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306111625/http://malayalamvaarika.com/2012/august/17/essay2.pdf |date=2016-03-06 }}
*http://www.meenakandasamy.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091006131821/http://www.meenakandasamy.com/ |date=2009-10-06 }}
*http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=9972 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217063559/http://india.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=9972 |date=2009-12-17 }}
*https://web.archive.org/web/20110118084337/http://www.redroom.com/author/meena-kandasamy/

[[വർഗ്ഗം:1984-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനിച്ച ദിവസം ഇല്ലാത്ത ജീവചരിത്രലേഖനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ഇംഗ്ലീഷ് എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ആവിഷ്കാര സ്വാതന്ത്ര്യം]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെമിനിസ്റ്റുകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തമിഴ് വനിതാ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ദലിത് സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ]]</text>
      <sha1>5umrbmnqk90sgsxfgusdes1kjq8dl4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മദായിൻ സ്വാലിഹ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198603</id>
    <revision>
      <id>4632179</id>
      <parentid>3970176</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7897" sha1="flkjoqqd89z5zsnl9r4a11mdo6ie25e" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Madain Salih}}
{{Infobox World Heritage Site
| WHS = മദായിൻ സ്വാലിഹ് &lt;br&gt; Al-Hijr Archaeological Site
| Image =&lt;br&gt;&lt;small&gt;A row of tombs from the ''al-Khuraymat'' group, Mada'in Saleh.&lt;/small&gt;
| State Party = [[സൗദി അറേബ്യ]]
| Type = സാംസ്കാരികം
| Criteria = [[World Heritage Site#Cultural criteria|ii, iii]]
| ID = 1293
| Region = [[List of World Heritage Sites in the Arab States|Arab States]]
| Year = 2008
| Session = 32nd
| Link = http://whc.unesco.org/en/list/1293
}}

[[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയിലെ]] [[അൽ ഉല|അൽ ഉലയിൽ]] [[മരുഭൂമി|മരുഭൂമിയിലെ]] കൂറ്റൻ പാറകളാണ് '''മദായിൻ സ്വാലിഹ്'''. 2008-ൽ ഇവ [[ലോകപൈതൃകസ്ഥാനം|യുനെസ്കോ ലോകപൈതൃകപട്ടികയിൽ]] സ്ഥാനം നേടി&lt;ref&gt;[http://whc.unesco.org/en/list/1293 Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih)]&lt;/ref&gt;. സൗദി അറേബ്യയിൽ ലോകപൈതൃക പട്ടികയിൽ സ്ഥാനം നേടുന്ന പ്രഥമസ്ഥലമാണ് മദായിൻ സ്വാലിഹ്. [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] നടന്ന ലോക ഹെറിറ്റേജ് കമ്മിറ്റി യോഗത്തിലാണ് ഇതു സംബന്ധിച്ച് പ്രഖ്യാപനം ഉണ്ടായത്. 

[[മദീന|മദീനയിൽ]] നിന്ന് 300 കിലോമീറ്റർ വടക്ക് [[അൽ ഉല]]യിൽ നിന്ന് 22 കിലോമീറ്റർ ദൂരത്താണ് മദായിൽ സ്വാലിഹിന്റെ സ്ഥാനം. പതിമൂന്നര കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിലുള്ള ഈ പ്രദേശത്ത് ചെറുതും വലുതുമായ 132 പാറകൾ തുരന്നുണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. പ്രവേശന ഭാഗത്തായുള്ള കൂറ്റൻ ശവക്കല്ലറകൾ ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ചവയാണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.worldheritagesite.org/sites/alhijr.html |title=Al-Hijr |access-date=2012-07-04 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527073852/http://www.worldheritagesite.org/sites/alhijr.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഈ കല്ലറകളും ഇവിടുത്തെ കിണറുകളും നബ്തികളുടെ വാസ്തു, ശിൽപ നിർമ്മാണ നൈപുണ്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. നബ്തിയൻ സംസ്‌ക്കാരത്തിന് മുമ്പുള്ള 50 ലിഖിതങ്ങളും ചിത്രകലകളും ഇവിടെ ദൃശ്യമാണ്. 

മദീനയിൽ നിന്നും 370 KM ഉണ്ട് അൽ ഉലയിലേക്ക് അവിടെ നിന്നും 22 km ഉണ്ട് മദാഇൻ സാലിഹിലേക്ക്.

==വാസ്‌തുശൈലി==
[[File:Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih)-114609.jpg|thumb|അൽ ഹിജ്ർ, ആർക്കിയോളജിക്കൽ സൈറ്റ് മദായിൻ സ്വാലിഹ്‌]]
നബാറ്റൻ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹെഗ്ര ക്രിസ്തു വർഷം ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ആണ് നിലവിൽ വന്നിട്ടുള്ളതു , ഇത് അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു ഒരു ജനവാസ്ഥ സ്ഥലം ആയിരുന്നു അവിടെ ഒരു മരുപ്പച്ചയും ഉണ്ടായിരുന്നു. കല്ലുകൾ കൊത്തിയാണ് കെട്ടിടങ്ങൾ പണിതിരുന്നത്, ഇന്ന് അവശേഷിക്കുന്നവ 4 എണ്ണം ആണ്, ഇതിൽ 131 കല്ലിൽ കൊത്തിയെടുത്ത ശവകുടീരങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഇത് ഏകദേശം 13.4 കിലോമീറ്റര് വിസ്തൃതിയിൽ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുകയാണ്, &lt;ref name=alhijr&gt;{{cite web |title=HISTORY: Al-Hijr |work=Historical Madain Saleh |url=http://www.madainsaleh.net/Al-Hijr.html |accessdate=2014-04-07 |archive-date=2014-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408222025/http://www.madainsaleh.net/Al-Hijr.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇതിൽ പലതിലും നബാറ്റൻ ശിലാ ചിത്രങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്തിട്ടുമുണ്ട്. പ്രതേകതകൾ ഒന്നും ഇല്ലാത്ത രണ്ടായിരത്തോളം മറ്റു കല്ലറകളും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഉണ്ട്. കല്ലറകളിൽ അവയിൽ അടക്കം ചെയ്തവരെ കുറിച്ചും കല്ലറ പണിത കല്ലാശാരിയുടെയും വിവരങ്ങൾ കാണാം. വീടുകൾ മതിലുകൾ എന്നിവ പണിയാൻ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന മുഖ്യ വസ്തു വെയിലിൽ ചുട്ടു എടുത്തിട്ടുള്ള മണ്ണ് കട്ടകൾ ആണ് .

== ചിത്രശാല ==
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;&lt;gallery widths=&quot;145&quot;&gt;
Madain Saleh (6720497611).jpg
Madain Saleh (6811791359).jpg
Madain Saleh (6726249189).jpg
Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih)-114618.jpg
File:Al-Hijr Archaeological Site (Madâin Sâlih)-114607.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/div&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{coord|26|48|51|N|37|56|51|E|display=title}}
{{commonscat|Meda'in Saleh}}
* [http://whc.unesco.org/en/list/1293/gallery/ ചിത്രങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റിൽ]
*[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5084/ World Heritage listing submission]
*[http://nabataea.net/medain.html Photo gallery at nabataea.net]
*[http://www.hegra.fr Personal website on Hegra (Madain Saleh) (picture, text, map, video and sound) at hegra.fr]
*[http://www.zubeyr-kureemun.com/SaudiArabia/PhotoGalleryOfMadainSaleh.htm Photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211083605/http://www.zubeyr-kureemun.com/SaudiArabia/PhotoGalleryOfMadainSaleh.htm |date=2012-02-11 }} from [[Mauritius|Mauritian]] photographer [http://www.zubeyr-kureemun.com/index.htm Zubeyr Kureemun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225071814/http://www.zubeyr-kureemun.com/index.htm |date=2007-12-25 }}
*[http://www.splendidarabia.com/mada'in_salih.htm Historical Wonder]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011152514/http://www.splendidarabia.com/mada%27in_salih.htm |date=2008-10-11 }} by Mohammad Nowfal
*[http://observers.france24.com/en/content/20090907-saudi-arabia-hidden-city-cursed-islam-history-Meda-in-Saleh Saudi Arabia's Hidden City] from [[France24]]
*[http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=448&amp;pID=1764 Madain Salah: Saudi Arabia's Cursed City]

[[വർഗ്ഗം:യുനെസ്കോ ലോകപൈതൃകസ്ഥാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സൗദി അറേബ്യയിലെ പുരാതന നിർമ്മിതികൾ]]</text>
      <sha1>flkjoqqd89z5zsnl9r4a11mdo6ie25e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>നികിത ക്രൂഷ്ച്ചേവ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199182</id>
    <revision>
      <id>4632230</id>
      <parentid>3398738</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5489" sha1="144ze93my1ku00w7uxel4qv797k41h7" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruschtschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers.
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>144ze93my1ku00w7uxel4qv797k41h7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632247</id>
      <parentid>4632230</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5551" sha1="6d25bywfhkj86cyv4b9uvpd5rx26xj8" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക}}{{പെട്ടെന്ന് മായ്ക്കുക}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruschtschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers.
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>6d25bywfhkj86cyv4b9uvpd5rx26xj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632262</id>
      <parentid>4632247</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <origin>4632262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5846" sha1="buuvffct9olsuvdmya5y5xd0zi9zx6a" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക|പാവം ലൈക്ക എന്ന നായയെ കൊന്ന ഇതുപോലുള്ള ക്രൂരന്മാരുടെ താളുകൾ ആ മരണപ്പെട്ട നായയെ അപമാനിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്}}{{പെട്ടെന്ന് മായ്ക്കുക}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruschtschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers.
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>buuvffct9olsuvdmya5y5xd0zi9zx6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632263</id>
      <parentid>4632262</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5834" sha1="gpcnyj17ov751x8tgo9zobm5jejvxf8" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക}}{{പെട്ടെന്ന് മായ്ക്കുക| ലൈക്ക എന്ന നായയെ കൊന്ന ഇതുപോലുള്ള ക്രൂരന്മാരുടെ താളുകൾ ആ മരണപ്പെട്ട നായയെ അപമാനിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = Bundesarchiv Bild 183-B0628-0015-035, Nikita S. Chruschtschow.jpg|250px|alt=A portrait shot of an older, bald man with bifocal glasses. He is wearing a blazer over a collared shirt and tie. In his hands, he is holding a set of papers.
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>gpcnyj17ov751x8tgo9zobm5jejvxf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632270</id>
      <parentid>4632263</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Not needed..less important person</comment>
      <origin>4632270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5600" sha1="08juzjt9hrxo1uiepe2hp3jryeksvz0" xml:space="preserve">{{മായ്ക്കുക}}{{പെട്ടെന്ന് മായ്ക്കുക| ലൈക്ക എന്ന നായയെ കൊന്ന ഇതുപോലുള്ള ക്രൂരന്മാരുടെ താളുകൾ ആ മരണപ്പെട്ട നായയെ അപമാനിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = 
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>08juzjt9hrxo1uiepe2hp3jryeksvz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632274</id>
      <parentid>4632270</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:14:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Manjushpiyush</username>
        <id>206162</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5617" sha1="h3ukwhh9zw7rk8u498pgu6elud52df8" xml:space="preserve">{{Not Malayalam}}{{മായ്ക്കുക}}{{പെട്ടെന്ന് മായ്ക്കുക| ലൈക്ക എന്ന നായയെ കൊന്ന ഇതുപോലുള്ള ക്രൂരന്മാരുടെ താളുകൾ ആ മരണപ്പെട്ട നായയെ അപമാനിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്}}{{Prettyurl|Nikita Khrushchev }}
{{Infobox officeholder
| name          = നികിത ക്രൂഷ്ചേവ് &lt;br /&gt; Nikita Khrushchev &lt;br /&gt; Никита Хрущёв
| image         = 
| nationality   = [[സോവിയറ്റിലെ മനുഷ്യർ|സോവിയറ്റ്]]
| ethnicity     = [[റഷ്യയൻ]]
| religion      = None ([[നിരീശ്വരവാദം|നിരീശ്വരവാദി]])
| order         = [[General Secretary of the Communist Party of the Soviet Union|First Secretary]] of the [[Communist Party of the Soviet Union]]
| term_start    = 1953 [[സെപ്റ്റംബർ 14]] 
| term_end      = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| premier       =
  {{plainlist |
* [[Georgy Malenkov]]
* [[Nikolai Bulganin]]
* Himself
  }}
| president     =
  {{plainlist |
* [[Kliment Voroshilov]]
* [[Leonid Brezhnev]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| predecessor   = [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ]]
| successor     = [[Leonid Brezhnev]]
| order2        = [[Premier of the Soviet Union|Chairman]] of the [[Council of Ministers (Soviet Union)|Council of Ministers of the Soviet Union]]
| 1blankname2   = [[First Deputy Premier of the Soviet Union|First&amp;nbsp;Deputies]]
| 1namedata2    =
  {{plainlist |
* [[Frol Kozlov]]
* [[Alexei Kosygin]]
* [[Dmitriy Ustinov]]
* [[Lazar Kaganovich]]
* [[Anastas Mikoyan]]
  }}
| term_start2   = 1958 [[മാർച്ച് 27]]
| term_end2     = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| predecessor2  = [[Nikolai Bulganin]]
| successor2    = [[Alexei Kosygin]]
| order3        = [[List of leaders of the Russian SFSR#Heads of party|Chairman]] of the [[Bureau of the Central Committee]] of the [[Russian SFSR]]
| term_start3   = 1956 [[ഫെബ്രുവരി 27]] 
| term_end3     = 1964 [[നവംബർ 16]]
| predecessor3  = Position created
| successor3    = [[Leonid Brezhnev]]
| deputy3       = [[Andrei Kirilenko (politician)|Andrei Kirilenko]]
| office4      = Full member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Presidium]]
| term_start4  = 1939 [[മാർച്ച് 22]] 
| term_end4    = 1964 [[നവംബർ 16]] 
| office5      = Member of the [[Secretariat of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Secretariat]]
| term_start5  = 1949 [[ഡിസംബർ 16 ]]
| term_end5    = 1964 [[ഒക്ടോബർ 14]]
| office6      = Member of the [[Orgburo]]
| term_start6  = 1949 [[ഡിസംബർ 16]]  
| term_end6    = 1952 [[ഒക്ടോബർ 14]]  
| office7      = Candidate member of the [[Politburo of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union|Politburo]]
| term_start7  = 1938 [[ജനുവരി 18]]
| term_end7    =  1939 [[മാർച്ച് 22]]
| birth_date    = {{birth date|mf=yes|1894|4|15|mf=y}}
| birth_place   = [[Kalinovka, Khomutovsky District, Kursk Oblast|Kalinovka]], [[Dmitriyevsky Uyezd]], [[Kursk Governorate]], [[Russian Empire]]
| death_date    = {{Death date and age|mf=yes|1971|9|11|1894|4|15}}
| death_place   = [[മോസ്കോ]], [[Russian SFSR]], [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| spouse        =
  {{plainlist |
* Yefrosinia Khrushcheva (1916–1919, died)
* Marusia Khrushcheva (1922, separated)
* Nina Khrushcheva (1923–1971, survived as widow)
  }}
| party         = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ദി സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ]]
| signature     = Nikita Khrushchev Signature2.svg
| signature_alt = A scrawled &quot;Н Хрущёв&quot;
}}

ശീതസമരകാലത്തെ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ നയിക്കുകയും 1953 മുതൽ 1964 വരെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയുമായിരുന്ന സോവിയറ്റ് നേതാവായിരുന്നു '''നികിതാ സെർഗ്യേവിച്ച് ക്രൂഷ്ച്ചേവ്'''. (ഏപ്രിൽ 15 [O.S. ഏപ്രിൽ 3] 1894, – സെപ്തം:11, 1971). സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് നയങ്ങൾ തിരുത്തുന്നതിലും, റഷ്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണങ്ങൾ ത്വരിതപ്പെടുത്തുന്നതിലും, പുതിയ രാഷ്ട്രീയപരിഷ്കാരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിലും ക്രൂഷ്ച്ചേഫ് പ്രധാനപങ്കാണ് വഹിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

[[വർഗ്ഗം:ശീതയുദ്ധ നേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:അപൂർണ്ണ ജീവചരിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1894-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1971-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 15-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 11-ന് മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>h3ukwhh9zw7rk8u498pgu6elud52df8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബോധി ലിനക്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202403</id>
    <revision>
      <id>4632161</id>
      <parentid>3773774</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8898" sha1="bhvmiaj97cvu0nsauo4c3ak3cl51hdi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bodhi Linux}}
{{Infobox OS
| name = ബോധി ലിനക്സ്
| logo = Bodhi Linux Logo.png
| screenshot = Bodhi-2016-10-29.png
| caption = ബോധി ലിനക്സ് 5.1.0
| developer = Bodhi Linux Team
| family = [[Linux]] ([[Unix-like]])
| released = {{Start date and age|2011|03|26|df=yes}}
| userland = [[GNU Core Utilities|GNU]]
| ui = [[Moksha (window manager)|Moksha]] (based on [[Enlightenment (software)|Enlightenment]])
| license = [[Free software]] licenses (mainly [[GPL]]), plus proprietary [[binary blob]]s
| website = {{URL|bodhilinux.com}}
| working_state = Current
| source_model = [[Open-source software|Open source]]
| latest_release_version = 6.0.0
| latest_release_date = {{Start date and age|2021|05|12|df=yes}}
| latest_preview_version = 
| latest_preview_date = &lt;--{{Start date and age|2018|07|02|df=yes}}--&gt;
| updatemodel = [[Advanced Packaging Tool|APT]] (front-ends available)
| package_manager = [[dpkg]] (front-ends like [[Synaptic (software)|Synaptic]] available)
| supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]])
| kernel_type = [[Monolithic kernel|Monolithic]] ([[Linux kernel]])
}}
എൻലൈറ്റൻമെന്റ് ഡിആർ17(DR17) ബേസ്ഡ് മോക്ഷ വിൻഡോ മാനേജർ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഫോർക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന [[ഉബുണ്ടു]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള  ഒരു ലഘു ലിനക്സ് വിതരണമാണ് '''ബോധി ലിനക്സ്'''. ഒരു ലഘുവായ അടിസ്ഥാന വ്യവസ്ഥ നൽകുക, അതിലൂടെ ഉപയോക്താക്കൾക്ക് അവർക്കാവശ്യമുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഉൾപ്പെടുത്തി പ്രചരിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിനു പിന്നിലെ ആശയം. അതിനാൽ വളരെ അത്യാവശ്യമുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ മാത്രമേ ഇതിനൊപ്പം നൽകാറുള്ളൂ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://mokshadesktop.github.io/Hello-World/ |author=Jeff Hoogland |publisher=Moksha Development Team|title=Introducing Moksha Desktop |access-date=2015-07-30}}&lt;/ref&gt; അതിനാൽ, ഒരു ഫയൽ ബ്രൗസർ (PCManFM), ഒരു വെബ് ബ്രൗസർ (ഗ്നോം വെബ്)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bodhi Linux 5.1.0 Released |url=https://www.bodhilinux.com/2020/03/25/bodhi-linux-5-1-0-released/ |access-date=11 May 2020 |quote=In addition to replacing epad with leafpad, midori with epiphany|website=bodhilinux.com|date=25 March 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bodhi Linux 5.1 Review: Slightly Different Lightweight Linux |url=https://itsfoss.com/bodhi-linux-review/ |website=itsfoss.com |access-date=11 May 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bodhi Linux 5.1.0 Released, Based on Latest Ubuntu Point Release |url=https://www.omgubuntu.co.uk/2020/03/bodhi-linux-5-1-release-download |website=[[OMG! Ubuntu!]] |date=26 March 2020 |access-date=11 May 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bodhi's Modular Moksha Desktop Is Modern and Elegant |url=https://linuxinsider.com/story/bodhis-modular-moksha-desktop-is-modern-and-elegant-86626.html |website=[[linuxinsider.com]] |access-date=11 May 2020 |archive-date=2020-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511054222/https://linuxinsider.com/story/bodhis-modular-moksha-desktop-is-modern-and-elegant-86626.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, ഒരു ടെർമിനൽ എമുലേറ്റർ (ടെർമിനോളജി) എന്നിവയുൾപ്പെടെ, മിക്ക ലിനക്സ് ഉപയോക്താക്കൾക്കും അത്യാവശ്യമായ സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ മാത്രമേ ഡിഫോൾട്ടായി ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുള്ളൂ. അതിന്റെ ഡെവലപ്പർമാർ അനാവശ്യമെന്ന് കരുതുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയറോ സവിശേഷതകളോ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നില്ല. സോഫ്‌റ്റ്‌വെയർ ഉപയോഗിച്ച് പോപ്പുലേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കുന്നതിന്, ബോധി ലിനക്‌സ് ഡെവലപ്പർമാർ ലൈറ്റ് വെയ്റ്റ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറിന്റെ ഒരു ഓൺലൈൻ ഡാറ്റാബേസ് പരിപാലിക്കുന്നു, അത് [[ആപ്റ്റ്|എപിടിയുആർഎൽ]](apturl) വഴി ഒറ്റ ക്ലിക്കിൽ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യാൻ കഴിയും.
==പ്രകടനം==
സിസ്റ്റത്തിന് 512എംബി റാം, 5ജിബി ഹാർഡ് ഡിസ്ക് സ്പേസ്, 500മെഗാഹെട്സ് പ്രൊസസർ എങ്കിലും കുറഞ്ഞത് വേണം.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://desktoplinuxreviews.com/2011/04/14/bodhi-1-0/2/ |publisher=desktoplinuxreviews.com |author=Jim Lynch |title=Bodhi Linux 1.0 |access-date=2011-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110419233608/http://desktoplinuxreviews.com/2011/04/14/bodhi-1-0/2/ |archive-date=2011-04-19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പിഎഇ(PAE) ശേഷിയില്ലാത്ത 32-ബിറ്റ് പ്രോസസ്സറുകൾ പിഎഇ പ്രാപ്തമായവയുടെ അതേ നിബന്ധനകളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. രണ്ട് ബോധി പതിപ്പുകൾ തമ്മിലുള്ള ഒരേയൊരു വ്യത്യാസം പഴയ ഒരു കേർണൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

മോക്ഷ ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് എന്ന എൻലൈറ്റൻമെന്റ് ഡിആർ17 അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഫോർക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ, ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ ഹാർഡ്‌വെയർ ആവശ്യമില്ലാത്ത സമ്പന്നമായ ഡെസ്‌ക്‌ടോപ്പ് ഇഫക്റ്റുകളും ആനിമേഷനുകളും ബോധി നൽകുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.omgubuntu.co.uk/2010/11/bodhi-linux-review/ |publisher=OMG! Ubuntu! |author=Joey Sneddon |title=Bodhi Linux may just be your favorite new lightweight distro |date=26 November 2010 |access-date=2011-05-06}}&lt;/ref&gt; ഡിആർ17-ൽ നിന്ന് പ്രൊജക്റ്റ് ഫോർക്ക് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള കാരണം അതിന്റെ മികച്ച പ്രകടനവും പ്രവർത്തനവും മൂലമാണ്, അതേസമയം ജെഫ് ഹൂഗ്‌ലാൻഡിന്റെ പ്രസ്താവന പ്രകാരം &quot;ഉപയോക്താക്കൾ ആസ്വദിക്കുകയും ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിലവിലുള്ള സവിശേഷതകളെ തകർക്കുന്ന&quot; ഒപ്റ്റിമൈസേഷനുകൾ ഇ19(E19) സ്വന്തമാക്കിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://mokshadesktop.github.io/Hello-World/ |publisher=Moksha Development Team |author=Jeff Hoogland |title=Introducing Moksha Desktop|access-date=2015-08-02}}&lt;/ref&gt;  എൻലൈറ്റൻമെന്റ് വിൻഡോ മാനേജറും ബോധി ലിനക്സിനായി പ്രത്യേകം വികസിപ്പിച്ച ഉപകരണങ്ങൾ [[സി (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|സി പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിലും]] [[പൈത്തൺ (പ്രോഗ്രാമിങ്ങ് ഭാഷ)|പൈത്തണിലും]] എഴുതിയതാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.techrepublic.com/blog/opensource/bodhi-linux-interview-with-jeff-hoogland/2354 |publisher=Techrepublic |author=Jack Wallen |title=Bodhi Linux: Interview with Jeff Hoogland |access-date=2011-05-12}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഉബുണ്ടു ആധാരമാക്കിയുള്ള വിതരണങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>bhvmiaj97cvu0nsauo4c3ak3cl51hdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബഡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205158</id>
    <revision>
      <id>4632122</id>
      <parentid>4533579</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11591" sha1="qrag36631wltdppp4ljinejdohqymhy" xml:space="preserve">{{prettyurl|bada}}
{{Infobox OS 
| name                   = ബഡ
| logo                   = പ്രമാണം:Bada logo 1.png
| screenshot             = 
| caption                =  
| developer              = [[സാംസങ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്]]
| family                 = 
| working state          = സജീവം
| source model           = Mixed: [[free and open source software|open source]] and [[proprietary software|proprietary]]
| latest release version = 2.0.5 SDK
| latest release date    = {{Start date and age|2012|03|15}}
| frequently updated     = Yes
| marketing target       = [[Smartphone operating system|സ്മാർട്ട്ഫോൺ]] 
| language               = ബഹുഭാഷ
| programmed_in          = [[C (programming language)|C]] (core),&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html |title=The Programming Languages Beacon, v10.0 |first=Vincent |last=Lextrait |date=January 2010 |accessdate=January 5, 2010}}&lt;/ref&gt; [[Java (programming language)|Java]] (UI){{Citation needed|date=April 2012}}, [[C++]], [[Adobe Flash|Flash]]
| updatemodel            =
| package manager        = 
| kernel type            = [[RTOS]] or [[Linux kernel]]
| ui                     = [[ടച്ച്‌വിസ്]], [[graphical user interface|ഗ്രാഫിക്കൽ]] ([[Touchscreen mobile device|ടച്ച്സ്ക്രീൻ]])
| website                = {{URL|www.bada.com}}
}}
[[മൊബൈൽ ഫോൺ|മൊബൈൽ ഫോണുകൾക്കും]] [[ടാബ്ലെറ്റ് പിസി|ടാബ്ലെറ്റ് പിസികൾക്കുമായുള്ള]] ഒരു [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം]] ആണ് '''ബഡ''' (കൊറിയൻ: 바다). [[സാംസങ് ഇലക്ട്രോണിക്സ്|സാംസങ് ഇലക്ട്രോണിക്സാണ്]] ബഡ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. [[സമുദ്രം]], [[കടൽ]] എന്നെല്ലാം അർത്ഥം വരുന്ന [[കൊറിയൻ ഭാഷ|കൊറിയൻ]] വാക്കായ ബഡയിൽ നിന്നാണ് [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിന്]] ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. ഇടത്തരം നിലവാരമുള്ള മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ മുതൽ ഉന്നത നിലവാരത്തിലുള്ള ഫോണുകളിൽ വരെ ബഡ പ്രവർത്തിക്കും.&lt;ref name=&quot;badaInfo&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.maximejohnson.com/techno/2010/07/bada-un-systeme-d%E2%80%99exploitation-pour-les-cellulaires-samsung/ |title=bada: un système d’exploitation pour les cellulaires Samsung |date= |publisher=Maximejohnson.com/techno |accessdate=July 7, 2010}}&lt;/ref&gt;

ബഡ ഓഎസിന്റെ ഉപയോഗം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാംസങ് ബഡ [[ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയർ|ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ്‌വെയറാക്കുകയും]] [[സ്മാർട്ട് ടിവി|സ്മാർട്ട് ടിവികൾക്കുള്ള]] പിന്തുണ കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://techcrunch.com/2011/09/20/samsung-to-make-bada-os-open-source-and-part-of-your-smart-tv/ |title=Samsung To Make Bada OS Open Source And Part Of Your Smart TV. |accessdate=September 20, 2011}}&lt;/ref&gt; ബഡ [[ടിസെൻ]] പദ്ധതിയിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കും എന്ന് സാംസങ് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇക്കാര്യം ഉറപ്പ് വരുത്തിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;[http://www.engadget.com/2012/01/14/samsung-to-merge-bada-with-tizen-the-os-party-just-got-a-little/ Samsung to merge Bada with Tizen: the OS party just got a little freaky]. Engadget. Retrieved on June 24, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.forbes.com/sites/elizabethwoyke/2012/01/13/samsung-merging-its-bada-os-with-intel-backed-tizen-project/ | work=Forbes | first=Elizabeth | last=Woyke}}&lt;/ref&gt;

== സാംസങ് ആപ്പ്സ് ==
വേവിന്റെ പുറത്തിറക്കലോടെ സാംസങ് ഇലക്ട്രോണിക്സ് [[സാംസങ് ആപ്പ്സ്]] എന്നൊരു അന്താരാഷ്ട്ര് ആപ്ലികേഷൻ ചന്ത തുറന്നു.&lt;ref name=&quot;SamsungApps&quot;&gt;{{cite news |title=Samsung Wave European Launch to Propel Samsung Apps |url=http://www.samsungapps.com/notice/getNoticeDetail.as?csNoticeID=0000000333/ |newspaper=Samsung Apps |date=June 1, 2010 |access-date=2021-08-15 |archive-date=2012-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120428200027/http://www.samsungapps.com/notice/getNoticeDetail.as?csNoticeID=0000000333%2F |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ബഡ പ്ലാറ്റ്ഫോമിന് വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നു ഇത്. നിലവിൽ സാംസങ് ആപ്പ്സിൽ 2400ലധികം ആപ്ലികേഷനുകളു​ണ്ട്.&lt;ref&gt;{{In lang|nl}} [http://www.samsungapps.com/topApps/topAppsList.as?sortby=02&amp;mkt_keyword=&amp;categoryID=all Samsung Apps] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130104150036/http://www.samsungapps.com/topApps/topAppsList.as?sortby=02&amp;mkt_keyword=&amp;categoryID=all |date=2013-01-04 }}. Samsung Apps. Retrieved on June 24, 2012.&lt;/ref&gt;

== ഉപകരണങ്ങൾ ==
ബഡ ഉപയോഗിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ഉപകരണം വേവ് എസ്8500 ആയിരുന്നു. സാംസങിന്റെ മെലിഞ്ഞൊരു ടച്ച്സ്ക്രീൻ ഫോണായിരുന്നു വേവ് എസ്8500. ഒരു ജിഗാഹെർട്സ് ആം കോർട്ടക്സ്-എ8 പ്രൊസസർ, പവർവിആർ എസ്ജിഎക്സ് 540 3ഡി ഗ്രാഫിക്സ് യന്ത്രം, 720 പിക്സൽ വ്യക്തയോടു കൂടിയ സൂപ്പർ അമോലെഡ് സ്ക്രീൻ എന്നിവയടങ്ങുന്ന  സാംസങിന്റെ ഹമ്മിംഗ്ബേഡ് സി.പി.യു (എസ്5പിസി110) ആയിരുന്നു വേവ് എസ്8500ൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref&gt;Segan, Sascha. (2010-02-14) [http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2359170,00.asp/ bada's Big: Samsung Announces First bada Phone]. Pcmag.com. Retrieved on June 24, 2012.&lt;/ref&gt;

സാംസങിന്റെ എസ്8530 വേവ് II നവംബർ 2010ൽ വിപണിയിലെത്തി. 3.7&quot; സൂപ്പർ ക്ലിയർ കപ്പാസിറ്റീവ് ടച്ച്സ്ക്രീനോടെ വന്ന വേവ് റ്റുവിൽ ബഡയുടെ പതിപ്പ് 1.2 ആണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്.&lt;ref name=&quot;S8530announce&quot;&gt;{{cite news|title=Samsung announces S8530 Wave II, meet the big-screen edition |newspaper=GSMArena.com|date=October 4, 2010|url=http://www.gsmarena.com/samsung_announces_s8530_wave_ii_meet_the_bigscreen_edition-news-1974.php/}}&lt;/ref&gt;

2011ന്റെ അവസാനം ബഡ 2.0 പതിപ്പ് ഉൾപ്പെടുത്തിയ മൂന്ന് ഫോണുകൾ സാംസങ് പുറത്തിറക്കി. സാംസങ് വേവ് 3 എസ്8600, വേവ് എം, വേവ് വൈ എന്നിവയായിരുന്നു അവ. 1.4 ജിഗാഹെർട്സ് സിപിയു, അഡ്രീനോ 205 ജിപിയു, 4&quot; അമോലെഡ് സ്ക്രീൻ അഞ്ച് മെഗാപിക്സെൽ ക്യാമറ എന്നീ സവിശേഷകളോടെയായിരുന്നു വേവ് 3 എത്തിയത്. എന്നാൽ വേവ് എമ്മും വേവ് വൈയ്യും താരതമ്യേന വില കുറഞ്ഞവയായിരുന്നു. വേഗത കുറഞ്ഞ പ്രൊസസറും ചെറിയ സ്ക്രീനും ആണ് ഇവയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്.

== വിപണി പങ്കാളിത്തം ==
കനാലിസിന്റെ കണക്ക് പ്രകാരം 2011ന്റെ ആദ്യത്തെ പാദവർഷത്തിൽ 3.5 ദശലക്ഷം ഫോണുകളിൽ ബഡ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://gigaom.com/mobile/windows-phone-7-shipments-q1/ Estimate: 2.5M Windows Phone 7 Shipments in Q1 – Mobile Technology News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707060622/http://gigaom.com/mobile/windows-phone-7-shipments-q1/ |date=2012-07-07 }}. Gigaom.com (2011-05-05). Retrieved on June 24, 2012.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ രണ്ടാം പാദവർഷത്തിൽ ഇത് 4.5 ദശലക്ഷമായി വർദ്ധിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.pocketgamer.co.uk/r/PG.Biz/asymco+news/news.asp?c=32049 Samsung bada shipments up 355% to 4.5 million units in Q2 2011 | asymco news | PG.Biz]. Pocket Gamer (2011-08-03). Retrieved on June 24, 2012.&lt;/ref&gt;

ഗാർട്ട്ണറിന്റെ കണക്ക് പ്രകാരം 2012ന്റെ ആദ്യ പാദവർഷത്തിൽ ബഡക്ക് 43% വളർച്ചയുണ്ടായി. മുൻ വർഷം മൊബൈൽ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങളുടെ വിപണിയിൽ 1.9% പങ്കാളിത്തമുണ്ടായിരുന്ന ബഡ 2012ഓടെ അത് 2.7% ആക്കി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.gartner.com/it/page.jsp?id=2017015 |title=Worldwide Sales of Mobile Phones |access-date=2012-08-23 |archive-date=2013-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128063220/https://www.gartner.com/it/page.jsp?id=2017015 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{Official website|www.bada.com}}
* [http://www.bada.com/whatisbada/ ബഡ ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707204625/http://www.bada.com/whatisbada/ |date=2011-07-07 }}
* [http://developer.bada.com ബഡ ഡെവലപ്പർമാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223093317/http://developer.bada.com/ |date=2010-02-23 }}
* [http://www.samsungapps.com സാംസങ് ആപ്പ്സ് ഡയറക്ടറി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200516033921/http://samsungapps.com/ |date=2020-05-16 }}

{{Mobile operating systems}}

[[വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഫോൺ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ടാബ്‌ലറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടർ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qrag36631wltdppp4ljinejdohqymhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മെർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205311</id>
    <revision>
      <id>4632280</id>
      <parentid>4608760</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13984" sha1="hrzb4lmdfpw368dy7668c23c6ae2ba9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mer (operating system)}}
{{Infobox OS
| name                   = Mer
| logo                   = [[File:Mer Logo.png]]
| website                = {{URL|http://merproject.org/}}
| source model           = [[Open-source software|Open source]]
| family                 = [[Linux]]
| frequently updated     =
| marketing target       = Mobile
| language               =
| kernel type            = None (not shipped with Mer) &lt;!-- Mer ships no kernel --&gt;
| programmed_in          =
| userland               =
| ui                     =
| license                = None imposed (packages use L/GPL, BSD and MIT licenses)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jollausers.com/2012/09/what-is-mer-project/ |title=FAQ - Mer Wiki |date=2015-05-19 |access-date=2024-09-12 |archive-date=2017-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170224103630/http://www.jollausers.com/2012/09/what-is-mer-project/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| working state          = Discontinued (merged with [[Sailfish OS]])
| supported platforms    = [[ARM architecture|ARM]], [[x86]] and [[MIPS architecture|MIPS]]
| updatemodel            =
| package manager        = [[RPM Package Manager]]
}}

[[File:Middleware Schema.svg|thumb|250px|മെർ മിഡിൽവെയർ ആണ്; ഇതിന് [[linux kernel|ലിനക്സ് കേർണൽ]] ഇല്ല, കൂടാതെ പ്ലാസ്മ മൊബൈൽ പോലെയുള്ള യുഐയും ഇല്ല]]
ഒരു സോഫ്റ്റ്‌വേർ വിതരണ തട്ടകമാണ് '''മെർ'''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mer Project website |url=http://merproject.org/ |accessdate=16 August 2012}}&lt;/ref&gt; മൊബൈൽ ഉപകരണങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന [[ലിനക്സ്]] [[ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം|ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾക്ക്]] ഒരു അടിസ്ഥാന ഘടകം പ്രദാനം ചെയ്യുക എന്നതാണ് മെറിന്റെ ലക്ഷ്യം. [[മീഗോ|മീഗോയുടെ]] ഔദ്യോഗിക പിൻഗാമിയായ [[ടൈസെൻ|ടൈസെന്റെ]] നയ വ്യതിചലനങ്ങളാണ് മീഗോ വ്യുൽപ്പന്നമായ മെറിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് വഴിയൊരുക്കിയത്.&lt;ref&gt;{{cite web|last=lbt|title=Restructure MeeGo: By Installments|url=http://mer-l-in.blogspot.com/2011/08/restructure-meego-by-installments.html|accessdate=20 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Ash |url=http://www.meegoexperts.com/2011/10/meego-reconstructed-presenting-project-mer/ |title=MeeGo Reconstructed – Presenting &quot;Project Mer&quot; |publisher=MeeGoExperts.com |date=2011-10-03 |accessdate=2013-06-13 |archive-date=2013-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016120115/http://www.meegoexperts.com/2011/10/meego-reconstructed-presenting-project-mer/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തങ്ങളെ മീഗോയുടെ യഥാർത്ഥ പിൻഗാമികളായി [[ലിനക്സ് ഫൗണ്ടേഷൻ]] അംഗീകരിക്കും എന്നതായിരുന്നു മെർ നിർമ്മാതാക്കളുടെ പ്രഖ്യാപനം.&lt;ref name=&quot;actionplan&quot;&gt;{{cite web|last=Munk|first=Carsten|title=[MeeGo-dev] MeeGo Reconstructed - a plan of action and direction for MeeGo|url=http://lists.meego.com/pipermail/meego-dev/2011-October/484215.html|access-date=2012-08-24|archive-date=2013-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603205756/http://lists.meego.com/pipermail/meego-dev/2011-October/484215.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ആർക്കിടെക്ചർ ==
മെർ ഒരു ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം അല്ല. ലിനക്സ് കെർണൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു ഒഎസ് ഘടകമാണ് മെർ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നത്. ഈ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റം ഘടകം കെർണലിനു മുകളിലായും ഗ്രാഫികൽ യൂസർ ഇന്റർഫേസിനു താഴെയായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

[[മീഗോ|മീഗോയ്ക്ക്]] തത്തുല്യമായ കോറാണ് മെറും പ്രദാനം ചെയ്യുന്നത്. മുമ്പ് മീഗോ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതും മീഗോക്ക് പ്രവർത്തിക്കാവുന്നതുമായ എല്ലാത്തരം ആർക്കിടെക്ചറുകളെയും മെറും പിന്തുണക്കും. മീഗോ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന അതേ രൂപത്തിൽ അവയിലെല്ലാം മെറിനെയും പ്രവർത്തിപ്പിക്കാം.

== ഹാർഡ്‌വെയർ പിന്തുണ ==
മെർ [[ഇന്റൽ എക്സ്86]], [[ആം ആർക്കിടെക്ചർ]], [[മിപ്സ് ആർക്കിടെക്ചർ]] എന്നിവയെ പിന്തുണക്കുന്നു.

വിവിധ ഉപകരണങ്ങൾക്കുള്ള മെർ രൂപങ്ങൾ ലഭ്യമാണ്. [[റാസ്ബെറി പൈ]], [[ബീഗിൾബോർഡ്]], [[നോക്കിയ എൻ900]], [[നോക്കിയ എൻ9]], [[നോക്കിയ എൻ950]] തുടങ്ങിയവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന മെർ രൂപങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. [[ഇന്റൽ ആറ്റം]] പ്രൊസസർ അധിഷ്ഠിത ടാബ്‌ലെറ്റ് ഉപകരണങ്ങളിലും മെർ പ്രവർത്തിക്കും. വിവിധ ഹാർഡ്‌വെയറുകളിൽ മെർ പ്രവർത്തിപ്പിക്കാനാവശ്യമായ നിരവധി അഡാപ്റ്റേഷൻ പാക്കേജുകൾ വിവിധ പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മെർ ഉപകരണങ്ങളിൽ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുകയോ ഡുവൽ ബൂട്ട് നടത്തി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യാം.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mer Community workspace|work=http://wiki.merproject.org/wiki/Community_Workspace}}&lt;/ref&gt;

== മെർ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ==
=== വിവാൾഡി ടാബ്‌ലെറ്റ് ===
2012 ജനുവരിയിൽ സ്പാർക്ക് എന്നൊരു മെർ - [[പ്ലാസ്മ ആക്റ്റീവ്]] അധിഷ്ഠിത ടാബ്‌ലെറ്റ് വിപണിയിലെത്തുമെന്ന് അറിയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=€200 KDE Tablet to Ship May; Pre-Orders Open Next Week|work=http://www.omgubuntu.co.uk/2012/02/e200-kde-tablet-to-ship-may-pre-orders-open-next-week}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട് സ്പാർക്ക് എന്ന പേര് മാറ്റി വിവാൾഡി എന്നാക്കി. 7 ഇഞ്ച് മൾട്ടിടച്ച് പിന്തുണയോടെയും [[ആം ആർക്കിടെക്ചർ|ആം]] സിപിയുവോടെയുമായിരുന്നു വിവാൾഡി ഇറക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്നത്. വില 200 യൂറോ ആകുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. പുറത്തിറങ്ങും മുമ്പേത്തന്നെ വിവാൾഡിക്ക് നല്ല സ്വീകരണം ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Demand For KDE Tablet ‘Phenomenal’|work=http://www.omgubuntu.co.uk/2012/02/demand-for-kde-tablet-phenomenal}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഹാർഡ്‌വെയർ പാർട്ട്ണറായ ചൈനീസ് കമ്പനിയുമായുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ കാരണം പുറത്തിറക്കൽ വൈകി. പിന്നീട് ജൂലൈയിൽ വിവാൾഡി തിരിച്ചെത്തുമെന്ന് പ്ലാസ്മ നിർമ്മാതാക്കളിൽ ഒരാളായ [[ആരോൺ സീഗോ]] അറിയിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Akademy: Plasma Active and Make Play Live|work=http://lwn.net/Articles/504865/}}&lt;/ref&gt;

=== സെയിൽഫിഷ് ഓഎസ് ===
2012 ജൂലൈയിൽ [[മീഗോ]] വികസിപ്പിച്ചിരുന്ന മുൻ നോക്കിയ തൊഴിലാളികൾ സ്ഥാപിച്ച ഫിന്നിഷ് മൊബൈൽ കമ്പനിയായ [[ഹോള മൊബൈൽ]] മെർ-മീഗോ അധിഷ്ഠിത ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായ [[സെയിൽഫിഷ് ഓഎസ്|സെയിൽഫിഷ് ഓഎസോടു]] കൂടിയ ഉപകരണങ്ങൾ വിപണിയിലെത്തുമെന്ന്  പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |author=louis vuitton mens says: |url=http://www.jollausers.com/2012/09/what-is-jolla-mobile-jolla-os/ |title=What Is Jolla Mobile / Jolla OS? &amp;#124; Jolla Users Blog |publisher=Jollausers.com |date=2012-09-26 |accessdate=2013-06-13 |archive-date=2013-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728224216/http://www.jollausers.com/2012/09/what-is-jolla-mobile-jolla-os/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2012 നവംബറിൽ സെയിൽഫിഷ് പുറത്തിറങ്ങി. 2013ൽ ആദ്യ ഹോള മൊബൈൽ ഫോൺ പുറത്തിറങ്ങുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jollausers.com/2013/05/jollas-smartphone-specifications-price-availability-details-inside/ |title=Jolla Phone – Specifications, Price, Availability, details inside &amp;#124; Jolla Users Blog |publisher=Jollausers.com |date=2013-05-20 |accessdate=2013-06-13 |archive-date=2013-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130614070350/http://www.jollausers.com/2013/05/jollas-smartphone-specifications-price-availability-details-inside/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:Plasma Active 3 - Files.png|200px|ലഘുചിത്രം|വലത്ത്‌|പ്ലാസ്മ ആക്റ്റീവ് 3]]

=== കെഡിഇ പ്ലാസ്മ ആക്റ്റീവ് ===
[[കെഡിഇ|കെഡിഇയുടെ]] മൊബൈൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ [[പ്ലാസ്മ ആക്റ്റീവ്|പ്ലാസ്മ ആക്റ്റീവിന്റെ]] അവലംബ തട്ടകം മെർ ആണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kde.org/announcements/plasma-active-three/ |title=Plasma Active 3 Improves Performance, Brings New Apps |publisher=KDE |date= |accessdate=2013-06-13}}&lt;/ref&gt;

=== നെമോ മൊബൈൽ ===
സെയിൽഫിഷിന് സമാന്തരമായ മറ്റൊരു മെർ അധിഷ്ഠിത ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമാണ് [[നെമോ മൊബൈൽ]]. സെയിൽഫിഷിൽ നിന്നു വ്യത്യസ്തമായി കമ്യൂണിറ്റി പദ്ധതിയായ നെമോയിൽ [[ലിനക്സ് കെർണൽ]], മെർ, ഗ്രാഫിക്കൽ സമ്പർക്കമുഖം, നിരവധി ആപ്ലികേഷനുകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wiki.merproject.org/wiki/Nemo |title=Nemo |website=Mer Wiki |date= |accessdate=2013-08-20 |archive-date=2013-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130805192614/https://wiki.merproject.org/wiki/Nemo |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ohloh.net/p/nemomobile |title=The Nemo Mobile Open Source Project on Ohloh |publisher=Ohloh.net |date= |accessdate=2013-08-20 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |author=Marko Saukko |title=Porting Nemo Mobile and Mer Project to new Hardware |publisher=[[FOSDEM|FOSDEM 2013]] |url=https://archive.fosdem.org/2013/schedule/event/porting_nemo_mobile_and_mer/ |date=2013-02-03 |accessdate=2013-07-29 |archive-date=2024-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309082802/https://archive.fosdem.org/2013/schedule/event/porting_nemo_mobile_and_mer/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* {{URL|http://merproject.org/|ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്}}
* [https://wiki.merproject.org/wiki/ മെർ പ്രൊജക്റ്റ് വിക്കി]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://mer-l-in.blogspot.com മെർ-ൽ-ഇൻ ബ്ലോഗ്]
* [http://mer-project.blogspot.de/ മെർ പ്രൊജക്റ്റ് ബ്ലോഗ്]

{{Mobile operating systems}}
{{Linux}}
{{Qt}}

[[വർഗ്ഗം:മൊബൈൽ ഫോൺ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hrzb4lmdfpw368dy7668c23c6ae2ba9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫിലിം വേഗം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>207913</id>
    <revision>
      <id>4631984</id>
      <parentid>3997849</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48266" sha1="hku94wyu0x3k4in3vlwan93emia5y64" xml:space="preserve">{{prettyurl|Film speed}}
ഛായാഗ്രഹണ മാധ്യമത്തിന്റെ/ഫിലിമിന്റെ [[പ്രകാശം|പ്രകാശത്തിനോടുള്ള]] സംവേദനദക്ഷത(sensitivity) വിവക്ഷിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതിക പദമാണ് '''ഫിലിം വേഗം'''. [[സെൻസിറ്റോമെട്രി]] വഴി അളക്കുന്ന ഫിലിം വേഗതയെ പല ഏകകങ്ങൾ കൊണ്ടും പ്രധിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. [[ഐഎസ്ഒ]]( ISO ) ആണ് ഇപ്പോൾ പൊതുവെ ഉപയോഗത്തിലിരിക്കുന്ന ഏകകം.

ഒരു നിശ്ചിത ദൃശ്യം ചിത്രീകരിക്കാൻ സചേതനത കുറവുള്ള ഫിലിമിനു ആവശ്യമുള്ള [[എക്സ്പോഷർ]] സചേതനത കൂടുതലുള്ള ഫിലിമിനേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കും. സചേതനത കൂടുന്നതനുസരിച്ച് ഫിലിം വേഗം കൂടുന്നു എന്നു പറയുന്നു.

ഫിലിം ഛായാഗ്രഹണത്തിലും ഡിജിറ്റൽ ഛായഗ്രഹണത്തിലും കൂടിയ ഫിലിം വേഗം ഉപയോഗിച്ച് കുറഞ്ഞ സമയം കൊണ്ട് കൂടുതൽ എക്സ്പോഷർ നേടുമ്പോൾ ചിത്രത്തിന്റെ 
ഗുണനിലവാരം കുറയുന്നു. ''ഫിലിം ഗ്രെയ്ൻ'', ''ഇമേജ് നോയ്സ്'' എന്നിവ മൂലമാണ് ഗുണനിലവാരം കുറയുന്നത്. ഫിലിം വേഗം കൂടും തോറും ഇവയും കൂടുന്നു.

== ഫിലിം വേഗം അളക്കുന്നതിനുള്ള സങ്കേതങ്ങൾ ==
=== കാലഹരണപ്പെട്ട സങ്കേതങ്ങൾ ===
==== വാർണർക്കെ ====
ഛായാഗ്രഹണ മാധ്യമങ്ങളുടെ വേഗം അളക്കുന്നതിനുള്ള അറിയപ്പെടുന്നതിൽ ആദ്യത്തെ [[സെൻസിറ്റോമീറ്റർ]] കണ്ടുപിടിച്ചത് 1880ൽ [[പോളണ്ട്|പോളിഷ്]] എഞ്ചിനീയറായ ലിയോൺ വാർണർക്കെയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|first=ലിയോൺ|last=വാർണർക്കെ|title=ഹിസ്റ്റോറിക് ക്യാമറ|url=http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&amp;app=datasheet&amp;app_id=1916&amp;|accessdate=6 ഒക്ടോബർ 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185422/http://historiccamera.com/cgi-bin/librarium2/pm.cgi?action=app_display&amp;app=datasheet&amp;app_id=1916&amp;|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  അദ്ദേഹത്തിനു അതിന്റെ പേരിൽ 1882ൽ ഫോട്ടോഗ്രഫിക് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടന്റെ പ്രോഗ്രസ്സ് മെഡൽ ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;RPS_2011_Progress_Medal_1882&quot;&gt;Royal Photographic Society. ''Progress medal''. Web-page listing people, who have received this award since 1878 ([http://www.rps.org/annual-awards/Progress-medal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120822030453/http://www.rps.org/annual-awards/Progress-Medal |date=2012-08-22 }}): “Instituted in 1878, this medal is awarded in recognition of any invention, research, publication or other contribution which has resulted in an important advance in the scientific or technological development of photography or imaging in the widest sense. This award also carries with it an Honorary Fellowship of The Society. […] 1882 [[Leon Warnerke]] […] 1884 [[Josef Maria Eder|J M Eder]] […] 1898 [[Ferdinand Hurter]] and [[Vero Charles Driffield|Vero C Driffield]] […] 1910 [[Alfred Watkins]] […] 1912 [[Henry Chapman Jones|H Chapman Jones]] […] 1948 [[Loyd A. Jones|Loyd A Jones]]&lt;!-- sic --&gt; […]”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jones_1911_Cyclopaedia&quot;&gt;Berhard Edward Jones (editor). ''Cassell's cyclopaedia of photography'', Cassell, London, 1911 ([http://www.archive.org/details/cu31924030707867]). Reprinted as ''Encyclopaedia of photography - With a New Picture Portfolio'' and introduction by Peter C. Bunnell and Robert A. Sobieszek. Arno Press Inc., New York 1974, ISBN 0-405-04922-6, pp.&amp;nbsp;472–473: ‘Soon after the introduction of the gelatine dry plate, it was usual to express the speed of the emulsion as &quot;x times,&quot; which meant that it was x times the speed of a wet collodion plate. This speed was no fixed quantity, and the expression consequently meant but little. [[#Warnerke|Warnerke]] introduced a sensitometer, consisting of a series of numbered squares with increasing quantities of opaque pigment. The plate to be tested was placed in contact with this, and an exposure made to light emanating from a tablet of luminous paint, excited by burning magnesium ribbon. After development and fixation the last number visible was taken as the speed of the plate. The chief objections to this method were that practically no two numbered tablets agreed, that the pigment possessed selective spectral absorption, and that the luminosity of the tablet varied considerably with the lapse of time between its excitation and the exposure of the plate. […] [[Henry Chapman Jones|Chapman Jones]] has introduced a modified Warnerke tablet containing a series of twenty-five graduated densities, a series of coloured squares, and a strip of neutral grey, all five being of approximately equal luminosity, and a series of four squares passing a definite portion of the spectrum; finally, there is a square of a line design, over which is superposed a half-tone negative. This “plate tester,” […] is used with a standard candle as the source of light, and is useful for rough tests of both plates and printing papers.’&lt;/ref&gt;1881ൽ തന്നെ ഈ കണ്ടുപിടിത്തം വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു.

വാർണർക്കെ സങ്കേതത്തിലുള്ള സെൻസിറ്റോമീറ്ററിൽ നമ്പറിട്ട, പടിപടിയായി പിഗ്മന്റ് ചെയ്തിട്ടുള്ള 25 സമചതുരങ്ങൾ അടങ്ങിയ ഒരു അതാര്യതിരസ്കരണി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ആദ്യം ഒരു ഫോസ്ഫോറസെന്റ് ഫലകം മഗ്നീഷ്യം റിബൺ ജ്വലിക്കുമ്പോൾ പുറപ്പെടുന്ന പ്രകാശത്തിൽ വെച്ച് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഫലകം ഉപയോഗിച്ച് അതാര്യതിരസ്കരണിയിൽ വെച്ച് ഛായാഗ്രഹണ ഫലകം എക്സ്പോസ് ചെയ്യുന്നു. ഈ സങ്കേതത്തിൽ വേഗം ''ഡിഗ്രി വാർണർക്കെ''യിലാണ് അളക്കുന്നത്. ഫിലിം ഡെവലപ്പ് ചെയ്തതിനു ശേഷം അതാര്യ തിരസ്കരണിയിലെ ദൃശ്യമായ അവസാന സംഖ്യയാണ് ഇത്.&lt;ref name=&quot;Jones_1911_Cyclopaedia&quot; /&gt; ഓരോ സംഖ്യയും 1/3 വേഗം കൂടുന്നതിനെ പ്രധിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. സാധാരണ ഫിലിം വേഗം 10 ഡിഗ്രി വാർണർക്കെക്കും 25 ഡിഗ്രി വാർണർക്കെക്കും ഇടയിലാണ് അന്നത്തെ കാലത്തുണ്ടായിരുന്നത്.

ഈ സങ്കേതം കുറച്ചു വിജയം കൈവരിച്ചെങ്കിലും വൈകാതെ അതിന്റെ വർണ്ണരാജി പ്രകാശത്തോട് സചേതനമെന്നു തിരിച്ചറിയപ്പെടുകയും ഈ സങ്കേതം വിശ്വസനീയമല്ലെന്നു തെളിയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

====ഹർട്ടർ &amp; ഡ്രിഫീൽഡ്====
1890ൽ [[സ്വിറ്റ്സർലാന്റ്|സ്വിസ്സ്]] വംശജനായ ഫെർഡിനാന്റ് ഹർട്ടറും [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടീഷ്]] വംശജനായ വെറോ ചാൾസ് ഡ്രിഫീൽഡും വികസിപ്പിച്ച ഫിലിം വേഗം അളക്കുന്ന സങ്കേതമാണ് ഹർട്ടർ &amp; ഡ്രിഫീൽഡ് സങ്കേതം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

ഈ സങ്കേതത്തിൽ ആവശ്യമുള്ള എക്സ്പോഷറിനു വിപരീതാനുപാതത്തിലാണ് വേഗതാ സംഖ്യകൾ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഉദാഹരണമായി 250 എച്ച്&amp;ഡി വേഗതയുള്ള ഒരു ഛായാഗ്രഹണമാധ്യമത്തിന് 2500 എച്ച്&amp;ഡി വേഗതയുള്ള മാധ്യമത്തേക്കാൾ പത്തുമടങ്ങ [[എക്സ്പോഷർ]] വേണ്ടിവരും.

====ഷെയ്നർ====
ജർമ്മൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജൂലിയസ് ഷെയ്നർ 1894ൽ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത സങ്കേതമാണ് ഷെയ്നർ. ജ്യോതിശാസ്ത്രഛായാഗ്രഹണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഛായാഗ്രഹണ ഫലകങ്ങളുടെ വേഗതകൾ താരതമ്യപ്പെടുത്താനാണ് അദ്ദേഹം ഇതു വികസിപ്പിച്ചത്.

ഷെയ്നർ സങ്കേതം ഛായാഗ്രഹണ ഫലകങ്ങളുടെ വേഗം നിജപ്പെടുത്തുന്നത് ആ ഫലകത്തിൽ ദൃശ്യമായ മാറ്റമുണ്ടാക്കാൻ വേണ്ട ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ എക്സ്പോഷർ നോക്കിയാണ്. '''ഡിഗ്രി ഷെയ്നർ''' ആണ് വേഗതയ്ക്ക് ഈ സങ്കേതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഏകകം. 1° ഷെയ്നർ മുതൽ 20° ഷെയ്നർ വരെയാണ് ആദ്യ ഷെയ്നർ സങ്കേതത്തിലുണ്ടായിരുന്നത്. 1 മുതൽ 20 വരെയുള്ള 19° ഷെയ്നർ വർധന 100 ഇരട്ടി സെൻസിറ്റിവിറ്റി വർധനയെ കാണിക്കുന്നു. അതായത് 3° ഷെയ്നർ വർധന ഇരട്ടി സെൻസിറ്റിവിറ്റി വർധനയെ കാണിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;Sowerby&quot;&gt;{{cite book
|title = Dictionary of Photography: A Reference Book for Amateur and Professional Photographers
|author = Arthur Lindsay MacRae Sowerby (editor)
|year = 1961
|edition = 19th
|publisher = Iliffe Books Ltd.
|location = London
|pages = 582–589}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Riat_2006&quot;&gt;Martin Riat. ''Graphische Techniken - Eine Einführung in die verschiedenen Techniken und ihre Geschichte''. E-Book, 3. German edition, Burriana, spring 2006 ([http://www.riat-serra.org/g_tech_3.pdf]), based on a Spanish book: Martin Riat. ''Tecniques Grafiques: Una Introduccio a Les Diferents Tecniques I a La Seva Historia''. 1. edition, Aubert, September 1983, ISBN 84-86243-00-9.&lt;!-- TBD: On Scheiner's system, the author writes „Scheiner ließ mit einer bestimmten Geschwindigkeit eine lichtundurchlässige Scheibe rotieren, aus der eine Öffnung herausgesägt war in der Gestalt von 20 konzentrischen Sektorringen, deren Sektorwinkel von außen nach innen eine zunehmende geometrische Folge bildeten. Die Konstante der geometrischen Folge war so gewählt, dass der letzte Winkel 100 mal größer als der erste war. Die Konstante entsprach somit der neunzehnten Wurzel aus 100, also ungefähr 1,274… Eine genormte Lichtquelle beleuchtete die Scheibe aus einer ganz bestimmten Distanz. Hinter der Scheibe war eine Kassette angebracht […], die das zu prüfende Material aufnahm. Diese Kassette wurde genau eine Minute lang geöffnet, während der die Scheibe rotierte. Die Nummer des ersten Ringes, von innen nach außen gezählt, hinter dem das Material nach der Entwicklung eine minimale, genau festgelegte Schwärzung aufwies, bestimmte den Empfindlichkeitsgrad in Scheinergraden des zu prüfenden Materials. Der letzte Grad dieser Skala (die später auf höhere Empfindlichkeitsgrade erweitert werden sollte), der Grad 20, entsprach einer 100 mal höheren Empfindlichkeit als der erste. Ein Unterschied von 3º Scheiner entspricht annähernd einer doppelten Empfindlichkeit, da die dritte Potenz der neunzehnten Wurzel von 100, nämlich 2,069…, eine Annäherung an die Zahl 2 bildet.“ On the DIN system he writes: „Die Empfindlichkeitsmessung im DIN-System beruht auf der Belichtung der Materialien durch einen Stufengraukeil mit einer Konstante, die so beschaffen ist, dass ihr Dreifaches dem Zehnerlogarithmus von 2 gleich ist. Diese Konstante ist also eine gute Annäherung an 0,1. Die erste Zone unter dem Graukeil, dessen Dichte sich nach dem Entwickeln des Materials um mindestens 0,1 vom unbelichteten Material unterscheidet, bestimmt dessen Empfindlichkeit. Die Belichtung erfolgt mit einem genormten Licht, das sich durch eine gewisse Annäherung an die spektrale Zusammensetzung des Tageslichts auszeichnet, was beim Scheiner-System nicht der Fall war. Die Belichtungszeit wird durch einen Schwerkraftverschluss bestimmt“. --&gt;&lt;/ref&gt;

:&lt;math&gt;\sqrt[19]{100}^3 = 2.06914...\approx 2&lt;/math&gt;

ഈ സങ്കേതം പിന്നീട് മെച്ചപ്പെടുത്തി കൂടുതൽ പരിധി ഉൾപ്പെടുത്തി. കൂടാതെ ഇതിന്റെ ചില പ്രായോഗിക കുറ്റങ്ങളും കുറവുകളും ഓസ്ട്രിയക്കാരനായ ജോസഫ് മരിയ ഈഡറും വാൾട്ടർ ഹെക്റ്റും പരിഹരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;DIN_1934_DIN-4512_Introduction&quot;&gt;DIN 4512:1934-01. ''Photographische Sensitometrie, Bestimmung der optischen Dichte.'' Deutscher Normenausschuß (DNA), 1934: In the introduction to the standard, [[#Warnerke|Warnerke]]'s system is described as the first practical system used to measure emulsion speeds, but as being unreliable. In regard to Scheiner's system, it states: “Auch hier erwies sich nach einiger Zeit, daß das Meßverfahren trotz der von [[Josef Maria Eder|Eder]] vorgenommenen Abänderungen den Anforderungen der Praxis nicht vollständig Rechnung zu tragen vermag, so daß jeder Hersteller […] nach seinem eigenen System die Empfindlichkeit in [[#Scheiner|Scheinergraden]] ermitteln muß, häufig in sehr primitiver Weise durch […] Vergleich mit Erzeugnissen anderer Hersteller. Die so ermittelten Gebrauchs-Scheinergrade haben mit dem ursprünglich […] ausgearbeiteten Meßverfahren nach Scheiner sachlich nichts mehr zu tun. […] Als Folge hiervon ist allmählich eine Inflation in Empfindlichkeitsgraden eingetreten, für die das Scheiner'sche Verfahren nichts mehr als den Namen hergibt.”&lt;/ref&gt; എന്നിട്ടും ഈ സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ച് ഫിലിം വേഗം നിർണ്ണയിക്കുന്നത് ഫിലിം നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. അതുമൂലം ഷെയ്നർ സങ്കേതത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയുള്ള പതിപ്പുകൾ പലതും വന്നുതുടങ്ങി. ഇവ ഷെയ്നറുടെ മൗലിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നവയായിരുന്നില്ല. അതു കൊണ്ടു തന്നെ അവയെ ഷെയ്നറുമായി താരതമ്യം ചെയ്യാനും സാധ്യമല്ലാതായി.&lt;ref name=&quot;DIN_1934_DIN-4512_Introduction&quot; /&gt; 

ഡിഐഎൻ സങ്കേതം 1934ൽ അടിസ്ഥാന മാതൃകയായതോടെ ഷെയ്നർ സിസ്റ്റ്ം ജർമ്മനിയിൽ ഉപയോഗിക്കാതായി. പല രൂപങ്ങളിൽ ഈ സങ്കേതം കുറച്ചു വർഷങ്ങൾ കൂടി പല രാജ്യങ്ങളിലും നില നിന്നിരുന്നു.

====ഡിഐഎൻ====
ഡിഐഎൻ അഥവാ ഡിൻ സങ്കേതം ഔദ്യോഗികമായി ഡിഐഎൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് 4512 എന്നറിയപ്പെടുന്നു. 1934ൽ ഡോയിച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫർ നോർമങ്ങ്(Deutsches Institut für Normung) പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഫിലിം വേഗംനിർണയ സങ്കേതം ആണ്. 

സെൻസിറ്റോമെട്രിക്കു ഒരു മാനദണ്ഡം ഉണ്ടാക്കാൻ വേണ്ടി Deutsche Gesellschaft für photographische Forschung-ന്റെ സെൻസിറ്റോമെട്രി സമിതി നിർദ്ദേശിക്കുകയും. Deutscher Normenausschuß für Phototechnik ഇതിനു വേണ്ടി കരടു രേഖ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്തു. റോബർട്ട് ലൂതറും ഇമ്മാനുവൽ ഗോൾഡ്‌ബർഗും സംയുക്തമായി ജർമ്മനിയിലെ ഡ്രെസ്ഡനിൽ 1931 ഓഗസ്റ്റ് 3 മുതൽ 8 വരെ നടന്ന അന്തർദേശീയ ഫോട്ടോഗ്രഫി കോൺഗ്രസ്സിൽ ഇതു പ്രബന്ധമായി അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ കരടു രേഖയിൽ നിന്നാണ് ഡിൻ സങ്കേതം വികസിതമായത്.

ഷെയ്നർ സങ്കേതത്തിൽനിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഡിൻ സങ്കേതം വികസിതമായിരിക്കുന്നത്.&lt;ref name=&quot;DIN_1934_DIN-4512_Introduction&quot; /&gt; പക്ഷെ സചേതനതയെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നത് സചേതനതയെ 10 കൊണ്ട് ഗുണിച്ച സംഖ്യയുടെ ലോഗരിതം സംഖ്യ ഉപയോഗിച്ചാണ്(ഡെസിബൽ പോലെ). അതുകൊണ്ട് ഏകകത്തിലെ 20° വർധനവാണ്(ഷെയ്നർ 19°) നൂറുമടങ്ങ് വേഗതാവർധനവിനെ കാണിക്കുന്നത്. 3°യുടെ വ്യത്യാസം 2ന്റെ ലോഗരിതമിക് വിലയോട്(0.30103…) കൂടുതൽ അടുത്തു നിൽക്കുന്നു.:&lt;ref name=&quot;Riat_2006&quot; /&gt;

:&lt;math&gt;\underset{10}\log{(2)} = 0.30103... \approx 3/10&lt;/math&gt;

ഷെയ്നർ സിസ്റ്റത്തിലേതു പോലെ ഡിൻ സിസ്റ്റത്തിലും ഡിഗ്രികളിലായിരുന്നു ഫിലിം വേഗം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. ആദ്യകാലത്ത് സചേതനത പത്തിന്റെ ഘടകമായാണ് എഴുതിയിരുന്നത് (ഉദാ: &quot;18/10° ഡിഐഎൻ&quot; )&lt;ref&gt;
{{cite book
 | title = Wir photographieren farbig
 | author = Walther Benser
 | publisher = Europäischer Buchklub
 | year = 1957
 | page = 10
 }}&lt;/ref&gt;, ഇതിൽ നിന്നു കിട്ടുന്ന 1.8 എന്ന വില ഫിലിം വേഗതയുടെ പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ലോഗരിത വിലയെ പ്രതിനിധാനം ചെയ്യുന്നു. ഡിഐഎൻ 4512:1957-11 മാനദണ്ഡം പ്രകാരം പത്തിന്റെ ഘടകത്തെ നീക്കം ചെയ്തു.ഇതു പ്രകാരം മുകളിലത്തെ ഉദാഹരണം &quot;18° ഡിഐഎൻ&quot; എന്നു മാത്രമായി എഴുതാം&lt;ref name=&quot;Sowerby&quot; /&gt;. 

ഈ മാനദണ്ഡം സംശോധനത്തിനു വിധേയമായി ഡിഐഎൻ 4512:1961-10 മാനദണ്ഡം പ്രസിദ്ധീകൃതമായി. ഡിഐഎൻ 4512:1961-10 മാനദണ്ഡം പ്രകാരം ഡിഗ്രി അടയാളവും നീക്കപ്പെട്ടു. ഈ പുനഃസംശോധനം പ്രകാരം ഫിലിം വേഗതയുടെ നിർവചനവും വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്കു വിധേയമായി. അമേരിക്കൻ എഎസ്എ പിഎച്ച്2.5-1960 മാനദണ്ഡത്തെ ഉൾപ്പെടുത്താനാണ് ഇതു ചെയ്തത്. അതു മൂലം ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ് നെഗറ്റീവ് ഫിലിമിന്റെ വേഗം ഏകദേശം ഇരട്ടിയായി. അതായത് മുൻപ് 18° ഡിഐഎൻ ആയി നിജപ്പെടുത്തിയ ഒരു ഛായഗ്രഹണമാധ്യമം പുതുക്കിയ മാനദണ്ഡപ്രകാരം 21 ഡിഐഎൻ ആയി മാറി.

ഡിഐഎൻ ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ് ഫിലിമിനെ മാത്രം മുന്നിൽ കണ്ട് വികസിപ്പിച്ച സങ്കേതമാണെന്നാലും പിന്നീട് ഈ സിസ്റ്റം വിപുലീകരിക്കുകയും ഒൻപത് ഭാഗങ്ങളായി ക്രമീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിൽ ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ് നെഗറ്റീവ് ഫിലിമിനായി ഡിഐഎൻ 4512-1:1971-04, കളർ റിവേഴ്സൽ ഫിലിമിനായി ഡിഐഎൻ 4512-4:1977-06, കളർ നെഗറ്റീവ് ഫിലിമിനായി ഡിഐഎൻ 4512-5:1977-10 എന്നീ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

അന്തർദേശീയ തലത്തിൽ നോക്കുകയാണെങ്കിൽ 1980കളിൽ ഡിഐഎൻ സങ്കേതത്തെ ഐഎസ്ഒ 6:1974,&lt;ref name=&quot;ISO_6&quot;&gt;
{{cite book
 | title = ''ISO 6:1993'': Photography – Black-and-white pictorial still camera negative film/process systems – Determination of ISO speed
 | url = http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=3580
 }}&lt;/ref&gt; ഐഎസ്ഒ 2240:1982,&lt;ref name=&quot;http&quot;&gt;{{cite book
 | title = ''ISO 2240:2003'': Photography – Colour reversal camera films – Determination of ISO speed
 | url = http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=34533
 }}&lt;/ref&gt; ഐഎസ്ഒ 5800:1979&lt;ref name=&quot;iso.org&quot;&gt;{{cite book
 | title = ''ISO 5800:1987'': Photography – Colour negative films for still photography – Determination of ISO speed
 | url = http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=11948
 }}&lt;/ref&gt; സങ്കേതങ്ങൾ മാറ്റി സ്ഥാപിച്ചു. ഇവയിൽ ഒരേ സചേതനത വരിവരിയായും ലോഗരിതമായും എഴുതുന്നു.(ഉദാ:ഐഎസ്ഒ  100/21°). അവസാനമായി പുറത്തുവന്ന ഡിഐഎൻ 4512 മാനദണ്ഡങ്ങളെ സമാനമായ ഐഎസ്ഒ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിച്ചു.  ഡിഐഎൻ 4512-1:1993-05നെ ഡിഐഎൻ ഐഎസ്ഒ  6:1996-02 (സെപ്റ്റംബർ 2000), ഡിഐഎൻ 4512-4:1985-08നെ ഡിഐഎൻ ഐഎസ്ഒ 2240:1998-06,ഡിഐഎൻ 4512-5:1990-11നെ ഡിഐഎൻ ഐഎസ്ഒ 5800:1998-06 (രണ്ടും ജൂലൈ 2002).

====ബിഎസ്ഐ====
[[ബ്രിട്ടീഷ് സ്റ്റാൻഡേഡ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻ]] പുറപ്പെടുവിച്ച ഫിലിം വേഗതാ മാനദണ്ഡമാണ് ബിഎസ്ഐ. ഇത് ഡിഐഎൻ സങ്കേതത്തോട് ഏകദേശം തുല്യമാണ്. ഇവ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഫിലിം വേഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ബിഎസ് സംഖ്യ തുല്യമായ ഡിഐഎൻ സംഖ്യയേക്കാൾ 10 ഡിഗ്രി കൂടുതലാണ് എന്നതാണ്.

====വെസ്റ്റൺ====
എഎസ്എ സങ്കേതം വികസിതമാകുന്നതിനു മുൻപ് വെസ്റ്റൺ ഫിലിം വേഗതാ നിർണ്ണയം ബ്രിട്ടീഷുകാരനായ ഡോ. എഡ്വേർഡ് വെസ്റ്റണും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകനായ എഡ്വേർഡ് ഫാരഡെ വെസ്റ്റണും ലോകത്തിനു പരിചയപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;Mulhern_1990_Letter&quot;&gt;Charles J. Mulhern. ''Letter to John D. de Vries''. 15th June 1990, ([http://www.johndesq.com/westonmaster/edward.htm Copyscript on John D. de Vries' web-site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130111060305/http://www.johndesq.com/WestonMaster/edward.htm |date=2013-01-11 }}): “In 1931, Edward Faraday Weston applied for a U.S&lt;!-- no dot here in web cite --&gt; patent on the first Weston Exposure meter, which was granted patent No. [http://www.google.de/patents/about?id=ncNPAAAAEBAJ 2016469] on October&lt;!-- written as &quot;Oktober&quot; in web cite --&gt; 8, 1935, also an improved version was applied for and granted U.S&lt;!-- no dot here in web cite --&gt; patent No. [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?patentnumber=2042665 2042665] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170226053630/http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?patentnumber=2042665 |date=2017-02-26 }} on July 7th 1936. From 1932 to around 1967, over 36 varieties of Weston Photograhic Exposure Meters were produced in large quantities and sold throughout the world, mostly by Photographic dealers or agents, which also included the Weston film speed ratings, as there were no ASA or DIN data available at that time.”&lt;/ref&gt; എഡ്വേർഡ് വെസ്റ്റൺ ഇലക്ട്രിക്കൽ എഞ്ചിനീയറും [[അമേരിക്ക]] ആസ്ഥാനമായ വെസ്റ്റൺ ഇലക്ട്രിക്കൽ കോർപ്പറേഷന്റെ സ്ഥാപകനും ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Mulhern_1990_Letter&quot; /&gt; 1932 ഓഗസ്റ്റിൽ അവർ പുറത്തിറക്കിയ വെസ്റ്റൺ മോഡൽ 617 ഫോട്ടോ-ഇലക്ട്രിക്ക് എക്സ്പോഷർ മീറ്ററാണ് ആദ്യമായി ഈ സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ചത്. ഈ മീറ്ററും വേഗതാ നിർണ്ണയ സങ്കേതവും വികസിപ്പിച്ചത് വെസ്റ്റണുവേണ്ടി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന&lt;ref name=&quot;Tipper_Weston&quot;&gt;Martin Tipper. ''[http://www.westonmeter.org.uk/thecompany.htm Weston — The company and the man]''. In: www.westonmeter.org.uk, a web-page on Weston exposure meters: “[…] the Weston method of measuring film speeds. While it had some shortcomings it had the advantage of being based on a method which gave practical speeds for actual use and it was independent of any film manufacturer. Previous speed systems such as the H&amp;D and early Scheiner speeds were both threshold speeds and capable of considerable manipulation by manufacturers. Weston's method measured the speed well up on the curve making it more nearly what one would get in actual practice. (This means that he was a bit less optimistic about film sensitivity than the manufacturers of the day who were notorious for pretending their films were more sensitive than they really were.) A certain Mr. W.&lt;!-- no separating space here in web cite --&gt; N. Goodwin of Weston is usually credited with this system.”&lt;/ref&gt; വില്യം നെൽസൺ ഗുഡ്‌വിൻ ജൂനിയർ ആണ്.&lt;ref name=&quot;Goodwin_1938_emulsion_ratings&quot;&gt;William Nelson Goodwin, Jr. ''Weston emulsion speed ratings: What they are and how they are determined''. American Photographer, August 1938, 4 pages.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roseborough_1996_PHSC-PC-22-3&quot;&gt;Everett Roseborough. ''The Contributions of Edward W.&lt;!-- TBD: Certainly in the title, but can someone confirm his second surname W.? This is the only source I could find mentioning it. --&gt; Weston and his company''. In: Photographic Canadiana, Volume 22, Issue 3, 1996, ([http://www.phsc.ca/excerpt22.html]).&lt;/ref&gt;  ഈ കണ്ടുപിടിത്തത്തിന് വില്യമിന് പിന്നീട് ഹോവാർഡ് എൻ. പോട്ട്സ് മെഡൽ ലഭിച്ചു.

വെസ്റ്റൺ കമ്പനി അന്നത്തെകാലത്ത് നിലവിലിരുന്ന ഒട്ടുമിക്ക ഫിലിമുകളും പരീക്ഷിക്കുകയും അവയുടെ വേഗതാ നിലവാരം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അതിനു ശേഷം പുറത്തിറങ്ങിയ വെസ്റ്റൺ എക്സ്പോഷർ മീറ്ററുകളിൽ ഈ നിലവാരം കണ്ടെത്താൻ കഴിയും. പല ഫിലിം നിർമ്മാതാക്കളും വെസ്റ്റൺ നിലവാര സൂചിക അവരുടെ എക്സ്പോഷർ ഗൈഡുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Hefley_1951_micrographs&quot;&gt;Harold M. Hefley. ''A method of calculating exposures for photomicrographs''. In: Arkansas Academy of Science
Journal, Issue 4, 1951, University of Arkansas, Fayetteville, USA, ([http://libinfo.uark.edu/aas/issues/1951v4/v4a28.pdf]), research paper on an exposure system for micro-photography based on a variation of Weston film speed ratings.&lt;/ref&gt; പല നിർമ്മാതാക്കളും അവരുടെ ഫിലിം വേഗതയെ ആവശ്യത്തിനനുസരിച്ച് മാറ്റി പറഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ വെസ്റ്റൺ കമ്പനിയ്ക്ക് അവരുടെ ഫിലിം വേഗതാ നിലവാരങ്ങൾ പലരും ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്ന് ഉപയോക്താക്കളെ അറിയിക്കാൻ പരസ്യം ചെയ്യേണ്ടിയും വന്നു.&lt;ref name=&quot;Weston_1946_Ratings&quot;&gt;Weston (publisher). ''Weston film ratings — Weston system of emulsion ratings''. Newark, USA, 1946. Booklet, 16 pages, ([http://www.cameramanuals.org/flashes_meters/weston_film_ratings_1946.pdf]): ‘You cannot necessarily depend on Weston speed values from any other source unless they are marked “OFFICIAL WESTON SPEEDS BY AGREEMENT WITH THE WESTON ELECTRICAL INSTRUMENT CORPORATION”’.&lt;/ref&gt;

വെസ്റ്റൺ കേഡറ്റ്(മോഡൽ 852, വർഷം 1949), ഡയറക്റ്റ് റീഡിങ്(മോഡൽ 853, വർഷം 1954, മാസ്റ്റർ III (മോഡൽ 737 , മോഡൽ S141.3 വർഷം 1956) എന്നിവയായിരുന്നു വെസ്റ്റൺ നിരയിൽ ആദ്യമായി വെസ്റ്റൺ സങ്കേതം ഉപേക്ഷിച്ച് എഎസ്എ സങ്കേതം സ്വീകരിച്ചത്. മറ്റുള്ള മോഡലുകൾ 1955 വരെ വെസ്റ്റൺ സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ചു. 1955 നു ശേഷവും വെസ്റ്റൺ ഫിലിം വേഗതകൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും&lt;ref name=&quot;Sangamo_1959_Weston-Ratings&quot;&gt;Sangamo Weston (publisher). ''Weston ratings''. Enfield, UK, 1956. Booklet, 20 pages, ([http://www.cameramanuals.org/flashes_meters/weston_sangamo_%20ratings.pdf]): “WESTON RATINGS—Correct exposure depends on two variables: (1) the available light and (2) its effect on the film in use. WESTON have always considered these two to be of equal importance and therefore introduced their own system of film ratings. Subsequently this system was found to be so successful that it was widely accepted in photographic circles and formed the basis for internationally agreed standards.”&lt;/ref&gt; തനതായ വെസ്റ്റൺ സങ്കേതം ഉപയോഗിക്കാതെ എഎസ്എ വേഗതാ വിലകളിൽ ചെറിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയാണ് ഇവ കണ്ടുപിടിച്ചിരുന്നത്. അതു കൊണ്ടുതന്നെ പഴയ വെസ്റ്റൺ ഉപകരണങ്ങളിൽ ഈ വിലകൾ ഉപയോഗിക്കണമെങ്കിൽ ഇവയിൽ നിന്നും 1/3 കുറയ്ക്കണമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Sangamo_1959_Weston-Ratings&quot; /&gt;

====ജനറൽ ഇലക്ട്രിക്====
എഎസ്എ സങ്കേതം വരുന്നതിനു മുമ്പേ വെസ്റ്റണിനെ പോലെ തന്നെ മറ്റൊരു ഇലക്ട്രിക് കമ്പനിയായ ജനറൽ ഇലക്ട്രിക്കും 1937ൽ സ്വന്തമായി ഫിലിം വേഗമളക്കുവാൻ സങ്കേതം വികസിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;General-Electric_194x_GES-2810_Manual_GW-68&quot;&gt;General Electric (publisher). ''GW-68''. Manual GES-2810, USA: The manual states that ASA was working on standardized values, but none had been established at this time.&lt;/ref&gt; അതിലുപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന വിലകളെ ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് ഫിലിം വിലകൾ എന്നു പറയുന്നു. 

ജനറൽ ഇലക്ട്രിക്കിന്റെ എക്സ്പോഷർ മീറ്ററുകളിൽ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഈ വിലകൾ ചെറു പുസ്തകങ്ങളായി ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;General-Electric_1947_GED-744_Film-Values&quot;&gt;General Electric (publisher). ''General Electric Film Values''. Leaflet GED-744, USA, 1947. General Electric publication code GED-744, Booklet, 12 pages, ([http://www.cameramanuals.org/flashes_meters/film_values.pdf]): “This General Electric Film Value Booklet contains the […] exposure-index numbers for […] photographic films in accordance with the new system for rating photographic films that has been devised by the American Standards Association.
This system has been under development for several years and is the result of co-operative effort on the part of all the film manufacturers, meter manufacturers, the Optical Society of America, and the Bureau of Standards. It was used by all of the military services during the war. The new ASA exposure-index numbers provide the photographer with the most accurate film-rating information that has yet been devised.
The G-E exposure meter uses the ASA exposure-index numbers, not only in the interest of standardization, but also because this system represents a real advancement in the field of measurement.
The exposure-index number have been so arranged that all earlier model G-E meters can be used with this series of numbers. For some films the values are exactly the same; and where differences exist, the new ASA exposure-index value will cause but a slight increase in exposure. However […] a comparison of the new ASA exposure-index numbers and the G-E film values is shown […] A complete comparison of all systems of emulsion speed values can be found in the G-E Photo Data Book. […]
All G-E meters manufactured after January, 1946, utilize the ASA exposure indexes. Although the new ASA values can be used with all previous model G-E meters, interchangeable calculator-hoods with ASA exposure indexes are available for Types DW-48, DW-49, and DW-58 meters.”&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;General-Electric_1946_Ad_Hood&quot;&gt;General Electric. ''Attention exposure meter owners''. Advertisement, 1946 ([http://www.jollinger.com/photo/meters/images/ads/GE/ge_dw58hood%281946%29.jpg]): “Attention! Exposure meter owners! Modernizing Hood $3.50 […] Modernize your G-E meter (Type DW-48 or early DW-58) with a new G-E Hood. Makes it easy to use the new film-exposure ratings developed by the American Standards Association … now the only basis for data published by leading film makers. See your photo dealer and snap on a new G-E hood! General Electric Company, Schenectady 5, N.Y.”.&lt;/ref&gt; ഈ പുസ്തകം കാലത്തിനനുസരിച്ച് പുതുക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്ന ഫോട്ടോ ഡാറ്റാ ബുക്കിലും ഈ വിലകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;General-Electric_1942_GET-I717&quot;&gt;General Electric (publisher). ''General Electric Photo Data Book''. GET-I717.&lt;/ref&gt;

ജി.ഇ. 1946ൽ എഎസ്എ സങ്കേതത്തിലേക്കുമാറി. ഫെബ്രുവരി 1946 മുതൽ പുറത്തിറക്കിയ മീറ്ററുകളിലെല്ലാം എഎസ്എ ആണ് ഉപയോഗിച്ചത്.

====എഎസ്എ====
കൊഡാക്കിലെ ഗവേഷകനായ ലോയ്ഡ് ആൻസിൽ ജോൺസിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയും വെസ്റ്റൺ, ജനറൽ ഇലക്ട്രിക് ഫിലിം വേഗ നിർണ്ണയ സങ്കേതങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടും അമേരിക്കൻ സ്റ്റാൻഡേഡ്സ് അസോസിയേഷൻ(ഇപ്പോൾ ആൻസി(ANSI)) പുറത്തിറക്കിയ ഫിലിം വെഗ നിർണ്ണയ സങ്കേതമാണ് എഎസ്എ. 1943ലാൺ ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ് നെഗറ്റീവ് ഫിലിമുകളുടെ വേഗ നിർണ്ണയത്തിനും സ്ഥിരീകരണത്തിനുമുള്ള എഎസ്എ സങ്കേതം പ്രസിദ്ധീകൃതമായത്.

സാംഖിക ഏകകമാണ് എഎസ്എ  സങ്കേതം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. അതായത് 200 എഎസ്എ സചേതനതയുള്ള ഒരു ഫിലിം 100 എഎസ്എ സചേതനതയുള്ള ഫിലിമിനേക്കാൾ ഇരട്ടി വേഗതയുള്ളതായിരിക്കും.

എഎസ്എ ഇസെഡ്38.2.1-1943 1946ലും 1947ലും നവീകരണത്തിനു വിധേയമാവുകയും അവസാനം എഎസ്എ പിഎച്ച്2.5-1954 മാനദണ്ഡമായി വളരുകയും ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് എഎസ്എ വിലകളെ അമേരിക്കൻ സ്റ്റാൻഡേഡ് വേഗ സംഖ്യകളെന്നും എഎസ്എ എക്സ്പോഷർ സൂചികാ സംഖ്യകളെന്നും വിളിച്ചിരുന്നു.

1960ൽ എഎസ്എ ഒരു സമൂല പുനഃസംശോധനത്തിനു വിധേയമായി എഎസ്എ പിഎച്ച്2.5-1960 പുറത്തു വന്നു. ഇതിൽ കൂടുതൽ നവീകരിക്കപ്പെട്ട വേഗതാനിർണ്ണയ സംവിധാനങ്ങൾ അടങ്ങിയിരുന്നു. കൂടാതെ ആദ്യ എഎസ്എയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കുറഞ്ഞ എക്സ്പോഷർ പ്രശ്നത്തെ പ്രതിരോധിക്കാൻ വേണ്ട ഘടകങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. അതുമൂലം പുതിയ സങ്കേതം പ്രകാരം പല ബ്ലാക്ക് &amp; വൈറ്റ് ഫിലിമുകളുടെയും വേഗം ഇരട്ടിയായി.

സാംഖിക വേഗ ഏകകം കൂടാതെ എഎസ്എ പിഎച്ച്2.5-1960 ലോഗരിതം എഎസ്എ ക്രമവും പുറത്തിറക്കി(100 എഎസ്എ = 5° എഎസ്എ). 1° എഎസ്എ വ്യത്യാസം ഒരു പടി എക്സ്പോഷർ വ്യത്യാസത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, അതായത് വേഗതയെ ഇരട്ടിപ്പിക്കുന്നു. കുറച്ചു കാലം ലോഗരിതം വിലകളും എഎസ്എ സാംഖിക വിലകൾക്കൊപ്പം ഉപകരണങ്ങളിൽ അച്ചടിച്ചിരുന്നു.

എഎസ്എ പിഎച്ച്2.5-1960 ആൻസി നവീകരിക്കുകയും '''ആൻസി പിഎച്ച്2.5-1979''' മാനദണ്ഡമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിൽ നിന്നും ലോഗരിതം വേഗതാ ഏകകം നീക്കം ചെയ്തിരുന്നു. ഈ മാനദണ്ഡം നാഷ്ണൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഫോട്ടോഗ്രഫിക് മാനുഫാക്ചറേഴസ് പുറത്തിറക്കിയ എൻഎ‌പിഎം ഐ‌ടി2.5-1986 എന്ന മാനദണ്ഡത്താൽ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അന്തർദേശീയ മാനദണ്ഡമായ ഐഎസ്ഒ 6 അമേരിക്കയിൽ ഉപയോഗിക്കാനാണ് ഇതു ചെയ്തത്. 1993ലാണ് ആൻസി/എൻഎ‌പിഎം ഐ‌ടി2.5 അവസാനമായി നവീകരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകൃതമായത്.

വർണ്ണ നെഗറ്റീവ് ഫിലിമുകൾക്കായി എഎസ്എ പിഎച്ച്2..27-1965 മാനദണ്ഡമാണ് ഉള്ളത്. ഇത് 1971,1979,1981 വർഷങ്ങളിൽ നവീകരണത്തിനു വിധേയമാവുകയും അവസാനം ആൻസി ഐ‌ടി2.27-1988 ആയി മാറുകയും ചെയ്തു. പിൻവലിക്കപ്പെടുന്നതു വരെ ഇതായിരുന്നു ഉപയോഗത്തിലിരുന്നത്.

കളർ റിവേഴ്സൽ ഫിലിം വേഗങ്ങൾ ആൻസി പിഎച്ച്2.21-1983 മാനദണ്ഡത്തിലാണ് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇത് 1989ൽ നവീകരിക്കപ്പെടുകയും അവസാനം 1994ൽ ആൻസി/എൻഎ‌പിഎം ഐ‌ടി2.21 മാനദണ്ഡമായി മാറുകയും ചെയ്തു.

അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ എഎസ്എ സങ്കേതം ഐഎസ്ഒ സങ്കേതത്താൽ 1982 മുതൽ 1987 വരെ പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാലും സാംഖിക എഎസ്എ വേഗ ഏകകം ഐഎസ്ഒ സങ്കേതത്തിലെ ലീനിയർ വേഗ വിലകളായി ഇപ്പോളും നിലനിൽക്കുന്നു.

====ജിഒഎസ്‌ടി(ഗോസ്റ്റ്)====
ജിഒഎസ്‌ടി അഥവാ ഗോസ്റ്റ് ഒരു സാംഖിക ഫിലിം വേഗ നിർണയ സങ്കേതമാണ്. ഗോസ്റ്റ് 2817-45,ഗോസ്റ്റ് 2817-50 മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രകാരം നിർവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ സങ്കേതം സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ഹർട്ടർ &amp; ഡ്രിഫ്ഫീൽഡ് സങ്കേതത്തെയാണ് ഗോസ്റ്റ് പുനഃപ്രതിഷ്ഠിച്ചത്.

===നിലവിലുള്ള സങ്കേതം===
====ഐഎസ്ഒ====
എഎസ്എ സങ്കേതവും ഡിഐഎൻ സങ്കേതവും സംയോജിപ്പിച്ചാണ് നിലവിലുള്ള ഫിലിം വേഗതാസങ്കേതമായ '''ഐഎസ്ഒ''' വികസിപ്പിച്ചത്. 1970ലായിരുന്നു ഇത്.

കളർ നെഗറ്റീവ് ഫിലിമിന്റെ നിലവിലുള്ള ഫിലിം വേഗതയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര മാനദണ്ഡം [[ഇന്റർനാഷ്ണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ സ്റ്റാൻഡേഡൈസേഷൻ]] രൂപം നൽകിയ '''ഐഎസ്ഒ 5800:2001''' ആണ്.

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{Photography}}

[[വർഗ്ഗം:ഛായാഗ്രഹണം]]</text>
      <sha1>hku94wyu0x3k4in3vlwan93emia5y64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഞ്ഞക്കണ്ണൻ പെൻ‌ഗ്വിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>211042</id>
    <revision>
      <id>4632175</id>
      <parentid>3970970</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T23:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5822" sha1="9uz3lzt75pii32bgefee8xfey89nr7w" xml:space="preserve">{{PU|Yellow-eyed Penguin}}
{{Taxobox
| name = മഞ്ഞക്കണ്ണൻ പെൻ‌ഗ്വിൻ
| status = EN
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{IUCN|id=106003859 |title=''Megadyptes antipodes'' | assessors=[[BirdLife International]] |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}&lt;/ref&gt;
| trend = down
| image = Yellow-eyed Penguin MC.jpg
| image_width =
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[bird|Aves]]
| ordo = [[penguins|Sphenisciformes]]
| familia = [[Spheniscidae]]
| genus = ''[[Megadyptes]]''
| genus_authority = [[Alphonse Milne-Edwards|Milne-Edwards]], 1880
| species = '''''M. antipodes'''''
| binomial = ''Megadyptes antipodes''
| binomial_authority = ([[Jacques Bernard Hombron|Hombron]] &amp; [[Honoré Jacquinot|Jacquinot]], 1841)
| range_map =Yellow-eyed_Penguin_distribution_map.png
| range_map_caption = Distribution of the Yellow-eyed Penguin
}}

[[ന്യൂസിലാന്റ്|ന്യൂസിലന്റിൽ]] മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന ഒരിനം [[പെൻഗ്വിൻ|പെൻഗ്വിനാണ്]] '''മഞ്ഞക്കണ്ണൻ പെൻഗ്വിൻ''' {{ശാനാ|Megadyptes antipodes}}. ന്യൂസിലൻഡിലെ [[മാവോറി ഭാഷ]]യിൽ '''ഹൊയ്ഹൊ''' എന്നാണിവ അറിയപ്പെടുന്നത്. ന്യൂസിലന്റിന്റെ തെക്കു ഭാഗത്തുള്ള സ്റ്റിവർട്ട്, ഓക്ക്ലൻഡ്, കാംപ്ബെൽ എന്നീ ദ്വീപുകളിലായി ഏതാണ്ട് 4000 മഞ്ഞക്കണ്ണൻ പെൻഗ്വിനുകൾ മാത്രമാണ് ഇനി അവശേഷിക്കുന്നത്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12558016&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ |title=മഞ്ഞക്കണ്ണൻ പെൻഗ്വിൻ |access-date=2012-10-17 |archive-date=2012-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017130225/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=12558016&amp;tabId=21&amp;BV_ID=@@@ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. കണ്ണിന്റെ മഞ്ഞ നിറം മൂലമാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേരു ലഭിച്ചത്.

==വിവരണം==
79 സെന്റീമീറ്റർ വരെ ഉയരവും 8 കിലോഗ്രാമോളം ഭാരവുമാണ് ഇവയ്ക്കുള്ളത്. മറ്റു പെൻഗ്വിനുകളെപ്പോലെ കടലിൽ നിന്നും ഇരപിടിക്കുകയും എന്നാൽ അവയിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായി കാട്ടിൽ കൂടൊരുക്കി മുട്ടയിടുകയുമാണ് ഇവ ചെയ്യുന്നത്. മങ്ങിയ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള തല, പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ള കാലുകൾ, കറുത്ത ചിറകുകൾ, മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള കണ്ണുകൾ എന്നിവയാണ് ഇവയുടെ പ്രത്യേകതകൾ. കടലിൽ 60 മീറ്റർ ആഴത്തിൽ വരെ ഇവ സഞ്ചരിക്കുന്നു. മത്സ്യങ്ങളും സ്ക്വിഡുകളുമാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന ഭക്ഷണം. ഓഗസ്റ്റ് മാസമാകുമ്പോൾ മുട്ടയിടാനായി കാട്ടിലേക്കു സഞ്ചരിക്കുന്നു. ആൺപക്ഷിയും പെൺപക്ഷിയും മാറി മാറി അടയിരിക്കുന്നു. ഏകദേശം 51 ദിവസമാകുമ്പോൾ മുട്ടകൾ വിരിയുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പൊതുവെ ചാരനിറമാണ്. 24 വയസ്സു വരെയാണ് പെൻഗ്വിനുകളുടെ ആയുസ്സ്.

==അവലംബം==
{{RL}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{wikispecies|Megadyptes antipodes}}
{{commons category|Megadyptes antipodes}}
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7735500.stm BBC Science and nature page about ''Megadyptes waitaha'']
*[http://www.yellow-eyedpenguin.org.nz/ Official Yellow-eyed Penguin Trust site in New Zealand]
*[http://www.penguin.net.nz/species/yep/index.html Yellow-eyed penguin facts @ Penguins in New Zealand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927213208/http://www.penguin.net.nz/species/yep/index.html |date=2006-09-27 }}
*[http://www.penguinpage.net/YEP/ penguinpage.net - Research blog about a project investigating Yellow-eyed penguin foraging behaviour]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324124049/http://www.penguinpage.net/YEP/ |date=2019-03-24 }}
*[http://www.penguins.cl/yellow-penguins.htm Yellow-eyed penguins from the International Penguin Conservation Web Site]
*{{cite web | url = http://www.doc.govt.nz/upload/documents/science-and-technical/TSRP35.pdf| title = Hoiho (Megadyptes antipodes) recovery plan 2000–2025| year = 2001| publisher = Department of Conservation, Wellington, New Zealand | format = PDF | accessdate = 2007-10-04}}
*{{cite web|url =http://www.photovolcanica.com/PenguinSpecies/YellowEyed/YellowEyedPhotos.html| title = Yellow-eyed Penguin |publisher = Photo Volcaniaca| author = Roscoe, R|accessdate = 13 April 2008}}

[[വർഗ്ഗം:പെൻ‌ഗ്വിനുകൾ]]</text>
      <sha1>9uz3lzt75pii32bgefee8xfey89nr7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215282</id>
    <revision>
      <id>4632242</id>
      <parentid>4562704</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65654" sha1="crlt7fxajvqzina3vv450ttlybjc5yy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Marshall Islands}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് മാർഷൽ ഐലന്റ്സ്
| common_name            = ദ മാർഷൽ ഐലന്റ്സ്
| native_name            = {{native name|mh|Aolepān Aorōkin Ṃajeḷ}}
| image_flag             = Flag of the Marshall Islands.svg
| image_coat             = Seal of the Marshall Islands.svg
| symbol_type            = Seal
| national_motto         = &quot;{{native phrase|mh|Jepilpilin ke ejukaan|paren=no}}&quot;&lt;br /&gt;&quot;Accomplishment through joint effort&quot;
| national_anthem        = &quot;[[Forever Marshall Islands]]&quot;&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot; class=&quot;center&quot;&gt;[[File:National Anthem of Marshall Islands by US Navy Band.ogg]]&lt;/div&gt;
| image_map              = Marshall Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
| image_map2             = 
| status                 = [[Member states of the United Nations|UN member state]] under a [[Compact of Free Association]] with the [[United States]]&lt;ref&gt;[https://www.doi.gov/oia/compacts-of-free-association Compacts of Free Association] - [[United States Department of the Interior]]&lt;/ref&gt;
| capital                = [[മജുറോ]]&lt;ref&gt;[http://population.mongabay.com/population/marshall-islands The largest cities in Marshall Islands, ranked by population] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110903015000/http://population.mongabay.com/population/marshall-islands |date=September 3, 2011 }}. population.mongabay.com. Retrieved May 25, 2012.&lt;/ref&gt;
| coordinates            = {{Coord|7|7|N|171|4|E|type:city}}
| largest_city           = capital
| official_languages     = {{unbulleted list | [[Marshallese language|മാർഷലീസ്]] | [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]]}}
| ethnic_groups          = {{unbulleted list |95.6% [[Micronesians#Marshallese people|Marshallese]]|4.4% others}}
| ethnic_groups_year     = 2021&lt;ref name=&quot;2021census&quot;&gt;{{cite web |url=https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |title=Republic of the Marshall Islands 2021 Census Report, Volume 1: Basic Tables and Administrative Report |date=May 30, 2023 |publisher=[[Pacific Community]] (SPC): Statistics for Development Division |access-date=September 27, 2023 |archive-date=October 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020115031/https://sdd.spc.int/news/2023/05/30/marshall-islands-2021-census-report-basic-tables |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{ublist
|item_style=white-space;
|{{Tree list}}
* 96.2% [[Christianity]]
** 79.9% [[Protestantism]]
** 9.3% [[Catholic Church|Catholicism]]
** 7.0% other [[Christian]]
{{Tree list/end}}
  |1.1% [[Irreligion|no religion]]
  |2.7% others
  }}
| religion_year          = 2021&lt;ref name=&quot;2021census&quot;/&gt;
| demonym                = Marshallese
| government_type        = Unitary [[Parliamentary republics with an executive president|parliamentary republic with an executive presidency]]
| leader_title1          = [[President of the Marshall Islands|President]]
| leader_name1           = [[ഹിൽഡ ഹൈൻ]]
| leader_title2          = [[Legislature of the Marshall Islands|Speaker]]
| leader_name2           = [[ബ്രെൻസൺ എസ്. വാസ്]]
| legislature            = [[Legislature of the Marshall Islands|Nitijela]]
| sovereignty_type       = [[Independence]]
| sovereignty_note       = from the [[United States]]
| established_event1     = Self-government
| established_date1      = May 1, 1979
| established_event2     = [[Compact of Free Association]]
| established_date2      = October 21, 1986
| area_km2               = 181.43
| area_rank              = 189th &lt;!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| area_sq_mi             = 70 &lt;!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --&gt;
| percent_water          = n/a ({{color|gray|negligible}})
| population_estimate    = 
| population_census      = 42,418&lt;ref name=&quot;2021census&quot;/&gt;
| population_estimate_year = 
| population_estimate_rank = 188th
| population_census_year = 2021
| population_density_km2 = 233
| population_density_sq_mi = 605 &lt;!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --&gt;
| population_density_rank = 47th
| GDP_PPP                = $215 million
| GDP_PPP_year           = 2019
| GDP_PPP_per_capita     = $3,789&lt;ref name=&quot;imf.org1&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&amp;pr.y=11&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=867&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;grp=0&amp;a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |website=imf.org |access-date=2019-06-06 |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612080022/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&amp;pr.y=11&amp;sy=2017&amp;ey=2024&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=867&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&amp;grp=0&amp;a= |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| GDP_nominal            = $220 million
| GDP_nominal_year       = 2019
| GDP_nominal_per_capita = $3,866&lt;ref name=&quot;imf.org1&quot;/&gt;
| Gini                   = &lt;!-- number only --&gt;
| Gini_year              = 
| Gini_change            = &lt;!-- increase/decrease/steady --&gt;
| Gini_ref               = 
| Gini_rank              = 
| HDI_year               = 2023&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI                    = 0.733 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref&gt;{{Cite web|date= 26 May 2025 |title=Human Development Report 2023/2024|url= https://hdr.undp.org/data-center/specific-country-data#/countries/MHL|access-date=25 May 2025|publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 108th
| currency               = {{hlist|[[United States dollar]]|[[Sovereign Currency Act of 2018|Sovereign]]}}
| currency_code          = 
| time_zone              = MHT
| utc_offset             = +12
| utc_offset_DST         = 
| time_zone_DST          = ''not observed''
| date_format            = MM/DD/YYYY
| drives_on              = right
| calling_code           = [[+692]]
| cctld                  = [[.mh]]
| footnote_a             = 
| today                  = 
| iso3166code            = MH
}}


[[ശാന്തസമുദ്രം|പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ]] ഒരു ദ്വീപുരാഷ്ട്രമാണ് '''മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ'''. ഔദ്യോഗികമായി ഈ രാജ്യത്തിന്റെ പേര് '''റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ദി മാർഷൽ ഐലന്റ്സ്''' ({{lang|mh|Aolepān Aorōkin M̧ajeļ}}),{{NoteTag|Pronunciations:&lt;br /&gt;* [[English language|English]]: ''Republic of the Marshall Islands'' {{IPAc-en|audio=en-us-Marshall Islands.ogg|ˈ|m|ɑr|ʃ|əl|_|ˈ|aɪ|l|ən|d|z}}&lt;br /&gt;* [[Marshallese language|Marshallese]]: ''{{lang|mh|Aolepān Aorōkin M̧ajeļ}}'' ({{IPAc-mh|icon|ha|haw|we|wey|l|yey|P|yay|n|_|ha|haw|wo|woh|r|hoh|K|huy|n|_|mh|hah|ah|J|yeh|lh}})}} എന്നാണ്. പസഫിക് മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്താണ് ഈ ദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ഇത് [[ഫെഡറേറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓഫ് മൈക്രോനേഷ്യ|മൈക്രോനേഷ്യൻ ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണ്. ജലനിരപ്പിൽ നിന്ന് അധികം ഉയരമില്ലാത്ത 34 പവിഴ [[അറ്റോൾ|അറ്റോളുകളിൽ]] ഉദ്ദേശം 68,000 ആൾക്കാർ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. രാജ്യത്തിലാകെ 1156 ദ്വീപുകളുണ്ട്. 

ബി.സി. രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിൽ [[മൈക്രോനേഷ്യ|മൈക്രോനേഷ്യയിൽ]] നിന്നുള്ള കോളനിസ്ഥാപകർ മാർഷൽ ദ്വീപുകളിൽ താമസം തുടങ്ങിയിരുന്നു. ദ്വീപുകൾക്കിടയിലുള്ള യാത്ര കടലിലെ ഓളങ്ങളുപയോഗിച്ച് ദിശ കണ്ടുപിടിക്കുന്ന [[സ്റ്റിക് ചാർട്ട്|സ്റ്റിക് ചാർട്ടുകളുടെ]] കണ്ടുപിടിത്തത്തോടെ എളുപ്പമായി മാറിയിരുന്നു. യൂറോപ്യന്മാർ ഈ ദ്വീപസമൂഹം ആദ്യമായി കണ്ടത് 1526 ഓഗസ്റ്റിലാണ്. [[സ്പെയിൻ|സ്പാനിഷ്]] പര്യവേഷകനായ [[Alonso de Salazar|അലോൺസോ ഡെ സാലസാറാണ്]] ഈ ദ്വീപുകൾ ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയ യൂറോപ്യൻ. സ്പെയിനിൽ നിന്നും ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്നും മറ്റ് കപ്പലുകൾ പിന്നാലെ എത്തി. ദ്വീപുകൾക്ക് ഇപ്പോഴുള്ള പേര് ബ്രിട്ടീഷ് പര്യവേഷകനായ ജോൺ മാർഷൽ എന്നയാളുടെ പേരിൽ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. 1874-ൽ സ്പാനിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഈ ദ്വീപുകൾ 1884-ൽ ജർമ്മനിക്ക് വിൽക്കപ്പെട്ടു. 1885-ഓടെ ദ്വീപുകൾ [[German New Guinea|ജർമൻ ന്യൂഗിനിയുടെ]] ഭാഗമായി. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനിടെ [[Empire of Japan|ജപ്പാൻ സാമ്രാജ്യം]] മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ പിടിച്ചടക്കി. 1919-ൽ ദ്വീപുകൾ ജർമ്മനിക്കുണ്ടായിരുന്ന മറ്റു കോളനിക‌ളോടൊപ്പം ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ് സൗത്ത് പസഫിക് മാൻഡേറ്റിന്റെ ഭാഗമാക്കി. [[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനിടെ]] ഈ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ പിടിച്ചെടുത്തു. ഇത് പിന്നീട് അമേരിക്കൻ ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള പസഫിക് ട്രസ്റ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. 1979 -ൽ ദ്വീപുകൾക്ക് സ്വയംഭരണാധികാരവും 1986-ൽ അമേരിക്കയുമായുള്ള സ്വതന്ത്ര സഹകരണ കരാറിൻ കീഴിൽ പരമാധികാരവും ലഭിച്ചു. 

പ്രസിഡൻഷ്യൽ ഭരണസംവിധാനമാണ് ഇവിടെ നിലവിലുള്ളത്. അമേരിക്കയാണ് പ്രതിരോധകാര്യങ്ങൾ നോക്കുന്നത്. പ്രാഥമിക സൗകര്യങ്ങൾ ധനസഹായങ്ങൾ എന്നീ രീതികളിലും അമേരിക്ക സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. പ്രകൃതി വിഭവങ്ങൾ കുറവായതിനാൽ ദ്വീപിന്റെ വരുമാനം സേവനങ്ങളുലൂടെയും മത്സ്യബന്ധനത്തിലൂടെയും കൃഷിയിലൂടെയുമാണ് ലഭിക്കുന്നത്. അമേരിക്കൻ സഹായമാണ് ദ്വീപിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം. ഈ രാജ്യം അമേരിക്കൻ ഡോളറാണ് നാണയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളും മാർഷലീസ് വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നവരാണെങ്കിലും മറ്റു പസഫിക് ദ്വീപുകളിൽ നിന്നും ഫിലിപ്പീൻസിൽ നിന്നും മറ്റും ഇവിടെ എത്തിയ ആൾക്കാരുമുണ്ട്. [[Marshallese language|മാർഷലീസ്]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഭാഷകൾ. ദ്വീപിലെ ഭൂരിഭാഗം ആൾക്കാരും മതവിശ്വാസികളാണ്. 

== ചരിത്രം ==
[[Micronesia|മൈക്രോനേഷ്യക്കാർ]] ബി.സി. രണ്ടാം സഹസ്രാബ്ദത്തിലാണ് മാർഷൽ ദ്വീപുകളിലെത്തിയത്. ഇക്കാലത്തെ ചരിത്രത്തെപ്പറ്റി വിവരങ്ങൾ ലഭ്യമല്ല. പരമ്പരാഗത സ്റ്റിക് ചാർട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ് ആൾക്കാർ ദ്വീപുകൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. &lt;ref&gt;[http://www.inquirewithin.biz/history/american_pacific/oceania/orientation.htm The History of Mankind] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927110432/http://www.inquirewithin.biz/history/american_pacific/oceania/orientation.htm |date=2013-09-27 }} by Professor Friedrich Ratzel, Book II, Section A, The Races of Oceania page 165, picture of a stick chart from the Marshall Islands. MacMillan and Co., published 1896.&lt;/ref&gt;
=== സ്പാനിഷ് പര്യവേഷണം ===
ഈ ദ്വീപുകൾ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ യൂറോപ്യൻ [[Spain|സ്പാനിഷ്]] പര്യവേഷകനായിരുന്ന [[Alonso de Salazar|അലോൺസോ ഡെ സാലസാർ]] എന്നയാളായിരുന്നു. ടവോൻഗി എന്ന ദ്വീപായിരിക്കണം ഇദ്ദേഹം 1526-ലെ കണ്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. 14°N രേഖാംശത്തിലായിരുന്നു ഈ ദ്വീപ് കാണപ്പെട്ടത്. സാൻ ബാർത്തലോമെ എന്ന് ഇദ്ദേഹം ദ്വീപിന് നാമകരണം നടത്തുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;Sharp, pp. 11–3&lt;/ref&gt;

1529 സെപ്റ്റംബർ 21-ന് [[Álvaro de Saavedra Cerón|അൽവാരോ ഡെ സാവേദ്ര സെറോൺ]] ഒരു ദ്വീപിനടുത്തെത്തിയപ്പോൾ നാട്ടുകാർ അദ്ദേഹത്തെ കല്ലെറിയുകയുണ്ടായത്രേ. ഉജെലാങ് ആയിരിക്കാം ഈ ദ്വീപുകൾ. ഒക്ടോബർ 1-ആം തീയതി അദ്ദേഹം മറ്റൊരു ദ്വീപസമൂഹം കാണുകയും കരയ്ക്കിറങ്ങി വെള്ളം ശേഖരിക്കുകയും നാട്ടുകാർക്ക് സമ്മാനങ്ങൾ കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. എനിവെട്ടോക്ക് ദ്വീപോ ബിക്കിനി അറ്റോളോ ആയിരിക്കണം ഈ ദ്വീപ്. &lt;ref&gt;Wright 1951: 109–10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sharp, pp. 19–23&lt;/ref&gt;

സ്പാനിഷ് കപ്പലായ സാൻ പെഡ്രോയും മറ്റു രണ്ടു കപ്പലുകളും ജനുവരി 9-ന് 10°N രേഖാംശത്തിൽ ഒരു ദ്വീപ് കാണുകയും ഇറങ്ങി നാട്ടുകാരുമായി കച്ചവടം നടത്തുകയും ചെയ്തു. മെജിറ്റ് ആയിരിക്കണം ഈ ദ്വീപ്. ജനുവരി 10-ന് ഇവർ മറ്റൊരു ദ്വീപ് കണ്ടു. ഇത് ഐലക് ആയിരിക്കണം. പത്തു ലീഗ് ദൂരെ മറ്റൊരു ദ്വീപും കാണുകയുണ്ടായി. ഇത് ജെമോ ദ്വീപായിരുന്നിരിക്കും. ജനുവരി 12-ന് ഇവർ 10°N രേഖാംശത്തിൽ തന്നെ മറ്റൊരു ദ്വീപും കണ്ടെത്തി. ഇത് വോതോ ആയിരുന്നിരിക്കാം. ജനുവരി 15-ന് 10°N-ൽ തന്നെ വീണ്ടുമൊരു ദ്വീപ് കാണപ്പെട്ടു (ഒരുപക്ഷേ ഉജെലാങ് ദ്വീപ്). &lt;ref&gt;Filipiniana Book Guild 1965: 46–8, 91, 240&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sharp, pp. 36–9&lt;/ref&gt;

ഇതിനുശേഷം ''സാൻ ജെറോണിമോ, ലോസ് റെയസ്, ടോഡോസ് ലോസ് സാന്റോസ്'' എന്നീ കപ്പലുകളും ഈ ദ്വീപ് പലപ്രാവശ്യം സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്.

=== മറ്റു യൂറോപ്യൻ സന്ദർശനങ്ങൾ ===
ക്യാപ്റ്റൻ [[John Marshall|ജോൺ മാർഷൽ]], ക്യാപ്റ്റൻ0 [[Thomas Gilbert|തോമസ് ജി‌ൽബർട്ട്]] എന്നിവർ 1788-ൽ ഈ ദ്വീപുകളിലെത്തി. ദ്വീപുകൾക്ക് ആദ്യം മാർഷലിന്റെ പേരുനൽകിയത് 1820-ലെ റഷ്യൻ ഭൂപടങ്ങളിലും ഫ്രഞ്ച് ഭൂപടങ്ങളിലുമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇംഗ്ലീഷ് ഭൂപടങ്ങളൂം ഈ പേര് സ്വീകരിക്കാൻ തുടങ്ങി. എന്നാലും സ്പെയിൻ ഈ ദ്വീപുകൾക്കുമേലുള്ള അവകാശവാദം തുടർന്നു. 1874-ൽ അന്താരാഷ്ട്രസമൂഹം ഈ അവകാശവാദം അംഗീകരിച്ചു. സ്പാനിഷ് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ ദ്വീപുകൾ 1884-ൽ ജർമനിക്ക് [[മാർപ്പാപ്പ|മാർപ്പാപ്പയുടെ]] മദ്ധ്യസ്ഥതയിൽ  വിൽക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു. 

1885-ൽ ഒരു ജർമൻ കച്ചവടക്കമ്പനി ഇവിടെയെത്തി. കുറച്ചുവർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ദ്വീപുകൾ ജർമൻ ന്യൂ ഗിനിയുടെ ഭാഗമായി.

=== ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം ===
ദ്വീപുകൾ ജർമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോഴും അതിനു മുൻപും ജപ്പാൻകാരായ കച്ചവടക്കാരും മീൻ പിടിത്തക്കാരും ഇടയ്ക്കിടെ ഈ ദ്വീപുകൾ സന്ദർശിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. 1868-ൽ [[Meiji Restoration|മൈജി റെസ്റ്റൊറേഷൻ]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന നവീകരണം നടന്നശേഷം ജപ്പാന്റെ ഭരണകൂടം പൂർവേഷ്യയിലെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക സൈനിക ശക്തിയാകുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങി. 

ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോൾ 1914-ൽ [[ജപ്പാൻ]] [[ജർമനി|ജർമനിക്കും]] [[ഇറ്റലി|ഇറ്റലിക്കും]] [[ഓസ്ട്രിയ ഹങ്കറി|ഓസ്ട്രിയ ഹങ്കറിക്കുമെതിരായ]] സഖ്യത്തിലായിരുന്നു ([[ബ്രിട്ടൻ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[റഷ്യ]] എന്നിവരായിരുന്നു ജപ്പാന്റെ സഖ്യകക്ഷികൾ). ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ജപ്പാൻ ജർമനിയുടെ മൈക്രോനേഷ്യയിലെയും ചൈനയിലെയും കോളനികൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചു. 1914 സെപ്റ്റംബർ 29-ന് ജപ്പാന്റെ സൈന്യം എനവെടെക് അറ്റോളും 1914 സെപ്റ്റംബർ 30-ന് ഭരണകേന്ദ്രമായ ജാല്യൂട്ട് അറ്റോളും പിടിച്ചെടുത്തു. &lt;ref name=&quot;enenkio&quot;&gt;{{cite web | title=Marshall Islands. Geographic Background | url=http://www.enenkio.org/adobe/GeographyMarshallIslands.pdf | publisher=enenkio.org | access-date=2012-11-13 | archive-date=2009-03-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090303214701/http://www.enenkio.org/adobe/GeographyMarshallIslands.pdf | url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; യുദ്ധശേഷം 1919 ജൂൺ 28-ന് ജർമനി പസഫിക്കിലെ എല്ലാ അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1920 ഡിസംബർ 27-ന് ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ് പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ ഭൂമദ്ധ്യരേഖയ്ക്ക് വടക്കുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ജപ്പാന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ വിട്ടുകൊടുത്തു. &lt;ref name=&quot;enenkio&quot;/&gt; ഇപ്പോഴും ജാല്യൂട്ട് ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രമായി തുടർന്നു.

ജർമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന് മൈക്രോനേഷ്യയിലുണ്ടായിരുന്ന താല്പര്യം സാമ്പത്തികമായിരുന്നെങ്കിൽ ജപ്പാന് മറ്റ് താല്പര്യങ്ങളുമുണ്ടായിരുന്നു. ജപ്പാനിൽ ഈ സമയത്ത് ജനസംഖ്യ കുതിച്ചുയരുകയായിരുന്നു. ഈ പ്രദേശം വളരെച്ചെറുതും വിഭവദാരിദ്ര്യമനുഭവിക്കുന്നതുമായിരുന്നെങ്കിലും ജനസംഖ്യാപ്രശ്നത്തിന് അറുതിവരുത്താനായി ഇവിടേയ്ക്ക് ജപ്പാൻകാരെ താമസത്തിനായി കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;PIAS-DG&quot;&gt;{{cite web | title=Marshall Islands | url=http://piasdgserver.usp.ac.fj/peacenet//index.php?id=152 | publisher= Pacific Institute of Advanced Studies in Development and Governance (PIAS-DG), University of the South Pacific, Suva, Fiji| accessdate=11 June 2010}} {{dead link|date=May 2012}}&lt;/ref&gt; ജപ്പാന്റെ കോളനിഭരണക്കാലത്ത് 1,000 ജപ്പാൻലാരെയെങ്കിലും ഇങ്ങോട്ട് കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു എങ്കിലും ഒരുസമയത്തും ജപ്പാൻകാർ ദ്വീപുവാസികളേക്കാൾ അധികമായിരുന്നില്ല.

ജപ്പാൻകാർ ഭരണസംവിധാനം വികസിപ്പിക്കുകയും നാട്ടുകാരെ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് പരമ്പരാഗതമായി അധികാരമുണ്ടായിരുന്ന നാട്ടുകാരുടെ അധികാരം കുറയ്ക്കുകയുണ്ടായി. അമ്മവഴി പാരമ്പര്യസ്വത്തുക്കൾ കൈമാറുന്ന രീതിയായിരുന്നു ഈ ദ്വീപുകളിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്നത്. ജപ്പാൻ ഇത് അച്ഛൻ വഴിയാക്കാൻ ശ്രമം നടത്തിയെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;PIAS-DG&quot;/&gt; കരഭൂമിയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റേതാണെന്ന നിയമവും ജപ്പാൻകാർ കൊണ്ടുവന്നു. വിദേശവ്യാപാരികളെ നിരോധിക്കുന്നതിനു മുൻപ് പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് മിഷനറിമാരെ ദ്വീപിൽ പ്രവർത്തിക്കാൻ അനുവദിച്ചിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;PIAS-DG&quot;/&gt;
നാട്ടുകാരായ കുട്ടികളെ ജപ്പാനീസ് സ്കൂളുകളിൽ പഠിപ്പിക്കുകയും ജാപ്പനീസ് ഭാഷയും സംസ്കാരവും പഠിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഈ രീതി മാർഷൽ ദ്വീപുകളിൽ മാത്രമല്ല, ജപ്പാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുണ്ടായിരുന്ന മറ്റ് ദ്വീപുകളിലും നടപ്പിലാക്കിയിരുന്നു. 1933 മാർച്ച് 27-ന് ജപ്പാൻ ലീഗ് ഓഫ് നേഷൻസ് വിട്ടുവെങ്കിലും ദ്വീപുകൾ കൈവശം തന്നെ വച്ചു. 1930-കളുടെ അവസാനസമയത്ത് അറ്റോളുകളിൽ വിമാനത്താവളങ്ങൾ പണിയാനാരംഭിക്കുകയുമുണ്ടായി. 
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ജപ്പാന്റെ പ്രതിരോധവലയത്തിലെ ഏറ്റവും കിഴക്കുള്ള ദ്വീപ് മാർഷൽ ദ്വീപുകളായിരുന്നതിനാൽ ഈ പ്രദേശത്തിന് തന്ത്രപരമായ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;PIAS-DG&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Marshall Islands Visitors Authority&quot;&gt;{{cite web| title=History| url=http://visitmarshallislands.com/history.htm| publisher=Marshall Islands Visitors Authority| accessdate=11 June 2010| archive-date=2009-03-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20090321063209/http://visitmarshallislands.com/history.htm| url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

=== രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം ===
[[Image:Kwajalein-closing in.jpeg|thumb|right|അമേരിക്കൻ സൈനികർ ഒരു ശത്രുബങ്കർ പരിശോധിക്കുന്നു. ക്വാജലീൻ അറ്റോൾ, 1944.]]
പേൾ ഹാർബർ ആക്രമണത്തിനു മുൻപുള്ള മാസങ്ങളിൽ ജപ്പാന്റെ ഇമ്പീരിയൽ നേവിയുടെ ആറാമതു ഫ്ലീറ്റിന്റെ ആസ്ഥാനം ക്വാജിയാൻ അറ്റോൾ ആയിരുന്നു. മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ പ്രധിരോധിക്കുകയായിരുന്നു ഈ നാവികവിഭാഗത്തിന്റെ ചുമതല. &lt;ref name=&quot;Statesmen&quot;&gt;{{cite web |title=Marshall Islands | url=http://www.worldstatesmen.org/Marshall_islands.htm | publisher= World Statesmen |  accessdate=11 June 2010}}&lt;/ref&gt;

[[World War II|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനിടെ]], [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] ഈ ദ്വീപുകൾ 1944-ൽ പിടിച്ചെടുത്തു. ജപ്പാന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയോ ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് ഈ അധിനിവേശം നടത്തിയത്. മറ്റു പല ദ്വീപുകൾക്കുമൊപ്പം ഈ ദ്വീപുകളെയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പസഫിക് സമുദ്രത്തിലെ ട്രസ്റ്റ് പ്രദേശങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്തപ്പെട്ടു.

മാർഷൽ ദ്വീപുകൾക്കുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം ജപ്പാന്റെ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളുൾപ്പെടെ ദ്വീപിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾക്ക് കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങളാണുണ്ടാക്കിയത്. നാട്ടുകാർ യുദ്ധത്തിനിടെ പട്ടിണിയും പരിക്കുകളും കാരണം വലയുകയായിരുന്നു. 

1943-ന്റെ മദ്ധ്യത്തിലാണ് അമേരിക്കൻ ആക്രമണം തുടങ്ങിയത്. മിലി അറ്റോളിൽ ജപ്പാന്റെ സൈനിക കേന്ദ്രത്തിലെ 5,100 ആൾക്കാരിൽ പകുതിപ്പേരും 1945 ആഗസ്റ്റോടെ പട്ടിണി കിടന്ന് മരിക്കുകയുണ്ടായത്രേ. &lt;ref name=&quot;Mili&quot;&gt;{{cite web | author=Dirk H.R. Spennemann | title=Mili Island, Mili Atoll: a brief overview of its WWII sites | url=http://marshall.csu.edu.au/Marshalls/html/WWII/Mili.html |accessdate=11 June 2010}}&lt;/ref&gt; 1944-ൽ ഒറ്റ മാസം കൊണ്ട് അമേരിക്കക്കാർ ക്വാജിയാൻ അറ്റോൾ, മജൂരോ, എനെവെറ്റെക് എന്നീ ദ്വീപുകൾ പിടിച്ചടക്കി. അടുത്ത രണ്ടു മാസങ്ങൾ കൊണ്ട് വോട്ട്ജെ, മിലി, മാലോഎലാപ് ജാല്യൂട്ട് എന്നീ ദ്വീപുകൾ ഒഴികെ മറ്റു ദ്വീപുകളും പിടിച്ചെടുക്കാൻ അമേരിക്കയ്ക്ക് സാധിച്ചു. 

[[File:MarshallIslands.jpg|thumb|1945 ഏപ്രിലിൽ ക്വാജിയാൻ അറ്റോളിനു സമീപത്തെ കപ്പൽ‌ച്ചാലിൽ റോന്തുചുറ്റുന്നു.]]

=== രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധശേഷമുള്ള ആണവപരീക്ഷണങ്ങൾ ===
[[File:Castle Bravo Blast.jpg|thumb|അമേരിക്ക നടത്തിയതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ആണവപരീക്ഷണം കാരണമുണ്ടായ മഷ്രൂം ക്ലൗഡ്.]]

1946 മുതൽ 1958 വരെ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ മാർഷൽ ദ്വീപുകളിൽ 67 ആണവപരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി. &lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/amex/bomb/maps/index.html &quot;Nuclear Weapons Test Map&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102061955/http://www.pbs.org/wgbh/amex/bomb/maps/index.html|date=2011-11-02}}, ''[[Public Broadcasting Service]]''&lt;/ref&gt; ഇതിൽ [[Castle Bravo|കാസിൽ ബ്രാവോ]] എന്ന പരീക്ഷണമായിരുന്നു അമേരിക്ക നടത്തിയിട്ടുള്ളതിൽ ഏറ്റവും വലുത്.&lt;ref name=jap&gt;{{cite web |url=http://japanfocus.org/-Yoichi-Funabashi/1576 |title=Islanders Want The Truth About Bikini Nuclear Test |publisher=Japanfocus.org |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2015-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311041316/http://japanfocus.org/-Yoichi-Funabashi/1576 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1956-ൽ അമേരിക്കയിലെ ആണവോർജ്ജ കമ്മീഷൻ വെളിപ്പെടുത്തിയത് &quot;ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആണവ മലിനീകരണമുള്ള പ്രദേശമാണിതെന്നതിൽ സംശയമില്ല&quot;&lt;ref&gt;[[Stephanie Cooke]] (2009). ''[[In Mortal Hands: A Cautionary History of the Nuclear Age]]'', Black Inc., p. 168.&lt;/ref&gt; എന്നായിരുന്നു.

ആണവപരീക്ഷണം കാരണമുണ്ടായ നാശനഷ്ടങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നൽകണമെന്ന ആവശ്യം സംബന്ധിച്ച ചർച്ച ഇപ്പോഴും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇപ്പോഴും പരീക്ഷണങ്ങൾ കാരണമുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=jap/&gt; ബിക്കിനി അറ്റോളിൽ ആണവപ്രസരണമേറ്റ ആൾക്കാർക്കുണ്ടായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെപ്പറ്റി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിന്റെ പേർ [[Project 4.1|പ്രോജക്റ്റ് 4.1]] എന്നാണ്. 1956 മുതൽ 1998 വരെ കുറഞ്ഞത് 75.9 കോടി ഡോളറെങ്കിലും നഷ്ടപരിഹാരമായി നൽകപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web |publisher=Brookings Institution |title=50 Facts About Nuclear Weapons |url=http://www.brookings.edu/projects/archive/nucweapons/50.aspx |date=July 19, 2011 |access-date=2012-11-16 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719155737/http://www.brookings.edu/projects/archive/nucweapons/50.aspx |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

1952-ൽ അമേരിക്കയുടെ ആദ്യ [[ഹൈഡ്രജൻ ബോംബ്]] പരീക്ഷണത്തോടെ എല്യൂഗലാബ് എന്ന ദ്വീപ് അപ്രത്യക്ഷമായി.

=== സ്വാതന്ത്ര്യം ===

1979-ൽ മാർഷൽ ദ്വീപ് ഭരണകൂടം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയും രാജ്യം സ്വയംഭരണാധികാരം നേടുകയും ചെയ്തു. 

1986-ൽ അമേരിക്കയുമായുള്ള സ്വതന്ത്ര സഹകരണക്കരാർ നിലവിൽ വന്നു. ഇതോടെ മാർഷൽ ദ്വീപുകൾക്ക് പരമാധികാരം ലഭ്യമായി. കരാറനുസരിച്ച് ക്വാജിയാൻ അറ്റോളിലെ അമേരിക്കൻ മിസൈൽ പരീക്ഷണകേന്ദ്രം തുടർന്നുപയോഗിക്കാനനുവദിക്കുന്നതിന് പകരമായി അമേരിക്ക മാർഷൽ ദ്വീപുകൾക്ക് സാമ്പത്തികസഹായവും പ്രതിരോധപരിരക്ഷയും നൽകുമെന്ന വ്യവസ്ഥ നിലവിൽ വന്നു. അന്താരാഷ്ട്രനിയമമനുസരിച്ച് സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നതിനാവശ്യമായ നടപടിക്രമങ്ങൾ 1990-ൽ പൂർത്തിയായി. അപ്പോഴാണ് ഐക്യരാഷ്ടസഭ മാർഷൽ ദ്വീപുകളുടെ ട്രസ്റ്റ് പദവി എടുത്തുകളഞ്ഞത്.

== ഭരണകൂടം ==
[[File:Republic of the Marshall Islands Capitol Building.gif|thumb|മാർഷൽ ദ്വീപുകളിലെ കാപ്പിറ്റോൾ കെട്ടിടം]]

പാർലമെന്ററി സംവിധാനത്തിന്റെയും പ്രസിഡൻഷ്യൽ സംവിധാനത്തിന്റെയും ഒരു മിശ്രിതരൂപമാണ് ഇവിടെ നിലവിലുള്ളത്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.paclii.org/mh/legis/consol_act/cotmi363/ |title=Constitution of the Marshall Islands |publisher=Paclii.org |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2011-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102080552/http://www.paclii.org/mh/legis/consol_act/cotmi363/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 18 വയസിനുമുകളിൽ പ്രായമുള്ളവർക്ക് എല്ലാ നാലുവർഷവും നടക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാം. രണ്ടു തലങ്ങളുള്ള ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭയിലെ അധോസഭയിലേയ്ക്ക് എല്ലാ നിയോജകമണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്നും ഒന്നോ അതിലധികമോ സെനറ്റർമാരെ പ്രതിനിധികളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. നിറ്റിജെല എന്ന അധോസഭയിലെ 33 അംഗങ്ങളാണ് പ്രസിഡന്റിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത ഗോത്രനേതാക്കന്മാരാണ് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ഇതുവരെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അഞ്ച് പ്രസിഡന്റുമാരിൽ നാലുപേരും. &lt;ref name=mv&gt;{{cite news |first=Giff |last=Johnson |title=Huge funeral recognizes late Majuro chief |url=http://mvariety.com/2010112432258/local-news/huge-funeral-recognizes-late-majuro-chief.php |work=[[Marianas Variety News &amp; Views]] |date=2010-11-25 |accessdate=2010-11-28 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714141135/http://mvariety.com/2010112432258/local-news/huge-funeral-recognizes-late-majuro-chief.php |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

അധോസഭയ്ക്കാണ് നിയമനിർമ്മാണാധികാരം. ഉപരിസഭയുടെ പേര് കൗൺസിൽ ഓഫ് ഇറോയിജ് എന്നാണ്. പന്ത്രണ്ട് ഗോത്രത്തലവന്മാരുൾപ്പെട്ട ഈ സഭയ്ക്ക് ഉപദേശകച്ചുമതലയാണുള്ളത്. അധോസഭയുടെ അനുമതിയോടെ പ്രസിഡന്റ് നിയോഗിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടംഗ കാബിനറ്റിനും പ്രസിഡന്റിനുമാണ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് ചുമതല. ഐലോൺ കൈൻ അഡ്, യുനൈറ്റഡ് പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി, യുനൈറ്റഡ് ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് രാഷ്ട്രീയകക്ഷികളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. 

=== വിദേശകാര്യവും പ്രതിരോധവും ===

സ്വതന്ത്രസഹകരണ കരാർ പ്രകാരം പ്രതിരോധത്തിന്റെ ചുമതല അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്കാണ്.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
[[File:MH -map A.png|right|thumb|മാർഷൽ ദ്വീപുകളുടെ ഭൂപടം]]
[[File:Laura beach n tree (170671778).jpg|thumb|കടൽത്തീരം]]

ഇരുപത്തൊൻപത് അറ്റോളുകളും അഞ്ച് ഒറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപുകളുമാണ് രാജ്യത്തുള്ളത്. രണ്ട് ദ്വീപസമൂഹങ്ങ‌ളായാണ് ഇവ കാണപ്പെടുന്നത്. റാറ്റക് ചെയിൻ, റാലിക് ചെയിൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവയുടെ പേരുകൾ (സൂര്യാസ്തമയം സൂര്യോദയം എന്നാണ് പേരുകളുടെ അർത്ഥം).
24 ദ്വീപുകളിൽ മനുഷ്യവാസമുണ്ട്. ഭൂരിഭാഗം ദ്വീപുപ്രദേശങ്ങളും സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 
=== സ്രാവുസംരക്ഷണ പ്രദേശം ===
2011 ഒക്ടോബറിൽ 2000000 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ സമുദ്രം സ്രാവുകളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രദേശമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്രാവുസംരക്ഷണപ്രദേശമാണ്. ഈ പ്രദേശത്ത് സ്രാവുപിടുത്തം നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വലയിൽ കുടുങ്ങുന്ന സ്രാവുകളെ തുറന്നുവിടണമെന്നാണ് നിയമം. ഈ നിയമം നടപ്പിലാക്കാൻ മാർഷൽ ദ്വീപുകൾക്കുള്ള കഴിവ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-15142472 |title=Vast shark sanctuary created in Pacific |publisher=BBC News |date=October 3, 2011 |accessdate=November 25, 2011}}&lt;/ref&gt;

=== വേക് ദ്വീപിന്മേലുള്ള അവകാശവാദം ===
വേക് ദ്വീപ് തങ്ങളുടേതാണെന്ന് മാർഷൽ ദ്വീപ് അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ട്. 1899 മുതൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളാണ് വേക് ദ്വീപ് ഭരിക്കുന്നത്. ''എനെൻ-കിയോ'' എന്നാണ് ഈ ദ്വീപിനെ മാർഷൽ ദ്വീപുകാർ വിളിക്കുന്നത്.

== കാലാവസ്ഥ ==
[[File:ClimateMajuroMarshallIslands.PNG|thumb|left|150px|മാജുരോ ദ്വീപിലെ ഓരോമാസത്തെയും ശരാശരി താപനിലയും (ചുവപ്പുനിറം) മഴയും (നീലനിറം). ]]

ചൂടുള്ളതും ഹ്യുമിഡിറ്റി ഉള്ളതുമാണ് കാലാവസ്ഥ. മേയ് മാസം മുതൽ നവംബർ മാസം വരെയാണ് മഴ പെയ്യുന്നത്. ഇടയ്ക്കിടെ ടൈഫൂൺ കൊടുങ്കാറ്റുകൾ ഇവിടെ വീശാറുണ്ട്. പസഫിക്കിലെ മിക്ക കൊടുങ്കാറ്റുകളും മാർഷൽ ദ്വീപ് പ്രദേശത്തുനിന്നാരംഭിച്ച് [[മറിയാന ദ്വീപുകൾ]], [[ഫിലിപ്പീൻസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് സഞ്ചരിച്ച് അവിടെയെത്തുമ്പോൾ ശക്തി പ്രാപിക്കുന്നതായി കാണാൻ സാധിക്കും. 

=== പ്രകൃതിക്ഷോഭം ===
2008-ൽ കടലാക്രമണം കാരണം മാജുരോ ദ്വീപിലും മറ്റ് പട്ടണപ്രദേശങ്ങളിലും വ്യാപകമായ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടായി. ജലനിരപ്പിൽ നിന്ന് ശരാശരി 1 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ് ഈ ദ്വീപുകൾ. 2008 ക്രിസ്മസ് ദിവസം സർക്കാർ അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചു. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7799566.stm &quot;Marshall atolls declare emergency &quot;], [[BBC News]], 25 December 2008.&lt;/ref&gt;

കാലാവസ്ഥാമാറ്റം കാരണം ഏറ്റവും ഭീഷണിയനുഭവിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിലൊന്നാണ് മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ എന്ന [[Nauru|നൗറുവിന്റെ]] പ്രസിഡന്റ് അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120706134422/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0BUE/is_5-6_144/ai_n58473630/ A sinking feeling: why is the president of the tiny Pacific island nation of Nauru so concerned about climate change? | New York Times Upfront]. Find Articles (2011-11-14). Retrieved on 2012-05-25.&lt;/ref&gt;

== സാമ്പത്തികരംഗം ==

[[File:Marshall Islands treemap.png|thumb|28 വർണ്ണങ്ങളുപയോഗിച്ച് മാർഷൽ ദ്വീപിന്റെ കയറ്റുമതി ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ]]
ദ്വീപുകളിൽ ശുഷ്കമായ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളേയുള്ളൂ. ഇറക്കുമതി കയറ്റുമതിയേക്കാൾ വളരെക്കൂടുതലാണ്. 

=== തൊഴിൽ രംഗം ===

2007-ൽ മാർഷൽ ദ്വീപുകൾ [[International Labor Organization|ഇന്റർനാഷണൽ ലേബർ ഓർഗനൈസേഷനിൽ]] അംഗമായി. തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരം പുലർത്തുമെന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. ഇത് ദ്വീപിലെ വ്യവസായാന്തരീക്ഷം നശിപ്പിക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ടത്രേ. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ilo.org/global/About_the_ILO/Media_and_public_information/Press_releases/lang--en/WCMS_083235/index.htm |title=Republic of the Marshall Islands becomes 181st ILO member State [Press releases&amp;#93; |publisher=Ilo.org |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2008-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724051220/http://www.ilo.org/global/About_the_ILO/Media_and_public_information/Press_releases/lang--en/WCMS_083235/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== നികുതികൾ ===

വരുമാനനികുതിക്ക് രണ്ട് നിരക്കുകളാണുള്ളത്. 8%-ഉം 14%-ഉം. കോർപറേറ്റ് ടാക്സ് നിരക്ക് 11.5% ആണ്. വില്പന നികുതി നിരക്ക് 6% വരും. സ്വത്തുനികുതി നിലവിലില്ല.

=== വിദേശസഹായം ===
[[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] നൽകുന്ന സാമ്പത്തികസഹായമാണ് സാമ്പത്തികവ്യവസ്ഥയുടെ ആണിക്കല്ല്. 

സ്വതന്ത്ര സഹകരണക്കരാറനുസരിച്ച് അമേരിക്ക 5.77 കോടി ഡോളർ വീതം 2013 വരെയുള്ള എല്ലാ വർഷവും മാർഷൽ ദ്വീപുകൾക്ക് നൽകണം. അതിനുശേഷം 2023 വരെ 6.27 കോടി ഡോളറാണ് എല്ലാ വർഷവും നൽകേണ്ടത്. അതുവരെ ശേഖരിച്ച തുകയിൽ നിന്ന് വർഷാവർഷം പിന്നീട് സഹായം നൽകിക്കൊണ്ടിരിക്കപ്പെടും. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.doi.gov/oia/Firstpginfo/laws/public%20law%20108-188,%20December%2017,%202003.pdf |title=COMPACT OF FREE ASSOCIATION AMENDMENTS ACT OF 2003 |format=PDF |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2007-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071026023104/http://www.doi.gov/oia/Firstpginfo/laws/public%20law%20108-188%2C%20December%2017%2C%202003.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

അമേരിക്കൻ സൈന്യം ക്വാജലൈൻ അറ്റോളിൽ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈൽ പരീക്ഷണസംവിധാനം നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട്. വാടകയിനത്തിൽ മാർഷൽ ദ്വീപുവാസിക‌ളായ ഭൂവുടമകൾക്ക് തുക സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ധാരാളം ദ്വീപുവാസികൾ ഇവിടെ ജോലിചെയ്യുന്നുമുണ്ട്. പ്രധാന വിമാനത്താവളം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത് ജപ്പാൻ നിർമിച്ചതാണ്.

=== കൃഷി ===

ചെറുകിട കൃഷിസ്ഥലങ്ങളാണ് ദ്വീപിൽ നിലവിലുള്ളത്. [[തേങ്ങ]], [[തക്കാളി]], [[തണ്ണിമത്തൻ]], [[breadfruit|ബ്രെഡ് ഫ്രൂട്ട്]] എന്നിവയാണ് പ്രധാന വിളകൾ.

=== വ്യവസായം ===

കരകൗശലവസ്തുക്കളുടെ നിർമ്മാണം, മത്സ്യസംസ്കരണം, കൊപ്ര ഉത്പാദനം എന്നിവയാണ് ചെറുകിടവ്യവസായങ്ങൾ.

=== മത്സ്യബന്ധനം ===

ദ്വീപിൽ മനുഷ്യവാസം തുടങ്ങിയതുമുതൽ മത്സ്യബന്ധനം ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ജീവനോപാധിയാണ്. 

1999-ൽ ട്യൂണ മത്സ്യസംസ്കരണത്തിനായി 400 ജോലിക്കാരുള്ള ഒരു ഫാക്ടറി തുടങ്ങിയെങ്കിലും ഇത് 2005-ൽ പൂട്ടിപ്പോയി. ഇത് പിന്നീട് സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തു.

=== ഊർജ്ജം ===
2007 സെപ്റ്റംബർ 15-ന് വിൽട്ടൺ ബാരി എന്നയാൾ വെളിച്ചെണ്ണ ഡീസലിനു പകരം ഉപയോഗിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച പരീക്ഷണങ്ങൾ നടന്നുവരുന്നുണ്ട് എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തി. തേങ്ങ ധാരാളമായി ലഭിക്കുന്ന സ്ഥലമാണിത്. അഞ്ചാറ് തേങ്ങകളിൽ നിന്ന് ഒരു ലീറ്റർ വെളിച്ചെണ്ണ ലഭിക്കും. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5iwlwgv6YIwatWfk9HEp0bSjAiV-Q |title=Pacific Islands look to coconut power to fuel future growth |publisher=afp.google.com |date=2007-09-13 |accessdate=2010-07-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5iwlwgv6YIwatWfk9HEp0bSjAiV-Q |archivedate=2007-06-09 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ജനങ്ങൾ ==
മാർഷൽ ദ്വീപുകളിലെ ജനസംഖ്യ 68,000 വരും. മിക്ക ആൾക്കാരും മാർഷലീസ് വംശജരാണ്. സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾക്കു മുൻപ് ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയവരാണിവർ. ജപ്പാനിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയവരും ഇപ്പോൾ മാർഷൽ ദ്വീപുകളിലുണ്ട്. ജനസംഖ്യയിലെ മൂന്നിൽ രണ്ടാൾക്കാരും തലസ്ഥാനമായ മാജുറോയിലും എബയേ ദ്വീപിലുമാണ് താമസിക്കുന്നത്. തലസ്ഥാനത്തുനിന്ന് ദൂരെയുള്ള അറ്റോളുകളിൽ പാരമ്പര്യരീതികളനുസരിച്ചാണ് ഇപ്പോഴും മനുഷ്യർ ജീവിക്കുന്നത്. 

[[Marshallese language|മാർഷലീസ്]] ആണ് ഔദ്യോഗികഭാഷ. ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ സാർവത്രികമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/pacific/marshall-islands/travel.htm |title=Marshall Islands Travel |publisher=Wwp.greenwichmeantime.com |date=2010-03-11 |accessdate=2010-07-04 |archive-date=2011-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515190050/http://wwp.greenwichmeantime.com/time-zone/pacific/marshall-islands/travel.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== മതം ===

ദ്വീപുകളിലെ 51.5 % ആൾക്കാരും [[United Church of Christ|യുനൈറ്റഡ് ചർച്ച് ഓഫ് ക്രൈസ്റ്റ്]] എന്ന സഭയിൽ വിശ്വസിക്കുന്നവരാണ്. [[Assemblies of God|അസംബ്ലീസ് ഓഫ് ഗോഡിൽ]], 24.2 ശതമാനവും [[റോമൻ കത്തോലിക്കാസഭ|റോമൻ കത്തോലിക്കാസഭയിൽ]], 8.4 ശതമാനവും മോർമോണുകൾ 8.3 ശതമാനവുമുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;report&quot;&gt;[http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127278.htm International Religious Freedom Report 2009: Marshall Islands]. United States [[Bureau of Democracy, Human Rights and Labor]] (September 14, 2007). ''This article incorporates text from this source, which is in the [[public domain]].''&lt;/ref&gt; [[Bukot Nan Jesus|ബ്യൂക്കോട്ട് നാൻ ജീസസ്]] എന്ന വിഭാഗക്കാർ 2.2 ശതമാനം, [[Baptist|ബാപ്റ്റിസ്റ്റുകൾ]], 1.0 ശതമാനം, [[Seventh-day Adventists|സെവൻ‌ത് ഡേ അഡ്വെന്റിസ്റ്റുകൾ]], 0.9 ശതമാനം, [[Full Gospel|ഫുൾ ഗോസ്പൽ]] സഭക്കാർ, 0.7 ശതമാനം, [[Baha'i Faith|ബഹായി വിശ്വാസക്കാർ]], 0.6 ശതമാനം &lt;ref name=report/&gt; മതവിശ്വാസമില്ലാത്തവർ അതിന്യൂനപക്ഷമാണ്. &lt;ref name=report/&gt; എന്നിങ്ങനെ വളരെ കുറച്ചുമാത്രം വിശ്വാസികളുള്ള മതവിഭാഗങ്ങളുമുണ്ട്. മജൂറോയിൽ വളരെക്കുറച്ചുമാത്രം വരുന്ന [[Ahmadiyya|അഹമദിയ]] മുസ്ലീം സമൂഹമുണ്ട്. 2012 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ഇവരുടെ ആദ്യത്തെ പള്ളി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്. &lt;ref&gt;[http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&amp;id=71088 First Mosque opens up in Marshall Islands] by Radio New Zealand International, September 21, 2012&lt;/ref&gt;

== വിദ്യാഭ്യാസം ==

വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയം സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ നടത്തുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070905231313/http://www.rmigovernment.org/issues.jsp?docid=1 Education]. Office of the President, Republic of the Marshall Islands. rmigovernment.org. Retrieved on 2012-05-25.&lt;/ref&gt; രണ്ട് കലാലയങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട് (ദി കോളേജ് ഓഫ് മാർഷ്യൽ ഐലന്റ്സ്, ദി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ദി സൗത്ത് പസഫിക് എന്നിവ).

== യാത്രാസൗകര്യങ്ങൾ ==

മജൂരോയിലെ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളവും ക്വാജലൈനിലെ സൈനികവിമാനത്താവളവുമാണ് പ്രധാന വിമാനത്താവളങ്ങൾ. മറ്റ് ധാരാളം ചെറിയ വിമാനത്താവളങ്ങളുമുണ്ട്.

== മാദ്ധ്യമങ്ങൾ ==
ഇവിടെ ധാരാളം എ.എം. റേഡിയോ നിലയങ്ങളും എഫ്.എം.റേഡിയോ നിലയങ്ങളുമുണ്ട്.

== ആരോഗ്യം ==
ആണവപരീക്ഷണങ്ങൾ ദ്വീപുവാസികളിൽ കാൻസർ, ജന്മവൈകല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spc.int/prism/country/mh/stats/Social/Health/Diseases.htm |title=Marshall Islands – Economic Policy, Planning and Statistics Office – Home page |publisher=Spc.int |accessdate=2010-07-04}}&lt;/ref&gt;

== സംസ്കാരം ==
[[Marshallese language|മാർഷലീസ്]] ഭാഷയാണ് ഔദ്യോഗികാവശ്യങ്ങൾക്കുപയോഗിക്കുന്നത്. പുരാതനമായ കഴിവുകൾ ഇപ്പോൾ നഷ്ടപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെങ്കിലും മാർഷൽ ദ്വീപുവാസികൾ പണ്ട് നക്ഷത്രങ്ങളും കടൽത്തിരകളുടെ ദിശ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ചാർട്ടുകളും ഉപയോഗിച്ച് കടൽ യാത്ര നടത്താൻ കഴിവുള്ളവരായിരുന്നു.

== ഇവയും കാണുക ==
{{portal|Geography|Oceania|Micronesia}}
* [[Outline of the Marshall Islands]]
* [[Index of Marshall Islands-related articles]]
* [[List of island countries]]
* [[MIVA]]
* [[The Plutonium Files]]

== കുറിപ്പുകൾ ==
{{NoteFoot}}

== അവലംബം ==
{{Reflist|35em}}

== ഗ്രന്ഥസൂചി ==
* Sharp, Andrew (1960) ''Early Spanish Discoveries in the Pacific''

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* Barker, H. M. (2004). Bravo for the Marshallese: Regaining Control in a Post-nuclear, Post-colonial World. Belmont, California: Thomson/Wadsworth.
* Rudiak-Gould, P. (2009). Surviving Paradise: One Year on a Disappearing Island. New York: Union Square Press.
* Niedenthal, J. (2001). For the Good of Mankind: A History of the People of Bikini and Their Islands. Majuro, Marshall Islands: Bravo Publishers.
* Carucci, L. M. (1997). Nuclear Nativity: Rituals of Renewal and Empowerment in the Marshall Islands. DeKalb: [[Northern Illinois University]] Press.
* Hein, J. R., F. L. Wong, and D. L. Mosier (2007). Bathymetry of the Republic of the Marshall Islands and Vicinity [Miscellaneous Field Studies; Map-MF-2324]. Reston, VA: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.
* Woodard, Colin (2000). [http://www.amazon.com/dp/0465015719 ''Ocean's End: Travels Through Endangered Seas'']. New York: Basic Books. (Contains extended account of sea-level rise threat and the legacy of U.S. Atomic testing.)

== പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Sister project links}}
; ഭരണകൂടം
* [http://www.rmigovernment.org/index.jsp Office of the President] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213003115/http://www.rmigovernment.org/index.jsp |date=2007-02-13 }}
* [http://www.rmiembassyus.org/ Embassy of the Republic of the Marshall Islands Washington, DC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202214037/https://www.rmiembassyus.org/ |date=2021-12-02 }} official government site
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/marshall-islands.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114083023/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-m/marshall-islands.html |date=2009-01-14 }}

; പൊതുവിവരങ്ങൾ
* {{CIA World Factbook link|rm|Marshall Islands}}
* [http://www.newint.org/columns/country/2005/03/01/marshall-island/ Country Profile] from [[New Internationalist]]
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/marshallislands.htm Marshall Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607085219/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/marshallislands.htm |date=2008-06-07 }} from ''[[UCB Libraries]] GovPubs''
* {{dmoz|Regional/Oceania/Marshall_Islands}}
* [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15595431 Marshall Islands] from the [[BBC News]]
* {{Wikiatlas|the Marshall Islands}}
* {{Wikivoyage|Marshall Islands}}

; പത്രമാദ്ധ്യമങ്ങൾ
* [http://www.marshallislandsjournal.com Marshall Islands Journal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412093214/https://marshallislandsjournal.com/ |date=2022-04-12 }} Weekly independent national newspaper{{citation needed|date=April 2012}}

; മറ്റുള്ളവ

* [http://marshall.csu.edu.au/Marshalls/ Digital Micronesia – ''Marshalls''] by [[Dirk HR Spennemann]], Associate Professor in Cultural Heritage Management
* [http://www.hawaii.edu/cpis/MI/Home.html Plants &amp; Environments of the Marshall Islands] Book turned website by Dr. Mark Merlin of the [[University of Hawaii]]
* [http://www.bikiniatoll.com/ Atomic Testing Information]
* [http://www.infoplease.com/ipa/A0107767.html infoplease.com]
* [http://www.nuclearfiles.org/menu/library/media-gallery/image/testing/marshall-islands.htm Pictures of victims of U.S. nuclear testing in the Marshall Islands on Nuclear Files.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815043107/http://www.nuclearfiles.org/menu/library/media-gallery/image/testing/marshall-islands.htm |date=2021-08-15 }}
* [http://www.nola.com/news/gulf-oil-spill/index.ssf/2010/05/kenner_hearing_marshall_island.html &quot;Kenner hearing: Marshall Islands-flagged rig in Gulf oil spill was reviewed in February&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151012104655/http://www.nola.com/news/gulf-oil-spill/index.ssf/2010/05/kenner_hearing_marshall_island.html |date=2015-10-12 }}
* [http://www.prh.noaa.gov/majuro/ NOAA's National Weather Service – Marshall Islands]

[[വർഗ്ഗം:പട്ടാളമില്ലാത്ത രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ദ്വീപ് രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ അംഗത്വമുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മൈക്രോനേഷ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:മുൻകാല ജർമ്മൻ കോളനികൾ]]</text>
      <sha1>crlt7fxajvqzina3vv450ttlybjc5yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലന്തെങ്ങ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215288</id>
    <revision>
      <id>4632196</id>
      <parentid>4564889</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4642" sha1="m2tprp96hq937li225sm1au0qn2sleh" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Arenga wightii}}
{{taxobox
| name= മലന്തെങ്ങ് 
| image = Arenga wightii.jpg
| image_caption = മലന്തെങ്ങ് 
|status = VU
|status_system = IUCN2.3
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Monocots]]
|unranked_ordo = [[Commelinids]]
|ordo = [[Arecales]]
|familia = [[Arecaceae]]
|genus = ''[[Arenga]]''
|species = '''''A. wightii'''''
|binomial = ''Arenga wightii''
|binomial_authority = [[William Griffith (botanist)|Griff.]]
|synonyms = 
* Saguerus wightii (Griff.) H.Wendl. &amp; Drude 
|}}
കാട്ടുതെങ്ങ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന '''മലന്തെങ്ങ്''' [[പശ്ചിമഘട്ടം|പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ]] കാണുന്ന പനവർഗ്ഗത്തിലുള്ള വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന&lt;ref&gt;http://www.iucnredlist.org/details/38191/0&lt;/ref&gt; ഒരു സസ്യമാണ്. {{ശാനാ|Arenga wightii}}. അളത്തിൽതേങ്ങ, കരമ്പന, ചെട്ടിപ്പന എന്നെല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.biotik.org/india/species/a/arenwigh/arenwigh_en.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-11-10 |archive-date=2020-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116123148/http://www.biotik.org/india/species/a/arenwigh/arenwigh_en.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ആദിവാസിവിഭാഗത്തിലുള്ളവർ പ്രത്യേകിച്ചും [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കിയിലെ]] [[മുതുവാൻ]] സമുദായത്തിലുള്ളവർ  ഇത് ചെത്തി ലഹരിയുള്ള ഒരു പാനീയം ഉണ്ടാക്കാറുണ്ട്&lt;ref&gt;http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/906&lt;/ref&gt;. ഇതിന് ഔഷധഗുണമുണ്ട്&lt;ref&gt;http://ayurvedicmedicinalplants.com/index.php?option=com_zoom&amp;Itemid=26&amp;page=view&amp;catid=1&amp;key=62{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. കാഴ്ച്ചയിൽ തെങ്ങുമായി നല്ല സാമ്യമുണ്ട്. 10-20 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ വളരും. ഈ സസ്യത്തിന്റെ ആയുസ്സ് ഏകദേശം  40 വർഷം വരെയാണ്. പൂത്തു കഴിഞ്ഞാൽ മരം നശിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. വിത്തുവിളയുന്നതോടെ നശിക്കും. കള്ളുണ്ടാക്കാൻ പൂങ്കുല മുറിക്കുന്നതു വഴി വിത്തുണ്ടാവുന്നത് തടയപ്പെടുന്നതും ആവാസസ്ഥലത്തിന്റെ നാശവുമാണ് കാട്ടുതെങ്ങിനെ വംശനാശ ഭീഷണിയിലാക്കിയത്.
 
==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 
* http://pilikula.com/index.php?slno=50&amp;pg=47{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250810221707/http://pilikula.com/index.php?slno=50&amp;pg=47 |date=2025-08-10 }}
* [http://indiabiodiversity.org/biodiv/species/show/7984 കൂടുതൽ വിവരവും കാണുന്ന ഇടങ്ങളും] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130415005912/http://indiabiodiversity.org/biodiv/species/show/7984 |date=2013-04-15 }}
* http://www.palmpedia.net/wiki/Arenga_wightii

{{കേരളത്തിലെ മരങ്ങൾ}}
[[വിഭാഗം: ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:വൃക്ഷങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വംശനാശം നേരിടുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പശ്ചിമഘട്ടതദ്ദേശവാസിയായ സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അപൂർവ്വവും വംശനാശഭീഷണിയുള്ളതുമായ സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ശലഭപ്പുഴുക്കളുടെ ഭക്ഷണസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]


{{Plant-stub}}</text>
      <sha1>m2tprp96hq937li225sm1au0qn2sleh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഡെ സ്നാന</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223945</id>
    <revision>
      <id>4632176</id>
      <parentid>4399666</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T00:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11403" sha1="1qcc2z37s75e9sxs3plw9lqcq9bqj2m" xml:space="preserve">{{prettyurl|made snana}}
കർണാടകത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണർ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ഇലയിൽ കീഴ്ജാതിക്കാർ ഉരുളുന്ന അനാചാരമാണ് '''മഡെ മഡെ  സ്നാന''' അഥവാ '''മഡെ സ്നാന'''.ത്വക് രോഗങ്ങൾ ഭേദമാകുമെന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിലാണ് ബ്രാഹ്മണരുടെ എച്ചിലിലയിൽ ദളിതരടക്കമുള്ള പിന്നോക്കജാതിക്കാർ  ഉരുളുന്നത്. കുക്കേ സുബ്രഹ്മണ്യ, ഉഡുപ്പി ശ്രീകൃഷ്ണ ക്ഷേത്രമുൾപ്പെടെ കർണാടകത്തിലെ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ മഡെ സ്നാനയും പന്തി ഭോജനവും ആചരിച്ചു വരുന്നു&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/stir-planned-against-pankti-bheda-made-snana-in-udupi/article4231230.ece&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1151|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 732|date = 2012 മാർച്ച് 05|accessdate = 2013 മെയ് 05|language = മലയാളം}}&lt;/ref&gt;. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഉയർന്നജാതിക്കാർക്കും കീഴ്ജാതിക്കാർക്കും വ്യത്യസ്ത പന്തിയിൽ ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്ന പന്തി ഭോജനം കർണാടകത്തിലെ ഇരുനൂറ്റി അമ്പതോളം ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന ആചാരമാണ്. ദക്ഷിണ കർണാടകത്തിലെ സുള്യ താലൂക്കിലെ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രത്തിൽ 500 വർഷമായി തുടരുന്ന ആചാരമാണിത്.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20141214060009/http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/sc-stays-controversial-rituals-urulu-seve-and-made-snana-at-temple/article6687853.ece SC stays controversial rituals &quot;urulu seve&quot; and &quot;made snana&quot; at temple]&lt;/ref&gt; ബ്രാഹ്മണന്റെ എച്ചിലിലയിൽ നീന്തിയാൽ സർവരോഗങ്ങളും ശമിക്കും എന്നതാണ് ഈ ആചാരത്തിനടിസ്ഥാനം. ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഇതുമൂലം ചർമരോഗങ്ങൾ മാറുമെന്നും മോക്ഷം ലഭിക്കുമെന്നുമായിരുന്നു വിശ്വാസം എന്നാൽ പിന്നീട് ഇത് കുഷ്ഠം മാത്രമല്ല, ശ്വാസം മുട്ടൽ, കാൻസർ, ഹൃദ്രോഗം തുടങ്ങി എല്ലാ രോഗങ്ങളും ശമിക്കും എന്ന രീതിയിലായി പ്രചാരങ്ങൾ.&lt;ref name=madh1&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/weekly/1151 |title=ഇതുവഴി ചാതുർവർണ്യം തിരിച്ചുവരുന്നു, മാധ്യമം |access-date=2014-12-14 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318233421/http://www.madhyamam.com/weekly/1151 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ചടങ്ങ്==
ചതുർഥി, പഞ്ചമി, ഷഷ്‌ഠി ദിവസങ്ങളിലാണ് ഈ ചടങ്ങ്‌ നടക്കുന്നത്. ഉച്ചയ്‌ക്കു രണ്ട് മണിയോടെ ബ്രാഹ്‌മണ കുടുംബങ്ങൾ കൂട്ടമായി  ക്ഷേത്രത്തിനകത്തു കയറി വാതിലടച്ച് ഇലയിട്ടു സദ്യയുണ്ണുന്നു. ഈ സദ്യ കഴിഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണർ കൈകഴുകിക്കഴിയുമ്പോൾ പുറത്തു കാത്തു നിൽക്കുന്ന ഭക്തർ കൂട്ടമായി ക്ഷേത്രത്തിനകത്തേക്ക്‌ ഓടിക്കയറുന്നു. ഇവർ ഭക്‌തിയോടെ ബ്രാഹ്മണരുടെ എച്ചിലിലകൾക്കു മുകളിൽ കിടന്ന്‌ ശയനപ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mang1/&gt;

==ഐതിഹ്യം==
കുമാരധാര നദിയുടെ തീരത്തായാണ് സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കുമാരധാര നദി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുതന്നെ താരകാസുരനെ വധിച്ച ഗണപതിയുടെ ആയുധം കഴുകാനാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. കുമാരപർവതത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന നദിയാണിത്. ഈ കുമാരപർവതത്തിൽ സന്യാസിമാരുടെ ഹോമം നടന്നിരുന്നതിനാൽ ഹോമത്തിൽ നിന്നും ഒഴുകി വന്നിരുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളാൽ നദി പുണ്യനദിയായി മാറി. അങ്ങനെ ഔഷധ മൂല്യമുള്ള നദിയിൽ കുളിച്ചാൽ രോഗശമനം ഉണ്ടാകുമെന്നതാണ് ഇതിലെ യഥാർഥ മിത്ത്.&lt;ref name=madh1/&gt;

പിന്നീട് ദ്വാപരയുഗത്തിലെ കൃഷ്ണനുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി ഈ ഐതിഹ്യം വികസിക്കുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ മകനായ സാംബൻ ഒരിക്കൽ ഒരു കാട്ടുസ്ത്രീയെ ആക്രമിച്ചതിലൂടെ മഹർഷിമാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപം വികൃതമാകാൻ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിക്കട്ടെയെന്ന് ശപിച്ചു. സാംബന് കുഷ്ഠരോഗം പിടിപെട്ടത് നാരദമഹർഷിക്ക് സഹിക്കാനായില്ല. അതിനാൽ സാബനോട് കുമാരധാര നദിയിൽ പോയി കുളിക്കാനും ശേഷം തീരത്തെ മണ്ണ് ശരീരത്തിൽ പുരട്ടി ബ്രാഹ്മണന്റെ എച്ചിലിലയിൽ കിടന്ന് ഉരുളാനും നിർദ്ദേശിച്ചു. ഇപ്രകാരം അനുഷ്ഠിച്ച സാംബന് തന്റെ പൂർവ്വ രൂപം തിരിച്ചു കിട്ടുകയും രോഗമുക്തി കൈവരിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=madh1/&gt;

==പ്രതിഷേധങ്ങൾ==
വിവിധ സംഘടനകൾ പ്രതിഷേധവുമായി രംഗത്ത് വന്നിട്ടുണ്ട്. അവർ ഹൈക്കോടതിയിൽ  നൽകിയ  കേസിൽ മഡെ സ്നാനയ്ക്കു പകരം പൂജചെയ്ത ഇലയിൽ ഉരുളുന്ന [[യദേ സ്നാന]] നടത്താൻ അനുമതി നൽകണമെന്ന സർക്കാർ ആവശ്യം കോടതി അംഗീകരിച്ചു. എന്നാൽ, സുപ്രീംകോടതി വിധി സ്റ്റേചെയ്തതോടെ കുക്കേ സുബ്രഹ്മണ്യ, ഉഡുപ്പിക്ഷേത്രമുൾപ്പെടെ കർണാടകത്തിലെ വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വീണ്ടും മഡെ സ്നാന ആചരിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=244322{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

സി.പി.ഐ. എം, ഡിവൈഎഫ്ഐ, പിന്നോക്കജാതി ജാഗൃത വേദികെ എന്നീ സംഘടനകളുടെ നേതൃത്ത്വത്തിൽ 2012 ഡിസംബറിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധ റാലിക്കു നേരെ നടന്ന ലാത്തി ചാർജ്ജിൽ ഒട്ടേറെപ്പേർക്ക് പരുക്ക് പറ്റിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.deccanherald.com/content/301404/cpm-rally-against-made-snana.html&lt;/ref&gt;

[[ആർ.എസ്.എസ്]] അടക്കമുള്ള ഹിന്ദു സംഘടനകളും മഡെ സ്നാനം നിരോധിക്കണം എന്ന നിലപാടാണ് എടുത്തിട്ടുള്ളത് &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://samvada.org/2011/news/rss-leader-demands-ban-on-made-snana/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-12-07 |archive-date=2013-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313181414/http://samvada.org/2011/news/rss-leader-demands-ban-on-made-snana/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==നിരോധനം==
ശക്തമായ എതിർപ്പുകളെത്തുടർന്ന് കർണ്ണാടക സർക്കാർ ഈ ആചാരം നിരോധിച്ചു. എന്നാൽ ഭക്തർ ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും ഹൈക്കോടതി അതിന്മേൽ ''ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിൽനിന്നു നേരിട്ടുനൽകുന്ന പ്രസാദത്തിൽ ഭക്‌തർക്ക്‌ ഉരുളാൻ അവസരം നൽകുക'' എന്ന് നിർദ്ദേശം നൽകി.&lt;ref name=mang1&gt;[https://archive.today/20141214060800/http://www.mangalam.com/ipad/print-edition/india/126579 അനാചാരത്തിനെതിരേ പ്രതിഷേധം ശക്‌തം, മംഗളം]&lt;/ref&gt; എന്നാൽ, ഇതിനെതിരെ ചില ഭക്‌തർ സുപ്രീം കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകുകയും 2012 ഡിസംബർ 12-നു ഹൈക്കോടതി വിധി സ്‌റ്റേ ചെയ്യുകയും സർക്കാർ തീരുമാനം തുടരാൻ സുപ്രീം കോടതി നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തു.

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:ഭാരതത്തിലെ അനാചാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കർണാടക]]</text>
      <sha1>1qcc2z37s75e9sxs3plw9lqcq9bqj2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഹാമാരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>224846</id>
    <revision>
      <id>4632223</id>
      <parentid>4615242</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:15:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130876" sha1="igmqdwsjo2ly3ed3p0n6qirpyivjoou" xml:space="preserve">{{PU|Pandemic}}
പല ഭൂഖണ്ഡങ്ങളിലേക്കോ ലോകമാസകലമോ പടർന്നു പിടിക്കുന്ന തരം വ്യാപക [[പകർച്ചവ്യാധി|പകർച്ചവ്യാധിയെയാണ്]] [[വൈദ്യം|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ]] ''' മഹാമാരി(pandemic)''' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. [[Greek language|ഗ്രീക്ക് ഭാഷയിലെ]] πᾶν ''പാൻ'' (എല്ലാം) + δῆμος ''ഡിമോസ്'' (ജനത) എന്ന വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് നാമം ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നത്. ലോകവ്യാപകമായി നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഓരോ വർഷവും രോഗബാധിതരാകുന്ന ആളുകളുടെ കണക്കിൽ വലിയ വ്യതിയാനം വരാത്ത അസുഖങ്ങൾ മഹാമാരി എന്ന ഗണത്തിൽ പെടില്ല. കാലികമായി വരുന്ന [[ജലദോഷം|ജലദോഷബാധ]] [[ഇൻഫ്ലുവെൻസ|ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക്കിന്റെ]] കൂട്ടത്തിൽ പെടുത്തിയിട്ടില്ല. [[smallpox|വസൂരി]], [[tuberculosis|ക്ഷയം]] മുതലായ പല അസുഖങ്ങളുടെയും മഹാമാരികൾ ചരിത്രത്തിൽ പല തവണ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. [[എയ്ഡ്സ്]] പാൻഡെമിക്, [[പന്നിപ്പനി|H1N1 പാൻഡെമിക്]], 1918-ലും [[2009 flu pandemic|2009-ലും]] ഉണ്ടായ ഫ്ലൂ പാൻഡെമിക്കുകൾ, [[കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019]]&lt;ref&gt;https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020&lt;/ref&gt; എന്നിവ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
[[File:1918FluVictimsStLouis.jpg|right|thumb|The 1918–1919 &quot;[[1918 flu pandemic|സ്പാനിഷ് ഫ്ലൂ]]&quot; മഹാമാരി മൂലം ലോകവ്യാപകമായി അനേകം പേർ മരിച്ചു.]]

== നിർവചനവും ഘട്ടങ്ങളും ==
&quot;ലോകമാസകലമോ വളരെ വലിയ ഒരു പ്രദേശത്തെയോ ബാധിക്കുന്നതും അന്താരാഷ്ട്ര അതിർത്തികൾക്കുമപ്പുറം നാശം വിതയ്ക്കുന്നതുമായ പകർച്ചവ്യാധികളെ&quot; മഹാമാരിയുടെ നിർവചനത്തിൽ പെടുത്താം.&lt;ref name=Porta2008&gt;{{cite book|author=Miquel Porta|editor=Miquel Porta|title=Dictionary of Epidemiology|url=http://books.google.com/books?id=3Dr8dyuzvTkC&amp;pg=PA179|accessdate=14 September 2012|date=3 July 2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-531449-6|page=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.who.int/mediacentre/influenzaAH1N1_presstranscript_20090526.pdf |title=WHO press conference on 2009 pandemic influenza |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt;

[[ലോകാരോഗ്യ സംഘടന]] ഇൻഫ്ലുവൻസ എന്ന രോഗം ആദ്യത്തെ ചില രോഗബാധകളിൽ നിന്ന് മഹാമാരി എന്ന അവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് മാറുന്നതിന്റെ ആറു ഘട്ടങ്ങൾ തരം തിരിച്ച് വർഗ്ഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൈറസ് പ്രധാനമായും മൃഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നതാണ് ആദ്യ ഘട്ടം, ഇപ്പോൾ ചില മനുഷ്യർക്ക് മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് രോഗബാധയുണ്ടാകും. പിന്നീട് മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേയ്ക്ക് രോഗം പകരാൻ തുടങ്ങും. അസുഖം ലോകവ്യാപകമായി പടരുന്നതാണ് അവസാന ഘട്ടം. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20060329125016/http://www.who.int/csr/disease/avian_influenza/phase/en/ Current WHO phase of pandemic alert] ''World Health Organization'' 2009&lt;/ref&gt;

[[കാൻസർ]] എന്ന അസുഖം ലോകവ്യാപകമായി കാണപ്പെടുകയും ധാരാളം പേർ ഈ അസുഖത്താൽ മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇതിനെ മഹാമാരി എന്ന ഗണത്തിൽ പെടുത്താനാവില്ല. പകർച്ചവ്യാധി അല്ലാത്തതാണ് കാരണം.

മഹാമാരികളെ നേരിടാൻ ഇൻഫ്ലുവൻസ പകർച്ചവ്യാധിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഡബ്ല്യൂ.എച്ച്.ഒ. 1999ൽ ഒരു രേഖ തയ്യാറാക്കിയിരുന്നു. 2005-ലും 2009-ലും ഈ രേഖ തിരുത്തപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|last=WHO|url=http://www.who.int/csr/disease/influenza/PIPGuidance09.pdf|title=Pandemic influenza preparedness and response|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090509051754/http://www.who.int/csr/disease/influenza/PIPGuidance09.pdf|archivedate=2009-05-09|access-date=2013-01-02|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.who.int/csr/disease/influenza/GIPA3AideMemoire.pdf |title=WHO pandemic phase descriptions and main actions by phase |access-date=2009-05-09 |archive-date=2009-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509051804/http://www.who.int/csr/disease/influenza/GIPA3AideMemoire.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഈ രേഖയുടെ എല്ലാ എഡിഷനുകളും ഇൻഫ്ലുവൻസയെപ്പറ്റിയാണ് പറയുന്നത്. വിറുലൻസ് (വൈറസിന്റെ പകരാനുള്ള ശേഷി), മോർട്ടാലിറ്റി റേറ്റ് (രോഗബാധിതരുടെ എത്ര ശതമാനം പേർ മരണമടയുന്നു എന്ന നിരക്ക്) എന്ന ഘടകങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചാണ് രോഗം പടരുന്നതിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ തരംതിരിക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,637119,00.html |title=A whole industry is waiting for an epidemic (Der Spiegel) |publisher=Spiegel.de |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt;

== നിലവിലുള്ള മഹാമാരികൾ ==
=== എച്ച്.ഐ.വി.-യും എയിഡ്സും ===
{{Main|എയിഡ്സ്}}
1969 മുതലാണ് എച്ച്.ഐ.വി. എയ്ഡ്സ് ലോകത്തിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങളിലും പടർന്നുപിടിച്ചത്.&lt;ref&gt;[http://articles.latimes.com/2007/oct/30/science/sci-aids30 The virus reached the U.S. by way of Haiti, genetic study shows.]. ''Los Angeles Times.'' October 30, 2007.&lt;/ref&gt; എയിഡ്സുണ്ടാക്കുന്ന വൈറസായ [[HIV|എച്ച്.ഐ.വി.]] നിലവിൽ ഒരു മഹാമാരി ആണ്. ആഫ്രിക്കയുടെ ദക്ഷിണ മേഖലയിലും പൂർവ്വ മേഖലയിലും രോഗബാധിതർ ജനസംഖ്യയുറടെ 25% വരും. 2006-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ എച്ച്.ഐ.വി. ബാധിതരായ ഗർഭിണികൾ 29.1% ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.avert.org/safricastats.htm |title=The South African Department of Health Study, 2006 |publisher=Avert.org |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; ആരോഗ്യവിദ്യാഭ്യാസം പല രാജ്യങ്ങളിലെയും രോഗബാധയുടെ നിരക്ക് കുറച്ചുകൊണ്ടുവരുന്നതിന് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏഷ്യയിലും അമേരിക്കകളിലും രോഗബാധാനിരക്ക് വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്. 2025-ഓടെ ഇന്ത്യയിൽ 3.1 കോടി ആൾക്കാരും ചൈനയിൽ 1.8 കോടി ആൾക്കാരും ഈ അസുഖത്താൽ മരണമടയുമെന്നാണ് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ജനസംഖ്യാ വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായം. &lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/03/AR2006060300229.html AIDS Toll May Reach 100 Million in Africa]. [[Washington Post]]. June 4, 2006.&lt;/ref&gt; ആഫ്രിക്കയിൽ എയിഡ്സ് മൂലം മരിക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 2025 -ഓടെ 9 കോടി മുതൽ 10 കോടി വരെ ആയേക്കാമത്രേ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2005/mar/04/aids |title=Aids could kill 90 million Africans, says UN |publisher=Guardian |date= 2005-03-04|accessdate=2010-08-26 | location=London}}&lt;/ref&gt;

=== കൊറോണ വൈറസ് രോഗം 2019 ( കോവിഡ്-19 ) ===
{{Main|2019-20 കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്}}
[[File:Citizens of Wuhan lining up outside of a drug store to buy masks during the Wuhan coronavirus outbreak.jpg|thumb|People queueing outside a [[Wuhan]] pharmacy to buy face masks and medical supplies]]
2019 ഡിസംബർ അവസാനത്തോടെയാണ് [[Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2|കൊറോണ വൈറസ് 2]] ചൈനയിൽ [[ഹെബെയ്|ഹൂബെയ്]] പ്രവിശ്യയിലെ [[Wuhan|വൂഹാനിൽ]] തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china |title=WHO Statement Regarding Cluster of Pneumonia Cases in Wuhan, China |publisher=WHO |date=31 December 2019 |accessdate=12 March 2020 }}&lt;/ref&gt; 
ഇരുന്നൂറോളം രാജ്യങ്ങളിലും ടെറിട്ടറികളിലുമായി പകർന്ന കൊറോണവൈറസ് മഹാമാരി പ്രധാനമായും പകർന്നു പിടിച്ചത് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ചൈന]], [[ഇറ്റലി]], [[സ്പെയിൻ]], [[ഇറാൻ]] എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലായാണ്.&lt;ref name=&quot;WOM&quot;&gt;{{cite web |url= https://www.worldometers.info/coronavirus/|title=Covid-19 Coronavirus Pandemic (Live statistics) |website=Worldometer |year=2020 |access-date=2020-04-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|title=Coronavirus COVID-19 Global Cases by Johns Hopkins CSSE|last=|first=|date=|website=gisanddata.maps.arcgis.com|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt; 2020 [[മാർച്ച് 11]]-നാണ് [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന]] [[2019-20 കൊറോണ വൈറസ് പാൻഡെമിക്]] ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 |title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19—11 March 2020 |publisher=WHO |date=11 March 2020 |accessdate=12 March 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-51839944|title=Coronavirus confirmed as pandemic|date=11 March 2020|work=BBC News|access-date=11 March 2020|language=en-GB}}
&lt;/ref&gt; 2020 ഏപ്രിൽ 19 ആം തീയ്യതിയിൽ ലഭ്യമായ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, പത്ത് ലക്ഷത്തിലധികം പേരെ ബാധിച്ച കോവിഡ്-19 കാരണമായ മരണസംഖ്യ 161,402 ഉം രോഗമുക്തി നേടിയവരുടെ എണ്ണം 604,311-ഉം ആയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://coronavirus.jhu.edu/map.html Coronavirus COVID-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)]. &quot;Johns Hopkins,&quot; April 19, 2020&lt;/ref&gt;

== പാൻഡെമിക്കുകളും മറ്റ് പ്രധാന പകർച്ചവ്യാധികളും ചരിത്രത്തിൽ ==
{{See also|പകർച്ചവ്യാധികളുടെ പട്ടിക|കൊളംബസിലൂടെ നടന്ന പകർച്ചവ്യാധിക്കൈമാറ്റം|ആഗോളവൽക്കരണവും അസുഖങ്ങളും}}
ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ധാരാളം പാൻഡെമിക്കുകളുണ്ട്. മൃഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേയ്ക്ക് പകരുന്ന തരം [[zoonosis|സൂനോസിസുകളാണ്]] മിക്കവയും. മൃഗങ്ങളെ ഇണക്കിവളർത്താൻ തുടങ്ങിയതാണ് ഇത്തരം രോഗബാധകളുടെ തുടക്കം. [[influenza|ഇൻഫ്ലുവൻസ]], [[ക്ഷയം]] എന്നിവ ഇത്തരം അസുഖങ്ങളിൽ പെടും. ചില പാൻഡെമിക്കുകൾ നഗരങ്ങളെ ആകെ നശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽക്കൂടുതൽ നാശനഷ്ടം വരുത്തിയിട്ടുള്ള ചില പാൻഡെമിക്കുകളുടെ പട്ടിക താഴെക്കൊടുക്കുന്നു:

* [[Plague of Athens|ഏഥൻസിലെ പ്ലേഗ്]], 430 BC. [[Typhoid fever|ടൈഫോയ്ഡ് പനി]] ഏതൻസ് സൈനികരിൽ നാലിലൊന്നിനെ കൊന്നൊടുക്കി. ചില വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ജനസംഖ്യയിൽ നാലിലൊന്നും ചത്തൊടുങ്ങി. ഈ അസുഖം ഏഥൻസിന്റെ ആധിപത്യം ഇല്ലാതെയാക്കി. അസുഖത്തിന്റെ മാരകസ്വഭാവം പകരുന്ന നിരക്ക് കുറയാൻ കാരണമായി (അസുഖം ബാധിക്കുന്നവർക്ക് ഇത് മറ്റ് അധികം ആൾക്കാരിലേയ്ക്ക് പകരുന്നതിനു മുൻപേ മരണം സംഭവിക്കുമായിരുന്നുവത്രേ). ഈ മാരകരോഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ കാരണം വളരെനാൾ അജ്ഞാതമായിരുന്നു. 2006 ജനുവരിയിൽ [[University of Athens|ഏഥൻസ് സർവ്വകലാശാലയിലെ]] ഗവേഷകർ നഗരത്തിനു താഴെയുണ്ടായിരുന്ന ഒരു കൂട്ട ശവക്കുഴിയിൽ നിന്നു ശേഖരിച്ച പല്ലുകൾ പഠനവിധേയമാക്കുകയും അതിൽ ടൈഫോയ്ഡ് ഉണ്ടാക്കുന്ന ബാക്ടീരിയയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;[http://www.sciam.com/article.cfm?articleID=000BF619-9B78-13D6-9B7883414B7F0135&amp;ref=sciam&amp;chanID=sa003 &quot;Ancient Athenian Plague Proves to Be Typhoid&quot;]. ''Scientific American.'' January 25, 2006.&lt;/ref&gt;
[[File:Bubonic plague victims-mass grave in Martigues, France 1720-1721.jpg|thumb|ഫ്രാൻസിലെ മാർസൈലിൽ 1720-1721 കാലത്ത് ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗ് ബാധിച്ചവരുടെ കൂട്ട ശവക്കുഴി.]]

* [[Antonine Plague|ആന്റൊണീൻ പ്ലേഗ്]], 165–180. വസൂരിയായിരുന്നിരിക്കണം കാരണം. സമീപ പൂർവ്വ പ്രദേശത്തുനിന്നും (Near East) മടങ്ങിവരുന്ന പട്ടാളക്കാരായിരിക്കണം അസുഖം കൊണ്ടുവന്നത്. അൻപതുലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ ഈ അസുഖം മൂലം മരിക്കുകയുണ്ടായി. രോഗം ബാധിച്ചതിൽ നാലിലൊന്ന് ആൾക്കാർ മരിച്ചുപോയത്രേ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4381924.stm Past pandemics that ravaged Europe]. ''BBC News'', November 7. 2005&lt;/ref&gt; ഈ മഹാമാരിയുടെ രണ്ടാം വരവിന്റെ  മൂർദ്ധന്യത്തിൽ ([[Plague of Cyprian|പ്ലേഗ് ഓഫ് സൈപ്രിയൻ]] (251–266)) റോമിൽ 5,000 ആൾക്കാർ ഒരു ദിവസം മരിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നുവത്രേ.

* [[Plague of Justinian|ജസ്റ്റീനിയൻ പ്ലേഗ്]], (541 മുതൽ 750 വരെ) ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ആദ്യ പകർച്ചവ്യാധി ആയിരുന്നു. [[Egypt|ഈജിപ്റ്റിലാണ്]] ഇത് പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടത്. ഇത് [[Constantinople|കോൺസ്റ്റന്റിനോപ്പിളിൽ]] അടുത്ത വസന്തകാലത്ത് എത്തിപ്പെടുകയും ([[Procopius|പ്രോകോപിയസ്]] എന്ന ചരിത്രകാരന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ) 10,000 ആൾക്കാരെ ഒരു ദിവസം കൊന്നൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. നഗരവാസികളിൽ 40% പേർ അസുഖം മൂലം മരിച്ചുപോയിട്ടുണ്ടാവണം. ഈ അസുഖം ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിലെ നാലിലൊന്നു മുതൽ പകുതി വരെ ജനങ്ങൾ മരിച്ചുപോവുകയുണ്ടായത്രേ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cambridge.org/us/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521846390&amp;ss=fro |title=Cambridge Catalogue page &quot;Plague and the End of Antiquity&quot; |publisher=Cambridge.org |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.speakeasy-forum.com/lofiversion/index.php/t18579.html Quotes from book &quot;Plague and the End of Antiquity&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716114235/http://www.speakeasy-forum.com/lofiversion/index.php/t18579.html|date=2011-07-16}} Lester K. Little, ed., ''Plague and the End of Antiquity: The Pandemic of 541–750'', Cambridge, 2006. ISBN 0-521-84639-0&lt;/ref&gt; 550-നും 700-നും ഇടയിൽ യൂറോപ്പിന്റെ ജനസംഖ്യ പകുതി കണ്ട് കുറയാൻ ഈ അസുഖം കാരണമായത്രേ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html |title=Plague, Plague Information, Black Death Facts, News, Photos |publisher=National Geographic |date= |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2007-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071128194106/http://science.nationalgeographic.com/science/health-and-human-body/human-diseases/plague-article.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* [[Black Death|ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്]], പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് ഇതാരംഭിച്ചത്. ഏഴരക്കോടി ആൾക്കാർ ലോകമാസകലം ഈ പാൻഡമിക് കാരണം മരണമടഞ്ഞു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://www.museumoflondonarchaeology.org.uk/English/News/Archive/News08/blackdeathcemetery.htm New MOL Archaeology monograph: Black Death cemetery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090928095658/http://www.museumoflondonarchaeology.org.uk/English/News/Archive/News08/blackdeathcemetery.htm |date=2009-09-28 }}. ''Archaeology at the Museum of London.''&lt;/ref&gt; ഇതിനു മുൻപ് യൂറോപ്പിൽ വ്യാപകമായി പ്ലേഗ് ബാധയുണ്ടായത് 800 വർഷങ്ങൾക്കപ്പുറമായിരുന്നു. [[Asia|ഏഷ്യയിൽ]] ആരംഭിച്ച അസുഖം 1348-ൽ യൂറോപ്പിലെത്തി. ക്രിമിയയിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട ഇറ്റാലിയൻ കച്ചവടക്കാരിലൂടെയാവണം ഇത് യൂറോപ്പിലെത്തിയത്. ആറു വർഷം കൊണ്ട് രണ്ടു മുതൽ മൂന്നു കോടി വരെ യൂറോപ്യന്മാർ ഈ അസുഖം മൂലം മരണമടഞ്ഞു. &lt;ref&gt;[http://www.medhunters.com/articles/deathOnAGrandScale.html Death on a Grand Scale]. ''MedHunters.''&lt;/ref&gt; ഇത് ആകെ ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് വരും.&lt;ref&gt;Stéphane Barry and Norbert Gualde, in ''[[L'Histoire]]'' n° 310, June 2006, pp.45–46, say &quot;between one-third and two-thirds&quot;; Robert Gottfried (1983). &quot;Black Death&quot; in ''[[Dictionary of the Middle Ages]]'', volume 2, pp.257–67, says &quot;between 25 and 45&amp;nbsp;percent&quot;.&lt;/ref&gt; ഏറ്റവും കൂടുതൽ നാശനഷ്ടമുണ്ടായതെ പട്ടണപ്രദേശങ്ങളിലാണ്. ഇവിടങ്ങളിൽ ജനസംഖ്യയുടെ പകുതി മരണമടഞ്ഞുവെന്നാണ് കണക്ക്.&lt;ref&gt;[http://www.1911encyclopedia.org/Plague Plague – LoveToKnow 1911]. 1911encyclopedia.org.&lt;/ref&gt; പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഈ പ്ലേഗിന്റെ ആവർത്തനങ്ങൾ ചാക്രികമായി യൂറോപ്പിൽ വന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://urbanrim.org.uk/plague%20list.htm |title=A List of National Epidemics of Plague in England 1348–1665 |publisher=Urbanrim.org.uk |date=2010-08-04 |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; ഈ സമയത്ത് നൂറിൽ കൂടുതൽ പ്ലേഗ് പകർച്ചവ്യാധികൾ യൂറോപ്പിനെ ബാധിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/uk/2004/may/16/health.books |title=Black Death blamed on man, not rats &amp;#124; UK news &amp;#124; The Observer |publisher=The Observer |author=Jo Revill |date= May 16, 2004|accessdate=2008-11-03 | location=London}}&lt;/ref&gt; 1361 മുതൽ 1480 വരെയുള്ള കാലത്ത് രണ്ടു മുതൽ അഞ്ചു വർഷം വരെ ഇടവേളകളിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിൽ പ്ലേഗ് ബാധയുണ്ടാകുമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dshs.state.tx.us/preparedness/bt_public_history_plague.shtm |title=Texas Department of State Health Services, History of Plague |publisher=Dshs.state.tx.us |date= |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2016-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411041422/http://www.dshs.state.tx.us/preparedness/bt_public_history_plague.shtm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1370കളോടെ ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ജനസംഖ്യ ഈ അസുഖം കാരണം 50% കണ്ട് കുറയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Igeji, Mike|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/black_09.shtml |title=Black Death |publisher=BBC |date= |accessdate=2008-11-03}}&lt;/ref&gt; ലണ്ടനിൽ 1665–66 കാലത്തുണ്ടായ [[ഗ്രേറ്റ് പ്ലേഗ് ഓഫ് ലണ്ടൻ|പ്ലേഗ് ബാധ]] ഒരു ലക്ഷം ആൾക്കാരുടെ മരണത്തിനിടയാക്കി. ഇത് ലണ്ടനിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 20% ആയിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://ocp.hul.harvard.edu/contagion/plague.html The Great Plague of London, 1665]. ''The Harvard University Library, Open Collections Program: Contagion.''&lt;/ref&gt;

* [[Third plague pandemic|മൂന്നാം പാൻഡമിക്]], പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ചൈനയിലാണ് ആരംഭിച്ചത്. മനുഷ്യവാസമുള്ള എല്ലാ ഭൂഘണ്ഡങ്ങളിലേയ്ക്കും ഈ പ്ലേഗ് പടർന്നുപിടിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം ഒരു കോടി ആൾക്കാർ പ്ലേഗ് ബാധ മൂലം മരണമടഞ്ഞു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.who.int/vaccine_research/diseases/zoonotic/en/index4.html Plague] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217172854/http://www.who.int/vaccine_research/diseases/zoonotic/en/index4.html |date=2009-02-17 }}. ''World Health Organization.''&lt;/ref&gt; 1900-1909 കാലഘട്ടത്തിൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ആദ്യത്തെ പ്ലേഗ് ബാധയുണ്ടായി&lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/wgbh/aso/databank/entries/dm00bu.html Bubonic plague hits San Francisco 1900 – 1909]. ''A Science Odyssey. Public Broadcasting Service (PBS).''&lt;/ref&gt; ഇപ്പോഴും ഇടയ്ക്കിടെ മനുഷ്യരെ പ്ലേഗ് ബാധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00026077.htm Human Plague – United States, 1993–1994], Centers for Disease Control and Prevention&lt;/ref&gt;
[[File:FlorentineCodex BK12 F54 smallpox.jpg|thumb|ആസ്ടെക്കുകൾ വസൂരി ബാധകാരണം മരണമടയുന്നു. ''[[Florentine Codex|ഫ്ലോറന്റൈൻ കോഡക്സ്]]'' (1540–1585 കാലഘട്ടത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയത്)]]

യൂറോപ്യൻ പര്യവേഷകരും ലോകത്തിന്റെ ഇതരഭാഗങ്ങളിലുള്ള ജനങ്ങളും തമ്മിലുള്ള സമ്പർക്കം പലപ്പോഴും വളരെ മാരകസ്വഭാവമുള്ള പകർച്ചവ്യാധികൾ പടരാൻ കാരണമായിട്ടുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[Canary Islands|കാനറി ദ്വീപുകളിലെ]] [[Guanches|ഗൗഞ്ചസ്]] എന്ന ജനവിഭാഗത്തിൽ ധാരാളം പേരെ കൊന്നൊടുക്കിയ അസുഖം ഉദാഹരണം. [[Hispaniola|ഹിസ്പാനിയോളയിലെ]] മനുഷ്യരുടെ നല്ലൊരു ശതമാനം 1518-ൽ വസൂരി ബാധിച്ച് മരിക്കുകയുണ്ടായി. 1520-കളിൽ [[Mexico|മെക്സിക്കോയിലും]] വസൂരി ബാധകാരണം ധാരാളം പേർ മരിക്കുകയുണ്ടായി. [[Tenochtitlán|ടെനോടിറ്റ്ലാനിൽ]] മാത്രം 150,000 ആൾക്കാർ മരണമടഞ്ഞു.  ഇവിടുത്തെ ചക്രവർത്തിയും മരിച്ചവരിൽ പെടും. 1530-കളിൽ [[Peru|പെറുവിൽ]] 1530 കളിൽ വസൂരി വൻ നാശമുണ്ടാക്കി. ഇത് യൂറോപ്യൻ കോളനിവൽക്കരണത്തെ വളരെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_01.shtml |title=Smallpox: Eradicating the Scourge |publisher=Bbc.co.uk |date=2009-11-05 |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മെക്സിക്കോയിലെ ഇരുപതു ലക്ഷം ആൾക്കാർ [[Measles|മീസിൽസ്]] ബാധയാൽ മരിക്കുകയുമുണ്ടായി. 1618 മുതൽ 1619 വരെയുള്ള കാലത്ത് വസൂരി കാരണം മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ബേ പ്രദേശത്തെ 90% അമേരിക്കൻ ഇന്ത്യക്കാരും മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;[http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html Smallpox The Fight to Eradicate a Global Scourge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907093641/http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html |date=2008-09-07 }}, David A. Koplow&lt;/ref&gt; 1770-കളിൽ പസഫിക് നോർത്ത് വെസ്റ്റ് പ്രദേശത്തെ 30% ആൾക്കാരും വസൂരി മൂലം മരിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;Greg Lange,[http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5100 &quot;Smallpox epidemic ravages Native Americans on the northwest coast of North America in the 1770s&quot;], 23 Jan 2003, HistoryLink.org, ''Online Encyclopedia of Washington State History'', accessed 2 Jun 2008&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ സമതലത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ആദിമവാസികളിൽ വൻ നാശമാണ് [[North American smallpox epidemic|1780–1782 കളിലും]] [[1837-38 smallpox epidemic|1837–1838 കാലഘട്ടത്തിലും]] ഉണ്ടായ വസൂരിബാധകളിൽ ഉണ്ടായത്.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Houston CS, Houston S |title=The first smallpox epidemic on the Canadian Plains: In the fur-traders' words |journal=Can J Infect Dis |volume=11 |issue=2 |pages=112–5 |year=2000 |month=March |pmid=18159275 |pmc=2094753 }}&lt;/ref&gt; ചില വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ അമേരിക്കയിലെ ആദിമജനതയുടെ 95% തുടച്ചു നീക്കപ്പെട്ടത് പഴയലോകത്തിൽ നിന്നെത്തിയ വസൂരി, മീസിൽസ്, ഇൻഫ്ലുവൻസ തുടങ്ങിയ പകർച്ചവ്യാധികളിലൂടെയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/gunsgermssteel/variables/smallpox.html |title=The Story Of... Smallpox – and other Deadly Eurasian Germs |publisher=Pbs.org |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; പല നൂറ്റാണ്ടുകൾ കൊണ്ട് യൂറോപ്യന്മാരിൽ ഈ അസുഖങ്ങൾക്കെതിരായ പ്രതിരോധശക്തി വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. തദ്ദേശീയർക്ക് ഇത്തരം പ്രതിരോധശേഷി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.millersville.edu/~columbus/papers/goodling.html |title=Stacy Goodling, &quot;Effects of European Diseases on the Inhabitants of the New World&quot; |access-date=2013-01-03 |archive-date=2008-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510163413/http://www.millersville.edu/~columbus/papers/goodling.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[Australia|ഓസ്ട്രേലിയയിലെ]] തദ്ദേശീയ (അബൊറിജിനൽ) ജനതയുടെ 50%ബ്രിട്ടീഷ് കോളനിവാസത്തിന്റെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ തന്നെ പകർച്ചവ്യാധികൾ മൂലം മരണമടയുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://encarta.msn.com/media_701508643/Smallpox_Through_History.html |title=Smallpox Through History |access-date=2013-01-03 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029184350/http://encarta.msn.com/media_701508643/Smallpox_Through_History.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[New Zealand|ന്യൂസിലാന്റിലെ]] [[Māori people|മവോറി ജനതയുടെ]] നല്ലൊരു ഭാഗവും ഇത്തരം അസുഖങ്ങളാൽ മരണമടയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.canr.msu.edu/overseas/nzenvironsci/infopart2.htm |title=New Zealand Historical Perspective |publisher=Canr.msu.edu |date=1998-03-31 |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612021507/http://www.canr.msu.edu/overseas/nzenvironsci/infopart2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1848–49 കാലത്ത് 40,000 ഹവായി വാസികൾ (150,000 പേരായിരുന്നു ആകെ ജനസംഖ്യ) [[measles|മീസിൽസ്]], [[whooping cough|വില്ലൻ ചുമ]], [[influenza|ഇൻഫ്ലുവൻസ]] എന്നീ അസുഖങ്ങളാണ് [[Easter Island|ഈസ്റ്റർ ദ്വീപിലെ]] ജനങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേരെയും കൊന്നൊടുക്കിയത്.&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/news/science/how-did-easter-islands-ancient-statues-lead-to-the-destruction-of-an-entire-ecosystem-455877.html How did Easter Island's ancient statues lead to the destruction of an entire ecosystem?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422192415/http://www.independent.co.uk/news/science/how-did-easter-islands-ancient-statues-lead-to-the-destruction-of-an-entire-ecosystem-455877.html |date=2008-04-22 }}, The Independent&lt;/ref&gt; 1875-ൽ മീസിൽസ് 40,000-ലധികം [[Fiji|ഫിജിക്കാരുടെ]] മരണത്തിനിടയാക്കി. ഇത് ജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് വരും. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fsm.ac.fj/aboutfsm.html |title=Fiji School of Medicine |access-date=2013-01-03 |archive-date=2014-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020165015/http://www.fsm.ac.fj/aboutfsm.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ആൻഡമാനിലെ ധാരാളം ജനങ്ങളും മീസിൽസ് മൂലം മരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4987406.stm Measles hits rare Andaman tribe]. ''BBC News.'' May 16, 2006.&lt;/ref&gt; [[Ainu people|ഐനു]] ജനതയുടെ നല്ലൊരു ഭാഗം പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജപ്പാനിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന അസുഖങ്ങൾ മൂലം മരണമടഞ്ഞിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010214023542/http://www.time.com/time/asia/features/ontheroad/japan.sapporo.ainu.html Meeting the First Inhabitants], TIMEasia.com, 21 August 2000&lt;/ref&gt;

[[syphilis|സിഫിലിസ്]] എന്ന അസുഖം പുതിയ ലോകത്തുനിന്ന് യൂറോപ്പിലേയ്ക്ക് [[Christopher Columbus|കൊളംബസിന്റെ]] യാത്രകൾക്കുശേഷം എത്തിപ്പെട്ടതാണെന്ന് ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ലൈംഗികബന്ധത്തിലൂടെയല്ലാതെ പകരുന്ന ബാക്ടീരിയയാവണം സഞ്ചാരികൾ നാട്ടിലെത്തിച്ചതെന്നും യൂറോപ്പിൽ വച്ച് മ്യൂട്ടേഷനിലൂടെ കൂടുതൽ മാരകമായ അവസ്ഥയിലേയ്ക്ക് ബാക്ടീരിയകൾ മാറിയതാവാമെന്നും പരീക്ഷണങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/2008/01/15/science/15syph.html?_r=1 Genetic Study Bolsters Columbus Link to Syphilis], New York Times, January 15, 2008&lt;/ref&gt; [[Renaissance|റിനൈസൻസ്]] കാലഘട്ടത്തിൽ സിഫിലിസ് ഇന്നത്തേതിനാക്കാൾ മാരകമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.livescience.com/history/080114-syphilis-columbus.html Columbus May Have Brought Syphilis to Europe], LiveScience&lt;/ref&gt; 1602-നും 1796-നുമിടയിൽ [[Dutch East India Company|ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി]] ഉദ്ദേശം പത്തുലക്ഷം ആൾക്കാരെ ഏഷ്യയിൽ ജോലിചെയ്യാനായി അയച്ചിരുന്നു. ഇതിൽ മൂന്നിലൊന്നിൽ താഴെ ആൾക്കാർ മാത്രമേ തിരികെയെത്തിയുള്ളൂ. ഭൂരിപക്ഷവും അസുഖങ്ങൾ ബാധിച്ച് മരിക്കുകയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://portal.unesco.org/ci/en/files/22635/11546101681netherlands_voc_archives.doc/netherlands%2Bvoc%2Barchives.doc Nomination VOC archives for Memory of the World Register] (English)&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ മരിച്ചിട്ടുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാളക്കാരിൽ യുദ്ധത്തിൽ മരണമടഞ്ഞവരേക്കാൾ കൂടുതൽ അസുഖങ്ങൾ ബാധിച്ചാണ് മരിച്ചിട്ടുള്ളത്. 1736-നും 1834-നും ഇടയിൽ [[East India Company|ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയുടെ]] 10% ഓഫീസർമാരേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് തിരികെ നാട്ടിലേയ്ക്ക് പോയിട്ടുള്ളൂ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.asianreviewofbooks.com/arb/article.php?article=610 |title=Sahib: The British Soldier in India, 1750–1914 by Richard Holmes |publisher=Asianreviewofbooks.com |date=2005-10-27 |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530044859/http://www.asianreviewofbooks.com/arb/article.php?article=610 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1803-ൽ തന്നെ വസൂരിയുടെ വാക്സിൻ [[Spain|സ്പാനിഷ്]] കോളനികളിലെത്തിക്കാനും അവിടെ കുത്തിവയ്പ്പിലൂടെ രോഗപ്രതിരോധം കൊണ്ടുവരാനും ശ്രമം നടന്നിരുന്നുവത്രേ. [[Balmis expedition|ബാമിസ് എക്സ്പെഡിഷൻ]] എന്നായിരുന്നു ഈ പദ്ധതിയുടെ പേര്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.doh.gov.ph/sphh/balmis.htm |title=Dr. Francisco de Balmis and his Mission of Mercy, Society of Philippine Health History |access-date=2013-01-03 |archive-date=2004-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041223112019/http://www.doh.gov.ph/sphh/balmis.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1832-ൽ [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] സർക്കാർ അമേരിക്കൻ ആദിവാസികൾക്കായുള്ള [[Smallpox vaccine|വസൂരി വാക്സിനേഷനുള്ള]] പദ്ധതി നടപ്പാക്കിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fwicazo_sa_review%2Fv018%2F18.2pearson01.html |title=Lewis Cass and the Politics of Disease: The Indian Vaccination Act of 1832 |publisher=Muse.jhu.edu |date= |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205230347/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fwicazo_sa_review%2Fv018%2F18.2pearson01.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കം മുതൽ തന്നെ കോളനികളിലെ അസുഖങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുക യൂറോപ്യൻ അധിനിവേശശക്തികളുടെ ഒരു മുൻഗണനാവിഷയമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&amp;EventId=696 Conquest and Disease or Colonialism and Health?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081207015726/http://www.gresham.ac.uk/event.asp?PageId=45&amp;EventId=696 |date=2008-12-07 }}, Gresham College | Lectures and Events&lt;/ref&gt; [[African trypanosomiasis|സ്ലീപ്പിംഗ് സിക്ക്നസ്]] പർക്കുന്നതു തടയാൻ സാധിച്ചത് ദശലക്ഷക്കണക്കിനാൾക്കാരെ പരിശോധനയ്ക്കു വിധേയമാക്കിയതുകൊണ്ടാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal
  |author=WHO Media centre
  |title=Fact sheet N°259: African trypanosomiasis or sleeping sickness
  |year=2001
  |url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs259/en/index.html
}}&lt;/ref&gt; ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലോകം ഇതുവരെ കണ്ടതിലും വലിയ ജനസംഖ്യാവളർച്ചയാണുണ്ടായത്. മരണനിരക്ക് കുറഞ്ഞത് ഇതിന് വലിയൊരു പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രമാണ് ഇതിന് ഒരു പ്രധാന കാരണം.&lt;ref&gt;[http://www.jstor.org/pss/182701 The Origins of African Population Growth, by John Iliffe], The Journal of African HistoryVol. 30, No. 1 (1989), pp. 165–169&lt;/ref&gt; T1900-ൽ 160 കോടിയായിരുന്ന ലോകജനസംഖ്യ ഇപ്പോൾ 700 കോടിയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census.gov/population/popclockworld.html |title=World Population Clock – U.S. Census Bureau |publisher=U.S. Census Bureau |date= |accessdate=2011-11-18}}&lt;/ref&gt;

===കോളറ===
ഒരു പ്രാദേശിക രോഗം എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും വ്യാപകവും മാരകവുമായ അസുഖങ്ങളിൽ ഒന്ന് എന്ന നിലയിലേയ്ക്ക് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[കോളറ]] മാറുകയുണ്ടായി. ദശലക്ഷക്കണക്കിനാൾക്കാർ കോളറമൂലം മരണമടഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;.Kelley Lee (2003) &quot;''Health impacts of globalization: towards global governance''&quot;. Palgrave Macmillan. p.131. ISBN 0-333-80254-3&lt;/ref&gt;

* [[First cholera pandemic|ആദ്യ കോളറ പാൻഡെമിക്]] 1816–1826. [[Indian subcontinent|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഘണ്ഡത്തിൽ]] ഒതുങ്ങി നിന്നിരുന്ന കോളറ [[Bengal|ബംഗാളിൽ]] നിന്നു തുടങ്ങി ഇന്ത്യയാകമാനം 1820-ഓടെ പടർന്നു. 10,000 ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരും അസംഖ്യം ഇന്ത്യക്കാരും ഈ വ്യാധിയിൽ മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/intro/bio_cholera.htm |title=Cholera- Biological Weapons |publisher=Globalsecurity.org |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; ഇത് [[China|ചൈന]], [[Indonesia|ഇന്തോനേഷ്യ]] [[കാസ്പിയൻ കടൽ]] മേഖല എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്കും വ്യാപിച്ചു. [[Java|ജാവ]] ദ്വീപിൽ മാത്രം ഒരുലക്ഷത്തിലധികം ആൾക്കാർ മരിച്ചു. ഇതും പിന്നാലെ വന്ന പാൻഡെമിക്കുകളും ധാരാളം ആൾക്കാരുടെ മരണത്തിന് കാരണമായി. ഒന്നരക്കോടിയിലധികം ആൾക്കാർ 1817-നും 1860-നും മദ്ധ്യേ ഈ അസുഖം മൂലം ഇന്ത്യയിൽ മരിച്ചു എന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.  2.3 കോടി ആൾക്കാർ 1865-നും 1917-നുമിടയിൽ ഇതേ അസുഖത്താൽ മരണമടയുകയുണ്ടായി. [[Russian Empire|റഷ്യയിൽ]] ഇതേ സമയത്ത് 20 ലക്ഷം ആൾക്കാരാണ് മരണമടഞ്ഞത്.&lt;ref&gt;{{cite web|author=By G. William Beardslee |url=http://www.earlyamerica.com/review/2000_fall/1832_cholera_part1.html |title=The 1832 Cholera Epidemic in New York State |publisher=Earlyamerica.com |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt;
* [[Second cholera pandemic|രണ്ടാം കോളറ പാൻഡെമിക്]] 1829–1851. അസുഖം റഷ്യയിലെത്തി. ([[Cholera Riots|കോളറ കലാപങ്ങൾ]] കാണുക). ഹങ്കറിയിൽ ഇത് ഒരുലക്ഷം മരണങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ജർമനിയിൽ പാൻഡെമിക് എത്തിയത് 1831-ലാണ്. ലണ്ടനിൽ 1832-ൽ അസുഖം എത്തിപ്പെട്ടു. 55,000-ലധികം ആൾക്കാർ ബ്രിട്ടനിലും അയർലാന്റിലുമായി മരിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ph.ucla.edu/EPI/snow/pandemic1826-37.html |title=Asiatic Cholera Pandemic of 1826–37 |publisher=Ph.ucla.edu |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; ഫ്രാൻസ്, [[Canada|കാനഡയിലെ]] ഒണ്ടാറിയോ, [[United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[New York|ന്യൂ യോർക്ക്]] എന്നിവിടങ്ങളിലും അതേ വർഷം അസുഖം എത്തിപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tngenweb.org/darkside/cholera.html |title=The Cholera Epidemic Years in the United States |publisher=Tngenweb.org |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; 1834-ൽ വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ പസഫിക് തീരത്ത് അസുഖം എത്തിപ്പെട്ടു. 1848മുതൽ രണ്ടുവർഷത്തേയ്ക്ക് ഇംഗ്ലണ്ടിലും വെയിൽസിലും അസുഖം വീണ്ടും പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ഇതിൽ 52,000 ആൾക്കാർ മരണമടയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080513221429/http://www.cbc.ca/health/story/2008/05/09/f-cholera-outbreaks.html Cholera's seven pandemics], cbc.ca, December 2, 2008&lt;/ref&gt; 1832-നും 1849-നുമിടയിൽ ഒരുലക്ഷത്തി അൻപതിനായിരം അമേർക്കക്കാർ കോളറ ബാധിച്ചു മരിച്ചു എന്നാണ് കണക്ക്.&lt;ref name=Cholera&gt;[http://www.earlyamerica.com/review/2000_fall/1832_cholera_part2.html The 1832 Cholera Epidemic in New York State – Page 2]. By G. William Beardslee&lt;/ref&gt;
* [[Third cholera pandemic|മൂന്നാം കോളറ പാൻഡമിക്]] 1852–1860. ഇത് പ്രധാനമായും റഷ്യയെയാണ് ബാധിച്ചത്. [[Russia]] ഇവിടെ പത്തു ലക്ഷത്തിലധികം ആൾക്കാർ മരണമടഞ്ഞു. 1852-ൽ കോളറ [[Indonesia|ഇന്തോനേഷ്യയിലെത്തി]]. അവിടെനിന്നും [[China|ചൈന]], [[Japan|ജപ്പാൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും അസുഖം എത്തിപ്പെട്ടു. [[Philippines|ഫിലിപ്പീൻസിൽ]] 1858-ലും [[Korea|കൊറിയയിൽ]] 1859-ലും രോഗബാധയുണ്ടായി. 1859-ൽ വീണ്ടും ബംഗാളിലുണ്ടായ അസുഖബാധ [[Iran|ഇറാൻ]], [[Iraq|ഇറാഖ്]], [[Arabia|അറേബ്യ]], റഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക് രോഗം പടരാൻ കാരണമായി. &lt;ref&gt;[http://www.ph.ucla.edu/epi/Snow/pandemic1846-63.html Asiatic Cholera Pandemic of 1846–63 ]. UCLA School of Public Health.&lt;/ref&gt; 1854–55 കാലത്ത് [[സ്പെയിൻ|സ്പെയിനിൽ]] 236,000 ആൾക്കാർ ഈ അസുഖം മൂലം മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{Cite book
  | first = George C.
  | last = Kohn
  | title = Encyclopedia of plague and pestilence: from ancient times to the present
  | url = http://books.google.com/books?id=tzRwRmb09rgC&amp;pg=PA369&amp;dq#v=onepage&amp;q=&amp;f=false
  | publisher = Infobase Publishing
  | year = 2008
  | page = 369
  | isbn = 0-8160-6935-2}}
&lt;/ref&gt; [[Mexico|മെക്സിക്കോയിൽ]] രണ്ടുലക്ഷം ആൾക്കാരാണ് അസുഖബാധിതരായത്.&lt;ref&gt;{{Cite book
  | first = Joseph Patrick
  | last = Byrne
  | title = Encyclopedia of Pestilence, Pandemics, and Plagues: A-M
  | url = http://books.google.com/books?id=5Pvi-ksuKFIC&amp;pg=PA101&amp;dq#v=onepage&amp;q=&amp;f=false
  | publisher = ABC-CLIO
  | year = 2008
  | page = 101
  | isbn = 0-313-34102-8
  | access-date = 2013-01-03
  | archive-date = 2013-05-09
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20130509082859/http://books.google.com/books?id=5Pvi-ksuKFIC&amp;pg=PA101&amp;dq#v=onepage&amp;q=&amp;f=false
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;
* [[Fourth cholera pandemic|നാലാം കോളറ പാൻഡെമിക്]] 1863–1875. [[യൂറോപ്പ്]], [[Africa|ആഫ്രിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് അസുഖം കൂടുതലായി പടർന്നത്. 30,000-നും 90,000-നുമിടയ്ക്ക് ഹജ്ജ് യാത്രികർ ഈ അസുഖത്താൽ മരണമടയുകയുണ്ടായി. 1866-ൽ 90,000 ആൾക്കാരാണ് കോളറ മൂലം റഷ്യയിൽ മരണമടഞ്ഞത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Myadel/pandemics.htm |title=Eastern European Plagues and Epidemics 1300–1918 |publisher=Shtetlinks.jewishgen.org |date= |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605143319/http://www.shtetlinks.jewishgen.org/Myadel/pandemics.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 1866-ൽ വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ഉണ്ടായ പകർച്ചവ്യാധിയിൽ 50,000 അമേരിക്കക്കാർ മരണമടഞ്ഞു. &lt;ref name=Cholera/&gt;
* [[Fifth cholera pandemic|അഞ്ചാം കോളറ പാൻഡെമിക്]] 1881–1896. 1883–1887 സമയത്ത് യൂറോപ്പിൽ 250,000 ആൾക്കാരും 50,000 പേരെങ്കിലും [[Americas|അമേരിക്കയിലും]] മരണമടഞ്ഞു. 1892-ൽ 267,890 ആൾക്കാർ റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ കോളറ മൂലം മരണമടഞ്ഞു;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.1911encyclopedia.org/Cholera |title=Cholera – LoveToKnow 1911 |publisher=1911encyclopedia.org |date=2006-10-27 |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; 120,000 പേർ സ്പെയിനിലും&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9E05EED7123BE533A25753C2A9609C94619ED7CF |title=The cholera in Spain | publisher=New York Times |date=1890-06-20 |accessdate=2008-12-08}}&lt;/ref&gt; 90,000 പേർ [[Japan|ജപ്പാനിലും]] 60,000 പേർ [[Iran|പേർഷ്യയിലും]] മരിക്കുകയുണ്ടായി.
* 1892-ൽ [[Hamburg|ഹാംബർഗിലെ]] ശുദ്ധജലവിതരണസംവിധാനത്തിൽ കോളറ അണുക്കൾ എത്തിപ്പെട്ടു. ഇതുമൂലം 8606 പേർ മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Barry|first=John M.|authorlink=John M. Barry|title=The Great Influenza: The Epic Story of the Greatest Plague in History|url=https://archive.org/details/greatinfluenzaep00john|publisher=Viking Penguin|year=2004|isbn=0-670-89473-7|series=}}&lt;/ref&gt;
* [[Sixth cholera pandemic|ആറാം കോളറ പാൻഡെമിക്]] 1899–1923. ഈ അസുഖം മൂലം യൂറോപ്പിൽ വലിയ ജീവനാശമുണ്ടായില്ല. പൊതുജനാരോഗ്യപാലനം മെച്ചപ്പെട്ടതായിരുന്നു കാരണം. റഷ്യയെ ഇത്തവണയും അസുഖം വെറുതേ വിട്ടില്ല. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ അഞ്ചുലക്ഷം ആൾക്കാർ റഷ്യയിൽ കോളറ ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/114078/cholera/253250/Seven-pandemics cholera :: Seven pandemics], Britannica Online Encyclopedia&lt;/ref&gt; എട്ടു ലക്ഷത്തിലധികം ആൾക്കാരാണ് ഇതിൽ ഇന്ത്യയിൽ മരണമടഞ്ഞത്. 1902–1904 സമയത്ത് ഫിലിപ്പീൻസിൽ രണ്ടുലക്ഷത്തിലധികം ആൾക്കാർ മരണമടയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html |title=John M. Gates, Ch. 3, &quot;The U.S. Army and Irregular Warfare&quot; |access-date=2013-01-03 |archive-date=2014-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629045949/http://www3.wooster.edu/History/jgates/book-ch3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടു മുതൽ 1930 വരെ ഹജ്ജ് കർമത്തിനിടെ 27 തവണ കോളറ പകർച്ചവ്യാധി പടർന്നുപിടിച്ചിട്ടുണ്ടായിരുന്നു. 1907-നും 1908-നുമിടയിൽ 20,000-ലധികം തീർത്ഥാടകർ [[ഹജ്ജ്]] കർമത്തിനിടെ കോളറ ബാധിച്ചു മരിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/114078/cholera/253250/Seven-pandemics#ref=ref886683 Cholera (pathology)]. Britannica Online Encyclopedia.&lt;/ref&gt;
* [[Seventh cholera pandemic|ഏഴാം കോളറ പാൻഡമിക്]] 1962–66. ഇത് [[Indonesia|ഇന്തോനേഷ്യയിൽ]] നിന്നാണ് ലോകത്തിന്റെ മറ്റുഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്ക് പടർന്നത്. 1963-ൽ ഇത് [[Bangladesh|ബംഗ്ലാദേശിലും]], 1964-ൽ ഇന്ത്യയിലും, 1966-ൽ [[Soviet Union|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലും]] എത്തിപ്പെട്ടു.

===ഇൻഫ്ലുവൻസ===
[[File:WHO pandemic phases.png|thumb|[[World Health Organization|ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ]] ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക് ജാഗ്രതാ ഫേസുകൾ]]
* വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ പിതാവ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഗ്രീക്ക് വൈദ്യനായ [[Hippocrates|ഹിപ്പോക്രേറ്റസ്]] 412 ബി.സി.യിൽ ഇൻഫ്ലുവൻസയെപ്പറ്റി വിവരിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://who.int/inf-pr-1999/en/pr99-11.html 50 Years of Influenza Surveillance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501165850/http://www.who.int/inf-pr-1999/en/pr99-11.html |date=2009-05-01 }}. ''World Health Organization''.&lt;/ref&gt;
* 1580-ലാണ് ആദ്യ ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. ഇതിനു ശേഷം 10 മുതൽ 30 വർഷം കൂടുമ്പോൾ ഇൻഫ്ലുവൻസ പകർച്ചവ്യാധികൾ ഉണ്ടായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120107000431/http://www.gov.im/dhss/about/Public_Health/hp/pandemicflu/ &quot;Pandemic Flu&quot;]. Department of Health and Social Security.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Beveridge, W.I.B. (1977) ''Influenza: The Last Great Plague: An Unfinished Story of Discovery'', New York: Prodist. ISBN 0-88202-118-4.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
| last = Potter
| first = C.W.
| authorlink = C.W. Potter
| title = A History of Influenza
| journal = Journal of Applied Microbiology
| volume = 91
| issue = 4
| pages = 572–579
| year = 2001 | month = October
| url = https://doi.org/10.1046/j.1365-2672.2001.01492.x
| doi = 10.1046/j.1365-2672.2001.01492.x
| accessdate = 2006-08-20
| pmid = 11576290 }}
&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Influenza A virus subtype H2N2|ഏഷ്യാറ്റിക് ഫ്ലൂ]]&quot; എന്ന അസുഖം 1889–1890 കാലത്താണ് പടർന്നുപിടിച്ചത്. 1889 മേയ് മാസത്തിൽ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാനിലെ ബുഘാര എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഇത് ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്. 1889 ഡിസംബറിൽ ഇത് വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ എത്തിപ്പെട്ടു. 1890 ഫെബ്രുവരി-ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ തെക്കേ അമേരിക്കയും അസുഖബാധിതമായി. 1890 ഫെബ്രുവരി മാർച്ച് മാസങ്ങളിൽ അസുഖം ഇന്ത്യയിലും മാർച്ച് ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ ഓസ്ട്രേലിയയിലും എത്തി. [[H2N8]] എന്നയിനം ഫ്ലൂ വൈറസ് ആയിരുന്നു രോഗകാരി എന്നാണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്. അസുഖം ബാധിക്കുന്നവരിലെ മരണനിരക്ക് ഈ അസുഖത്തിൽ വളരെക്കൂടുതലായിരുന്നു. പത്തുലക്ഷത്തോ‌ളം ആൾക്കാർ ഈ പാൻഡെമിക്കിൽ മരണമടഞ്ഞു. &lt;ref&gt;[http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/panflu/biofacts/panflu.html CIDRAP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927081541/http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/influenza/panflu/biofacts/panflu.html |date=2011-09-27 }} article ''Pandemic Influenza'' Last updated 29 May 2008&lt;/ref&gt;
* [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ]] അവസാനസമയത്താണ് (1918–1919) &quot;[[Spanish flu|സ്പാനിഷ് ഫ്ലൂ]]&quot; എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക് പടർന്നുപിടിച്ചത്. 1918-ൽ കൻസാസിലെ ഫോർട്ട് റൈലിയിലാണ് ഈ അസുഖം ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്. 1918 ഒക്റ്റോബറോടെ ഇത് ലോകമാസകലം ബാധിക്കുന്ന ഒരു പാൻഡെമിക്കായി മാറി. ലോകജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് (50 കോടിയോളം ആൾക്കാർ) അസുഖബാധിതരായി എന്നാണ് അനുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;Taubenberger&quot;/&gt; അസാധാരണമാം വിധം മാരകമായിരുന്ന ഈ അസുഖം പെട്ടെന്നു തുടങ്ങുകയും പെട്ടെന്ന് അവസാനിക്കുകയുമായിരുന്നു. 18 മാസത്തിനുള്ളിൽ ഇത് പൂർണ്ണമായി അപ്രത്യക്ഷമായി.&lt;ref name = &quot;Taubenberger&quot;&gt;
{{cite journal
 |author=Taubenberger JK, Morens DM
 |journal=Emerg Infect Dis
 |year=2006
 |month=January
 |url=http://www.cdc.gov/ncidod/eid/vol12no01/05-0979.htm
 |title=1918 Influenza: the mother of all pandemics
 |volume=12
 |issue=1
 |publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)
 |doi=
|pmid=16494711
 |pages=15–22
}}&lt;/ref&gt; ചില കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്തിൽ ഈ അസുഖം മൂലം മരിച്ചവരുടെ എണ്ണം ഇതിന്റെ ഇരട്ടിയാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/articles/s/spanish_flu.htm Spanish flu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120513073334/http://www.sciencedaily.com/articles/s/spanish_flu.htm |date=2012-05-13 }}, ScienceDaily&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം ഒരു കോടി എഴുപതുലക്ഷം ആൾക്കാർ മരിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://1918.pandemicflu.gov/the_pandemic/index.htm The Great Pandemic: The United States in 1918–1919] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111126082941/http://1918.pandemicflu.gov/the_pandemic/index.htm |date=2011-11-26 }}, U.S. Department of Health &amp; Human Services.&lt;/ref&gt; ഈ വൈറസ് ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാർ പുനഃസൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[H1N1]] വൈറസിന് പഴയ ഫ്ലൂ വൈറസുമായി ചെറിയതും പക്ഷേ പ്രധാനവുമായ ഒരു സാമ്യമുണ്ടത്രേ. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.scientificamerican.com/blog/post.cfm?id=h1n1-shares-key-similar-structures-2010-03-24 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-01-05 |archive-date=2011-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110319175655/https://www.scientificamerican.com/blog/post.cfm?id=h1n1-shares-key-similar-structures-2010-03-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 1957-58 കാലത്തെ &quot;[[Asian Flu|ഏഷ്യൻ ഫ്ലൂ]]&quot;, H2N2 എന്ന തരം വൈറസാണുണ്ടാക്കിയത്. ഇത് ചൈനയിലാണ് ആദ്യമായി കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടത്. ലോകമാസകലം ഇരുപതു ലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ ഈ അസുഖം മൂലം മരണമടയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/8017585.stm Q&amp;A: Swine flu]. ''BBC News.'' April 27, 2009.&lt;/ref&gt;
* 1968–69 കാലത്താണ് &quot;[[Hong Kong Flu|ഹോങ്ക് കോങ് ഫ്ലൂ]]&quot; പടർന്നുപിടിച്ചത്. H3N2 ഇനത്തിൽ പെട്ട വൈറസായിരുന്നു രോഗകാരി. പത്തു ലക്ഷത്തോളം ആൾക്കാർ ഈ അസുഖം മൂലം ലോകത്ത് മരണമടഞ്ഞു എന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.jsonline.com/news/usandworld/43705182.html|title=World health group issues alert Mexican president tries to isolate those with swine flu|date=April 25, 2009|publisher=Associate Press|accessdate=2009-04-26}}&lt;/ref&gt; രോഗകാരിയായ ഇൻഫ്ലുവൻസ എ വൈറസ് ([[H3N2]]) ഇപ്പോഴും അസുഖങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്.

===ടൈഫസ്===
[[Typhus|ടൈഫസ്]] എന്ന അസുഖം സാമൂഹികക്കുഴപ്പങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോഴാണ് തല പൊക്കുന്നത്. ''ക്യാമ്പ് ഫീവർ, ജയിൽ ഫീവർ, ഷിപ്പ് ഫീവർ'' എന്നീ പേരുകളിൽ ഈ അസുഖം കാണപ്പെടാൻ കാരണം മനുഷ്യർ തിങ്ങിപ്പാർക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ അസുഖം തലപൊക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ്. [[Crusades|കുരിശുയുദ്ധങ്ങളുടെ]] കാലത്താണ് ഇത് ആദ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. യൂറോപ്പിൽ ആദ്യമായി അസുഖം 1489-ൽ സ്പെയിനിലാണ് നാശം വിതച്ചത്. ക്രിസ്ത്യൻ സൈനികരും മുസ്ലീമുകളും തമ്മിൽ [[Granada|ഗ്രാനഡയിൽ]] വച്ചു നടന്ന യുദ്ധസമയത്തായിരുന്നു ഇത്. സ്പെയിനിന്റെ 3,000 സൈനികർ യുദ്ധത്തിലും 20,000 പേർ ടൈഫസ് അസുഖം മൂലവുമാണ് മരിച്ചത്. 1528-ൽ 18000 ഫ്രഞ്ച് സൈനികർ [[Italy|ഇറ്റലിയിൽ]] വച്ച്  ഈ അസുഖം മൂലം മരണമടഞ്ഞു. ഫ്രാൻസിന് ഇറ്റലിക്കുമേലുണ്ടായിരുന്ന ആധിപത്യം ഇതോടെ സ്പെയിനിന് അടിയറവയ്ക്കേണ്ടിവന്നു. 1542-ൽ ഓട്ടോമാൻ സാമ്രാജ്യത്തോട് യുദ്ധം ചെയ്യുകയായിരുന്ന 30,000 സൈനികർ ബാൾക്കൻ മേഖലയിൽ വച്ച് ടൈഫസ് മൂലം മരണമടഞ്ഞിരുന്നു.

[[Thirty Years' War|മുപ്പതുവർഷ യുദ്ധത്തോടനുബന്ധിച്ച്]] (1618–1648), ഏകദേസം 80 ലക്ഷം ജർമനിക്കാർ ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗും ടൈഫസും കാരണം മരണമടഞ്ഞിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,794989,00.html War and Pestilence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090921004137/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,794989,00.html |date=2009-09-21 }}. ''TIME.'' April 29, 1940&lt;/ref&gt; 1812-ൽ റഷ്യയിൽ വച്ച് [[നെപ്പോളിയൻ ബോണപ്പാർട്ട്|നെപ്പോളിയന്റെ]] മഹത്തായ സൈന്യം നശിക്കാനുണ്ടായ കാരണങ്ങളിലൊന്ന് ടൈഫസ് ആയിരുന്നു. 450,000 സൈനികർ യുദ്ധത്തിനു പുറപ്പെട്ടെങ്കിലും 40,000 പേർ മാത്രമാണ് സൈനികച്ചിട്ടയിൽ തിരിച്ചെത്തിയത്.&lt;ref&gt;See a large copy of the chart here: http://www.adept-plm.com/Newsletter/NapoleonsMarch.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707083235/http://www.adept-plm.com/Newsletter/NapoleonsMarch.htm |date=2011-07-07 }}, but discussed at length in Edward Tufte, ''The Visual Display of Quantitative Information'' (London: Graphics Press, 1992)&lt;/ref&gt; 1813-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ നെപ്പോളിയൻ 500,000 സൈനികരെ റഷ്യയിലെ നാശം മറികടക്കാനായി പുതുതായി നിയമിച്ചു. ആ വർഷം 219,000 സൈനികർ ടൈഫസ് ബാധിച്ചുമരിച്ചു.&lt;ref name=Typhus/&gt;  [[Irish Potato Famine|അയർലാന്റിലെ പൊട്ടറ്റോ ഫാമിൻ]] കാരണമുണ്ടായ മരണങ്ങലിൽ ഒരു ഭാഗം ടൈഫസ് മൂലമായിരുന്നു.

[[World War I|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] ടൈഫസ് ഉദ്ദേശം 150,000 മരണങ്ങൾ [[Serbia|സെർബിയയിൽ]] നടക്കാൻ കാരണമായി. 1918 മുതൽ 1922 വരെ ഉദ്ദേശം രണ്ടരക്കോടി ടൈഫസ് രോഗബാധയും 30 ലക്ഷം മരണങ്ങളും റഷ്യയിലുണ്ടായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Typhus&gt;{{cite web |url=http://entomology.montana.edu/historybug/TYPHUS-Conlon.pdf |format=PDF |title=The historical impact of epidemic typhus |author=Joseph M. Conlon |accessdate=2009-04-21 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611213940/http://entomology.montana.edu/historybug/TYPHUS-Conlon.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; നാസി കോൺസൺ‌ട്രേഷൻ ക്യാമ്പുകളിലെ ധാരാളം മരണങ്ങൾ ടൈഫസ് മൂലമായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്തെ യുദ്ധക്കുറ്റവാളികളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്ന റഷ്യൻ ക്യാമ്പുകളിലും ടൈഫസ് മൂലം ധാരാളം മരണങ്ങളുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. റഷ്യയുടെ തടവിലുണ്ടായിരുന്ന 57 ലക്ഷം നാസികളിൽ 35 ലക്ഷം പേർ ടൈഫസ് മൂലം മരിച്ചുവത്രേ.&lt;ref&gt;[http://www.historynet.com/soviet-prisoners-of-war-forgotten-nazi-victims-of-world-war-ii.htm Soviet Prisoners of War: Forgotten Nazi Victims of World War II] By Jonathan Nor, TheHistoryNet&lt;/ref&gt;

===വസൂരി===
[[Variola virus|വേരിയോള]] എന്ന രോഗാണു മൂലമുണ്ടാകുന്ന പകർച്ചാസ്വഭാവമുള്ള അസുഖമാണ് വസൂരി. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന സമയത്ത് നാലുലക്ഷം യൂറോപ്യന്മാർ ഓരോ വർഷവും ഈ അസുഖം മൂലം മരണമടയുന്നുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=vacc.chapter.3 Smallpox and Vaccinia]. ''National Center for Biotechnology Information.''&lt;/ref&gt; ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ 30 മുതൽ 50 കോടി വരെ മരണം വസൂരി കാരണമായി ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html |title=UC Davis Magazine, Summer 2006: Epidemics on the Horizon |accessdate=2008-01-03 |work= |archive-date=2008-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081211181455/http://ucdavismagazine.ucdavis.edu/issues/su06/feature_1b.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sciencedaily.com/releases/2008/01/080131122956.htm How Poxviruses Such As Smallpox Evade The Immune System], ScienceDaily, February 1, 2008&lt;/ref&gt; 1950-കളിൽ പോലും അഞ്ചു കോടി വീതം വസൂരി രോഗ കേസുകൾ ഓരോ വർഷവും ലോകത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070921235036/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/smallpox/en/ &quot;Smallpox&quot;]. ''WHO Factsheet.'' Retrieved on 2007-09-22.&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും നടന്ന പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് പരിപാടികൾ കാരണം 1979 ഡിസംബറിൽ വസൂരി നിർമാർജ്ജനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. നാളിതുവരെ പൂർണ്ണമായി ഇല്ലാതാക്കപ്പെട്ട ഒരേയൊരു അസുഖം വസൂരിയാണ്.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = De Cock KM | title = (Book Review) The Eradication of Smallpox: Edward Jenner and The First and Only Eradication of a Human Infectious Disease | url = http://www.nature.com/nm/journal/v7/n1/full/nm0101_15b.html| journal = Nature Medicine | year = 2001 | volume = 7 | pages = 15–6 | doi = 10.1038/83283 | issue=1}}&lt;/ref&gt;

===മീസിൽസ്===
[[measles|മീസിൽസ്]] പകരുവാനുള്ള സാദ്ധ്യത ഏറെയുള്ള അസുഖമാണ്. 90% ആൾക്കാരെയും പതിനഞ്ചു വയസ്സിനുള്ളിൽ മീസിൽസ് ബാധിക്കാറുണ്ട്. 1963-ൽ വാക്സിൻ തുടങ്ങും മുൻപ് വർഷം തോറും 30 ലക്ഷം മുതൽ 40 ലക്ഷം വരെ കേസുകൾ എല്ലാ വർഷവും അമേരിക്കയിൽ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു.&lt;ref name=autogenerated1&gt;Center for Disease Control &amp; National Immunization Program. Measles History, article online 2001. Available from http://www.cdc.gov.nip/diseases/measles/history.htm{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; കഴിഞ്ഞ 150 വർഷം കൊണ്ട് മീസിൽസ് ബാധ കാരണം ലോകത്ത് 20 കോടി ആൾക്കാർ മരിച്ചിട്ടുണ്ടാവും എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Measles/&gt; 2000-ൽ മാത്രം മീസിൽസ് ബാധ കാരണം ലോകത്ത് 777,000 ആൾക്കാർ മരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ വർഷം ലോകത്ത് 4 കോടി മീസിൽസ് കേസുകളുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Stein CE, Birmingham M, Kurian M, Duclos P, Strebel P |title=The global burden of measles in the year 2000—a model that uses country-specific indicators |journal=J. Infect. Dis. |volume=187  |issue=Suppl 1 |pages=S8–14 |year=2003 |month=May |pmid=12721886 |doi=10.1086/368114 }}&lt;/ref&gt;

മീസിൽസ് മനുഷ്യ സമൂഹങ്ങളിൽ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്ന തരം അസുഖമാണ് ([[endemic disease|എൻഡെമിക് അസുഖം]]). ഇതുകാരണം ധാരാളം ആൾക്കാർക്ക് അസുഖത്തിനെതിരേ പ്രതിരോധശേഷിയുണ്ടാവും. ജനങ്ങൾക്ക് പ്രതിരോധശേഷിയില്ലാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ മീസിൽസ് പുതുതായി എത്തിപ്പെട്ടാലുണ്ടാകുന്ന വിപത്ത് കടുത്തതായിരിക്കും. 1529-ൽ [[Cuba|ക്യൂബയിൽ]] ഉണ്ടായ മീസിൽസ് ബാധയിൽ ജനങ്ങളിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടാൾക്കാർ മരിച്ചുപോയി. ഇവർ ഇതിനു മുൻപുണ്ടായ വസൂരി ബാധയെ അതിജീവിച്ചവരായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''Man and Microbes: Disease and Plagues in History and Modern Times''; by Arno Karlen&lt;/ref&gt; ഈ അസുഖം [[Mexico|മെക്സിക്കോ]], [[Central America|മദ്ധ്യ അമേരിക്ക]], [[Inca|ഇൻക]] ജനത എന്നിവയ്ക്ക് വമ്പിച്ച നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/RUVALCA1.ART &quot;Measles and Small Pox as an Allied Army of the Conquistadors of America&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502200745/http://www.millersville.edu/~columbus/data/art/RUVALCA1.ART |date=2009-05-02 }} by Carlos Ruvalcaba, translated by Theresa M. Betz in &quot;Encounters&quot; (Double Issue No. 5-6, pp. 44–45)&lt;/ref&gt;

===ക്ഷയം===
ക്ഷയരോഗകാരിയായ [[Mycobacterium tuberculosis|മൈകോബാക്ടീരിയം ട്യൂബർക്കുലോസിസ്]] എന്ന അണു ലോകജനസംഖ്യയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ആൾക്കാരിലും കാണപ്പെടുന്നു. ഒരു സെക്കന്റിൽ ഒരാൾക്കെന്ന നിരക്കിൽ ഈ രോഗാണു പുതിയ ആൾക്കാരെ ബാധിക്കുന്നുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;WHO2004data&quot;&gt;[[World Health Organization]] (WHO). [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs104/en/index.html Tuberculosis Fact sheet N°104 – Global and regional incidence.] March 2006, Retrieved on 6 October 2006.&lt;/ref&gt; ഇത്തരം രോഗാണുബാധയുടെ 5–10% ആൾക്കാർക്ക് ഭാവിയിൽ ക്ഷയരോഗമുണ്ടാകാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട് (രോഗാണു ബാധിച്ച എല്ലാവർക്കും രോഗമുണ്ടാവില്ല). അസുഖമുണ്ടായിക്കഴിഞ്ഞാൽ ശരിയായ ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ പകുതിപ്പേരും മരിച്ചുപോകും. വർഷം തോറും 80 ലക്ഷം ആൾക്കാർക്ക് [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗബാധ]] ഉണ്ടാകുന്നുണ്ട്. 20 ലക്ഷം ആൾക്കാർ ഈ അസുഖം മൂലം ലോകമാസകലം വർഷം തോറും മരിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;CDC&quot;&gt;[[Centers for Disease Control]]. [http://www.cdc.gov/od/oc/Media/pressrel/fs050317.htm Fact Sheet: Tuberculosis in the United States.] 17 March 2005, Retrieved on 6 October 2006.&lt;/ref&gt;

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ യൂറോപ്പിലെ പ്രായപൂർത്തിയായവരിൽ നാലിലൊന്ന് മരിച്ചിരുന്നത് ക്ഷയരോഗം കാരണമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/TB/pubs/mdrtb/default.htm Multidrug-Resistant Tuberculosis]. ''Centers for Disease Control and Prevention.''&lt;/ref&gt; 1918-ലും ഫ്രാൻസിൽ ആറു മരണങ്ങളിൽ ഒന്നിനു കാരണം ക്ഷയരോഗമായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ അമേരിക്കയിലെയും ജനസംഖ്യയുടെ 70 മുതൽ 90% വരെയാൾക്കാരെയും ക്ഷയരോഗാണു ബാധിച്ചിരുന്നു. പട്ടണങ്ങളിലെ തൊഴിലാളികളിൽ 40% പേരും മരിച്ചിരുന്നത് ക്ഷയരോഗം കാരണമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://ocp.hul.harvard.edu/contagion/tuberculosis.html Tuberculosis in Europe and North America, 1800–1922]. ''The Harvard University Library, Open Collections Program: Contagion.''&lt;/ref&gt; ഇറ്റുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പത്തു കോടി ആൾക്കാർ ക്ഷയരോഗം കാരണം മരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Measles&gt;{{cite web |url=http://birdflubook.com/a.php?id=40&amp;t=p |title=Torrey EF and Yolken RH. 2005. Their bugs are worse than their bite. Washington Post, April 3, p. B01 |publisher=Birdflubook.com |date= |accessdate=2010-08-26 |archive-date=2013-04-28 |archive-url=https://www.webcitation.org/6GCwhaHD6?url=http://birdflubook.com/a.php?id=40 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; വികസ്വരരാജ്യങ്ങളിൽ ഇപ്പോഴും ക്ഷയരോഗം പ്രധാന ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നാണ്.&lt;ref&gt;[http://www.nature.com/nri/journal/v5/n8/abs/nri1666.html Immune responses to tuberculosis in developing countries: implications for new vaccines]. ''Nature Reviews Immunology'' 5, 661–667 (August 2005).&lt;/ref&gt; എയ്ഡ്സിന്റെ വരവ് വികസിത രാജ്യങ്ങളിലും ക്ഷയരോഗം പ്രധാന ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്.

===കുഷ്ടരോഗം===
''[[Mycobacterium leprae|മൈകോബാക്ടീരിയം ലെപ്രേ]]'' എന്ന രോഗാണുവാണ് [[Leprosy|കുഷ്ടരോഗത്തിന്റെ]] രോഗകാരി. രോഗാണുബാധയുണ്ടായി രോഗം വരാൻ അഞ്ചുവർഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ എടുക്കുന്ന തരം [[chronic disease|ക്രോണിക് അസുഖമാണിത്]]. 1985-നു ശേഷം ഒന്നരക്കോടി ആ‌ൾക്കാരെ ഈ രോഗത്തിൽ നിന്ന് ചികിത്സ മൂലം രക്ഷപെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6522023.stm Leprosy 'could pose new threat']. BBC News. April 3, 2007.&lt;/ref&gt; 2002-ൽ, 763,917 പുതിയ കേസുകൾ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ടു. പത്തു ലക്ഷത്തിനും ഇരുപതു ലക്ഷത്തിനുമിടയിൽ ആ‌ൾക്കാർ ലെപ്രസി ബാധ കാരണം വികലാംഗരായിട്ടുണ്ടാവുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/nczved/dfbmd/disease_listing/leprosy_ti.html Leprosy (Hansen's Disease)].''Centers for Disease Control and Prevention (CDC).''&lt;/ref&gt;

600 മുതൽക്കെങ്കിലും ആൾക്കാരെ കുഷ്ടരോഗം ബാധിച്ചിരുന്നു എന്നതിന് ചരിത്രത്തിൽ തെളിവുകളുണ്ട്. ചൈന, ഈജിപ്റ്റ്, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പുരാതന സംസ്കാരങ്ങൾ ഈ അസുഖത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.&lt;ref name=WHO_Factsheet&gt;{{cite web | title = Leprosy | work = WHO | url = http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs101/en/ | accessdate = 2007-08-22}}&lt;/ref&gt; [[High Middle Ages|ഉന്നത മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ]] പശ്ചിമ യൂറോപ്പിൽ ഇതിനു മുൻപുണ്ടായിട്ടില്ലാത്തവിധം കുഷ്ടരോഗബാധ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120119062514/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0IMR/is_1-2_81/ai_n16701818/ &quot;Medieval leprosy reconsidered&quot;]. ''International Social Science Review'', Spring-Summer, 2006, by Timothy S. Miller, Rachel Smith-Savage.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Boldsen JL |title=Leprosy and mortality in the Medieval Danish village of Tirup |journal=Am. J. Phys. Anthropol. |volume=126 |issue=2 |pages=159–68 |year=2005 |month=February |pmid=15386293 |doi=10.1002/ajpa.20085 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/108564968/abstract |access-date=2013-01-05 |archive-date=2012-12-16 |archive-url=https://archive.today/20121216134249/http://www3.interscience.wiley.com/journal/108564968/abstract |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; കുഷ്ടരോഗികളെ ചികിത്സിക്കുന്ന പല ആശുപത്രികളും ഈ സമയത്ത് ഉയർന്നുവരുകയുണ്ടായി. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യ സമയങ്ങളിൽ 19,000 ആശുപത്രികൾ യൂറോപ്പിലുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{CathEncy|wstitle=Leprosy}}&lt;/ref&gt;

===മലേറിയ===
ഭൂമദ്ധ്യരേഖാപ്രദേശത്തും അതിനടുത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും [[Malaria|മലേറിയ]] വ്യാപകമാണ്. അമേരിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെയും ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക എന്നീ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെയും ഭാഗങ്ങളിൽ ഈ അസുഖം വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വർഷവും ഉദ്ദേശം 35 കോടി മുതൽ 50 കോടി വരെ മലേറിയ കേസുകളുണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/malaria/facts.htm Malaria Facts]. ''Centers for Disease Control and Prevention.''&lt;/ref&gt; ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മലേറിയ ചികിത്സയുടെ ഒരു പ്രധാന വെല്ലുവിളി മരുന്നുകൾക്കെതിരേ രോഗകാരി നേടുന്ന പ്രതിരോധശേഷിയാണ്. ആർട്ടെമിസിനിൻ എന്ന മരുന്നൊഴികെ ബാക്കി മിക്ക മരുന്നുകൾക്കെതിരേയും പ്രതിരോധം വ്യാപകമായി കണ്ടുവരുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=White NJ |title=Antimalarial drug resistance |journal=J. Clin. Invest. |volume=113 |issue=8 |pages=1084–92 |year=2004 |month=April |pmid=15085184 |pmc=385418 |doi=10.1172/JCI21682}}&lt;/ref&gt;

യൂറോപ്പ്, വടക്കേ അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ പണ്ട് മലേറിയ സാധാരണയായി കാണപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഈ അസുഖം തുടച്ചുനീക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;[http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780511254819&amp;ss=exc Vector- and Rodent-Borne Diseases in Europe and North America]. Norman G. Gratz. ''World Health Organization, Geneva.''&lt;/ref&gt; റോമാ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തളർച്ചയ്ക്ക് മലേറിയ ഒരു കാരണമായിരുന്നിരിക്കാം.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1180469.stm DNA clues to malaria in ancient Rome]. ''BBC News.'' February 20, 2001.&lt;/ref&gt; ഈ അസുഖത്തിന് റോമൻ ഫീവർ എന്ന് പേരുണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20030418065806/http://www.abc.net.au/rn/talks/perspective/stories/s776423.htm &quot;Malaria and Rome&quot;]. Robert Sallares. ''ABC.net.au.'' January  29, 2003.&lt;/ref&gt; അടിമ വ്യാപാരത്തിനൊപ്പമാണ് ''[[Plasmodium falciparum|പ്ലാസ്മോഡിയം ഫാൽസിപ്പാറം]]'' എന്ന മലേറിയ രോഗകാരി (മറ്റു സ്പീഷീസ് രോഗകാരികളുമുണ്ട്) അമേരിക്കയിൽ എത്തിപ്പെട്ടത്. വിർജീനിയയിലെ ജേംസ്ടൗൺ എന്ന കോളനി തകർത്തത് മലേറിയ എന്ന അസുഖമാണ്. 1830-കളോടെ ഈ അസുഖം പസഫിക് തീരത്തെത്തിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.washington.edu/uwired/outreach/cspn/Website/Course%20Index/Lessons/7/7.html &quot;The Changing World of Pacific Northwest Indians&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619083534/http://www.washington.edu/uwired/outreach/cspn/Website/Course%20Index/Lessons/7/7.html |date=2009-06-19 }}. ''Center for the Study of the Pacific Northwest, University of Washington.''&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധസമയത്ത് രണ്ടു വശത്തുനിന്നുമുള്ള സൈനികർക്കായി 12 ലക്ഷം പേർക്ക് മലേറിയ ബാധ വന്നിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infoplease.com/cig/dangerous-diseases-epidemics/malaria.html |title=A Brief History of Malaria |publisher=Infoplease.com |date= |accessdate=2010-08-26}}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കയുടെ തെക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ 1930 കൾ വരെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മലേറിയ ബാധകൾ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;[http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0707/feature1/text3.html Malaria]. By Michael Finkel. ''National Geographic Magazine.''&lt;/ref&gt;

===മഞ്ഞപ്പനി===
[[Yellow fever|മഞ്ഞപ്പനി]] പലവട്ടം വിനാശകരമായ പകർച്ചവ്യാധികൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;[http://www.1911encyclopedia.org/Yellow_Fever Yellow Fever – LoveToKnow 1911].&lt;/ref&gt; ന്യൂ യോർക്ക്, ഫിലാഡെൽഫിയ, ബോസ്റ്റൺ എന്നീ വടക്കൻ നഗരങ്ങളിൽ വരെ ഈ അസുഖം എത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1793-ൽ അമേരിക്ക കണ്ടിട്ടുള്ള മഞ്ഞപ്പനി ബാധകളിൽ ഏറ്റവും മാരകമായ ഒന്നിൽ ഫിലാഡെൽഫിയയുടെ 10% ജനസംഖ്യ (5,000) പേർ മഞ്ഞപ്പനിക്കിരയായി.&lt;ref&gt;{{cite web | last=Arnebeck | first=Bob | title=A Short History of Yellow Fever in the US | work=Benjamin Rush, Yellow Fever and the Birth of Modern Medicine | date=January 30, 2008 | url=http://www.geocities.com/bobarnebeck/history.html | accessdate=04-12-2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071107163908/http://www.geocities.com/bobarnebeck/history.html | archivedate=2007-11-07 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; പ്രസിഡന്റ് [[ജോർജ് വാഷിംഗ്ടൺ|ജോർജ്ജ് വാഷിംഗ്ടൺ]] ഉൾപ്പെടെ ജനങ്ങളിൽ പകുതിപ്പേരും നാടുവിട്ട് ഓടിപ്പോയിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ സ്പെയിനിൽ 300,000 ആൾക്കാർ മഞ്ഞപ്പനി ബാധിച്ച് മരിച്ചിട്ടുള്ളതായി കണക്കാക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.iberianature.com/material/tigermosquito.htm Tiger mosquitoes and the history of yellow fever and dengue in Spain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170804192609/http://www.iberianature.com/material/tigermosquito.htm |date=2017-08-04 }}.&lt;/ref&gt; കോളനി വാഴ്ച്ചക്കാലത്ത് പടിഞ്ഞാറൻ ആഫ്രിക്ക മലേറിയ, മഞ്ഞപ്പനി എന്നീ അസുഖങ്ങൾ കാരണം ''വെള്ളക്കാരന്റെ ശവക്കുഴി'' എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. &lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/1995/10/15/weekinreview/the-world-africa-s-nations-start-to-be-theirbrothers-keepers.html Africa's Nations Start to Be TheirBrothers' Keepers]. The New York Times, October 15, 1995.&lt;/ref&gt;

===കാരണമറിയാത്തവ===
വളരെ ഗുരുതരമായിരുന്നുവെങ്കിലും പൂർണ്ണമായി അപ്രത്യക്ഷമായ ചില അസുഖങ്ങളുണ്ട്. ഈ അസുഖങ്ങളുടെ കാരണമെന്താണെന്നു പോലും ഇപ്പോൾ അറിവില്ല. ''[[Sweating sickness|ഇംഗ്ലീഷ് വിയർപ്പ്]]'' എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരസുഖം പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇംഗ്ലണ്ടിനെ ബാധിച്ചിരുന്നു. ഞൊടിയിടയിൽ ഇത് ആൾക്കാരെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയിരുന്നുവത്രേ. ബ്യൂബോണിക് പ്ലേഗ് എന്ന അസുഖത്തേക്കാൾ ഭയമുളവാക്കിയിരുന്ന ഈ അസുഖം എന്തുകൊണ്ടാണ് വന്നതെന്നത് ഇപ്പോഴും അജ്ഞാതമാണ്.

== ഭാവിയിൽ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന പാൻഡെമിക്കുകൾ സംബന്ധിച്ചുള്ള വ്യാകുലതകൾ ==
=== വൈറൽ ഹെമറാജിക് പനികൾ ===
[[Lassa fever virus|ലാസ്സ ഫീവർ വൈറസ്]], [[Rift Valley fever|റിഫ്റ്റ് വാലി പനി]], [[Marburg virus|മാർബർഗ് വൈറസ്]], [[Ebola|എബോള വൈറസ്]], [[Bolivian hemorrhagic fever|ബൊളീവിയൻ ഹെമറാജിക് പനി]] എന്നിവ വലിയതോതിൽ പകരുന്നവയും വളരെ മാരകവുമായ അസുഖങ്ങളാണ്. ഇവ പാൻഡെമിക്കുകളാകാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. രോഗബാധിതരായ ആൾക്കാർക്ക് രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നതിനു മുൻപുള്ള ഇടവേള വളരെക്കുറവാണ് എന്നതാണ് ഈ അസുഖം പാൻഡെമിക് തലത്തിൽ പകരാത്തതിന്റെ ഒരു കാരണം. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കാൻ തുടങ്ങിയവരെ ഒറ്റപ്പെടുത്തി പകർച്ച തടയുക എളുപ്പമാണ്. എങ്കിലും മ്യൂട്ടേഷനുകളിലൂടെ ഈ അസുഖങ്ങൾ പകരുവാനുള്ള ശേഷി കൂടുതലായി നേടിയെടുത്തേക്കാം.

=== ആന്റീബയോട്ടിക് മരുന്നുകളോടുള്ള പ്രതിരോധം ===
ആന്റീബയോട്ടിക് മരുന്നുകൾ ബാധിക്കാത്ത ചില രോഗകാരികൾ ഇപ്പോൾ നിയന്ത്രണത്തിലായ പല അസുഖങ്ങളുടെയും തിരിച്ചുവരവിന് കാരണമായേക്കാം.&lt;ref&gt;[http://www.pasteur.fr/actu/presse/press/07pesteTIGR_E.htm Researchers sound the alarm: the multidrug resistance of the plague bacillus could spread]. Pasteur.fr&lt;/ref&gt; സ്ഥിരമായി ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മരുന്നുകളോട് പ്രതിരോധം കാണിക്കുന്ന തരം ക്ഷയരോഗാണു ഇത്തരം ആശങ്കയ്ക്കിടയാക്കുന്നുണ്ട്. പലതരം മരുന്നുകളോട് പ്രതിരോധം കാണിക്കുന്ന തരം ക്ഷയം പുതുതായി അഞ്ചുലക്ഷം പേരെ ഓരോ വർഷവും ബാധിക്കുന്നുണ്ട് എന്നാണ് കണക്ക്.&lt;ref&gt;[http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2009/tuberculosis_drug_resistant_20090402/en/index.html Health ministers to accelerate efforts against drug-resistant TB]. ''World Health Organization.''&lt;/ref&gt; ചൈനയിലും ഇന്ത്യയിലുമാണ് ഇത് കൂടുതലായി കാണപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.guardian.co.uk/society/2009/apr/01/bill-gates-tb-timebomb-china Bill Gates joins Chinese government in tackling TB 'timebomb']. ''Guardian.co.uk''. April 1, 2009&lt;/ref&gt; ലോകാരോഗ്യസംഘടനയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്തിൽ 5 കോടി ആൾക്കാർക്ക് മൾട്ടി ഡ്രഗ് റെസ്റ്റിസ്റ്റന്റ് ട്യൂബർക്കുലോസിസ് (ഒന്നിൽ കൂടുതൽ മരുന്നുകളോട് പ്രതിരോധം കാണിക്കുന്ന തരം ക്ഷയം) ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ 79 ശതമാനം അസുഖങ്ങളിലും മൂന്നോ അതിലധികമോ തരം ആന്റീബയോട്ടിക്കുകൾക്ക് എതിരേ പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള ക്ഷയരോഗാണുവാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വളരെയധികം മരുന്നുകളോട് പ്രതിരോധം കാണിക്കുന്ന ക്ഷയം ([[XDR TB]]) 2006-ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. ഇത് 49 രാജ്യങ്ങളിൽ പിന്നീട് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. വർഷം തോറും 40,000 ഇത്തരം കേസുകൾ പുതുതായി ഉണ്ടാകുന്നുണ്ടെന്ന് ലോകാരോഗ്യസംഘടന അനുമാനിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2008/HEALTH/11/17/tb.pandemic/index.html Tuberculosis: A new pandemic?]. CNN.com&lt;/ref&gt;

കഴിഞ്ഞ ഇരുപതു വർഷമായി ''[[Staphylococcus aureus|സ്റ്റാഫൈലോകോക്കസ് ഓറിയസ്]]'', ''[[Serratia marcescens|സെറേഷ്യ മാർസെസെൻസ്]]'', [[Enterococcus|എന്ററോകോക്കസ്]] തുടങ്ങിയ രോഗകാരികൾക്ക് വാൻകോമൈസിൻ, അമിനോഗ്ലൈക്കോസൈഡുകൾ, സെഫാലോസ്പോറിനുകൾ പോലുള്ള ആന്റീബയോട്ടിക്കുകൾക്കെതിരേ പ്രതിരോധശേഷി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആശുപത്രികളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന അസുഖങ്ങൾക്ക് പ്രധാന കാരണത്തിലൊന്നാണ് ഇത്തരം പ്രതിരോധശേഷിയുള്ള രോഗകാരികൾ. മെത്തിസിലിൻ എന്ന ആന്റീബയോട്ടിക്കുകൾക്കെതിരേ പ്രതിരോധശേഷി കാണിക്കുന്ന സ്റ്റാഫൈലോക്കോക്കസ് ഓറിയസ് പോലുള്ള രോഗകാരികൾ സമൂഹത്തിൽ തന്നെ കൂടുതലായി പരക്കുന്നുണ്ട്. &lt;!-- Antibiotics are not described as &quot;strongest&quot;; each has a specific range of activity. Antibiotics that are effective against many types of bacteria are termed &quot;broad spectrum&quot;. Vancomycin is only effective against Gram-positive organisms, such as sensitive strains of ''S. aureus'' and Enterococcus. --&gt; &lt;!-- HAIs are a serious concern, but do not meet the definition of a pandemic --&gt;

അനുചിതവും അധികവുമായ ആന്റീബയോട്ടിക് പ്രയോഗമാണ് രോഗകാരികൾക്ക് ഇത്തരം പ്രതിരോധശേഷി വർദ്ധിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.&lt;ref name=Larson2007&gt;{{cite journal |author=Larson E |title=Community factors in the development of antibiotic resistance |journal=Annu Rev Public Health |volume=28 |pages=435–47 |year=2007 |pmid=17094768 |doi=10.1146/annurev.publhealth.28.021406.144020 }}&lt;/ref&gt;

=== സാർസ് ===
2003-ൽ സിവിയർ അക്യൂട്ട് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം എന്ന തരം [[atypical pneumonia|അസാധാരണ ന്യൂമോണിയ]] പാൻഡമിക് ആയി മാറുമോ എന്ന ഭീതിയുണ്ടായിരുന്നു. ഒരുതരം [[coronavirus|കൊറോണാ വൈറസ്]] ആണ് ഈ അസുഖത്തിന്റെ രോഗകാരി. ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെയും മറ്റും ഇടപെടൽ കാരണം രോഗം പകരുന്ന നിരക്ക് കുറയ്ക്കാനും പകർച്ചയ്ക്ക് തടയിടാനും പെട്ടെന്നു തന്നെ സാധിച്ചു. ഇത് ഈ പകർച്ചവ്യാധി പാൻഡെമിക് ആകാതിരിക്കാൻ കാരണമായി. പക്ഷേ ഈ അസുഖം തുടച്ചുനീക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇത് വീണ്ടും വരുവാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

=== ഇൻഫ്ലുവൻസ ===
വന്യ ജലപക്ഷികളാണ് ഇൻഫ്ലുവൻസ എ തരം വൈറസിന്റെ സ്വാഭാവിക വാഹകർ. ഇടയ്ക്കിടെ ഈ വൈറസ് മറ്റു സ്പീഷീസുകളിലേയ്ക്ക് പകരാറുണ്ട്. ഇത് വളർത്തുപക്ഷികളിൽ പകർച്ചവ്യാധി ഉണ്ടാക്കാൻ കാരണമാകാറുണ്ട്. ഇത് അപൂർവ്വമായി മനുഷ്യരിലേയ്ക്കും പകരും.&lt;ref name=sobrino6&gt;{{cite book |chapterurl=http://www.horizonpress.com/avir |author=Klenk et al. |year=2008 |chapter=Avian Influenza: Molecular Mechanisms of Pathogenesis and Host Range |title=Animal Viruses: Molecular Biology |publisher=Caister Academic Press |isbn=978-1-904455-22-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Kawaoka&gt;{{cite book |author=Kawaoka Y (editor). |title=Influenza Virology: Current Topics |publisher=Caister Academic Press |year=2006 |url=http://www.horizonpress.com/flu |isbn=978-1-904455-06-6}}&lt;/ref&gt;

==== എച്ച്.5എൻ.1 (പക്ഷിപ്പനി) ====
2004 ഫെബ്രുവരിയിൽ, [[avian influenza|പക്ഷിപ്പനി]] (ഏവിയൻ ഇൻഫ്ലുവൻസ) വൈറസിനെ [[Vietnam|വിയറ്റ്നാമിലെ]] പക്ഷികളിൽ കണ്ടെത്തി. ഇത് പുതിയ ഇനം വൈറസുകൾ പടരാനുള്ള സാദ്ധ്യതയെപ്പറ്റി ആശങ്കകൾക്കിടയാക്കി. മനുഷ്യരിലോ പക്ഷികളിലോ വച്ച് ഈ പക്ഷിപ്പനി വൈറസും മനുഷ്യരിൽ പടരുന്ന വൈറസും തമ്മിൽ സംയോജിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഒരു പുതിയ ഇനം ഇൻഫ്ലുവൻസ വൈറസ് ഉണ്ടാവുകയും ഇത് മനുഷ്യരിൽ പെട്ടെന്ന് പടർന്നുപിടിക്കുകൗം അതി മാരകമാവുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് ഭീതി. ഇത്തരം പുതിയ ഇനം കാരണം ഒരു ആഗോള പാൻഡെമിക് ഉണ്ടാവാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.

2005 ഒക്റ്റോബറിൽ ഈ അസുഖം [[Turkey|ടർക്കിയിൽ]] കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി. റഷ്യ, മംഗോളിയ, ചൈന എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇതേ വൈറസിനെ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. [[Romania|റോമാനിയ]], [[Greece|ഗ്രീസ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലും വൈറസ് കണ്ടെത്തപ്പെടുകയുണ്ടായി. [[Croatia|ക്രൊയേഷ്യ]], [[Bulgaria|ബൾഗേറിയ]], [[United Kingdom|ബ്രിട്ടൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിലും ഈ വൈറസ് ആണെന്നു സംശയിക്കുന്ന കേസുകൾ കാണപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4348404.stm |title=Bird flu is confirmed in Greece |work=BBC NEWS |date=17 October 2005 | accessdate=2010-01-03}}&lt;/ref&gt;

2007 നവംബറോടുകൂടി ധാരാളം [[H5N1|എച്ച്5എൻ1]] കേസുകൾ യൂറോപ്പിൽ സ്ഥിതീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/world/05/bird_flu_map/html/1.stm |title=Bird Flu Map |work=BBC NEWS | accessdate=2010-01-03}}&lt;/ref&gt; ഒക്റ്റോബർ വരെ 59 ആൾക്കാർ മാത്രമേ H5N1 കാരണം മരിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ഇത് പഴയ ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക്കുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അസാധാരണമാണ്.

പക്ഷിപ്പനിയെ ഇതുവരെ പാൻഡെമിക് എന്ന ഗണത്തിൽ പെടുത്താൻ സാധിക്കില്ല. മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേയ്ക്ക് തുടർച്ചയായ രോഗപ്പകർച്ച ഇതുവരെ തുടങ്ങിയിട്ടില്ലാത്തതാണ് ഇതിനു കാരണം. പക്ഷികളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേയ്ക്കാണ് ഇതുവരെ രോഗപ്പകർച്ചയുണ്ടായിട്ടുള്ളത്.&lt;ref&gt;WHO (2005). Avian Influenza A (H5N1) Infection in Humans http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra052211&lt;/ref&gt; തൊണ്ടയിലെയും ശ്വാസകോശത്തിലെയും റിസപ്റ്ററുകളുമായി സംയോജിച്ചാണ് സാധാരന ഇൻഫ്ലുവൻസ വൈറസുകൾ പകരുന്നതെങ്കിൽ പക്ഷിപ്പനി വൈറസുകൾക്ക് ശ്വാസകോശത്തിനുള്ളിൽ വളരെ ആഴത്തിലുള്ള റിസപ്റ്ററുകളുലൂടെയേ രോഗമുണ്ടാക്കാൻ സാധിക്കുന്നുള്ളൂ. ഇതാണ് മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേയ്ക്ക് പകരാതിരിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണം.

== ജൈവയുദ്ധതന്ത്രം ==
1346-ൽ പ്ലേഗ് ബാധ മൂലം മരിച്ച മംഗോൾ പോരാളികളുടെ ശരീരങ്ങൾ [[Crimea|ക്രിമിയയിലെ]] സൈന്യത്താൽ വളയപ്പെട്ടിരുന്ന [[Caffa|കാഫ]] (ഇപ്പോൾ [[Feodosiya|തിയോഡോഷ്യ]]) എന്ന നഗരത്തിന്റെ കോട്ടയ്ക്കകത്തേയ്ക്ക് വലിച്ചെറിഞ്ഞിരുന്നു. കോട്ടയുടെ ഉപരോധം നീണ്ടുപോയപ്പോൾ കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലുള്ളവർക്കും അസുഖം ഉണ്ടാക്കാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു ഇത് ചെയ്തത്. ഈ നടപടി മൂലമാവണം യൂറോപ്പിൽ [[ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്]] എത്തിയതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Wheelis M |title=Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa |journal=Emerging Infect. Dis. |volume=8 |issue=9 |pages=971–5 |year=2002 |month=September |pmid=12194776 |url=http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol8no9/01-0536.htm |pmc=2732530}}&lt;/ref&gt;

അമേരിക്കൻ ആദിവാസികൾ പഴയലോകത്തുനിന്നുള്ള പര്യവേഷകരുമായി ബന്ധത്തിൽ വന്നതിനുശേഷം മാരക പാൻഡെമിക്കുകൾക്കിരയായ കാര്യം പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നുവല്ലോ? ഇതിൽ ഒരു തവണയെങ്കിലും അസുഖമുണ്ടാക്കിയത് ജൈവ യുദ്ധത്തിലൂടെയായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് കമാൻഡർ [[Jeffrey Amherst|ജെഫ്രി ആംഹെർസ്റ്റ്]], സ്വിസ്സ്-ബ്രിട്ടീഷ് ഓഫീസർ കേണൽ [[Henry Bouquet|ഹെൻട്രി ബൗക്വെസ്റ്റ്]] എന്നിവർ വസൂരി രോഗാണുക്കളുള്ള പുതപ്പുകൾ ആദിവാസികൾക്ക് നൽകുകയുണ്ടായി. 1763-ൽ [[Pontiac's Rebellion|പോണ്ടിയാക്കിന്റെ കലാപം]] എന്ന യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായായിരുന്നു ഇത് ചെയ്തത്.&lt;ref&gt;{{cite book
 |first=Jared |last=Diamond
 |title=Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies
 |url=https://archive.org/details/gunsgermssteelfa0000diam |publisher=W.W. Norton &amp; Company
 |year=1997
 |isbn=0-393-03891-2}}&lt;/ref&gt; ഇതുമൂലം ആദിവാസികൾക്ക് രോഗബാധയുണ്ടായോ എന്ന കാര്യം വ്യക്തമല്ല.&lt;ref&gt;Dixon, ''Never Come to Peace'', 152–55; McConnell, ''A Country Between'', 195–96; Dowd, ''War under Heaven'', 190. For historians who believe the attempt at infection was successful, see Nester, ''Haughty Conquerors&quot;'', 112; Jennings, ''Empire of Fortune'', 447–48.&lt;/ref&gt;

[[Sino-Japanese War (1937-1945)|ചൈനയും ജപ്പാനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിന്റെ]] (1937–1945) കാലത്ത് ജപ്പാന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ, [[Unit 731|731-ആം യൂണിറ്റ്]] ആയിരക്കണക്കിന് ചൈനക്കാരിൽ ജൈവയുദ്ധപരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തുകയുണ്ടായി. യുദ്ധത്തിൽ ചൈനക്കാർക്കുമേൽ ജൈവായുധങ്ങൾ പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പ്ലേഗ് ബാധിച്ച എലിച്ചെള്ളുകൾ, രോഗാനുക്കളുള്ള വസ്തുക്കൾ എന്നിവ വിവിധ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കുമേൽ വിമാനത്തിൽ നിന്ന് വർഷിക്കുകയായിരുന്നു ചെയ്തിരുന്നത്. [[cholera|കോളറ]], [[anthrax|ആന്തറാക്സ്]], പ്ലേഗ് എന്നീ അസുഖങ്ങൾ ബാധിച്ച് നാലുലക്ഷത്തോളം ചൈനക്കാരായ സാധാരണക്കാർ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Doctors of Depravity |publisher=Daily Mail |author=Christopher Hudson |date=2 March 2007 |url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=439776&amp;in_page_id=1770 | location=London}}&lt;/ref&gt;

[[anthrax|ആന്ത്രാക്സ്]], [[ebola|എബോള]], [[Marburg virus|മാർബർഗ് വൈറസ്]], പ്ലേഗ്, [[cholera|കോളറ]], [[typhus|ടൈഫസ്]], [[Rocky Mountain spotted fever|റോക്കി മൗണ്ടൻ സ്പോട്ടഡ് ഫീവർ]], [[tularemia|ടുളറീമിയ]], [[brucellosis|ബ്രൂസല്ലോസിസ്]], [[Q fever|ക്യു ഫീവർ]], [[machupo|മാച്ചുപോ]], [[Coccidioides mycosis|കോക്സീഡിയോയ്ഡസ് മൈകോസിസ്]], [[Glanders|ഗ്ലാൻഡേഴ്സ്]], [[Melioidosis|മിലിയോയ്ഡോസിസ്]], [[Shigella|ഷിഗല്ല]],  [[Psittacosis|സിറ്റക്കോസിസ്]], [[Japanese encephalitis|ജാപ്പനീസ് എൻകെഫലൈറ്റിസ് ബി]], [[Rift Valley fever|റിഫ്റ്റ് വാലി ഫീവർ]], [[yellow fever|മഞ്ഞപ്പനി]], വസൂരി എന്നീ അസുഖങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ജൈവയുദ്ധം ആവിഷ്കരിക്കുകയോ ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Alibek&quot;/&gt;

1979-ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ സ്വെർഡ്ലോവ്സ്ക് (യെകാറ്ററിംഗ്ബർഗ്) എന്ന പട്ടണത്തിൽ യുദ്ധാവശ്യത്തിനായി നിർമിച്ച ആന്തറാക്സ് സ്പോറുകൾ പുറത്തുപോവുകയുണ്ടായി. ഈ സംഭവത്തിനെ ബയോളജിക്കൽ ചെർണോബിൽ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;Alibek&quot;&gt;[[Ken Alibek]] and S. Handelman. ''[[Biohazard (book)|Biohazard: The Chilling True Story of the Largest Covert Biological Weapons Program in the World – Told from Inside by the Man Who Ran it]].'' 1999. Delta (2000) ISBN 0-385-33496-6 [http://www.amazon.com/dp/0385334966/].&lt;/ref&gt; 1980-കളുടെ അവസാനസമയത്ത് ചൈനയിൽ ഒരു ജൈവയുദ്ധസന്നാഹത്തിൽ ഇത്തരം ചോർച്ചയുണ്ടായിട്ടുള്ളതായി സംശയിക്കുന്നു. [[hemorrhagic fever|രക്തസ്രാവമുണ്ടാക്കുന്ന തരം]] പനി രണ്ടുതവണ ഇവിടെ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് ചോർച്ച മൂലമാണെന്നാണ് റഷ്യൻ വിദഗ്ദ്ധർ കരുതുന്നത്.&lt;ref&gt;William J Broad, Soviet Defector Says China Had Accident at a Germ Plant, [[New York Times]], April 5, 1999&lt;/ref&gt; 2009 ജനുവരിയിൽ അൾജീരിയയിൽ [[Al-Qaeda|അൽ ക്വൈദ]] നടത്തിവന്ന ഒരു പരിശീലന പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്ന നാല്പതുപേർ പ്ലേഗ് ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. ഇവർ ജൈവ ആയുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ് ചില വിദഗ്ദ്ധർ കരുതുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/algeria/4294664/Al-Qaeda-cell-killed-by-Black-Death-was-developing-biological-weapons.html Al-Qaeda cell killed by Black Death 'was developing biological weapons'] ''Telegraph.'' January 20, 2009.&lt;/ref&gt; ഒന്നു രണ്ടു ദിവസങ്ങൾക്കു ശേഷം അൾജീരിയൻ ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം ഇത് നിഷേധിക്കുകയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;[http://promedmail.oracle.com/pls/otn/f?p=2400:1202:3064214544766058::NO::F2400_P1202_CHECK_DISPLAY,F2400_P1202_PUB_MAIL_ID:X,76014 Plague outbreak denied] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715025136/http://promedmail.oracle.com/pls/otn/f?p=2400:1202:3064214544766058::NO::F2400_P1202_CHECK_DISPLAY,F2400_P1202_PUB_MAIL_ID:X,76014 |date=2011-07-15 }} Feb. 5, 2009.&lt;/ref&gt;

== സംസ്കാരത്തിൽ പാൻഡെമിക്കുകളുടെ സ്വാധീനം ==
===സാഹിത്യം===
*''[[The Andromeda Strain|ദി ആൻഡ്രോമീഡ സ്ട്രെയിൻ]]'' 1969-ൽ [[Michael Crichton|മൈക്കൽ ക്രൈട്ടൺ]] രചിച്ച നോവൽ
*''[[Company of Liars|കമ്പനി ഓഫ് ലയേഴ്സ്]]'' (2008), [[Karen Maitland|കാരെൻ മൈറ്റ്ലാൻഡ്]]
*''[[The Decameron|ദി ഡെക്കാമെറോൺ]]'', [[Giovanni Boccaccio|ജിയോവാന്നി ബൊക്കാച്ചിയോ]], 1353
*''[[Earth Abides|എർത്ത് അബൈഡ്സ്]], [[George R. Stewart|ജോർജ്ജ് ആർ. സ്റ്റ്യുവാർട്ട്]] എഴുതിയ 1949-ൽ നോവൽ
*''[[I Am Legend (novel)|ഐ ആം ലജന്റ്]]'', 1954-ൽ [[Richard Matheson|റിച്ചാർഡ് മാത്തിസൺ]] എഴുതിയ നോവൽ
*''[[The Last Canadian|ദി ലാസ്റ്റ് കനേഡിയൻ]]'', 1974-ൽ [[William C. Heine|വില്യം സി. ഹൈൻ]] എഴുതിയ നോവൽ
*''[[The Last Town on Earth|ദി ലാസ്റ്റ് ടൗൺ ഓൺ എർത്ത്]]'',2006-ൽ [[Thomas Mullen|തോമസ് മുള്ളൻ]] രചിച്ചത്
*''[[Pale Horse, Pale Rider|പേൽ ഹോഴ്സ്, പേൽ റൈഡർ]]'', 1939-ൽ [[Katherine Anne Porter|കാതറീൻ ആന്നി പോർട്ടർ]] രചിച്ച ഹ്രസ്വ നോവൽ
*''[[The Bridge (2000 novel)|ദി ബ്രിഡ്ജ്]]'', 2000-ൽ [[Janine Ellen Young|ജാനിൻ എല്ലെൻ യങ്]] രചിച്ച നോവൽ
*''[[The Stand|ദി സ്റ്റാൻഡ്]]'', 1978-ൽ [[Stephen King|സ്റ്റീഫൻ കിംഗ്]] രചിച്ച നോവൽ
*''[[World War Z|വിസാർഡ് വാർ സീ]], 2006-ൽ [[Max Brooks|മാക്സ് ബ്രൂക്ക്സ്]] രചിച്ച നോവൽ
*''[[Two Journeys|ടൂ ജേണീസ്]]'', 2009-ൽ [[Clemens P. Suter|ക്ലെമെൻസ് പി. സ്യൂട്ടർ]] രചിച്ച നോവൽ
*[[Connie Willis|കോണ്ണി വാലിസ്]] രചിച്ച സമയയാത്രകളെപ്പറ്റിയുള്ള പുസ്തകങ്ങളായ ''[[The Doomsday Book|ദി ഡൂംസ്ഡേ ബുക്ക്]]'', ''[[To Say Nothing of the Dog|ടു സേ നത്തിംഗ് ഓഫ് ദി ഡോഗ്]]'' തുടങ്ങിയവ ഇരുപത്തൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലുണ്ടായ ഒരു പാൻഡെമിക്കിനെപ്പറ്റി സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.

===ചലച്ചിത്രങ്ങൾ===
*''[[The Seventh Seal|ദി സെവൻത് സീൽ]]'' (1957), [[Black Death|ബ്ലാക്ക് ഡെത്ത്]] കാലഘട്ടത്തിലാണ് കഥ നടക്കുന്നത്.
*''[[The Last Man on Earth (1964 film)|ദി ലാസ്റ്റ് മാൻ ഓൺ എർത്ത്]]'' (1964), [[Richard Matheson|റിച്ചാർഡ് മാത്തിസണിന്റെ]] നോവൽ ''[[I Am Legend (film)|ഐ ആം ലെജന്റ്]]'' എന്നതിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഇറ്റാലിയൻ ചിത്രം
*''[[The Omega Man|ദി ഒമേഗ മാൻ]]'' (1971), [[Richard Matheson|റിച്ചാർഡ് മാത്തിസണിന്റെ]] നോവൽ ''[[I Am Legend (film)|ഐ ആം ലെജന്റ്]]'' എന്ന നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രം.
*''[[The Horseman on the Roof|ദി ഹോഴ്സ്മാൻ ഓൺ ദി റൂഫ്]]'' (''ലെ ഹുസ്സാർഡ് സുർ ലെ ടോഇറ്റ്'') (1995), 1832-ലെ കോളറ ബാധ സംബന്ധിച്ച ഫ്രഞ്ച് ചലച്ചിത്രം.
*''[[Twelve Monkeys|ട്വൽവ് മങ്കീസ്]]'' (1995). 
*''[[Outbreak (film)|ഔട്ട്ബ്രേക്ക്]]'' (1995). 
*''[[Smallpox 2002|സ്മാൾപോക്സ് 2002]]'' (2002), സാങ്കൽപ്പിക ബിബിസി ഡോക്യൂഡ്രാമ
*''[[28 Days Later|28 ഡേയ്സ് ലേറ്റർ]]'' (2002)
*''[[End Day|എൻഡ് ഡേ]]'' (2005) സാങ്കൽപ്പിക ബിബിസി ഡോക്യുഡ്രാമ
*''[[I Am Legend (novel)|ഐ ആം ലെജന്റ്]]'' (2007), [[Richard Matheson|റിച്ചാർഡ് മാത്തിസണിന്റെ]] നോവൽ ''[[I Am Legend (film)|ഐ ആം ലെജന്റ്]]'' എന്ന നോവലിനെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് ചലച്ചിത്രം
*''[[28 Weeks Later|28 വീക്ക്സ് ലേറ്റർ]]'' (2007), 28 ഡേയ്സ് ലേറ്റർ എന്ന ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം. 
*''[[Doomsday (film)|ഡൂംസ്ഡേ]]'' (2008). 
*''[[After Armageddon|ആഫ്റ്റർ അർമാഗെഡ്ഡോൺ]]'' (2010)
*''[[Contagion (film)|കണ്ടാജിയൺ]]'' (2011) 
*''[[Rise of the Planet of the Apes|റൈസ് ഓഫ് ദി പ്ലാനറ്റ് ഓഫ് ഏപ്സ്]]'' (2011)
*''[[Halo: Pandemic|ഹാലോ: പാൻഡെമിക്]]'' (2009-2012)

===ഗെയിമുകൾ===
*''[[Pandemic (board game)|പാൻഡെമിക്]]'' (2008), ബോഡ് ഗെയിം.
* [[Plague Inc.|പ്ലേഗ് ഇൻക്]] (2012) സ്ട്രാറ്റജി ഗെയിം

== ഇവയും കാണുക ==
{{Div col|cols=2}}
* [[Epidemic|എപ്പിഡെമിക്]]
* [[Endemic (epidemiology)|എൻഡെമിക്]]
* [[Syndemic|സിൻഡെമിക്]]
* [[Pandemic Severity Index|പാൻഡെമിക്കിന്റെ തീവ്രത അൾക്കുന്ന മാനകം]]
* [[Biological hazard|ബയോളജിക്കൽ ഹസാർഡ്]]
* [[Bioterrorism|ജൈവഭീകരവാദം]]
* [[Biological warfare|ജൈവയുദ്ധം]]
* [[Influenza pandemic|ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമിക്]]
* [[Mortality from infectious diseases|പകർച്ചവ്യാധികൾ കാരണമുള്ള മരണസാദ്ധ്യത]]
* [[Risks to civilization, humans and planet Earth|സംസ്കാരത്തിനും മനുഷ്യർക്കുമുള്ള ഭീഷണികൾ]]
* [[Medieval demography|മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ ജനസംഖ്യാകണക്കുകൾ]]
* [[Globalization and disease|ആഗോളീകരണവും രോഗങ്ങളും]]
* [[Tropical diseases|ഭൂമദ്ധ്യരേഖാപ്രദേശത്തെ രോഗങ്ങൾ]]
{{Div col end}}

==അവലംബങ്ങൾ ==
=== കുറിപ്പുകൾ ===
{{Reflist|colwidth=30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
* സ്റ്റിവാർഡ്സ് &quot;ദി നെക്സ്റ്റ് ഗ്ലോബൽ ത്രെട്ട്: പാൻഡെമിക് ഇൻഫ്ലുവൻസ&quot;.
* [[American Lung Association|അമേരിക്കൻ ലങ് അസോസിയേഷൻ]]. (2007, ഏപ്രിൽ), മൾട്ടിഡ്രഗ് റെസിസ്റ്റന്റ് ട്യൂബർക്കുലോസിസ് ഫാക്റ്റ് ഷീറ്റ്.  www.lungusa.org/site/pp.aspx?c=dvLUK9O0E&amp;b=35815 November 29, 2007.
*{{cite journal |author=Larson E |title=Community factors in the development of antibiotic resistance |journal=Annu Rev Public Health |volume=28 |pages=435–47 |year=2007 |pmid=17094768 |doi=10.1146/annurev.publhealth.28.021406.144020 }}
*{{cite journal |author=Bancroft EA |title=Antimicrobial resistance: it's not just for hospitals |journal=JAMA |volume=298 |issue=15 |pages=1803–4 |year=2007 |month=October |pmid=17940239 |doi=10.1001/jama.298.15.1803 }}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Pandemic|പാൻഡെമിക്}}
* [http://www.who.int/en/ WHO ലോകാരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച അഥോറിറ്റി]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/4381924.stm യൂറോപ്പിൽ മുൻപുണ്ടായിട്ടുള്ള പാൻഡെമിക്]
* [http://www.cdc.gov/flu/pandemic/phases.htm CDC: ഇൻഫ്ലുവൻസ പാൻഡെമികിന്റെ ഘട്ടങ്ങൾ]
* [http://www.ecdc.europa.eu/ യൂറോപ്യൻ സെന്റർ ഫോർ ഡിസീസ് പ്രിവെൻഷൻ ആൻഡ് കണ്ട്രോൾ – ECDC]
* [http://pandemic.bioethics.net/ ദി അമേരിക്കൻ ജേണൽ ഓഫ് ബയോഎത്തിക്സ് - എഥിക്കൽ ഇഷ്യൂസ് ഇൻ പാൻഡെമിക്സ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920073527/http://pandemic.bioethics.net/ |date=2020-09-20 }}
*[http://www.youtube.com/user/TEDEducation?feature=watch TED-Education video] – [http://www.youtube.com/watch?v=UG8YbNbdaco&amp;feature=related How pandemics spread].
{{അപൂർണ്ണം}}

{{Infectious disease}}
{{Global catastrophic risks}}
{{History of medicine}}
{{Disasters}}
{{Cholera}}
{{Health in India}}
{{Epidemics}}
{{Eradication of infectious disease}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ജൈവ അപായസാദ്ധ്യതകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പകർച്ചവ്യാധികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പാൻഡെമിക്]]
[[വർഗ്ഗം:സാമ്പത്തിക പ്രശ്നങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആഗോള ആരോഗ്യം]]</text>
      <sha1>igmqdwsjo2ly3ed3p0n6qirpyivjoou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>232009</id>
    <revision>
      <id>4632228</id>
      <parentid>4559774</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>756</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;Sanker_Ramakrishnan.jpg&quot; നീക്കം ചെയ്യുന്നു, [[c:User:Krd|Krd]] എന്ന കാര്യനിർവ്വാഹകൻ അത് കോമൺസിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കാരണം: No permission since 14 June 2026.</comment>
      <origin>4632228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2674" sha1="p0ud9wtmmb4gjglrnyfam3jonogs45z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Shankar Ramakrishnan}}
{{Infobox person
| name          = ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ
| image         =
| caption       = ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ
| birth_name    = ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ
| birth_date    = 
| birth_place   = 
| years_active  = 2009–ഇതുവരെ
| occupation    = നടൻ, തിരക്കഥാകൃത്ത്
| parents       =
}}
ഒരു മലയാളചലച്ചിത്രനടനും തിരക്കഥാകൃത്തും സംവിധായകനുമാണ് '''ശങ്കർ രാമകൃഷ്ണൻ'''. 2009-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ''[[കേരള കഫെ]]'' എന്ന സമാഹാരചലച്ചിത്രത്തിലെ &quot;ഐലൻഡ് എക്സ്പ്രസ്&quot; എന്ന ഹ്രസ്വചിത്രം തിരക്കഥയെഴുതി സംവിധാനം ചെയ്താണ് അദ്ദേഹം സിനിമാരംഗത്തേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നത്.

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==
=== അഭിനയിച്ചവ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഷം !! ചലച്ചിത്രം !! കഥാപാത്രം !! സംവിധാനം
|-
| rowspan=3 | 2012
| ''[[സ്പിരിറ്റ് (ചലച്ചിത്രം)|സ്പിരിറ്റ്]] || അലക്സി || [[രഞ്ജിത്ത്]]
|-
| ''[[പോപ്പിൻസ്]]'' ||  || [[വി.കെ. പ്രകാശ്]]
|-
| ''[[ബാവുട്ടിയുടെ നാമത്തിൽ]]'' || സേതു || [[ജി.എസ്. വിജയൻ]]
|}

=== തിരക്കഥ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! വർഷം !! ചലച്ചിത്രം !!  സംവിധാനം
|-
| 2009
| &quot;ഐലൻഡ് എക്സ്പ്രസ്&quot; – ''[[കേരള കഫെ]]'' ||
|-
| 2011
| ''[[ഉറുമി (ചലച്ചിത്രം)|ഉറുമി]]'' || [[സന്തോഷ് ശിവൻ]]
|-
| 2013
| ''[[നത്തോലി ഒരു ചെറിയ മീനല്ല]]'' || [[വി.കെ. പ്രകാശ്]]
|}

=== സംവിധാനം ===
* &quot;ഐലൻഡ് എക്സ്പ്രസ്&quot; – ''[[കേരള കഫെ]]'' (2009)
*pathinattam padi

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{IMDb name|3488838}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രതിരക്കഥാകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]</text>
      <sha1>p0ud9wtmmb4gjglrnyfam3jonogs45z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫാരൺഹീറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233141</id>
    <revision>
      <id>4631979</id>
      <parentid>3553811</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:38:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="5butv05tha1lb2u03i9bzv82fwidpct" xml:space="preserve">{{PU|Fahrenheit}}
[[Image:Raumthermometer Fahrenheit+Celsius.jpg|right|thumb|ഫാരൺഹീറ്റും സെൽഷ്യസും പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു തെർമോമീറ്റർ]]
[[താപനില|താപനിലയുടെ]] ഏകകമാണ് '''ഫാരൺഹീറ്റ്'''. &lt;ref name=&quot;Boltzmann constant&quot;&gt;[https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%AB%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4 തെർമോമീറ്റർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210410141132/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%93%E0%B8%AB%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4 |date=2021-04-10 }} (2019).&lt;/ref&gt; ഭൌതികശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്ന [[ഡാനിയേൽ ഗബ്രിയേൽ  ഫാരൺഹീറ്റ്]] 1724ലാണ് ഈ ഏകകം നിർദ്ദേശിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ തന്നെയാണ് ഈ ഏകകം അറിയപ്പെടുന്നത്&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://books.google.com/?id=VC-RuN6moREC&amp;pg=PA9&amp;dq=fahrenheit+temperature+scale+inventor+book#v=onepage&amp;q=fahrenheit%20temperature%20scale%20inventor%20book&amp;f=false |page=9 |author=Robert T. Balmer |title=Modern Engineering Thermodynamics |publisher=Academic Press |year=2010 |accessdate=|isbn=978-0-12-374996-3}}&lt;/ref&gt;.

ഈ ഏകകത്തിൽ [[ജലം|ശുദ്ധജലം]] 32 ഡിഗ്രി ഫാരൺ(°F) താപനിലയിൽ [[ജലം#മഞ്ഞ് |മഞ്ഞുകട്ടയായും]] 212 ഡിഗ്രി ഫാരൺ താപനിലയിൽ [[നീരാവി]]യായും മാറുന്നു.

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പകുതിയോടെ ലോകത്തിലെ ഭൂരിപക്ഷം രാഷ്ടങ്ങളും [[സെൽഷ്യസ്]] ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. പക്ഷെ ഇപ്പോഴും [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[പലാവു]], [[ബഹാമാസ്]] തുടങ്ങിയ ചില രാജ്യങ്ങളിൽ ഫാരൺഹീറ്റ് തന്നെയാണ് പ്രധാന ഏകകം. [[കാനഡ|കാനഡയിൽ]] ഫാരൺഹീറ്റും സെൽഷ്യസും ഒരുപോലെ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. )

[[File:Countries that use Fahrenheit.svg|thumb|350px|{{legend|#339933|Countries that use Fahrenheit.}}
{{legend|#66cc99|Countries that use both Fahrenheit and Celsius.}}
{{legend|#cccccc|Countries that use Celsius.}}]]
[[File:Thermometer_CF.svg|right|thumb|ഫാരൺഹീറ്റും സെൽഷ്യസും തമ്മിലുള്ള താരതമ്യം]]

{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+ മറ്റു എകകങ്ങളുമായുളള താരതമ്യം
|-
! !! [[കെൽവിൻ]] !! [[സെൽഷ്യസ്]] !! ഫാരൺഹീറ്റ്
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |[[കേവലപൂജ്യം]]
|0 K
|−273.15 °C
|−459.67 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |ദ്രവീകൃത നൈട്രജന്റെ [[തിളനില]]
|77.4 K
|−195.8 °C&lt;ref&gt;Lide, D.R., ed. (1990&amp;ndash;1991). ''Handbook of Chemistry and Physics.'' 71st ed. CRC Press. p. 4–22.&lt;/ref&gt;
|−320.3 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |സെൽഷ്യസും ഫാറൺഹീറ്റും ഒരേ മൂല്യം നൽകുന്ന താപനില.
|233.15 K
|−40 °C
|−40 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |വെള്ളത്തിന്റെ(H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O) [[ദ്രവണാങ്കം]]
|273.1499 K
|−0.0001 °C
|31.99982 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |വെള്ളത്തിന്റെ [[ത്രിക ബിന്ദു]]
|273.16 K
|0.01 °C
|32.018 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; |മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ സാധാരണ താപനില
|310. K
|37.0 °C
|98.6 °F
|-
|style=&quot;text-align: left;&quot; | ജലത്തിന്റെ തിളനില
|373.1339 K
|99.9839 °C
|211.971 °F
|}

== അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:താപനിലയുടെ ഏകകങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5butv05tha1lb2u03i9bzv82fwidpct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാന്ധോൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>237526</id>
    <revision>
      <id>4632135</id>
      <parentid>3638887</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="747vgq0ghay5jet6ezbui03fr3bma5j" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Baandhon}}
{{Infobox film
| name           = ബാന്ധോൻ
| image          = Baandhon.jpg
| caption        = പോസ്റ്റർ
| director       = [[ജാനു ബറുവ]]   
| producer       = അസം സ്റ്റേറ്റ് ഫിലിം കോർപ്പറേഷൻ
| screenplay   =  [[ജാനു ബറുവ]]   
| narrator       = 
| starring       = {{Plainlist|
* [[ബിഷ്ണു കാർഗോറിയ]] 
* [[ജതിൻ ബോറാ ബിന]]
* [[പട്ടാംഗിയ സെരിഫ വാഹിദ്]]
}}
| music          = ധ്രുബ ജ്യോതി ഫൂക്കാൻ
| lyrics         = 
| cinematography = [[സുമോൻദവോറ]]   
| editing        = [[ചേരാ തോഡിവാല]] 
| studio         = 
| distributor    = 
| released       = 2012 
| runtime        = 
| country        = [[ഇന്ത്യ]]
| language       = [[ആസാമീസ്]]
| budget         = 
| gross          = 
}}
2012 ലെ  മികച്ച ആസാമീസ് ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് ലഭിച്ച ചിത്രമാണ് '''ബാന്ധോൻ.'''  ഈ ചിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാണവും സംവിധാനവും  [[ജാനു ബറുവ|ജാനു ബറുവയുടേതാണ്.]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://iffk.in/index.php?page=indiancinemanow_12 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-22 |archive-date=2012-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109055442/http://www.iffk.in/index.php?page=indiancinemanow_12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ഗോവ അന്താരാഷ്ട്ര ചലച്ചിത്രോത്സവത്തിൽ ഇന്ത്യൻ പനോരമ വിഭാഗത്തിൽ ഉദ്ഘാടന ചിത്രമായിരുന്നു ജാനു ബറുവയുടെ ബാന്ധോൻ. 
==ഉള്ളടക്കം==
മുംബൈയിൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിന് പഠിക്കുന്ന കൊച്ചു മകൻ പോനയ്ക്ക് വേണ്ടിയാണ് വൃദ്ധരായ ദംദേശ്വറും ഭാര്യയും ജീവിക്കുന്നത്. 26/11 ന്റെ മുംബൈ ഭീകരാക്രമണത്തിനിടെ  പോന കാണാതാകുന്നതോടെ മാറി മറിയുന്ന ഈ വൃദ്ധ ദമ്പതികളുടെ ജീവിതമാണ് ബാന്ധോൻ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=17th International film festival of Kerala Hand book|year=2012|publisher=Kerala state chalachithra Academy|pages=62}}&lt;/ref&gt; ബിഷ്ണു കാർഗോറിയ എന്ന നടനാണ് ഇതിൽ മുഖ്യ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത്. എല്ലാ വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കിടയിലും നിലനിൽക്കുന്ന ഐക്യവും സ്‌നേഹവുമാണ് അസം സ്റ്റേറ്റ് ഫിലിം കോർപ്പറേഷൻ നിർമിച്ച ഈ ചിത്രത്തിലൂടെ പറയാൻ ജാനു ബറുവ ശ്രമിച്ചത്. ബിഷ്ണു കാർഗോറിയ എന്ന നടനാണ് ഇതിൽ മുഖ്യ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://sv1.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_327959/|accessdate=22 മാർച്ച് 2013|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=28 Dec 2012|title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ്|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220040619/http://sv1.mathrubhumi.com/nri/pravasibharatham/article_327959/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
*മികച്ച ആസാമീസ് ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ അവാർഡ് (2012)
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മികച്ച ആസാമീസ് ചലച്ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയപുരസ്കാരം നേടിയ ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ആസ്സാമീസ് ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>747vgq0ghay5jet6ezbui03fr3bma5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മനസ്സാക്ഷി (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238329</id>
    <revision>
      <id>4632181</id>
      <parentid>4572869</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6107" sha1="gb3lq3op7chntb7sv3l6ixic5lss50u" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox Film
| name           = മനസാക്ഷി
| image          = 
| caption        = 
| director       = ജി. വിശ്വനാഥ്
| producer       = അഖിലേശ്വരയ്യർ കെ.എസ്.
| writer         = പി.എസ്. നായർ
| based on       = 
| starring       = [[പ്രേം നസീർ]]&lt;br&gt;പി.എ. തോമസ്&lt;br&gt;വാണക്കുറ്റി&lt;br&gt;[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]]&lt;br&gt;[[ജോസ് പ്രകാശ്]]&lt;br&gt;[[പി. ഭാസ്കരൻ]]&lt;br&gt;ഹേമലത&lt;br&gt;ടി.ആർ. ഓമന
| music          = എസ്.ജി.കെ. പിള്ള
| cinematography = ജി. വിശ്വനാഥ്
| editing        = 
| studio         = സെൻട്രൽ സ്റ്റുഡിയോ
| distributor    = ജിയോ പിക്ചേഴ്സ് 
| released       = 20/08/1954&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/old-is-gold-manasakshi-1954/article5693417.ece |title='OLD IS GOLD: MANASAKSHI 1954'-The Hindu |access-date=2018-10-29 |archive-date=2018-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181029162154/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/old-is-gold-manasakshi-1954/article5693417.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
| runtime        = 
| country        = [[ഇന്ത്യ]]
| language       = [[മലയാളം]]
| budget         =  
| gross          = 
}}
1954-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[മലയാളം|മലയാള]] [[ചലച്ചിത്രം|ചലച്ചിത്രമാണ്]] '''മനസാക്ഷി'''.  [[കോയമ്പത്തൂർ]] ഈശ്വർ പിക്ചേഴ്സ് അവരുടെ തന്നെ കഥയെ ആസ്പദമാക്കി സെൻട്രൽ സ്റ്റുഡിയോയിൽ നിർമിച്ചതാണ് ഈ ചിത്രം.  പി.എസ്. നായരും വാണക്കുറ്റിയും ചേർന്ന് സംഭാഷണം എഴുതി.  [[അഭയദേവ്]] രചിച്ച പാട്ടുകൾക്ക് എസ്.ജി.കെ. പിള്ള ഈണം നൽകി.  ചെല്ലപ്പനും തങ്കരാജും ചേർന്ന് നൃത്തസംവിധാനവും, കെ. ഗോപാൽ [[ഛായാഗ്രഹണം|ഛായാഗ്രഹണവും]], രാമസ്വാമി ശബ്ദലേഖനവും, ജി. വിശ്വനാഥ ചിത്രസംയോജനവും, സംവിധാനവും നിർവഹിച്ചു.  1954 [[നവംബർ]] 12 ന് ഈ ചിത്രം പ്രദർശനം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?3276 |title=മലയാളം മ്യൂസിക് &amp; മൂവി എൻസൈക്ലോപീഡിയായിൽ നിന്ന് |access-date=2013-03-29 |archive-date=2013-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130514124217/http://malayalasangeetham.info/m.php?3276 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==അഭിനേതാക്കൾ==
[[പ്രേം നസീർ]]&lt;br&gt;പി.എ. തോമസ്&lt;br&gt;വാണക്കുറ്റി&lt;br&gt;[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]]&lt;br&gt;[[ജോസ് പ്രകാശ്]]&lt;br&gt;[[പി. ഭാസ്കരൻ]]&lt;br&gt;ഹേമലത&lt;br&gt;ടി.ആർ. ഓമന
==പിന്നണിഗായകർ==
[[എൽ.പി.ആർ. വർമ്മ]]&lt;br&gt;എസ്.എം. വേണുഗാനം&lt;br&gt;[[ജോസ് പ്രകാശ്]]&lt;br&gt;[[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]&lt;br&gt;ഗുരുവായൂർ പൊന്നമ്മ

==ഗാനങ്ങൾ==
*ഗാനരചന - [[എസ്.ജി.കെ പിള്ള]], 
*സംഗീതം - [[അഭയദേവ്]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ഗാനം !!  ആലാപനം
|-
| ആശാദീപമേ || എസ് എം വേണുഗാനം
|-
| എന്നോമൽ തങ്കമേ  || ഗുരുവായൂർ പൊന്നമ്മ, പുഷ്പവല്ലി
|-
| എന്തിനായ് വിരിഞ്ഞിത്ഥം || [[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| കടമിഴിയാളെ || [[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| കണ്ടോരുണ്ടോ എന്റെ || [[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| മാലകോർക്കൂ രാധേ || [[എൽ.പി.ആർ. വർമ്മ]][[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| നീലിപ്പെണ്ണേ || [[ജോസ് പ്രകാശ്]][[തോമസ് പള്ളം]]
|-
| പൂജചെയ് വൂ ഞാൻ || [[എൽ.പി.ആർ. വർമ്മ]][[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| പൂവൽ മെയ്യഴകേ || [[എൽ.പി.ആർ. വർമ്മ]][[ടി ആർ. ഗജലക്ഷ്മി]]
|-
| പ്രതീക്ഷകൾ നാളെ || [[എൽ.പി.ആർ. വർമ്മ]]&lt;ref&gt;http://malayalasangeetham.info/m.php?3276 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150317161233/http://malayalasangeetham.info/m.php?3276 |date=2015-03-17 }} മലയാളസംഗീതം ഇൻഫൊ&lt;/ref&gt;
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.imdb.com/title/tt0214913/ ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡാറ്റാബേസിൽ നിന്ന്]

[[വർഗ്ഗം:1954-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
{{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}
[[വർഗ്ഗം:അഭയദേവിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>gb3lq3op7chntb7sv3l6ixic5lss50u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മിഠായിച്ചെടി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>238689</id>
    <revision>
      <id>4632245</id>
      <parentid>4566344</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4100" sha1="dnd3g2p1bhl45jl8wn5hwx1073u0g0n" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Hyptis capitata}}
{{Taxobox
| name= മിഠായിച്ചെടി
| image              = Hyptis capitata 07.JPG
| image_caption      = മിഠായിച്ചെടി
| regnum             = [[Plantae]]
| unranked_divisio   = [[Angiosperms]]
| unranked_classis   = [[Eudicots]]
| unranked_ordo      = [[Asterids]]
| ordo               = [[Lamiales]]
| familia            = [[Lamiaceae]]
| genus              = [[Hyptis]]
| species = H. capitata
| binomial = '''Hyptis capitata'''
| binomial_authority =Jacq.
|synonyms = 
{{hidden begin}}
* Clinopodium capitatum (Jacq.) Sw. 
* Hyptis capitata var. mariannarum (Briq.) Briq. 
* Hyptis capitata var. mexicana Briq. 
* Hyptis capitata var. pilosa Briq. 
* Hyptis capitata f. pilosa Donn.Sm. 
* Hyptis capitata var. vulgaris Briq. 
* Hyptis decurrens (Blanco) Epling 
* Hyptis mariannarum Briq. 
* Hyptis rhomboidea M.Martens &amp; Galeotti 
* Mesosphaerum capitatum (Jacq.) Kuntze 
* Mesosphaerum rhombodeum (M.Martens &amp; Galeotti) Kuntze 
* Pycnanthemum decurrens Blanco 
{{Hidden end}}
}}
ഒന്നര മീറ്റർ വരെ ഉയരം വയ്ക്കുന്ന നിവർന്നു നിൽക്കുന്ന ഒരു [[ഏകവർഷി|ഏകവർഷകുറ്റിച്ചെടിയാണ്]] '''മിഠായിച്ചെടി'''. {{ശാനാ|Hyptis capitata}}. ഇലയും വേരും ഔഷധമായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. [[മെക്സിക്കോ]] വംശജയാണ്.&lt;ref&gt;http://www.stuartxchange.com/Botonesan.html&lt;/ref&gt;. ഇലയരച്ച് മുറിവിൽ വയ്ക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://university.uog.edu/cals/people/POG/hyptis.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-31 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504004815/http://university.uog.edu/cals/people/POG/hyptis.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പലനാട്ടിലും ഇതിനെയൊരു കളയായി കരുതുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hear.org/pier/species/hyptis_capitata.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2013-03-31 |archive-date=2013-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130107081438/http://www.hear.org/pier/species/hyptis_capitata.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 
* http://www-public.jcu.edu.au/discovernature/weeds/JCUDEV_011620{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101081847/http://www-public.jcu.edu.au/discovernature/weeds/JCUDEV_011620 |date=2012-11-01 }}
* [http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Hyptis_capitata.htm കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150712011050/http://keys.trin.org.au/key-server/data/0e0f0504-0103-430d-8004-060d07080d04/media/Html/taxon/Hyptis_capitata.htm |date=2015-07-12 }}
* [http://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/03030800-0b07-490a-8d04-0605030c0f01/media/Html/Hyptis_capitata.htm കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160205183953/http://keyserver.lucidcentral.org/weeds/data/03030800-0b07-490a-8d04-0605030c0f01/media/Html/Hyptis_capitata.htm |date=2016-02-05 }}
* [http://www.jstor.org/discover/10.2307/2388710?uid=3738256&amp;uid=2129&amp;uid=2&amp;uid=70&amp;uid=4&amp;sid=21101953600751 പരാഗണരീതിയെപ്പറ്റി]

{{WS|Hyptis capitata}}
{{CC|Hyptis capitata}}

[[വർഗ്ഗം:ഔഷധസസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കുറ്റിച്ചെടികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കളകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സസ്യജാലം]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ അധിനിവേശസസ്യങ്ങൾ]]


{{Plant-stub}}</text>
      <sha1>dnd3g2p1bhl45jl8wn5hwx1073u0g0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രാങ്ക് ഗറി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245744</id>
    <revision>
      <id>4632026</id>
      <parentid>4145675</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:03:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6839" sha1="pdd29zhwwhps84ak8z6d4141x7qr6oi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Frank Gehry}}
{{Infobox architect
|name              = ഫ്രാങ്ക് ഗറി
|image             = Turner 07 FGLecture.JPG
|caption           = Frank Gehry in 2007
|nationality       = [[Canadian-American]]
|birth_name=Frank Owen Goldberg
|birth_date        = {{birth date and age|mf=yes|1929|2|28}}
|birth_place       = [[Toronto, Ontario]], [[Canada]]
|residence = [[Santa Monica, California]], [[U.S.]]
|current_residence = [[Santa Monica, California]], [[U.S.]]
|alma_mater        = [[University of Southern California]]
|death_date        =
|death_place       =
|practice          = Gehry Partners, LLP
|significant_buildings = [[Guggenheim Museum Bilbao|Guggenheim Museum]], [[Walt Disney Concert Hall]], [[Gehry Residence]], [[Weisman Art Museum]], [[Dancing House]], [[Art Gallery of Ontario]], [[EMP/SFM]], [[Cinémathèque française]], [[8 Spruce Street]], [[Ohr-O'Keefe Museum Of Art]]
|significant_projects=
|awards            = [[AIA Gold Medal]]&lt;br/&gt;[[National Medal of Arts]]&lt;br/&gt;[[Order of Canada]]&lt;br/&gt;[[Pritzker Prize]]&lt;br/&gt;[[Praemium Imperiale]]
|Website           = &quot;http://frankgehryarchitecture.com&quot;
}}
പ്രമുഖ കനേഡിയൻ - അമേരിക്കൻ വാസ്തുശിൽപ്പിയാണ് '''ഫ്രാങ്ക് ഗറി''' (ജനനം :28 ഫെബ്രുവരി 1929).&lt;ref name=clear&gt;[http://www.theglobeandmail.com/news/national/toronto/frank-gehry-clears-the-air-on-fishy-inspiration/article1655311/ &quot;Frank Gehry clears the air&quot;], ''Globe and Mail'', മേയ് 30, 2013&lt;/ref&gt; ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് കേന്ദ്രീകരിച്ചു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹത്തിന് പ്രിറ്റ്സ്കർ പ്രൈസ് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഗറിയുടെ സ്വകാര്യ വസതികളുൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി നിർമ്മിതികൾ ടൂറിസ്റ്റ് ആകർഷണങ്ങളാണ്.

ഗറിയുടെ പ്രമുഖ നിർമ്മിതികൾ സ്പെയിനിലെ ഗുഗൻഹീം മ്യൂസിയം, മസാചുസെറ്റ്സിലെ റേ ആൻഡ് മറിയ സ്റ്റാറ്റാ സെന്റർ, ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ വാൾട്ട് ഡിസ്നി സംഗീത ശാല, വീസ്മാൻ കലാ മ്യൂസിയം, പ്രേഗിലെ നൃത്തശാലജർമ്മനിയിലെ മാർത്ത ഹെർഫോർഡ് മ്യൂസിയം, പാരീസിലെ സിനിമാത്തെ ഫ്രാൻസ് തുടങ്ങിയവയാണ്. കാലിഫോർണിയയിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ വസതിയുടെ നിർമ്മിതിയിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രശസ്തനായത്. 
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* 1989 - പ്രിറ്റ്സ്കർ പ്രൈസ്
* 1998 - നാഷണൽ മെഡൽ ഓഫ് ആർട്സ്&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nea.gov/honors/medals/medalists_year.html#98 |title=Lifetime Honors - National Medal of Arts |publisher=Nea.gov |date= |accessdate=2011-08-30 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721054307/http://www.nea.gov/honors/medals/medalists_year.html#98 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==അധിക വായനയ്ക്ക്==
*{{cite book |first1=Rosemarie Haag |last1=Bletter |author2=[[Walker Art Center]] |title=The Architecture of Frank Gehry |url=https://archive.org/details/architectureoffr00gehr |year=1986  |place=New York, NY|publisher=Rizzoli |isbn=0-8478-0763-0. |pages=[https://archive.org/details/architectureoffr00gehr/page/215 215]}} ISBN 978-0-8478-0763-5.
*{{cite book |first1=Jean-Louis |last1=Cohen |title=Frank O. Gehry: The Art of Architecture |format=Paperback |pages=384|publisher=[[Solomon R. Guggenheim Museum|Guggenheim Museum]] |place=New York, NY|date=July 2, 2003, 2001 |isbn=0-89207-277-6}} ISBN 978089207277{{Please check ISBN|reason=Invalid length.}}.
*{{cite book |first1=Mildred (ed.)|last1=Friedman |first2=Michael |last2=Sorkin |title=Gehry Talks: Architecture + Process |url=https://archive.org/details/gehrytalksarchit0000unse_j0h9|format=Hardcover |pages=300 |place=New York, NY|publisher=Rizzoli |edition=1st |date=December 17, 1999 |isbn=0-8478-2165-X}} ISBN 978-0-8478-2165-5.
*{{cite book |first1=Sara S. |last1=Richardson |title=Frank O. Gehry: A Bibliography |place=Monticello, Ill. |publisher=Vance Bibliographies |year=-1987 |isbn=1-55590-145-X}}
*{{cite book |first1=Coosje |last1=van Bruggen |title=Frank O. Gehry: Guggenheim Museum Bilbao |format=Hardcover |pages=207
|publisher=Guggenheim Museum Pubns |edition=1st |date=December 30, 1999 |place=New York, NY |isbn=0-8109-6907-6 |year=1997, reissued 1999}} ISBN 978-0-8109-6907-0.
*{{cite book |first=Frank |last=O. Gehry |title=Gehry Draws |url=https://archive.org/details/gehrydraws0000unse |pages=544 |publisher=Violette Editions |year=2004 |isbn=978-1-900828-10-9}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Frank Gehry}}
*[http://www.foga.com Gehry Partners, LLP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219203901/http://www.foga.com/ |date=2013-12-19 }}, Gehry's architecture firm
*[http://www.gehrytechnologies.com Gehry Technologies, Inc.], Gehry's technology firm
*{{TED|speakers/frank_gehry.html}}
*{{Charlie Rose view|415}}
*{{IMDb name|0962197}}
*{{Worldcat id|lccn-n82-13991}}
*{{Guardiantopic|artanddesign/frank-gehry}}
*{{NYTtopic|people/g/frank_gehry}}
*[http://www.thejewishmuseum.org/exhibitions/gehrylamps Fish Forms: Lamps by Frank Gehry Exhibition (2010)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116010046/http://www.thejewishmuseum.org/exhibitions/gehrylamps |date=2013-01-16 }} at The [[Jewish Museum (New York)]]
*[http://storiesofhouses.blogspot.com/2006/02/frank-gehrys-house-in-california.html STORIES OF HOUSES: Frank Gehry's House in California]
*[http://www.china.org.cn/arts/2012-06/01/content_25538531.htm Bidding for the National Art Museum of China’s new site]
*[http://www.violetteeditions.com/books/previously_published/Frank_O_Gehry.html Gehry Draws on Violette Editions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624052855/http://www.violetteeditions.com/books/previously_published/Frank_O_Gehry.html |date=2012-06-24 }}

[[വർഗ്ഗം:1929-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 28-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:വാസ്തുശില്പികൾ]]</text>
      <sha1>pdd29zhwwhps84ak8z6d4141x7qr6oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ശകുന്തള (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251121</id>
    <revision>
      <id>4632306</id>
      <parentid>4574411</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36321-93</username>
        <id>219575</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>4632306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12416" sha1="1nazjm3e9mgepqapfz9g084vnhlab3t" xml:space="preserve">{{Infobox Film
| name          = ശകുന്തള
| image         = ശകുന്തള (ചലച്ചിത്രം).jpg
| caption       = 
| director      = [[എം. കുഞ്ചാക്കോ]]
| producer      = എം. കുഞ്ചാക്കോ
| writer        = [[തോപ്പിൽ ഭാസി]] 
| screenplay    = [[ലളിതാംബിക അന്തർജനം]]
| starring      = [[സത്യൻ]]&lt;br&gt;[[പ്രേം നസീർ]]&lt;br&gt;[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ|തിക്കുറിശ്ശി]]&lt;br&gt;[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]]&lt;br&gt;[[കെ.ആർ. വിജയ]]&lt;br&gt;പ്രേമ
| music          =  [[ജി. ദേവരാജൻ]]
| lyrics         = [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]]
| editing        = 
| studio         = ഉദയാ
| distributor    = 
| released       = 13/11/1965
| runtime        = 
| country        = {{IND}}
| language       = [[മലയാളം]]
| budget         = 
| gross          = 
}}
എക്സൽ പ്രൊഡക്ഷനു വേണ്ടി [[എം. കുഞ്ചാക്കോ]] ഉദയാസ്റ്റുഡിയോയിൽ വച്ചു നിർമിച്ച [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളചലച്ചിത്രമാണ്]] '''ശകുന്തള'''.  മഹാനായ കവി [[കാളിദാസൻ|കാളിദാസന്റെ]] [[അഭിജ്ഞാനശാകുന്തളം|അഭിജ്ഞാനശാകുന്തളത്തെ]] ആസ്പദമാക്കി [[തോപ്പിൽ ഭാസി|തോപ്പിൽ ഭാസിയാണ്]] കഥയെഴുയത്.  തിരക്കഥയും സംഭാഷണവും [[ലളിതാംബിക അന്തർജനം|ലളിതാംബിക അന്തർജനവും]] തയ്യാറാക്കി.  1965 [[നവംബർ]] 13-നു ശകുന്തള പ്രദർശനം തുടങ്ങി.&lt;ref&gt;[http://ml.msidb.org/m.php?3692 മലയാള സംഗീതം ഡേറ്റാബേസിൽ നിന്ന്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170713042336/http://ml.msidb.org/m.php?3692 |date=2017-07-13 }} ശകുന്തള&lt;/ref&gt; പ്രേം നസീർ, സത്യൻ, തിക്കുരിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ, കെ ആർ വിജയ തുടങ്ങിയവരാണ് ഈ ചിത്രത്തിലെ പ്രധാന അഭിനേതാക്കൾ 

==അഭിനേതാക്കളും കഥാപാത്രങ്ങളും==
*[[സത്യൻ]] - കണ്വമഹർഷി
*[[പ്രേം നസീർ]] - ദുഷ്യന്തൻ
*[[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] - കശ്യപ മഹർഷി
*[[കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ]] - ദുർവ്വാസാവ്
*[[എസ്.പി. പിള്ള]] - മുക്കുവൻ
*[[അടൂർ ഭാസി]] - മാഡവ്യൻ
*[[ബഹദൂർ]] - മുക്കുവൻ
*[[മണവാളൻ ജോസഫ്]] - രത്നവ്യാപാരി
*കാലയ്ക്കൽ കുമാരൻ - സേനാനായകൻ
*[[കെ.ആർ. വിജയ]] - ശകുന്തള
*രാജശ്രീ (സീനിയർ) - മേനക
*പ്രേമ (സീനിയർ) - അനസൂയ
*[[ആറന്മുള പൊന്നമ്മ]] - ഗൗതമി
*[[അടൂർ പങ്കജം]] -
*റാണി - പ്രിയംവദ.&lt;ref&gt;[http://www.m3db.com/node/2341 മലയാളം മൂവി അൻഡ് മ്യൂസിക് ഡേറ്റാബേസിൽ നിന്ന്] ശകുന്തള&lt;/ref&gt;

==പിന്നണിഗായകർ==
*[[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]]
*[[എം.എൽ. വസന്തകുമാരി]]
*[[പി. ലീല]]
*[[പി. സുശീല]]
*[[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]]
*[[എസ്. ജാനകി]]

==അണിയറപ്രവർത്തകർ==
*ബാനർ - ഉദയാ പ്രൊഡക്ഷൻസ്
*വിതരണം - എക്സൽ ഫിലിംസ്
*തിരക്കഥ - ലളിതാംബിക അന്തർജനം
*സംഭാഷണം - തോപ്പിൽ ഭാസി
*സംവിധാനം - എം കുഞ്ചാക്കോ
*നിർമ്മാണം - എം കുഞ്ചാക്കോ
*ഛായാഗ്രഹണം - കൃഷ്ണൻകുട്ടി
*വരികൾ - വയലാർ രാമവർമ്മ
*സംഗീതം - ജി ദേവരാജൻ

==ഈ ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങൾ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ഗാനം !!രാഗം !! സംഗീതം !! ഗാനരചന !! ഗായകർ
|-
| [https://ml.msidb.org/s.php?194201/ ഗുരു ബ്രഹ്മാ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304211707/http://ml.msidb.org/s.php?194201/ |date=2016-03-04 }} || ||  [[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[എം.എൽ. വസന്തകുമാരി]], കോറസ്
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?194200/ കാലിൽ ചിലങ്ക] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304211138/http://ml.msidb.org/s.php?194200/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[എം.എൽ. വസന്തകുമാരി]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?579/ കാമ വർദ്ധിനിയാം (കൃഷ്ണകുചേല)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210024/http://ml.msidb.org/s.php?579/ |date=2016-03-04 }} || ||[[കെ. രാഘവൻ]] || [[പി. ഭാസ്കരൻ]] || [[എം.എൽ. വസന്തകുമാരി]], പി. ലീല
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?194196/ കണ്ണിലശ്രുജലമോടെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210849/http://ml.msidb.org/s.php?194196/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?577/ മലിനി നദിയിൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210549/http://ml.msidb.org/s.php?577/ |date=2016-03-04 }} ||[[മോഹനം]] ||  [[ജി. ദേവരാജൻ]]||[[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]], [[പി. സുശീല]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?571/ മന്ദാരത്തളിർപോലെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210237/http://ml.msidb.org/s.php?571/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?571/ മണിചിലമ്പൊലി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210237/http://ml.msidb.org/s.php?571/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[എസ്. ജാനകി]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?574/ മനോരഥമെന്നൊരു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304211307/http://ml.msidb.org/s.php?574/ |date=2016-03-04 }} ||[[വൃന്ദാനവനസാരംഗ]] ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി. സുശീല]], കോറസ്
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?194197/ പിതാരക്ഷതി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120122052/https://ml.msidb.org/s.php?194197/ |date=2025-01-20 }} || ||ജി. ദേവരാജൻ || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]]
|-
|[http://ml.msidb.org/s.php?194199/  പോവുകയല്ലോ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210706/http://ml.msidb.org/s.php?194199/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]], കോറസ്
|-
|[http://ml.msidb.org/s.php?576/  പ്രിയതമാ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205619/http://ml.msidb.org/s.php?576/ |date=2016-03-04 }} || [[ബിലഹരി]]||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി. സുശീല]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?194198/ പുള്ളിമാന്മിഴി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205532/http://ml.msidb.org/s.php?194198/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?573/ ശാരികപൈതലേ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210926/http://ml.msidb.org/s.php?573/ |date=2016-03-04 }} ||[[ഭൂപാളം]] ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി. സുശീല]]
|-
| [http://ml.msidb.org/s.php?572/ ശഖുപുഷ്പം കണ്ണെഴുതുമ്പോൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304211501/http://ml.msidb.org/s.php?572/ |date=2016-03-04 }} || [[ദേശ്]]||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]]
|- 
| [http://ml.msidb.org/s.php?575/ സ്വർണത്താമര ഇതളിലുറങ്ങും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304211532/http://ml.msidb.org/s.php?575/ |date=2016-03-04 }} || ||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്]]
|- 
| [http://ml.msidb.org/s.php?578/ വനദേവതമാരെ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304210852/http://ml.msidb.org/s.php?578/ |date=2016-03-04 }} || [[ചാരുകേശി]]||[[ജി. ദേവരാജൻ]] || [[വയലാർ രാമവർമ്മ|വയലാർ]] || [[പി.ബി. ശ്രീനിവാസ്]], കോറസ്
|}

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[http://www.imdb.com/title/tt0234709/combined ഇന്റർനെറ്റ് മൂവി ഡേറ്റാബേസിൽ നിന്ന്] ശകുന്തള

{{സത്യൻ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}
{{പ്രേംനസീർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ}}

[[വർഗ്ഗം:1965-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കുഞ്ചാക്കോ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പ്രേം നസീർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തിക്കുറിശ്ശി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊട്ടാരക്കര ശ്രീധരൻ നായർ അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുപുരാണചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വയലാർ -ദേവരാജൻ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:വയലാറിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജി. ദേവരാജൻ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഭാസി-ബഹദൂർ ജോഡി]]</text>
      <sha1>1nazjm3e9mgepqapfz9g084vnhlab3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>256759</id>
    <revision>
      <id>4632029</id>
      <parentid>4597713</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36354" sha1="i9ioid2yohv1w07c0snz825biry5zdp" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം ==
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വ്യാപാരത്തിനായി പാലകൻ [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]] പാലകൻ മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന് വരുത്തിത്തീർത്തു. അങ്ങനെ മോഷണക്കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.koonampayikulamtemple.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 1]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>i9ioid2yohv1w07c0snz825biry5zdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632058</id>
      <parentid>4632029</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:17:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36438" sha1="svdwziodr0eo6p0o9m84aqgxfrtssje" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം ==
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ പുത്രനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വ്യാപാരത്തിനായി പാലകൻ [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]] പാലകൻ മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന് വരുത്തിത്തീർത്തു. അങ്ങനെ മോഷണക്കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.koonampayikulamtemple.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 1]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>svdwziodr0eo6p0o9m84aqgxfrtssje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632059</id>
      <parentid>4632058</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4632059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36429" sha1="o8tw4p999s91ozofb4toabsgul5p7ox" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം ==
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വ്യാപാരത്തിനായി പാലകൻ [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]] പാലകൻ മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന് വരുത്തിത്തീർത്തു. അങ്ങനെ മോഷണക്കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
* [http://www.koonampayikulamtemple.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 1]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>o8tw4p999s91ozofb4toabsgul5p7ox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632060</id>
      <parentid>4632059</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി</comment>
      <origin>4632060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36184" sha1="01qpj27a0sza231n182678q6uhljmdp" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം ==
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. വ്യാപാരത്തിനായി പാലകൻ [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]] പാലകൻ മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന് വരുത്തിത്തീർത്തു. അങ്ങനെ മോഷണക്കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>01qpj27a0sza231n182678q6uhljmdp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632062</id>
      <parentid>4632060</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36079" sha1="4b7ixgebpbnn5zi90v6yhwj1efvvesf" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം ==
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4b7ixgebpbnn5zi90v6yhwj1efvvesf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632064</id>
      <parentid>4632062</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36080" sha1="mqh06iu7c616ee5de0kz40qav2eo2zv" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]] ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mqh06iu7c616ee5de0kz40qav2eo2zv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632067</id>
      <parentid>4632064</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36081" sha1="8bi1t4omzvevg6mbc087lkuhokt64gd" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു. ഭഗവതിയുടെ സാന്നിദ്ധ്യം മൂലം  കൊല്ലത്തിൻ്റെ സമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും വർദ്ധിച്ചു. വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു. പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലെത്തി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി ഭഗവതി കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെയും രാജ്യ തലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്നുണ്ടായ  സംഭവങ്ങൾക്കു ശേഷം അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനും രാജസേവകനുമായ ഒരു കാരണവർ ആദിപരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുകാലങ്ങളിൽ പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>8bi1t4omzvevg6mbc087lkuhokt64gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632109</id>
      <parentid>4632067</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35744" sha1="dec13m4kzm60zvh7nisz15cfcw8xwz4" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരിക്കുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>dec13m4kzm60zvh7nisz15cfcw8xwz4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632110</id>
      <parentid>4632109</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35719" sha1="7hfb568gpicy05agv2mgft4o0b3bff8" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തി വരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7hfb568gpicy05agv2mgft4o0b3bff8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632112</id>
      <parentid>4632110</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35783" sha1="pmpowbajgw5lykc8tan34r18g8s5a3i" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ നിന്നും ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റം പാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>pmpowbajgw5lykc8tan34r18g8s5a3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632113</id>
      <parentid>4632112</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35718" sha1="qfvb9xnghv1navtmfkkisikdjgzswx8" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qfvb9xnghv1navtmfkkisikdjgzswx8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632114</id>
      <parentid>4632113</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35669" sha1="m5loy1jecpqyyuqtfqcdojnd56vllnf" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>m5loy1jecpqyyuqtfqcdojnd56vllnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632115</id>
      <parentid>4632114</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം */</comment>
      <origin>4632115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35703" sha1="hp4zel1qkt2zu3x4dtrmsfcne6ayyxv" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂററാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധു നദീ തട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻറെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്ത്വബ്ദം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻറെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>hp4zel1qkt2zu3x4dtrmsfcne6ayyxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632117</id>
      <parentid>4632115</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35713" sha1="d0nofn61dm20a4ix6sjan583q73ka23" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻ്റെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്തുവർഷം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻ്റെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരരാജാവിൻറെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>d0nofn61dm20a4ix6sjan583q73ka23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632118</id>
      <parentid>4632117</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും */</comment>
      <origin>4632118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35717" sha1="1o81gsiqimtx0rv2yi3l0yi5mhh0wcx" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻ്റെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്തുവർഷം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻ്റെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖര രാജാവിൻ്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1o81gsiqimtx0rv2yi3l0yi5mhh0wcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632119</id>
      <parentid>4632118</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും */</comment>
      <origin>4632119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35698" sha1="0ecahpf9emvr4sg4j1udx2w09b2o9nr" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻ്റെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്തുവർഷം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻ്റെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻറെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരൻ്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]].എല്ലാവർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0ecahpf9emvr4sg4j1udx2w09b2o9nr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632120</id>
      <parentid>4632119</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും */</comment>
      <origin>4632120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35706" sha1="kfkq3ko9g4n2ab3mv4qw9blpg8b9zzw" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻ്റെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്തുവർഷം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻ്റെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻ്റെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരൻ്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെടുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കുവാനും തീരുമാനിച്ചു.അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]]. എല്ലാ വർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>kfkq3ko9g4n2ab3mv4qw9blpg8b9zzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632121</id>
      <parentid>4632120</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും */</comment>
      <origin>4632121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35695" sha1="1pvd7b82d7sbs53vrli1hmlct093rsa" xml:space="preserve">{{infobox Mandir
|name=വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം
|image=Koonambaikulam temple.jpg
|image_size=250
|image_alt=
|caption= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം (2011-ൽ)
|pushpin_map=Kerala
|latd=8
|latm=52
|lats=55
|latNS=N
|longd=76
|longm=36
|longs=46
|longEW=E
|map_caption=കേരളത്തിൽ ക്ഷേത്രത്തിൻറെ സ്ഥാനം
|map_size=250
|other_names='''വടക്കേവിള വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം''' &lt;br&gt;Vadakkevila Valiya Koonambaikulam Temple
|country={{flag|ഇന്ത്യ}}
|state=[[കേരളം]]
|district=[[കൊല്ലം]]
|locale=[[വടക്കേവിള]]
|primary_deity=[[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]
|important_festivals=കുംഭ-ഭരണി മഹോത്സവം
|architecture= കേരളീയ രീതി
|date_built= അജ്ഞാതം
|creater  
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊല്ലം ജില്ല]]യിൽ [[കൊല്ലം]] നഗരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ [[ഭഗവതി]] [[ക്ഷേത്രം (ആരാധനാലയം)|ക്ഷേത്രമാണ്]] '''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം'''. പണ്ട്‌ കാലത്ത് '''പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം''' എന്ന പേരിലും ഈ ക്ഷേത്രം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൈന്ദവ, ശാക്തേയ വിശ്വാസപ്രകാരം ആദിപരാശക്തിയും ജഗദീശ്വരിയുമായ  [[ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യാണ് മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. [[പരാശക്തി]]യുടെ മറ്റ് പ്രധാന ഭാവങ്ങളായ [[ദുർഗ്ഗ]], [[മഹാലക്ഷ്മി]], [[മഹാസരസ്വതി]] തുടങ്ങിയ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിലും ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. കൊല്ലം നഗരത്തിലെ [[പള്ളിമുക്ക്(കൊല്ലം)|പള്ളിമുക്കിൽ]] നിന്ന് ഒരു [[കിലോമീറ്റർ]] വടക്കുകിഴക്കായി [[വടക്കേവിള|വടക്കേവിളയിലാണ്]] ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തു]]നിന്ന് ഏതാണ്ട് 62 കി.മീ. അകലെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. 

[[തച്ചുശാസ്ത്രം|തച്ചുശാസ്ത്രവിധി]] പ്രകാരം [[ശില|കൃഷ്ണശിലയിൽ]] പണിതീർത്തതും [[വനദുർഗ്ഗ]] ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതുപോലെ മേൽക്കൂര ഇല്ലാത്തതുമായ [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലാണ്]] ഇവിടെയുള്ളത്. [[വടക്ക്|വടക്കുദിശയെ]] അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ഈ ശ്രീകോവിലിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആരാധനാമൂർത്തിയായ [[കാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളി]]യെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഉപദേവതകളായ [[ഗണപതി|ഗണപതി]], [[വീരഭദ്രൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[കണ്ഠാകർണൻ]] ([[ശിവൻ]]), [[യോഗീശ്വരൻ]], [[ബ്രഹ്മരക്ഷസ്സ്]], [[യക്ഷി]], [[നാഗരാജാവ്]] തുടങ്ങിയവരെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ നാഗരാജാവും നാഗയക്ഷിയും [[രാഹുവും കേതുവും|രാഹുദോഷങ്ങൾ]], സന്താനദുരിതങ്ങൾ  എന്നിങ്ങനെയുള്ള ദുരിതങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കുമെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;&gt; ശ്രീ കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മ ഐതിഹ്യങ്ങളും,ചരിത്രവും-വി.പി രാജീവൻ, ദ്രാവിഡ ഇൻഫോമീഡിയ, കൊല്ലം,2007&lt;/ref&gt;

ക്ഷേത്രത്തിനു സമീപം [[ആറാട്ട്‌ കടവ്|ആറാട്ടുകുളവും]] [[ആൽമരം|ആൽമരങ്ങളും]] [[പന (വിവക്ഷകൾ)|പനകളും]] [[വിദ്യാലയം| വിദ്യാലയങ്ങളും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ഗുരു]]മന്ദിരവുമെല്ലാമുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രവും [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ|കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ]] [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രവും]] [[കോഴിക്കോട്|കോഴിക്കോട്ടെ]] [[പിഷാരിക്കാവ്‌ ക്ഷേത്രം|പിഷാരിക്കാവും]] ഏതാണ്ട് ഒരേ കാലത്താണ് പണികഴിക്കപ്പെട്ടത് .&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിൽ ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും പ്രധാന സ്ഥാനമാണുള്ളത്. ഈ മൂന്ന് ക്ഷേത്രങ്ങളും തുല്യ അകലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇവയ്ക്ക് കടലുമായുള്ള അകലവും തുല്യം തന്നെ. [[കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]] തന്നെയാണ് കൂനമ്പായിക്കുളത്തും കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് വിശ്വാസം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;

==പ്രസിദ്ധമായ കാര്യസിദ്ധി പൂജ== 
വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പൂജയാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ. [[ലളിതാ സഹസ്രനാമം]], [[മഹാലക്ഷ്മി|മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം]], ഭദ്രകാളി പത്ത് പോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഭഗവതി കീർത്തനങ്ങൾ, സർവ മംഗള മംഗല്യേ തുടങ്ങിയ ദേവി മഹാത്മ്യത്തിലെ സ്തുതികൾ എന്നിവ ജപിച്ചു കൊണ്ട് സമൂഹ പ്രാർഥനയോടുകൂടി നടത്തപ്പെടുന്ന ഈ പൂജയുടെ പേരിലാണ് ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രസിദ്ധി. എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചകളിലുമാണ് ഈ പൂജ നടത്തുന്നത്. തുടർച്ചയായി 21 ആഴ്ച കാര്യസിദ്ധിപൂജ നടത്തിയാൽ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സാധിക്കുമെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ വിശ്വാസം. കാര്യസിദ്ധീ പൂജയ്ക്കായി  സമീപ ജില്ലകളിൽ നിന്നുവരെ നിരവധി ഭക്തർ ഇവിടെയെത്തുന്നുണ്ട്.

==പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, [[നവരാത്രി]], [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], ഭരണി ദിവസം, ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി തുടങ്ങിയവ പ്രധാനം. 
==കുംഭ ഭരണി==
എല്ലാവർഷവും [[കുംഭം (നക്ഷത്രരാശി)|കുംഭമാസത്തിലെ]] [[ഭരണി (നക്ഷത്രം)|ഭരണി നാളിൽ]] ക്ഷേത്രത്തിലെ [[ഉത്സവം]] നടത്തുന്നു.&lt;ref name=mb/&gt;

==ചരിത്രം ==
കൂനമ്പായിക്കുളത്തെ [[പരാശക്തി]] സാന്നിധ്യത്തിന് [[നൂറ്റാണ്ട്|നൂറ്റാണ്ടുകൾ]] പഴക്കമുണ്ട്. ഊർവരത, കാർഷിക സമൃദ്ധി, സമ്പത്ത്, വിദ്യ, മഹാമാരി, പ്രകൃതി, യുദ്ധ വിജയം തുടങ്ങിയവ ആദിമ ഗോത്ര സമൂഹങ്ങളുടെ മാതൃ ദൈവാരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. സിന്ധുനദീതട സംസ്കാരത്തിന് മുൻപേ, ക്രിസ്തു വർഷാരംഭത്തിന് മുൻപേ തന്നെ  ഭാരതത്തിൽ മാതൃ ദൈവാരാധന നിലനിന്നിരുന്നു. [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരൻമാരുടെ]] യുദ്ധ ദൈവമായ [[കൊറ്റവൈ]]യുടെ മേൽക്കൂരയില്ലാത്ത ക്ഷേത്രമായിരുന്നു ഇവിടം. പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം മഹാശക്തിയായ സ്ത്രീയാണ് എന്ന സങ്കല്പത്തിൽ നിന്നാണ് ജഗദീശ്വരിയും ആദിപരാശക്തിയുമായ ഭഗവതിയെ ആരാധിച്ചു തുടങ്ങിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;  പിന്നീടുണ്ടായ തകർച്ചയ്ക്കും ആക്രമണങ്ങൾക്കും ശേഷം ഇത് 'പനങ്കാവ് ക്ഷേത്രം' എന്നറിയപ്പെട്ടു.[[വേണാട്|വേണാട്ടു]] രാജാക്കൻമാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്നു '''പനങ്കാവമ്മ'''. അന്ന് [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൻ്റെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പനങ്കാവിലമ്മയെ തൊഴുതുകൊണ്ടാണ്. ക്ഷേത്രത്തിനു ചുറ്റുമായി പനങ്കാവ് കോട്ടയും കൊട്ടാരവും കടലിനാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടുണ്ടായിരുന്നു. [[ക്രിസ്തുവർഷം|എ.ഡി.]] 1681-ൽ [[നെതർലന്റ്സ്|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിൽ ഈ ക്ഷേത്രവും തകർന്നു പോയി. &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; എങ്ങനെയോ കടലിൻ്റെ ഭാഗവും വറ്റിമാറി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഈ പ്രദേശത്ത് ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഒരു കാവ് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. പനങ്കാവ് എന്നായിരുന്നു അതിന്റെ പേര്. അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ഇത് പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ ക്ഷേത്രമായത്.

=== പദോൽപത്തി ===
[[ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി|ഡച്ചുകാരുടെ]] ആക്രമണത്തിനു ശേഷം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട കാവിനു മുമ്പിൽ വിശാലമായ ഒരു [[കുളം|കുളമുണ്ടായിരുന്നു]]. [[കൂരമ്പ]] എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ ഈ കാവ് അങ്ങനെ 'കൂരമ്പക്കാവ്കുളം' എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ 'കൂരമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നത് 'കൂനമ്പക്കാവ് കുളം' എന്നും പിന്നീട് 'കൂനമ്പായിക്കുളം' ആയി മാറി എന്നും കരുതുന്നു &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.

=== കൂനമ്പായിക്കുളവും കൊല്ലവർഷവും ===
[[കൊല്ലം|കൊല്ലത്തിൻ്റെ]] ചരിത്രമുറങ്ങുന്ന മണ്ണാണിത്. എ.ഡി.825-ലാണ് [[കൊല്ലവർഷം]] ആരംഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് കൊല്ലം നഗരത്തിന് അടിക്കടി ഉണ്ടാകുമായിരുന്ന ആക്രമണങ്ങളും പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളും പരിഹരിക്കുന്നതിനായി [[ചേരസാമ്രാജ്യം|ചേരരാജാവായിരുന്ന]] [[ചേരമാൻ പെരുമാൾ നായനാർ|കുലശേഖരൻ്റെ]] സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ [[ചൈന]]യിലെയും [[ശ്രീലങ്ക|ലങ്ക]]യിലെയും ഭരണകൂടപ്രതിനിധികളെയും രാജാക്കൻമാരെയും പങ്കെടുപ്പിച്ച് ഒരു മഹാജ്യോതിഷ സമ്മേളനം കൊല്ലത്തു പനങ്കാവിൽ (കൂനമ്പായിക്കുളത്ത്) വച്ച് നടന്നു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ആ സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച്, ദേവീകോപത്തിനു പരിഹാരമായി പനങ്കാവിനു സമീപം ഒരു [[ശിവൻ|ശിവക്ഷേത്രം]] നിർമ്മിക്കുവാൻ തീരുമാനമായി. (ഈ ക്ഷേത്രം അയത്തിൽ ശ്രീ ഇണ്ടിളയപ്പൻ ശങ്കരനാരായണ സ്വാമി ക്ഷേത്രം ആണെന്നു കരുതുന്നു) &lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അങ്ങനെ ക്ഷേത്രനിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ എ.ഡി.825 [[ചൈത്രമാസം]] ഒന്നാം തീയതിയിൽ ഒരു പുതുവർഷം ആരംഭിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ [[കൊല്ലം]] പട്ടണത്തിൽ തുടങ്ങിയ പുതുവർഷം [[കൊല്ലവർഷം|കൊല്ലവർഷമായി]]. എല്ലാ വർഷവും [[മേടം]] ഒന്നാം തീയതി [[സൂര്യൻ]] പനങ്കാവിനു നേർമുകളിൽ 90° കോണളവിൽ എത്തുന്നത് ഇതു ശരിവയ്ക്കുന്നു.

=== 2017-ലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠ ===
ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്ന കൂരമ്പക്കാവ് പലതവണ പുതുക്കിപ്പണിഞ്ഞാണ് ഇന്നത്തെ വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രമായി മാറിയത്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ഏറ്റവുമൊടുവിൽ
[[2017]] [[ഫെബ്രുവരി 9]]-ന് ക്ഷേത്രത്തിലെ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും പുതിയ ശ്രീകോവിലിന്റെ സമർപ്പണവും നടന്നു.&lt;ref name=mm17feb&gt;''വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ പുനഃപ്രതിഷ്ഠയും ശ്രീകോവിൽ സമർപ്പണവും ഒൻപതിന്'', [[മലയാള മനോരമ]], [[കൊല്ലം]] എഡിഷൻ, 2017 ഫെബ്രുവരി 5, പേജ് - 2.&lt;/ref&gt;

== ക്ഷേത്ര ഐതിഹ്യം == 
[[ചിലപ്പതികാരം]] കഥയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള ഐതിഹ്യം.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; ദാരികനിഗ്രഹത്തിനു ശേഷം ശ്രീ [[ഭദ്രകാളി]]  [[ശിവൻ |ശിവൻ്റെ]] താൽപര്യത്തിൽ ഒരു പെൺകുഞ്ഞായി ഭൂമിയിൽ ജന്മമെടുത്തു. കന്യാവ് എന്ന ആ പെൺകുട്ടിയെ വളർത്തിയത് തെക്കൻ കൊല്ലത്തെ പ്രമാണിയായ നാരായണർ ആയിരുന്നു.  വടക്കൻ കൊല്ലത്തെ (കോഴിക്കോട്) പ്രമാണിയായ മാരായരുടെ മകനായ [[പാലകൻ]] കന്നിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.  പാലകൻ വ്യാപാരത്തിനായി  [[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം|പാണ്ഡ്യൻ]] നാട്ടിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പാണ്ഡ്യരാജാവ് തൻ്റെ ഭാര്യയുടെ [[ചിലമ്പ്]]  മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന കുറ്റം ചുമത്തി നിരപരാധിയായ പാലകനെ വധിച്ചു. തന്റെ ഭർത്താവിനെ അന്യായമായി കൊന്നതിന് പ്രതികാരമായി കന്യാവ് കാളിയുടെ രൂപം പൂണ്ട് രാജാവിനെ വധിച്ച് രാജ്യതലസ്ഥാനമായ മധുരയും നശിപ്പിച്ച് അവസാനം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ |കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ]] വന്ന് കുടിയിരുന്നു. ഭക്തനായ ഒരു കാരണവർ പരാശക്തിയുടെ മൂലകേന്ദ്രമായ  [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] പോയി ഭജനമിരുന്ന് പ്രാർഥിച്ചു ഭഗവതിയെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി; ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്
മണ്ണുകൂട്ടി പീഠമുണ്ടാക്കി പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി അതിൽ  ഭദ്രകാളിയെ കുടിയിരുത്തി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt; അതിനാൽ ആണ്ടുതോറും പരാശക്തിയെ  ആനയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന് പച്ചക്കൊട്ടിൽ കെട്ടി തോറ്റംപാട്ടും [[വട്ടിപ്പടുക്ക]]യും നൽകി [[കുരുതിപൂജ]]യും നടത്തിവരുന്നു. അങ്ങനെ [[കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ]]യുടെ ചൈതന്യം കുടികൊളളുന്ന കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രം വിശാലമായ മണൽപ്പരപ്പിൽ നാടിന് ഐശ്വര്യവും ശാന്തിയും നൽകി നിലകൊള്ളുന്നു.

== ഘടന ==

=== ശ്രീകോവിൽ ===
പരമ്പരാഗത ക്ഷേത്ര നിർമ്മാണ രീതിയിൽ പൂർണ്ണമായും കൃഷ്ണശിലയിലും (കരിങ്കല്ല്) [[തേക്ക്|തേക്കിൻ തടിയിലുമാണ്]] ശ്രീകോവിൽ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. വാസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ മൂവാറ്റുപുഴ ശിവന്റെയും ശിൽപി കാവനാട് രഘുവിന്റെയും നേതൃത്വത്തിലാണ് ശ്രീകോവിലിന്റെ നിർമ്മാണം പുർത്തിയായത്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; 12 മുഖങ്ങളിൽ ദാരുശിൽപഭംഗിയോടു കൂടി [[നാലുകെട്ട്]] മാതൃകയിൽ  ചെമ്പോല മേഞ്ഞ ശ്രീകോവിലാണ് ഇവിടുത്തേത്. ഈ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ചതുർബാഹുവായ [[ഭദ്രകാളി]]യുടെ [[പഞ്ചലോഹം|പഞ്ചലോഹ]] വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=mm17feb/&gt; ശ്രീകോവിലിനു മുമ്പിൽ ചിത്രപ്പണികൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ഒരു നമസ്കാര മണ്ഡപമുണ്ട്.

== ഉത്സവാഘോഷങ്ങൾ ==
കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽ ആറാട്ടു മഹോത്സവം [[കുംഭം]]മാസത്തിലെ [[ഭരണി]] നാളിലാണ്.ഭരണിക്ക് പത്ത് നാൾ മുമ്പെ കൊടിയേറി [[തോറ്റം പാട്ട്]] നടത്തുന്നു.പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളത്ത്,പള്ളിവേട്ട എന്നിവയുമുണ്ട്. കൊടിയേറിയശേഷം ആദ്യ വെള്ളിയാഴ്ച പുതുമണ്കലങ്ങളിൽ ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ചന്ദ്രപ്പൊങ്കലും പ്രധാന ചടങ്ങാണ്.&lt;ref name=mb&gt;{{cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/mobile/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |title= വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രത്തിൽ ചന്ദ്രപ്പൊങ്കാല 4ന് |publisher=[[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം]] |date=2016-03-02 |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://archive.today/20171201062948/http://www.mathrubhumi.com/kollam/nagaram/-malayalam-news-1.902038 |archivedate=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dp&gt;{{cite web |url=http://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |title=കൂനമ്പായിക്കുളം ക്ഷേത്രത്തിൽചന്ദ്രപൊങ്കൽ 24ന് |publisher=[[ദീപിക ദിനപത്രം]] |date= |accessdate=2017-12-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410151448/https://www.deepika.com/localnews/Localdetailnews.aspx?id=405482&amp;Distid=KL2 |archivedate=2021-04-10 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവകാലത്ത് സമർപ്പിക്കുന്ന വട്ടിപ്പടുക്ക ദേവിക്ക് ഇഷ്ടവഴിപാടാണ്.

== പ്രധാന പൂജകൾ ==
*കാര്യസിദ്ധി പൂജ
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പൂജയാണ് എല്ലാ ചൊവ്വാഴ്ചയും രാവിലെ 9.30നു നടക്കുന്ന കാര്യസിദ്ധി പൂജ. തുടർച്ചയായി ഇരുപത്തിയൊന്നാഴ്ച വ്രതശുദ്ധിയോടെ പൂജ നടത്തിയാൽ ഏതാഗ്രഹവും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭക്തർക്ക് 
സ്വന്തമായി ചെയ്യാവുന്ന രീതിയിലാണ് കാര്യസിദ്ധി പൂജ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സമൂഹ പ്രാർഥന ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. തൂശനിലയിൽ വേപ്പിലയും പൂവും കർപ്പൂരവും ഒറ്റ രൂപാ നാണയവും വച്ചു ഗണപതി സ്തുതിയോടെ പൂജ ആരംഭിക്കുന്നു. തുടർന്നു ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുമഹേശ്വരന്മാരെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം ലളിതാ സഹസ്രനാമം, മഹാലക്ഷ്മി അഷ്ടകം, മഹാലക്ഷ്മി സ്തവം, കൂനമ്പായിക്കുളത്തമ്മയുടെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ദേവി സ്തുതികൾ ജപിച്ചു 'സർവ മംഗള മാംഗല്യേ' എന്ന ദേവി മാഹാത്മ്യത്തിലെ മംഗളജപത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു അവസാനിക്കുന്നു. കാര്യസിദ്ധി പൂജയ്ക്ക് ശേഷം കുങ്കുമാഭിഷേകവും നാണയ പ്രസാദ വിതരണവും അന്നദാനവും ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;skac&quot;/&gt;.
* നീരാജ്ഞന വിളക്ക് എല്ലാ ശനിയാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 5.30 ന്.
* നാരങ്ങാവിളക്ക് എല്ലാ ഞായറാഴ്ചയും വൈകിട്ട് 4.30 ന്.
* ഐശ്വര്യ പൂജ എല്ലാ മാസവും ഉത്രം നാളിൽ.
* നാഗപൂജ ആയില്യം നാളിൽ
==പ്രാർത്ഥനാ ശ്ലോകങ്ങൾ==
•ദേവി മാഹാത്മ്യം (പതിനൊന്നാം അധ്യായം)

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ.

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ.

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി.

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

•കാളി കാളി മഹാകാളി ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ കുലം ച കുലധർമ്മം ച മാം ച പാലയ പാലയ.

• ഭദ്രകാളി പത്ത് സ്തോത്രം

കണ്ഠേകാളി! മഹാകാളി!
കാളിനീരദവർണ്ണിനി!
കാളകണ്ഠാത്മ ജേ ജാതേ! 
ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ !   

ദാരുകാദി മഹാദുഷ്ട —
ദാനവൗഘനിഷൂദനേ
ദീനരക്ഷണദക്ഷേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ     

ചരാചരജഗന്നാഥേ!
ചന്ദ്ര, സൂര്യാഗ്നിലോചനേ!
ചാമുണ്ഡേ! ചണ്ഡമുണ്ഡേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!      

മഹൈശ്വര്യപ്രദേ! ദേവീ!
മഹാത്രിപുരസുന്ദരി!
മഹാവീര്യേ! മഹേശീ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി!
സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി!
സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!       

പുരുഷാർത്ഥപ്രദേ! ദേവി !
പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ!
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!         

ഭദ്രമൂർത്തേ! ഭഗാരാദ്ധ്യേ!
ഭക്തസൗഭാഗ്യദായികേ!
ഭവസങ്കടനാശേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

നിസ്തുലേ! നിഷ്ക്കളേ! 
നിത്യേ നിരപായേ! നിരാമയേ! 
നിത്യശുദ്ധേ! നിർമ്മലേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!        

പഞ്ചമി! പഞ്ചഭൂതേശി !
പഞ്ചസംഖ്യോപചാരിണി! 
പഞ്ചാശൽ പീഠരൂപേ!  
ശ്രീഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!     

കന്മഷാരണ്യദാവാഗ്നേ! 
ചിന്മയേ! സന്മയേ! ശിവേ!
പത്മനാഭാഭിവന്ദ്യേ! ശ്രീ
ഭദ്രകാളീ നമോസ്തുതേ!
                      
ഭദ്രകാളിപ്പത്തു ഭക്ത്യാ
ഭദ്രാലയേ ജപേൽജവം
ഓതുവോർക്കും ശ്രവിപ്പോർക്കും
പ്രാപ്തമാം സർവ മംഗളം. 

•ഈശ്വരി പരമേശ്വരി 
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി 
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി 
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

•മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി 
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം 
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

•ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി 
വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ 
സമസ്തമഖിലം ദേഹി 
ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

•ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി 
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി 
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം 
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

•കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

•അംബികാ അനാദിനിധനാ ആശ്വാരൂഡാ അപരാജിത.

• ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’ 

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ 
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരുവാനുള്ള വഴി ==
* '''ക്ഷേത്രത്തിൻറെ വിലാസം''' : വലിയ കൂനമ്പായിക്കുളം ശ്രീ ഭദ്രകാളി ക്ഷേത്രം, വടക്കേവിള, കൊല്ലം-10

*[[കൊല്ലം ബൈപാസ്|കൊല്ലം ബൈപാസിൽ]] നിന്നും 500 മീറ്റർ പടിഞ്ഞാറോട്ടു വന്നാൽ എത്തിച്ചേരാം.
* [[പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രം|പാലത്തറ ദുർഗ്ഗാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിൽ]] നിന്നും 650 മീറ്റർ അകലം.
* ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[ഇരവിപുരം റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 2.5 കി.മീ. അകലെ 
* അടുത്തുള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ- [[കൊല്ലം റെയിൽവേസ്റ്റേഷൻ|കൊല്ലം ജംഗ്ഷൻ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]], 5.8 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം- [[തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]], 62 കി.മീ. അകലെ
* അടുത്തുള്ള പട്ടണം- [[കൊല്ലം]] പട്ടണം, 6 കി.മീ. അകലെ

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* [http://www.valiakoonambaikulathamma.com ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171050/http://valiakoonambaikulathamma.com/ |date=2019-09-13 }}

{{Hinduism}}

[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1pvd7b82d7sbs53vrli1hmlct093rsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bless1ng</title>
    <ns>3</ns>
    <id>267564</id>
    <revision>
      <id>4632022</id>
      <parentid>1876820</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>212183</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Savemaxim]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bless1ng]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Savemaxim|Savemaxim]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Bless1ng|Bless1ng]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>1876820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6633" sha1="s0m6jhikdbibtaiahlofelko1yagkpq" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Savemaxim | Savemaxim | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 14:32, 1 ഡിസംബർ 2013 (UTC)</text>
      <sha1>s0m6jhikdbibtaiahlofelko1yagkpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മനുഷ്യർ ആനകൾക്ക് ഏൽപ്പിക്കുന്ന ഉപദ്രവങ്ങൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273397</id>
    <revision>
      <id>4632182</id>
      <parentid>4616934</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163341" sha1="a0v4bhzalj039yd3hcmc5x21a0ks7sa" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Mistreating elephants}}
{{featured}}
വന്യജീവിയായ ആനയെ അതിന്റെ കായികമായ കരുത്ത് പലതരത്തിലും ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻ പണ്ടുകാലം മുതലേ മനുഷ്യൻ ഇണക്കാൻ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ഇങ്ങനെ മനുഷ്യന്റെ ബന്ധനത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ആനയെ '''നാട്ടാന''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. വന്യമൃഗമായ '''[[ആന|ആനയെ]]''' പൂർണ്ണമായും മെരുക്കാൻ ആവില്ല.&lt;ref&gt;http://www.thecritic.in/archives/14123{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; അതിനാൽ പലപ്പോഴും ചങ്ങലയിൽ ബന്ധിച്ച്, സഞ്ചരിക്കാനും അനങ്ങാനും ഉള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഹനിച്ചാണ് ആനയെ വളർത്തുന്നത്. ഈ കാലത്ത് പലതരത്തിൽ ആനകൾ പീഡനം ഏറ്റുവാങ്ങുന്നു.
[[File:Elephants of Kerala F18 9856.jpg|thumb|400px|നിയമവിരുദ്ധമായ തോട്ടി ഉപയോഗിച്ച് ആനയെ നിയന്ത്രിച്ച് നിർത്തിയിരിക്കുന്നു]]

==കാട്ടാനയും നാട്ടാനയും==
[[File:Elephants of Kerala F18 8823.jpg|thumb|left|ചങ്ങലയിൽ കിടന്ന് അമർന്ന് കാലുകളിൽ വടുക്കൾ രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്നു]]
കെണിവച്ച് കാട്ടിൽനിന്നും പിടിക്കുന്ന ആനയെ മെരുക്കിയാണ് നാട്ടാനയാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. എന്നാൽ അവ ഒരിക്കലും ഒരു ഇണങ്ങിയ മൃഗമാവുന്നില്ല, മറിച്ച് ചങ്ങലയിൽ ഏതു സമയവും ബന്ധിതനായതിനാൽ സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങളില്ലാതെ വേഗത്തിൽ നടക്കാനോ ഓടാനോ വയ്യാത്തതിനാൽ ഇണങ്ങിയതായി തോന്നുന്നത് മാത്രമാണ്. പിടിക്കുന്നതിനുമുൻപ് കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന ആനയുടെയും പിടിച്ചതിനുശേഷമുള്ള അതിന്റെ ജീവിതവുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ല. കൂട്ടം ചേർന്ന് അലഞ്ഞ് തിരിഞ്ഞ് നടക്കാനും നദികളിൽ കുളിക്കുവാനും നടന്നുകൊണ്ട് തന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുവാനും ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു വന്യമൃഗമാണ് ആന. ഇതിനെ മെരുക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽപ്പിന്നെ ഒരേ കുറ്റിയിൽ മണിക്കൂറുകളോളം കെട്ടിയിടപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മചര്യജീവിതം നയിക്കേണ്ടിവരുന്നു. ജോലിയെടുപ്പിക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് മറ്റ് ആനകളെ കാണുന്നതുതന്നെ, പൈപ്പിൽ നിന്നും വരുന്ന വെള്ളത്തിലാവും മിക്കവാറും കുളിയും.&lt;ref name=NYT&gt;[https://archive.today/20160416050720/http://www.nytimes.com/2013/08/18/magazine/the-life-of-celebrity-elephants-in-india.html?pagewanted=2&amp;_r=2 നാട്ടാനയും കാട്ടാനയും] ഒറ്റയ്ക്ക് കഴിയേണ്ടിവരുന്ന ആനയുടെ അവസ്ഥ&lt;/ref&gt; [[ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിയൻ ഫോർ ദ കൺസർവേഷൻ ഓഫ് നേച്ചർ ആൻഡ് നാച്ചുറൽ റിസോഴ്‌സ്]] ഏഷ്യൻ ആനയെ വംശനാശഭീഷണിയുള്ള മൃഗങ്ങളുടെ പട്ടികയിലാണ് പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉള്ള 3000-ത്തോളം നാട്ടാനകളിൽ ഏതാണ്ട് 700 എണ്ണത്തോളം കേരളത്തിലാണ് ഉള്ളത്.&lt;ref name=HFTpost&gt;{{cite news | title = For Elephants, Indian Festival Season is Pure Torture | url = http://www.huffingtonpost.ca/sangita-iyer/captive-elephants-india_b_4372847.html | publisher = Huffingtonpost | date = 2013-03-12 | accessdate = 2017-02-25 | archive-date = 2017-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170225154114/http://www.huffingtonpost.ca/sangita-iyer/captive-elephants-india_b_4372847.html | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

==മെരുക്കൽ==
{{പ്രലേ|ആനയെ മെരുക്കൽ}}
[[File:Kodanadu elephant cradle.jpg|thumb|right|250px|[[കോടനാട്|കോടനാട്ടിലെ]] ആനക്കൊട്ടിൽ]]
[[File:കോടനാട് ആന സംരക്ഷണ കേന്ദ്രം.JPG|thumb|250px|[[കോടനാട്|കോടനാട്ടിലെ ]] ആനക്കൊട്ടിലെ ഒരു കുട്ടിയാന]]
[[File:Ankus (elephand goad).svg|thumb|100px|ആനത്തോട്ടി]]
[[File:Elephant mistreat kerala.jpg|thumb|ക്ഷേത്രത്തിൽ ചങ്ങലയ്ക്കിട്ട ആന]]
പലതരം കെണികൾ വച്ചുപിടിക്കുന്ന ആനയെ ഭീകരമായാണ് മെരുക്കുന്നത്. ആ മെരുക്കലിന്റെ ഭീതിദമായ ഓർമ്മകൾ ഉണ്ടെങ്കിലേ ആന ഇടയാതെ അനുസരണയോടെ ജീവിക്കുകയുള്ളൂ. വന്യജീവിയാണെന്നും ചിന്താശേഷിയുണ്ടെന്നും ഉള്ള തോന്നൽ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന വിധം ക്രൂരമായ ഈ പരിപാടിയെ &quot;തകർക്കൽ (breaking-in)&quot; എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പരിശീലനസ്ഥലത്തേക്ക് വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുവന്നു തുടങ്ങുന്ന ഈ പരിപാടി ഒരാഴ്ച നീളുന്നു. മനുഷ്യനു പൂർണ്ണമായി അടിമപ്പെടാനുള്ളതാണ് എന്ന ഒരു മനസ്ഥിതി ഉണ്ടാക്കലാണ് ഈ പ്രക്രിയയുടെ ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി ഒന്നോ രണ്ടോ മരക്കുറ്റികളുടെ ഇടയിൽ അനങ്ങാൻ ആവാത്ത വിധത്തിൽ ആനയെ കെട്ടിയിടുന്നു. തകർക്കാനായി ആനക്കുട്ടിയെ തുടർച്ചയായി തോട്ടി കൊണ്ട് അടിക്കുകയാണ് ആദ്യം ചെയ്യുക, ഇതോടൊപ്പം ആനപ്പാപ്പാൻ ശാന്തനായി ആനയോടു സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പേടി, വേദന, ദാഹം, വിശപ്പ് എന്നിവ ഒടുവിൽ ആനയുടെ എല്ലാ എതിർപ്പുകളും ഇല്ലാതാക്കുന്നു. തന്റെ വിധി സ്വീകരിക്കാൻ ആന തയ്യാറാവുന്നതോടെ പാപ്പാന്മാർ ആനയെ കുളിക്കാനും തിന്നാനും അനുവദിക്കുന്നു. എന്നാലും ആ സമയമെല്ലാം മെരുക്കുവാൻ സഹായിക്കുന്ന ആന അതിന്റെ കൂടെത്തന്നെയുണ്ടാവും. ഏതാനും ആഴ്ച ഇത്തരം പരിശീലനം നൽകുന്നതോടെ പാപ്പാനെ അനുസരിക്കാൻ ഏറെക്കുറെ ആയിട്ടുണ്ടാവും പുതിയ ആന. എന്നാൽ സർക്കസ്സിലോ മൃഗശാലയിലോ ജനിക്കുന്ന ആനക്കുട്ടികളെ ഇങ്ങനെ മെരുക്കേണ്ട ആവശ്യം വരാറില്ല.&lt;ref name=upali232&gt;{{cite web | title = Elephant Training in the zoo and circus | url = http://en.upali.ch/training/ | publisher = Elephant Encyclopedia | accessdate = 2017-02-25 | archive-date = 2017-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170225155841/http://en.upali.ch/training/ | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt;  ഒരു പാപ്പാൻ മാറി മറ്റൊരു പാപ്പാൻ വരുമ്പോൾ ഇത് ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name =madhyamam3434&gt;{{cite news|title = കവർസ്റ്റോറി|url = http://www.madhyamam.com/weekly/1183|publisher = [[മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ലക്കം 734|date = 2012 മാർച്ച് 19|accessdate = 2013 മെയ് 05|language = മലയാളം|archive-date = 2013-06-29|archive-url = https://archive.today/20130629184819/http://www.madhyamam.com/weekly/1183|url-status = bot: unknown}}&lt;/ref&gt; [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്‌ലാന്റിൽ]] ആനകളെ മെരുക്കാനായി ചെവിയിലും കാലിലും എല്ലാം ആണിയടിച്ചു കയറ്റാറുണ്ടത്രേ. അതിനൊപ്പം അടിക്കുക, ഉറങ്ങാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുക, ഭക്ഷണവും വെള്ളവും കൊടുക്കാതിരിക്കുക എന്ന രീതികളും ഉണ്ട്. തന്റെ ബുദ്ധിയും ബോധവും ഇച്ഛാശക്തിയും നഷ്ടപ്പെട്ട് ഇനി ഒരു അടിമയുടെ ജീവിതമായി മാറിയാലേ നിലനിൽപ്പ് സാധ്യമാവുകയുള്ളൂ എന്ന് ആനയ്ക്ക് ബോധ്യം വരുത്തുവാനാണ് ഈ ശിക്ഷാരീതികൾ.&lt;ref name=NGC&gt;[https://web.archive.org/web/20021018085547/http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1016_021016_phajaan.html ധിഷണയെ തകർക്കൽ] തായ്ലാന്റിലെ പീഡനം&lt;/ref&gt; മിക്ക ആനകളുടേ കാലുകളിലും നിരന്തരം കെട്ടിയിട്ട ഇരുമ്പു ചങ്ങല ഉരഞ്ഞ് ഉണ്ടായ പൊട്ടലുകൾ കാണാം. പിടിക്കപ്പെട്ട അന്നുമുതൽ ചെരിയുന്നതുവരെ ആ ചങ്ങല അഴിച്ചുമാറ്റാറില്ല.&lt;ref name=Tourist&gt;[http://www.girlstriptips.com/1/post/2012/11/elephant-camp-torture-in-kerala-south-india.html പീഡിപ്പിക്കൽ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306125158/http://www.girlstriptips.com/1/post/2012/11/elephant-camp-torture-in-kerala-south-india.html |date=2014-03-06 }} നിരന്തര പീഡനം, ഒരു വിദേശസന്ദർശകന്റെ കണ്ണിൽ&lt;/ref&gt; ചട്ടം പഠിപ്പിക്കുമ്പോഴുള്ള ക്രൂരമർദ്ദനത്തിൽ ആനയുടെ ജീവൻ തന്നെ അപകടത്തിലാവുന്ന അവസ്ഥകൾ ധാരാളമാണ്&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/idukki/247910{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:Leg of a chained elephant.jpg|thumb|ചങ്ങലയിൽ ഇട്ട ആനയുടെ കാൽ]]
[[File:Elephants of Kerala F18 9612.jpg|thumb|left|ലോറിയിൽ കയറ്റി ഒരിടത്തുനിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത് ആനകൾക്ക് വലിയ ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നു]]

==മദം പൊട്ടുമ്പോളുള്ള സമീപനം==
[[File:Elephants of Kerala F18 9615.jpg|thumb|left|പരിക്ക് പറ്റിയ ഭാഗം]]
സസ്തനികളിൽ ആനകൾക്കു മാത്രം കാണുന്ന ഒരു പ്രതിഭാസമാണ് മദപ്പാട് അഥവാ മദം പൊട്ടൽ. ലൈംഗികോത്തേജനവുമായി മദംപൊട്ടലിനു ബന്ധമുണ്ടോ എന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. എങ്കിലും അങ്ങനെ തന്നെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. 20 വയസ്സു കഴിഞ്ഞ കൊമ്പന്മാരിലാണ് രൂക്ഷമായ മദപ്പാട് കാണുന്നത്. പുരുഷഹോർമോണുകളുടെ ആധിക്യം മൂലം അതിബലവാനും ആക്രമണസ്വഭാവമേറുന്നവനുമാണ് മദയാന. മെരുക്കുന്ന സമയത്തേറ്റ ക്രൂരമായ അനുഭവം കൊണ്ടു മാത്രം അനുസരണ കാണിക്കുന്ന ആന മദപ്പാടു സമയത്തെ രതിജന്യവും കാമസംബന്ധിയുമായ വ്യാപാരങ്ങളാൽ ആ വേദന പോലും മറക്കുമ്പോൾ, എത്രയും പെട്ടെന്ന് ഇതൊന്ന് ഒതുക്കിയാൽ മറ്റു പണികൾ എടുപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ആനയെ മർദ്ദനത്തിലൂടെ മദപ്പാട് മാറ്റാൻ നോക്കുന്നു. കേരള സർക്കാർ 2013-ൽ പുറത്തിറക്കിയ നാട്ടാന പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരം മദപ്പാട് കണ്ടാൽ ഡോക്ടറെ കാണിക്കണം. ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശമില്ലാതെ മദം തടയാനായി മരുന്നു നൽകരുത്. മദപ്പാടുള്ള സമയത്ത് ആന ജനങ്ങൾക്ക് പൊതുവിൽ അപകടമുണ്ടാക്കുന്നില്ലെന്ന് ഉടമ ഉറപ്പാക്കണം. ഈ സമയത്ത് ആനയ്ക്ക് ആവശ്യമായ പരിചരണം നൽകുകയും വേണം. മദപ്പാടുള്ളപ്പോൾ ആനയെ ഒരു പണിക്കും നിയോഗിക്കരുത്.

==ഭക്ഷണം==
ആനയുടെ വായും പല്ലും ദഹന വ്യവസ്ഥയും രൂപീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് പാകം ചെയ്തതൊ സംസ്കരിച്ചതോ പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടതോ ആയ ആഹാരത്തിനു വേണ്ടിയല്ല. [[Grass|പുല്ല്]], [[leaves|ഇലകൾ]], [[bamboo|മുള]], [[bark|മരത്തിന്റെ തൊലി]], [[root|വേര്]], [[banana|വാഴ]], [[sugarcane|കരിമ്പ്]] എന്നിവയൊക്കെ&lt;ref&gt;http://www.defenders.org/elephant/basic-facts&lt;/ref&gt; തിന്നാനും ദഹിക്കാനുമുള്ള പല്ലും ആമാശയവും കുടലും ഉള്ള ആനയ്ക്ക് പനയുടെ മുകളിൽ നിൽക്കുന്ന പനമ്പട്ട സ്വാഭാവികമായ ആഹാരമേ അല്ല എങ്കിലും ഇത് ഇഷ്ടഭോജനമാണെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ നിലവിലുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://ethiran.blogspot.in/2013/05/blog-post.html&lt;/ref&gt; വ്യായാമത്തിന്റെ അഭാവം മൂലവും മനുഷ്യർ നൽകുന്ന ഭക്ഷണം ആനയുടെ സ്വാഭാവികരീതികൾക്ക് യോജിച്ചത് ആകാത്തതുകൊണ്ടും ആനകൾക്ക് ദഹനക്കേട് വരുന്നത് പതിവാണ്, ആനകൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ദഹനക്കേടിന് '''എരണ്ടക്കെട്ട്''' എന്നാണു പറയുന്നത്.&lt;ref&gt;http://suprabhaatham.com/item/20150978368&lt;/ref&gt; എരണ്ടക്കെട്ട് കാരണം ആനകളുടെ ആയുസ്സ് കുറയുന്നുണ്ട്. രണ്ടു കൊല്ലത്തിനിടെ 56 ആനകൾ ചരിഞ്ഞതിൽ 34 എണ്ണത്തിനും എരണ്ടക്കെട്ടായിരുന്നു. [[തിരുവമ്പാടി ശിവസുന്ദർ]] അടക്കം എട്ടാനകളാണ് 2018 ജനുവരി ഒന്നിനുശേഷം സംസ്ഥാനത്ത് ചരിഞ്ഞത്. 2017-ൽ 20- ഉം 2016-ൽ 26-ഉം ആനകൾ ചരിഞ്ഞു. പരിപാലനത്തിൽ വന്ന മാറ്റമാണ് എരണ്ടക്കെട്ടിനു കാരണമായി ആനചികിത്സകരും ആനപ്രേമികളും പറയുന്നത്. കാട്ടാനകൾക്ക് എരണ്ടക്കെട്ട് കുറവാണെന്നും അവർ പറയുന്നു. ജീവിതരീതിയിലുണ്ടായ വ്യത്യാസം മനുഷ്യരെ രോഗികളാക്കുംപോലെ നാട്ടാനകൾക്കും ചികിത്സ ഫലപ്രദമാകാത്ത രോഗങ്ങൾ കൂടുകയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thrissur-1.2665852 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-04-16 |archive-date=2018-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403051824/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thrissur-1.2665852 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==നാട്ടാന പരിപാലന ചട്ടങ്ങൾ==
ആനകളെ വളർത്തുമ്പോൾ പാലിക്കേണ്ട വിവിധങ്ങളായ കാര്യങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള വിശദമായ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ കേരള സർക്കാർ 2013-ൽ പുറത്തിറക്കുകയുണ്ടായി. ഇതു പ്രകാരം ആനയുടമ ആനയെ പരിപാലിക്കാൻ മൂന്നുവർഷമെങ്കിലും പ്രവൃത്തിപരിചയമുള്ള പാപ്പാനെയേ നിയമിക്കാവൂ. അയാൾക്ക് പ്രവൃത്തിപരിചയത്തിന് സർട്ടിഫിക്കറ്റും ഉണ്ടാകണം. വനം വകുപ്പ് നൽകുന്ന പരിശീലനം പാപ്പാന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്നു എന്ന് ഉടമ ഉറപ്പുവരുത്തണം. പാപ്പാന് ഒരു സഹായി ഉണ്ടായിരിക്കണം. ആനയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ ആനയുടെ വലിപ്പം അനുസരിച്ച് വൃത്തിയുള്ള തൊഴുത്ത് ഉണ്ടായിരിക്കണം.

ഒമ്പതു മീറ്റർ നീളവും ആറു മീറ്റർ വീതിയുമുള്ള തൊഴുത്താണ് മുതിർന്ന ആനയ്ക്ക് വേണ്ടത്. അടച്ചുകെട്ടിയ ഷെഡ്ഡാണെങ്കിൽ ചുരുങ്ങിയത് അഞ്ചര മീറ്റർ ഉയരം ഉണ്ടാവണം. എന്നും ആനയെ കുളിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഉറപ്പാക്കണം. ആനയ്ക്ക് അസുഖമോ പരിക്കോ ഗർഭമോ ഉണ്ടെങ്കിൽ ഉടമയെ പാപ്പാൻ അറിക്കണം. മൃഗഡോക്ടറുടെ സഹായം ഉടമ തേടണം. മെഡിക്കൽ പരിശോധന നടത്തുകയും പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പുകൾ നൽകുകയും വേണം. രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ പാപ്പാനെയും ആരോഗ്യ പരിശോധനയ്ക്കു വിധേയനാക്കണം. പാപ്പാന് ആനയിലേക്ക് പകരാനിടയുള്ള രോഗങ്ങൾ ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കണം. ആനയെ ഉത്സവത്തിനും മറ്റും കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ സംഘാടകർ പരിപാടിയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ അധികൃതർക്ക് എഴുതിനൽകണം. ആനയ്ക്ക് യാതൊരു വിധത്തിലുമുള്ള വന്ധ്യംകരണ ശസ്ത്രക്രിയയും നടത്തരുത്. ചട്ടങ്ങളിലെ വ്യവസ്ഥകൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമപ്രകാരമുള്ള ശിക്ഷ ഉടമയ്ക്കു ലഭിക്കും. എന്നാൽ കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ ഈ ചട്ടങ്ങൾ കർശനമായി നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=589 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-15 |archive-date=2016-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407141629/http://www.deshabhimani.com/periodicalContent5.php?id=589 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2010- ലെ രാജസ്ഥാൻ ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവ് അനുസരിച്ച് കേരള വനം വകുപ്പ് 2015 മെയ് 14 ന് ആനകളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇരുമ്പുതോട്ടി ഉപയോഗിക്കുന്നത് നിരോധിച്ചുകൊണ്ട് ഉത്തരവ് പുറപ്പെടുവിച്ചു. അത്യാവശ്യമെങ്കിൽ മരം കൊണ്ടുള്ള തോട്ടി മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാൻ പാടുള്ളൂ.&lt;ref&gt;http://www.forest.kerala.gov.in/images/flash/scan115515.pdf&lt;/ref&gt;

==കേരളത്തിലെ ഉൽസവകാലം==
[[File:Elepahant.jpg|thumb|പിണ്ടത്തിന്റെ അടുത്തു തന്നെ നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന ആന, ചങ്ങല ഉരഞ്ഞ മുറിവ് കാലിൽ കാണാം]]
തന്ത്രശാസ്ത്രങ്ങളിലൊന്നും അമ്പലങ്ങളിൽ ആനയെഴുന്നള്ളത്ത് വേണമെന്ന് വിധിച്ചിട്ടില്ല എന്നു [[സുഗതകുമാരി]]യും ഇത് ക്രൂരവും അനാവശ്യമായ ഒരു ആഡംബരമാണെന്ന് അക്കീരിമൺ കാളിദാസ ഭട്ടത്തിരിയും പറയുന്നു.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 46.&lt;/ref&gt; എത്ര മെരുക്കിയാലും മെരുങ്ങാത്ത വന്യമൃഗമായ ആന ഉൽസവങ്ങൾക്കും മറ്റും എഴുന്നള്ളിക്കുമ്പോഴും വെയിലത്ത് ടാറിട്ട റോഡിൽക്കൂടി കിലോമീറ്ററുകളോളം നടത്തിക്കൊണ്ടുപോവുമ്പോഴുമെല്ലാം ഇടയുന്നത് കേരളത്തിൽ സാധാരണമാണ്. ജനങ്ങൾ തിങ്ങിനിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഉൽസവപ്പറമ്പുകളിൽ ആന ഇടയുന്നത് വലിയ ഭീഷണിയാണ്.&lt;ref&gt;http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/keralanews/1301/28/1130128007_1.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MLYahoo1&gt;[https://archive.today/20140216145602/http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%8E%E0%B4%B4%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%86%E0%B4%A8-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%81-223110305.html മെരുങ്ങാത്ത മൃഗം] ഉൽസവപ്പറമ്പുകളിൽ&lt;/ref&gt;
റോഡിൽക്കൂടി കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ ആനകൾ ഇടയുന്നത് പലപ്പോഴും ഗതാഗതത്തിന് തടസ്സമാവാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.livevartha.com/read-more.php?id=3483 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-16 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927073046/http://livevartha.com/read-more.php?id=3483 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പരിഭ്രാന്തരാവുന്ന ആനകൾ വഴികളിൽക്കൂടി ഓടി വാഹനങ്ങൾ തകർക്കുന്നതും സംഭവിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.mediaonetv.in/news/21534/thu-02132014-1309{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഇടയുന്ന ആനകൾ വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളും ഉണ്ടാക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%86%E0%B4%A8-%E0%B4%87%E0%B4%9F%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B5%81-114642791.html |title=ആന ഇടഞ്ഞു. മനോരമ ഓൺലൈൻ |access-date=2014-02-16 |archive-date=2014-02-16 |archive-url=https://archive.today/20140216145633/http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%86%E0%B4%A8-%E0%B4%87%E0%B4%9F%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9E%E0%B5%81-114642791.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; തൃശൂർ പൂരത്തിന് അണിനിരത്തുന്ന ആനകൾ ഇടയുന്നത് പതിവാണ്.&lt;ref&gt;http://anweshanam.com/index.php/all/news/8038#sthash.bazTSXRu.dpbs{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.oneindia.in/news/2012/05/02/kerala-thissur-pooram-thrissur-festival-temple-elephant-amok-aid0199.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-16 |archive-date=2012-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120504224026/http://www.robotstxt.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ജനുവരി മുതൻ ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള കാലത്ത് നടക്കുന്ന ഉൽസവങ്ങളാണ് കേരളത്തിലെ ആനകളുടെ ഏറ്റവും ദുരിതപൂർണ്ണമായ കാലം. പൊരിയുന്ന വെയിലത്ത് ടാറിട്ട റോഡിൽ മണിക്കൂറുകളോളം, പലപ്പോഴും ദിവസങ്ങൾ തുടർച്ചയായി നിൽക്കേണ്ടിവരാറുണ്ട് ഇവയ്ക്ക്. ഉൽസവങ്ങളുടെയും ടൂറിസത്തിന്റെയും പേരിൽ ഭക്ഷണവും വെള്ളവും ഉറക്കവും ലഭിക്കാത്തതുമൂലം ഇക്കാലത്ത് ആനകൾ പലതരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഒരു മതഗ്രന്ഥങ്ങളിലും അമ്പലങ്ങളിലെ ഉൽസവത്തിന് ആനകൾ വേണമെന്നു പറയുന്നില്ല. 30000 മുതൽ 100000 രൂപവരെ ദിവസത്തിന് വാടക ലഭിക്കുന്ന ഉൽസവകാലത്ത് പരമാവധി ലാഭം കൊയ്യാനുള്ള ആന ഉടമസ്ഥരുടെ ആർത്തിയാണ് ആനകളുടെ ഈ ദുരിതത്തിന് ഒരു കാരണം. മദമിളകുന്ന കാലത്ത് ആനയ്ക്ക് വേണ്ടത് തണുത്ത ചുറ്റുപാടുകളും ആവശ്യത്തിനു വെള്ളവും വിശ്രമവുമാണ്, എന്നാൽ ഉൽസവകാലത്ത് ഇങ്ങനെ വിശ്രമിക്കാൻ അനുവദിച്ചാൽ ഉണ്ടാവുന്ന നഷ്ടം ആനകൾക്ക് വിശ്രമം നൽകുന്നതിൽ നിന്നും ഉടമകളെ തടയുന്നു.&lt;ref name=Hindu&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/kerala/cruelty-against-elephants/article2896700.ece ഉൽസവകാലത്തെ വിശ്രമമില്ലാത്ത എഴുന്നള്ളിക്കൽ] നിരന്തര പീഡനം&lt;/ref&gt; തൃശൂർപൂരത്തിന്‌ ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കരുതെന്ന മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവ്‌ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടപ്പോൾ [[പീപ്പിൾ ഫോർ എഥിക്കൽ ട്രീറ്റ്മെന്റ് ഓഫ് അനിമൽസ്|പീറ്റയുടെ]] വക്താവും അമേരിക്കൻ നടിയുമായ [[Pamela Anderson|പമേല ആൻഡേഴ്‌സൺ]] കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിയായ [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി|ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയോട്]] തൃശൂർ പൂരത്തിന് ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത് തടയണമെന്നും പകരം മുളകൊണ്ടോ മരംകൊണ്ടോ മറ്റോ ആനകളുടെ രൂപം ഉണ്ടാക്കി പൂരത്തിന്‌ ഉപയോഗിക്കാൻ ആനയൊന്നിന്‌ ഏതാണ്ട്‌ പതിനായിരം രൂപ നൽകാൻ തയ്യാറാണെന്നും അറിയിക്കുകയുണ്ടായി. നേരത്തേ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മലയാളികൾക്ക്‌ ആനയെ ഉപയോഗിച്ച്‌ പൂരം ആഘോഷിക്കുന്നതിന്‌ അനുമതി ലഭിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ അവർ ഇത്തരത്തിലുള്ള ആനയുടെ രൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും അത്‌ ഏവരേയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തതായി പമേല ആൻഡേഴ്‌സൺ മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് എഴുതി. എന്നു മാത്രമല്ല ഒരു പ്രധാന ടൂറിസം ലക്ഷ്യമായ കേരളത്തിൽ വരുന്ന ഒരു സന്ദർശകന്റെ അവധിക്കാലത്തിന്റെ സന്തോഷം നശിപ്പിക്കാൻ ഇങ്ങനെ ആനകളെ ചങ്ങലയ്ക്കിട്ടു കൊണ്ടു വെയിലത്തു ടാർ റോഡിൽക്കൂടി നടത്തുന്ന ഒറ്റക്കാഴ്ച മാത്രം മതിയാവുമെന്നും അവർ എഴുതുകയുണ്ടായി. ഇത്തരം പീഡനങ്ങൾക്ക്‌ ഇരയാവുന്ന ആനകളുടെ പ്രതികാരത്താൽ കഴിഞ്ഞ 15 വർഷത്തിനിടയ്ക്ക്‌ കേരളത്തിൽ അഞ്ഞൂറോളം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന കാര്യവും ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ പമേല ആൻഡേഴ്‌സൺ ഇതിനെല്ലാം ഒരു മാറ്റം വരുത്താനുള്ള സുവർണ്ണ അവസരമാണ്‌ പൂരത്തിന് ആനകളെ നിരോധിക്കുക വഴി വന്നിരിക്കുന്നതെന്ന കാര്യവും മുഖ്യമന്ത്രിയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;http://indianexpress.com/article/entertainment/hollywood/pamela-anderson-asks-cm-not-to-use-elephants-for-ker-festival/&lt;/ref&gt;
===പമേല ആൻഡേഴ്സൻ മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് എഴുതിയ കത്ത്===
{{Hidden begin |showhide=right|expanded=false
| titlestyle = background:palegreen;
| title = മുഴുവൻ വായിക്കാൻ വലതുവശത്ത് ''പ്രദർശിപ്പിക്കുക'' എന്നെഴുതിയിടത്ത്  ഞെക്കുക}}
''പ്രിയ മുഖ്യമന്ത്രിയ്ക്ക്‌

''എന്റെ ആനപ്രേമം അറിയാവുന്ന പീറ്റ(PETA)യിലെ എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ ഈ വരുന്ന തൃശൂർപൂരത്തിന്‌ ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കരുതെന്ന മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവ്‌ എന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ലോകം മുഴുവനുമുള്ള ആളുകളാൽ അഭിനന്ദിക്കപ്പെടാനുള്ള ഒരു സുവർണ്ണ അവസരമാണ്‌ ഇപ്പോൾ കൈവന്നിരിക്കുന്നത്‌.''

''ആനകളുടെ ബുദ്ധിയേയോ അവയുടെ സാമൂഹ്യ-പെരുമാറ്റരീതികളെയോ കുറിച്ച്‌ അറിവില്ലാതിരുന്ന കാലത്ത്‌ മനുഷ്യർ അവയെ പൂരത്തിനും പണികൾ എടുപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ മാറിയകാലത്ത്‌ ആനകൾക്ക്‌ ഉപദ്രവമാകാതിരിക്കാനും പൂരത്തിന്റെ ഗരിമ നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനും മുളകൊണ്ടോ മരംകൊണ്ടോ മറ്റോ ആനകളുടെ രൂപം ഉണ്ടാക്കി പൂരത്തിന്‌ ഉപയോഗിക്കാൻ ആനയൊന്നിന്‌ ഏതാണ്ട്‌ പതിനായിരം രൂപ നൽകാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണെന്ന കാര്യം സന്തോഷത്തോടെ അറിയിക്കട്ടേ.

''താങ്കൾക്ക്‌ ഒരുപക്ഷേ അറിവുണ്ടായേക്കാം, നേരത്തേ തമിഴ്‌നാട്ടിലെ മലയാളികൾക്ക്‌ ആനയെ ഉപയോഗിച്ച്‌ പൂരം ആഘോഷിക്കുന്നതിന്‌ അനുമതി ലഭിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ അവർ ഇത്തരം ആന-രൂപം ഉപയോഗിക്കുകയും അത്‌ ഏവരേയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത കാര്യം. തൃശൂർ പൂരവും നമുക്ക്‌ അങ്ങനെ ആഘോഷിക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ.''

''ആനകളെ ചങ്ങലയ്ക്കിട്ട്‌ അടിമയാക്കി വയ്ക്കുന്ന രീതിയോട്‌ ലോകം മുഴുവൻ എതിരാണെന്ന് താങ്കൾക്ക്‌ അറിവുണ്ടെന്ന് എനിക്ക്‌ ഉറപ്പാണ്‌. ഒരു പ്രധാന ടൂറിസം ലക്ഷ്യമായ കേരളത്തിൽ വരുന്ന ഒരു സന്ദർശകന്റെ അവധിക്കാലത്തിന്റെ സന്തോഷം നശിപ്പിക്കാൻ ഇങ്ങനെ ആനകളെ ചങ്ങലയ്ക്കിട്ടു കൊണ്ടു വെയിലത്തു ടാർ റോഡിൽക്കൂടി നടത്തുന്ന ഒറ്റക്കാഴ്ച മാത്രം മതിയാവും. ഇത്തരം പീഡനങ്ങൾക്ക്‌ ഇരയാവുന്ന ആനകളുടെ പ്രതികാരത്താൽ കഴിഞ്ഞ 15 വർഷത്തിനിടയ്ക്ക്‌ കേരളത്തിൽ അഞ്ഞൂറോളം പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന കാര്യവും അറിയാവുന്ന താങ്കൾക്ക്‌ ഇതിനെല്ലാം ഒരു മാറ്റം വരുത്താനുള്ള സുവർണ്ണ അവസരമാണ്‌ വന്നിരിക്കുന്നത്‌.''

''താങ്കളിൽ നിന്നും മറുപടി പ്രതീക്ഷിച്ച്‌''&lt;br&gt;
''വിശ്വസ്തതയോടെ''&lt;br&gt;
''പമേലാ ആൻഡേർസൺ''
{{Hidden end}}

===മറ്റു മതക്കാരുടെ ചടങ്ങുകളിലും===
#മുസ്ലീം പെരുന്നാളായ പട്ടാമ്പിപ്പെരുന്നാളിന് 101 ആനകളെ ഭാരതപ്പുഴയുടെ മണൽത്തിട്ടകളിൽ മണിക്കൂറോളം നിർത്താറുണ്ട്. പട്ടാമ്പിപ്പെരുന്നാളിനു രാവിലെ മുതൽ പിറ്റേന്നുവരെയാണ് ആനകൾ നിൽക്കേണ്ടത്.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 48.&lt;/ref&gt;
#ക്രിസ്ത്യൻപള്ളികളും ഇപ്പോൾ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആനകളെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. കുന്നംകുളം പള്ളിയിലെ പരിപാടിക്ക് 56 ആനകളെയണ് ഒരുക്കിയത്.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 48.&lt;/ref&gt;

==അമിതമായി ജോലിചെയ്യിക്കുന്നത്==
[[File:Elephants of Kerala F18 9689.jpg|thumb|left|ചങ്ങലയിൽക്കിടന്ന് സ്ഥിരമായി രൂപഭ്രംശം വന്ന കാലുകൾ, ചുട്ടുപഴുത്ത മണലിലുള്ള നിൽപ്പും]]
ആറുമണിക്കൂർ മാത്രമേ ജോലി ചെയ്യിക്കാവൂ എന്നു നിയമുണ്ടെങ്കിലും പലപ്പോഴും ദിവസം മുഴുവൻ ആനകളെക്കൊണ്ട് അമിതമായി ജോലി ചെയ്യിക്കാറുണ്ട്. നെറ്റി കൊണ്ട് വലിയ ഭാരങ്ങൾ തള്ളുന്നത് ആനയുടെ മസ്തകത്തിന് ദോഷം ചെയ്യുമെങ്കിലും അമിതഭാരങ്ങൾ തള്ളിനീക്കാൻ ആനകൾ പലപ്പോഴും നിർബന്ധിതരാവേണ്ടി വരാറുണ്ട്. ഇങ്ങനെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ആനകൾ ഇടയുന്നത് സാധാരണമാണ്. കഴിഞ്ഞ പത്തുകൊല്ലത്തിഉനിടയിൽ 212 പേർ ആനയുടെ ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, അതിൽ കൂടുതൽ പാപ്പാന്മാർ ആണ്. ഇക്കാലത്ത് പീഡനങ്ങളിൽ 1000-ഓളം ആനകളും കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നത്.&lt;ref name=HTP&gt;[http://www.huffingtonpost.ca/sangita-iyer/captive-elephants-india_b_4372847.html ഉൽസവങ്ങളിലെ ആനകളുടെ സാന്നിധ്യം] കേരളത്തിലെ ആനകളുടെ അവസ്ഥ&lt;/ref&gt; അമിതജോലിയും [[dehydration|നിർജ്ജലീകരണവും]] മൂലം അവയ്ക്ക് പണിയെടുക്കാനേ സാധിക്കാതെ വരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://whitemuse.hubpages.com/hub/Elephant-Problems-in-Kerala-India |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-17 |archive-date=2013-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131009003454/http://whitemuse.hubpages.com/hub/Elephant-Problems-in-Kerala-India |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ഡിസംബർ മുതൽ മെയ് വരെയുള്ള ഉൽസവകാലത്ത് വിശ്രമമേ ലഭിക്കാതെ 200-ഓളം ഉൽസവങ്ങളിൽ പങ്കെടുപ്പിക്കാൻ നിത്യേന ലോറിയിൽ കയറി പോവേണ്ടിവരാറുള്ള ആനകൾ വരെയുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.nytimes.com/2013/08/18/magazine/the-life-of-celebrity-elephants-in-india.html?_r=0&lt;/ref&gt; 40-45 ഡിഗ്രി ചൂടുള്ള ഇക്കാലത്ത് 10-12 മണിക്കൂറോളം തുടർച്ചയായി വെയിലത്ത് നിൽക്കുവാനായി കനത്ത പീഡനമാണ് ഈ ജീവികൾ ഏറ്റുവാങ്ങേണ്ടിവരുന്നത്. ഇങ്ങനെ അനുസരണയോടെ നിർത്താൻ പാപ്പാന്മാർ നടത്തുന്ന പ്രയോഗങ്ങൾ എന്തെല്ലാമാണെന്ന് പുറത്ത് ഇപ്പോഴും അറിയുന്നില്ല. കാലിൽ തളയ്ക്കുന്ന ഭാരിച്ച ചങ്ങലയും ദേഹത്ത് ഇടുന്ന മുള്ളുള്ള ചങ്ങലയും ആവണം ആനയെ അനങ്ങാതെ നിൽക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്. ഉറക്കെ മുഴങ്ങുന്ന പെരുമ്പറകളുടെയും ചെണ്ടയുടെയും വെടിക്കെട്ടുകളുടെയും ശബ്ദം ഇവ ഉലസവകാലത്ത് വളരെ അടുത്ത് നിന്ന് നിരന്തരം സഹിക്കേണ്ടിവരുന്നുണ്ട്. അതിനിടയിലാണ് ഒരു ഉൽസവസ്ഥലത്തുനിന്നും മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ലോറിയിൽ പോവേണ്ടിവരുന്നത്. കാട്ടിന്റെ ശാന്തതയിൽ മറ്റ് ആനകളോടൊപ്പം അലഞ്ഞുനടക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ആന ഉറക്കം, വെള്ളം, ഭക്ഷണം എന്നിവ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടാണ് ഉൽസവകാലത്ത് ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്നത്.&lt;ref&gt;http://www.huffingtonpost.ca/sangita-iyer/captive-elephants-india_b_4372847.html&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലായി ആനകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്ന സമൂഹം കേരളത്തിലേതാണെന്ന് എഴുത്തുകാരൻ [[സക്കറിയ]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. ഒരേ ദിവസം തന്നെ വിശ്രമമേയില്ലാതെ മൂന്നും നാലും സ്ഥലങ്ങളിൽ എഴുന്നള്ളിക്കപ്പെടേണ്ട ദയനീയ അവസ്ഥയും കേരളത്തിലെ ആനകൾക്ക് ഉണ്ടാവുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=BBC2&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8533776.stm ഉൽസവകാലത്തെ വിശ്രമമില്ലാത്ത എഴുന്നള്ളിക്കൽ] ബി ബി സിയിൽ വന്നത്&lt;/ref&gt;

==ആനകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്==
[[File:Elephants of Kerala F18 9621.jpg|thumb|left|ചാരിവച്ചിരിക്കുന്ന വടിയെങ്ങാൻ താഴെവീണാലുള്ള ശിക്ഷകളെ ഭയന്ന് ആന അനങ്ങാതെ നിൽക്കും]]
[[File:Anachangala DSCN0267.JPG|thumb|മദപ്പാടിലുള്ള ആനയെ ഉത്സവങ്ങൾക്ക് ഇറക്കുമ്പോൾ നിയന്ത്രിയ്ക്കാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്പെഷൽ മുൾച്ചങ്ങല. തൃശ്ശൂരിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിസരത്ത് നിന്നും.]]
കഠിനമായി ജോലിചെയ്യിച്ചും വിശ്രമമില്ലാതെ പണിയെടുപ്പിച്ചും ഉൽസവകാലത്ത് പലയിടങ്ങളിൽ എത്തിക്കാൻ ലോറികളിൽ തുടർച്ചയായി യാത്ര ചെയ്യിച്ചും ആനകളെ കേരളത്തിൽ പലപ്പോഴും ക്രൂരമായി ഉപദ്രവിച്ചുവരുന്നു. പെരുമ്പാവൂർ രായമംഗലം കൂട്ടുമഠം ക്ഷേത്രത്തിൽ 2013 ജനുവരി 27-ന് ആന ഇടഞ്ഞപ്പോൾ മൂന്ന് സ്ത്രീകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;http://malayalam.webdunia.com/newsworld/news/keralanews/1301/28/1130128007_1.htm&lt;/ref&gt; പൂർണ്ണമായ കാഴ്ചശക്തിയുമില്ലാതിരുന്ന&lt;ref&gt;http://www.fiapo.org/view_news.php?viewid=12366{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ]] എന്ന് പേരിട്ടിട്ടുള്ള ഈ ആനയെ വിശ്രമമില്ലാതെ എഴുന്നള്ളത്തിന് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ജനുവരി 25-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നു മുതൽ വൈകിട്ട് ആറു വരെയും രാത്രി 12 മുതൽ 26നു പുലരർച്ചെ അഞ്ചുമണിവരെയും കുന്നംകുളത്തിനടുത്ത് ഈ ആനയെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നു. അതിനു ശേഷം കോട്ടയത്തേക്കു കൊണ്ടുപോയ ഈ ആനയെ 26-നു പകലും രാത്രിയും അവിടെയും വിശ്രമമില്ലാതെ എഴുന്നള്ളിച്ച ശേഷമാണു 27-നു പുലർച്ചെ പെരുമ്പാവൂരിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്നത്. 160 കിലോമീറ്ററിലേറെയാണ് ഈ ആന 48 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ യാത്ര ചെയ്തത്.&lt;ref name=MLyahoo&gt;[http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%86%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%86-%E0%B4%89%E0%B4%B1%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82-%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%A8%E0%B4%82-%E0%B4%A8%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%A4%E0%B5%81-%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D-202645268.html തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} വിശ്രമമില്ലാത്ത ജീവിതം&lt;/ref&gt; അനുസരണക്കേട് കാണിക്കുന്നു എന്ന പേരിൽ പല പാപ്പാന്മാരും ആനകളെ ക്രൂരമായി തല്ലിച്ചതയ്ക്കാറുണ്ട്. മദ്യലഹരിയിലുള്ള പാപ്പാന്മാർ പലപ്പോഴും ഭക്ഷണവും വെള്ളവും നൽകാതെ ആനകളെ ഉപദ്രവിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/57297{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ആനയുടെ ദേഹത്ത് ആകെ വിയർപ്പുഗ്രന്ഥികൾ ഉള്ളത് അവയുടെ കാൽനഖങ്ങൾക്ക് ഇടയിൽ മാത്രമാണ്. അമിതമായ ചൂടിൽ വിയർക്കാൻ പോലും സാധിക്കാത്തതിനാൽ ചൂട് ആനയ്ക്ക് കടുത്ത അസ്വസ്ഥത ഉണ്ടാക്കുന്നതാണ്, ഏതു നേരവും ചെവി ആട്ടിക്കൊണ്ട് നിൽക്കുന്നത് അതിനാലാണുതാനും.&lt;ref&gt;http://thinkelephants.blogspot.in/2014/03/dont-sweat-it-how-elephants-beat-heat_17.html&lt;/ref&gt;

* പാപ്പാന്മാരുടെ ക്രൂരപീഡനത്തിനിരയായ ഗുരുവായൂർ ആനക്കോട്ടയിലെ ഒരു ആന ചെരിഞ്ഞിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/65383{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; മദപ്പാടുകാലത്ത് നടത്തിയ ക്രൂരമായ മർദ്ദനമേറ്റിട്ടാണ് മാസങ്ങളോളം മരണത്തോട് മല്ലടിച്ചുകഴിഞ്ഞശേഷം ആ ആന ചെരിഞ്ഞത്.&lt;ref name=MB&gt;[http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=288178 ഗുരുവായൂർ അർജ്ജുൻ]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ക്രൂരമായ മർദ്ദനം&lt;/ref&gt; ക്രൂരമായ മർദ്ദനത്താൽ വീണുപോയ അർജുനന്റെ കാലിൽനിന്നും ചലവും നീരും ഒഴുകി നടക്കാൻ വയ്യാതെ ആയെങ്കിലും മൂന്നുമാസത്തിനു ശേഷമാണ് അതിനു ചികിൽസ നൽകിയത്.&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Ailing-elephant-Arjun-dies-at-Guruvayur/articleshow/15053151.cms?from=mdr&lt;/ref&gt; മർദ്ദനത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം [https://www.youtube.com/watch?v=7fOCn2DoXB4 ഇവിടെ] കാണാം.

*മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കോൽഹാപൂരിലെ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലെ 13 വയസ്സുള്ള ഒരാനയ്ക്ക് അതിന്റെ പാപ്പാൻ പുകയില നൽകിയശേഷം ജലമോ ഭക്ഷണമോ നൽകാതെ ഇരുമ്പുവടി കൊണ്ട് അതിന്റെ കൺനുപോലും അടിച്ചുപൊട്ടിച്ച ഒരു വിഡിയോ പുറത്തുവന്നത് അന്താരാഷ്ട്രീയമായിത്തന്നെ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർത്തിയിരുന്നു. വനംവകുപ്പിന്റെ ഉത്തരവുപോലും അനുസരിക്കാതെ പിന്നെയും അതിനെ തടങ്കലിൽ വച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.aljazeera.com/news/2013/12/elephant-torture-video-outrages-india-2013121094921968876.html&lt;/ref&gt;

*ഗുരുവായൂരിലെ കുട്ടികൃഷ്ണൻ എന്ന 68 വയസ്സുള്ള ആനയ്ക്ക് ഒരു വർഷത്തോളം പഴക്കമുള്ള പാദരോഗത്തിന് കാര്യമായ ചികിൽസ നൽകാതെ നഖങ്ങൾ അടർന്നു വീഴാറായ നിലയിൽ കാണപ്പെട്ടപ്പോഴും ചെളിയിൽത്തന്നെ നിർത്തുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=Malmag&gt;{{Cite web |url=http://malayalamemagazine.com/gvr-kuttikrishnan/ |title=ചികിൽസ പോലും നിഷേധിച്ച് |access-date=2014-02-23 |archive-date=2014-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140309235114/http://malayalamemagazine.com/gvr-kuttikrishnan/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:Elephant mistreat bincy.jpg|thumb|ചങ്ങല സ്ഥിരമായി കെട്ടിയതു മൂലം കാൽ വ്രണം വന്ന് പഴുത്ത നിലയിൽ]]

*മലപ്പുറം പള്ളിക്കൽ ബസാറിൽ ഒരു കുട്ടിയാനയെ ക്രൂരമായി തല്ലിയും കല്ലെറിഞ്ഞും ചട്ടങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി തടി പിടിപ്പിക്കുന്നതെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻ മന്ത്രി ഉത്തരവിടുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=542758 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-07-19 |archive-date=2015-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150503201533/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=542758 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* [[തെച്ചിക്കോട്ടുകാവ് രാമചന്ദ്രൻ]] എന്ന ആനയെ പലതവണ കൊല്ലാൻ ശ്രമങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഉള്ളിൽ ചെന്നിരുന്നെങ്കിൽ മുന്നുമണിക്കൂറിനകം ആന്തരിക രക്തസ്രാവമുണ്ടായി ആന കൊല്ലപ്പെടാൻ ഇടയാവുന്ന വിധത്തിൽ ഭക്ഷണത്തിൽ ബ്ലേഡ് കഷണങ്ങൾ വച്ചാണ് ഒരിക്കൽ കൊലപാതകശ്രമം നടന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=567359 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-08-08 |archive-date=2015-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150808164936/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=567359 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* തൃശൂർ പൂരത്തിന്റെ ഒരുകാലത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽകാലം തിരുവമ്പാടിയുടെ തിടമ്പേറ്റിയിരുന്ന ആനയായ രാമഭദ്രൻ എന്ന ആന മാസങ്ങളായി നാലുകാലിലും ആഴത്തിലുള്ള മുറിവേറ്റ് നരകജീവിതം നയിക്കുകയാണ്. തുമ്പിക്കൈയ്യും തളർന്ന ഈ ആനയ്ക്ക് അതിനാൽത്തന്നെ മുറിവുകളിൽ വരുന്ന ഈച്ചകളെപ്പോലും ഓടിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയിൽ ആണ് ഉള്ളത്. ഉൽസവകാലത്ത് ലോറിയിൽ യാത്ര ചെയ്യുമ്പോൾ ഇടുങ്ങിയ സ്ഥലത്ത് നിന്ന് ഉരഞ്ഞ് കാലിൽ ഉണ്ടായ മുറിവുകൾ ചികിൽസ കിട്ടാതെ വ്രണമായതാണെന്ന് കരുതുന്നു. എത്രകാലം പ്രിയപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതി കൊണ്ടുനടന്ന ആന ആയാലും എഴുന്നള്ളത്തിനു പറ്റാതായാൽ പിന്നീട് ജീവിതം നരകതുല്യമാണ്.&lt;ref&gt;http://www.marunadanmalayali.com/news/special-report/thiruvambadi-ramabhadran-in-trouble-35737&lt;/ref&gt;

* പല ആനകൾക്കും വലതു കണ്ണിനു കാഴ്ചയില്ല. ആ വശത്തുകൂടി നടക്കുന്ന പാപ്പാനെ കാണാതിരിക്കാൻ വേണ്ടി ആ കണ്ണു കുത്തിപ്പൊട്ടിച്ചു കളയുകയാണു ചെയ്യുന്നത്.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 46.&lt;/ref&gt;

* ആനയ്ക്കു താങ്ങാവുന്നതിലധികം ഭാരം ഉൽസവത്തിനു നിർത്തുമ്പോൾ അതിനു വഹിക്കേണ്ടിവരാറുണ്ട്. നെറ്റിപ്പട്ടം, മുൻപിൻകാലുകളിലെ ചങ്ങലപ്പൂട്ടുകൾ, അതീവ ഭാരമുള്ള തിടമ്പും കോലവും, ഇതെല്ലാം പിടിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കാനുള്ള ആളുകൾ, ഒരു ഇടച്ചങ്ങല, വലിയ മണികൾ, ദേവവിഗ്രഹം, ഭാരിച്ച ചിലങ്കകൾ എന്നിവയെല്ലാം കൂടി മണിക്കൂറുകളോളം വെയിലേറ്റു നിൽക്കേണ്ടിവരുന്നു.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 47.&lt;/ref&gt; തിടമ്പും നാലഞ്ചാളുകളും കയറിക്കയിയുമ്പോൾ ഭാരം കൊണ്ട് ആന കൂനിപ്പോവാറുണ്ടെന്ന് ആറന്മുള അമ്പലത്തിലെ മേൽശാന്തി പറയുന്നു.&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 48.&lt;/ref&gt;

*തിരുവമ്പാടി ദേവസ്വത്തിലെ ലക്ഷ്മി എന്ന ആനയെ അടിച്ച് അതിന്റെ കണ്ണു പൊട്ടിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;https://www.thedodo.com/elephant-beaten-blind-god-1502389115.html&lt;/ref&gt;

*ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ [[Punnathurkotta|പുന്നത്തൂർകോട്ടയിലെ]] നന്ദൻ എന്ന പേരുള്ള 43 വയസ്സുള്ള ആനയെ പിൻകാലുകൾ ഒരു കുറ്റിയോടും മുൻകാലുകൾ മരത്തിനോടും ബന്ധിച്ച നിലയിൽ ചങ്ങല ഇറച്ചിക്കുള്ളിലേക്ക് കയറിയ നിലയിൽ ഒരേ സ്ഥലത്ത് കാലുകൾ നിവർത്താനോ കിടക്കാനോ പറ്റാത്ത നിലയിൽ 20 വർഷത്തോളമായി ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റി ലിസ് ജോൺസ് ഒരു [https://www.youtube.com/watch?v=ndUgQDK1Oh0 വിഡിയോ]യിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്.

*എഴുന്നള്ളത്തിന് കൊണ്ടുവരുന്ന ആനകളെ ഉത്സവസ്ഥലങ്ങളിൽ മദ്യപരും സാമൂഹികവിരുദ്ധരും പ്രകോപിപ്പിക്കാറുണ്ട്. ഇവർ ആനയുടെ വാലിൽ പിടിച്ചുതൂങ്ങാനും രോമം പിഴുതെടുക്കാനും ശ്രമം നടത്തുമ്പോൾ വിരണ്ടോടുന്ന ആനയുടെ വാലിൽ പിടിച്ചുതൂങ്ങിയും ആനകളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നു. ഉത്സവസ്ഥലങ്ങളിൽ ആനകളെ പ്രകോപിപ്പിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ സമൂഹികവിരുദ്ധരുടെ സംഘടിതനീക്കങ്ങളുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഉത്സവം അലങ്കോലപ്പെടുത്തുകയെന്നത് ഇതിലൊന്നു മാത്രം. ആന ഉടമകൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരമാണ് മറ്റൊന്ന്. ഉത്സവ സീസണിലാണ് ആന ഉടമകൾ പണമുണ്ടാക്കുന്നത്. ആനകളെ എത്തിച്ചുകൊടുക്കാൻ പ്രത്യേകം ഏജന്റുമാരുണ്ട്. ഇവരെത്തേടി നിത്യേന ആഘോഷ കമ്മിറ്റിക്കാരെത്തും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/kollam/malayalam-news/elephent-1.2544696 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-03 |archive-date=2018-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125062519/http://www.mathrubhumi.com/kollam/malayalam-news/elephent-1.2544696 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

സ്നേഹവും അനുസരണയും മൂലമല്ല, ഭയം എന്നൊരു ഒറ്റ വികാരമാണ് ആനകളെ നയിക്കുന്നത് എന്ന് [[സുഗതകുമാരി]] പറയുന്നു. 21 ഫെബ്രുവരി 2016 ലക്കം മാത്രുഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പിൽ അരുത്, ''ആനകളോട് ഈ ക്രൂരത'' എന്ന ലേഖനത്തിൽ സുഗതകുമാരി ഇങ്ങനെ തുടരുന്നു:&lt;ref&gt;മാതൃഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016, താൾ 49.&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
''ഭയവും വിശപ്പും ക്ഷീണവും അനുഭവിച്ചിട്ടുള്ള കഠിനപീഡനങ്ങളുടെ ഓർമ്മ ആ ബുദ്ധിയുള്ള മൃഗത്തെ ഏറ്റവും വിധേയനാക്കിയിരിക്കുന്നു. ആനയ്ക്കറിയാം -യജമാനന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള പീഡനോപകരണങ്ങളെപ്പറ്റി, അറ്റം വളഞ്ഞ കൂർത്ത തോട്ടി, ഒൻപതുമീറ്റർ നീളമുള്ള വലിയ കോൽ, അതിന്റെ ഒരുഭാഗം തോൽ ഇളക്കാൻവേണ്ടി കൂർപ്പിച്ചത്. വീതിയുള്ള മറുഭാഗം ഇടിച്ചു ചതയ്ക്കാൻവേണ്ടിയുള്ളതാണ്. കാരക്കോൽ എന്ന ഒരു മീറ്റർ കോലുണ്ട്-അഗ്രത്ത് ആണിപിടിപ്പിച്ചത്. അതുകൊണ്ട് താടിക്കു കുത്തിയാൽ ആന തലയുയർത്തിപ്പിടിച്ചു നിന്നുകൊള്ളും. തലതാഴ്ത്തിയാൽ വീണ്ടും കുത്ത്. ആനയുടെ ശിരസ്സ് ഉയർന്നുതന്നെയിരിക്കണം. വടിയിൽ ഇരുമ്പുനട്ടുകൾ കയറ്റി മുറുക്കിയിരിക്കും. അവിടെ കൊണ്ട് അടിച്ചാൽ ഞരമ്പുവരെ പൊട്ടുമത്രേ. മുറിവു വെളിയിൽ കാണുകയുമില്ല. ആനയുടെ നാവിൽ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്ന സമ്പ്രദായവുമുണ്ട്. ആന മിണ്ടാതെ ആഹാരമെടുക്കാതെ വെള്ളം കുടിക്കാതെ നിന്നുകൊള്ളും. മുൻപിലതാ പട്ട എത്ര കിടക്കുന്നു! അവനു തിന്നു നിറഞ്ഞിട്ടാണെന്നു പറയാം.'' &lt;/blockquote&gt;

==CUPA യുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ==
[[File:Elephants of Kerala F18 9648.jpg|thumb|left|പരുക്കിൽ നിന്നും ചലം ഒഴുകുന്നു]]
CUPA (Compassion Unlimited Plus Action) എന്ന [[Bangalore|ബങ്കളൂരു]]വിലെ ഒരു സംഘടന ഇന്ത്യയിലെ 1200 ആനകളിൽ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. കേരളത്തിലെ നാട്ടാനകളിൽ 69 ശതമാനത്തിനെയും ദേഹത്ത് ഒന്നിലേറെ ഇടങ്ങളിൽ ചങ്ങലയ്ക്ക് ഇടുന്നുണ്ട്. കുറച്ചുനേരമെങ്കിലും സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിക്കുന്നവയുടെ എണ്ണം വെറും 8 ശതമാനം മാത്രമാണ്. അവയെപ്പോലും 18-24 മണിക്കൂർ ചങ്ങലയിൽ തളയ്ക്കുന്നുണ്ട്. അമ്പലങ്ങളിലെ ആനകളെ എല്ലാവരെയും ദേഹത്ത് ഒന്നിലധികം ഇടങ്ങളിൽ ചങ്ങലയിൽ തളയ്ക്കാറുണ്ട്. 54 ശതമാനം ആനകളുടെയും കാലുകളിൽ കൂച്ചുവിലങ്ങ് ഇട്ടിട്ടുണ്ട്. അമ്പലങ്ങളിലെ ആനകളിൽ 48 ശതമാനം എണ്ണവും പാപ്പാന്മാരെയോ ആൾക്കാരെയോ കൊല്ലുകയോ മുറിവേൽപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ആവശ്യത്തിനു വെള്ളമോ ഭക്ഷണമോ വിശ്രമമോ ഉറക്കമോ നൽകാതെ റോഡുമാർഗ്ഗം ഒരു പരിപാടിയിൽ നിന്നും മറ്റൊന്നിലേക്ക് തുടർച്ചയായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഓരോ പരിപാടിക്കും മുമ്പ് വിദഗ്ദ്ധരുടെ അടുത്തുനിന്നും ലഭ്യമാക്കേണ്ട സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ പരിപാടികൾക്ക് ആഴചകൾക്കുമുമ്പ് ധാരാളമായിത്തന്നെ വാങ്ങി കൈവശം വയ്ക്കുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.ibtimes.co.uk/chained-abused-lonely-indias-captive-elephants-suffer-entertain-temples-circuses-1530583&lt;/ref&gt;

==ചട്ടവ്രണം==
ചില പാപ്പാന്മാർ ആനയുടെ ശരീരത്തിൽ മുറിവുകൾ ഉണ്ടാക്കി അത് ഉണങ്ങാൻ അനുവദിക്കാതെ കൊണ്ടു നടക്കും. ആന പ്രശ്നം ഉണ്ടാക്കിയാൽ ഈ വ്രണത്തിൽ
തോട്ടികൊണ്ട് കുത്തും. ഇങ്ങനെ ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ആനയെ ഉപദ്രവിച്ച് ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ ഉണ്ടാക്കുന്ന വ്രണം [[ചട്ടവ്രണം]] എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.nalamidam.com/archives/17542&lt;/ref&gt;

==[[സോൻപൂർ മേള]]==
[[File:Elephants of Kerala F18 9823.jpg|thumb|left|പരുക്കേറ്റ ആനകളെയും നിയമവിരുദ്ധമായി ഉൽസവത്തിന് എഴുന്നള്ളിച്ചിരിക്കുന്നു]]
വർഷം തോറും ബിഹാറിലെ വൈശാലി ജില്ലയിൽ ഛപ്രയ്ക്കടുത്ത് സോൻപുർ ഗജേന്ദ്രമോക്ഷ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി വൃശ്ചികമാസത്തിൽ കാർത്തിക ആഘോഷ സമയത്ത് നടക്കുന്ന സോൻപൂർ മേളയിൽ നിന്നാണ് നിയമവിരുദ്ധമായി കേരളത്തിലെ വ്യാപാരികൾ ആനകളെ വാങ്ങിയിരുന്നത്.&lt;ref&gt;http://conservationindia.org/articles/sonepur/&lt;/ref&gt; 2015-ൽ സോൻപുർ മേളയിലെ ആനവില്പന പൂർണ്ണമായും അവസാനിപ്പിക്കാൻ ബിഹാർ സർക്കാർ ഉത്തരവിട്ടു. കേരളത്തിൽ ഇപ്പോഴുള്ള 600-ഓളം ആനകളിൽ 27 എണ്ണം മാത്രമാണ് നാടൻ ഇനം. ബാക്കിയുള്ളവയിൽ മിക്കതും സോൻപുർ മേളയിൽനിന്നും മറ്റും എത്തിയതാണ്. വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംഘടനകളുടെ ശ്രമഫലമായാണ് ആനകളുടെ വില്പനയും ആനക്കടത്തും ബിഹാർ സർക്കാർ നിരോധിച്ചത്. ഇതു സംബന്ധിച്ച് ബിഹാർ വൈൽഡ്‌ലൈഫ് ബോർഡ് എല്ലാ വൈൽഡ്‌ലൈഫ് വാർഡൻമാർക്കും കത്തയച്ചുകഴിഞ്ഞു. ഇതോടെ ആനക്കടത്ത് വലിയതോതിൽ നിലയ്ക്കുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thrissur-malayalam-news-1.624460 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-10-25 |archive-date=2015-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024222316/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/thrissur-malayalam-news-1.624460 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ഭാരം വഹിക്കുന്നതിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ==
വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ആനപ്പുറത്തെ സവാരി ആനകൾ ഉള്ള നാടുകളിൽ സാധാരണമാണ്. ആനയുടെ കഴുത്തിനു നല്ല ബലമുണ്ട്, വളരെയേറെ ഭാരം വഹിക്കുവാനും ആകും, എന്നാൽ ആനയുടെ പുറത്തിനും നട്ടെല്ലിനും വലിയ ഭാരം താങ്ങാനുള്ള ശേഷിയില്ല. ഏറെക്കാലം സഞ്ചാരികളുടെയും എഴുന്നള്ളത്തിനു പുറത്തുകയറുന്നവരുടെയും ഭാരം വഹിക്കുന്നത് ആനയുടെ നട്ടെല്ലിന് തേയ്മാനം ഉണ്ടാക്കുകയും അതിന്റെ ജീവനുതന്നെ ഭീഷണി ആവുകയും ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;http://ecohearth.com/eco-zine/travel-and-leisure/1675-never-ride-an-elephant.html&lt;/ref&gt;

==ആന സർക്കസ്സിൽ==
[[File:Circus baby elephant training.jpg|thumb|സർക്കസ്സിനു വേണ്ടി ആനയെ പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു]]
സർക്കസ്സിൽ പലതരം അഭ്യാസങ്ങൾ കാണിക്കാൻ ആനയെ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. അതീവ കരുത്തനും വലിയ ഭാരവുമുള്ള ആനയെ സർക്കസ്സിൽ തലകുത്തിനിൽക്കാനും വലിച്ചുകെട്ടിയ കയറിലൂടെ നടത്താനുമെല്ലാം പരിശീലിപ്പിക്കാനായി അത്യധികം ക്രൂരമായ മർദ്ദനമുറകളാണ് നടപ്പിലാക്കുന്നത്. തോട്ടി കൊണ്ട് മുറിവേൽപ്പിക്കുക, വടികൊണ്ട് അടിക്കുക, വൈദ്യുത ഷോക്ക് ഏൽപ്പിക്കുക മുതലായ പീഡനങ്ങൾ ആന ഏൽക്കേണ്ടിവരുന്നു. മനുഷ്യരുടെ തൊലിയോളം തന്നെ സംവേദനക്ഷമമായ ആനയുടെ തോൽ പലരും ഒരുമിച്ച് തോട്ടികൊണ്ട് 15 മിനുട്ടോളം തുടർച്ചയായി അടിച്ചാണ് പരിശീലനം. സർക്കസ്സിലെ ആനകളെ വളരെ ചെറിയ മുറികളിൽ അടച്ചാണ് വളർത്തുന്നത്, ദിവസ്ം 50 കിലോമീറ്ററോളം നടക്കേണ്ടിയും വരാറുണ്ട് ഇവയ്ക്ക്. ജീവിത്തിൽ ഏറെക്കാലവും ഇങ്ങനെ പീഡനമേറ്റും കുടുസ്സുമുറികളിൽ അടച്ചിട്ടും ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്ന ആനകൾ ചിലപ്പോൾ ഭ്രാന്തെടുത്ത് നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്താറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://animalrights.about.com/od/animalsinentertainment/a/JaynesElephant2.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-18 |archive-date=2014-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140412062537/http://animalrights.about.com/od/animalsinentertainment/a/JaynesElephant2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; പലപ്പോഴും അഭ്യാസങ്ങൾ പഠിക്കാൻ വീഴ്ചവരുത്തുന്ന ആനയ്ക്ക് ഭക്ഷണവും വെള്ളവും നിഷേധിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aspca.org/fight-cruelty/animals-in-entertainment/circus-cruelty |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-02-18 |archive-date=2013-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130919183756/http://www.aspca.org/fight-cruelty/animals-in-entertainment/circus-cruelty |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മൃഗങ്ങളെ, പ്രത്യേകിച്ച് ആനയെ സർക്കസ്സുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് പല അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=NGC1&gt;[http://news.nationalgeographic.com/news/2004/04/0406_040406_circuselephants.html അമേരിക്കയിൽ സർക്കസ്സിൽ] സർക്കസ്സിൽ മൃഗങ്ങളെ വേണ്ടെന്ന് പല അമേരിക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളും&lt;/ref&gt;

==കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ==
===2015 -ൽ===
[[File:Elephants of Kerala F18 9873.jpg|thumb|മുറിഞ്ഞവാലും മുറിവുകളിൽ ഇഴയുന്ന ചങ്ങലയും]]
2015-ലെ [[തൃശൂർ പൂരം|തൃശൂർ പൂരത്തിന്]] ആനകളിൽ മാനസികമായും ശാരീരികമായും ഏൽപ്പിച്ച കൊടിയ ക്രൂരതകളെക്കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ട് [[Animal Welfare Board of India (AWBI)|മൃഗപരിപാലന ബോഡ്]] [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീം കോടതിയിൽ]] സമർപ്പിച്ചതിൽ കേരളസർക്കാരും പൂരം സംഘാടകരും വീഴ്ച്ചവരുത്തിയതായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പാപ്പാന്മാരും സ്വകാര്യ ആന ഉടമകളും തുടർച്ചയായി മൃഗപരിപാലനനിയമങ്ങൾ കാറ്റിൽപ്പറത്തുന്നതിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതി കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ഗവൺമെന്റുകൾക്ക് നോട്ടീസ് അയച്ചു. ഏപ്രിൽ 29 നും 30 നും ആനകളെ പരിശോധിച്ച വിദഗ്ദ്ധസംഘത്തിന്റെ റിപ്പോർട്ടിൽ പൂരം സംഘാടകർക്ക് ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കാനുള്ള അനുമതി ഇല്ലായിരുന്നുവെന്നും കേരള മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ് ആനകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംഘാടകർക്കെതിരെ ഒന്നും ചെയ്തില്ലെന്നും പറയുന്നുണ്ട്. മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ് എഴുന്നള്ളിക്കാൻ യോഗ്യരെന്ന് സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നൽകിയ ആനകൾ പോലും ശാരീരികമായി അവശരും പഴുത്ത വ്രണങ്ങളും മുറിവുകളും ഉള്ളവരും കാഴ്‌ചശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടവരും വാല് മുറിക്കപ്പെട്ടവരും നഖങ്ങളിൽ രോഗമുള്ളവരുമായിരുന്നെന്ന് റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. കൂടാതെ മാനസികമായി തകർന്ന ആനകളെപ്പോലും എഴുന്നള്ളിക്കുകയുണ്ടായി. ഈർപ്പം നിറഞ്ഞ കൊടും ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയിൽ സ്വന്തം മലമൂത്രത്തിൽ തണൽപോലും ലഭിക്കാതെ വേണ്ടത്ര ഭക്ഷണവും വെള്ളവും കിട്ടാതെ ആയിരുന്നു ആനകളെ എഴുന്നള്ളിച്ചിരുന്നതെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/news/national/kerala/abuse-of-elephants-at-pooram-sc-seeks-report/article7174958.ece&lt;/ref&gt; പൂരത്തിന് അണിനിരത്തിയ എല്ലാ ആനകളുടെയും കാലുകൾ ഇടച്ചങ്ങലയിട്ട് പൂട്ടിയിരുന്നു. ശരീരവും ചങ്ങലകളാൽ ചുറ്റിയിരുന്നു. പാപ്പാൻമാർ തോട്ടി ആനകളുടെ ശരീരത്തിൽ കുത്തിയിറക്കി. പൂരത്തിന് ഉപയോഗിച്ച ഒരു ആനയ്ക്കും ക്ഷയരോഗ പരിശോധന നടത്തിയിട്ടില്ല. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളെപ്പറ്റി മൃഗക്ഷേമ ബോർഡിന്റെ സുപ്രീം കോടതിയിൽ സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=543656{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ഉത്സവങ്ങൾക്ക് എഴുന്നള്ളിക്കുന്നതിന്റെ പേരിൽ ആനകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത് വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമത്തിന്റെ ലംഘനമാണെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ബെംഗളൂരു ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സന്നദ്ധ സംഘടന നൽകിയ ഹർജിയിൽ അനിമൽ വെൽഫെയർ ബോർഡിനും വിവിധ സംഘടനകൾക്കും ആനയുടമകൾക്കും മാനദണ്ഡങ്ങൾ കർശനമായി പാലിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമെ ഉത്സവങ്ങൾക്ക് ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കാവൂയെന്ന് സുപ്രീം കോടതി നോട്ടീസയച്ചു. മാനദണ്ഡങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നവർക്കെതിരെ ജാമ്യംലഭിക്കാത്ത വകുപ്പുകൾ ചുമത്തി കേസെടുക്കുമെന്ന് നോട്ടീസിൽ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഉത്സവ കമ്മിറ്റിക്കാർക്കും ആനയുടമകൾക്കുമെതിരെ കോടതിയലക്ഷ്യക്കേസും എടുക്കും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=545464 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-13 |archive-date=2015-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516000711/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=545464 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; മഴയിലും വെയിലിലുംനിന്നു സംരക്ഷണം ലഭിക്കാത്ത തുറസായ സ്ഥലങ്ങളിലും മരങ്ങൾക്കു ചുവട്ടിലുമായാണ് ആനകളെ തളയ്ക്കുന്നത്. ആഹാരം നൽകുന്നത് പലപ്പോഴും വൃത്തിഹീനമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ആണ്. ആനകളെ സ്ഥിരമായി പാർപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും ഉടമയുടെ സ്ഥലങ്ങളിലും ആനയെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി കൊണ്ടു പോകുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും കൊട്ടിലുണ്ടാകണം. ആ സ്ഥലങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ദിവസങ്ങൾ ആനയെ നിർത്തേണ്ടി വന്നാൽ സമാന സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കാത്ത പക്ഷം ആനയെ വാടകയ്ക്കെടുക്കുന്ന വ്യക്തികൾക്കോ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ എതിരേയാകില്ല, ഉടമകൾക്കെതിരേയാകും നിയമ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുക. ആനയുടെ സംരക്ഷണം ഉടമകളുടെ മാത്രം ബാദ്ധ്യതയാണ്. കോടതി നിരീക്ഷണത്തെ തുടർന്ന് ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ അറിയിച്ചു കൊണ്ട് വനം വകുപ്പ് ഉത്തരവ് ഇറക്കിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://metrovaartha.com/2015/05/16/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D-%E0%B4%86%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B4%BF/ |title=ആനയ്ക്ക് കൊട്ടിലില്ലെങ്കിൽ ഉടമയ്ക്കു പിഴ |access-date=2015-05-16 |archive-date=2015-05-16 |archive-url=https://archive.today/20150516015324/http://metrovaartha.com/2015/05/16/%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D-%E0%B4%86%E0%B4%A8%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%8D-%E0%B4%A8%E0%B4%BF/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===2016 -ൽ===
[[File:Elephants of Kerala IMG 5597.jpg|thumb|left|ചങ്ങലയുരഞ്ഞ് വടുക്കൾ വീണ കാലുകൾ]]
[[File:Cruelty to elephants at thrisur pooram , kerala, india.JPG|thumb|ആനകൾ തമ്മിൽ മൂന്നുമീറ്റർ അകലം ഉണ്ടാവണം എന്ന കോടതി ഉണ്ടായിട്ടും 2016 -ലെ തൃശൂർ പൂരത്തിനു ആനകളെ എഴുന്നള്ളിച്ച രീതി]]
2016 -ലെ തൃശൂർ പൂരത്തിന് ആനയെ ഉപയോഗിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ ചീഫ് ഫോറസ്റ്റ് കൺസർവേറ്റർ പുതിയ നിബന്ധനകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഇതിൻപ്രകാരം രാവിലെ 10 മുതൽ അഞ്ചുവരെ ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കരുത്. ആനകൾ തമ്മിൽ മൂന്നു മീറ്റർ അകലം പാലിക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശത്തിൽ പറയുന്നു.&lt;ref&gt; http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/thrissur-pooram-collector-s-order-on-firework-malayalam-news-1.992327&lt;/ref&gt; കൂടാതെ വയർ, തല, വാൽ എന്നിവ തമ്മിൽ നാലു മീറ്ററും അകലം പാലിക്കണമെന്നും വനം വകുപ്പു ദേവസ്വങ്ങൾക്കു നൽകിയ ഉത്തരവിൽ പറയുന്നു. ഇതെത്തുടർന്ന് പൂരം ചടങ്ങു മാത്രമായി നടത്താൻ ദേവസ്വങ്ങളുടെ സംയുക്തയോഗം തീരുമാനമെടുക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/news/just-in/thrissur-pooram-elephant-fireworks-13042016.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-14 |archive-date=2016-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413220403/http://www.manoramaonline.com/news/just-in/thrissur-pooram-elephant-fireworks-13042016.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ തന്നെ ദേവസ്വം മന്ത്രി [[തിരുവഞ്ചൂർ രാധാകൃഷ്ണൻ]] പൂരം പഴയപടി തന്നെ നടത്തുവാൻ വേണ്ട ഇളവുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;http://m.dailyhunt.in/news/india/malayalam/kerala-kaumudi-epaper-kaumudi/thrishur-puram-aana-ezhunnallathin-niyanthranam-aerppeduthiyath-pinvalichu-newsid-52039950&lt;/ref&gt; [[PETA|പീറ്റ]]യുടെ മൃഗകാര്യവകുപ്പ് ഡിറക്ടറും [[Kerala State Animal Welfare Board|കേരളസംസ്ഥാന മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ്]] അംഗവുമായ ഡോ.മണിലാലിന്റെ നേതൃത്ത്വത്തിലുള്ള സംഘത്തിന്, ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവ് പ്രകാരം തൃശൂർ പൂരത്തിന് എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ആനകൻ ആരോഗ്യപരമായും നിയമപരമായും അതിനു യോഗ്യമാണൊ എന്ന് അന്വേഷിക്കാൻ വന്ന്പ്പോൾ ജില്ലാ ഭരണകൂടം അനുമതി നിഷേധിച്ചു. നിയമപ്രകാരമുള്ള ഉടംസ്ഥാവകാശമില്ലാത്ത ആനകളെയും എഴുന്നെള്ളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇതിനാൽ സംശയിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് സംഘം പറയുകയുണ്ടായി. തൃശൂർ പൂരത്തിന് ആനകളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ചരിത്രമാണ് ഉള്ളതെന്നും എഴുന്നള്ളിപ്പ് സമയത്ത് ആനകളെ പരിശോധിക്കുമെന്നും അനുമതി നിഷേധിച്ചതിന് എന്തു നടപടിയാണ് ഉണ്ടാവുക എന്നതിന് പിന്നീട് തീർമാനിക്കുമെന്നും സംഘം പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/AWBI-nominated-team-not-permitted-to-inspect-elephants/articleshow/51864103.cms&lt;/ref&gt; ഇതിനിടെ കോടതിവിധിയെ മറികടന്ന് പരുക്കുപറ്റിയ ആനകളെ കറുത്ത ചായം പുരട്ടി മുറിവുകൾ മറച്ചു വച്ചാണ് എഴുന്നള്ളിച്ചതെന്ന് NDTV റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.&lt;ref&gt;http://www.ndtv.com/kerala-news/apart-from-fireworks-injured-elephants-in-this-temple-festival-in-kerala-1396537?site=full&lt;/ref&gt;

===കോടതി നടപടികളെത്തുടർന്നുണ്ടായ കാര്യങ്ങൾ===
[[File:Elephants of Kerala IMG 5740.jpg|thumb|left|പുറത്തുകയറാനായി ആന കാൽ മടക്കിക്കൊടുക്കുന്നു]]
* കേസ് പരിഗണനക്ക് വന്നപ്പോൾ ആനകളെ ഉൽസവങ്ങൾക്ക് എഴുന്നള്ളിക്കരുതെന്ന ഹരജിക്കാരുടെ ആവശ്യം കേരള സർക്കാർ അഭിഭാഷകൻ എതിർക്കുകയും മതപരമായ ആഘോഷങ്ങൾക്ക് ആനകളെ ഉപയോഗിക്കരുതെന്ന വാദം കേരളം അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെന്നും പറയുകയുണ്ടായി. എഴുന്നള്ളിപ്പിന് ആനകൾ ചുമക്കുന്നത് ദൈവവിഗ്രഹമാണെന്നും ഭക്തരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നതിനാണ് എഴുന്നള്ളിപ്പ് എന്നും അതിനാൽ, പ്രദർശന മൃഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 2001ലെ ചട്ടം തൃശൂർ പൂരത്തിന് ബാധകമാകില്ലെന്നും തിരുവമ്പാടി, പാറമേക്കാവ് ദേവസ്വങ്ങൾ വാദിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/353679/150513 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-05-14 |archive-date=2015-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516010616/http://www.madhyamam.com/news/353679/150513 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* നാട്ടാനകൾക്ക് മൂന്നുമാസത്തിനകം കൂടു നിർമ്മിക്കണമെന്ന് വനംവകുപ്പ് ചീഫ് വൈൽഡ് ലൈഫ് വാർഡൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഇല്ലെങ്കിൽ 25,000 രൂപ പിഴ ഈടാക്കുമെന്നും പിന്നീടുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ ഈടാക്കുന്ന് പിഴ കൂടുമെന്നും തുടർന്നും കൂടുണ്ടാക്കാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ ഉടമകൾക്കെതിരെ കേസെടുക്കുമെന്നും ഉടമസ്ഥാവകാശം റദ്ദാക്കുമെന്നും ഉത്തരവിൽ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://malayalam.webdunia.com/article/kerala-news-in-malayalam/new-guidelines-for-elephants-115051500026_1.html |title=ആനകൾക്കു മൂന്നുമാസത്തിനകം കൂടു നിർമ്മിക്കണം ഇല്ലെങ്കിൽ പിഴ |access-date=2015-05-15 |archive-date=2015-05-15 |archive-url=https://archive.today/20150515095543/http://malayalam.webdunia.com/article/kerala-news-in-malayalam/new-guidelines-for-elephants-115051500026_1.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

* ക്ഷേത്രതന്ത്രിമാരുടെ അഭിപ്രായം ആരാഞ്ഞശേഷം [[ശബരിമല]] [[മകരവിളക്ക്|മകരവിളക്കിന്റെ]] ഭാഗമായുള്ള ആനയെഴുന്നളളിപ്പ് അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവിട്ടു. പത്ത് ദിവസം നീണ്ടു നിൽക്കുന്ന വാർഷികഉത്സവത്തിന്  ഒരാനയെ എഴുന്നള്ളിച്ചാൽ മതിയെന്നും ഹൈക്കോടതി ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കേസ് പരിഗണിക്കവെ പറഞ്ഞു.&lt;ref&gt;http://malayalam.oneindia.com/news/kerala/not-use-elephants-in-sabarimala-makaravilakhigh-court-150938.html&lt;/ref&gt;
[[File:Elephants of Kerala IMG 5810.jpg|thumb|left|തോട്ടികൊണ്ട് ആനയുടെ കാലിൽ ഉണ്ടാക്കിയ മുറിവ്]]

==2016 -ലെ തൃശൂർ പൂരത്തിന് ആനകൾക്ക് നേരിട്ടത് ക്രൂരപീഡനം==
2015 -ലെപ്പോലെ തന്നെ 2016 -ലും തൃശൂർ പൂരത്തിന് ആനകൾക്ക് നേരിട്ടത് ക്രൂരപീഡനമാണെന്ന് മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ് സുപ്രീം കോടതിയിൽ റിപ്പോർട്ട് നൽകി. എഴുന്നള്ളിച്ച ആനകളിൽ കണ്ണുകൾക്ക് ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റവയും മാരകമായി മുറിവേറ്റവയും കാൽനഖങ്ങൾ പൊട്ടിയവയും ഉണ്ടെന്നും എഴുന്നള്ളത്തിന് ഉപയോഗിച്ച 67 ആനകളിൽ 31 എണ്ണവും നിയമവിരുദ്ധമായ മാർഗങ്ങളിൽ ഉൽസവത്തിന് എത്തിച്ചവയാണെന്നും റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/awbi-files-report-in-supreme-court-on-cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram-malayalam-news-1.1020575 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-26 |archive-date=2016-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427145102/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/malayalam/awbi-files-report-in-supreme-court-on-cruelty-to-elephants-during-thrissur-pooram-malayalam-news-1.1020575 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; റിപ്പോർട്ടിലെ പ്രധാനകാര്യങ്ങൾ ഇവയാണ്.
#മുറിവുകളും പഴുത്തു ചലം നിറഞ്ഞ കുരുക്കളുള്ളതും, കാഴ്ചശക്തി കുറഞ്ഞതും, കാലിനു പരുക്കുപറ്റിയതും, ആരോഗ്യം കുറഞ്ഞതും ശാരീരിക അസ്വാസ്ഥ്യം ഉള്ളതുമായ ആനകൾക്കും എഴുന്നള്ളിക്കാൻ യോഗ്യരാണെന്നുള്ള അനുപതിപത്രം നൽകി.
#കറുത്ത ചായം കൊണ്ടു മുറിവുകൾ ഒളിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
#നിയമപ്രകാരമുള്ള ഉടമസ്ഥാവകാശം ഇല്ലാത്ത ആനകളെ എഴുന്നള്ളിപ്പിന്‌ ഉപയോഗിച്ചു.
#നിരോധിക്കപ്പെട്ട ലോഹം കൊണ്ടുള്ള ആനത്തോട്ടി ഉപയോഗിച്ചു.
#കഠിനമായ വെയിലത്തു നിർത്തപ്പെട്ട ആനകൾക്ക്‌ മതിയായ തണലും വെള്ളവും നൽകിയില്ല.
#കാലുകൾ അടുപ്പിച്ച്‌ അനങ്ങാൻ പോലുമാവാത്തവിധമായിരുന്നു നാലുകാലുകളിലും വയറിനുകുറുകെയും പൂരം നടന്ന രണ്ടുദിവസവും തുടർച്ചയായി ചങ്ങലയ്ക്കിട്ടത്‌.
#ആളുകളുടെയും കുഴലുകളുടെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും കനത്ത ശബ്ദത്തിനു നടുവിൽ ആനകളെ മണിക്കൂറുകളോളം തുടർച്ചയായി നിർത്തി.
#ആനകൾക്ക്‌ തമ്മിലും ആനകളും മനുഷ്യർക്കും ഇടയ്ക്കും വേണ്ടത്ര സ്ഥലം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
#ആനകളോടുള്ള ക്രൂരത തടയുന്നതിന്‌ ജില്ലാകമ്മിറ്റി ഒട്ടും ഫലപ്രദമായി ഇടപെട്ടില്ല.&lt;ref&gt;http://www.petaindia.com/wp-content/uploads/2016/04/AWBI-INSPECTION-REPORT-ON-THRISSUR-POORAM-2016_23.04.2016.pdf&lt;/ref&gt;

==മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ് ഗവൺമെന്റിനോട് ആനകളെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത് തടയണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു==
[[File:Elephants of Kerala IMG 5826.jpg|thumb|ചങ്ങലയുരഞ്ഞ് വടുക്കൾ രൂപപ്പെട്ട പിൻകാൽ]]
1960 -ലെ മൃഗങ്ങളോടുള്ള ക്രൂരതയ്ക്കെതിരെയുള്ള നിയമം ഉപയോഗിച്ച് ആനകളെ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നത് തടയണമെന്ന് [[The Animal Welfare Board of India|മൃഗസംരക്ഷണവകുപ്പ്]] [[Union ministry of environment, forests and climate change|കേന്ദ്രപരിസ്ഥിതിമന്ത്രാലയത്തോട്]] ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവരുടെ റിപ്പോർട്ടിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു:

&lt;blockquote&gt;''ആനകളെപ്പോലുള്ള വന്യമൃഗങ്ങളെ പരിശീലിപ്പിക്കുമ്പോൾ വലിയതോതിൽ അക്രമവും ക്രൂരതകളും കാട്ടി അവയുടെ ആത്മാവിനെത്തന്നെ തകർത്താണ് മെരുക്കുന്നത്. അവയെ പ്രദർശിപ്പിക്കുമ്പോൾ ആൾക്കൂട്ടത്തിലെ തിരക്കിലും അസ്വാഭാവികമായ ചുറ്റുപാടിലും ആണ് നിർത്തുന്നത്. ഇക്കാലത്ത് മനുഷ്യന്റെ ക്രൂരതയ്ക്കെതിരെ ആനകൾ വലിയതോതിൽ പ്രതികരിക്കുന്നുണ്ട്, പലരെയും കൊല്ലുന്നു, നാട്ടാനകൾക്ക് പലവിധ മാരകരോഗങ്ങളും പിടിപെടുന്നു, കഴിഞ്ഞ 15 വർഷത്തിൽ കേരളത്തിൽ മാത്രം നാട്ടാനകൾ 526 ആൾക്കാരെയാണ് കൊന്നത്. തടവിലുള്ള ആനകളെ അവയുടെ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നും തട്ടിയെടുത്ത്, കാലുകൾ ചങ്ങലയ്ക്കിട്ട്, കീഴടങ്ങുന്നത് വരെ അടിക്കുന്നു. തടവിലാക്കപ്പെട്ടതിനാൽ മാത്രം അവ നാട്ടുമൃഗമായെന്നു കരുതാനാവില്ല. തോട്ടികൊണ്ടുള്ള മർദ്ദനത്താൽ ഭയന്നു മാത്രം ആനകൾ ഭീദിതമായ അഭ്യാസങ്ങൾ കാണിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാകുന്നു. ഈ തോട്ടി ഉപയോഗിച്ച് അവയുടെ അതീവ സംവേദനക്ഷമമുള്ള തൊലിയിലും മുഖത്തും കാലിലും മുട്ടിലും മുറിവുണ്ടാവുംവിധം മർദ്ദിക്കുന്നു. കാടിന്റെ വന്യതയിൽ അത്യധികം സാമൂഹ്യജീവികൾ ആയ ആനകൾ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും സഹായിക്കുകയും അനാഥരായ ആനക്കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവയുടെ അരോഗ്യത്തിനു അത്യന്താപേഷിതമായതിനാൽ വളരെയേറെ ദൂരം കാട്ടിൽ അവ ഓരോ ദിവസവും നടക്കുന്നുണ്ട്. ആനകൾ സന്തോഷം, സങ്കടം, പേടി എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്ന ജീവികളാണെന്നു ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഉണ്ട്. തടവിൽ അവയുടെ അതിസൂക്ഷ്മമായ വികാരങ്ങളെയും ബന്ധങ്ങളെയും തീരെ മാനിക്കാതെ അടിച്ചമർത്തുന്നു. അമ്പലങ്ങളിലെയും സർക്കസുകളിലെയും ടൂറിസത്തിൽ ജോലിചെയ്യുന്നതിലെയും ആനകൾ ഒരു ശതമാനം സമയമേ അതിനായി ചെലവഴിക്കുന്നുള്ളൂ, ബാക്കി നേരം മുഴുവൻ ചങ്ങലയാൽ ബന്ധിതരായി, തീർത്തും അസ്വാഭാവികമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് മാനസികവിഭ്രാന്തി അനുഭവിച്ച് ജീവിക്കുകയാണ്.''&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Animal-Welfare-Board-urges-central-govt-to-prohibit-use-of-elephants-for-performance/articleshow/54198149.cms&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt; 2019 -ലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം കേരളത്തിൽ ഉള്ള 515 നാട്ടാനകളിൽ നിയമാനുസൃതമായ ഉടമസ്ഥാവകാശസർട്ടിഫിക്കറ്റുള്ളത് വെറും 32-ന് മാത്രമാണ്. കേരളത്തിലെ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ ഒാഫ് ഫോറസ്റ്റ് കോടതിയിലും കേന്ദ്രത്തിനും സമർപ്പിച്ച രേഖകൾ പ്രകാരമുള്ള കണക്കാണിത്. 515 നാട്ടാനകളിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശ സർട്ടിഫിക്കറ്റുള്ള 32-ൽ 19 എണ്ണവും വനംവകുപ്പിന്റെ നാട്ടാനകളാണ്. കേരളത്തിൽ ദേവസ്വത്തിന്റെയും സ്വകാര്യവ്യക്തികളുടെയും പക്കൽ 473 ആനകൾ ഉഌഅവയിൽ 13 എണ്ണത്തിന് മാത്രമാണ് നിയമപ്രകാരമുള്ള ഉടമസ്ഥാവകാശസർട്ടിഫിക്കറ്റുള്ളത്. ഇതില്ലാതെ ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കാനോ മറ്റു കാര്യങ്ങൾക്കായി വിനിയോഗിക്കാനോ പാടില്ലെന്ന് വ്യവസ്ഥയുണ്ട്. വനംവകുപ്പിന്റെ പക്കൽ 42 ആനകളുണ്ട്. ഇവയിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശരേഖയുള്ളത് 19-ന് മാത്രം.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/elephent-in-kerala-1.3614756 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-03 |archive-date=2019-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190304023637/https://www.mathrubhumi.com/thrissur/news/elephent-in-kerala-1.3614756 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2016 സെപ്തംബർ എത്തുമ്പോഴേക്കും ഒരു വർഷം കേരളത്തിൽ 24 നാട്ടാനകളാണ് ചെരിഞ്ഞത്. 2016 -ൽ സെപ്തംബർ വരെ മാത്രം 17 ആനകൾ മരണമടഞ്ഞു. 2015 ആഗസ്ത് 18 -ന് സുപ്രീം കോടതി ആനപരിപാലനത്തിനു നൽകിയ നിർദ്ദേശങ്ങളൊന്നും തന്നെ പാലിക്കുകയുണ്ടായില്ലെന്നതും 289 ആനകൾക്ക് ഉടമസ്ഥാവകാശ രേഖകൾ ഇല്ലെന്നതും ആനകൾക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ ഇടങ്ങൾ ഒരുക്കിയില്ലെന്നതും കാരണം ആനകളെ എഴുന്നള്ളത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതിനു വിലക്ക് ഉണ്ടായേക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;https://4.bp.blogspot.com/-jSvaBSX0ODY/V_PH1ypdIVI/AAAAAAAAKOo/pIRilDbZwio3OIW1kD2ryBTrtj2l18stwCLcB/s1600/ana.jpeg&lt;/ref&gt;

==പുതിയ സ്ഥിതിഗതികൾ==
[[File:Elephants of Kerala L11 (3).jpg|thumb|പിരിച്ച് ഒടിച്ച വാലുകൾ, തൃശൂർ പൂരത്തിൽ നിന്നും]]
[[File:Elephants of Kerala L12 (5).jpg|thumb|ചുട്ടുപഴുത്ത ടാർ റോഡിൽ അനങ്ങാനാവതെ നിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന ആനകൾ പൂരക്കാലത്തെ സ്ഥിരം കാഴ്‌ചയാണ്]]
* തൃശൂരിലെ ഒരാൾ താൻ 12 വർഷത്തോളം വളർത്തിയ ഒരു ആനയെ കാട്ടിലേക്കു തിരിച്ചുവിടാൻ തയ്യാറായി.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/3 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-03-10 |archive-date=2018-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819011224/https://digitalpaper.mathrubhumi.com/380282/Weekend/23-NOVEMBER-2014#page/1/3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* വെന്നിമല ലക്ഷ്മണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ 2016 മുതൽ ഉത്സവത്തിന് ആനയെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്നതിനു പകരം രഥം എഴുന്നള്ളിക്കാൻ‌ തീരുമാനമായി.
* തൈക്കാട്ടുശ്ശേരി നടുഭാഗം അർദ്ധനാരീശ്വര-സുബ്രഹ്മണ്യപുരം ക്ഷേത്രത്തിൽ നേരത്തെ എഴുന്നെള്ളിപ്പിന് ആനകളെ ഉപയോഗിച്ചു വന്ന രീതി നിർത്തലാക്കി ഇനി മുതൽ ഇരുമ്പുപൈപ്പിൽ നിർമ്മിച്ച ആനരൂപത്തിൽ പട്ടുവിരിച്ച് എഴുന്നള്ളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഈ രൂപത്തിൽ [[നെറ്റിപ്പട്ടം]], [[തിടമ്പ്]], [[ആലവട്ടം]], [[വെഞ്ചാമരം]], [[മുത്തുക്കുട]] എന്നിവയെല്ലാം വയ്ക്കാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ട്. [[പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പ്]], [[ആറാട്ട്]] എന്നിവയ്ക്കും ആനകളെ ഒഴിവാക്കി. മുൻപ് ഒരു ആനയ്ക്ക് 45000 രൂപയോളം ചെലവു വന്നിടത്ത് ഇരുമ്പുരൂപങ്ങൾക്ക് 9000 രൂപ മാത്രമേ ചെലവായുള്ളു എന്നും മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ഉൽസവങ്ങൾക്ക് ഇവ നൽകാനും പദ്ധതിയുണ്ട് എന്ന് അധികൃതർ അറിയിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;മലയാള മനോരമ പത്രം, 09/03/2016&lt;/ref&gt;
* തിരുവനന്തപുരത്തെ പള്ളിയറ ക്ഷേത്രം ആനകളെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാതിരിക്കാനും ആന ഇടഞ്ഞാൽ ഉണ്ടാകാവുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ കണക്കിലെടുത്തും ഭക്തജനങ്ങളുടെ നിർദ്ദേശങ്ങാൾ കണക്കിലെടുത്തും വർഷങ്ങളായി പറയ്ക്കെഴുന്നള്ളിപ്പിന് ആനയെ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി നിർത്തലാക്കുകയും പകരം തേക്കിൻതടി ഉപയോഗിച്ച് മഞ്ചൽ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടുതൽ അമ്പലങ്ങൾ ഈ പാത് പിന്തുടരട്ടെ എന്ന് കേന്ദ്രമന്ത്രി [[മനേക ഗാന്ധി|മേനകാ ഗാന്ധി]] ഈ പ്രവൃത്തിയെ ആശംസിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;http://www.manoramanews.com/nattuvartha/south/palliyara-temple-will-not-use-elephants-for-temple-festival.html&lt;/ref&gt;
* കാട്ടുമൃഗത്തെ കൊണ്ടുവന്ന് ഉത്സവത്തിന് നിരത്തി നിർത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണെന്നുള്ള അഭിപ്രായത്തോടെ കണിച്ചുകുളങ്ങര അമ്പലത്തിലെ ഉൽസവത്തിനു ആനയെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത് നിർത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=Kanichukulangara&gt;{{Cite web |url=http://metrovaartha.com/2015/03/01/%E0%B4%B5%E0%B5%86%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4/ |title=ക്ഷേത്രത്തിൽ എഴുന്നള്ളപ്പു നിർത്തി |access-date=2015-05-28 |archive-date=2015-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150818220959/http://metrovaartha.com/2015/03/01/%E0%B4%B5%E0%B5%86%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%86-%E0%B4%B5%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%A4/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* കഠിനംകുളം മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ വെടിക്കെട്ടും ആനയെഴുന്നള്ളത്തും ഇനിയുണ്ടാകില്ലെന്ന് ക്ഷേത്രം തന്ത്രിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/fireworks-malayalam-news-1.989357 |title=എടത്വാ പള്ളിയിലും കഠിനംകുളം ക്ഷേത്രത്തിലും ഇനി വെടിക്കെട്ടില്ല. മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |access-date=2016-04-16 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://archive.today/20160416050151/http://www.mathrubhumi.com/news/kerala/fireworks-malayalam-news-1.989357 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ആലപ്പുഴ കിടങ്ങാംപറമ്പ് ഭുവനേശ്വരി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉൽസവത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടത്തിയിരുന്ന വെടിക്കെട്ടും ആന എഴുന്നള്ളത്തും ഒഴിവാക്കാൻ ഭരണസമിതി തീരുമാനിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/news/kerala/09cpy-temples-abandon-fireworks.html |title=വെടിക്കെട്ട് ഉപേക്ഷിച്ച് ആരാധനാലയങ്ങൾ മാതൃകയാവുന്നു. മനോരമ ന്യൂസ് |access-date=2016-04-16 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://archive.today/20160416050303/http://www.manoramaonline.com/news/kerala/09cpy-temples-abandon-fireworks.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* ആനയെഴുന്നള്ളിപ്പ് വിശ്വാസത്തിന്റെയോ ആചാരത്തിന്റെയോ ഭാഗമല്ലെന്നും ആനയെ മെരുക്കാനാവില്ലെന്നുമുള്ള യാഥാർത്ഥ്യം ഹിന്ദുസമൂഹം മനസ്സിലാക്കണമെന്നും [[രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസേവക സംഘം|ആർ എസ്സ് എസ്സ്]] അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/fireworks-display-elephant-procession-not-part-of-rituals-rss-english-news-1.1017985&lt;/ref&gt;
* തോട്ടി ഉപയോഗിച്ച് ബന്ധനത്തിലുള്ള ആനകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് [[കാലിഫോർണിയ]]യിൽ നിരോധിച്ചു.&lt;ref&gt;http://www.humanesociety.org/news/press_releases/2016/08/ca-bullhook-ban-law-082916.html?referrer=https://www.google.co.in/{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* 2017 മുതൽ കൽപ്പാത്തി രഥോൽസവത്തിൽ രഥംവലിക്കുമ്പോൾ പിന്നിൽനിന്നും തള്ളുന്നതിന് ആനകൾക്കുപകരം യന്ത്രം ഏർപ്പെടുത്തി

==[[PETA|പീറ്റ]] കോടതിയിൽ==
[[File:Elephants of Kerala L13 (2).jpg|thumb|ഏതു നേരവും അഭ്യാസങ്ങൾ കാണിക്കാൻ നിർബന്ധിനാണ് ആന]]
നിയമവിരുദ്ധമായി കേരളത്തിൽ തടവിലാക്കിയിട്ടുള്ള 289 ആനകളുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിയമവിധേയമാക്കാനുള്ള [[കേരള വനംവകുപ്പ്|വനം വകുപ്പിന്റെ]] ഉത്തരവിനെതിരെ [[PETA]] കോടതിയെ സമീപിച്ചു. ഈ ഉത്തരവ് [[വന്യജീവി (സംരക്ഷണ) നിയമം 1972|1972 -ലെ വന്യജീവി സംരക്ഷണനിയമത്തിന്റെ]] ലംഘനമാണ്. കൃത്യമായ രേഖകൾ ഇല്ലാത്ത ഉടമസ്ഥരെ ശിക്ഷിക്കേണ്ടതിനു പകരം നിയമവിരുദ്ധമായി കൈവശപ്പെടുത്തിയ ഉടമസ്ഥാവകാശങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനാണ് ഗവൺമെന്റ് ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് [[PETA]] ആരോപിച്ചു. 2003 ഏപ്രിൽ 18 -ന് കൈവശമുള്ള വന്യ്ജീവികളെ 180 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വെളിപ്പെടുത്തിയാൽ നിയമപ്രകാരം കൈവശം വയ്ക്കാം എന്ന ഉത്തരവിനെ മറികടക്കാൻ ഇതിനുമുൻപും സർക്കാർ ശ്രമിച്ചിരുന്നെങ്കിലും കോടതി തടഞ്ഞിരുന്നു. 1972 -ലെ [[വന്യജീവി (സംരക്ഷണ) നിയമം 1972|നിയമപ്രകാരം]] ആനപിടുത്തം നിരോധിച്ചതാണ്.&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/captive-elephants-ownership-peta-sends-notice-to-govt/article8411797.ece&lt;/ref&gt;

==ആനകളെ പീഡിപ്പിച്ചാൽ ജാമ്യമില്ലാ വകുപ്പിൽ കേസ്==
2017 -ൽ 13 നാട്ടാനകൾ ചെരിഞ്ഞെന്ന വനംവകുപ്പിന്റെ റിപ്പോർട്ടിനെത്തുടർന്ന് നാട്ടാന പരിപാലന നിയമം കർശനമാക്കാൻ പ്രിൻസിപ്പൽ ചീഫ് കൺസർവേറ്റർ വനം വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഇതുപ്രകാരം ആനകളെ ഉപദ്രവിക്കുന്നവർക്കതിരെ ജാമ്യമില്ലാ വകുപ്പുചുമത്തി കേസും രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുന്നതടക്കം 12 ഇന നിർദ്ദേശങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവയിൽ:
*  ആനകളുടെ യാത്രരേഖകൾ വനംവകുപ്പ് കൃത്യമായി പരിശോധിക്കണമെന്നു പറയുന്നുണ്ട്. 
*  ജില്ലകൾ തോറും കൂടുതൽ ജോലിയെടുപ്പിക്കുന്ന ആനകളുടെ പട്ടിക തയ്യാറാക്കണമെന്നും അവയെ പ്രത്യേകമായി നിരീക്ഷിക്കണമെന്നും നിർദ്ദേശമുണ്ട്.  
*  ആനകൾക്കു മദപ്പാടുള്ള സമയത്ത് വിശ്രമം ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പു വരുത്തണം. 
*  നാട്ടാനപരിപാലനസമിതി ഉത്സവക്കാലത്തിനു മുമ്പും ശേഷവും യോഗം ചേരേണ്ട യോഗങ്ങളിൽ ആനകളെ പരിശോധിച്ച് അവയുടെ പരിപാലനം കൃത്യമായി നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തണം.
* ഉത്സവകമ്മിറ്റികൾ ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത് വനംവകുപ്പുസമിതിയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തില്ലെങ്കിൽ ആനയെ പിടിച്ചെടുക്കും എന്നും നിർദ്ദേശമുണ്ട്.&lt;ref&gt;http://malayalam.webdunia.com/article/trending-news/elephant-in-kerala-118050700004_1.html&lt;/ref&gt;

==ഉപദ്രവമേൽക്കുന്ന കാട്ടാനകളുടെ മാനസികാവസ്ഥ==

===ആനകളുടെ ദുഃഖവും വിരഹവും===

മനുഷ്യരെപ്പോലെ ആനങ്ങളുടെ ഇടയിലും സ്നേഹിതരുടെ മരണവും അത് നൽകുന്ന വേർപാടിന്റെ ദുഃഖം മറക്കുക എന്നതും വളരെയധികം ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളകാര്യമാണെന്ന്‌ ജന്തുശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരായ ഗോൾഡെൻബെർഗും ജോർജ്ജ് വിറ്റേമേയറും(2020) നടത്തിയ റിവ്യൂ പഠനത്തിൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആനകൾ തങ്ങളുടെ ഘ്രാണശക്തി ഉപയോഗിച്ചാണ് പലപ്പോഴും മറ്റ്‌ ആനകൾ തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉള്ളതാണോയെന്നു തീർച്ചപ്പെടുത്തുന്നത്, ഒരാനയുടെ മരിച്ച ശരീരം കാണുമ്പോൾ അത് തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഉള്ളതാണോയെന്നു മണത്തു നോക്കാറുമുണ്ട് ഇവ. ആഫ്രിക്കയിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ പന്ത്രണ്ടു ഇടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 32 ഫീൽഡ് നീരീക്ഷണങ്ങളെ ആധാരമാക്കിയാണ്  ഗോൾഡെൻബെർഗിൻറെ ഈ പഠനം തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. ആനകൾ വളരെ വൈകാരികവും സഹാനുഭൂതി നിറഞ്ഞതുമായ മനോഭാവം പുലർത്തുന സസ്തിനികൾ ആണെന്നും മുൻ പഠനങ്ങൾ  സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. വളരെ ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വൈകാരിക ബന്ധങ്ങളും, ശക്തമായ ഗോത്രബോധങ്ങളും ആനകളുടെ ഇടയിൽ കാണാറുണ്ട്. ജീവിതകാലഘട്ടത്തിൽ ഒരുപാട് അംഗങ്ങളെ ഓർത്തിരിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന വിധത്തിലുള്ള കൊഗ്നീറ്റീവ് സംവിധാനങ്ങളും അവയ്ക്കുണ്ട്, ഇതിനു കാഴ്ച്ചയെക്കാളും ഘ്രാണശക്തിയാണ് അവ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. രണ്ടു ആനകൾ പരസ്പരം കാണുമ്പോൾ അവ പരസ്പരം മണക്കാനും സ്പർശിക്കാനും കുറച്ചധികം സമയം ചിലവഴിക്കാറുണ്ട്, സമാനമായ രീതിൽ മരണപ്പെട്ട അംഗത്തിന്റെ അടുക്കലും ആനകൾ പ്രകടനങ്ങൾ നടത്താറുണ്ട്‌. പെണ്ണാനകൾ അവരുടെ അമ്മയുടെ ശവശരീരത്തിന് മുൻപ് തങ്ങളുടെ ടെമ്പറൽ ഗ്ലാൻഡിൽ നിന്ന് സ്രവം ഉത്പാദിപ്പിച്ചു ‘കരയാറുണ്ട്’. വികാരങ്ങളും വൈകാരികപ്രകടങ്ങളും മനുഷ്യർക്കു മാത്രമല്ല മറ്റ്‌ മൃഗങ്ങളിലും ദൃശ്യം ആകാമെന്നതിൻറെ സൂചനയാണ് ഈ പഠനം, മനുഷ്യർ ആനകളെ പലപ്പോഴും കാട്ടിൽ നിന്നും ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടു വന്നു നിഷ്ഠുരമായി കൈകാര്യം ചെയ്യുമ്പോൾ എല്ലാം അവയുടെ ഇത്തരം വൈകാരിക അവസ്ഥകൾ പരിഗണിക്കാറില്ല. ആനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒരാൾ മരണപ്പെട്ടാൽ മനുഷ്യരുടേതിനു സമാനമായ ദുഃഖവും വിരഹപ്രകടനങ്ങൾ കാഴ്ചവയ്ക്കാറുണ്ട് എന്നവിധത്തിലുള്ള നീരീക്ഷണങ്ങൾ മുൻപും പെരുമാറ്റശാസ്ത്രത്തിലും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. തങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിനു വെളിയിൽ ഉള്ള ആനങ്ങളുടെ മരണത്തിലും ഉത്കണ്ഠയും കരുതലും ആനങ്ങൾ കാണിക്കാറുണ്ടെന്നു ഇപ്പോൾ പുറത്തുവന്ന റിവ്യൂ പഠനം കാണിക്കുന്നു. ആനങ്ങളുടെ മസ്തിഷ്കഘടവും പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിശോധിച്ചതിൽ നിന്നും മനുഷ്യരുടെത്തിനു സമാനമായ ഓർമ്മയും വൈകാരികവുമായ ചോദന-ഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നു ഹാർട്ടും സംഘവും (2008) നടത്തിയ മറ്റൊരു പഠനത്തിൽ സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. മനുഷ്യരുടെ ശവസംസ്കാരചടങ്ങുകൾക്ക് സമാനമായ രീതിയിൽ ചില പ്രാഗ്ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളും ആനകളുടെ ഇടയിലുണ്ട്. ശാന്തമായി കൂട്ടം കൂടി മരിച്ച ആനയുടെ ശവശരീരത്തിൽ തുമ്പിക്കൈ കൊണ്ട് തട്ടുക, ഇലകളും പുല്ലുകളും കൊണ്ട് ശവശരീരം മറവ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുക തുടങ്ങിയവ അതിൽ ചിലതുമാത്രമാണ്. ആഴ്ചകളോളം ചിലപ്പോൾ മാസങ്ങളോളം മരിച്ചു അഴുകി തീരുന്ന പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ ശരീരത്തിന് സമീപം ആനകൾ വരികയും ചെയ്യാറുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ച് മരിച്ചത് പങ്കാളികളോ, നേരിട്ടുള്ള കുടുംബാംഗമോ ആണെങ്കിൽ. ചിലപ്പോൾ ഇങ്ങനെ മരിച്ചവരുടെ ശരീരത്തിൻറെ അടുക്കൽ ഭക്ഷണവും വെള്ളം കൊണ്ട് വന്നുകൊടുക്കാനും ആനകൾ ശ്രമിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S014976340700070X&lt;/ref&gt;

===മാനസിക സമ്മർദ്ദം===
പടക്കം പൊട്ടിച്ചും ബഹളം വച്ചും കാട്ടിലേക്കുതിരിച്ചോടിക്കുന്ന കാട്ടാനകളുടെ പിണ്ഡത്തിലെ [[Fecal glucocorticoid metabolite|ഫീക്കൽ ഗ്ലൂക്കോകോർട്ടിക്കോയ്ഡ് മെറ്റാബൊലൈറ്റ്]] വേർതിരിച്ച് നടത്തിയ പഠനത്തിൽ അവയുടെ അളവിൽ 105 ശതമാനം വർദ്ധന ഉണ്ടായതായും ഇത് ആനകളുടെ മാനസികസമ്മർദം വർദ്ധിപ്പിച്ച് അവയുടെ ദഹനവ്യവസ്ഥ, പ്രതിരോധശക്തി, പ്രത്യുത്‌പാദനശേഷി എന്നിവയെ ദോഷകരമായി ബാധിക്കുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thrissur--1.2821788 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-05-19 |archive-date=2018-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180518234409/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/kerala/thrissur--1.2821788 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ആനകൾ ഇടഞ്ഞ് നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയ സന്ദർഭങ്ങൾ===
നിരന്തരമായ പീഡനം സഹിക്കവയ്യാതെ പലപ്പോഴും ആനകൾ ഇടയാറുണ്ട്, അതിൽ പാപ്പാന്മാരടക്കം നിരവധി ആൾക്കാർക്ക് ജീവഹാനികളും ഉണ്ടാവാറുണ്ട്.

* 2019 ഫെബ്രുവരി 8 ന് തൃശൂരിൽ ഗൃഹപ്രവേശത്തിന് മോടികൂട്ടാനായി കൊണ്ടുവന്ന ഈ ആന ഇടഞ്ഞ് ഒരാളെ ചവിട്ടിക്കൊല്ലുകയുണ്ടായി. കാഴ്ചശക്തിയില്ലാത്ത അമ്പതുവയസ്സിനുമുകളിൽ പ്രായമുള്ള ഈ ആന സമീപത്തുനിന്നും പടക്കം പൊട്ടിക്കുന്നശബ്ദം കേട്ട് വിരണ്ടോടുന്നതിനിടയിലാണ് ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/elephant-ran-amok-one-stamped-to-death-1.3552894&lt;/ref&gt;

* 2019 ജനുവരി 27 -ന് തൃശൂരിൽ ആനയുടെ കുത്തേറ്റ് പാപ്പാൻ കൊല്ലപ്പെടുകയും സഹപാപ്പാന് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;https://malayalam.news18.com/news/kerala/elephent-killed-mahout-at-thrissur-80031.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; https://www.asianetnews.com/local-news/elephant-murdered-mahout-plzngq &lt;/ref&gt;

* 2018 ഡിസംബർ 28 -ന് തിരുമൂലങ്ങാട് ലക്ഷ്മണ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ നിറമാല - വിളക്ക് ഉത്സവത്തിനിടെ ആനയുടെ കുത്തേറ്റ് ചികിത്സയിലായിരുന്ന പാപ്പാൻ കൊല്ലപ്പെടുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;https://www.deshabhimani.com/news/kerala/elephant-attack-death/770856&lt;/ref&gt;

* 2018 ഫെബ്രുവരി 12 നു കോട്ടയം ഇരാറ്റുപേട്ടയ്ക്ക് സമീപം കുരിശിങ്കലിൽ തടി പിടിക്കാൻ കൊണ്ടുവന്ന ആന പാപ്പാനെ കുത്തിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt; https://www.manoramanews.com/news/kuttapathram/2018/02/12/elephant-attack-in-kottayam.html &lt;/ref&gt;

* 2018 ജനുവരി 20 -ന് ഉത്സവഘോഷയാത്രയ്ക്കിടെ എഴുന്നള്ളത്തിന്റെ പുറകിലുണ്ടായിരുന്ന മദ്യപർ ആനയുടെ വാലിൽ തൂങ്ങിയതിനെത്തുടർന്ന് ഇടഞ്ഞോടിയ ആനയുടെ കുത്തേറ്റ് ഒരു യുവാവിന് ഗുരുതരമായി പരിക്കേല്ക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;https://www.asianetnews.com/news/the-drunken-people-hangs-elephants-tail&lt;/ref&gt;

* 2017 ഡിസംബർ 10 -ന് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിൽ ആനകൾ വിരണ്ടോടിയപ്പോൾ കുത്തേറ്റ പാപ്പാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/guruvayoor-temple-elephant--1.2447411&lt;/ref&gt;

* 2017 ഏപ്രിൽ 20 ന് തിരുവനന്തപുരം പാറശ്ശാല മഹാദേവ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഇടഞ്ഞ ആന പാപ്പാനെ കുത്തിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt; https://www.asianetnews.com/news/elephant-killed-man &lt;/ref&gt;

* 2017 ഏപ്രിൽ 4ന് പാലക്കാട് ചിറ്റിലഞ്ചേരി മേലാർകോട് പള്ളിനേർച്ചക്കെത്തിയ ആന പാപ്പാനെ കുത്തിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2018/04/03/elephent-killed-mahout-at-palghat.html &lt;/ref&gt;

* 2016 ഫെബ്രുവരി 10-ന് പാലക്കാട് തൃത്താലയ്ക്കടുത്ത് തച്ചറകുന്നിലെ ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന ആന പാപ്പാനെ കുത്തിക്കൊന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kerala-live.com/%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%86-%E0%B4%86%E0%B4%A8/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-02-11 |archive-date=2019-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209035818/http://kerala-live.com/%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B5%86-%E0%B4%86%E0%B4%A8/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==തായ്‌ലാന്റിൽ==
ഒരു നൂറ്റാണ്ടു മുൻപേ 100000 ആനകൾ ഉണ്ടായിരുന്ന [[Thailand|തായ്‌ലാന്റിൽ]] ഇപ്പോൾ ഏതാണ്ട് 5000 എണ്ണമാണ് ബാക്കിയുള്ളത്, അതിൽ തന്നെ പകുതിയും അടിമകൾ ആക്കപ്പെട്ടവയും. ആർക്കും തന്നെ എളുപ്പത്തിൽ എത്തിപ്പെടാൻ പറ്റാത്ത ഗ്രാമങ്ങളിൽ ആണ് അവിടെ ആനകളെ മെരുക്കുന്നത്. ആനകളെ മെരുക്കി അനുസരണ പഠിപ്പിക്കുന പരിപാടി പജാൻ (pajan) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
നാലു വയസ്സുള്ള ആനയെ അനുസരണ പഠിപ്പിക്കാൻ കാലിലും ചെവിയിലും ആണികൾ അടിച്ചുകയറ്റുകയും അനങ്ങാൻ വയ്യാത്ത ചെറുകൂട്ടിൽ തളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അടിക്കുന്നതു കൂടാതെ ഉറങ്ങാൻ സമ്മതിക്കാതെയും, ഭക്ഷണം നൽകാതെയും, വെള്ളം കൊടുക്കാതെയും ആണ് ആനയുടെ ധിഷണ തകർത്ത് അതിനെ അനുസരിപ്പിക്കാൻ ഒരുക്കുന്നത്. വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്ക് ഉള്ള നിയമങ്ങളാണ് അവിടെ ആനകൾക്കും ഉള്ളത്, അതിനാൽ തന്നെ അവയെ ഉപദ്രവിക്കുന്നതിനും കാര്യമായ ശിക്ഷകൾ ലഭിക്കാറേ ഇല്ല.&lt;ref&gt;http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1016_021016_phajaan.html&lt;/ref&gt; വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ആനപ്പുറത്തു സഞ്ചരിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നതിനായി കാൽ ഉയർത്താനുള്ള പരിശീലനത്തിൽ ആണി അടിച്ച വടികൾ കൊണ്ട് അടിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. തെറ്റു പറ്റിയാൽ കഠിനമായി ശിക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. രണ്ടോ മൂന്നോ ദിവസം ഇങ്ങനെ ഉപദ്രവമേറ്റ ആന ദേഹമാസകലം മുറിവോടെയാണ് പുറത്തേക്ക് വരുന്നത്. ഉടൻ തന്നെ പിന്നെയും അനുസരണ പഠിപ്പിക്കാൻ ഉള്ളിൽ കയറ്റുന്ന ആനയുടെ പരിശീലനം ആഴ്ചകളോളം തുടരും. വേദനയും ഭയവും അറിഞ്ഞാൽ മാത്രമേ ആന അനുസരിക്കുകയുള്ളൂ എന്നാണ് തായ്‌ലാന്റുകാരുടെ വാദം.&lt;ref&gt;http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1016_021016_phajaan_2.html&lt;/ref&gt;

===ടൂറിസം===
ആയിരക്കണക്കിന് ആനകളാണ് തായ്‌ലന്റിലും മറ്റു തെക്കേ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിലും ടൂറിസത്തിന്റെ പേരിൽ കൊടിയപീഡനം അനുഭവിക്കുന്നത്. മൂന്നുമീറ്ററിലും കുറഞ്ഞ നീളമുള്ള ചങ്ങലകളിൽ തളച്ചിട്ടുള്ള ഇവയുടെ പുറത്ത് മരത്തിന്റെയും ഉരുക്കിന്റെയും ഇരിപ്പിടങ്ങളാണ് ഉറപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. മൂവായിരത്തിലേറെ ആനകളെയാണ് ഇവിടങ്ങളിൽ ടൂറിസത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ആൾക്കാർ സവാരി നടത്താത്ത മുഴുവൻ സമയവും യാതൊരു സാമൂഹ്യജീവിതവും അനുവദിക്കാതെ ചങ്ങലയിൽത്തന്നെ തളച്ചാണ് ഇവയുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ. നിറയെ ആൾക്കാരും ശബ്ദശല്യവുമുള്ള അന്തരീക്ഷത്തിൽ വേണ്ടത്ര ഭക്ഷണവും ചികിൽസയും ലഭിക്കാതെയാണ് ഇവയെല്ലാം ജീവിക്കുന്നത്. നല്ലൊരു സാമൂഹ്യജീവിയായ ആനയെ കൂട്ടുകാരിൽ നിന്നുമെല്ലാം അകറ്റി ഈ രീതിയിൽ ജീവിക്കാൻ നിർബന്ധിതമാക്കുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ അവയിൽ പ്രജനനം നടക്കാറേയില്ല. എത്രയൊക്കെ നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടേങ്കിലും തായ്‌ലാന്റിൽ ആനകളെ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സർക്കസ്സുകളും വിനോദങ്ങളും 30 ശതമാനത്തിലേറെ വർദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു. തായ്‌ലാന്റിലേക്കെത്തുന്ന സഞ്ചാരികളിൽ 40 ശതമാനത്തിലേറെപ്പേർ ആനസവാരിയിൽ ഏർപ്പെടുമെന്നാണ് റിപ്പോർട്ട്. അതുപ്രകാരം ഒന്നേകാൽ കോടിയിലേറെ ആനസവാരികളാണ് വേണ്ടിവരിക. കൊച്ചുനാളിലേ അടിച്ചുടച്ച് പരുവപ്പെടുത്തിയ ആനകൾ സവാരിക്ക് നിരത്തിനിർത്തുമ്പോൾ അത് ആസ്വദിക്കുന്ന സഞ്ചാരികൾ ആ ആനകൾ ചെറുപ്പത്തിൽ നേരിട്ടിട്ടുള്ള കൊടുംക്രൂരതകളെപ്പറ്റി മനസ്സിലാക്കുന്നതേയില്ല. ആനകളെ സ്വന്തന്ത്രമായി വിഹരിക്കാനായി സാങ്‌ച്വറികൾ നിർമ്മിച്ച് ഇത്തിരി ബഹുമാനത്തോടെ കണ്ടുമനസ്സിലാക്കാവുന്ന രീതിയാണ് മികച്ചതെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.theguardian.com/environment/2017/jul/06/thousands-elephants-exploited-tourism-held-cruel-conditions&lt;/ref&gt;

===പജാൻ===
[[File:Elephants of Kerala L14 (2).jpg|thumb|വടുക്കൾ കെട്ടിയ പിൻകാലുകൾ]]
ആനയെ മെരുക്കി അടിമയാക്കിമാറ്റാനുള്ള ശ്രമത്തിനു തായ്‌ലാന്റിൽ പറയുന്ന പേരാണ് പജാൻ (Pajan). ഭയപ്പെടുത്തി അനുസരിപ്പിക്കാനും അടിമയാക്കാനും വേണ്ടി ആനയോടു ചെയ്യുന്ന ക്രൂരതകൾ ആണ് ഇവ. വന്യതയിൽ നിന്നും പിടിച്ച് അമ്മയിൽ നിന്നും വേർപേടുത്തി ക്രൂരവും മാനസികമായി തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്ന നിരവധി പരിപാടികൾ ആണ് ഈ പെറിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. കഷ്ടിച്ച് നിൽക്കാൻ മാത്രം പറ്റുന്ന ചെറിയ കൂട്ടിൽ പല ദിവസങ്ങൾ അടച്ചിട്ട് തുടർച്ചയായി മർദ്ദിക്കുന്നതു കൂടാതെ പാദങ്ങൾ, കണ്ണുകൾ, നെറ്റി തുടങ്ങിയ മർമ്മ ഭാഗങ്ങളിൽ കൂർത്ത ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് തുടർച്ചയായി കുത്തിനോവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എതിർക്കുന്നതു നിർത്തി അനുസരിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നതുവരെ ഇത് തുടരുന്നു. എന്നാൽ ജീവിതം മുഴുവൻ അടിമത്തം വഹിക്കേണ്ട ആനകൾക്കുള്ള ഒരു തുടക്കം മാത്രമാണിത്. എപ്പോൾ എതിർപ്പ് കാണിച്ചാലും പാപ്പാന്റെ മൂർച്ചയുള്ള തോട്ടികൊണ്ട് ആനയെ മുറിവേൽപ്പിക്കുന്നതാണ്. തായ്‌ലാന്റിൽ തെരുവുകളിൽ ഭിക്ഷ യാചിക്കുന്ന ആനകൾ വാഹനങ്ങൾ ഇറ്റിച്ച് മരിക്കാറുണ്ട്. വളരെ മൃദുലമായ പാദങ്ങൾക്കും തീരെച്ചെറിയ ശബ്ദങ്ങളെ വരെ പിടിച്ചെടുക്കുന്ന ചെവിക്കും പരിക്കുപറ്റുന്നു. ചെപ്പടിവിദ്യകൾ പഠിപ്പിക്കാനായി ക്രൂരമായ മർദ്ദനമുറകളാണ് ആനകൾ ഏൽക്കേണ്ടിവരുന്നത്. പരിക്കേൽക്കാരെ ആനകൾക്ക് വഹിക്കാൻ പറ്റുന്ന ഭാരം 60 കിലോഗ്രാം മാത്രമാണ്, എന്നാൽ ഒന്നിലേറെ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ചുമക്കേണ്ടിവരുന്നത് ആനകളുടെ ആരോഗ്യത്തെ ദോഷമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. കോൺക്രീറ്റ് കൂടാരങ്ങളിലോ റോഡിലോ സസ്യങ്ങളേ ഇല്ലാത്തിടത്തോ കെട്ടിയിടപ്പെടുന്ന ആനകൾക്ക് വേണ്ടത്ര ഭക്ഷണവും നൽകാറില്ല. കാട്ടിൽ കൂട്ടമായി ജീവിക്കുന ആനകളെ പ്രകൃതിവിരുദ്ധമായി പലപ്പോഴും ഒറ്റയ്ക്കാണ് ബന്ധിക്കുന്നതും.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.redbrick.me/travel/the-pajan/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-22 |archive-date=2017-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815024849/http://www.redbrick.me/travel/the-pajan/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==സാഹിത്യത്തിൽ==
* മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ, പ്രധാനമായും [[ഐതിഹ്യമാല]] പോലെയുള്ള കൃതികളിൽ നിറയെ ആനക്കഥകൾ ഉണ്ട്. മിക്കവയും ആനയെക്കുറിച്ച് മനുഷ്യന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ വിവരിക്കുന്ന കഥകൾ മാത്രമാണ്. പ്രസിദ്ധിയെപ്പറ്റിയും അനുസരണയെപ്പറ്റിയും തിടമ്പേറ്റുന്നതിൽ അഭിമാനം കൊള്ളുന്നതിനെക്കുറിച്ചും എല്ലാം.
* [[വൈലോപ്പിള്ളി ശ്രീധരമേനോൻ|വൈലോപ്പിള്ളിയുടെ]] [[സഹ്യന്റെ മകൻ]] എന്ന കവിതയിൽ, മദപ്പാടു വിടുന്നതിനു മുൻപേ എഴുന്നള്ളത്തിന് ഇറക്കിയ ആന ഇടയുന്നതും ഒടുവിൽ അതിനെ വെടിവച്ചു കൊല്ലുന്നതിനെക്കുറിച്ചെല്ലാം പറയുന്നുണ്ട്.
* [[വില്ല്യം ലോഗൻ|വില്ല്യം ലോഗന്റെ]] [[മലബാർ മാനുവൽ|മലബാർ മാനുവലിൽ]] ഇങ്ങനെ പറയുന്നു: {{quote|....വഴിയുടെ ഇരുഭാഗത്തും സർവവ്യാപിയായ കേരവൃക്ഷം കാണുന്നുണ്ട്. മാത്രമല്ല ഈ തെങ്ങുകൾക്കിടയിൽ ധാരാളം കാട്ടുമരങ്ങൾ പടർന്ന് പന്തലിച്ച് നിൽക്കുന്നതും നമ്മൾ കാണുന്നു. അവയുടെ തണലിൽ കുരുമുളക് വള്ളികൾ സമൃദ്ധമായി പടർന്നുകയറിയ മുരിക്കു ചെടികൾ. ചുവന്ന പൂക്കൾ ചുമന്ന് നിൽക്കുന്ന മുരിക്കുമരങ്ങൾ കുരുമുളക് വള്ളികൾക്ക് പടർന്ന് കയറാൻ വേണ്ടി സൃഷ്ടിച്ചതാണെന്ന് തോന്നുന്നു. ഇവിടെയിതാ രണ്ട് ആനകൾ തങ്ങളുടെ ജോലിചെയ്യാനിറങ്ങിയിരിക്കുന്നു. പാവം മൃഗങ്ങൾ! വൃണംകൊണ്ട് ഭീദിതമാം പൊട്ടി അഴുകിയ അവയുടെ താടിയെല്ലുകൾ കണ്ടോ- കൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് കൂറ്റൻ വൃക്ഷത്തടികൾ വലിച്ച് കൊണ്ടു പോകുന്നതിന്റെ ഫലം. ഇത്രയും പൈശാചികത എന്നെങ്കിലും കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? പല്ലുകൊണ്ട് തടിവലിക്കുന്ന ജോലികൾക്കിടയിൽ പല ആനകൾക്കും കൊമ്പുകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യനാണെങ്കിൽ ദന്തവൈദ്യനുണ്ട്, പല്ലുമാറ്റിവയ്ക്കാൻ. അത്രയുമല്ല ആനയ്ക്ക് ഭക്ഷണം ചവയ്ക്കാനോ ദഹിപ്പിക്കാനോ ആവില്ല. ഫലമോ ദഹനേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനക്ഷമത നിലയ്ക്കുന്നു. അവ ചാവുന്നു. ആനയുടെ പന്നിത്തലയനായ ഉടമയുണ്ടല്ലോ, അയാൾക്ക് കാര്യം പറഞ്ഞാൽ മനസ്സിലാവില്ല. കാട്ടിൽനിന്ന് ആനയെക്കൊണ്ട് മരം പിടിപ്പിക്കാൻ തളപ്പകളോ കൂടുതൽ യുക്തിസഹമായ മറ്റെന്തെങ്കിലും മാർഗങ്ങളോ ഉപയോഗിച്ചുകൂടെ എന്ന് അയാളോട് ചോദിച്ചാൽ കിട്ടുന്ന മറൂപടി, നാട്ടുനടപ്പ് അങ്ങനെയാണ്, തന്റെ അച്ഛൻ ചെയ്തതും ഇങ്ങനെ തന്നെ എന്നായിരിക്കും...}}

==ഗോഡ്‌സ് ഇൻ ഷാക്ക്‌ൾസ്==
സംഗീത അയ്യർ&lt;ref&gt;http://www.imdb.com/name/nm4692806/&lt;/ref&gt; നിർമ്മിച്ച ഒരു ഡോക്യുമെന്ററിയാണ് [[ഗോഡ് ഇൻ ഷാക്കിൾസ്|ഗോഡ്‌സ് ഇൻ ഷാക്ക്‌ൾസ് (Gods in Shackles)]]&lt;ref&gt;http://www.imdb.com/title/tt4501588/?ref_=nm_knf_i2&lt;/ref&gt; ഇതിൽ അവർ കേരളത്തിലെ നാട്ടാനകൾ അനുഭവിക്കുന്ന ക്രൂരപീഡനങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കുന്നു. പൂരങ്ങളിലെ ആന സംസ്കാരത്തിനുപിന്നിൽ ഉടമകളുടെ വ്യവസായതാത്‌പര്യങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഉള്ളതെന്നും 1980-കളിൽ ആനകളെ പൂരത്തിന് ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങുന്നതിനുമുൻപും പൂരങ്ങൾ നന്നായി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നു പറയുന്ന സംഗീത പല ഡോക്ടർമാരും ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കുമ്പോൾ തെറ്റായ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളാണ് നൽകുന്നതെന്നും മലബാർമേഖലയിൽ നടക്കുന്ന ആനയില്ലാത്ത ഉത്സവങ്ങൾക്ക് ആന ഉത്സവങ്ങളുടേതിനേക്കാൾ കൊഴുപ്പുണ്ടാവാറുണ്ടെന്നും പറയുന്നു. ശ്രീലങ്കയിലെ പിന്നാവാല ആനസങ്കേതംപോലെ ഒരു മികച്ച എലിഫന്റ് സാങ്ച്വറി ഒരുക്കുകയാണ് കേരളത്തിലെ നാട്ടാനകളെ പുനരധിവസിപ്പിക്കാൻ വേണ്ടതെന്നാണ് സംഗീതയുടെ അഭിപ്രായം. നിയമസഭാംഗങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ തന്റെ ഡോക്യുമെന്ററി ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെയാണ് സംഗീത അയ്യർ കാണിച്ചത്. മികച്ച പ്രതികരണം അവിടെനിന്നുലഭിച്ചത് ഏറെ പ്രതീക്ഷനൽകുന്നുവെന്നും സംഗീത പറയുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/weekend/-malayalam-news-1.1190306 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-07-10 |archive-date=2016-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710103032/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/weekend/-malayalam-news-1.1190306 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
മാത്രുഭൂമി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 21 ഫെബ്രുവരി 2016. അരുത്, ആനകളോട് ഈ ക്രൂരത, സുഗതകുമാരി,

{{reflist|2}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == 
* [http://www.forest.kerala.gov.in/images/circulars/cir_9.pdf ആനപരിപാലനത്തെപ്പറ്റി കേരള വനംവകുപ്പ് പുറത്തിറക്കിയ മാർഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023234242/http://www.forest.kerala.gov.in/images/circulars/cir_9.pdf |date=2020-10-23 }}
* [http://www.fao.org/docrep/005/ac774e/ac774e00.htm#Contents കൂടുതൽ അറിവുകൾ]
* [https://web.archive.org/web/20160304121856/http://www.nalamidam.com/archives/17542 അധികവായനയ്ക്ക്]
* http://anonyantony.blogspot.in/2008/04/blog-post_27.html
* [https://archive.today/20130629184819/http://www.madhyamam.com/weekly/1183 ഒരു ദേശത്തിന് മദം പൊട്ടിയാൽ]
* http://alaboutelephant.blogspot.in/
* http://www.dailymail.co.uk/news/article-2682388/Incredible-sight-elephant-cried-Raju-held-chains-beaten-abused-fifty-years-day-released-tears-rolled-face.html
* http://www.gopur.in/2012/06/elephant.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304110809/http://www.gopur.in/2012/06/elephant.html |date=2016-03-04 }}
* [http://www.motherjones.com/environment/2011/10/ringling-bros-elephant-abuse ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ക്രൂരമായ കാഴ്ച]
* [http://voices.nationalgeographic.com/2013/05/03/no-ethical-way-to-keep-elephants-in-captivity/ ആനയെ അടിമയാക്കി നിലനിർത്താൻ ധാർമ്മികമായ വഴികളൊന്നുമില്ല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422100814/http://voices.nationalgeographic.com/2013/05/03/no-ethical-way-to-keep-elephants-in-captivity/ |date=2016-04-22 }}
* [http://www.keraleeyammasika.com/media/2014/03/43-47-Changalakkidenda-aanakkambam-September-2010.pdf ആനപ്രേമത്തിനു പിന്നിൽ മൃഗസ്നേഹമല്ല, സാമ്പത്തിക താത്പര്യം മാത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030083020/http://www.keraleeyammasika.com/media/2014/03/43-47-Changalakkidenda-aanakkambam-September-2010.pdf |date=2020-10-30 }}

[[വർഗ്ഗം:മൃഗപരിപാലനം]]
[[വർഗ്ഗം:ആനകൾ]]</text>
      <sha1>a0v4bhzalj039yd3hcmc5x21a0ks7sa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേള രഘു</title>
    <ns>0</ns>
    <id>275826</id>
    <revision>
      <id>4632302</id>
      <parentid>4024108</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8044" sha1="8faan6uqdm2c8ukjt6ydqzv4rjl8fxf" xml:space="preserve">{{Needs image}}{{Infobox person
| name               = രഘു (ശശിധരൻ)
| image              = 
| caption            = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ചെങ്ങന്നൂർ]], [[കേരളം]]
| height             = 
| death_date         = 2021 മെയ് 4 (60 വയസ്സ്)
| death_place        = [[ചേർത്തല]]
| birth_name         = ശശിധരൻ
| parents            = പുത്തൻവീട്ടിൽ രാമകൃഷ്ണ പിള്ള (അച്ഛൻ)
സരസമ്മ (അമ്മ)
| spouse             = ശ്യാമള
| children           = ശിൽപ
| years_active       = 1980-2021
| occupation         = നടൻ
}}
'''മേള രഘു''' (പുത്തൻവേലി ശശിധരൻ, മരണം: മെയ് 4, 2021)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/actor-mela-raghu-passes-away-1.5639552|title=Actor Mela Raghu passes away|access-date=|archive-date=2021-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210504064944/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/actor-mela-raghu-passes-away-1.5639552|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[മേള (ചലച്ചിത്രം)|മേളയിലെ]] നായകകഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ച നടനായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/30 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-18 |archive-date=2014-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321185625/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/30 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/31 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-18 |archive-date=2014-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321185630/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/31 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/32 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-03-18 |archive-date=2014-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320023922/http://www.mangalamvarika.com/index.php/en/home/index/131/32 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. സ്കൂളിൽ മിമിക്രി മോണോ ആക്റ്റ് കളിച്ചിരുന്നു. മാതാപിതാക്കളുടെ നാലു മക്കളിൽ മൂത്ത മകനായിരുന്നു.

==ജീവിതരേഖ ==
ചേർത്തല പുത്തൻവേലി സ്വദേശിയായ ശശിധരൻ [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി]] തൊഴിലാളിയായിരുന്ന പിതാവിന്റെ നാല് മക്കളിൽ മൂത്തയാൾ ആയിരുന്നു. പത്താം ക്ലാസ് വരെ പഠിച്ചിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസകാലത്തുതന്നെ മിമിക്രിയിലും മോണോ ആക്ടിലും സമ്മാനങ്ങൾ നേടിയിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ കാലഘട്ടത്തിനു ശേഷം ഭാരത് സർ‌ക്കസിൽ ചേർന്ന അദ്ദേഹം ഒരു സർക്കസ് കലാകാരനെന്ന നിലയിൽ തന്റെ ജീവിതം തുടർന്നു. 1980 ൽ കോഴിക്കോട് ഒരു സർക്കസ് പ്രദർശനത്തിൽ അദ്ദേഹം നടനും സംവിധായകനുമായിരുന്ന ശ്രീനിവാസന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുകയും [[മേള (ചലച്ചിത്രം)|മേള]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിന് അവസരമൊരുങ്ങുകയും ചെയ്തു. സർക്കസ് കലാകാരന്മാരുടെ കഥ പറഞ്ഞ [[കെ.ജി. ജോർജ്ജ്|കെ.ജി. ജോർജ്ജിന്റെ]] ഈ ചിത്രത്തിലെ നായക തുല്യമായ കഥാപാത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ചലച്ചിത്ര ലോകത്ത് അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. ഈ ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം മേള രഘു എന്ന പേരിലറിയപ്പെട്ടുതുടങ്ങി. ഈ ചിത്രത്തിലെ സഹ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത് പിൽക്കാലത്ത് മലയാളത്തിലെ മുൻനിര നായകനായിത്തീർന്ന [[മമ്മൂട്ടി|മമ്മൂട്ടിയായിരുന്നു]]. പിന്നീട് ഏതാനും സിനിമകളിൽ അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹം [[കമൽ ഹാസൻ|കമലഹാസനുമൊത്ത്]] അപൂർവ സഹോദരർകൾ എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിൽ ഉൾപ്പെടെ  മലയാളത്തിലും തമിഴിലുമായി മുപ്പതിൽപ്പരം ചിത്രങ്ങളിൽ വിവിധ വേഷങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു.  [[മോഹൻലാൽ|മോഹൻലാലിനോടൊപ്പം]] [[ദൃശ്യം 2]] എന്ന ചിത്രത്തിലാണ് അദ്ദേഹം അവസാനമായി അഭിനയിച്ചത്. ഈ ചിത്രത്തിലെ ചായക്കട തൊഴിലാളിയുടെ വേഷം രഘു അവിസ്മരണീയമാക്കിയിരുന്നു. ശ്യാമള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യയും ശിൽപ മകളുമാണ്.

== മരണം ==
നിരവധി ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെ തുടർന്ന് കൊച്ചിയിലെ ലേക്ഷോർ ആശുപത്രിയിൽ ചികിത്സയിലായിരുന്ന രഘു 2021 മെയ് 4 ന് അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/04/actor-mela-reghu-passed-away.html|title=ചലച്ചിത്ര നട‌ൻ മേള രഘു അന്തരിച്ചു}}&lt;/ref&gt; 60 വയസ്സായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്. മൃതദേഹം വീട്ടുവളപ്പിൽ സംസ്കരിച്ചു.

==ചിത്രങ്ങൾ==
#[[മേള (ചലച്ചിത്രം)|മേള]]
# സഞ്ചാരി 
# അപൂർവ സഹോദരങ്ങൾ 
# കാക്കോത്തിക്കാവിലെ അപ്പൂപ്പൻ താടികൾ 
# ഇരിക്കൂ..എം.ഡി. അകത്തുണ്ട്
# മുഖചിത്രം
# ഓ ഫാബി 
#[[അത്ഭുതദ്വീപ്]]
#[[ബെസ്റ്റ് ആക്ടർ|ബെസ്റ്റ് ആക്റ്റർ]]
#[[ഒരു ഇന്ത്യൻ പ്രണയകഥ]]
# [[ദൃശ്യം]]
# [[ദൃശ്യം 2]]

==അവലംബങ്ങൾ==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>8faan6uqdm2c8ukjt6ydqzv4rjl8fxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാടായിക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282222</id>
    <revision>
      <id>4632124</id>
      <parentid>4619669</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:27:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24512" sha1="9otz14t0nm0eyz9goe0hj5wuupzd914" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണെമന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടത് തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗ വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ് പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. മാതൃദായക്കാരായിരുന്നു ഇത്തരം ആദിമ ഗോത്രങ്ങൾ.  ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധ വിജയം എന്നിവ മാതൃ ദൈവാരധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>9otz14t0nm0eyz9goe0hj5wuupzd914</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632125</id>
      <parentid>4632124</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:29:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <origin>4632125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24512" sha1="ni38jctkui8wryivehlr7f8vjtuaemb" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം അറിയപ്പെട്ടത് തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗ വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ് പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. മാതൃദായക്കാരായിരുന്നു ഇത്തരം ആദിമ ഗോത്രങ്ങൾ.  ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധ വിജയം എന്നിവ മാതൃ ദൈവാരധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>ni38jctkui8wryivehlr7f8vjtuaemb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632126</id>
      <parentid>4632125</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24472" sha1="0u6u6xigjk0lc77fuvjysyqeflw0cpm" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗ വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ് പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നുമാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. മാതൃദായക്കാരായിരുന്നു ഇത്തരം ആദിമ ഗോത്രങ്ങൾ.  ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധ വിജയം എന്നിവ മാതൃ ദൈവാരധനയുമായി ബന്ധപെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>0u6u6xigjk0lc77fuvjysyqeflw0cpm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632132</id>
      <parentid>4632126</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24438" sha1="8a5xigwnwxi9hipuuw6bekqazp4tj20" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ് പ്രപഞ്ച സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. മാതൃദായക്കാരായിരുന്നു ഇത്തരം ആദിമ ഗോത്രങ്ങൾ.  ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധ വിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവാരധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>8a5xigwnwxi9hipuuw6bekqazp4tj20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632133</id>
      <parentid>4632132</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24294" sha1="idt90jiwjtvr3x1h06yjq1f6ggiun99" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവർഷത്തിനു മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>idt90jiwjtvr3x1h06yjq1f6ggiun99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632134</id>
      <parentid>4632133</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം */</comment>
      <origin>4632134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24279" sha1="l57u5ghtetdif980r95keiisq2le6j3" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുപത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാര് മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>l57u5ghtetdif980r95keiisq2le6j3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632136</id>
      <parentid>4632134</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രത്യേകതകൾ */</comment>
      <origin>4632136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24276" sha1="jnxkqvjzj5g9osqbgrdx0ooxjbhmql6" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേതു പോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറെ മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>jnxkqvjzj5g9osqbgrdx0ooxjbhmql6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632137</id>
      <parentid>4632136</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:11:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രത്യേകതകൾ */</comment>
      <origin>4632137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24269" sha1="gnr873dcom72593ysr78o86a1sklelk" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേപോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറെ മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാവത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>gnr873dcom72593ysr78o86a1sklelk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632138</id>
      <parentid>4632137</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4632138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24260" sha1="n6cwi0m4vz3qc238c2e3tnbb1sr51fo" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേപോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറെ മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, ത്രിക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ തിരുവാതിര, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>n6cwi0m4vz3qc238c2e3tnbb1sr51fo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632139</id>
      <parentid>4632138</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4632139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24255" sha1="jiaqkbs6eeyr3qhfk3apyer74f84noc" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേപോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറെ മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും,  തൃക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ തിരുവാതിര, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>jiaqkbs6eeyr3qhfk3apyer74f84noc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632144</id>
      <parentid>4632139</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36120-03</username>
        <id>219547</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4632144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24261" sha1="928pq94qrblf6xb6to2durr9a2hhwuk" xml:space="preserve">{{Infobox Mandir
| name               = മാടായിക്കാവ് (തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം)
| image              = Madayi Kavu.jpg
| image_size         = 250px
| image_alt          = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| caption            = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| map_caption        = Location within Kerala
| map_size           = 250
| latd = 12  | latm = 2 | lats = 4.99 | latNS = N 
| longd = 75 | longm =  15 | longs = 41.14 | longEW = E
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = മാടായിക്കാവ് 
| proper_name        = ''തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം''
| devanagari         = तिरुवर्कड़ भगवती क्षेत्रं 
| sanskrit_translit  = 
| tamil              = 
| marathi            = 
| bengali            = 
| പേര്               = തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
| country            = [[ഇന്ത്യ]]
| state              = [[കേരളം]]
| district           = [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| location           = [[മാടായി ]], [[കണ്ണൂർ ജില്ല]]
| elevation_m        = 
| primary_deity      = [[ഭദ്രകാളി]], [[പരമശിവൻ]] 
| important_festivals= 
| architecture       = കേരള വാസ്തു ശൈലി 
| number_of_temples  = 4 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[പരശുരാമൻ]], ചിറക്കൽ രാജവംശം പുതുക്കിപ്പണിതു.
| temple_board       = [[Devaswom_boards_in_Kerala#Malabar_Devaswom_Board|Malabar Devaswom Board]]&lt;ref name=&quot;Ref2&quot;&gt;{{cite web|title=Temples under Malabar Devaswam Board, Division : Thalassery|url=http://www.malabardevaswom.kerala.gov.in/images/pdf/div_thalassery.pdf|publisher=Malabar Devaswam Board|accessdate=10 August 2013}}&lt;/ref&gt; 
| website            = 
}}
[[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ [[മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മാടായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]]  സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് '''ശ്രീ മാടായി തിരുവർക്കാട്    ഭഗവതി ക്ഷേത്രം. ചുരുക്കത്തിൽ മാടായിക്കാവ്'''. ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിൽ തികച്ചും വ്യത്യസ്ത പുലർത്തുന്ന ഈ [[ഭഗവതി]] ക്ഷേത്രം ഉത്തര മലബാറിലെ [[ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃ ക്ഷേത്രം കൂടിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കണ്ണൂരിൽ നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി]] വഴിയുള്ള [[പയ്യന്നൂർ]] റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം|എരിപുരത്താണ്]] ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാക്ഷാൽ [[പരാശക്തി|ആദിപരാശക്തിയും]] ജഗദീശ്വരിയുമായ [[ഭദ്രകാളി|ശ്രീ ഭദ്രകാളിയാണ്]] മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ.  തിരുവർക്കാട്ടമ്മ അഥവാ തിരുവർക്കാട് ഭഗവതി എന്നും മാടായിക്കാവിലമ്മ 
അറിയപ്പെടുന്നു. ഭഗവതിയോടൊപ്പം [[സപ്തമാതാക്കൾ]] (ബ്രാഹ്മി, [[വൈഷ്ണവി]], മഹേശ്വരി, ഇന്ദ്രാണി, [[വാരാഹി]], കൗമാരി, [[ചാമുണ്ഡി]]) ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. [[പരമശിവൻ|പരമശിവനും]] മറ്റൊരു മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠയാണ്. എന്നാൽ ശിവനേക്കാൾ ഭഗവതിക്ക് ആണ് പ്രസിദ്ധി. [[ഗണപതി]], [[ശാസ്താവ്]] ([[അയ്യപ്പൻ]]), ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരാണ് ഉപദേവന്മാർ. 

കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ [[കാളി|ഭദ്രകാളി]] ക്ഷേത്രം [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബഭഗവതി ക്ഷേത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂരും]] രണ്ടാമത്തെ ഭദ്രകാളിക്ഷേത്രം [[മാടായി]]യിലുമാണെന്നാണ് പുരാവൃത്തം. ഈ രണ്ടു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽനിന്നും ആവാഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി പ്രതിഷ്ഠിച്ച അനേകം ക്ഷേത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലങ്ങോളമിങ്ങോളം കാണാം. പത്തനംതിട്ടയിലെ പരുമല വലിയ പനയന്നാർക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുമാന്ധാകുന്ന് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയവയാണ് മറ്റുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങൾ. ഇവിടെയെല്ലാം രുരുജിത്ത് വിധാനത്തിലാണ് പ്രതിഷ്ഠ. ഈ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ എല്ലാം തന്നെ ശിവൻ ഒരു പ്രധാന മൂർത്തി ആണെന്നെതും ഒരു പ്രത്യേകതയാണ്. [[ചിറയ്ക്കൽ]] കോവിലകത്തിന്റെ [[പരദേവത|കുലദൈവമാണ്]] മാടായിക്കാവിലമ്മ. 

പോഷക സമൃദ്ധമായ ചെറുപയർ, കോഴി നിവേദ്യം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രസിദ്ധമായ വഴിപാടുകളാണ്. ഭഗവതിക്ക് പ്രധാനമായ ശാക്തേയ സമ്പ്രദായത്തിലെ  പഞ്ചമകാര പൂജയുടെ ഭാഗമാണ് കോഴി നിവേദ്യം എന്ന്‌ വിശ്വാസം. ഇത്തരം ഒരു നിവേദ്യം മറ്റു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

==ഐതീഹ്യം, ചരിത്രം ==
മൂഷകവംശത്തിലെ പതിനൊന്നാമത്തെ രാജാവായ ശതസോമൻ (സൂതസോമൻ) ആയിരുന്നു തളിപ്പറമ്പ് രാജരാജേശ്വര ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. കോലസ്വരൂപത്തിന്റെ കുലദൈവമായ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ അവിടെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിച്ചു പോന്നിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുശേഷം ഭഗവതിയുടെ അരുളപ്പാടിൻ പ്രകാരം എ.ഡി. 344 ൽ കോലത്തുനാട്ടരചൻ ശ്രീ ഭദ്രകാളിയെ മാടായിയിൽ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഒരിക്കൽ തളിപ്പറമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭദ്രകാളിയുടെ വെളിച്ചപ്പാട് ഉറഞ്ഞുതുള്ളി തനിക്കിരിക്കുവാൻ മറ്റൊരു സ്ഥാനം വേണമെന്ന് കല്പിച്ചു. തുടർന്ന്  വെളിച്ചപ്പാട്  കത്തി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു വിറക് കൊള്ളി എടുത്ത് എറിഞ്ഞു. അത് ചെന്നു വീണത് മാടായി പാറയിലായിരുന്നു. കത്തുന്ന വിറക് പ്രതിഷ്ഠയ്ക്ക് സ്ഥാനം കണ്ടെത്തിയതു കൊണ്ട് ഇവിടം ആദ്യം തിരുവിറക് കാവ് എന്നും പിന്നീട് തിരുവർക്കാട് എന്നും അറിയപ്പെട്ടു എന്നാണ് വിശ്വാസം.

ഇപ്പോഴുള്ള ക്ഷേത്രം പുതുക്കി പണിതതാണ്. [[ടിപ്പു]]വിന്റെ പടയോട്ടത്തിൽ നശിപ്പിച്ച ക്ഷേത്രം ചിറയ്ക്കൽ കോവിലകത്തെ “കൂനൻ’ രാജാവിന്റെ കാലത്ത് പുതുക്കിപ്പണിതു എന്നും തുകലശ്ശേരി കുഴിക്കാട്ട് ഗൃഹത്തിൽ ജനിച്ച മഹേശ്വരൻ ഭട്ടതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കടുശർക്കരയോഗത്തിൽ
തയ്യാർ ചെയ്ത ശ്രീ ഭദ്രകാളിയുടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തി എന്നുമാണ് പുരാവൃത്തം. സ്ത്രീയാണ്  സൃഷ്ടിയുടെ ആധാരം എന്ന വിശ്വാസത്തിൽ നിന്നാണ് ഭഗവതി പൂജ ആരംഭിക്കുന്നത്. ഊർവരത, പ്രകൃതി, മഹാമാരികൾ, കാർഷിക സമൃദ്ധി, മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത, ഐശ്വര്യം, സമൃദ്ധി, വിദ്യ, യുദ്ധവിജയം എന്നിവ മാതൃദൈവ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നു. ഇതിന്റെ പിന്തുടർച്ച കൂടിയാണ് മാടായിയിലെ ഭഗവതി പൂജ.

ക്രിസ്തുവിന് മുമ്പ് തന്നെ മാതൃദൈവ സങ്കൽപ്പം നിലനിന്നിരുന്നു. ഉർവ്വരതാ സങ്കൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് മാതൃദൈവ വിശ്വാസം സിന്ധുനാഗരികതയ്ക്ക് മുൻപേ തന്നെ ഭാരതത്തിലും നിലനിന്നിരുന്നു. കാളീക്ഷേത്രങ്ങളിലും കാവുകളിലും ഇന്നും തുടർന്നുവരുന്ന ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഈ സങ്കൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുനിൽക്കുന്നു. തിൻമയുടെ മേലുള്ള നൻമയുടെ വിജയമാണ് കാളീ സങ്കൽപ്പം. ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിക്കുകയും ശിഷ്ടരെ രക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന [[ഭദ്രകാളി]] സങ്കല്പം കേരളത്തിൽ പ്രബലമാണ്. കാടിനെ കാക്കുന്ന കാവ്, ക്ഷേത്ര സങ്കൽപവുമായി ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു.

== ക്ഷേത്ര സമുച്ചയം ==
രണ്ട് ശ്രീകോവിലുകളാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളത്. കൂടാതെ നമസ്കാര മണ്ഡപം, ഉപദേവ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, ചുറ്റമ്പലം, കലശപ്പുര, കുളം, കിണർ, കാവ്  എന്നിവയും ഇവിടെ കാണാം.

==പ്രത്യേകതകൾ==
സാധാരണ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേപോലെ ഇവിടെ അത്താഴ പൂജ നടത്തുന്ന പതിവില്ല. രാത്രി 8.30 ഓടുകൂടി നിവേദ്യം ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ വയ്ക്കുന്നു. രാത്രി ദേവന്മാർ ഇവിടെ എത്തി ഭഗവതിയെ പൂജിച്ചു അത്താഴപൂജ പൂർത്തിയാക്കും എന്നാണ് വിശ്വാസം. പിറ്റേന്നു രാവിലെ പൂജാരി നട തുറന്ന് ദേവിയുടെ വാൾ എടുത്ത് നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിന്റെ വടക്ക് പടിഞ്ഞാറെ മൂലയിൽ വയ്ക്കുകയും അത് കഴിഞ്ഞ് അത്താഴ നിവേദ്യം പുറത്തേയ്ക്ക് എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാരിമാർ മാംസം കഴിക്കുന്നവരാണ്. പിടാരർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവർ ഒറി‌യ ബ്രാഹ്മിണ സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ്.

==ദർശന സമയം==
സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ രാവിലെ 4.30AM മുതൽ ഉച്ചക്ക് 12 PM വരെയും, വൈകുന്നേരം 5 PM മുതൽ 7.30 PM വരെയുമാണ് ക്ഷേത്രനട തുറന്നിരിക്കുക. ചില മാസങ്ങളിലും ചൊവ്വ, വെള്ളി ദിവസങ്ങളിലും അതിരാവിലെ 2 AM മണിക്ക് നട തുറക്കും.

== പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ ==
ചൊവ്വ, വെള്ളി, [[പൗർണ്ണമി]], അമാവാസി, മാസത്തിലെ ഒന്നാം തീയതി, [[നവരാത്രി]], ജന്മ നക്ഷത്ര ദിവസം തുടങ്ങിയവ ദർശനത്തിന് പ്രധാനം. 

നവരാത്രി [[വിദ്യാരംഭം]], [[ദീപാവലി]], [[തൃക്കാർത്തിക]], [[തിരുവാതിര]], [[ശിവരാത്രി]] തുടങ്ങിയവ വിശേഷം. ഭഗവതിക്കാവുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളോടു ചേർന്നു നടത്തിവരുന്ന അനുഷ്ഠാന കർമ്മമായ കളത്തിലരിയും പാട്ടും ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിനായാണ്  ചെയ്തുവരുന്നത്. മാടായി തിരുവർക്കാട് ക്ഷേത്രത്തിൽ  കളത്തിലരിയും പാട്ടും വർഷത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യമായി നടക്കുന്നു. മേടത്തിലെ [[വിഷു]], ഇടവത്തിലെ കലശം, മിഥുനത്തിലെ പ്രതിഷ്ഠ, കർക്കിടകത്തിലെ നിറ, ചിങ്ങപ്പുത്തരിയും തിരുവോണവും, കന്നിയിലെ കൂത്ത്, തുലാത്തിലെ എട്ടുപാട്ടും കളത്തിലരിയും, വൃശ്ചികത്തിലെ മുപ്പതുപാട്ടും കളത്തിലരിയും,  തൃക്കാർത്തികയും, ധനുവിലെ പന്തൽക്കാരൻ, മകരത്തിലെ പതിമൂന്ന് പാട്ടും കളത്തിലരിയും കുംഭത്തിലെ ശിവരാത്രി, മീനത്തിലെ പൂരം എന്നിവയാണ് ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയാണ്.

== വഴിപാടുകൾ ==
വഴിയാരടി പൂജയാണ് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാട്. വസൂരി വന്നാൽ‍ മാടായിക്കാവിലമ്മയ്ക്ക് കുരുമുളക് നേദിക്കുക എന്നതും പഴയകാലത്തെ പ്രധാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. സാധാരണ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന മിക്ക വഴിപാടുകളും ഇവിടെ നടത്താവുന്നതാണ്.
==പ്രാർഥന ശ്ലോകങ്ങൾ==
1. ദേവി മാഹാത്മ്യം

സർവ്വമംഗളമാംഗല്യേ ശിവേ സർവ്വാർത്ഥസാധികേ ശരണ്യേ ത്ര്യംബകേ ഗൗരീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

ശരണാഗത ദീനാർത്ത പരിത്രാണപരായണേ സർവ്വസ്യാർത്തിഹരേ ദേവീ നാരായണി നമോസ്തുതേ

സർവ്വസ്വരൂപേ സർവ്വേശേ സർവ്വശക്തി സമന്വിതേ ഭയേഭ്യ സ്ത്രാഹിനോദേവി ദുർഗ്ഗേ ദേവി നമോസ്തുതേ

ജ്വാലാ കരാള മത്യുഗ്രം അശേഷാസുരസൂദനം തൃശൂലം പാതു നോ ഭീതേർ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ

രോഗാനശേഷാന പഹംസി തുഷ്ടാ 
രുഷ്ടാ തു കാമാൻ സകലാനഭീഷ്ടാൻ 
ത്വാമാശ്രിതാനാം ന വിപന്നരാണാം 
ത്വാമാശ്രിതാ ഹ്യാശ്രയതാം പ്രയാന്തി

സർവ്വബാധാ പ്രശമനം ത്രൈലോകസ്യാഖിലേശ്വരീ ഏവമേവ ത്വയാ കാര്യം അസ്മദ്വൈരി വിനാശനം.

2. മഹാകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം സുരേശ്വരി
ഭദ്രകാളി നമസ്തുഭ്യം
നമസ്തുഭ്യം ദയാനിധേ.

3. കാളി കാളി മഹാകാളി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ
കുലം ച കുലധർമ്മം ച
മാം ച പാലയ പാലയ.

4. മഹൈശ്വര്യപ്രദേ ദേവി ! മഹാത്രിപുരസുന്ദരി ! മഹാവീര്യേ മഹേശീ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

സർവ്വവ്യാധിപ്രശമനി ! സർവ്വമൃത്യുനിവാരിണി! സർവ്വമന്ത്രസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!

പുരുഷാർഥപ്രദേ ദേവി ! പുണ്യാപുണ്യഫലപ്രദേ! പരബ്രഹ്മസ്വരൂപേ ! ശ്രീ ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ!
(ഭദ്രകാളി പത്ത്)

5. ഈശ്വരി പരമേശ്വരി
ജഗദീശ്വരി മഹേശ്വരി
ദേവി ദേവി മഹാഭയങ്കരി
ഭദ്രകാളി നമോസ്തുതേ.

6. ഓം ജയന്തി മംഗളാ കാളീ ഭദ്രകാളീ കപാലിനീ ദുർഗ്ഗാ ക്ഷമാ ശിവാ ധാത്രീ സ്വാഹ സ്വധാ നമോസ്തുതേ.

ജയത്വം ദേവി ചാമുണ്ഡേ ജയ ഭൂതാർത്തിഹാരിണി ജയ സർവ്വഗതേ ദേവി കാളരാത്രി നമോസ്തുതേ.

(അർത്ഥം: എല്ലാ സ്ഥലത്തും ജയിക്കുന്ന ജയന്തിയായും , മംഗളസ്വരൂപിയായ മംഗളയായും, കാളിയായും, ഭദ്രകാളിയായും, കപാലമാലയണിഞ്ഞ കപാലിനിയായും, ദുർഗ്ഗയായും, ക്ഷമയുള്ളവളായും, ശിവപ്രിയയായ ശിവയായും , ഭൂമീരൂപത്തിൽ ധാത്രിയായും, സ്വാഹാദേവിയായും, സ്വാധാദേവിയായും ഭവിച്ചിരിക്കുന്ന നിൻതിരുവടിയെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.)

7. ഓം ആയുർദേഹി ധനംദേഹി വിദ്യാംദേഹി മഹേശ്വരീ സമസ്തമഖിലം ദേഹി ദേഹിമേ പരമേശ്വരീ.

8. കാത്യായനീ മഹാമായേ ഭവാനീ ഭുവനേശ്വരീ സംസാരസാഗരേ മഗ്നം ദീനം മാം കരുണാമയീ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാരാദ്ധ്യേ പ്രസീദ ജഗദംബികേ മനോഭിലഷിതം ദേവീ വരംദേഹീ നമോസ്തുതേ.

9. ലളിതേ സുഭഗേ ദേവി
സുഖസൗഭാഗ്യദായിനി
അനന്തം ദേഹി സൗഭാഗ്യം
മഹ്യം തുഭ്യം നമോനമ:

11. ‘’‘ദേവി മാഹാത്മ്യം’‘’

യാ ദേവീ സർവ്വ ഭൂതേഷു 
ശക്തിരൂപേണ സംസ്ഥിതാ   
നമഃസ്തസ്യൈ നമഃസ്തസ്യൈ
നമഃസ്തസ്യൈ നമോ നമഃ.

==എത്തിച്ചേരാനുള്ള വഴി==
[[കണ്ണൂർ]] പഴങ്ങാടിയിൽ നിന്നും പയ്യന്നൂരിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ [[എരിപുരം]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മാടായിക്കാവ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ജില്ലാ തലസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിൽ നിന്നും 22 കിലോമീറ്ററാണ് ക്ഷേത്രത്തിലേക്കുള്ള ദൂരം. പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും 13 കിലോമീറ്ററും, തളിപ്പറമ്പിൽ നിന്നും 14.4 കിലോമീറ്ററുമാണ് ഇവിടേക്കുള്ള ദൂരം.

അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ- പഴയങ്ങാടി, [[പയ്യന്നൂർ]], കണ്ണൂർ.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Madayi Kavu}}

[[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കാവുകൾ]]</text>
      <sha1>928pq94qrblf6xb6to2durr9a2hhwuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുനവരയൻനീലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291266</id>
    <revision>
      <id>4632256</id>
      <parentid>2817659</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3613" sha1="s04t661tupjea521118e1mlumjdf5h0" xml:space="preserve">{{PU|Ionolyce helicon}}
{{Taxobox
| image2 = Ly Pointed Lineblue 12 October 2007 A (1616548048).jpg
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Arthropod]]a
| classis = [[Insect]]a
| ordo = [[Lepidoptera]]
| familia = [[Lycaenidae]]
| genus = ''[[Ionolyce]]''
| species = ''I. helicon''
| binomial = ''Ionolyce helicon''
| binomial_authority = ([[Baron Cajetan von Felder|Felder]], 1860)
| synonyms = *''Nacaduba helicon'' &lt;small&gt;Felder, 1860&lt;/small&gt;
*''Lycaena helicon'' &lt;small&gt;Felder, 1860&lt;/small&gt;
*''Plebeius unicolor'' &lt;small&gt;Röber, 1886&lt;/small&gt;
}}

ഒരു [[നീലി ചിത്രശലഭങ്ങൾ|നീലി ചിത്രശലഭമാണ്]] '''മുനവരയൻനീലി''' ({{lang-en| Pointed Line blue}}). ''Ionolyce helicon'' എന്ന ശാസ്ത്രീയ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Smetacek&gt;{{Cite book|url=https://www.researchgate.net/publication/287980260_A_Synoptic_Catalogue_of_the_Butterflies_of_India|title=A Synoptic Catalogue of the Butterflies of India|last=R.K.|first=Varshney|last2=Smetacek|first2=Peter|publisher=Butterfly Research Centre, Bhimtal &amp; Indinov Publishing, New Delhi|year=2015|isbn=978-81-929826-4-9|location=New Delhi|pages=130|doi=10.13140/RG.2.1.3966.2164}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/stream/sitzungsberichte40kais#page/457/mode/1up|title=Lepidopterorum Amboienensium species novae diagnosibus|last=Felder|first=Baron Cajetan von|authorlink=Baron Cajetan von Felder|publisher=Sber. Akad. Wiss. Wien|year=1860|isbn=|location=|pages=457}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.butterflycircle.com/checklist/showbutterfly/172 |title=Ionolyce helicon merguiana |publisher=Butterfly Circle |accessdate=3 April 2018 |archive-date=2018-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526045105/http://www.butterflycircle.com/checklist/showbutterfly/172 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/lyca/helicon.html |title=Bronze Lineblue |publisher=Butterfly House |accessdate=3 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=funet&gt;{{Cite web|url=http://ftp.funet.fi/index/Tree_of_life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/polyommatinae/ionolyce/|title=''Ionolyce'' Toxopeus, 1929|last=Savela|first=Markku|date=|website=Lepidoptera Perhoset Butterflies and Moths|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SwinhoeIndica&gt;{{citation-attribution|{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/104151#page/101/mode/1up|title=Lepidoptera Indica. Vol. VIII |last=Swinhoe|first=Charles|authorlink=Charles Swinhoe|publisher=Lovell Reeve and Co.|year=1910-1911|isbn=|location=London|pages=87-88}}|}}&lt;/ref&gt;

==ആവാസം==

[[അരുണാചൽ പ്രദേശ്‌ ]], [[കർണ്ണാടക]], എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും ഇവയെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 
മെയ് ,ജൂലൈ ,നവംബർ   മാസങ്ങളിലാണ് ഇവയെ കാണാറുള്ളത് .&lt;ref name=&quot;Kunte&quot;&gt;Anonymous. 2014. Ionolyce helicon Felder, 1860 – Pointed Lineblue. In K. Kunte, S. Kalesh &amp; U. Kodandaramaiah (eds.). Butterflies of India, v. 2.10. Indian Foundation for Butterflies. http://www.ifoundbutterflies.org/sp/1043/Ionolyce-helicon &lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറം കണ്ണികൾ==
{{CC|Ionolyce helicon}}
{{Taxonbar|from=Q13367645}}
{{ചിത്രശലഭം |state=expanded}}
[[ വർഗ്ഗം:നീലി ചിത്രശലഭങ്ങൾ ]]</text>
      <sha1>s04t661tupjea521118e1mlumjdf5h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൈക്കൽ. ടി. ഉൾമാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292464</id>
    <revision>
      <id>4632303</id>
      <parentid>4085600</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2960" sha1="h66rh4bn89c7edvh5uydpotar2skye5" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = Michael T. Ullman
| image             = MichaelTUllman.jpg
| image_size       = 200px
| caption           = 
| birth_date        = {{Birth date and age|1962|7|29}}
| birth_place       = San Francisco, California, USA
| residence         = Washington D.C., USA
| nationality       = USA
| field             = [[Neuroscience]] 
| work_institutions = [[Georgetown University]]
| alma_mater        = [[മസ്സാചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] 
| known_for         = [[Declarative/Procedural Model of language]]
| footnotes         = 
}}
അമേരിയ്ക്കൻ ന്യൂറോ ശാസ്ത്രജ്ഞനാണ് '''മൈക്കൽ. ടി. ഉൾമാൻ'''.(ജ: ജൂലൈ 29, 1962, [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]] )[[ഓർമ്മ]]യും  ഭാഷയും തമ്മിലുള്ള [[മസ്തിഷ്കം|മസ്തിഷ്ക]] നാഡീവ്യൂഹ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ച്ഗവേഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിയ്ക്കുന്ന ഉൾമാൻ കോഗ്നറ്റീവ് ന്യൂറോ സയൻസിൽ ഗണ്യമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;Ullman, M.T. (2004) Contributions of memory circuits to language: the declarative/procedural model. Cognition. 92. pp. 231–270. [http://brainlang.georgetown.edu/PUBS/Ullman_Cognition_04.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719200756/http://brainlang.georgetown.edu/PUBS/Ullman_Cognition_04.pdf |date=2011-07-19 }}&lt;/ref&gt;

==പുറംകണ്ണികൾ==

*[http://neuro.georgetown.edu/faculty/ullman.htm Homepage at Georgetown University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712095010/http://neuro.georgetown.edu/faculty/ullman.htm |date=2007-07-12 }}
*[http://brainlang.georgetown.edu/index.htm Brain and Language Lab at Georgetown University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018024436/http://brainlang.georgetown.edu/index.htm |date=2007-10-18 }}
*[http://cbbc.georgetown.edu/ Center for the Brain Basis of Cognition at Georgetown University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211081949/http://cbbc.georgetown.edu/ |date=2011-12-11 }}
*[http://www.giccs.georgetown.edu/labs/ullman/erplab.htm Georgetown Cognitive Neuroscience EEG/ERP Center]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060720003042/http://www.giccs.georgetown.edu/labs/ullman/erplab.htm |date=2006-07-20 }}

==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:വൈദ്യഗവേഷണം]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]]
[[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 29-ന് ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>h66rh4bn89c7edvh5uydpotar2skye5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുതലക്കോടം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>296416</id>
    <revision>
      <id>4632255</id>
      <parentid>3968885</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3828" sha1="amqe5w9q6iljqv2rmb4xggogp3av00s" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Muthalakkodam church.jpg|thumb|right|200px| മുതലക്കോടത്തെ സെൻ്റ് ജോർജ്ജ് പള്ളി]]
[[ഇടുക്കി ജില്ല]]യിലെ ഏക മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ [[തൊടുപുഴ]]യുടെ കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള ഒരു ചെറു പട്ടണമാണ് '''മുതലക്കോടം'''. 

പ്രസിദ്ധമായ മുതലക്കോടം മുത്തപ്പന്റെ പള്ളി ഇവിടെയാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[സെന്റ് ജോർജ്ജ് ഫെറോനാ പള്ളി, മുതലക്കോടം]] ആണ് മുത്തപ്പന്റെ പള്ളി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/idukki/news/2866078-local_news-Idukki-%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B4.html |title=മുതലക്കോടം പള്ളിയിൽ തിരുനാൾ 21 മുതൽ |access-date=2014-11-07 |archive-date=2014-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140417061906/http://www.mathrubhumi.com/idukki/news/2866078-local_news-Idukki-%E0%B4%A4%E0%B5%8A%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B4.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; തൊടുപുഴയിൽ നിന്നും [[ഉടുമ്പന്നൂർ]] - [[ചീനിക്കുഴി]] വഴി ഇടുക്കിയിലേക്കുള്ള ഒരു പാത മുതലക്കോടം ടൗണിലൂടെയാണ് കടന്നു പോകുന്നത്. ആതുര ശുശ്രൂഷാ രംഗത്ത് ഹോളീ ഫാമിലി ഹോസ്പിറ്റൽ ഇവിടെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായ [[തൊമ്മൻകുത്ത്|തൊമ്മൻകുത്തിലേക്കുള്ള]] ഒരു പാത ഇതിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. മുതലക്കോടത്തെ പ്രശസ്ത സ്ക്കൂളുകളിലൊന്നായ സേക്രട്ട് ഹാർട്ട്സ് ഗേൾസ് ഹൈസ്ക്കൂൾ ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെ തന്നെയാണ് പ്രസിദ്ധമായ [[വിശുദ്ധ ഗീവർഗ്ഗിസ് |വി. ഗീവർഗ്ഗിസ് പുണ്യാളന്റെ]] ഫൊറോന.

[[ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ ലൈബ്രറി, മുതലക്കോടം|ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ ലൈബ്രറി]] എന്ന ഒരു വായനശാല മുതലക്കോടത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. 2013-ൽ മികച്ച ലൈബ്രറിയ്ക്കുള്ള ഐ.വി. ദാസ്‌ പുരസ്‌കാരം ഈ ലൈബ്രറിയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/123327 |title=മുതലക്കോടം ജയ്‌ഹിന്ദ്‌ ലൈബ്രറിക്ക്‌ ഐ.വി. ദാസ്‌ പുരസ്‌കാരം |access-date=2014-11-07 |archive-date=2014-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141107064054/http://www.mangalam.com/print-edition/keralam/123327 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1947-ലാണ് ഇത് പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചത്.

==അവലംബം==
{{reflist}}

{{commons category|Thodupuzha}}

{{idukki-geo-stub}}</text>
      <sha1>amqe5w9q6iljqv2rmb4xggogp3av00s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫോർത്തുനാത്തൂസ് താൻഹൊയ്‌സറെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>297908</id>
    <revision>
      <id>4632021</id>
      <parentid>3968732</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5554" sha1="6hsbwkyaulrawoqv4tir4chvu4l5hru" xml:space="preserve">{{PU|Fortunatus Thanhauser}}
{{IMG|Fortunatus Thanhauser.jpg}}
''ബ്രദേഴ്സ് ഓഫ് സെൻറ് ജോൺ ഓഫ് ഗോഡ് സഭ''യുടെ ഭാരതത്തിലെ ആരംഭകനും ''സിസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ചാരിറ്റി ഓഫ് സെന്റ് ജോൺ ഓഫ് ഗോഡ് സന്യാസിനി'' സമൂഹത്തിൻെറ സ്ഥാപകനുമായിരുന്നു '''ബ്രദർ ഫോർത്തൂനാത്തൂസ് താൻ ഹൊയ്‌സറെ'''. (1918 ഫെബ്രുവരി 27 - 2005 നവംബർ 21) [[കത്തോലിക്കാ സഭ]]യിലെ വിശുദ്ധപദവി പ്രഖ്യാപന ഭാഗമായി ഇദ്ദേഹത്തെ 2014 നവംബർ 22-ന് [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ]] ദൈവദാസനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20141123092808/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/missionary-to-be-declared-servant-of-god/article6620268.ece Missionary to be declared Servant of God]&lt;/ref&gt;

1918 ഫെബ്രുവരി 27 ന് ജർമനിയിലെ ബർലിനിൽ ജനിച്ചു. 1969-ൽ കേരളത്തിലെത്തിയ ബ്രദർ 1972-ൽ ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ കട്ടപ്പനയിലെത്തെി.&lt;ref name=madhya1/&gt; മാതാപിതാക്കളായ എവാർഡ് താൻഹോയ്സറിൻെറയും മറിയയുടെയും പാത പിന്തുടർന്നും രോഗികളോടും അനാഥരോടുമുള്ള താൽപര്യവും മൂലം പ്രതീക്ഷഭവൻ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=madhya1/&gt; 1977-ൽ രോഗീ ശുശ്രൂഷയ്ക്കായും വിശിഷ്യാ സ്ത്രീകളുടെ പരിചരണത്തിനായും സിസ്റ്റേഴ്സ് ഓഫ് ചാരിറ്റി ഓഫ് സെൻറ് ജോൺ ഓഫ് ഗോഡ് എന്ന സന്യാസ സമൂഹം രൂപവത്കരിച്ചു.&lt;ref name=madhya1&gt;{{Cite web |url=http://www.madhyamam.com/news/324442/141122 |title=ബ്രദർ ഫോർത്തൂന്നാത്തൂസിനെ ദൈവദാസനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു |access-date=2014-11-23 |archive-date=2014-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141204204428/http://www.madhyamam.com/news/324442/141122 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

അനാഥരെ ഏറ്റെടുത്ത് ചികിത്സ, വിദ്യാഭ്യാസസഹായങ്ങൾ നൽകുകയും 5000-ലധികം കുടുംബങ്ങൾക്ക് വീടുനൽകുകയും ചെയ്തു. 2005 നവംബർ 21-ന് അന്തരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3267368/2014-11-23/kerala |title=ബ്രദർ ഫോർത്തുനാത്തൂസിനെ ദൈവദാസനായി പ്രഖ്യാപിച്ചു |access-date=2014-11-23 |archive-date=2014-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141123041309/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3267368/2014-11-23/kerala |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==സെന്റ് ജോൺസ് ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ ആരംഭം==
ഉപ്പുതറയിലെ ഹെൽത്ത്‌ സെന്റർ മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന കാലത്ത് കട്ടപ്പനയിൽ വസൂരിയും മലമ്പനിയും പിടിപെട്ടു നിരവധിപേർ മരണപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ സെന്റ്‌ മാർത്താസ്‌ മഠം സ്‌ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്‌ഥലത്തായി ബ്രദർ 1968 ഡിസംബർ 8-ന് ഡിസ്പെൻസറി ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് കൂടുതൽ സൗകര്യങ്ങൾക്കായി മറ്റൊരു കെട്ടിടം നിർമിച്ച്‌ അവിടേയ്‌ക്ക്‌ പ്രവർത്തനം മാറ്റി. ഇതിനുശേഷം ഇപ്പോൾ ആശുപത്രി സ്‌ഥിതി ചെയ്യുന്ന സ്‌ഥലത്തു പുതിയ കെട്ടിടത്തിലേക്ക് പ്രവർത്തനം മാറ്റി.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20141123092441/http://www.mangalam.com/ipad/religion/252958 ഹൈറേഞ്ചിന്‌ രോഗശാന്തിയേകി ബ്രദർ ഫോർത്തൂനാത്തൂസ്‌ സ്‌മാരകം]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{RL}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==

[[വർഗ്ഗം:റോമൻ കത്തോലിക്കാ സഭയിലെ ദൈവദാസർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 27-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:നവംബർ 21-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2005-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>6hsbwkyaulrawoqv4tir4chvu4l5hru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രണ്ടൻ ടെയ്‌ലർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>304905</id>
    <revision>
      <id>4632163</id>
      <parentid>3970923</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7323" sha1="h9x0i78b4b1m4luljs8otkh2bg2d68a" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
|                name = Brendan Taylor
|               image = Brendan Taylor.jpg
|             caption = 
|             country = സിംബാബ്‌വെ  
|            fullname = ബ്രണ്ടൻ റോസ് മുറേ ടെയ്‌ലർ
|          birth_date = {{Birth date and age|1986|2|6|df=yes}}
|         birth_place = [[Harare, Zimbabwe]]
|            heightft = 
|          heightinch = 
|             heightm = 
|             batting = വലം കൈ
|             bowling = വലം കൈ ഓഫ്ബ്രേക്ക്
|                role = ബാറ്റ്സ്മാൻ ,വിക്കറ്റ് കീപ്പർ
|              family = 
|       international = true
|       testdebutdate = 6 May
|       testdebutyear = 2004
|    testdebutagainst = Sri Lanka
|             testcap = 64
|        lasttestdate = 10–14 September
|        lasttestyear = 2013
|     lasttestagainst = Pakistan
|        odidebutdate = 20 April
|        odidebutyear = 2004
|     odidebutagainst = Sri Lanka
|              odicap = 80
|            odishirt = 
|         lastodidate = 14 March
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = India

|              
|               year1 = 2001/02
|               club1 = മാസൺലന്റ് എ
|               club2 = മാസൺലന്റ് 
|               year2 = 2002/03–2004/05
|               club3 = നോർത്തേൺസ്
|               year3 = 2007/08–2008/09
|               club4 = മിഡ് വെസ്റ്റ് റൈനോസ്
|               year4 = 2009/10–present
|               club5 = വെല്ലിംഗ്ടൺ
|               year5 = 2011
|               club6 = ഉതുര ഒറൈക്സെസ്
|               year6 = 2012–present
|               club7 = ചിറ്റഗോങ് കിങ്സ്
|               year7 = 2013–present
|               club8 = 
|               year8 = 
|          deliveries = balls
|             columns = 5
|             column1 = [[ടെസ്റ്റ്]]
|            matches1 = 23
|               runs1 = 1,493
|            bat avg1 = 34.72
|           100s/50s1 = 4/6
|          top score1 = 171
|         deliveries1 = 42
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = 0
|             tenfor1 = 0
|       best bowling1 = 0/6
|  catches/stumpings1 = 23/–
|             column2 = [[ഏകദിനം]]
|            matches2 = 165
|               runs2 = 4,999
|            bat avg2 = 33.55
|           100s/50s2 = 6/27
|          top score2 = 145*
|         deliveries2 = 396
|            wickets2 = 9
|           bowl avg2 = 45.11
|            fivefor2 = 0
|             tenfor2 = 0
|       best bowling2 = 3/54
|  catches/stumpings2 = 98/20
|             column3 = [[ട്വന്റി 20]]
|            matches3 = 26 
|               runs3 = 594
|            bat avg3 = 28.28
|           100s/50s3 = 0/4
|          top score3 = 75*
|         deliveries3 = 30
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 17.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/16
|  catches/stumpings3 = 10/1
|             column4= [[First-class cricket|FC]]
|            matches4 = 86 
|               runs4 = 6,376
|            bat avg4 = 43.8
|           100s/50s4 = 22/23
|          top score4 = 217
|         deliveries4 = 366
|            wickets4 = 4
|           bowl avg4 = 53.25
|            fivefor4 = 0
|             tenfor4 = 0
|       best bowling4 = 2/36
|  catches/stumpings4 = 108/4
|             column5 = [[List A cricket|List A]]
|            matches5 = 244
|               runs5 = 7,240
|            bat avg5 = 33.21
|           100s/50s5 = 9/37
|          top score5 = 145*
|         deliveries5 = 606
|            wickets5 = 20
|           bowl avg5 = 30.20
|            fivefor5 = 1
|             tenfor5 = 0
|       best bowling5 = 5/28
|  catches/stumpings5 = 155/32
|                date = 1 March
|                year = 2015
|              source = [http://www.espncricinfo.com/zimbabwe-v-new-zealand-2011/content/player/55814.html Cricinfo]}}
[[സിംബാബ്‌വെ ദേശീയ ക്രിക്കറ്റ് ടീം|സിംബാബ്‌വെ  ക്രിക്കറ്റ് ടീം]] മുൻ നായകനും ഇപ്പോഴത്തെ വിക്കറ്റ് കീപ്പർ ബാറ്റ്സ്മാനുമാണ് ബ്രണ്ടൻ റോസ് മുറേ ടെയ്‌ലർ എന്ന '''ബ്രണ്ടൻ ടെയ്‌ലർ''' (ജനനം 1986 ഫെബ്രുവരി 6, ഹരാരെ.2004 ൽ സിംബാബ്‌വെയ്ക്കു വേണ്ടി അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിൽ അരങ്ങേറിയ ടെയ്‌ലർ സിംബാബ്‌വെയുടെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ബാറ്റ്സ്മാന്മാരിലൊരാളായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;
[http://www.zimcricket.org/index.php?option=com_k2&amp;view=item&amp;id=149:brendan-taylor-named-cbz-bank-cricketer-of-the-year&amp;Itemid=151 &quot;Brendan Taylor Named CBZ Bank Cricketer Of the Year&quot;] Zimbabwe Cricket Official Website. Retrieved 1 December 2011&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/zimbabwe/content/story/542905.html&lt;/ref&gt;.ഏകദിന ക്രിക്കറ്റിൽ 5000 ത്തിലേറെ റൺസ് നേടുന്ന നാലാമത്തെ സിംബാബ്‌വെ താരമാണ് ടെയ്‌ലർ. പ്രാദേശിക ക്രിക്കറ്റിൽ ഉതുര ഒറൈക്സെസ് ടീമിനു വേണ്ടിയാണദ്ദേഹം കളിക്കുന്നത്.

==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*[https://www.facebook.com/brendantaylor.fans Brendan Taylor Official Facebook Page]
*{{cricinfo|ref=ci/content/player/55814.html|title=Cricinfo Profile}}
*{{cricketarchive|ref=Archive/Players/44/44609/44609.html|title=CricketArchive Profile}}
*[http://www.midwestrhinos.co.zw/profiles/profile_brendantaylor.htm Player Profile:Brendan Taylor]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407110901/http://www.midwestrhinos.co.zw/profiles/profile_brendantaylor.htm |date=2012-04-07 }} on [[Mid West Rhinos]] Official Website
*[http://www.brmtaylor.com/ Brendan Taylor Official Website]
*[http://www.brmtaylor.com/taylor/ All about Brendan Taylor on BRMTaylor]
*[http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/55814.html?class=1;template=results;type=allround;view=match Brendan Taylor – Test Career]
*[http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/55814.html?class=2;template=results;type=allround;view=match Brendan Taylor – ODI Career]
*[http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/player/55814.html?class=3;template=results;type=allround;view=match Brendan Taylor – T20I Career]

[[വർഗ്ഗം:1986-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 6-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സിംബാബ്‌വെ ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]]</text>
      <sha1>h9x0i78b4b1m4luljs8otkh2bg2d68a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മപൂട്ടോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>308919</id>
    <revision>
      <id>4632184</id>
      <parentid>4502295</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5814" sha1="4oyusokl22kch8rurd7li53wpr9nveq" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name = Maputo
|other_name    = Lourenço Marques
|settlement_type   = City
|est           = 1887
|image_skyline = 2010-10-18 10-56-01 Mozambique Maputo Aeroporto ”B”.jpg
|image_caption       = 
|image_size = 300px
|image_flag =Flag of Maputo.png
|image_seal =
|map_caption = Location in [[Mozambique]]
|pushpin_map            = Mozambique
|pushpin_label_position =
|pushpin_mapsize        = 200
|coordinates_region     = MZ
|subdivision_type       = [[Countries of the world|Country]]
|subdivision_name       = {{MOZ}}
|subdivision_type1      =
|subdivision_name1      =
|subdivision_type2      =
|subdivision_name2      =
|established_title      = Founded
|established_date       = 1782
|established_title2     = City status
|established_date2      = 1887
|leader_title           = മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ തലവൻ
|leader_name            = ഡെവിഡ് സിമാംഗോ
|area_total_km2         = 346.77
|elevation_m            = 47 
|population_as_of       = 2007 census
|population_total       = 1766184
|population_density_km2 = auto
|population_metro       = 1766823
|timezone               = മധ്യ ആഫ്രിക്കൻ സമയമേഖല
|utc_offset = +2
|latd=25 |latm=58  |lats=  |latNS=S
|longd=32|longm=35 |longs= |longEW=E
|coordinates_display = inline,title
|postal_code_type       =പോസ്റ്റൽ കോഡ്
|postal_code            = 0101-XX, 0102-XX, 0103-XX, 0104-XX, 0105-XX, 0106-XX, 0107-XX
|iso_code               = MZ
|area_code_type         = Area Code &amp; Prefix
|area_code              = (+258) 21-XX-XX-XX
|website                = {{URL|http://www.cmmaputo.gov.mz}}
}}

[[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കൻ]] രാജ്യമായ [[മൊസാംബിക്ക്|മൊസാംബിക്കിന്റെ]] തലസ്ഥാനമാണ് '''മപൂട്ടോ''' ([[പോർച്ചുഗീസ് ഭാഷ|പോർച്ചുഗീസ്]] ഉച്ചാരണം: [mɐˈputu].മൊസാംബിക്കിലെ എറ്റവും വലിയ പട്ടണമായ മപൂട്ടോ [[ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രം|ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രതീരത്തെ]] ഒരു പ്രധാന [[തുറമുഖം]] കൂടിയാണ്. [[അക്കേഷ്യ|അക്കേഷ്യ മരങ്ങൾ]] ധാരാളമായി കാണുന്നതിനാൽ അക്കേഷ്യകളുടെ നാട് എന്നും മപൂട്ടോ അറിയപ്പെടുന്നു.ഏകദേശം 18,00,000 ആളുകൾ മപൂട്ടോയിൽ താമസിക്കുന്നു.
==സഹോദരനഗരങ്ങൾ==
മപൂട്ടോ താഴെപ്പറയുന്ന നഗരങ്ങളുമായി ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നു
{{Colbegin|2}}
*{{flagicon|BRA}} [[ബ്രസീലിയ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
*{{flagicon|RSA}} [[കേപ് ടൗൺ]], [[ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക]]
*{{flagicon|POR}} [[ലിസ്ബൻ]], [[പോർച്ചുഗൽ]]&lt;ref name=&quot;Lisbon twinnings&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M1100 |title=Lisboa – Geminações de Cidades e Vilas |accessdate=2013-08-23 |publisher=Associação Nacional de Municípios Portugueses [National Association of Portuguese Municipalities] |language=pt |trans-title=Lisbon – Twinning of Cities and Towns |archive-date=2015-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201175323/http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php?cod_ent=M1100 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lisbon twinnings 2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cm-lisboa.pt/municipio/relacoes-internacionais |title=Acordos de Geminação, de Cooperação e/ou Amizade da Cidade de Lisboa |accessdate=2013-08-23 |publisher=Camara Municipal de Lisboa |language=pt |trans-title=Lisbon – Twinning Agreements, Cooperation and Friendship |archive-date=2013-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131031202617/http://www.cm-lisboa.pt/municipio/relacoes-internacionais |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*{{flagicon|ANG}} [[ലുവാൻഡ]], [[അംഗോള]]
*{{flagicon|PRC}} [[ഷാങ്ഹായ്]], [[ചൈന]]
{{Colend}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Maputo}}
*[http://maputo.visitusinmaputo.com Photos and Map of Maputo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200821153639/http://maputo.visitusinmaputo.com/ |date=2020-08-21 }}
*[http://www.portmaputo.com/ Maputo Port Development Company]
*[http://www.mis.ac.mz/ Maputo International School] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006124058/http://www.mis.ac.mz/ |date=2007-10-06 }}
*[http://www.aism-moz.com/ American International School of Mozambique]
*{{Wikivoyage-inline}}
*[http://www.erasmuspc.com/index.php?id=18235&amp;type=article Article about the 'Arms for Arts' project of the Núcleo de Arte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926213551/http://www.erasmuspc.com/index.php?id=18235&amp;type=article |date=2007-09-26 }}
*[http://www.africaserver.nl/nucleo/index.html Website of the Núcleo de Arte]
*[http://www.clubofmozambique.com Mozambique Business and Information Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200531011843/https://clubofmozambique.com/ |date=2020-05-31 }}
*[http://www.mozaictravel.com Leading Mozambican Tourist Operator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510030623/http://www.mozaictravel.com/ |date=2015-05-10 }}

{{List of African capitals}}

[[വർഗ്ഗം:ആഫ്രിക്കയിലെ തലസ്ഥാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>4oyusokl22kch8rurd7li53wpr9nveq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran</title>
    <ns>3</ns>
    <id>310286</id>
    <revision>
      <id>4632003</id>
      <parentid>4622419</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217531" sha1="9vipkj5hrbr021ceq3n5cb33sd204ja" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Adarshjchandran | Adarshjchandran | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:50, 1 ജൂൺ 2015 (UTC)

== അരുണാചൽ സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ് ==

ഈ &quot;macaque&quot; സിംഹവാലൻ കുരങ്ങാണോ? സാധാരണ കുരങ്ങല്ലേ? ഇങ്ങനെ ഒരു പേര് മലയാളത്തിൽ ഇതിനുണ്ടോ? താങ്കൾ ഉണ്ടാക്കിയതാണോ ഈ പേര്? ഇവിടെ മലയാളത്തിൽ ലഭ്യമായ പേര് ഇല്ലെങ്കിൽ ആംഗലേയത്തിലെ പേര് മലയാള ലിപിയിൽ എഴുതുകയാണ് പതിവ്. ദയവായി അതനുസരിച്ച് പേര് നിജപ്പെടുത്തുക. --&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 17:26, 8 ജൂൺ 2015 (UTC)

നന്ദി. ആ മാറ്റം വരുത്താം [[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 17:33, 8 ജൂൺ 2015 (UTC)

അരുണാചൽ സിംഹവാലൻ കുരങ്ങ്  എന്ന തലക്കെട്ട് ലേഖനത്തിനു കുഴപ്പമൊന്നും പറ്റാതെ അരുണാചൽ മകാക് എന്നു മാറ്റിത്തരാമോ? [[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 15:14, 18 ജൂൺ 2015 (UTC)
: {{കൈ}} --&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 08:21, 19 ജൂൺ 2015 (UTC)

== ഇതാ താങ്കൾക്ക് ഒരു കപ്പ് കാപ്പി! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Cup-o-coffee-simple.svg|120px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ഇതു കഴിച്ചിട്ടു തിരുത്തൽ തുടരൂ. സസ്നേഹം  [[ഉ:Akhilan|അഖിലൻ]] 05:38, 2 ജൂലൈ 2015 (UTC)
|}

== ശ്രദ്ധിക്കുക ==

ഉപയോക്താവ്‌ Adarshjchandran,

താങ്കൾ ഇപ്പോൾ സജീവമായി മലയാളം വിക്കിയിൽ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ചു.അഭിനന്ദനങ്ങൾ.എന്നാൽ അവലംബം ചേർക്കുന്നതിലും ലേഖനം വിപുലീകരിക്കുന്നതിലും അല്പ്പം കൂടി ശ്രദ്ധിക്കുക.അവലംബങ്ങൾക്ക് നോട്ടുകൾ എന്ന് എഴുതരുത്.വ്യക്തമായ ഉറവിടമാകണം അവലംബം.അവലംബമില്ലാത്ത ലേഖനം ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കും.ചെറിയ അപൂർണ്ണ ലേഖനങ്ങൾ കഴിവതും കുറയ്ക്കുക.പരമാവധി ലേഖനങ്ങൾ വലുതാക്കാൻ ശ്രമിക്കുക.&lt;br /&gt;
Adarshjchandranന്റെ  ഉപയോക്താവിന്റെ പേജിൽ താങ്കൾ തുടങ്ങിയ ലേഖനത്തിന്റെ പേരെഴുതി കഷ്ടപ്പെടേണ്ട [https://tools.wmflabs.org/xtools/pages/?user=Adarshjchandran&amp;project=ml.wikipedia.org&amp;namespace=0&amp;redirects=noredirects എന്റെ ലേഖനങ്ങൾ] ഇത് കോപ്പി ചെയ്താൽ മതി സഹായമാകുമെന്ന് കരുതുന്നു.എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്‌ അല്പ്പം താമസിച്ചായാലും മറുപടി തരാം.സ്നേഹത്തോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:AJITH MS|അജിത്ത്.എം.എസ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:AJITH MS|സംവാദം]]) 17:23, 19 ജൂലൈ 2015 (UTC)

== സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ==
{{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}}
[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]]
നമസ്കാരം Adarshjchandran, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും  താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&amp;type=rights&amp;user=&amp;page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയിൽ യാതൊരു മാറ്റവും അനുഭവപ്പെടില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. 

കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക്  [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. &lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 09:00, 20 ജൂലൈ 2015 (UTC)


=='''സ്പൊറേഞ്ജിയം''' സ്പൊറാഞ്ജിയമായപ്പോൾ കണ്ണി പോയി. കണ്ണി പുനസ്ഥാപിക്കണേ...==
sporangium  എന്നതിന്റെ മലയാളം വാക്കായി  '''സ്പൊറേഞ്ജിയം''' എന്ന തലക്കെട്ട്  ഉച്ചാരണത്തിൽ തെറ്റായിരുന്നതിനാൽ '''സ്പൊറാഞ്ജിയം''' എന്നു മാറ്റിയിരുന്നു. അപ്പോൾ, സ്പൊറാഞ്ജിയവുമായി ഇംഗ്ലിഷ് ഉൽപ്പെടെയുള്ള ഭാഷകളുടെ കണ്ണി നഷ്ടപ്പെട്ടു. ദയവായി, ആ കണ്ണികൾ, '''സ്പൊറാഞ്ജിയം''' എന്ന താളുമായി കണ്ണി ചേർത്തു പുനഃസ്ഥാപിക്കുവാൻ സഹായിക്കാമോ ?
[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:55, 20 ഓഗസ്റ്റ് 2015 (UTC)

== പിറന്നാൾ സമ്മാനം ==

പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പതിനാലാം വാർഷികം/പിറന്നാൾ സമ്മാനം]] എന്ന താളിൽ ചേർക്കുമല്ലോ. ഇന്ന് പുതുതായി പത്ത് ലേഖനങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു {{പുഞ്ചിരി}} --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 07:58, 21 ഡിസംബർ 2015 (UTC)

== അയ്യോ..!! പേര് മാറിപ്പോയി...!!! ==

[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16#സൃഷ്ടിച്ചവ|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] താളിൽ 116 മുതലുള്ള ലേഖനങ്ങൾ ചേർത്തത് എന്റെ പേരിലാണ്. ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ ?? 
--[[User:Arunsunilkollam|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt; അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']]  [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]]  23:55, 31 മാർച്ച് 2016 (UTC)

== താരകം ==

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന്  എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു.
:---[[User:Arunsunilkollam|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt; അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']]  [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]]  01:35, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC)
}}

== ചില തിരുത്തുകൾ ==

താങ്കൾ അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തോട് അനുബന്ധിച്ച് ആരംഭിച്ച ലേഖനങ്ങൾ കണ്ടു, അഭിനന്ദനങ്ങൾ! എങ്കിലും prettyurl നൽകിയതിൽ ചില പിഴവുകൾ ശ്രദ്ധയിൽ പെട്ടു(ശരിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്). എന്തെന്നാൽ ജീവചരിത്രങ്ങളെപ്പറ്റിയുള്ള ലേഖനങ്ങൾക്ക് വ്യക്തികളുടെ പേരാണ് prettyurl നൽകിയിരുന്നത്. മാത്രമല്ല &quot;കെ. എസ്. ജോർജ്ജ്&quot; എന്ന താൾ &quot;കെ. എസ്. ജോർജ്ജ്(ജീവചരിത്രം)&quot; എന്നാക്കി മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്, കാരണം പ്രസ്തുത ലേഖനം കെ. സ്. ജോർജിനെ പറ്റി ഉള്ളതല്ല അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവചരിത്രത്തെപ്പറ്റിയാണ് എന്നത് തന്നെ. ഇത്തരം പിഴവുകൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തണം. എന്ന് [[ഉപയോക്താവ്:Shyam prasad M nambiar|Shyam prasad M nambiar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shyam prasad M nambiar|സംവാദം]]) 09:26, 13 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

ഇതും കാണുക:
*[[ഫലകം:Prettyurl]]
*[https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:സഹായമേശ#എങ്ങനെയാണു_prettyurl_എന്ന_ഫലകം_പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?| സഹായമേശ:എങ്ങനെയാണു prettyurl എന്ന ഫലകം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്?]
[[ഉപയോക്താവ്:Shyam prasad M nambiar|Shyam prasad M nambiar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shyam prasad M nambiar|സംവാദം]]) 09:36, 13 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017 പരിശ്രമ താരകം ==

{{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=Star_in_a_book.png| size=150px| topic= അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017 പരിശ്രമ താരകം| text= അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017ൽ  പങ്കെടുത്ത് ഒരുപാട് ലേഖനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ!!!!! ഇനിയും പരിശ്രമം തുടരുക  [[ഉപയോക്താവ്:Shyam prasad M nambiar|Shyam prasad M nambiar]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Shyam prasad M nambiar|സംവാദം]]) 06:32, 18 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:എന്റെയും ഒപ്പ്[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 15:19, 18 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
}}

==ശ്രദ്ധേയത, അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017==
പ്രിയ സുഹൃത്തേ താങ്കൾ പുതിയതായി തുടങ്ങിയ പുസ്തകങ്ങളുടെ ലേഖനങ്ങൾ ഒന്നും മലയാളം വിക്കിയിൽ അവ വരുവാൻ തക്ക ശ്രദ്ധേയത ഉള്ളതായി കാണുന്നില്ല . [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/ഗ്രന്ഥങ്ങൾ]] , ദയവായി ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്ക് വേണ്ട ശ്രദ്ധേയത നോക്കുക . ഫലകങ്ങൾ തലക്കെട്ടുകൾ എന്നിവ കോപ്പി പേസ്റ്റ് ചെയ്തു ലേഖനങ്ങൾ ഉണ്ടകുപ്പോൾ മാറിപോകാതെ സൂക്ഷിക്കുക . [[ഈ ശരീരത്തിലൊതുങ്ങുന്നില്ല ഞാൻ]] , [[ശരീരത്തിലൊതുങ്ങുന്നില്ല ഞാൻ]] ഇത് നോക്ക് ഒരേ പേരിൽ താങ്കൾ തുടങ്ങിയ രണ്ടു ലേഖനങ്ങൾ pretty url വരെ എല്ലാം ഒന്ന് തന്നെ , കുറച്ചു കൂടെ ശ്രദ്ധിച്ചു തിരുത്തലുകൾ വരുത്തുക . &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;.. സംവദിക്കാൻ&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 15:29, 22 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

==അവലംബങ്ങൾ==
പുസ്തകസംബന്ധിയായി താങ്കൾ തുടങ്ങിയ താളുകളിൽ അവലംബങ്ങൾ ഒന്നും കാണാൻ ഇല്ല . അവലംബങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശ്രദ്ധേയത തീരേ ഇല്ലാത്തവ നീക്കം ചെയ്യപ്പെടും എന്ന് അറിയിക്കുന്നു . പുസ്തക പ്രസാധകരുടെ പേജിലേക്ക് http://www.dcbooks.com/ ഇങ്ങനെ കണ്ണി കൊടുത്തിട്ടു പ്രയോജനം ഇല്ല . വ്യക്തമായ അവലംബം ചേർക്കുക. വേണ്ട മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുമെല്ലോ . ആശംസകളോടെ--&lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;.. സംവദിക്കാൻ&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 15:43, 22 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

:താങ്കൾ തുടങ്ങി വെച്ച പുസ്തകങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കുന്ന അവലംബങ്ങൾ നൽകുക . ശ്രദ്ധേയത തെളിയിക്കാത്തവ 7  ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മായ്ക്കപ്പെടും എന്ന് അറിയിക്കുന്നു . താങ്കളുടെ തിരുത്തലുകൾക്ക് നന്ദി &lt;font style=&quot;font-family: Zapfino, Segoe Script&quot;&gt;[[User:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;&lt;font style=&quot;font-family: Papyrus&quot;&gt;[[User talk:irvin_calicut|&lt;font color=&quot;brown&quot;&gt;.. സംവദിക്കാൻ&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 19:20, 23 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

== അന്താരാഷ്ട പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017 ==

പ്രിയ സുഹൃത്തെ,

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2017|അന്താരാഷ്ട്ര പുസ്തകദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2017]] എന്ന പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്ത് പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ അതിയായ നന്ദി അറിയിക്കട്ടെ. എന്നിരുന്നാലും പ്രസ്തുത പദ്ധതി പ്രകാരം നിർമ്മിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|പൊതുവായ ശ്രദ്ധേയതാ നയമോ]] [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത/ഗ്രന്ഥങ്ങൾ|ഗ്രന്ഥങ്ങൾക്കുള്ള ശ്രദ്ധേയതാ നയമോ]] പാലിക്കാത്തതിനാൽ നീക്കം ചെയ്യാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ളതായി കാണുന്നു. ആയതിനാൽ താങ്കൾ ഇതുവരെ നിർമ്മിച്ച താളുകളിൽ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡം പാലിക്കുന്ന വിധത്തിൽ അവലംബങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടില്ല എങ്കിൽ അവ ചേർക്കണമെന്നും ഇനി തുടങ്ങാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന താളുകൾ ശ്രദ്ധേയതാ മാനദണ്ഡം പാലിക്കുന്നവ മാത്രമായും തുടങ്ങണമെന്നും അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. മാത്രവുമല്ല, ഇപ്പോഴത്തെ നയങ്ങൾക്ക് ഏതെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള മാറ്റം ആവശ്യമാണെന്ന് തോന്നുന്നു എങ്കിൽ പഞ്ചായത്തിലെ [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (നയരൂപീകരണം)|നയരൂപീകരണതാളിൽ]] പ്രസ്തുത വിഷയത്തെപറ്റി ചർച്ച തുടങ്ങാവുന്നതാണ്. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡീയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. സസ്നേഹം, --[[ഉപയോക്താവ്:Sugeesh|സുഗീഷ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sugeesh|സംവാദം]]) 04:01, 25 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)
:ശ്രദ്ധേയതയില്ലാത്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 23:24, 26 ഏപ്രിൽ 2017 (UTC)

== ഗരജോണൈ ദേശീയ പാർക്ക് ==

താങ്കൾ ആരംഭിച്ച [[ഗരജോണൈ ദേശീയ പാർക്ക്]], [[ഗാരജോണറി ദേശീയോദ്യാനം]] എന്ന പേരിൽ നിലവിലുണ്ട്. ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിയിൽ ഇടതുവശത്തെ ഇന്റർവിക്കി കണ്ണികൾ നോക്കി നിലവിൽ മലയാളത്തിൽ ആ ലേഖനമുണ്ടോ എന്നു പരിശോധിക്കുക.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 14:03, 11 മേയ് 2017 (UTC)
::[[ഗരജോണൈ ദേശീയ പാർക്ക്]] എന്ന ലേഖനം താങ്കൾ തുടങ്ങിയത് [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%97%E0%B4%B0%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%A3%E0%B5%88_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%AF_%E0%B4%AA%E0%B4%BE%E0%B5%BC%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D&amp;action=history 2017 മേയ് 11-നാണ്.] എന്നാൽ [[ഗാരജോണറി ദേശീയോദ്യാനം]]  എന്നാ താൾ ആരംഭിച്ചത് [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%97%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BF_%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B5%80%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%82&amp;action=history മേയ് 6-നാണ്]. പ്രസ്തുത താളിലേക്ക് [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q464942&amp;type=revision&amp;diff=482335494&amp;oldid=434754879 2017 മേയ് 6-ന്] തന്നെ വിക്കിഡാറ്റയിൽ കണ്ണി ചേർത്തിരുന്നു. അപ്പോൾ ഇംഗീഷ് വിക്കിയിൽ അതു ദൃശ്യമാകാതെ വരാൻ തരമില്ലല്ലോ? ഇന്റർവിക്കി കണ്ണികൾ വിക്കിഡാറ്റയിൽ ചേർത്തു കഴിഞ്ഞാൽ ലേഖനമുള്ള എല്ലാ ഭാഷാവിക്കിയിലും ഏതാനും മിനിറ്റുകൾക്കകം അവ ഇടതുവശത്ത് ദൃശ്യമാകും.--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 07:45, 21 മേയ് 2017 (UTC)

== താങ്കൾക്കൊരു ബീയർ! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Export hell seidel steiner.png|70px]]
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | വിക്കിയിലെ സംഭാവനകൾക്ക്. ആശംസകളോടെ... [[ഉപയോക്താവ്:Manojk|മനോജ്‌ .കെ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manojk|സംവാദം]]) 06:51, 14 മേയ് 2017 (UTC) :ഞാനം ബീർ തരുന്നു [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:50, 21 മേയ് 2017 (UTC)
|}
സമ്മാനം നലകാനുള്ള മഹാമനസ്കതയ്ക്കു 1001 നന്ദി. ഞാൻ ആൽക്കഹോൾ ചേർന്ന ഒരു തരത്തിലുള്ള പാനീയങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല. പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നില്ല. ദയവായി ഇത്തരം സമ്മാനങ്ങൾ നിരുത്സാഹപ്പെടുത്തണേ... --[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 20:54, 22 ജൂൺ 2017 (UTC)
== ലോകപൈതൃക തിരുത്തൽ യജ്ഞം  ==

തിരുത്തൽ യജ്ഞം അവസാനിച്ചിരിക്കുന്നു 18 മെയ് 2017 വരെ തിരുത്തുന്ന തിരുത്തലുകളുടെ പോയന്റേ കൂട്ടുകയുള്ളൂ. ലേഖനങ്ങൾ നമുക്ക് മെച്ചപ്പെടുത്താവുന്നതാണ്. [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 18:49, 21 മേയ് 2017 (UTC)

== Wikidata Workshop ==

Hai,
A wikidata workshop is scheduled at banglore. More details are here at meta 
https://meta.wikimedia.org/wiki/CIS-A2K/Events/Wikidata_Workshop:_South_India

If you are interested plz inform [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 17:26, 1 ജൂൺ 2017 (UTC)

== Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! ==

Hi,

Thank you for participating in the [[:Meta:UNESCO Challenge|UNESCO Challenge]]! I hope you had as fun as we did! 

If you could take a minute to answer [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdHoVkx2n_Xuc0ojbqIWpj4tb8GlreHRiAQ5JcZf6Odufl8-w/viewform?usp=sf_link our survey], we would be very grateful. Your answer will help us improve our Challenges in the future.

Best,

[[ഉപയോക്താവ്:John Andersson (WMSE)|John Andersson (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:John Andersson (WMSE)|സംവാദം]]) 08:43, 2 ജൂൺ 2017 (UTC)

== ഉള്ളടക്കമില്ലാത്ത പുതിയ താളുകൾ ==

[[ബാറിങ്ടൺ ടോപ്പ്സ് ദേശീയോദ്യാനം]] , [[ബ്ലൂ മൗണ്ടൻസ് ദേശീയോദ്യാനം]] , [[ബൂനൂ ബൂനൂ ദേശീയോദ്യനം]] - ശ്രദ്ധിക്കുക. ഉള്ളടക്കമില്ലാത്ത താളുകൾ തുടങ്ങാതിരിക്കുക അവ നീക്കംചെയ്യപ്പെടാൻ സാദ്ധ്യതയുണ്ട്. വിക്കിപീഡിയയിൽ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുമ്പോൾ അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങളെങ്കിലും ചേർക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;രൺജിത്ത് സിജി &lt;/span&gt;{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:20px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]] 07:01, 13 ജൂൺ 2017 (UTC)

== COH Challenge ==

Hi! 

Thank you for your contribution to the UNESCO Challenge a couple of months ago. 

I don't know if you have noticed, but there is a new competition starting tomorrow, that is co-arranged by UNESCO and Wikimedia Sverige – the [[meta:COH Challenge|COH Challenge]]. This time, the purpose is to get as many of the images uploaded as part of the [[meta:Connected Open Heritage|Connected Open Heritage]] project (e.g. of world heritage sites, the images can be [[meta:Connected_Open_Heritage_Challenge/List|found here]]) as possible to be used in Wikipedia articles (however, at most five images – with caption – per article). 

I hope you want to participate! :) 

Best,
[[ഉപയോക്താവ്:Eric Luth (WMSE)|Eric Luth (WMSE)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Eric Luth (WMSE)|സംവാദം]]) 15:57, 30 ജൂൺ 2017 (UTC)

== താങ്കൾക്ക് ഒരു താരകം! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''അശ്രാന്ത പരിശ്രമീ താരകം.'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ആസംസകൾ [[ഉപയോക്താവ്:Satheesan.vn|&amp;#32;സതീശൻ.വിഎൻ ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Satheesan.vn|സംവാദം]]) 07:51, 1 ജൂലൈ 2017 (UTC)
|}

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Meta:Babylon/Translators newsletter ==

&lt;div lang=&quot;ml&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Meta:Babylon/Translators newsletter|Meta:Babylon/Translators newsletter]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Meta%3ABabylon%2FTranslators+newsletter&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This page explains a new service: to keep translators posted about messages that need a particular effort, we have created a new newsletter. that newsletter is distributed on wiki as a notification and does not requires an email to subscribe. 

This message is both to kindly suggest you to translate the page explaining that new process, and also to invote you to subscribe to that newsletter. :)&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 18:15, 21 നവംബർ 2017 (UTC)&lt;/div&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

==താങ്കളുടെ അഭിപ്രായമറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു==
നമസ്കാരം {{SUBJECTPAGENAME}},

മലയാളം വിക്കിപീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും വളർച്ചയ്ക്കായി പരിഭാഷാ സൗകര്യം വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഭാഷാ ടീം [[:mw:Content translation/Boost|മുൻകൈ]] എടുക്കുന്നു. [[:mw:Content translation|ഉള്ളടക്ക പരിഭാഷാ ഉപകരണം]] ഉപയോഗിച്ച് നിങ്ങൾ ധാരാളം വിവർത്തനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രതികരണം ഞങ്ങൾക്ക് വളരെ പ്രധാനമാണ്.
താങ്കളുടെ പ്രാദേശിക സമൂഹതാളിലോ mediawiki.org വെബ്‌സൈറ്റിലുള്ള പദ്ധതിയുടെ സംവാദത്താളിലോ താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക ([[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്#മലയാളം_വിക്കിപീഡിയയിലെ_പരിഭാഷാ_പിന്തുണ_മെച്ചപ്പെടുത്തൽ]]). ഭാഷാ ടീമിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച്, നന്ദി! --[[ഉപയോക്താവ്:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Elitre (WMF)|സംവാദം]]) 16:24, 18 സെപ്റ്റംബർ 2019 (UTC)
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: VisualEditor/Newsletter/2020/July ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി the end of this week ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 20:26, 6 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Whatamidoing (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 08:33, 8 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Samuele2002@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Tech/News/2020/32 ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 05:27, 31 ജൂലൈ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Path slopu@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Tech/Server switch 2020 ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch+2020&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 13:03, 15 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Path slopu@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ലേഖനങ്ങളെ വികസിപ്പിക്കാമോ? ==

പ്രിയ {{ping|Adarshjchandran}},   മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ശാസ്ത്രലേഖനങ്ങളിൽ അത്ര സമ്പന്നമല്ല. ഈ കുറവു പരിഹരിക്കുന്നതിന് താങ്കളെപ്പോലുള്ള ഉപയോക്താക്കൾ ചെയ്യുന്ന സേവനങ്ങളെ നന്ദിപൂർവ്വം കാണുന്നു. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക് നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ  മൊഴിമാറ്റം നടത്തി തുടങ്ങിവെച്ചതിന് നന്ദി. എങ്കിലും, ഒരു ചെറിയ പോരായ്മ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നതിൽ പരിഭവിക്കരുത്.  താങ്കൾ ചേർത്ത [https://xtools.wmflabs.org/pages/ml.wikipedia.org/Adarshjchandran]  ലേഖനങ്ങളിൽ പലതും ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കിപീഡിയയിൽ, വളരെ വിശദമായ വിവരണങ്ങളുള്ളവയാണ്. മലയാളത്തിലെത്തുമ്പോൾ, ഇവയെല്ലാം ഏതാനും ഖണ്ഡികകളിലൊതുങ്ങുന്ന കുറിപ്പുകളായി മാറിപ്പോയോ എന്ന് സംശയിക്കുന്നു. ഇക്കാര്യം ശ്രദ്ധിക്കുമോ? ലേഖനങ്ങൾ നൂറുശതമാനവും വിവർത്തനം ചെയ്യാനാവണമെന്നില്ല. പക്ഷേ, അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ പലതും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയാൽ, അത് വിക്കിപീഡിയക്ക് ഗുണകരമല്ല. ഇത്തരം കുഞ്ഞുലേഖനങ്ങളെ വികസിപ്പിക്കാൻ മറ്റുള്ളവർ ശ്രമിക്കണമെന്നില്ല. വിവരമന്വേഷിച്ചെത്തുന്നവരെ നിരാശരാക്കാൻ ഇത് കാരണമാകുാം.  പൂർണ്ണതയുള്ള ലേഖനങ്ങളാവണം നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം. ആയതിനാൽ, പരമാവധി വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത നല്ല ലേഖനങ്ങൾ തന്നെ ചേർക്കാനാകട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. സൗഹൃദപൂർവ്വം, --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  05:32, 23 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC)

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia CH ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia CH|Wikimedia CH]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+CH&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 07:43, 17 ഡിസംബർ 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Eihel@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Project wiki representatives ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Project wiki representatives|Project wiki representatives]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Project+wiki+representatives&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2021-02-14 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The five year old strategy process has resulted in recommendations. After Global Conversations the number one priority is to establish an Interim Global Council, who will draft a Movement Charter, which will lead to the formation of a Global Council.

Please help in translating the concise page &quot;Project wiki representatives&quot; which asks contributor to select for each project wiki a representative, who will help in implementing the first strategic priority.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 12:09, 6 ഫെബ്രുവരി 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Ad Huikeshoven@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ==
പ്രിയ {{ping|Adarshjchandran}}, [[കോശാത്മഹത്യ]] എന്ന ലേഖനം ആരംഭിച്ചതിന് നന്ദി. [[:en:Apoptosis]] എന്ന, വളരെ സമ്പന്നമായ ലേഖനത്തെ മൊഴിമാറ്റിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മലയാളത്തിലെ ലേഖനം അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങൾ പോലുമില്ലാത്തതരത്തിൽ ശുഷ്ക്കമായിപ്പോയി. നിരവധി ശാസ്ത്രലേഖനങ്ങൾ ഇതുപോലെ ദരിദ്രാവസ്ഥയിലാണ് എന്നതിനാലാണ് ഇങ്ങനെ അഭിപ്രായപ്പെടേണ്ടിവരുന്നത്. ഇതിനുശേഷം താങ്കൾ [[മാർസീലിയ]] എന്ന താൾ ആരംഭിച്ചതായിക്കാണുന്നു.  [[കോശാത്മഹത്യ]] [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ|മലയാളത്തിലേക്ക് പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട ലേഖനങ്ങൾ]] വിഭാഗത്തിലേക്ക് ചേർക്കപ്പെടേണ്ടുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിർത്തരുത്.   100 ശതമാനവും ഇല്ലായെങ്കിൽപ്പോലും,  കുറേക്കൂടി വിവരങ്ങൾ ചേർത്ത് ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  03:47, 26 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
*ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തിയതിന് നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:23, 9 മേയ് 2021 (UTC)

== അപൂർണ്ണലേഖനങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുന്നു ==

പ്രിയ {{ping|Adarshjchandran}}, മുകളിലെ സന്ദേശം ഒരിക്കൽക്കൂടി ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. [[സ്പൈറോമീറ്റർ]], [[ഓക്സിജൻ കോൺസണ്ട്രേറ്റർ]], [[ഓക്സിജൻ മാസ്ക്ക്]] എന്നീ മൂന്ന് ലേഖനങ്ങളും തികച്ചും അപൂർണ്ണമായിത്തന്നെ വീണ്ടും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതായിക്കാണുന്നു. തുടക്കക്കാരിൽ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാവാമെങ്കിലും, പരിചയസമ്പന്നനായ ഒരു വിക്കിപീഡിയനിൽനിന്നും പ്രതീക്ഷിക്കാനാവാത്ത പ്രവർത്തിയാണിത്. ശാസ്ത്രലേഖനങ്ങളിൽ അവശ്യം വേണ്ടുന്ന അവലംബങ്ങൾ പോലും ഒഴിവാക്കിയാണ് താങ്കൾ, മുകളിൽ സൂചിപ്പിച്ച ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുള്ളത് എന്നുകൂടി മനസ്സിലാക്കുക. ചെറിയ പിഴവുകളും അക്ഷരത്തെറ്റുകളും മറ്റുള്ളവരുടെ വായനയിൽ തിരുത്തപ്പെടുമെങ്കിലും വളരെവലിയ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതി പൂർത്തീകരിക്കവാൻ മാത്രം മനുഷ്യവിഭവശേഷി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഇന്നില്ലാത്തതിനാൽ, ഇത്തരം ലേഖനങ്ങൾ അപൂർണ്ണമായിത്തന്നെ തുടരാനാണ് സാധ്യത. ഇത്തരം ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയെന്നതിനേക്കാൾ, വിവരസമ്പന്നമായ ലേഖനങ്ങൾ നൽകാനാവട്ടെ. ഒരു ലേഖനം എഴുതി  (100 ശതമാനം ആവില്ലെങ്കിലും അടിസ്ഥാനവിവരങ്ങളെങ്കിലും ചേർത്ത്) പൂർത്തീകരിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രം അടുത്തത് തുടങ്ങുന്നതാണ് നന്ന്. എന്റേയും ഇഷ്ടമേഖലയായ ശാസ്ത്രശാഖയിൽനിന്നും നല്ല ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവനചെയ്യുന്ന താങ്കളെ പ്രതീക്ഷയോടെയാണ് കാണുന്നത് എന്നതിനാൽ, ഉപയോക്താവിന്റെ വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നതരത്തിൽ താങ്കൾ പ്രവർത്തിക്കരുതെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത്തരം സന്ദേശം വീണ്ടുമിടേണ്ടിവരുന്നതിൽ ഖേദമുണ്ട്. ക്ഷമിക്കണം. 

സംവാദംതാളിലെ സന്ദേശങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകുക എന്നതും ഒരു നല്ല കീഴ്‍വഴക്കാണെന്ന് കരുതുന്നതിനാൽ, താങ്കളുടെ പ്രതികരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. സൗഹൃദപൂർവ്വം, --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  04:57, 9 മേയ് 2021 (UTC)
*പ്രിയ {{ping|Adarshjchandran}}, [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram#ലേഖനങ്ങളെക്കുറിച്ച്|ഇവിടെ നൽകിയ മറുപടിക്ക്]] നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  06:33, 9 മേയ് 2021 (UTC)

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: VisualEditor/Newsletter/2021/June ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2021/June|VisualEditor/Newsletter/2021/June]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2021%2FJune&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.
ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2021-06-20 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This short newsletter is good news about posting comments on wiki.  You can try out the &quot;Discussion tools&quot; in the Beta Features here at Meta-Wiki, too:  [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]].  Thank you!
&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 00:16, 16 ജൂൺ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Whatamidoing (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:34, 23 ജൂലൈ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774789 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia Foundation elections/2021/Voting ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting|Wikimedia Foundation elections/2021/Voting]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2FVoting&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 10:21, 2 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ആടലോടകം ==

രണ്ടും രണ്ടു സ്പീഷിസുകളാണെങ്കിൽ വലിയ ആടലോടകവും ചെറിയ ആടലോടകവും രണ്ടുതാളാക്കിമാറ്റൂ.--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 17:47, 6 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)

::ഞാൻ തീർച്ചയായും ശ്രമിക്കാം.--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 03:43, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
:::{{കൈ}}--[[ഉപയോക്താവ്:Vinayaraj|Vinayaraj]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vinayaraj|സംവാദം]]) 13:39, 7 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
::::[[ചെറിയ ആടലോടകം]] അരംഭിച്ചു. :-) --[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 14:53, 22 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)

== തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യ ==

സുഹൃത്തെ Adarshjchandran,

വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ 2021 ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റീ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ നിങ്ങൾക്ക് വോട്ട് ചെയ്യാൻ യോഗ്യതയുള്ളതിനാലാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഈ ഇമെയിൽ ലഭിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 2021 ഓഗസ്റ്റ് 18 ന് ആരംഭിച്ച്, 2021 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് അവസാനിക്കും. വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയ പോലുള്ള പ്രോജക്ടുകൾ ഒരു ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റികളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി വിക്കിമീഡിയ ഫൌണ്ടേഷൻറെ തീരുമാനമെടുക്കൽ സമിതിയാണ്. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ബോർഡ്‌ ഓഫ് ട്രസ്റ്റി കളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

ഈ വർഷം ഒരു സമുദായ വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നാല് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. ഈ സീറ്റുകളിലേക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 19 സ്ഥാനാർത്ഥികൾ മത്സരിക്കുന്നു. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021 ലെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റി സ്ഥാനാർത്ഥികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയുക]].

സമുദായത്തിലെ 70,000 അംഗങ്ങളോട് വോട്ടുചെയ്യാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു! വോട്ടിംഗ് 23:59 UTC ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ മാത്രം.
*[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''വോട്ട് ചെയ്യാൻ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ SecurePoll - ൽ പോവുക''']].

നിങ്ങൾ ഇതിനകം വോട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, വോട്ട് ചെയ്തതിന് നന്ദി, ദയവായി ഈ ഇമെയിൽ അവഗണിക്കുക. ആളുകൾക്ക് എത്ര അക്കൗണ്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും ഒരു തവണ മാത്രമേ വോട്ട് ചെയ്യാൻ കഴിയൂ.

[[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ വായിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:08, 29 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21949539 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short|Wikimedia Foundation elections/2021/2021-09-07/2021 Election Results/Short]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2021%2F2021-09-07%2F2021+Election+Results%2FShort&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഉന്നതം ആണ്.
ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2021-09-07 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This short text (125 words) is meant to announce the results of the board elections on September, 7 to as much communities and volunteers as possible on such short notice in their native tongue. Please help us to make that happen! &lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 19:04, 6 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DBarthel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഈ ഉപയോക്താവ് ==

Mango muttay - ഇയാൾ നശീകരണ പ്രവർത്തനം നടത്തുകയാണ്. ഒന്നു നോക്കിയേരെ... --&lt;small&gt;:- എന്ന് - &lt;/small&gt; [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|&lt;span style=&quot;font-size:30px&quot;&gt;✆&lt;/span&gt;]] 10:32, 24 സെപ്റ്റംബർ 2021 (UTC)

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021 ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021|Movement Charter/Drafting Committee/MCDC Voter Email short 12-10-2021]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Movement+Charter%2FDrafting+Committee%2FMCDC+Voter+Email+short+12-10-2021&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2021-10-11 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The Movement Charter Drafting Committee Election starts next Monday. We would like to send eligible voters an email, letting them know that now is the time to vote. Of course this should happen in the respective language of the voter. It is only 195 words, a few minutes of work with a great impact! Any language is highly appreciated, we appreciate your help a lot. Thank you and have a great weekend! :)&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 17:50, 8 ഒക്ടോബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DBarthel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;


== ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' ==
&lt;div style=&quot;background-color:#FAC1D4; padding:10px&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''
&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;&quot;&gt;[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']&lt;/span&gt; and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.

&lt;small&gt;If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]&lt;/small&gt;

''Regards,''
&lt;br/&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
&lt;br/&gt;07:10, 17 നവംബർ 2021 (UTC)
&lt;!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] --&gt;
&lt;/div&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections|Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Board of Trustees elections]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees%2FCall+for+feedback%3A+Board+of+Trustees+elections&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2022-01-10 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;''This year four seats of the WMF Board of Trustees are to be newly filled and there will be a Call for Feedback about the Board of Trustees selection processes from 10 January to 7 February 2022.''

''The [[Movement Strategy and Governance]] team is supporting this Call for Feedback. For widest outreach across the Wikiverse we kindly ask you to support this by helping us out with additional translations.''

'''Postscriptum: During the last year many of you have helped us a lot to reach out to many different communities by translating 
in dozens of languages. We are utterly grateful for this - thanks to all of you for your ongoing support! You are the best!'''
&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 17:24, 7 ജനുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DBarthel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: ContribuLing 2022 ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:ContribuLing 2022|ContribuLing 2022]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-ContribuLing+2022&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 12:04, 12 ഫെബ്രുവരി 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:WikiLucas00@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 Postcard ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear Participants,

Congratulations!

It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

:This form will be closed at March 15.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&amp;oldid=22878389 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: ContribuLing 2022/Program ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:ContribuLing 2022/Program|ContribuLing 2022/Program]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-ContribuLing+2022%2FProgram&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.
ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2022-03-31 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 15:49, 26 മാർച്ച് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:WikiLucas00@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' ==

&lt;div style=&quot;background-color:#FAC1D4; padding:10px&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:200%;&quot;&gt;'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''&lt;/span&gt;
&lt;br/&gt;'''September 1 - September 30, 2021'''
&lt;span style=&quot;font-size:120%; float:right;&quot;&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|&lt;span style=&quot;font-size:10px;color:red&quot;&gt;''view details!''&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em;&quot;&gt;[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']&lt;/span&gt; and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.

&lt;small&gt;If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]&lt;/small&gt;

''Regards,''
&lt;br/&gt;[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
&lt;br/&gt;13:37, 1 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&amp;oldid=23091023 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:MdsShakil@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: GLAM School/Questions ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:GLAM School/Questions|GLAM School/Questions]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-GLAM+School%2FQuestions&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2022-12-31 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Thank you for the wonderful work you are doing!

I have made a couple of small modifications to the existing text and added one new section. I hope you would be willing to have a look at those.

Thank you again!

Cheers, Susanna&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 07:06, 29 ഏപ്രിൽ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Susannaanas@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഫലകങ്ങൾ ചേർക്കുമ്പോൾ വിക്കിനയം പാലിക്കേണ്ടതല്ലേ? ==

പ്രിയ {{ping|Adarshjchandran}},  [[ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ]] എന്ന ലേഖനത്തിൽ താങ്കൾ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%B7%E0%B5%8D_%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B5%BB&amp;type=revision&amp;diff=3733330&amp;oldid=3732737 മായ്ക്കൽ ഫലകം ചേർത്തതായിക്കണ്ടു]  മുൻപ് നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനീഷ് ബാസ്റ്റിൻ|ഇവിടെ നടന്ന ചർച്ച പ്രകാരം]] നിലനിർത്തിയതാണിത്. വീണ്ടും താങ്കൾ മായ്ക്കൽ ഫലകം ചേർക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അത് നശീകരണമായി  കണക്കാക്കപ്പെടില്ലേ?  നല്ല തിരുത്തുകളുമായി തുടരാനാവട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  16:10, 2 മേയ് 2022 (UTC)

:RTRC പരിശോധിക്കുന്നതിനിടയിലാണ് ആദ്യമായി ഈ ലേഖനം ശ്രദ്ധിക്കുന്നത്. Bineesh Bastin1.jpg എന്ന ഫയൽ നാമമുള്ള ചിത്രം ലേഖനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സമയമാണ് അന്ന് (ഇപ്പോൾ നാൾവഴി നോക്കിയപ്പോളാണ് JoxinMcDaniel എന്ന ഉപയോക്താവ് ലേഖനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നതിനു മുൻപായിരുന്നു ഇതെന്ന് മനസ്സിലായത്). അന്നുതന്നെ ഈ ലേഖനത്തിനു കാര്യമായ അവലംബങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ ഇല്ലായിരുന്നു. ഉപതലക്കെട്ടുകളിൽ യാതൊരു അവലംബവും ഇല്ലാതെയാണ് വിവരങ്ങൾ ചേർത്തിരുന്നത്. അതോടൊപ്പം തന്നെ ലേഖനത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന Bineesh Bastin1.jpg എന്ന ചിത്രം ലേഖനത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്ന കലാകാരൻ (Bineesh Bastin) തന്നെ self-promotion വേണ്ടി തയാറാക്കിയതാണോ എന്ന സംശയം ചിത്രത്തിന്റെ സ്വഭാവം കണ്ടപ്പോൾ തോന്നി. ചിത്രത്തിൽ ക്ലിക് ചെയ്തപ്പോൾ സ്രഷ്ടാവ് (ഈ ചിത്രത്തിലെ പോലെ)--&gt; [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bineesh.jpg#:~:text=%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D-,Bineesh%20Bastin,-%E0%B4%85%E0%B4%A8%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B4%A4%E0%B4%BF%5B%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%81%E0%B4%95%5 Bineesh Bastin] എന്നാണ് കണ്ടത്. പക്ഷെ അപ്ലോഡ് ചെയ്തിരിക്കുന്നത് [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B4%AF%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%8D:Cpool_Digital_Learning&amp;action=edit&amp;redlink=1 Cpool Digital Learning] എന്ന ഉപയോക്താവാണ്. കറുത്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച് കസേരയിൽ ഇരിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ചിത്രമുണ്ടായിരുന്നത്. ചിത്രത്തിൽ photo ചിത്രീകരിച്ച വ്യക്തിയുടെ അല്ലെങ്കിൽ studioയുടെ watermarkഉം ഉണ്ടായിരുന്നു. നിലവിൽ ഈ ചിത്രം മായ്ക്കപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.  [https://commons.wikimedia.org/wiki/User_talk:Cpool_Digital_Learning] (നാൾവഴിയിൽ-https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%B7%E0%B5%8D_%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B5%BB&amp;diff=3730879&amp;oldid=3730440). അങ്ങനെയാണ് ലേഖനം self-promotion വേണ്ടി തയ്യാറാക്കിയതാണോ എന്ന സംശയമുണ്ടാകുന്നത്. ഇതിനെത്തുടർന്നാണ് ലേഖനം ഒഴിവാക്കാനുള്ള ടാഗ് ഇടുന്നത്. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഈ ടാഗ് കൊടുത്തത് മുഖ്യമായും ലേഖനത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയതയിലുള്ള സംശയം കൊണ്ടല്ല പകരം self-promotion ആണോ എന്ന സംശയം കൊണ്ടാണ്. നിലവിൽ ലേഖനം ഒഴിവാക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച സംവാദത്തിൽ ലേഖനത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയത സംശയാതീതമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. നാൾവഴിയിൽ JoxinMcDaniel എന്ന ഉപയോക്താവ് ലേഖനം ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി മുൻപ് നിർദ്ദേശിച്ചത് ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അതു കണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ ടാഗ് കൊടുക്കുമായിരുന്നില്ല പകരം ലേഖനത്തിന്റെ സംവാദത്താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടുകമാത്രമേ ചെയ്യുകയുള്ളായിരുന്നൊള്ളു. ഈ ജാഗ്രതക്കുറവിന് നിരുപാധികം ക്ഷമചോദിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം ഞാൻ നടത്തിയ തിരുത്തൽ നശീകരണപ്രവർത്തനമായിത്തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ ആ തെറ്റിദ്ധാരണ ഒഴിവാകാൻ കൂടിയാണ് ഞാൻ ഈ മറുപടി എഴുതുന്നത്. ക്രിയാത്മകമായ വിമർശനങ്ങൾ ഇനിയും ഉണ്ടാകുമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ.-[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:38, 3 മേയ് 2022 (UTC)

===കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ===
'''ചിത്രത്തിന്റെ നാൾവഴി:'''
* Bineesh Bastin.jpg-Vinayaraj ചേർക്കുന്നു
* Bineesh.jpg-Cpool Digital Learning ചേർക്കുന്നു
* Bineesh Bastin1.jpg-Cpool Digital Learning ചേർക്കുന്നു- ഈ ലേഖനം ആദ്യമായി കാണുന്നത് ഇതിനു ശേഷമാണ്
* Bineesh Bastin1.jpg-CommonsDelinker നീക്കം ചെയ്യുന്നു
* Bineesh Bastin.jpg-Ajeeshkumar4u തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരുന്നു- Bineesh Bastin1.jpg എന്ന ചിത്രം മാറി Bineesh Bastin.jpg എന്ന ചിത്രം തിരിച്ചു വരുന്നതായി കാണുന്നു. അതിനു ശേഷമാണ് ഒഴിവാക്കൽ ഫലകം കൊടുക്കുന്നത്.

'''അടിക്കുറിപ്പ്:'''
ഇപ്പോൾ ലേഖനത്തിന്റെ നാൾവഴി നോക്കിയപ്പോൾ Cpool Digital Learning എന്ന ഇതേ ഉപയോക്താവ് ലേഖനത്തിൽ ചേർത്ത Bineesh.jpg എന്ന ചിത്രത്തിലും സ്രഷ്ടാവ് Bineesh Bastin എന്നു തന്നെയാണ് കാണുന്നത്. ഇതിനു മുകളിൽ click ചെയ്യുമ്പോൾ എത്തുന്നത് Cpool Digital Learning എന്ന താളിലും [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?diff=3675433&amp;oldid=3652764&amp;title=%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%80%E0%B4%B7%E0%B5%8D_%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B5%BB&amp;type=revision#/media/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B4%82:Bineesh.jpg ഇവിടെ].  ഇത് രണ്ടും ഒരാൾ തന്നെയാണോ ? അത് അന്വേഷിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. Cpool Digital Learningന്റെ userpage: https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:Contributions/Cpool_Digital_Learning.
-[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 12:38, 3 മേയ് 2022 (UTC)

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email|Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/Board voter email]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2022%2FAnnouncement%2FBoard+voter+email&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഉന്നതം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hi all!

The community vote of this year's Board Elections are close. As always voter mails will be sent out. To invite as many community members as possible in their native tongue your help is very much appreciated. While there are already plenty of translations we would appreciate you to check for languages still missing and to contribute translations for these.

The mails are short, just a bit about two times '''200 words''', a few minutes of work. 

Your support is very important as it helps communities to learn about the election and to cast their vote.

Best,
Denis Barthel (WMF)
(Movement Strategy and Governance)&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 12:51, 9 ഓഗസ്റ്റ് 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DBarthel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Admin activity review/Notice to communities ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Admin activity review/Notice to communities|Admin activity review/Notice to communities]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Admin+activity+review%2FNotice+to+communities&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Localisation of notice template needed for yearly AAR. Check and translate [[Admin activity review/Notice to inactive right holders]] if needed as well.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 13:56, 15 സെപ്റ്റംബർ 2022 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Minorax@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:പ്രമാണം:ചുവന്ന ചെമ്പകത്തിന്റെ പൂവ്.JPG]] ==
Hi! Could you please add a license? For example {{tl|Cc-by-sa-4.0}}. --[[ഉപയോക്താവ്:MGA73|MGA73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MGA73|സംവാദം]]) 19:19, 29 ഒക്ടോബർ 2022 (UTC)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:25, 16 നവംബർ 2022 (UTC) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:21, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Nitesh Gill@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Tests ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Tests|Tests]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tests&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന കുറവ് ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;= This is a test message, please ignore =

= ଏହା ଏକ ପରୀକ୍ଷା ସନ୍ଦେଶ, ଦୟାକରି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ = &lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 17:39, 13 ജനുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:APatro (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate|Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/LandingCNTranslate]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Legal+department%2F2023+ToU+updates%2FLandingCNTranslate&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഉന്നതം ആണ്.
ഈ താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള അവസാന തീയതി 2023-02-22 ആണ്.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Legal Department is starting a feedback cycle to discuss updating the Wikimedia Terms of Use on February, 21.

We would like to hear from communities all over the world. Your help in translating a banner is very much appreciated. It is just 19 words in two sentences.

Due to technical reasons the link above leads to a landing page. To translate the banner directly, please click 
https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;amp;group=Centralnotice-tgroup-wmftou2023&amp;amp;language=abc 

Thank you for your help! &lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 20:09, 20 ഫെബ്രുവരി 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:DBarthel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== [[സ്ലാവിക് ഡ്രാഗൺ]] ==

ദയവായി ഈ താളിലെ തെറ്റ് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുതരാമോ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 05:07, 15 മേയ് 2023 (UTC)

:[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളത്തിലേക്ക്_പരിഭാഷചെയ്യേണ്ട_ലേഖനങ്ങൾ#സ്ലാവിക്_ഡ്രാഗൺ|ഇവിടെ]] അതിനെ കുറിച്ച് സംവാദം നടക്കുന്നുണ്ട്.-- [[ഉപയോക്താവ്:Irshadpp|Irshadpp]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Irshadpp|സംവാദം]]) 14:13, 15 മേയ് 2023 (UTC)

== പരിഭാഷാ അറിയിപ്പ്: Movement Charter ==

Hello Adarshjchandran,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to മലയാളം on Meta.
The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Movement+Charter&amp;language=ml&amp;action=page translate to മലയാളം]

ഈ താളിന്റെ മുൻഗണന ഇടത്തരം ആണ്.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

You can [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup change your notification preferences].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 11:58, 18 മേയ് 2023 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RamzyM (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:40, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Patroller - Rollbacker ==

പ്രിയ Adarshjchandran, വിക്കിപീഡിയ താളുകളിൽ നടക്കുന്ന നശീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കണ്ടെത്തുന്നതിൽ താങ്കൾ നൽകുന്ന ശ്രദ്ധ പ്രശംസനീയമാണ്. പട്രോളിങ് കൂടുതൽ സൗകര്യപ്രദമാക്കുന്നതിന്  താങ്കളുടെ ഉപയോക്തൃസൗകര്യങ്ങളിൽ Patroller - Rollbacker എന്നിവകൂടി ചേർക്കുന്നു. റോൾബാക്ക് ചെയ്യുന്നത് വളരെയേറെ ശ്രദ്ധയോടെ മാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്ന് പ്രത്യേകം പറയേണ്ടതില്ലല്ലോ? ഇത് സംബന്ധിച്ച് എന്തെങ്കിലും  സംശയനിവാരണം നടത്തേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളുമായി ബന്ധപ്പെടാവുന്നതാണ്. മികച്ച തിരുത്തലുകൾക്ക് സാധിക്കട്ടെയെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. --- [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  10:24, 24 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)
:പ്രിയ{{Ping|Vijayanrajapuram}}ഉപയോക്തൃസൗകര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തിയതിൽ വളരെ നന്ദി.  ഈ ഉപയോക്തൃസൗകര്യങ്ങൾ വളരെ ശ്രദ്ധയോടെ ഉപയോഗിക്കേണ്ടവയാണ്. അതിനാൽ ഇനിയും വിക്കിപീഡിയയെ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ എന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ഓരോ ചെറിയശ്രമവും ശ്രദ്ധയോടെയുള്ളതായിരിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പുതരുന്നു. നേരത്തേയുള്ളതുപോലെ തന്നെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്ന വേളയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഓരോ സംശയവും ദുരീകരിച്ചുകൊണ്ട് കൂടുതൽ നല്ല തിരുത്തലുകൾ നടത്തണമെന്നാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. അതോടൊപ്പം ഞാൻ ഉന്നയിക്കുന്ന ഓരോ സംശയത്തിനും വളരെ വ്യക്തമായ ഉത്തരങ്ങൾ തരുന്ന താങ്കൾക്ക് നന്ദിയറിയിക്കുക കൂടി ചെയ്യുന്നു.--[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 11:05, 24 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം ==

വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ സമ്മാനാർഹനായ താങ്കൾക്ക് അഭിനന്ദനങ്ങൾ! സമ്മാനം 3000 രൂപ വിലമതിക്കുന്ന ആമസോൺ ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് ആണ്. ഗിഫ്റ്റ് കാർഡ് താങ്കൾക്ക് അയച്ചു തരുന്നതിനായി nethahussain (at) gmail.com എന്ന ഈ-മെയിൽ വിലാസത്തിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ പേരും, ഉപയോക്തൃനാമവും, ഇ-മെയിൽ വിലാസവും അയച്ച് തരുമല്ലോ. എന്ന് സംഘാടകസമിതിയ്ക്കു വേണ്ടി - [[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 09:01, 4 മേയ് 2025 (UTC)
:{{കൈ}} --[[ഉപയോക്താവ്:Adarshjchandran|Adarshjchandran]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adarshjchandran|സംവാദം]]) 14:49, 4 മേയ് 2025 (UTC)

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) on 18:30, 11 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>9vipkj5hrbr021ceq3n5cb33sd204ja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാറ്റ് പ്രയർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>311279</id>
    <revision>
      <id>4632236</id>
      <parentid>3952271</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8099" sha1="6nhmv6lf0skwazcgtoee3vui9636nlx" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}} 
{{Infobox cricketer
|                name = Matt Prior
|               image = Matt_prior.jpg
|             country = England
|            fullname = Matthew James Prior
|            nickname = Big Cheese&lt;ref&gt;{{cite news |first=Sam |last=Pilger |title=England's beating heart |url=http://www.espncricinfo.com/magazine/content/story/635463.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |date=14 May 2013 |accessdate=9 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
|          birth_date = {{Birth date and age|1982|2|26|df=y}}
|         birth_place = [[Johannesburg]], [[Transvaal Province]], [[South Africa]]
|            heightft = 5
|          heightinch = 11
|             batting = Right-handed
|                role = [[Wicketkeeper]]-[[batsman]]
|       international = true
|       testdebutdate = 17 May
|       testdebutyear = 2007
|    testdebutagainst = West Indies
|             testcap = 635
|        lasttestdate = 17 July
|        lasttestyear = 2014
|     lasttestagainst = India
|        odidebutdate = 5 December
|        odidebutyear = 2004
|     odidebutagainst = Zimbabwe
|              odicap = 187
|         lastodidate = 26 March
|         lastodiyear = 2011
|      lastodiagainst = Sri Lanka
|            odishirt = 23
|               club1 = [[Sussex County Cricket Club|Sussex]]
|               year1 = 2001–15
|         clubnumber1 = 13
|               club2 = [[Marylebone Cricket Club|MCC]]
|               year2 = 2002
|               club3 = [[Victoria Bushrangers]]
|               year3 = 2011
|      hidedeliveries = true
|             columns = 4
|             column1 = [[Test cricket|Test]]
|            matches1 = 79
|               runs1 = 3,920
|            bat avg1 = 40.83
|           100s/50s1 = 7/27
|          top score1 = 131*
|  catches/stumpings1 = 217/13
|             column2 = [[One Day International|ODI]]
|            matches2 = 68
|               runs2 = 1,282
|            bat avg2 = 24.19
|           100s/50s2 = 0/3
|          top score2 = 87
|  catches/stumpings2 = 71/8
|             column3 = [[First-class cricket|FC]]
|            matches3 = 242
|               runs3 = 12,832
|            bat avg3 = 39.24
|           100s/50s3 = 27/74
|          top score3 = 201*
|  catches/stumpings3 = 611/41
|             column4 = [[List A cricket|LA]]
|            matches4 = 222
|               runs4 = 5,072
|            bat avg4 = 27.26
|           100s/50s4 = 4/28
|          top score4 = 144
|  catches/stumpings4 = 187/31
|                date = 19 February
|                year = 2014
|              source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/10/10971/10971.html CricketArchive
}}
ഇംഗ്ലീഷ് വിക്കറ്റ് കീപ്പർ ബാറ്റ്‌സ്മാൻ ആയിരുന്നു മാറ്റ് പ്രയർ&lt;ref&gt;http://www.mathrubhumi.com/sports/story.php?id=552433{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.ഇംഗ്ലീഷ് കൗണ്ടിയിൽ സസ്സെക്‌സിനുവേണ്ടിയും ഏറെക്കാലം കളിച്ചു. പത്തൊമ്പതാം വയസ്സിൽ സസ്സക്‌സിന് വേണ്ടിയാണ് കൗണ്ടിയിൽ അരങ്ങേറിയത്.2007 മുതൽ 2014 വരെ ഇംഗ്ലീഷ് ദേശീയ ടീം അംഗമായിരുന്നു.2007 ൽ വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിനെതിരെ അരങ്ങേറ്റ ടെസ്റ്റിൽ 126 റൺസടിച്ചു&lt;ref&gt;http://www.madhyamam.com/news/357657/150611{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;.79 ടെസ്റ്റുകളും 68 ഏകദിനങ്ങളും 10 ട്വന്റി 20 മത്സരങ്ങളും കളിച്ച ശേഷമാണ് വിരമിച്ചത്. 79 ടെസ്റ്റുകളിൽ നിന്ന് പ്രയർ 265 പേരെ പുറത്താക്കി. 4099 റൺസുകളും അടിച്ചിട്ടുണ്ട്.മൂന്ന് ആഷസ് കിരീടം നേടാനും ലോക ഒന്നാം നമ്പർ ടീമായി ഇംഗ്ലണ്ടിനെ മാറ്റാനും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കക്കാരനായ പ്രയറിന് ഇക്കാലയളവിൽ കഴിഞ്ഞു.രണ്ടു ആഷസ് കിരീടനേട്ടങ്ങളുടെ എൻജിൻ റൂം എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന പ്രയർ ഇംഗ്ലണ്ടിന് വേണ്ടി ഏറ്റവും അധികം പേരെ വിക്കറ്റിനു പിന്നിൽ പുറത്താക്കിയവരുടെ പട്ടികയിൽ പ്രയർ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kairalinewsonline.com/england-wicketkeeper-retires-from-cricket/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2015-06-14 |archive-date=2015-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614005158/http://kairalinewsonline.com/england-wicketkeeper-retires-from-cricket/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ടെസ്റ്റ് സെഞ്ചുറികൾ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|-
!colspan=7|മാറ്റ് പ്രയറിന്റെ ടെസ്റ്റ് ശതകങ്ങൾ
|-
! № !! റൺസ് !! മൽസരം !! എതിരാളി!! നഗരം/രാജ്യം !! വേദി !! വർഷം
|-
| '''1''' || 126* || 1 || {{cr|WIN}} || [[ലണ്ടൻ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ]] || [[ലോർഡ്സ് ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || 2007
|-
| '''2''' || 131* || 16 || {{cr|WIN}} || [[പോർട്ട് ഓഫ് സ്പെയിൻ]], [[ട്രിനിഡാഡ് ടൊബാഗോ]] ||[[ക്വീൻസ് പാർക്ക് ഓവൽ]]|| 2009
|-
| '''3''' || 102* || 32 || {{cr|PAK}}|| [[നോട്ടിങ്ഹാം]],[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ]]|| [[ട്രെന്റ് ബ്രിഡ്ജ്]] || 2010
|-
| '''4''' || 118 || 40 || {{cr|AUS}} || [[സിഡ്നി]], [[ഓസ്ട്രേലിയ]]|| [[സിഡ്നി ക്രിക്കറ്റ് ഗ്രൗണ്ട്]] || 2011
|-
| '''5''' || 126 || 42 || {{cr|SRI}} ||  [[ലണ്ടൻ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ]] || [[ലോർഡ്സ് ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || 2011
|-
| '''6''' || 103* || 44 || {{cr|IND}} || [[ലണ്ടൻ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യു.കെ]] ||[[ലോർഡ്സ് ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] || 2011
|-
| '''7''' || 110* || 65 || {{cr|NZ}} || [[ഓക്‌ലൻഡ്]], [[ന്യൂസീലൻഡ്]] || [[ഈഡൻ പാർക്ക്]] || 2013
|}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{commons category}}
* [http://content-aus.cricinfo.com/ci/content/player/18675.html Player Profile: Matthew Prior] from [[Cricinfo]]
* [http://www.wisdenindia.com/player/England/Matt-Prior/3102.html Matt Prior] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304041452/http://www.wisdenindia.com/player/England/Matt-Prior/3102.html |date=2016-03-04 }}'s profile page on Wisden
* [http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/10/10971/10971.html Player Profile: Matthew Prior] from [[CricketArchive]]
* {{Twitter|@MattPrior13|Matt Prior }}

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1982-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>6nhmv6lf0skwazcgtoee3vui9636nlx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രെയ്സർ ദ്വീപ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>315909</id>
    <revision>
      <id>4632108</id>
      <parentid>3970276</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3973" sha1="mdkwb6aegn88c168kbk5qd4wsgvr2n0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fraser Island}}
{{Infobox islands
|name = ഫ്രെയ്സർ ദ്വീപ്
|image name = Fraser Island view from Indian Head.jpg
|image caption = View north from [[Indian Head (Fraser Island)|Indian Head]], 2004
|locator map = Fraser island locator map.svg
|native name = K'gari
|native name link =
|location = [[Australia]]
|additional info = {{designation list | embed=yes
   | designation1 = WHS
   | designation1_date = 1992 &lt;small&gt;(16th [[World Heritage Committee|session]])&lt;/small&gt;
   | designation1_type = Natural
   | designation1_criteria = vii, viii, ix
   | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/630 630]
   | designation1_free1name = State Party
   | designation1_free1value = Australia
   | designation1_free2name = Region
   | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in Oceania|Asia-Pacific]]
  }}
|coordinates= {{Coord|25|13|S|153|08|E|display=inline,title}}
|area km2 = 1840
|elevation m = 244
|country = Australia
|country admin divisions title = State
|country admin divisions = [[Queensland]]
|country admin divisions title 1 = [[Local government in Australia|LGA]]
|country admin divisions 1 = [[Fraser Coast Region]]
|country largest city = Eurong
|country largest city population =
|population = 194
|population as of = 2011
|density km2 = 0.2
|ethnic groups = Scots}}

[[ഓസ്ട്രേലിയ]]യിലെ [[ക്വീൻസ്‌ലാൻഡ്|ക്വീൻസ് ലാന്റിന്റെ]] കിഴക്കൻ തീരത്തോട് ചേർന്ന് കിടക്കുന്ന ഒരു ദ്വീപാണ് '''ഫ്രെയ്സർ ദ്വീപ്'''. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മണൽദ്വീപാണിത്. 122 കിലോമീറ്ററാണ് ഈ ദ്വീപിന്റെ നീളം. 184,000 ഹെക്റ്റർ (454,674 ഏക്കർ) ആണ് ഈ ലോക പൈതൃകകേന്ദ്രത്തിന്റെ വിസ്തൃതി. നിരവധി സസ്യജാലങ്ങളും ശുദ്ധജല തടാകങ്ങളും ഈ ദ്വീപിൽ ഉണ്ട്. ഈ തടാകങ്ങളിലെ ജലം ഭൂഗർഭജലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടില്ല എന്നതാണ് മറ്റൊരു സവിശേഷത.

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Fraser Island}}
*[http://blog.thecheaproute.com/fraser-island-by-air/ Fraser Island From the Air] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424085214/http://blog.thecheaproute.com/fraser-island-by-air |date=2011-04-24 }}
*[http://www.derm.qld.gov.au/parks/fraser/index.html Official Website of the Department of Environment and Resource Management for more information and camping permits]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120908172540/http://www.derm.qld.gov.au/parks/fraser/index.html |date=2012-09-08 }}
*[http://environment.gov.au/heritage/places/world/fraser/index.html World heritage listing for Fraser Island]
*[http://www.greatsandybiosphere.org Great Sandy Biosphere ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616172455/http://greatsandybiosphere.org/ |date=2017-06-16 }}
*[http://queenslandplaces.com.au/fraser-island University of Queensland: Queensland Places: Fraser Island]
*[http://maps.google.nl/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=nl&amp;geocode=&amp;q=25.26796%C2%BA+S+153.2379%C2%BA+E+&amp;sll=-25.276405,153.235567&amp;sspn=0.012903,0.021479&amp;ie=UTF8&amp;ll=-25.267016,153.238394&amp;spn=0.001613,0.002685&amp;t=h&amp;z=19 Satellite image of S.S. ''Maheno'' from Google Maps]

{{ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങൾ}}

{{geo-stub}}

[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ലോകപൈതൃകകേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>mdkwb6aegn88c168kbk5qd4wsgvr2n0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൈക്രോഇവല്യൂഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319653</id>
    <revision>
      <id>4632304</id>
      <parentid>3969352</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4710" sha1="9gkiu325raslj3051uti2sk6uowsxmp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Microevolution}}
ഉൽപരിവർത്തനം, വ്യതിയാനം, ജനിതകപുനഃസംയോജനം, പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണം, ജീൻ ഡ്രിഫ്റ്റ് എന്നീ ഘടകങ്ങളുടെ പ്രവർ‌ത്തനഫലമായി ഒരു ജീവിഗണത്തിനോ, ജീവിഗണങ്ങൾക്കോ താരതമ്യേന ലഘുവായ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന [[ജീവപരിണാമം|ജീവപരിണാമപ്രക്രിയയാണ്]] '''മൈക്രോഇവല്യൂഷൻ'''&lt;ref name=&quot;mic&quot;&gt;{{Cite web |url=http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/evoscales_02 |title=What is microevolution? |access-date=2015-09-20 |archive-date=2015-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717020913/http://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/evoscales_02 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ഒരു തലമുറയിൽ നിന്നും അടുത്ത തലമുറയിലേയ്ക്ക് ജീനുകളുടടെ ആവൃത്തിയിൽ വരാവുന്ന മാറ്റമാണിത്. ജീൻ ഉൽപരിവർത്തനങ്ങളാണ് മൈക്രോഇവല്യൂഷന്റെ മുഖ്യഅടിത്തറ.

== മൈക്രോഇവല്യൂഷന്റെ കാരണങ്ങൾ ==
ജീവികളിൽ ലിംഗകോശങ്ങളുടെ ഉത്പാദനപ്രക്രിയയായ [[ഊനഭംഗം|ഊനഭംഗത്തിൽ]] ക്രോമസോമുകളിലെ [[ന്യൂക്ലിക്ക് ആസിഡ്|ഡി.എൻ.എ]] ഇരട്ടിക്കുന്നു. ഇരട്ടിക്കുന്ന സമയത്തോ ജനിതകവസ്തുക്കൾ പരസ്പരം കൈമാറുന്ന ജനിതക പുനഃസംയോജനം എന്ന പ്രക്രിയയിലോ ജീനുകളുടെ ഘടനയിലോ യാദൃച്ഛികമായി എണ്ണത്തിലോ വ്യത്യാസം സംഭവിക്കുന്നു. ഈ വ്യത്യാസം പുതിയ ജീൻ കോമ്പിനേഷനുള്ള സന്താനങ്ങളുടെ രൂപപ്പെടലിന് കാരണമാകുന്നു. ഇത്തരം വ്യതിയാനങ്ങൾ ആ സന്താനങ്ങളുടെ സ്വഭാവസവിശേഷതകളിൽ മാറ്റങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ജീവികളുടെ ജീനോടൈപ്പിൽ ഇതുവഴി വ്യത്യാസങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു. 
ജീവിഗണത്തിലെ ജീനുകളുടെ ആകെത്തുകയായ ജീൻ പൂളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ [[പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണപ്രക്രിയ|പ്രകൃതിനിർദ്ധാരണപ്രക്രിയയ്ക്ക്]] വിധേയമായാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. അതിനാൽ പുതുതായി മാറ്റങ്ങളോടെ രൂപപ്പെട്ട സന്താനത്തിന് ജനിതകസ്വഭാവത്തിലും (ജീനോടൈപ്പ്) സ്വഭാവസവിശേഷതകളിലും (ഫീനോടൈപ്പ്) മറ്റംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യാസമുണ്ടാകും. ഇത്തരം വ്യത്യാസങ്ങൾ പരിസ്ഥിതിയിലെ മാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ഒത്തുപോകാൻ സഹായിക്കുന്നവയാണെങ്കിൽ അവയ്ക്ക് പ്രത്യുൽപാദനത്തിലൂടെ കൂടുതൽ സന്താനങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും ജീവീവിഗണത്തിൽ കാര്യമായ എണ്ണം രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിനും കഴിയും. 
== അവലംബം ==
{{reflist}}
ഇവല്യൂഷണറി ബയോളജി, ഡോ. വീർ ബാലാ രാസ്തോഗി, കേദാർ നാഥ് റാം നാഥ്, മീററ്റ്, പേജ് 309-320, 13 എഡിഷൻ, 2015

[[വർഗ്ഗം:ജീവശാസ്ത്രം]]</text>
      <sha1>9gkiu325raslj3051uti2sk6uowsxmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെഷ്ഡൽ പരിശോധന</title>
    <ns>0</ns>
    <id>319750</id>
    <revision>
      <id>4632157</id>
      <parentid>3968731</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3172" sha1="qgtr83lfgg3tuxcj7ebfc4gbnzfdgkp" xml:space="preserve">{{prettyurl|Bechdel test}}
[[File:Dykes to Watch Out For (Bechdel test origin).jpg|ലഘുചിത്രം|ബെഷ്ഡൽ ടെസ്റ്റിനാസ്പദമായ കാർട്ടൂൺ]]
സിനിമയിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് മതിയായ പ്രാതിനിധ്യമുണ്ടോ എന്ന് മനസ്സിലാക്കാനുള്ള പരിശോധനയാണ് '''ബെഷ്ഡൽ പരിശോധന'''. ഇതു പ്രകാരം ഒരു സിനിമയിൽ, രണ്ടോ അതിലധികമോ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾ പുരുഷന്മാരെ കുറിച്ചല്ലാത്ത വിഷയത്തെപ്പറ്റി സംസാരിക്കുകയാണെങ്കിൽ ആ സിനിമ ബെഷ്ഡൽ ടെസ്റ്റിൽ വിജയിച്ചതായി കണക്കാക്കുന്നു. ചിലർ, ഈ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് പേരുണ്ടാവണമെന്നും നിഷ്കർഷിക്കുന്നു. കല്പിത കഥകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഏത് മാധ്യമവും വിലയിരുത്താൻ ബെഷ്ഡൽ പരിശോധന ഉപയോഗിക്കാം. ഏതാണ്ട് പകുതിയോളം ഇംഗ്ലിഷ് സിനിമകൾ മാത്രമേ ബെഷ്ഡൽ പരിശോധനയിൽ വിജയിച്ചിട്ടുള്ളൂ.

==ചരിത്രം==
ആലിസൺ ബെഷ്ഡൽ ചിത്രീകരിച്ച ''ഡൈക്സ് റ്റു വാച്ച് ഔട്ട് ഫോർ'' എന്ന കാർട്ടൂണിൽ നിന്ന്നാണ് ബെഷ്ഡൽ ടെസ്റ്റ് എന്ന ആശയം ഉദ്ഭവിച്ചത്&lt;ref name=&quot;der&quot;&gt;{{Cite web |url=http://filmschoolrejects.com/features/10-famous-films-that-surprisingly-fail-the-bechdel-test.php |title=10 Famous Films That Surprisingly Fail The Bechdel Test |access-date=2015-09-20 |archive-date=2015-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150922151120/http://filmschoolrejects.com/features/10-famous-films-that-surprisingly-fail-the-bechdel-test.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. രണ്ട് സ്ത്രീകൾ തങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടപ്പെട്ട സിനിമകൾ എങ്ങനെയുള്ളതായിരിക്കണം എന്ന് സംസാരിക്കുന്നതാണ് ഈ കാർട്ടൂണിന്റെ ഇതിവൃത്തം. 1985-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കാർട്ടൂണാണിതെങ്കിലും  മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങൾ ബെഷ്ഡലിനെ അംഗീകൃതമായ പരിശോധനയായി പരിഗണിച്ചത് 2010-ലാണ്. 
==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:ഫെമിനിസം]]</text>
      <sha1>qgtr83lfgg3tuxcj7ebfc4gbnzfdgkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രെഞ്ച് പ്രതിരോധം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>321463</id>
    <revision>
      <id>4632065</id>
      <parentid>4629883</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22026" sha1="idyumrfoafx6mb3wurl2wohp3u8uxqv" xml:space="preserve">{{PU|French Resistance}}
{{For| ഇതേ പേരിലുള്ള ചെസ്സിലെ ഒരു പ്രാരംഭനീക്കത്തിനായി|ഫ്രഞ്ച് പ്രതിരോധം}}

[[File:American officer and French partisan crouch behind an auto during a street fight in a French city. - NARA - 531322.tif|thumb|upright|220px|[[സഖ്യകക്ഷികൾ|സഖ്യകക്ഷികളിലെ]] ഭടന്മാരൊടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുന്ന ഫ്രെഞ്ച് റെസിസ്റ്റൻസ് പടയാളികൾ]]
[[File:Croix de Lorraine2.svg|thumb|100px|The ''[[Cross of Lorraine|Croix de Lorraine]]'', chosen by General [[Charles de Gaulle]] as the symbol of the Résistance&lt;ref name=&quot;Croix de Lorraine&quot;&gt;Pharand (2001), p. 169&lt;/ref&gt;]]

{{Campaignbox Free French}}

[[നാസി ജർമ്മനി|ജെർമനിയുടെ നാസി]]പ്പടയ്ക്കെതിരേയും, [[രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ]]ത്തിനോടനുബന്ധിച്ച്  [[വിഷി ഫ്രാൻസ്|വിഷി ഫ്രാൻസിലുണ്ടായ]] ചാരന്മാർക്കെതിരേയും നടന്ന [[ഗറില്ലായുദ്ധം|ഗറില്ലായുദ്ധ]] തന്ത്രങ്ങളോടേയുള്ള ചെറുകൂട്ടങ്ങളുടെ പ്രതിരോധത്തെ പൊതുവെ '''ഫ്രെഞ്ച് പ്രതിരോധം''' എന്ന് വിളിക്കുന്നു({{lang-fr|La Résistance française}}).പ്രതിരോധക സെല്ലുകൾ എന്നത് സ്ത്രീകളും,പുരുഷന്മാരും അടങ്ങിയ കൊച്ചു കൊച്ചു സംഘങ്ങളാണ്(''മക്വിസ്'' എന്ന് ഇവരെ ഗ്രാമീണ മേഖലകളിൽ വിളിക്കുന്നു)&lt;ref name=&quot;French workers in Germany&quot;&gt;Collins Weitz (1995), p. 50&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marquis&quot;&gt;Kedward (1993), p. 30&lt;/ref&gt;  രഹസ്യ പത്രങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നതും,നേരിട്ട് ലഭിച്ച വിവരങ്ങളുടെ ദാതാക്കളും,ശത്രുഭാഗത്ത് കുടുങ്ങികിടക്കുന്ന [[സഖ്യകക്ഷികൾ|സഖ്യകക്ഷികളിലെ]] ഭടന്മാരേയും, പൈലറ്റുമാരേയും രക്ഷിക്കുകയും, ചെയ്യുന്നത് ഇവർ തന്നെയാണ്.
{{-}}

==കുറിപ്പുകൾ==
{{reflist|15em}}

==അവലംബം==
{{refbegin|30em}}
* {{Cite book|author=Abram, David|title= The Rough Guide to Corsica|url=https://archive.org/details/roughguidetocors0000abra|year= 2003|publisher=Rough Guides |location= London|isbn= 978-1-84353-047-3}}
* {{Cite book|author=Ariès, Phillippe &amp; Duby, Georges|title= A History of Private Life, Volume V, Riddles of Identity in Modern Times |year= 1998|publisher=Belknap Press |location= Cambridge, Massachusetts &amp; London|isbn= 978-0-674-40004-7}}
* {{Cite book|author=Atkin, Nicholas|title= The French at War 1934–1944|year= 2002|publisher=Longman |location= London|isbn= 978-0-582-36899-6}}
* {{Cite book|author=Beevor, Antony|title= The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939|url=https://archive.org/details/battleforspainsp0000beev|year= 2006|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson |location= London|isbn= 978-0-297-84832-5}}
* {{Cite book|author=Booth, Owen &amp; Walton, John|title= The Illustrated History of World War II|year= 1998|publisher=Brown Packaging Books Ltd |location= London|isbn= 978-0-7858-1016-2}}
* {{Cite book|author=Bowen, Wayne H|title= Spain During World War II|url=https://archive.org/details/spainduringworld00bowe_0|year= 2006|publisher=University of Missouri Press |location= Columbia|isbn= 978-0-8262-1658-8}}
* {{Cite book|author=Bowen, Wayne H|title= Spaniards and Nazi Germany: Collaboration in the New Order|url=https://archive.org/details/spaniardsnaziger0000bowe|year= 2000|publisher=University of Missouri Press |location= Columbia|isbn= 978-0-8262-1300-6}}
* {{Cite book|author=Brès, Evelyne &amp; Brès, Yvan|title= Un maquis d'antifascistes allemands en France (1942–1944)|year= 2007|publisher=Les Presses du Languedoc |location= Languedoc|isbn= 978-2-85998-038-2}}
* {{Cite book|author=Burdett, Charles &amp; Gorrara, Claire &amp; Peitsch, Helmut|title= European Memories of the Second World War|url=https://archive.org/details/isbn_9781571819369|year= 1999|publisher=Berghahn Books |location= New York|isbn= 978-1-57181-936-9}}
* {{Cite book|author=Burger, Léon|title= Le Groupe &quot;Mario&quot;: une page de la Resistance lorraine|year= 1965|publisher=Imprimerie Louis Hellenbrand|location= Metz|id=ASIN B0000DOQ1O}}
* {{Cite book|author=Christofferson, Thomas &amp; Christofferson, Michael|title= France during World War II: From Defeat to Liberation|year= 2006|publisher=Fordham University Press |location= New York|isbn= 978-0-8232-2563-7}}
* {{Cite book|author=Churchill, Winston S.|title= The Second World War, Volume VI – Triumph and Tragedy|origyear=1953|year= 1995|publisher=Houghton Mifflin Company |location= London|isbn= 978-0-395-07540-1}}
* {{Cite book|author=Cointet, Jean-Paul|title= Dictionnaire historique de la France sous l'occupation|year= 2000|publisher=Tallandier |location= Paris|isbn= 978-2-235-02234-7}}
* {{Cite book|author=Collins Weitz, Margaret|title= Sisters in the Resistance – How Women Fought to Free France 1940–1945|url=https://archive.org/details/sistersinresista00weit|year= 1995|publisher=John Wiley &amp; Sons, Inc |location= New York|isbn= 978-0-471-19698-3}}
* {{Cite book|author=Conan, Eric &amp; Rousso, Henry|title= Vichy: An Ever-Present Past|url=https://archive.org/details/vichyeverpresent0000cona|year= 1998|publisher=Dartmouth |location= Sudbury, Massachusetts|isbn= 978-0-87451-795-8}}
* {{Cite book|author=Cookridge, E. H|title= Inside S.O.E. – The First Full Story of Special Operations Executive in Western Europe 1940–45|url=https://archive.org/details/insidesoestoryof0000ehco_t6g2|year= 1966|publisher=Arthur Barker |location= London|isbn=}}
* {{Cite book|author=Crowdy, Terry|title= French Resistance Fighter: France's Secret Army|year= 2007|publisher=Osprey Publishing |location= Oxford|isbn= 978-1-84603-076-5}}
* {{Cite book|author=Curtis, Michael|title= Verdict On Vichy: Power and Prejudice in the Vichy France Regime|url=https://archive.org/details/verdictonvichypo0000curt|year= 2002|publisher=Arcade Publishing |location= New York|isbn= 978-1-55970-689-6}}
* {{Cite book|author=Davies, Peter|title= France and the Second World War: Occupation, Collaboration and Resistance|url=https://archive.org/details/francesecondworl0000davi|year= 2000|publisher=Routledge |location= London|isbn= 978-0-415-23896-0}}
* {{Cite book|author=Diamond, Hanna|title= Women and the Second World War in France, 1939–1948: Choices and Constraints|url=https://archive.org/details/womensecondworld0000diam|year= 1999|publisher=Longman |location= London|isbn= 978-0-582-29909-2}}
* {{Cite book|author=DuArte, Jack|title= The Resistance|url=https://archive.org/details/resistance0000duar|year= 2005|publisher=AuthorHouse |location= Milton Keynes|isbn= 978-1-4208-4309-5}}
* {{Cite book|author=Duchen, Claire &amp; Bandhauer-Schoffmann, Irene|title= When the War Was over: Women, War and Peace in Europe, 1940–1956|year= 2000|publisher=Continuum International Publishing Group |location= London &amp; New York|isbn= 978-0-7185-0180-8}}
* {{Cite book|author=Eisenhower, General Dwight D.|title= Crusade in Europe – Report on Operations in Northwest Europe, June 6, 1944 – May 8, 1945|url=https://archive.org/details/crusadeineurope0000eise_n5q7|origyear=1948|year= 1997|publisher=Doubleday &amp; Company, Inc |location= New York|isbn= 978-0-8018-5668-6}}
* {{Cite book|author=Ezra, Elizabeth &amp; Harris, Sue|title= France in Focus: Film and National Identity|year= 2000|publisher=Berg Publishers |location= Oxford|isbn= 978-1-85973-368-4}}
* {{Cite book|author=L.F. Ellis, G. R. G. Allen, A. E. Warhurst|title= Victory in the West: The Battle of Normandy|year= 2004|publisher=Naval &amp; Military Press Ltd |location= United Kingdom|isbn= 978-1-84574-058-0}}
* {{Cite book|author=Furtado, Peter|title= History of the 20th Century – World War II|year= 1992|publisher=Andromeda Oxford |location= Abington|isbn= 978-0-231-05427-0}}
* {{Cite book|author=Gassend, Jean-Loup|title= Autopsy of a Battle, the Allied Liberation of the French Riviera|url=https://archive.org/details/operationdragoon0000gass|year= 2014|publisher=Schiffer |location= Atglen PA|isbn= 9780764345807}}
* {{Cite book|author=Gildea, Robert|title= France since 1945|url=https://archive.org/details/francesince19450000gild_c3y7|year= 2002|publisher=Oxford University Press |location= USA|isbn= 978-0-19-280131-9}}
* {{Cite book|author=Godin, Emmanuel &amp; Chafer, Tony|title= The French Exception|year= 2004|publisher=Berghahn Books |location= New York|isbn= 978-1-57181-684-9}}
* {{Cite book|author=Greene, Naomi|title= Landscapes of Loss: The National Past in Postwar French Cinema|url=https://archive.org/details/landscapesofloss0000gree_t3b9|year= 1999|publisher=Princeton University Press |location= New Jersey|isbn= 978-0-691-00475-4}}
* {{Cite book|author=Hayward, Susan|title= French National Cinema|url=https://archive.org/details/frenchnationalci0000hayw_i1u6|year= 2005|publisher=Routledge |location= London &amp; New York|isbn= 978-0-415-30782-6}}
* {{Cite book|author=Herbert, Ulrich|title=National Socialist Extermination Policies: Contemporary German Perspectives and Controversies|year=2000|publisher=Berghahn Books|location= New York|isbn= 978-1-57181-750-1}}
* {{Cite book|author=Jackson, Julian|title= France: The Dark Years, 1940–1944|url=https://archive.org/details/france00juli|year= 2003|publisher=Oxford University Press |location= USA|isbn= 978-0-19-925457-6}}
* {{Cite book|author=Kedward, Harry R|title= In Search of the Maquis: Rural Resistance in Southern France, 1942–1944|url=https://archive.org/details/insearchofmaquis0000kedw|year= 1993|publisher= Oxford University Press|location= USA|isbn= 978-0-19-820578-4}}
* {{Cite book|author=Kedward, Harry R|title= Occupied France: Collaboration And Resistance 1940–1944|url=https://archive.org/details/occupiedfranceco00kedw|year= 1991|publisher= Wiley-Blackwell|location= London|isbn= 978-0-631-13927-0}}
* {{Cite book|author=Kedward, Harry R &amp; Wood, Nancy|title= The Liberation of France: Image and Event |url=https://archive.org/details/liberationoffran0000unse|year= 1995|publisher= Berg Publishers|location= Oxford|isbn= 978-1-85973-087-4}}
* {{Cite book|author=Knapp, Andrew|title= The Government and Politics of France|url=https://archive.org/details/governmentpoliti0000knap|year= 2006|publisher=Routledge |location= London|isbn= 978-0-415-35732-6}}
* {{Cite book|author=Lanzoni, Rémi|title= French Cinema: From Its Beginnings to the Present|url=https://archive.org/details/frenchcinemafrom0000four|year= 2002|publisher=Continuum International Publishing Group |location= London &amp; New York|isbn= 978-0-8264-1399-4}}
* {{Cite book|author=Laffont, Robert|title= Dictionnaire historique de la Résistance|url=https://archive.org/details/dictionnairehist0000unse_r0g7|year= 2006|publisher=Bouquins |location= Paris|isbn= 978-2-221-09997-1}}
* {{Cite book|author=Marshall, Bruce|title= The White Rabbit: The Secret Agent the Gestapo Could Not Crack|url=https://archive.org/details/whiterabbit0000mars_x9l6|origyear=1952|year= 2001|publisher=Cassell &amp; Co |location= London|isbn= 978-0-304-35697-3}}
* {{Cite book|author=Mazdon, Lucy|title= France on Film: Reflections on Popular French Cinema|year= 2001|publisher=Wallflower Press |location= London|isbn= 978-1-903364-08-6}}
* {{Cite book|author=McMillan, James F|title= Twentieth-Century France: Politics and Society in France 1898–1991|year= 1998 |publisher=Hodder Arnold Publication |location= London|isbn= 978-0-340-52239-4}}
* {{Cite book|author=Mendras, Henri &amp; Cole, Alistair|title= Social Change in Modern France: Towards a Cultural Anthropology of the Fifth Republic|year= 1991|publisher=Cambridge University Press |location= Cambridge, UK|isbn= 978-0-521-39108-5}}
* {{cite web|author=Mercier, Marie Helen &amp; Despert, J. Louise|title=Psychological Effects of the War on French Children|url=http://www.psychosomaticmedicine.org/cgi/reprint/5/3/266.pdf|work=French Authorities|accessdate=2007-12-15|format=PDF}}
* {{Cite book|author=Michalczyk, John J|title=Resisters, Rescuers, and Refugees: Historical and Ethical Issues |url=https://archive.org/details/resistersrescuer0000unse|year= 1997|publisher=Sheed &amp; Ward |location= New York|isbn= 978-1-55612-970-4}}
* {{Cite book|author=Moore, Bob|title= Resistance in Western Europe|url=https://archive.org/details/resistanceinwest0000bobm|year= 2000|publisher=Berg Publishers |location= Oxford|isbn= 978-1-85973-279-3}}
* {{Cite book|author=Moran, Daniel &amp; Waldron, Arthur|title= The People in Arms: Military Myth and National Mobilization since the French Revolution|url=https://archive.org/details/peopleinarmsmili0000semi|year= 2002|publisher=Cambridge University Press |location= Cambridge, UK|isbn= 978-0-521-81432-4}}
* {{Cite book|author=Paddock, Alfred H., Jr|title= U.S. Army Special Warfare, Its Origins: Psychological and Unconventional Warfare, 1941–1952|year= 2002|publisher=University Press of the Pacific |location= |isbn= 978-0-89875-843-6}}
* {{Cite book|author=Paxton, Robert|title= Vichy France: Old Guard and New Order, 1940–1944|url=https://archive.org/details/vichyfranceoldgu0000paxt_l1e8|year= 1972|publisher=Columbia University Press |location= New York|isbn= 978-0-231-05427-0}}
* {{Cite book|author=Pharand, Michel W|title= Bernard Shaw and the French|url=https://archive.org/details/bernardshawfrenc0000phar|year= 2001|publisher=University Press of Florida |location= USA|isbn= 978-0-8130-1828-7}}
* {{Cite book|author=Pollard, Miranda|title= Reign of Virtue: Mobilizing Gender in Vichy France|url=https://archive.org/details/reignofvirtuemob0000poll|year= 1998|publisher=University Of Chicago Press |location= Chicago|isbn= 978-0-226-67349-3}}
* Roy, Pinaki. &quot;Vagissements A Partir D' un Terrain Occupe&quot;. ''[[Labyrinth]]'' (Ed. Mishra, L.) (ISSN 0976-0814) 3(2), April 2012: 26-39.
* {{Cite book|author=Rubin Suleiman, Susan|title= Crises of Memory and the Second World War|url=https://archive.org/details/crisesofmemoryse00sule|year= 2006|publisher=Harvard University Press |location= Cambridge, Massachusetts|isbn= 978-0-674-02206-5}}
* {{Cite book|author=Simonnet, Stéphane|title= Atlas de la Libération de la France. Des débarquements aux villes libérées|year= 2004|publisher=Autrement|location= Paris|isbn= 2-7467-0495-1}}
* {{Cite book|author=Suhl, Yuri|title= They Fought Back|year= 1987|publisher=Schocken |location= New York|isbn= 978-0-8052-0479-7}}
* {{Cite book|author=Sumner, Ian|title= The French Army 1939–45 (2)|year= 1998|publisher= Osprey Publishing|location= London|isbn= 978-1-85532-707-8}}
* {{Cite book|author=Sweets, John F.|title= The Politics of Resistance in France, 1940–1944 : A History of the Mouvements Unis de la Résistance|url=https://archive.org/details/politicsofresist0000swee|year= 1976|publisher=Northern Illinois University Press |location= DeKalb|isbn= 978-0-87580-061-5}}
* {{Cite book|author=van der Vat, Dan|title= D-Day: The Greatest Invasion – A People's History|url=https://archive.org/details/ddaygreatestinva0000vand|year= 2003|publisher=Bloomsbury |location= New York|isbn= 978-1-58234-314-3}}
* {{Cite book|author=Vernet, J.|title= Le réarmement et la réorganisation de l'armée de terre Française (1943–1946)|year= 1980|publisher=Service historique de l'armee de terre (SHAT). U.S. Library of Congress (LC) Control No.: 81131366|location= Vincennes}}
* {{Cite book|author=Weisberg, Richar|title= Vichy Law and the Holocaust in France|url=https://archive.org/details/vichylawholocaus0000weis_d2n1|year= 1997|publisher=Routledge |location= London|isbn= 978-3-7186-5892-3}}
* {{Cite book|author=Weiss, Jonathan|title= Irene Nemirovsky: Her Life And Works|url=https://archive.org/details/irenenemirovskyh00weis|year= 2006|publisher=Stanford University Press |location= Stanford, California|isbn= 978-0-8047-5481-1}}
* {{Cite book|author=Williams, Alan|title= Republic of Images: A History of French Filmmaking|url=https://archive.org/details/republicofimages0000will|year= 1992|publisher=Harvard University Press |location= Cambridge, Massachusetts|isbn= 978-0-674-76268-8}}
* {{Cite book|author=Zuccotti, Susan|title= The Holocaust, the French, and the Jews|url=https://archive.org/details/holocaustfrenchj0000zucc|year= 1999|publisher=University of Nebraska Press |location= Lincoln|isbn= 978-0-8032-9914-6}}
{{refend}}

==അധിക വായനയ്ക്ക്==
* Cobb, Matthew (2009). ''The Resistance: The French Fight against the Nazis''. Simon and Schuster. ISBN 978-1-84737-123-2
* [[Agnès Humbert|Humbert, Agnès]] (tr. Barbara Mellor), ''Résistance: Memoirs of Occupied France'', London, Bloomsbury Publishing PLC, 2008 ISBN 978-0-7475-9597-7 (American title: ''Resistance: A Frenchwoman's Journal of the War'', Bloomsbury, USA, 2008); Dutch: ''Resistance. Dagboek van een Parisienne in het verzet'' (Amsterdam: [[De Bezige Bij]], 2008)
* [[Frida Knight|Knight, Frida]] (1975). ''The French Resistance, 1940–44''. London: Lawrence and Wishart. ISBN 978-0-85315-331-3
* Ousby, Ian (1999). ''Occupation: The Ordeal of France, 1940–44''. London: Pimlico. ISBN 978-0-7126-6513-1
* Rousso, Henry (1991). ''The Vichy Syndrome: History and Memory in France Since 1944''. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-93539-6
* Sapiro, Gisèle. (2014).  ''The French Writers’ War 1940-1953'' (1999; English edition 2014); highly influential study of intellectuals [http://www.h-france.net/vol15reviews/vol15no68atack.pdf online review]
* Schoenbrun, David (1980). ''Soldiers of the Night, The Story of the French Resistance''. New American Library. ISBN 978-0-452-00612-6
* Porch, Douglas (1995).  ''The French Secret Services: From the Dreyfus Affair to the Gulf War''. ISBN 9780374158538

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons category|French resistance|ഫ്രെഞ്ച് പ്രതിരോധം}}
* ''Encarta Encyclopedia'' – [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568934_25/France.html History of France – The Resistance]( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102080623/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761568934_25/France.html |date=2009-11-02 }} 2009-10-31)
* ''History Learning Site'' – [http://www.historylearningsite.co.uk/french_resistance.htm The French Resistance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526073445/http://www.historylearningsite.co.uk/french_resistance.htm |date=2015-05-26 }}
* ''Spartacus Educational'' – [http://www.spartacus-educational.com/FRresistance.htm The French Resistance]
* ''Geocities.com'' – {{Wayback |date=20091027005150 |url=http://geocities.com/resistancehistory/ |title=Jean Moulin and the French Resistance}}
* ''SOE Agents in France'' – [http://www.nigelperrin.com/soeagents.htm Secret agents sent to work with the French Resistance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714182132/http://nigelperrin.com/soeagents.htm |date=2011-07-14 }}
* ''Northwest Historical Association'' – [http://www.nwha.org/news_4Q2001/news_page5.html Building the French Resistance Movement, 1940–1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080305164434/http://www.nwha.org/news_4Q2001/news_page5.html |date=2008-03-05 }}
* ''Order of the Liberation'' – [http://www.ordredelaliberation.fr/us_doc/1_1_1_1.html Chronology 1940–1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040807175110/http://www.ordredelaliberation.fr/us_doc/1_1_1_1.html |date=2004-08-07 }}
* ''Special Forces Roll of Honour'' – [http://www.specialforcesroh.com/browse.php?mode=viewc&amp;catid=41 French Secret Agents]
* ''European Resistance Archive'' – [http://www.resistance-archive.org Video Interviews with Resistance Members]
* ''Pierre Albert'' – [http://www.freedomforum.org/publications/msj/courage.summer2000/y08.html The Journalism of the French Resistance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071203173316/http://www.freedomforum.org/publications/msj/courage.summer2000/y08.html |date=2007-12-03 }}
* ''Rebecca Halbreich, The San Francisco State University'' – [http://userwww.sfsu.edu/epf/journal_archive/volume_III,_no._2_-_sp._1994/halbreich_r.pdf Women in the French Resistance]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{Internet Archive short film|id=gov.archives.arc.895984|name=School for Danger (1943)}}
* ''European Centre of Deported Resistance Members'' – [http://www.struthof.fr/en/the-european-centre/presentation/ History and memory of the European Resistance movements and deportation.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924111032/http://www.struthof.fr/en/the-european-centre/presentation/ |date=2015-09-24 }}

{{Resistance in World War II by country}}
{{World War II}}

[[വർഗ്ഗം:French Resistance| ]]
[[വർഗ്ഗം:Sabotage]]
[[വർഗ്ഗം:Special Operations Executive]]
[[വർഗ്ഗം:World War II resistance movements]]
[[വർഗ്ഗം:ഫ്രാൻസിന്റെ ചരിത്രം]]
[[വർഗ്ഗം:വിഷി ഫ്രാൻസ്]]
[[വർഗ്ഗം:രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം]]</text>
      <sha1>idyumrfoafx6mb3wurl2wohp3u8uxqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മല്ലകാമ്പ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>325011</id>
    <revision>
      <id>4632210</id>
      <parentid>4616946</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:40:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5574" sha1="tgsodzx5vnvensuhxhe3kva1xb2lk7w" xml:space="preserve">[[File:Malkhamb team of the Bombay Sappers.jpg|thumb|right|300px|മല്ലകാമ്പ കളിക്കുന്നവർ]]
ഇന്ത്യയിലെ പരമ്പരാഗതമായ കളികളിലൊന്നാണ് '''മല്ലകാമ്പ'''. കുത്തനെയുള്ള ഒരു കയറിൻറെയോ തൂണിൻറെയോ മുകളിൽ നിന്നുള്ള അഭ്യാസപ്രകടനമാണിത്. കളിക്കളത്തിലുപയോഗിക്കുന്ന ചാടാനുപയോഗിക്കുന്ന ദണ്ഡിനെയും ഈ വാക്കുകൊണ്ട് വിവക്ഷിക്കാറുണ്ട്.
മൽപ്പിടുത്തക്കാരൻ എന്ന്  അർത്ഥം വരുന്ന  മല്ല എന്ന വാക്കും ദണ്ഡ് എന്നർഥമുള്ള കാമ്പ എന്ന പദവും ലോപിച്ചാണ് മല്ലകാമ്പ എന്ന പദമുണ്ടായത്.ഇംഗ്ലീഷിൽ ഇതിനെ പോൾ ജിംനാസ്റ്റിക് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്..&lt;ref&gt;{{cite news|title=Indian roots to gymnastics|url=http://sports.ndtv.com/othersports/athletics/34909-indian-roots-to-gymnastics|accessdate=|newspaper=NDTV - Sports|date=6 December 2007|location=Mumbai, India|archive-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140610183625/http://sports.ndtv.com/othersports/athletics/34909-indian-roots-to-gymnastics|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ മധ്യപ്രദേശിൽ ഈ കളിയെ 2013 ഏപ്രിൽ 9ന്  സംസ്ഥാനത്തിൻറെ ഔദ്യോഗിക കായിക ഇനമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു
==ചരിത്രം==
എഡി 1135 ലെ [[Manasollasa|മാനസോല്ലാസ]] എന്ന കൃതിയിലെ [[Someshvara Chalukya|സോമശേവര ചാലൂക്]] എന്ന ഭാഗത്താണ് ചരിത്രപരമായി ഈ കളിയെ കുറിച്ച് ആദ്യമായി പ്രതിബാധിക്കുന്നത്. ഗുസ്തിപിടിത്തക്കാർക്ക് ഒരു പരിശീലനം എന്ന നിലക്കാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ തുടങ്ങിയിരുന്നത്. മധ്യകാലത്ത് മഹാരാഷ്ട്രയിലും ഹൈദരാബാദിലും ഈ കളി നടന്നിരുന്നത്രെ. ബാലംബട്ട്ഡാഡ ദിയോദർ 18ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇതെ കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത് വരെ ഈ കളി പുറം ലോകത്തിന് പ്രദർശിപ്പിക്കാത്ത അവസ്ഥയിലായിരുന്നു &lt;ref&gt;ttp://www.telegraphindia.com/1111103/jsp/orissa/story_14698853.jsp|accessdate=|newspaper=The Telegraph|date=3 November 2011|location=Berhampur, India}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references/&gt;


==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* http://www.mallakhambworld.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218211344/http://www.mallakhambworld.com/ |date=2019-12-18 }}
* http://www.asianmallakhamb.org{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502053924/https://www.asianmallakhamb.org/ |date=2019-05-02 }}
* http://www.samf.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706173954/http://www.samf.in/ |date=2015-07-06 }}
*{{Cite web| title=IndiaPress.org| work=Listing of traditional games and sports of India| url=http://sports.indiapress.org/mallakhamb.php| accessdate=April 1, 2007}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{Cite web| title=mallkhambindia.com| work=Mallakhamb: The Authentic Indian Sport| url=http://www.mallkhambindia.com/| accessdate=April 1, 2007| archive-date=2010-05-15| archive-url=https://web.archive.org/web/20100515144433/http://mallkhambindia.com/| url-status=dead}}
*{{Cite web| title=aquafishsilver.com| work=&quot;MALLAKHAMB&quot; – A Great Traditional Ancient Art of Indian Physical Culture.| url=http://www.aquafishsilver.com/aquafishsilver/mbfwhtml/healthandfitness_mallakhamb_the_complete_body_workout.html| accessdate=April 1, 2007| archive-date=2007-07-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20070702144200/http://www.aquafishsilver.com/aquafishsilver/mbfwhtml/healthandfitness_mallakhamb_the_complete_body_workout.html| url-status=dead}}
*{{Cite book|last = Mujumdar| first = D.C., ed.| authorlink = | coauthors = | title =The Encyclopedia of Indian Physical Culture| publisher =Baroda: Sree Ram Vijaya Printing Press| year =1950| location = | pages =| url = | doi =| id =  }}
* [http://www.youtube.com/watch?v=6FTBrtifKYQ Mallakhamb Athletes]
* http://www.bullshido.net/forums/showthread.php?t=48639 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304092617/http://www.bullshido.net/forums/showthread.php?t=48639 |date=2016-03-04 }}
* http://library.thinkquest.org/11372/data/mallakhamb.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210030821/http://library.thinkquest.org/11372/data/mallakhamb.htm |date=2010-12-10 }}

[[വർഗ്ഗം:കളികൾ]]</text>
      <sha1>tgsodzx5vnvensuhxhe3kva1xb2lk7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബഫർ ലായനി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>326350</id>
    <revision>
      <id>4632127</id>
      <parentid>4543719</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4215" sha1="7wogtchmicxqubm0bk4co1wd3oztztk" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Acids and bases}}
'''ബഫർ ലായനി''' (കൂടുതൽ കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, [[പി.എച്ച്.മൂല്യം|പി.എച്ച്]] ബഫർ അല്ലെങ്കിൽ [[ഹൈഡ്രജൻ അയോൺ]] ബഫർ) എന്നത് ദുർബല അമ്ലത്തിന്റേയും അതിന്റെ കോഞ്ജുഗേറ്റ് ക്ഷാരത്തിന്റേയും അല്ലെങ്കിൽ [[ദുർബല ക്ഷാരം|ദുർബല ക്ഷാരത്തിന്റേയും]] അതിന്റെ [[കോഞ്ജുഗേറ്റ് അമ്ലം|കോഞ്ജുഗേറ്റ് അമ്ലത്തിന്റേയും]] മിശ്രിതമടങ്ങിയ ഒരു ജലീയലായനിയാണ്. വളരെ കുറഞ്ഞ അളവിൽ [[ശക്തമായ അമ്ലം|ശക്തമായ അമ്ലമോ]] [[ക്ഷാരം|ക്ഷാരമോ]] ഇതിൽ ചേർത്താൽ ഇതിന്റെ [[പി.എച്ച്. മൂല്യം]] വളരെ ചെറിയ അളവിലേ മാറുന്നുള്ളൂ. തന്മൂലം ഒരു ലായനിയുടെ പി.എച്ച് മൂല്യത്തിലുള്ള മാറ്റം തടയാൻ ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിവിധ തരം [[രാസപ്രവർത്തനം|രാസപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ]] പി. എച്ച്. മൂല്യം ഏകദേശം സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുക എന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ ബഫർ ലായനികൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ധാരാളം ജീവരൂപങ്ങൾ ആപേക്ഷികമായും ചെറിയ പി.എച്ച് പരിധിയിൽ മാത്രമേ ജീവിക്കാൻ കഴിയൂ. അങ്ങനെ അവ പി.എച്ച് ക്രമപ്പെടുത്താൻ വേണ്ടി ഒരു ബഫർ ലായനി ഉപയോഗിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയിൽ, [[ബൈകാർബണേറ്റ് ബഫറിങ് സിസ്റ്റം]] [[രക്തം|രക്തത്തിന്റെ]] പി.എച്ച് ക്രമപ്പെടുത്താൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.)

==ബഫറിങ്ങിന്റെ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ==
==പ്രയോഗങ്ങൾ==
==ബഫർ പി. എച്ച് കണക്കുകൂട്ടൽ==
==ഇതും കാണുക==
* [[Henderson–Hasselbalch equation]]
* [[Buffering agent]]
* [[Good's buffers]]
* [[Common-ion effect]]
* [[Metal ion buffer]]
* [[Mineral redox buffer]]

==അവലംബം==
{{reflist}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%e0%b8%99%e0%b9%89%e0%b8%b3%e0%b8%a2%e0%b8%b2%e0%b8%a1%e0%b8%b2%e0%b8%95%e0%b8%a3%e0%b8%90%e0%b8%b2%e0%b8%99 Buffer Solution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210421000852/https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2/%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%90%E0%B8%B2%E0%B8%99 |date=2021-04-21 }}
* [http://www.popproperty.net/PopularTools/PHBuffer1.aspx Online pH buffer calculator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091014144942/http://www.popproperty.net/PopularTools/PHBuffer1.aspx |date=2009-10-14 }}
* [http://www.cnr.berkeley.edu/soilmicro/methods/phosphate%20buffer.pdf phosphate buffer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130123185036/http://www.cnr.berkeley.edu/soilmicro/methods/phosphate%20buffer.pdf |date=2013-01-23 }}

{{Chemical equilibria}}

[[Category:Acid–base chemistry]]
[[Category:Equilibrium chemistry]]
[[Category:Buffers]]</text>
      <sha1>7wogtchmicxqubm0bk4co1wd3oztztk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലേഷ്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളുടെ പട്ടിക</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333025</id>
    <revision>
      <id>4632209</id>
      <parentid>4618318</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107099" sha1="6k4plfmy87z3eg2jbj1v6poyy02m554" xml:space="preserve">This is a '''list of topics related to [[Malaysia]]'''.

==മലേഷ്യയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും എടുപ്പുകളും==
* [[അലോർ സെതാർ ടവർ]]
* [[അങ്കശപുരി]]
* [[ബെർജായ ടൈംസ് ചത്വരം]]
* [[ചിൻ സ്വീ ക്ഷേത്രം]]
* [[കോണോട്ട് ബ്രിജ് പവർ സ്റ്റേഷൻ]]
* [[കെല്ലിയുടെ ദുർഗ്ഗം(കോട്ട)]]
* [[കെലോങ്]]
* [[കോട എങാഹ് ഇബ്രാഹിം]]
* [[ക്വാലാ ലമ്പൂർ സിറ്റി  സെന്റർ]] (KLCC)
* [[ക്വാലാ ലമ്പൂർ ഗോപുരം]]
* [[മലയ് വീടുകൾ]]
* [[മലേഷ്യൻ പാർലിമെന്റിന്റെ സഭകൾ]]
* [[മലേഷ്യയിലെ ദേശീയ പ്രൊജക്റ്റുകൾ]]
* [[ദേശീയ ഗ്രിഡ്, മലേഷ്യ]]
* [[പുഡു പ്രിസൺ]]
* [[പെട്രോണാസ് ഇരട്ട ഗോപുരങ്ങൾ]]
* [[Southern Integrated Gateway]]
* [[Wan Mat Saman Aqueduct]]
* [[Condominium and Apartments]]

===Airports in Malaysia===
{{Main|List of airports in Malaysia}}

====Malaysia Peninsular====
*[[Sultan Abdul Halim Airport|Alor Star&amp;nbsp;('''AOR''')]]
*[[Sultan Azlan Shah Airport|Ipoh&amp;nbsp;('''IPH''')]]
*[[Senai International Airport|Johor&amp;nbsp;Bahru&amp;nbsp;('''JHB''')]]
*[[Sultan Ismail Petra Airport|Kota&amp;nbsp;Bharu&amp;nbsp;('''KBR''')]]
*[[Kerteh Airport|Kerteh&amp;nbsp;('''KTE''')]]
*[[Sultan Haji Ahmad Shah Airport|Kuantan&amp;nbsp;('''K''')]]
*[[Kuala Lumpur International Airport|Kuala&amp;nbsp;Lumpur&amp;nbsp;International&amp;nbsp;Airport('''KLIA''')]]
*[[Langkawi International Airport|Langkawi&amp;nbsp;International&amp;nbsp;Airport&amp;nbsp;('''LGK''')]]
*[[Mersing Airport|Mersing&amp;nbsp;('''MEP''')]]
*[[Batu Berendam Airport|Malacca International Airport&amp;nbsp;('''MKZ''')]]
*[[Penang International Airport|Penang&amp;nbsp;International&amp;nbsp;Airport('''PEN''')]]
*[[Pangkor Airport|Pangkor&amp;nbsp;('''PKG''')]]&amp;nbsp;•
*[[Redang Airport|Redang&amp;nbsp;('''RDN''')]]&amp;nbsp;•
*[[Sultan Abdul Aziz Shah Airport|Subang&amp;nbsp;('''SZB''')]]&amp;nbsp;•
*[[Sultan Mahmud Airport|Kuala&amp;nbsp;Terengganu&amp;nbsp;('''TGG''')]]&amp;nbsp;•
*[[Tioman Airport|Tioman&amp;nbsp;('''TOD''')]]&amp;nbsp;•
*[[Taiping Airport|Taiping&amp;nbsp;('''TPG''')]]&amp;nbsp;•
*[[Tekah Airport|Tekah]]&amp;nbsp;•
*[[Kluang Airport|Kluang&amp;nbsp;('''WMAP''')]]&amp;nbsp;•
*[[Gong Kedak Airport|Gong&amp;nbsp;Kedak&amp;nbsp;('''WMGK''')]]&amp;nbsp;•
*[[Sungai Besi Airport|Sungai&amp;nbsp;Besi&amp;nbsp;('''WMKF''')]]

====East Malaysia====
* [[Ba'kelalan Airport]]
* [[Bario Airport|Bario Sarawak Airport]]
* Belaga Airport|Belaga
* [[Bintulu Airport|Bintulu&amp;nbsp;('''BTU''')]]&amp;nbsp;•
* [[Kapit Airport|Kapit&amp;nbsp;('''KPI''')]]&amp;nbsp;•
* [[Keningau Airport|Keningau&amp;nbsp;('''KGU''')]]&amp;nbsp;•
* [[Kota Kinabalu International Airport|Kota&amp;nbsp;Kinabalu&amp;nbsp;International&amp;nbsp;Airport&amp;nbsp;('''BKI''')]]&amp;nbsp;•
* [[Kuching International Airport|Kuching&amp;nbsp;International&amp;nbsp;Airport&amp;nbsp;('''KCH''')]]&amp;nbsp;•
* [[Kudat Airport|Kudat&amp;nbsp;('''KUD''')]]&amp;nbsp;•
* [[Labuan Airport|Labuan&amp;nbsp;('''LBU''')]]&amp;nbsp;•
* [[Lahad Datu Airport|Lahad&amp;nbsp;Datu&amp;nbsp;('''LDU''')]]&amp;nbsp;•
* [[Lawas Airport|Lawas&amp;nbsp;('''LWY''')]]&amp;nbsp;•
* [[Limbang Airport|Limbang&amp;nbsp;('''LMN''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Akah Airport|Long&amp;nbsp;Akah&amp;nbsp;('''LKH''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Banga Airport|Long&amp;nbsp;Banga&amp;nbsp;('''LBP''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Lellang Airport|Long&amp;nbsp;Lellang&amp;nbsp;('''LGL''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Pasia Airport|Long&amp;nbsp;Pasia&amp;nbsp;('''GSA''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Semado Airport|Long&amp;nbsp;Semado&amp;nbsp;('''LSM''')]]&amp;nbsp;•
* [[Long Seridan Airport|Long&amp;nbsp;Seridan&amp;nbsp;('''ODN''')]]&amp;nbsp;•
* [[Marudi Airport|Marudi&amp;nbsp;('''MUR''')]]&amp;nbsp;•
* [[Miri Airport|Miri&amp;nbsp;('''MYY''')]]&amp;nbsp;•
* [[Mukah Airport|Mukah&amp;nbsp;('''MKM''')]]&amp;nbsp;•
* Mulu Airport|Mulu&amp;nbsp;('''MZV''')
* Pamol Airport|Pamol&amp;nbsp;('''PAY''')
* Ranau Airport|Ranau&amp;nbsp;('''RNU''')
* Sahabat Airport|Sahabat&amp;nbsp;('''SXS''')
* [[Sandakan Airport|Sandakan&amp;nbsp;('''SDK''')]]&amp;nbsp;•
* Sematan Airport|Sematan&amp;nbsp;('''BSE''')
* Semporna Airport|Semporna&amp;nbsp;('''SMM''')
* Sepulut Airport|Sepulut&amp;nbsp;('''SPE''')
* [[Sibu Airport|Sibu&amp;nbsp;('''SBW''')]]&amp;nbsp;•
* Simanggang Airport|Simanggang&amp;nbsp;('''SGG''')
* Tanjung Manis Airport|Tanjung&amp;nbsp;Manis;('''WBGT''')
* [[Tawau Airport|Tawau&amp;nbsp;('''TWU''')]]&amp;nbsp;•
* Tommanggong Airport|Tommanggong('''TMG''')

===മലേഷ്യയിലെ അമ്യൂസ്മെന്റ് പാർക്കുകൾ===
* [[Cosmo's World]]
* [[ജെന്റിംഗ്]]
* [[A' Famosa Resort]]
* [[Sunway Lagoon]]
* Bukit Merah Laketown Resort
* The Carnivall Sungai Petani
* Sunway Tambun Lost World

===മലേഷ്യയിലെ പാലങ്ങൾ===
* [[കോണോട്ട് പാലം]]
* [[ജംബാതൻ Buloh Kasap]]
* [[Jambatan Dabong]]
* [[Jambatan Iskandariah]]
* [[Jambatan Kota]]
* [[Jambatan Kuala Krai]]
* [[Jambatan Parit Sulong]]
* [[Jambatan Raja Pemaisuri Bainun]]
* [[Jambatan Sultan Abdul Jalil Shah]]
* [[Jambatan Sultan Ahmad Shah]]
* [[Jambatan Sultan Ahmad Shah II]]
* [[Jambatan Sultan Azlan Shah]]
* [[Jambatan Sultan Idris Shah II]]
* [[Jambatan Sultan Ismail]]
* [[Jambatan Sultan Ismail Petra]]
* [[Jambatan Sultan Mahmud]]
* [[Jambatan Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]]
* [[Jambatan Sultan Yahya Petra]]
* [[Malaysia-Singapore Second Link]]
* [[Merdeka Bridge, Malaysia]]
* [[Muar Second Bridge]]
* [[പെനാങ്ക് Bridge]]
* [[Penang Second Bridge]]
* [[പെർമാസ് ജായ Bridge]]
* [[Pulau Bunting Bridge]]
* [[Sungai Johor Bridge]]
* [[Sungai Linggi Bridge]]

====Bridges in Putrajaya====
* [[Monorail Suspension Bridge]]
* [[പുത്ര Bridge]]
* [[സെറി ബക്തി Bridge]]
* [[Seri Bestari Bridge]]
* [[Seri Gemilang Bridge]]
* [[Seri Perdana Bridge]]
* [[Seri Saujana Bridge]]
* [[Seri Setia Bridge]]
* [[Seri Wawasan Bridge]]

===Buildings and structures in Kuching===
* [[Kuching International Airport]]
* [[Petra Jaya State Mosque]]
* [[Sarawak Convention and Exhibition Centre]]
* [[സാരവാക്ക് Museum]]
* [[സാരവാക്ക് Stadium]]
* [[Swinburne University of Technology Sarawak Campus]]
* [[വിസ്മ ബാപ്പ മലേഷ്യ]]

===Buildings and structures in Malacca===
* [[A Famosa]]
* [[Stadthuys]] Building

===Buildings and structures in Penang===
* [[Bayan Lepas International Airport]]
* [[Cheong Fatt Tze Mansion]]
* [[Fort Cornwallis]]
* [[KOMTAR]]
* [[Kek Lok Si]]
* [[Millennium Tower (Penang, Malaysia)]]
* [[Penang Adventist Hospital]]

===Buildings and Structures in കെദായിലെ കെട്ടിടങ്ങളും എടുപ്പുകളും===
* [[Balai Nobat]]
* [[സാഹിർ മൊസ്ക്]]
* [[Balai Besar]]
* [[Alor Setar Tower]]
* [[ലങ്കാവി കേബിൾ കാർ Cable Car]]
* [[Dataran Lang]]

===Buildings and structures in Putrajaya===
* [[Istana Darul Ehsan]]
* [[Melawati National Palace]]
* [[Millennium Monument (Malaysia)]]
* [[Palace of Justice (Malaysia)]]
* [[Perdana Putra]]
* [[പുത്ര മോസ്ക്]]
* [[പുത്രജയ കൺവെൻഷൻ സെന്റർ]]
* [[Putrajaya Landmark]]
* [[Putrajaya Ministry of Finance]]
* [[Seri Perdana]]
{{See also|#Bridges in Putrajaya}}

===Casinos in Malaysia===
* [[Genting Highlands]]

===മലേഷ്യയിലെ സെമിത്തേരികൾ===
* [[അലോർ ഗജ ബ്രിട്ടിഷ് സമാധിസ്ഥലം]]
* [[Bukit Cina]]
* [[Labuan War Cemetery]]
* [[Nilai Memorial Park]]
* [[നിർവ്വാണ സ്മാരക പാർക്ക്]]
* [[Taiping War Cemetery]]
* [[Taman Selatan]]
* [[Tanjung Kupang Memorial]]
* [[Pinubung Jabung]]

===മലേഷ്യയിലെ ഡാമുകൾ===
* [[Air Itam Dam]]
* [[Babagon Dam]]
* [[Bakun Dam]]
* [[Batang Ai Dam]]
* [[Beris Dam]]
* [[Batu Dam]]
* [[Chenderoh Dam]]
* [[Kenyir Dam]]
* [[Klang Gates]]
* [[Mengkuang Dam]]
* [[Pedu Lake]]
* [[Pergau Dam]]
* [[Teluk Bahang Dam]]
* [[Temenggor Dam]]

===Houses in Malaysia===
{{see also|Official residences in Malaysia|Royal residences in Malaysia}}

===Mausoleums in Malaysia===
* [[Kedah royal mausoleum]]
* [[Makam Mahmoodiah]]
* [[Makam Mahsuri]]
* [[Makam Pahlawan]]
* [[Makam Sultan Abdul Samad]]
* [[Makam Sultan Ali of Johor]]
* [[Makam Sultan Mahmud Mangkat Dijulang]]
* [[Masjid Abidin]]
* [[Masjid Al-Muktafi Billah Shah]]
* [[Masjid Sultan Sulaiman]]
* [[Perak royal mausoleum]]
* [[Sabah State Mosque]]
* [[Tun Datu Mustapha Memorial]]

===Monuments and memorials in Malaysia===
* [[Millennium Monument (Malaysia)]]
* [[Tugu Keris]]
* [[Tugu Negara]]
* [[Mat Salleh Rebellion#Mat Salleh's Memorial|Mat Salleh Memorial]]

===Museums in Malaysia===
{{Main|List of museums in Malaysia}}

===Palaces in Malaysia===
* [[Istana Negara, Jalan Duta|Istana Negara, Kuala Lumpur]]

===Places of worship in Malaysia===

====Mosques in Malaysia====
* [[Federal Territory Mosque]]
* [[Masjid Jamek]]
* [[Kampong Hulu mosque]]
* [[Kampung Keling mosque]]
* [[Kota Kinabalu City Mosque]]
* [[Masjid Abidin]]
* [[Masjid Al Azim]]
* [[Masjid Al Mujaheddin]]
* [[Masjid Al Taqwa]]
* [[Masjid Al-Falak]]
* [[Masjid Al-Muktafi Billah Shah]]
* [[Masjid Alaeddin]]
* [[Masjid An-Nur Kotaraya]]
* [[Masjid As Syakirin]]
* [[Masjid Darul Ehsan]]
* [[Masjid Diraja Pasir Pelangi]]
* [[Masjid Jamek Bandar Baru UDA]]
* [[Masjid Jamek Kampung Melayu Majidee]]
* [[Masjid Jamek Larkin]]
* [[Masjid Jamek Nong Chik]]
* [[Masjid Jamek Pasir Gudang]]
* [[Masjid Jamek Seremban]]
* [[Masjid Jamek Sultan Abdul Aziz Shah]]
* [[Masjid Jamek Sultan Ibrahim]]
* [[Masjid Jamek Sultan Ismail]]
* [[Masjid Jamek Taman Pelangi]]
* [[Masjid Kampung Baru]]
* [[Masjid Kampung Laut]]
* [[Masjid Kapitan Kling]]
* [[Masjid Lebuh Aceh]]
* [[Masjid Negeri Petra Jaya]]
* [[Masjid Negeri Seremban]]
* [[Masjid Negeri Sultan Abu Bakar]]
* [[Masjid Negeri Sultan Ahmad Shah]]
* [[Masjid Negeri Sultan Idris Shah]]
* [[Masjid Puchong Perdana]]
* [[Masjid Raja Alang]]
* [[Masjid Saidina Umar Al-Khattab]]
* [[Masjid Saidina Uthman Bin Affan]]
* [[Masjid Sultan Abdul Samad]]
* [[Masjid Sultan Ibrahim]]
* [[Masjid Sultan Sulaiman]]
* [[Masjid Tengku Tengah Zaharah]]
* [[Masjid Tun Abdul Aziz]]
* [[Masjid Ungku Tun Aminah]]
* [[Masjid Yayasan Mohammad Noah]]
* [[Masjid Zahir]]
* [[Masjid Negara]]
* [[Penang State Mosque]]
* [[Putra Mosque]]
* [[Sabah State Mosque]]
* [[Straits Mosque, Melaka]]
* [[Subang Airport Mosque]]
* [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Mosque]]
* [[Tranquerah Mosque]]
* [[Ubudiah Mosque]]

====മലേഷ്യയിലെ ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങൾ====
Sort by state&lt;br /&gt;
കെദ
* ശ്രീ മഹാ മാരിയമ്മൻ ദേവസ്ഥാനം                [[Alor Setar]]
* ശ്രീ തണ്ടായുതപാണി കോവിൽ                     [[Alor Setar]]

പെനാങ്
* [[ശ്രീ മാരിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം, പെനാങ്]]
* ശ്രീ സങിലി കറുപ്പർ കാളിയമ്മൻ ക്ഷേത്രം          [[Butterworth, Penang]]
* ശ്രീ ജലാൻ ബാരു മുനീശ്വരർ ക്ഷേത്രം             [[Butterworth, Penang]]
* ശ്രീ തണ്ടായുതപാണി കോവിൽ                     [[Penang]]

Perak
* ശ്രീ തണ്ടായുതപാണി കോവിൽ                     [[Ipoh]]
* ശ്രീ തണ്ടായുതപാണി കോവിൽ                     [[Teluk Intan]]
* ശ്രീ മുത്തു മാരിയമ്മൻ കോവിൽ                    [[Batu Gajah]]
* ശ്രീ മഹാ നാഗ കന്നിയമ്മൻ കോവിൽl                [[Batu Gajah]]
* ശ്രീ സുബ്രമണിയാർ സ്വാമി കോവിൽ                  [[Batu Gajah]]
* Kanthan Kallumalai ശ്രീ Kaliamman കോവിൽ        [[Kuala Kangsar,Chemor]]

Perlis
* Arulmigu Arumugaswamy Temple                  [[Wang Bintong]], [[Kangar]]
* Sree Kamatchi Amman Temple                    [[Padang Besar, Malaysia|Padang Besar]], [[Arau]]
* Dewi Sri Mariamman Sabha Temple               [[Arau]]
* ശ്രീ Nageshwary Amman Temple                   [[Padang Pauh]]
* ശ്രീ Maha Muniswarar Temple                    [[Kangar]]

Selangor
* [[Batu Caves|Batu Caves Sri Subramaniam Devasthanam]]
* ശ്രീ Subramaniar Alayam                        [[Sepang, Selangor]]
* ശ്രീ Sitthi Vinayagar കോവിൽ                    [[P.J., Selangor]]
* ശ്രീ Sakthi Easwari കോവിൽ                      [[P.J., Selangor]]
* ശ്രീ Shivan Temple                             [[Bukit Gasing,Selangor]]
* ശ്രീ Subramaniar കോവിൽ                        [[P.J., Selangor]]
* ശ്രീ Subramania Swamy കോവിൽ                    [[Klang, Selangor]]
* ശ്രീ Sivan കോവിൽ                               [[Kota Road, Klang, Selangor]]
* ശ്രീ Maha Mariamman കോവിൽ                      [[Klang, Selangor]]
* ശ്രീ Selva Vinayagar കോവിൽ                     [[Klang, Selangor]]
* ശ്രീ Raja Rajeswary കോവിൽ                      [[Ampang Jaya|Ampang]]
* ശ്രീ Sakthi Vinayagar Alayam                   [[Ampang Jaya|Ampang]]
* ശ്രീ Subramaniaswami Temple Paribalana Sabai   [[Kajang]]
* [[ശ്രീ Sunderaraja Perumal Temple|Sri Sundaraja Perumal Kovil]] [[Klang, Selangor]]
* ശ്രീ Maha Mariamman Temple                     [[Telok Panglima Garang, Banting]]
*ശ്രീ Maha Mariamman Temple                     [[Klang(Istana)]]
* ശ്രീ Vartharaja Perumal Temple                 [[SS 13 Subang Jaya, Selangor]]
* ശ്രീ Verrakathy Vinayagar Temple               [[Rawang, Selangor]]
* Devi ശ്രീ Karumariamman Temple                 [[Klang, Selangor]]

Negeri Sembilan&lt;br /&gt;
* ശ്രീ Maha Mariamman Temple                     [[Gemencheh]], [[Tampin]]

Melaka
*[http://thuropathai.50megs.com['thuropathai.50megs.com'] Sri Subramaniar Thuropathai Amman Alayam       (( Gajah Berang Melaka))
*[http://www.subramaniar.devasthanam.melaka.itgo.com] Sri Subramaniar Alayam                         ((Batu Berendam Melaka))
*ശ്രീ Mutu Mariaman Alayam               ((Bukit Beruang Melaka))
*ശ്രീ Maha Mariamman Temple                      (( Gajah Berang Melaka ))
*ശ്രീ Maha Mariamman Temple                      (( Pengakalan Rama Melaka ))
''[http://maa.veeran.temple.50megs.com]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413170459/http://maa.veeran.temple.50megs.com/ |date=2012-04-13 }} maa.veeran.temple.50megs.com:Sri Maa Veeran Temple (Madurai Veeran Temple)   ((Melaka)) ''

Johor&lt;br /&gt;
*Glass Temple, [[Johor Bahru]]

Pahang&lt;br /&gt;
Terengganu&lt;br /&gt;
* ശ്രീ Maha Mariamman Temple,                    [[Chukai]], [[Kemaman]]
* ശ്രീ Kaliyuga Durga Lakshmi Amman Temple,      Jalan Cherong Lanjut, [[Kuala Terengganu]]
* ശ്രീ Soola Amman Temple,                       [[Kuala Terengganu]]
* ശ്രീ Maha Mariamman,                           [[Kerteh]], [[Kemaman]]

Kelantan&lt;br /&gt;
Sabah&lt;br /&gt;
Sarawak
* ശ്രീ Srinivasagar Kaliamman Temple             [[Ban Hock Road, Kuching, Sarawak]]
* ശ്രീ Maha Mariamman Temple                     [[Batu Lintang]], [[Kuching]], [[Sarawak]]
* Mount Matang Maha Mariamman Temple            [[Mount Matang]], [[Kuching]], [[Sarawak]]

Wilayah Persekutuan
* [[ശ്രീ Mahamariamman Temple, Kuala Lumpur]]
* [[ശ്രീ Kandaswamy Kovil, Brickfields]]
* ശ്രീ Maha Eeswaran Temple                      [[Kg. Bumi Hijau, Setapak, Kuala Lumpur]]
* ശ്രീ Thandayuthapani കോവിൽ                     [[Kuala Lumpur]]
* [[ശ്രീ Maha Mariamman കോവിൽ Kepong]],          [[Kuala Lumpur]]

====മലേഷ്യയിലെ ബുദ്ധമതക്ഷേത്രങ്ങൾ====
* [[Wat Chaiya Mangkalaram]]
* [[Sin Sze Si Ya Temple]]
* [[Cheng Hoon Teng]]
* [[Kek Lok Si]]
* [[Snake Temple]]
* [[Thean Hou Temple]]
* [[Wat Chetawan]]

====Gurdwaras (Sikh temple) in Malaysia====

*Gurudwara Sahib Muar, Johor
*Gurudwara Sahib Batu Pahat, Johor
*Gurudwara Sahib Segamat, Johor
*Gurudwara Sahib Babe ke Guru Ram Das World, Machap, Johor
*Gurudwara Sahib Kluang, Johor
*Gurudwara Sahib Pontian, Johor
*Gurudwara Sahib Johor Bahru, Johor
*Gurudwara Sahib Kulim, Kedah
*Gurudwara Sahib Sungei Petani, Kedah
*Gurudwara Sahib Alor Setar, Kedah
*Gurudwara Sahib Khalsa Dharmak Jatha, Penang
*Gurudwara Sahib Sikh Police, Penang
*Wadda Gurudwara Sahib, Penang
*Gurudwara Sahib Perai, Penang
*Gurudwara Sahib Butterworth, Penang
*Gurudwara Sahib Bukit Mertajam, Penang
*Gurudwara Sahib Khalsa Dharmik Sabha, Parit Buntar, Perak
*Gurudwara Sahib Pokok Assam, Taiping, Perak
*Gurudwara Sahib Taiping, Perak
*Gurudwara Sahib Sitiawan, Perak
*Gurudwara Sahib Sungei Siput Utara, Perak
*Gurudwara Sahib Chemor, Perak
*Gurudwara Sahib Kampong Kepayang, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Tanjong Rambutan, Perak
*Gurudwara Sahib Kuala Kangsar, Perak
*Gurudwara Shaheed Ganj Sahib, Kaniunting, Perak
*Gurudwara Sahib Bruas, Perak
*Gurudwara Sahib Bagan Serai, Perak
*Gurudwara Sahib Jelapang, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Sikh Dharmak Sabha, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Gunong Rapat, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Buntong, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Tambun, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Menglembu Regrouping Area, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Lahat, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Gopeng, Perak
*Gurudwara Sahib Malim Nawar, Perak
*Gurudwara Sahib Tanjong Tuallang, Perak
*Gurudwara Sahib Changkat Tin, Perak
*Gurudwara Sahib Ayer Papan, Perak
*Gurudwara Sahib Tronoh, Perak
*Gurudwara Sahib Pusing, Perak
*Gurudwara Sahib Siputeh, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Menglembu, Jalan Lahat, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Bercham, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Greentown, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Kampar, Perak
*Gurudwara Sahib Teluk Intan, Perak
*Gurudwara Sahib Slim River, Perak
*Gurudwara Sahib Changkat, Batu Gajah, Perak
*Gurudwara Sahib Batu Gujah, Perak
*Gurudwara Sahib Sri Guru Singh Sabha, Gopeng, Perak
*Gurudwara Sahib [[Malay States Guides|Malay States Guide]], Taiping, Perak
*Gurudwara Sahib Police, Ipoh, Perak
*Gurudwara Sahib Tanjong Malim, Perak
*Gurudwara Sahib Bidor, Perak
*Gurudwara Sahib Tapah, Perak
*Gurudwara Sahib Tronoh Mines, Kampar, Perak
*Gurudwara Sahib Tumpat, Kelantan
*Gurudwara Sahib Kota Bahru, Kelantan
*Gurudwara Sahib Kuala Krai, Kelantan
*Gurudwara Sahib Kangar, Perlis
*Gurudwara Sahib Malacca
*Gurudwara Sahib Dharamsala, Kuala Lumpur
*Wadda Gurudwara Sahib Jalan Kampung, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Jalan Sungai Besi, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Jinjang, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Kampung Pandan Settlement, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Kuyow, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Mainduab, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Police, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Police Depot, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Police Jalan Parliament, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Central Workshops Sentul, Kuala Lumpur
*Gurudwara Nanak Darbar Tatt Khalsa, Kuala Lumpur, Malaysia
*Gurudwara Sahib, Titiwangsa Kuala Lumpur, Malaysia
*Gurudwara Sahib Majha Diwan Malaya
*Gurudwara Sahib Brickfields, Kuala Lumpur
*Gurudwara Sahib Singh Sabha, Lahad Datu, Sabah
*Gurudwara Sahib Labuan, Sabah
*Gurudwara Sahib Tawau, Sabah
*Gurudwara Sahib Kota Kinabalu, Sabah
*Gurudwara Sahib Sandakan, Sabah
*Gurudwara Sahib Kuching, Sarawak
*Gurudwara Sahib Sibu, Sarawak
*Gurudwara Sahib Bau, Sarawak
*Gurudwara Sahib Miri, Sarawak
*Gurudwara Sahib Mantin, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Kuala Klavang, Jelebu, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Port Dickson, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Seremban, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Kuala Pilah, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Tampin, Negeri Sembilan
*Gurudwara Sahib Kalumpang, Selangor
*Gurudwara Sahib Kuala Kubu Baru, SelangorGurudwara Sahib Berjuntai Tin, Selangor
*Gurudwara Sahib Klang, Selangor
*Gurudwara Sahib Shah Alam, Selangor
*Gurudwara Sahib Lembah Jaya, Ampang, Selangor
*Gurudwara Sahib Kajang, Selangor
*Gurudwara Sahib Batu Arang, Selangor
*Gurudwara Sahib Ampang, Selangor
*Gurudwara Sahib Guru Ram Das, Banting, Selangor
*Gurudwara Sahib Bukit Beruntung, Selangor
*Gurudwara Sahib Brinchang, Cameron Highlands, Pahang
*Gurudwara Sahib Bentong, Pahang
*Gurudwara Sahib Kuala Lipis, Pahang
*Gurudwara Sahib Tanah Rata, Pahang
*Gurudwara Sahib Raub, Pahang
*Gurudwara Sahib Mentakab, Pahang
*Gurudwara Sahib (Sikh Temple)

===Power stations in Malaysia===
* [[Tuanku Jaafar Power Station]]

===Railway stations in Malaysia===
* [[Kuala Lumpur Railway Station]]
* [[Kuala Lumpur Sentral]]

===Restaurants in Malaysia===
* [[Huizu Hot Wok - Halal Chinese Restaurant]]
* [[Dome (coffeehouse)|Dome]]
* [[Hawker centre]]
* [[KLG restaurant|KLG]]
* [[Kelana Seafood Centre]]
* [[Kopi tiam]]
* [[Mamak stall]]
* [[Marrybrown]]
* [[Restoran Anjung Warisan]]
* [[Restoran Singgah Selalu]]
* [[Sate Kajang Haji Samuri]]
* [[Secret Recipe (restaurant)|Secret Recipe]]
* [[The Chicken Rice Shop]]
* [[Yoshinoya]]
* [[KFC]]
* [[McDonald's]]
* [[Old Town White Coffee]]
* [[Papa John Pizza]]
* [[Burger King]]
* [[Bestfellow Cafe]]
* [[Sunshine Bakery &amp; Cafe]]

===Royal residences in Malaysia===
* [[Istana Negara, Malaysia|Istana Negara]]

===Shopping malls in Malaysia===
* [[1 Utama]]
* [[Amcorp Mall]]
* [[Ampang Park Shopping Complex]]
* [[Berjaya Times Square]]
* [[Bukit Raja Shopping Centre]]
* [[Island Plaza]]
* [[Klang Parade]]
* [[Low Yat Plaza]]
* [[Mid Valley Megamall]]
* [[Pavilion Kuala Lumpur]]
* [[Penang Times Square]]
* [[Plaza Angsana]]
* [[Queensbay Mall]]
* [[Shaw Centrepoint]]
* [[StarHill Gallery]]
* [[Subang Parade]]
* [[Sunway Pyramid]]
* [[Suria KLCC]]
* [[Tebrau City]]
* [[The Curve Damansara]]
* [[The Gardens (Kuala Lumpur)|The Gardens]]
* [[The Mall Kuala Lumpur]]
* [[The Weld]]
* [[Landmark Central Shopping Mall, Kulim Kedah]]

==== Shopping malls in Johor Bahru====
* [[Johor Bahru City Square]]
* [[Jusco Bukit Indah]]
* [[Plaza Angsana]]
* [[Tebrau City]]
* [[Plaza Pelangi]]
* [[Pelangi Leisure Mall]]

==== Shopping malls in Kota Bharu, Kelantan====
* [[KB Mall]]
* [[Kota Sri Mutiara Complex]]
* [[KBTC Kota Bharu Trade Centre]]
* [[Pelangi Mall]]
* [[Intan Plaza]]
* [[Tesco Mall Kota Bharu]]

==== Shopping malls in Kuching, Sarawak====
* [[The Spring Mall]]
* [[Boulevard Shopping Mall]]
* [[Sarawak Plaza]]
* [[Riverside Shopping Complex]]
* [[Tun Jugah]]
* [[Hock Lee Center]]
* [[Wisma Saberkas]]
* [[Green Heights Mall]]
* [[One TJ]]

===Skyscrapers in Malaysia===
* [[KOMTAR]]
* [[Menara Telekom]]
* [[Petronas Twin Towers]]
* [[Plaza Rakyat]]
* [[Kuala Lumpur Tower]]
* [[Tun Datu Mustapha Tower]]
* [[Alor Setar Tower]]
* [[Mutiara Tower, Kota Bharu]]

===Sports venues in Malaysia===
* [[Bukit Kiara Sports Complex]]
* [[Kompleks Sukan Negara]]
* [[Malaysia National Hockey Stadium]]
* [[National Stadium, Bukit Jalil]]
* [[Penang International Sports Arena]]
* [[Putra Indoor Stadium]]
* [[Shah Alam Stadium]]
* [[Stadium Merdeka]]
* [[Olympic Council of Malaysia Indoor Sports Centre]]
* [[Darulaman Stadium]]
* [[Sultan Mizan Zainal Abidin Stadium]]

====Football venues in Malaysia====

* [[City Stadium (Penang)]]
* [[DBI Stadium]]
* [[Darulaman Stadium]]
* [[Darulmakmur Stadium]]
* [[Hang Jebat Stadium]]
* [[Hang Tuah Stadium]]
* [[Likas Stadium]]
* [[MPPJ Stadium]]
* [[Stadium Merdeka]]
* [[National Stadium, Bukit Jalil]]
* [[Negeri Pulau Pinang Stadium]]
* [[Perak Stadium]]
* [[Sarawak Stadium]]
* [[Shah Alam Stadium]]
* [[Sultan Mohammad IV Stadium]]
* [[Tan Sri Hassan Yunus Stadium]]
* [[Tuanku Abdul Rahman Stadium]]
* [[Utama Stadium]]

====Kompleks Sukan Negara====
* [[Kompleks Sukan Negara]]
* [[Malaysia National Hockey Stadium]]
* [[National Stadium, Bukit Jalil]]
* [[Putra Indoor Stadium]]
* [[Bukit Kiara]]

===State Secretariat Buildings in Malaysia===
* [[Kota Darul Naim]]
* [[Melaka State Secretriat Building]]
* [[Penang State Assembly Building]]
* [[Sultan Ibrahim Building]]
* [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Building]]
* [[Template:Malaysian state secretariat buildings]]
* [[Wisma Bapa Malaysia]]
* [[Wisma Darul Iman]]
* Wisma Darul Aman
* Wisma Darul Iman
* Bangunan Darul Ridzuan

===Towers in Malaysia===
* [[Kerinchi Pylon]]
* [[Kuala Lumpur Tower]]
* [[RTM Tower]]
* [[Petronas Twin Towers|Kuala Lumpur City Centre]]
* [[Alor Setar Tower]]

===Zoos in Malaysia===
* [[A Famosa Wildlife Safari]]
* [[Kuala Krai]] Mini Zoo
* [[Kuala Lumpur Bird Park]]
* [[Malacca Zoo]]
* [[Zoo Taiping|Taiping Zoo]]
* [[National Zoo of Malaysia]] (Zoo Negara)
* [[Lok Kawi Zoo]]

==Communications in Malaysia==
* [[BlogsMalaysia]]
* [[Broadcasting in Malaysia]]
* [[Communications in Malaysia]]
* [[History of communications in Malaysia]]
* [[List of postal codes in Malaysia]]
* [[Malaysian Communications and Multimedia Commission]]
* [[Postage stamps and postal history of Malaysia]]
* [[Postage stamps and postal history of the Straits Settlements]]
* [[List of people on stamps of Malaysia]]

==Malaysian culture==
* [[Culture of Malaysia]]
* [[Ah Beng]]
* [[Ah Lian]]
* [[Bukti Negara]]
* [[Cuisine of Malaysia]]
* [[DeepaRaya]]
* [[Federal star]]
* [[Festivals of Malaysia]]
* [[Flag of Malaysia]]
* [[Flag of Sarawak]]
* [[Gawai Dayak]]
* [[Ghost Festival in Malaysia]]
* [[Gods Material Shop]]
* [[Hari Raya]]
* [[Hari Raya Aidilfitri]]
* [[Holidays in Malaysia]]
* [[Ikan Bakar]]
* [[Keling]]
* [[Kiasi]]
* [[Kiasu]]
* [[Kongsi Raya]]
* [[List of Malaysian stamps]]
* [[Malay titles]]
* [[Miss Malaysia]]
* [[Negaraku]]
* [[Nine Emperor Gods]]
* [[Pasar malam]]
* [[Pasar pagi]]
* [[Culture of Penang]]
* [[Rukunegara]]
* [[Sepet]]
* [[Silat]]
* [[Snake charming]]
* [[Superstition of Malaysian Chinese]]
* [[Terengganu State Anthem]]
* [[Tomoi]]
* [[Vasakhi]]
{{See also|#Malaysian media|#Museums in Malaysia}}

===Malaysian architecture===
{{See also|#Buildings and structures in Malaysia}}

===Cinema of Malaysia===
* [[Cinema of Malaysia]]
* [[Cathay Organisation]]
* [[Golden Screen Cinemas]]
* [[List of cinemas in Malaysia]]

====Malaysian actors and Actress====
* [[Abby Abadi]]
* [[Sharifah Amani]]
* [[Kasma Booty]]
* [[Kavita Sidhu]]
* [[Angelica Lee Sin Je]]
* [[Awie]]
* [[Aziz M. Osman]]
* [[Angie Cheung]]
* [[Erra Fazira]]
* [[Fasha Sandha]]
* [[Tiara Jacquelina]]
* [[Jalaluddin Hassan]]
* [[Jamal Abdillah]]
* [[Misha Omar]]
* [[Hani Mohsin]]
* [[M. Nasir]]
* [[P. Ramlee]]
* [[Rosyam Nor]]
* [[Saiful Apek]]
* [[Nicholas Teo]]
* [[Michelle Yeoh]]
* [[Jasmine Michael]]
* [[C. Kumaresan]]
* [[Acapan]]
* [[AMR Murugesan]]
* [[AMR Perumal]]
* [[Koya Maniam]]
* [[S.Ghana]]
* [[Nandu Ramesh]]
* [[Raji Simran]]
* [[Roman Anthony]]
* [[Agoendran]]

====മലേഷ്യയിലെ സിനിമാ സംവിധായകർ====
* [[P. Ramlee]]
* [[Yasmin Ahmad]]
* [[Yusuf Haslam]]
* [[Razak Mohaideen]]
* [[Afdlin Shauki]]
* [[Francis Silvan]]
* Suhan
* [[എം. എസ്. കലൈ]]
* [[Bani (Malaysian director)|Bani]]
* [[എൻ. എസ്. കൃഷ്ണ]]
* [[മുരളീകൃഷ്ണൻ]]
* [[Shan (Malaysian director)|Shan]]
* [[സന്തോഷ് കേശവൻ]]
stacy angie
intan ladyana
lisa surihani
diana danielle
liyana jasmay

====Malaysian films====
* [[Cicak-Man]]
* Cicak-Man 2 : Planet Hitam
* [[Leftenan Adnan]]
* [[Puteri Gunung Ledang (film)]]
* [[Sepet]]
* [[Gubra]]
* [[Aandal]]
* [[Manjari (film)|Manjari]]
* [[ആത്മ]]
* November 24

===Malay culture===
* [[Adat]]
* [[Alfuros]]
* [[Bangsawan]]
* [[Bawang Putih Bawang Merah]]
* [[Bendahara]]
* [[Bomoh]]
* [[Cape Malays]]
* [[Dondang Sayang]]
* [[Hang Jebat]]
* [[Hang Nadim]]
* [[Hang Tuah]]
* [[ഹരി രായ]]
* [[Hari Raya Aidilfitri]]
* [[History of Dikir Barat]]
* [[Jenglot]]
* [[Kertok]]
* [[ലക്സമണ]]
* [[Legend of Gunung Ledang]]
* [[Makam Mahsuri]]
* [[Malay Ruler]]
* [[Malay ghost myths]]
* [[Malay houses]]
* [[Malay titles]]
* [[Malay world]]
* [[Manananggal]]
* [[Nasi lemak]]
* [[Orang Bunian]]
* [[Orang Minyak]]
* [[Pantun]]
* [[Pontianak (folklore)]]
* [[Ronggeng]]
* [[Satay]]
* [[Sepak Takraw]]
* [[Sosatie]]
* [[Taming Sari]]
* [[Temenggung]]
* [[Toyol]]
* [[വയാങ്]]
{{See also|#Monarchs of Malaysia|#Royal families of Malaysia}}

===Malaysian cuisine===

===Chinese cuisine===
* [[Asam fish]]
* [[Bak kut teh]]
* [[Ban mian]]
* [[Bean Sprouts Chicken]]
* [[Chai tow kway]]
* [[Char kway teow]]
* [[Char siew rice]]
* [[Char siu]]
* [[Chee cheong fun]]
* [[Chicken Rice Ball]]
* [[Chinese sausage]]
* [[Claypot chicken rice]]
* [[കറി]]
* [[കറി മീ]]
* [[Douhua]]
* [[Duck soup noodles]]

===Malay cuisine===
* [[Budu (Malay language)|Budu]]
* [[Candlenut]]
* [[Nasi Lemak]]
* [[Dodol]]

===Indian cuisine===
* [[Acar]]
* [[Banana leaf rice]]
* [[Cuisine of Malaysia]]
* [[ചപ്പാത്തിi]]
* [[Chendol]]

===General cuisine===

* [[Chilli padi]]
* [[Cincalok]]
* [[Cokodok]]
* [[Durian]]
* [[Grass jelly]]
* [[Gula melaka]]
* [[Hainanese chicken rice]]
* [[Hawker centre]]
* [[Hokkien mee]]
* [[Ice kachang]]
* [[Ikan Bakar]]
* [[Ipoh cuisine]]
* [[Ipoh white coffee]]
* [[Kaya (jam)]]
* [[Keropok]]
* [[Ketupat]]
* [[Kopi tiam]]
* [[Kuih]]
* [[Laksa]]
* [[Lor mee]]
* [[Maggi]]
* [[Maggi goreng]]
* [[Maggi noodles]]
* [[Mamak stall]]
* [[Mamee]]
* [[Mee Goreng]]
* [[Mee pok]]
* [[Mee rebus]]
* [[Mee siam]]
* [[Mung bean]]
* [[Nasi Dagang]]
* [[Nasi Kandar]]
* [[Nasi lemak]]
* [[Nonya Food]]
* [[Otak-otak]]
* [[തെങ്ങി കള്ള്]]
* [[Pasembur]]
* [[Penang cuisine]]
* [[Pisang goreng]]
* [[Popiah]]
* [[Putu Mayam]]
* [[Ramly Burger]]
* [[Rendang]]
* [[Rojak]]
* [[Roti Tissue]]
* [[Roti canai]]
* [[Sambal]]
* [[Sata (food)|Sata]]
* [[Satay]]
* [[Shahe fen]]
* [[Shrimp paste]]
* [[Sup Kambing]]
* [[Teh tarik]]
* [[Tuak]]
* [[Wanton mee]]
* [[Yam Cake]]
* [[Yong tau foo]]
* [[Yusheng]]

===മലേഷ്യയിലെ ആഘോഷങ്ങൾ===

====Sports festivals hosted in Malaysia====
{{See also|#Sports festivals hosted in Malaysia|#Sports venues in Malaysia}}
* [[1998 Commonwealth Games]]
* [[Malaysian F1 Grand Prix]]
* Malaysia MotoGP Grand Prix
* [[Monsoon Cup]]

===Flags of Malaysia===
* [[Flag of Malaysia]]
* [[Flag of Kuala Lumpur]]
* [[State flags in Malaysia]]

===മലേഷ്യയിലെ ഭാഷകൾ===
* [[Aslian languages]]
* [[Buginese language]]
* [[Yue Chinese|Cantonese]]
* [[Fuzhou dialect]]
* [[Iban language]]
* [[Jahaic languages]]
* [[Javanese language]]
* [[Kadazan]]
* [[Kod Tangan Bahasa Malaysia]]
* [[Kristang language]]
* [[Malaysian English]]
* [[Malaysian Mandarin]]
* [[Malaysian Sign Language]]
* [[Manglish]]
* [[Min Dong]]
* [[Minangkabau language]]
* [[Negeri Sembilan Malay language]]
* [[Penang Hokkien]]
* [[Penang Sign Language]]
* [[Punjabi Language]]
* [[Rojak Language]]
* [[Tamil language|Tamil]]
* [[Tamil language|Tamil1455]]
* [[Tamil language|Tamil 450]]
* [[Tamil language|Tamil -155]]
* [[Selangor Sign Language]]
* [[Semai language]]

===Malaysian literature===
* [[The Malay Dilemma]]
{{See also|#Malaysian writers}}

====Malay literature====
* [[Hikayat Banjar]]
* [[Hikayat Bayan Budiman]]
* [[Hikayat Hang Tuah]]
* [[Hikayat Iskandar Zulkarnain]]
* [[Hikayat Merong Mahawangsa]]
* [[List of Hikayat]]
* [[Sejarah Melayu]]
* [[Tuhfat al-Nafis]]

===Malaysian mythology===
* [[Celestial God]]
* [[Di Zhu God]]
* [[God of Prosperity]]
* [[Hantu Demon]]
* [[Malaysian Chinese religion]]
* [[Na Tuk Kong]]
* [[Tua Pek Kong]]

===Malaysian music===
* [[Music of Malaysia]]
* [[Allah Lanjutkan Usia Sultan]]
* [[Boria (theatre)|Boria]]
* [[Dikir barat]]
* [[Malaysian Idol]]
* [[Malaysian Philharmonic Orchestra]]
* [[Akademi Fantasia]]
* [[One in a Million (Malaysian TV series)]]
* [[Puteri Gunung Ledang (musical)]]
* [[Malaysian Secondary School Band Competition]]

====Malaysian singers====
* [[Ah Niu]]
* [[Alvin Anthons]]
* [[Awie]]
* [[Che'Nelle]]
* [[Daniel Lee Chee Hun]]
* [[Dayang Nurfaizah]]
* [[Erra Fazira]]
* [[Fish Leong]]
* [[Guang Liang]]
* [[Guy Sebastian]]
* [[Ismail Haron &amp; the Guys]]
* [[Jaclyn Victor]]
* [[Jamal Abdillah]]
* [[KRU]]
* [[Liu Jun Er]] (劉珺兒)
* [[Mawi]]
* [[Misha Omar]]
* [[M. Nasir]]
* [[Nana af]]
* [[Nicholas Teo]]
* [[Nicolette Palikat]]
* [[Ning Baizura]]
* [[Penny Tai]]
* [[Siti Nurhaliza]]
* [[Stacy AF6]]
* [[Sudirman Arshad]]
* [[Yuna (singer)|Yuna]]
* [[Tree In Heaven (3ih)]]
* [[Vinx Lin Yi Xin]]
* [[Wang Deqing]]
* [[Zee Avi]]
* [[Ziana Zain]]
* [[Z-Chen]]

====Malaysian styles of music====
* [[Malaysian hip hop]]
* Malaysian Indie Music

===Religion in Malaysia===
* [[മലേഷ്യയിലെ ബുദ്ധമതം]]
* [[Celestial God]]
* [[മലേഷ്യയിലെ ക്രിസ്തുമതം]]
* [[Church of the Province of South East Asia]]
* [[Di Zhu God]]
* [[God of Prosperity]]
* [[Gods Material Shop]]
* [[മലെഷ്യയിലെ ഹിന്ദുമതം]]
* [[മലേഷ്യയിലെ ഇസ്ലാം മതം]]
* [[Malaysian Chinese religion]]
* [[മലേഷ്യൻ തേരവാദ ബുദ്ധമതം]]
* [[Methodist Church in Malaysia]]
* [[Na Tuk Kong]]
* [[മലേഷ്യയിലെ റോമൻ കത്തോലിക്കാമതം]]
* [[സിക്കു മതം]]
* [[മലേഷ്യയിലെ മതസ്വാതന്ത്ര്യം]]
* [[Superstition of Malaysian Chinese]]
* [[Tua Pek Kong]]
{{See also|#Malaysian mythology|#Places of worship in Malaysia}}

===Sabahan culture===
* [[Nunuk Ragang]]

===മലേഷ്യയിലെ കായികരംഗം===
* [[Olympic Council of Malaysia]]
* [[2001 Men's Champions Challenge (field hockey)]]
* [[1993 Men's Champions Trophy (field hockey)]]
* [[Le Tour de Langkawi]]
* [[Malaysia Chess Federation]]
* [[Malaysia at the 1998 Commonwealth Games]]
* [[Malaysia at the 2006 Commonwealth Games]]
* [[Malaysian cricket team]]
* [[Sukma Games]]
* [[Monsoon Cup]]

====Silat====
[[Pencak Silat]] is the official name used to indicate more than 800 martial arts schools and styles spread across more than 18,000 islands in [[Indonesia]]. [[Pencak Silat]] is popular throughout Southeast Asia, include in Malaysia.
* [[Gayung Fatani]]
* [[Silat Cekak Hanafi]]
* [[Gayung Malaysia]]
* [[Kateda]]
* [[Kuntao Silat]]
* [[Liu Seong Kuntao]]
* [[Paul de Thouars]]

====മലേഷ്യയിലെ ഫുട്ബാൾ====
* [[2004 Tiger Cup]]
* [[Football Association of Malaysia]]
* [[Malaysia national football team]]
* [[Perak football team]]
* [[Malaysian Premier League]]
* [[Malaysian Super League]]

=====മലേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ ടീമുകൾ=====
* [[KL Plus FC]]
* [[Kedah FA]]
* [[Negri Sembilan FA]]
* [[Pahang FA]]
* [[Perak FA]]
* [[Perlis FA]]
* [[Selangor FA]]
* [[Penang FA]]
* [[Kelantan FA]]

=====മലേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ മത്സരങ്ങൾ=====
* [[Malaysia Cup]]
* [[Malaysian Premier League]]
* [[Malaysian Super League]]

=====മലേഷ്യയിലെ തുഴയൽ =====
:See also: [http://www.rmsir.com  Raja Muda Selangor International Regatta]
:See also: [http://www.langkawiregatta.com Royal Langkawi International Regatta]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=====Malaysian Sailors=====
* [[Azhar Mansor|Dato' Azhar Mansor]]

====മലേഷ്യയിലെ ഗോൾഫ് കളി====

=====Golf tournaments in Malaysia=====
* [[Malaysian Open (golf)]]
* [[Millionaire Golfer]]

=====Malaysian golfers=====
* [[Danny Chia]]
* [[Iain Steel]]

====Sport in Kuala Lumpur====
{{See also|#1998 Commonwealth Games}}

====Le Tour de Langkawi====
* [[Le Tour de Langkawi]]
* [[2000 Le Tour de Langkawi]]
* [[2001 Le Tour de Langkawi]]
* [[2002 Le Tour de Langkawi]]
* [[2003 Le Tour de Langkawi]]
* [[2004 Le Tour de Langkawi]]
* [[2005 Le Tour de Langkawi]]
* [[2006 Le Tour de Langkawi]]

====Malaysian Grand Prix====
* [[1999 Malaysian Grand Prix]]
* [[2000 Malaysian Grand Prix]]
* [[2001 Malaysian Grand Prix]]
* [[2002 Malaysian Grand Prix]]
* [[2003 Malaysian Grand Prix]]
* [[2004 Malaysian Grand Prix]]
* [[2005 Malaysian Grand Prix]]
* [[2006 Malaysian Grand Prix]]
* [[Malaysian Grand Prix]]
* [[Sepang International Circuit]]

====Malaysia at the Olympics====
* [[Malaysia at the 1972 Summer Olympics]]
* [[Malaysia at the 1988 Summer Olympics]]
* [[Malaysia at the 1992 Summer Olympics]]
* [[Malaysia at the 1996 Summer Olympics]]
* [[Malaysia at the 2000 Summer Olympics]]
* [[Malaysia at the 2004 Summer Olympics]]

=====Olympic competitors for Malaysia=====
* [[Chan Chong Ming]]
* [[Choong Tan Fook]]
* [[Wong Choong Hann]]
* [[Lee Chong Wei]]

===മലേഷ്യയിലെ ആയുധങ്ങൾ===
* [[Arit]]
* [[Keris]]

====മലയൻ വാളുകൾ====
* [[Kampilan]]
* [[Klewang]]
* [[Kris]]

===മലേഷ്യൻ എഴുത്തുകാർ===
* [[Tash Aw]]
* [[Abdullah bin Abdul Kadir]]
* [[Yvonne Foong]]
* [[Kee Thuan Chye]]
* [[Keris Mas]]
* [[Jeff Ooi]]
* [[Oon Yeoh]]
* [[Peter Pek]]
* [[Syed Hussein Alatas]]
* [[Syed Muhammad Naquib al-Attas]]
* [[Lillian Too]]
* [[Mack Zulkifli]]
{{See also|Malaysian writers}}

==മലേഷ്യയുടെ സാമ്പത്തിക രംഗം==
* [[Economy of Malaysia]]
* [[Bank Negara Malaysia]]
* [[BioValley (Malaysia)|BioValley]]
* [[FELDA]]
* [[Hawker centre]]
* [[Iskandar Development Region]]
* [[Islamic banking in Malaysia]]
* [[Kuala Lumpur Commodity Exchange]]
* [[Kuala Lumpur Composite Index]]
* [[Malaysia Derivatives Exchange]]
* [[Malaysian Industrial Development Authority]]
* [[Malaysian ringgit]]
* [[Malay units of measurement]]
* [[MSC Malaysia]]
* [[MyKad]]
* [[National Grid, Malaysia]]
* [[Northern Corridor Economic Region]]
* [[Ninth Malaysia Plan]]
* [[Remisier]]
* [[Urban Development Authority]]

===മലേഷ്യയിലെ ബിസിനസ്സുകാർ===
* [[Jeffrey Cheah|Tan Sri Dato' Seri Dr. Jeffrey Cheah]]
* [[Tan Sri William Cheng]]
* [[Zang Toi]]
* [[Jimmy Choo]]
* [[Melinda Looi]]
* [[Bernard Chandran]]
* [[Tom Abang Saufi]]
* [[Rizalman Ibrahim]]
* [[Daim Zainuddin]]
* [[Halim Saad]]
* [[Ananda Krishnan]]
* [[Robert Kuok]]
* [[Lee Chee Min]]
* [[Tan Sri Mohd Saleh bin Sulong]]
* [[Peter Pek]]
* [[Shoba Purushothaman]]
* [[Chung Keng Quee]]
* [[Quek Leng Chan]]
* [[Razak Mohammed]]
* [[Nasimuddin Amin]]
* [[Tan Sri Syed Mokhtar Al-Bukhary]]
* [[Vincent Tan]]
* [[Teh Hong Piow]]
* [[Tiong Hiew King]]
* [[Lim Goh Tong]]
* [[Tony Fernandes]]
* [[Lillian Too]]
* [[Joey Yap]]
* [[Francis Yeoh]]
* [[Barnard Siau]]

===മലേഷ്യൻ കമ്പനികൾ===
* [[List of Malaysian companies]]
* [[AirAsia]]
* [[Astro (satellite TV)]]
* [[BSA Manufacturing]]
* [[Berjaya Group]]
* [[Boustead Group]]
* [[Bufori]]
* [[Bursa Malaysia]]
* [[City-Link Express]]
* [[Centada]]
* [[DK Leather]]
* [[DRB-HICOM]]
* [[DiGi Telecommunications]]
* [[EON Berhad]]
* [[Ezyfocus]]
* [[Gamuda Berhad]]
* [[Genting Group]]
* [[German Business Pool]]
* [[Golden Hope]]
* [[Guthrie (Malaysia)]]
* [[IOI Group]]
* [[Imaginative Illusions Sdn. Bhd.]]
* [[Inokom]]
* [[Jaring]]
* [http://www.universitijobs.com UniversitiJobs.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.jobsbroadway.com JobsBroadway.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528204936/http://jobsbroadway.com/ |date=2008-05-28 }}
* [[Jobstreet]]
* [https://fouadwhats.com/ fouad whatsapp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214114510/https://fouadwhats.com/ |date=2022-02-14 }}
* [[KLCC Properties]]
* [[Khazanah Nasional]]
* [[Kinta Kellas]]
* [[Kuala Lumpur Kepong Berhad]]
* [[Kulim (Malaysia) Berhad]]
* [[Lam Eng Rubber]]
* [[Lion Group]]
* [[MIMOS]]
* [[MUI Group]]
* [[Malaysia Airlines]]
* [[Malaysian International Shipping Corporation]]
* [[Malaysian Rubber Board]]
* [[Maxis Communications]]
* [[Media Prima Berhad]]
* [[Modenas]]
* [[NasionCom]]
* [[Naza]]
* [[Netccentric]]
* [[OYL Industries Berhad]]
* [[Oriental Holdings]]
* [[Pensonic Group]]
* [[Perodua]]
* [[Petronas]]
* [[Proton (company)]]
* [[Ramly Burger]]
* [[Resorts World Bhd]]
* [[Road Builder]]
* [[Royal Selangor]]
* [[SP Setia]]
* [[Sabah Air]]
* [[Scientex Incorporated Berhad]]
* [[Sime Darby]]
* [[Star Cruises]]
* [[Sunway Group]]
* [[Supermax (Malaysia)]]
* [[Syarikat Prasarana Negara Berhad]]
* [[TD2000]]
* [[TM Net]]
* [[TM Research And Development]]
* [[TSH Ekowood]]
* [[Tanjong]]
* [[Telekom Malaysia]]
* [[Tenaga Nasional]]
* [[Tender Direct Sdn Bhd]]
* [[The Lion Group]]
* [[UEM Group]]
* [[Uchi Technologies Berhad]]
* [[Urban Development Authority]]
* [[VADS (IT company)|VADS]]
* [[YTL Corporation]]
{{See also|#Airlines of Malaysia|#Railway companies of Malaysia}}

====മലേഷ്യൗടെ വാഹനനിർമ്മാതാക്കൾ====
* [[Bufori]]
* [[Inokom]]
* [[Naza]]
* [[Perodua]]
* [[Proton (company)]]
* [[TD2000]]

====മലേഷ്യയിലെ ബാങ്കുകൾ====
* [[Affin Bank]]
* [[Bank Islam Malaysia]]
* [[Bank Muamalat Malaysia]]
* [[Bank Negara Malaysia]]
* [[Bumiputra-Commerce Holdings]]
* [[Malaysian Electronic Payment System]]
* [[Maybank]]
* [[Public Bank]]
* [[Southern Bank]]
* [[AmBank]]

====മലേഷ്യയിലെ മൊബൈൽ ഫോൺ കമ്പനികൾ====
* [[Celcom Berhad]]
* [[DiGi Telecommunications]]
* [[Maxis Communications]]
* [[Telekom Malaysia]]
* [[U Mobile]]

=====Celcom=====
* [[Celcom Berhad]]
* [[Celcom Minutes]]
* [[Celcom Blue]]
* [[Xpax]]

=====Maxis=====
* [[Maxis Communications]]
* [[Hotlink]]

====TM Group of Companies====
* [[Celcom Berhad]]
* [[Dialog Telekom]]
* [[Menara Alor Star]]
* [[TM Net]]
* [[TM Research And Development]]
* [[Telekom Malaysia]]
* [[VADS (IT company)]]

===മലേഷ്യയുടെ വാണിജ്യചരിത്രം===
* [[British North Borneo dollar]]
* [[East Asian financial crisis]]
* [[First Malayan Five Year Plan]]
* [[First Malaysia Plan]]
* [[Malaya and British Borneo dollar]]
* [[Malayan dollar]]
* [[Malaysian New Economic Policy]]
* [[Sarawak dollar]]
* [[Second Malayan Five Year Plan]]
* [[Second Malaysia Plan]]
* [[Straits dollar]]

===മലേഷ്യൗടെ തുറമുഖങ്ങൾ===
* [[Johor Port]]
* [[Port Klang]]
* [[Tanjung Langsat Port]]
* [[Port of Tanjung Pelepas]]
* [[West Port, Malaysia|West Port]]
* [[Lumut, Malaysia|Lumut]]
* [[Penang Port]]

====Ports and harbours of Sabah====

===മലേഷ്യയിലെ തൊഴിലാളിസംഘടനകൾ===
* [[Congress of Unions of Employees in the Public and Civil Services]]
* [[Trade Unions in Malaysia]]
* [[Malaysian Trades Union Congress]]
* [[National Council of Unions of the Industrial and Lower Income Group of Government Workers]]

=== മലേഷ്യയിലെ ജലവിതരണവും ശുചീകരണവും ===
* [[Water supply and sanitation in Malaysia|Water supply and Sanitation in Malaysia]]

==മലേഷ്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസം==
* [[Sekolah Berasrama Penuh]]
* [[MARA Junior Science College]]
* [[CIAST]]
* [[Chinese Independent High School]]
* [[Education in Malaysia]]
* [[Education in Penang]]
* [[Penilaian Menengah Rendah]]
* Recom
* [[Senior Cambridge]]
* [[Sijil Pelajaran Malaysia]]
* [[Sijil Tinggi Persekolahan Malaysia]]
* [[Types of school in Malaysia]]
* [[Ujian Pencapaian Sekolah Rendah]]

===മലേഷ്യയിലെ സ്കൂളുകൾ===
{{main|List of schools in Malaysia}}

===മലേഷ്യയിലെ സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും===
{{main|List of universities in Malaysia}}

==മലേഷ്യയുടെ പരിസ്ഥിതി==

===Biota of Malaysia===

====മലേഷ്യയിലെ ജന്തുജാലങ്ങൾ====
* [[Asian elephant]]
* [[Asian water monitor]]
* [[Asiatic black bear]]
* [[Asiatic golden cat]]
* [[Banteng]]
* [[Bay cat]]
* [[Bengal monitor]]
* [[Black bittern]]
* [[Black stork]]
* [[Black-crowned night heron]]
* [[Black-headed ibis]]
* [[Black-necked stork]]
* [[Blood python]]
* [[Bulwer's pheasant]]
* [[Burmese python]]
* [[Cattle egret]]
* [[Chinese egret]]
* [[Chinese pond heron]]
* [[Cinnamon bittern]]
* [[Clouded leopard]]
* [[Crested argus]]
* [[Crested wood partridge]]
* [[Croaking gourami]]
* [[Dhole]]
* [[Dugong]]
* [[False gharial]]
* [[Fishing cat]]
* [[Flat-headed cat]]
* [[Gaur]]
* [[Giant gourami]]
* [[Glossy ibis]]
* [[Great cormorant]]
* [[Great crested grebe]]
* [[Great egret]]
* [[Great hornbill]]
* [[Greater adjutant]]
* [[Green sea turtle]]
* [[Grey heron]]
* [[Hawksbill turtle]]
* [[Helmeted hornbill]]
* [[Indian pond heron]]
* [[Indian muntjac]]
* [[Indochinese tiger]]
* [[Intermediate egret]]
* [[Jambu fruit dove]]
* [[Leatherback sea turtle]]
* [[Leopard]]
* [[Leopard cat]]
* [[Lesser adjutant]]
* [[Little cormorant]]
* [[Little egret]]
* [[Little grebe]]
* [[Malayan peacock pheasant]]
* [[Malayan tapir]]
* [[Malayan tiger]]
* [[Malayan roundleaf bat]]
* [[Malaysian peacock pheasant]]
* [[Manouria emys]]
* [[Marbled cat]]
* [[Mountain peacock pheasant]]
* [[Nicobar pigeon]]
* [[Nycteridae]]
* [[Orangutan]]
* [[Oriental darter]]
* [[Oriental magpie robin]]
* [[Painted stork]]
* [[Peacock bass]]
* [[Pelochelys cantorii]]
* [[Penang betta]]
* [[Pied imperial-pigeon]]
* [[Pompadour green pigeon]]
* [[Proboscis monkey]]
* [[Purple heron]]
* [[Pygmy gourami]]
* [[Reticulated python]]
* [[Rhinoceros hornbill]]
* [[Rufous-necked hornbill]]
* [[Saltwater crocodile]]
* [[Sarus crane]]
* [[Siamese crocodile]]
* [[Striated heron]]
* [[Sumatran rhinoceros]]
* [[Sun bear]]
* [[Tiger]]
* ''[[Trichopodus trichopterus]]''
* [[Tropidolaemus wagleri]]
* [[Water buffalo]]
* [[Woolly-necked stork]]
* [[Wreathed hornbill]]
* [[Wrinkled hornbill]]
* [[Yellow bittern]]
* [[Yellow-footed green pigeon]]
* [[Zebra dove]]

====മലേഷ്യയിലെ സസ്യജാലങ്ങൾ====
* [[Bamboo orchid]]
* [[Dipterocarpus acutangulus]]
* [[Dipterocarpus caudatus]]
* [[Dipterocarpus confertus]]
* [[Dipterocarpus conformis]]
* [[Dipterocarpus coriaceus]]
* [[Dipterocarpus cornutus]]
* [[Dipterocarpus costulatus]]
* [[Dipterocarpus crinitus]]
* [[Dipterocarpus dyeri]]
* [[Dipterocarpus elongatus]]
* [[Dipterocarpus eurynchus]]
* [[Dipterocarpus geniculatus]]
* [[Dipterocarpus glabrigemmatus]]
* [[Dipterocarpus globosus]]
* [[Dipterocarpus gracilis]]
* [[Dipterocarpus hasseltii]]
* [[Dipterocarpus humeratus]]
* [[Dipterocarpus kerrii]]
* [[Dipterocarpus lamellatus]]
* [[Dipterocarpus ochraceus]]
* [[Dipterocarpus retusus]]
* [[Dipterocarpus sarawakensis]]
* [[Dipterocarpus semivestitus]]
* [[Dipterocarpus validus]]
* [[Dipterocarpus verrucosus]]
* [[Nepenthes rajah]]
* [[Rafflesia arnoldii]]
* [[Rafflesia kerrii]]

===പരിപാലനവും സംരക്ഷണവും മലേഷ്യയിൽ===
* [[Danum Valley Conservation Area]]
* [[Department of Wildlife and National Parks]]
* [[Kota Kinabalu City Bird Sanctuary]]
* [[Sabah Parks]]
* [[Sugud Islands Marine Conservation Area]]
* [[Wild Asia]]
* [[Wildlife Conservation Enactment]]
{{See also|#National parks of Malaysia|#Zoos in Malaysia}}

====മലേഷ്യയിലെ യുനെസ്കോയുടെ ലോകപൈതൃക സ്ഥലങ്ങൾ====
* [[George Town, Penang]]
* [[Gunung Mulu National Park]]
* [[Kinabalu National Park]]
* [[Melaka]]
* [[Mount Kinabalu]]
* [[Poring Hotspring]]
* [[Langkawi Marine Park]]

==മലേഷ്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രം==
* [[Geography of Malaysia]]
* [[Borneo]]
* [[Bukit Cina]]
* [[Bukit Larut]]
* [[Bukit Tapur]]
* [[Bukit Tinggi, Pahang]]
* [[Cameron Highlands]]
* [[Demographics of Malaysia]]
* [[Districts of Malaysia]]
* [[East Malaysia]]
* [[Gulf of Thailand]]
* [[Iskandar Development Region]]
* [[ISO 3166-2:MY]]
* [[Jelebu]]
* [[Klang Valley]]
* [[Kuala Muda]]
* [[Lombong]]
* [[Malaysia-Singapore Border]]
* [[Malaysia-Thailand barrier]]
* [[Malaysia-Thailand border]]
* [[Malaysian Standard Time]]
* [[Manjung]]
* [[MSC Malaysia]]
* [[Northernmost tip of Borneo]]
* [[Northern Corridor Economic Region]]
* [[Penang Hill]]
* [[Peninsular Malaysia]]
* [[Perak River]]
* [[Seberang Perai]]
* [[Singapore Strait]]
* [[Strait of Malacca]]
* [[Straits of Johor]]
* [[Sugud Islands Marine Conservation Area]]
* [[Ulu Baram]]
{{See also|#Ports and harbours of Malaysia|#States of Malaysia}}

===മലേഷ്യയുടെ ഉൾക്കടലുകൾ===
* [[Brunei Bay]]
* [[Danga Bay]]

===മലേഷ്യയിലെ ഗുഹകൾ===
* [[Mulu Caves Project]]
* [[Api Chamber]]
* [[Batu Caves]]
* [[Benarat 2005 Expedition]]
* [[Gomantong Caves]]
* [[Gua Tempurung]]
* [[Gunung Mulu National Park]]
* [[Niah Caves]]
* [[Sarawak Chamber]]

===മലേഷ്യയിലുള്ള പട്ടണങ്ങൾ===
* [[Cities of Malaysia]]
* [[Alor Star]]
* [[George Town, Penang]]
* [[Ipoh]]
* [[Johor Bahru]]
* [[Kota Kinabalu]]
* [[Kuching]]
* [[Kuala Lumpur]]
* [[Malacca Town]]
* [[Miri]]
* [[Petaling Jaya]]
* [[Shah Alam]]
* [[Kuala Terengganu]]

====സബായിലെ പട്ടണങ്ങൾ====
* [[Kota Kinabalu]]

====Johor Bahru====
* [[Daerah Sentral Johor Bahru]]
* [[Danga Bay]]
* [[Johor Bahru]]
* [[Johor Bahru District]]
* [[Johor Bahru Prison]]
* [[Johor Bahru landmarks]]
* [[Johor Port]]
* [[Laman Tun Sri Lanang]]
* [[Legaran Segget]]
* [[Masjid Diraja Pasir Pelangi]]
* [[Masjid Negeri Sultan Abu Bakar]]
* [[Pasir Pelangi]]
* [[Port of Tanjung Pelepas]]
* [[Southern Integrated Gateway]]
* [[Tanjung Langsat Port]]
{{See also|#Expressways and Highways in Johor Bahru|#Johor Bahru Shopping Centres}}

=====Hospitals in Johor Bahru=====
* [[Sultan Ismail Hospital]]

=====Johor Bahru housing estates=====
* [[Century Garden]]
* [[Permas Jaya]]
* [[Taman Johor Jaya]]

=====Towns and suburbs in Johor Bahru District=====
* [[Bandar Baru UDA]]
* [[Bandar Dato' Onn]]
* [[Bandar Baru Permas Jaya]]
* [[Bandar Nusajaya]]
* [[Bukit Indah]]
* [[Gelang Patah]]
* [[Kempas]]
* [[Kulai]]
* [[Masai, Johor]]
* [[Pasir Gudang]]
* [[Plentong]]
* [[Senai]]
* [[Setia Indah]]
* [[Setia Tropika]]
* [[Skudai]]
* [[Taman Daya]]
* [[Taman Johor Jaya]]
* [[Taman Perling]]
* [[Taman Universiti]]
* [[Tampoi, Johor]]
* [[Ulu Tiram]]

====ക്വാലാ ലമ്പൂർ====
* [[Kuala Lumpur]]
* [[1998 Commonwealth Games]]
* [[Ampang Line]]
* [[Bandar Tasik Selatan]]
* [[Bandar Tun Razak]]
* [[Bangsar]]
* [[Batu, Kuala Lumpur]]
* [[Berjaya Times Square]]
* [[Brickfields]]
* [[Bukit Bintang]]
* [[Bukit Damansara]]
* [[Bukit Kiara]]
* [[Bukit Kiara Sports Complex]]
* [[Bukit Nanas]]
* [[Bukit Petaling]]
* [[Bursa Malaysia]]
* [[Central Market, Malaysia]]
* [[Cheras, Kuala Lumpur]]
* [[Chow Kit]]
* [[Damansara Town Centre]]
* [[Dang Wangi]]
* [[Dataran Merdeka]]
* [[Dayabumi]]
* [[Dewan Bandaraya Kuala Lumpur]]
* [[Flag of Kuala Lumpur]]
* [[Imbi Paju|Imbi]]
* [[International School of Kuala Lumpur]]
* [[Istana Budaya]]
* [[Istana Negara, Malaysia|Istana Negara]]
* [[Jinjang]]
* [[KLIA Ekspres]]
* [[Kampung Baru, Kuala Lumpur]]
* [[Kampung Datuk Keramat]]
* [[Kampung Kerinchi]]
* [[Kelana Jaya Line]]
* [[Kepong]]
* [[Kerinchi]]
* [[Kompleks Sukan Negara]]
* [[Kota Darul Ehsan]]
* [[Kuala Lumpur General Post Office]]
* [[Kuala Lumpur International Airport]]
* [[Kuala Lumpur Monorail]]
* [[Kuala Lumpur Railway Station]]
* [[Kuala Lumpur Sentral]]
* [[Kuala Lumpur Tower]]
* [[Kuala Lumpurian]]
* [[Lembah Pantai]]
* [[List of old roads in Kuala Lumpur]]
* [[Low Yat Plaza]]
* [[Makam Pahlawan]]
* [[Malaysian Houses of Parliament]]
* [[Masjid Jamek]]
* [[Masjid Negara]]
* [[Menara Telekom]]
* [[Mid Valley Megamall]]
* [[Mont Kiara]]
* [[Muzium Negara]]
* [[National History Museum (Malaysia)]]
* [[National Stadium, Bukit Jalil]]
* [[P. Ramlee House]]
* [[PULAPOL]]
* [[Parliament of Malaysia]]
* [[Petaling Street]]
* [[Petronas Twin Towers]]
* [[Puduraya]]
* [[Puncak Jalil]]
* [[RAF Kuala Lumpur]]
* [[Rapid KL]]
* [[Rimba ilmu]]
* [[Royal Selangor Club]]
* [[Segambut]]
* [[Semarak]]
* [[Sentul, Malaysia]]
* [[Seputeh]]
* [[Setiawangsa]]
* [[Sri Hartamas]]
* [[Sri Petaling]]
* [[Sri Petaling Line]]
* [[St. John's Institution, Kuala Lumpur]]
* [[Stadium Merdeka]]
* [[Sultan Abdul Samad Building]]
* [[Sungai Besi Airport]]
* [[Suria KLCC]]
* [[Taman Melawati]]
* [[Taman Tun Dr Ismail]]
* [[Taman U-Thant]]
* [[Thean Hou Temple]]
* [[Tugu Negara]]
* [[University of Malaya]]
* [[Wangsa Maju]]
* [[Victoria Institution]]
{{See also|#History of Kuala Lumpur|#Sport in Kuala Lumpur}}

=====Expressways and Highways in Klang Valley=====
* [[Ampang-Kuala Lumpur Elevated Expressway]]
* [[Cheras - Kajang Expressway]]
* [[Cheras Highway]]
* [[Damansara-Puchong Expressway]]
* [[Federal Highway, Malaysia]]
* [[Guthrie Corridor Expressway]]
* [[KLIA Expressway]]
* [[KLIA Outer Ring Road]]
* [[Kajang Dispersal Link Expressway]]
* [[Kuala Lumpur Inner Ring Road]]
* [[Kuala Lumpur Middle Ring Road 1]]
* [[Kuala Lumpur Middle Ring Road 2]]
* [[Kuala Lumpur-Rawang Highway]]
* [[Kuala Lumpur-Seremban Expressway]]
* [[Lebuhraya Timur-Barat/Salak Expressway]]
* [[New Klang Valley Expressway]]
* [[New North Klang Straits Bypass]]
* [[New Pantai Expressway]]
* [[North Klang Straits Bypass]]
* [[North-South Expressway Central Link]]
* [[Puchong-Sungai Besi Highway]]
* [[Pulau Indah Expressway]]
* [[Putrajaya-Cyberjaya Expressway]]
* [[SMART Tunnel]]
* [[Shah Alam Expressway]]
* [[South Klang Valley Expressway]]
* [[Sprint Expressway]]
* [[Subang Airport Highway]]
* [[Sungai Besi Expressway]]

===Geography of Selangor===

====Districts of Selangor====

* [[Gombak]]
* [[Hulu Langat]]
* [[Hulu Selangor]]
* [[Klang, Malaysia|Klang]]
* [[Kuala Langat]]
* [[Kuala Selangor]]
* [[Sabak Bernam]]
* [[Sepang]]
{{See also|#Districts of Selangor|#Petaling}}

====Petaling====

* [[Petaling, Selangor]]
* [[Damansara, Selangor]]

===മലേഷ്യയുടെ ദ്വീപുകൾ===
* [[List of islands of Malaysia]]
* [[Greater Sunda Islands]]
* [[Jerejak]]
* [[Kapalai]]
* [[Kapas Island]]
* [[Labuan Territory|Labuan]]
* [[Lang Tengah Island]]
* [[Langkawi]]
* [[Lankayan Island]]
* [[Ligitan]]
* [[Mabul]]
* [[Mataking]]
* [[Pangkor Island]]
* [[Penang]]
* [[Perhentian Islands]]
* [[Pulau Aman]]
* [[Pedra Branca, Singapore|Pulau Batu Puteh]]
* [[Pulau Besar (Johor)]]
* [[Pulau Besar (Malacca)]]
* [[Pulau Betong]]
* [[Pulau Carey]]
* [[Pulau Gedung]]
* [[Pulau Indah]]
* [[Pulau Ketam]]
* [[Pulau Klang]]
* [[Pulau Payar]]
* [[Pulau Pemanggil]]
* [[Pulau Rawa]]
* [[Pulau Sibu]]
* [[Pulau Tengah]]
* [[Pulau Tenggol]]
* [[Pulau Tiga]]
* [[Pulau Tinggi]]
* [[Redang Island]]
* [[Sipadan]]
* [[Sunda Islands]]
* [[Tabawan]]
* [[Tioman Island]]

====സബായിലെ ദ്വീപുകൽ====
* [[Banggi]]
* [[Kapalai]]
* [[Lankayan Island]]
* [[Ligitan]]
* [[Mabul]]
* [[Mantanani Islands]]
* [[Mataking]]
* [[Sipadan]]
* [[Tabawan]]
* [[Timbun Mata]]

====Spratly Islands====
* [[Spratly Islands]]
* [[Fiat Island]]
* [[James Shoal]]
* [[Kalayaan, Palawan]]
* [[Kingdom of Humanity]]
* [[Loaita Island]]
* [[Republic of Morac-Songhrati-Meads]]
* [[Sin Cowe Island]]
* [[Thitu Island]]

=====Maps of the Spratly Islands=====
* [[Maps of the Spratly Islands]]

===Geography of Johor===
* [[Bakri, Johor]]
* [[Jagoh]]
* [[Muar River]]
* [[Pasir Pelangi]]
* [[Pontian district]]
* [[Pontian, Johor]]
* [[Pulau Besar (Johor)]]
* [[Pulau Rawa]]
* [[Pulau Sibu]]
{{See also|#Johor Bahru}}

====ജോഹോറിലെ പട്ടണങ്ങൾ====
* [[Air Papan]]
* [[Ayer Hitam]]
* [[Bakri, Johor]]
* [[Bandar Penawar]]
* [[Bandar Tenggara]]
* [[Batu Enam]]
* [[Batu Pahat]]
* [[Bekok]]
* [[Benut]]
* [[Bukit Gambir]]
* [[Bukit Kangkar]]
* [[Bukit Kepong]]
* [[Bukit Naning]]
* [[Bukit Pasir]]
* [[Buloh Kasap]]
* [[Chaah]]
* [[Desaru]]
* [[Endau]]
* [[Jagoh]]
* [[Jemaluang]]
* [[Jementah]]
* [[Johor Lama]]
* [[Kahang]]
* [[Kampung Minyak Beku]]
* [[Kelapa Sawit]]
* [[Kluang]]
* [[Kong Kong]]
* [[Kota Tinggi]]
* [[Kukup]]
* [[Labis]]
* [[Layang-Layang, Johor]]
* [[Lenga, Johor]]
* [[Machap]]
* [[Mengkibol]]
* [[Mersing]]
* [[Muar (town)|Muar]]
* [[Pagoh]]
* [[Paloh]]
* [[Panchor]]
* [[Parit Jawa]]
* [[Parit Raja]]
* [[Parit Sulong]]
* [[Parit Yaani]]
* [[Pekan Air Panas]]
* [[Pekan Nanas]]
* [[Pengerang]]
* [[Renggam]]
* [[Rengit]]
* [[Sagil]]
* [[Sedenak]]
* [[Sedili]]
* [[Segamat]]
* [[Semerah]]
* [[Senggarang (Malaysia)]]
* [[Simpang Renggam]]
* [[Sri Medan]]
* [[Sungai Balang]]
* [[Sungai Mati]]
* [[Sungai Rengit]]
* [[Taman Universiti]]
* [[Tangkak]]
* [[Tanjung Kupang]]
* [[Tanjung Langsat]]
* [[Tanjung Leman]]
* [[Tanjung Pengelih]]
* [[Teluk Mahkota]]
* [[Teluk Ramunia]]
* [[Tenggaroh]]
* [[Tongkang Pechah]]
* [[Yong Peng]]
{{See also|#Towns and suburbs in Johor Bahru District}}

=====Segamat=====
* [[Bekok]]
* [[Buloh Kasap]]
* [[Chaah]]
* [[Jambatan Buloh Kasap]]
* [[Jementah]]
* [[Labis]]
* [[Pekan Air Panas]]
* [[Segamat]]

===മലേഷ്യയിലെ തടാകങ്ങൾ===
* [[Bera Lake]]
* [[Chini Lake]]
* [[Kenyir Lake]]
* [[Putrajaya Lake]]
* [[Temenggor Lake]]
* [[Pedu Laker]]

===മലേഷ്യയുടെ മാപ്പുകൾ===
* [[Maps of Malaysia]]

===മലേഷ്യയിലെ പർവ്വതനിരകൾ===
* [[Bintang Mountains]]
* [[Crocker Range]]
* [[Nakawan Range]]
* [[Tanabo Range]]
* [[Titiwangsa Mountains]]

====Mountain ranges of Sabah====

===മലേഷ്യയിലെ പർവ്വതങ്ങൾ===
* [[Bukit Larut]]
* [[Genting Highlands]]
* [[Gunung Korbu]]
* [[Mount Jerai]]
* [[Mount Banang]]
* [[Mount Kinabalu]]
* [[Mount Lambak]]
* [[Mount Ma'okil]]
* [[Mount Pulai]]
* [[Mount Murud]]
* [[Mount Nuang]]
* [[Bukit Tabur]]
* [[Mount Ophir]]
* [[Mount Santubong]]
* [[Gunung Tahan]]
* [[Mount Tambuyukon]]
* [[Mount Trus Madi]]

====Mountains of Sabah====
* [[Mount Kinabalu]]
* [[Mount Danum]]

===മലേഷ്യയിലെ ദേശീയ ഉദ്യാനങ്ങൾ===
* [[List of national parks of Malaysia]]
* [[Bako National Park]]
* [[Batang Ai National Park]]
* [[Crocker Range National Park]]
* [[Endau Rompin National Park]]
* [[ഗുനുങ്ങ് മുലു ദേശീയോദ്യാനം]]
* [[Kinabalu National Park]]
* [[Maludam National Park]]
* [[National Parks and Forest Reserves of Johor]]
* [[Pulau Tiga National Park]]
* [[Taman Negara National Park]]
* [[Tawau Hills National Park]]
* [[Tunku Abdul Rahman National Park]]
* [[Turtle Islands National Park]]

====Towns in Negeri Sembilan====
* [[Bahau]]
* [[Batang Benar]]
* [[Batu Kikir]]
* [[FELDA L.B. Johnson]]
* [[Gemas]]
* [[Gemencheh]]
* [[Johol]]
* [[Juasseh]]
* [[Kota, Negeri Sembilan|Kota]]
* [[Kuala Klawang]]
* [[Kuala Pilah]]
* [[Labu, Negeri Sembilan|Labu]]
* [[Lenggeng]]
* [[Linggi]]
* [[Lukut]]
* [[Mambau]]
* [[Mantin]]
* [[Nilai]]
* [[Pajam]]
* [[Pasir Panjang, Negeri Sembilan|Pasir Panjang]]
* [[Pedas]]
* [[Pengkalan Kempas]]
* [[Port Dickson]]
* [[Rantau]]
* [[Rembau]]
* [[Rompin, Negeri Sembilan|Rompin]]
* [[Senawang]]
* [[Sepang Road]]
* [[Seremban]]
* [[Seri Menanti]]
* [[Siliau]]
* [[Sungai Gadut]]
* [[Sungai Muntoh]]
* [[Tampin]]
* [[Tiroi]]

===മലേഷ്യയിലെ നദികൾ===
* [[Ampang River]]
* [[Balleh River]]
* [[Balui River]]
* [[Bangkit River]]
* [[Batu Pahat River]]
* [[Bernam River]]
* [[Bintangor River]]
* [[Damansara River]]
* [[Dinding River]]
* [[Endau River]]
* [[Gombak River]]
* [[Igan River]]
* [[Johor River]]
* [[Katibas River]]
* [[Kedah River]]
* [[Kelantan River]]
* [[Kemaman River]]
* [[Kemena River]]
* [[Kemensah River]]
* [[Kerayong River]]
* [[Kerian River]]
* [[Kesang River]]
* [[Klang River]]
* [[Kuantan River]]
* [[Kuyoh River]]
* [[Langat River]]
* [[Linggi River]]
* [[Maong River]]
* [[Melaka River]]
* [[Mengkibol River]]
* [[Merbok River]]
* [[Mersing River]]
* [[Muar River]]
* [[Muda River]]
* [[Padungan River]]
* [[Pahang River]]
* [[Penchala River]]
* [[Perai River]]
* [[Perak River]]
* [[Perlis River]]
* [[Pelentong River (disambiguation)|Pelentong River]]
* [[Pulai River]]
* [[Rajang River]]
* [[Sarang Buaya River]]
* [[Sarawak River]]
* [[Segget River]]
* [[Selangor River]]
* [[Skudai River]]
* [[Tebrau River]]
* [[Tembeling River]]
* [[Terengganu River]]

====Rivers of Sabah====
* [[Kinabatangan River]]
* [[Liwagu River]]

===Geography of Sabah===
* [[Kundasang Valley]]
* [[Pulau Gaya]]
{{See also|#Cities in Sabah|#Islands of Sabah|#Lakes of Sabah|#Mountain ranges of Sabah|#Mountains of Sabah|#Ports and harbours of Sabah|#Rivers of Sabah}}

====Towns in Sabah====
* [[Beaufort, Sabah]]
* [[Beluran]]
* [[Inanam]]
* [[Keningau]]
* [[Kinabatangan]]
* [[Kota Belud]]
* [[Kota Marudu]]
* [[Kuala Penyu]]
* [[Kudat]]
* [[Kunak]]
* [[Lahad Datu]]
* [[Nabawan]]
* [[Papar, Sabah]]
* [[Penampang]]
* [[Pitas, Sabah]]
* [[Ranau]]
* [[ശാന്തകൻ]]
* [[Semporna]]
* [[Sipitang]]
* [[Tambunan]]
* [[Tamparuli]]
* [[Tawau]]
* [[Tenom]]
* [[Tuaran]]

====Villages in Sabah====
* [[Kundasang]]
* [[Sapang]]

===Towns in Kelantan===
* [[Gua Musang]]
* [[Jeli]]
* [[Kota Bharu]]
* [[Bachok]]
* [[Pengkalan Kubur]]
* [[Pengkalan Chepa]]
* [[Rantau Panjang]]
* [[Kubang Kerian]]
* [[Tumpat]]
* [[Pasir Puteh]]
* [[Machang, Kelantan|Machang]]
* [[Kuala Krai]]
* [[Pasir Tumboh]]

====Towns in Kedah====
* [[Anak Bukit]]
* [[Baling]]
* [[Bandar Baharu]]
* [[Bedong]]
* [[Bukit Kayu Hitam]]
* [[Changlun]]
* [[Guar Chempedak]]
* [[Gurun, Kedah]]
* [[Jeniang]]
* [[Jitra]]
* [[Kodiang]]
* [[Kota Sarang Semut]]
* [[Kuah]]
* [[Kuala Kedah]]
* [[Kuala Nerang]]
* [[Kulim]]
* [[Langgar, Kedah]]
* [[Lunas, Kedah]]
* [[Merbok]]
* [[Padang Matsirat]]
* [[Pendang]]
* [[Pokok Sena]]
* [[Sintok]]
* [[Sungai Petani]]
* Lagenda Height
* Bandar Puteri Jaya
* Amanjaya
* Bandar Darulaman
* Bandar Laguna Merbok
* Mergong

====Towns in Malacca====
* [[Alor Gajah]]
* [[Ayer Keroh]]
* [[Batu Berendam]]
* [[Bukit Katil]]
* [[Durian Tunggal]]
* [[Jasin, Malacca]]
* [[Klebang]]
* [[Lendu, Malacca]]
* [[Lubuk China]]
* [[Masjid Tanah]]
* [[Nyalas]]
* [[Ramuan China]]
* [[Selandar]]
* [[Serkam]]
* [[Sungai Rambai]]
* [[Sungai Udang]]
* [[Tanjung Bidara]]
* [[Tanjung Kling]]
* [[Tanjung Tuan]]
* [[Umbai]]

====Towns in Pahang====
* [[Bandar Indera Mahkota]]
* [[Bandar Muadzam Shah]]
* [[Bandar Pusat Jengka]]
* [[Bandar Tun Abdul Razak]]
* [[Benta]]
* [[Bentong]]
* [[Beserah]]
* [[Brinchang]]
* [[Chenor]]
* [[Cherating]]
* [[Fraser's Hill]]
* [[Gambang, Pahang]]
* [[Genting Highlands]]
* [[Genting Sempah]]
* [[Janda Baik]]
* [[Jerantut]]
* [[Karak, Pahang]]
* [[Kuala Lipis]]
* [[Kuala Rompin]]
* [[Kuantan]]
* [[Lanchang]]
* [[Maran, Pahang]]
* [[Mentakab]]
* [[Pekan]]
* [[Raub]]
* [[Rompin]]
* [[Sungai Lembing]]
* [[Tanah Rata]]
* [[Temerloh]]
* [[Teriang]]

====Towns in Penang====
* [[Air Itam]]
* [[Bagan Ajam]]
* [[Balik Pulau]]
* [[Batu Ferringhi]]
* [[Batu Kawan]]
* [[Batu Maung]]
* [[Bayan Lepas]]
* [[Bukit Mertajam]]
* [[Butterworth, Penang]]
* [[Gelugor]]
* [[Jawi, Penang]]
* [[Jelutong, Penang]]
* [[Juru]]
* [[Kepala Batas, Penang]]
* [[Nibong Tebal]]
* [[Pantai Aceh]]
* [[Perai]]
* [[Permatang Pauh]]
* [[Seberang Jaya]]
* [[Sungai Bakap]]
* [[Sungai Dua]]
* [[Tanjung Bungah]]
* [[Tanjung Tokong]]
* [[Teluk Bahang]]

====Towns in Perak====
* [[Ayer Tawar]]
* [[Bagan Datoh]]
* [[Bagan Sungai Burong]]
* [[Batu Gajah]]
* [[Behrang]]
* [[Bercham]]
* [[Beruas]]
* [[Bidor]]
* [[Bikam]]
* [[Bota]]
* [[Bukit Merah, Perak]]
* [[Chemor]]
* [[Damar Laut]]
* [[Gerik]]
* [[Gopeng]]
* [[Jelapang, Perak|Jelapang]]
* [[Jenderata]]
* [[Kampar, Perak]]
* [[Kamunting]]
* [[Keroh]]
* [[Kuala Kangsar]]
* [[Kuala Sepetang]]
* [[Lambor Kanan]]
* [[Lekir]]
* [[Lenggong]]
* [[Lumut, Malaysia|Lumut]]
* [[Malim Nawar]]
* [[Mambang Di Awan]]
* [[Menglembu]]
* [[Pantai Remis]]
* [[Parit]]
* [[Parit Buntar]]
* [[Pasir Salak]]
* [[Pekan Gurney]]
* [[Pengkalan Hulu]]
* [[Proton City]]
* [[Sayong]]
* [[Selama]]
* [[Seri Iskandar]]
* [[Seri Manjung]]
* [[Simpang Pulai]]
* [[Simpang Tiga]]
* [[Sitiawan]]
* [[Slim River]]
* [[Slim, Perak]]
* [[Sungai Siput]]
* [[Sungkai]]
* [[Taiping (Perak)]]
* [[Tambun]]
* [[Tanjung Malim]]
* [[Tapah]]
* [[Tapah Road]]
* [[Teluk Batik]]
* [[Teluk Intan]]
* [[Teluk Rubiah]]
* [[Ternoh]]
* [[Terolak]]
* [[Terong]]
* [[Teronoh]]
* [[Tringkap]]

====Towns in Perlis====
* [[Arau]]
* [[Kangar]]
* [[Kuala Perlis]]
* [[Padang Besar, Malaysia]]
* [[Beseri]]
* [[Chuping]]
* [[Wang Kelian]]

====Putrajaya====
* [[Perdana Leadership Foundation]]
* [[Putrajaya]]
* [[Putrajaya Independence Square]]
* [[Putrajaya Wetlands Park]]
* [[Taman Selatan]]
{{See also|#Buildings and structures in Putrajaya}}

====Towns in Sarawak====
* [[Bau, Sarawak]]
* [[Belaga, Sarawak]]
* [[Betong, Sarawak]]
* [[Bintangor, Sarawak]]
* [[Bintulu]]
* [[Dalat, Sarawak]]
* [[Debak, Sarawak]]
* [[Julau]]
* [[Kanowit]]
* [[Kapit]]
* [[Lawas]]
* [[Limbang]]
* [[Lingga, Malaysia]]
* [[Lubok Antu]]
* [[Lundu, Sarawak]]
* [[Marudi]]
* [[Mato, Sarawak]]
* [[Meradong]]
* [[Mukah]]
* [[Pusa, Sarawak]]
* [[Samarahan (disambiguation)|Samarahan]]
* [[Saratok]]
* [[Sarikei]]
* [[Serian, Sarawak]]
* [[Sibu]]
* [[Song, Sarawak]]
* [[Spaoh]]
* [[Sri Aman]]
* [[Tanjung Kidurong]]
* [[Tatau]]

====Towns in Selangor====
* [[Ampang Jaya|Ampang]]
* [[Ara Damansara]]
* [[Asam Jawa]]
* [[Bagan Lalang]]
* [[Bagan Nakhoda Omar]]
* [[Bandar Baru Selayang]]
* [[Bandar Kinrara]]
* [[Bandar Sri Damansara]]
* [[Bandar Sungai Buaya]]
* [[Bandar Sungai Long]]
* [[Bandar Utama]]
* [[Bangi, Malaysia]]
* [[Banting]]
* [[Batang Berjuntai]]
* [[Batang Kali]]
* [[Batu Arang]]
* [[Beranang]]
* [[Bernam Jaya]]
* [[Broga]]
* [[Bukit Beruntung]]
* [[Bukit Jelutong]]
* [[Bukit Raja]]
* [[Bukit Rimau]]
* [[Bukit Rotan]]
* [[Bukit Subang]]
* [[Cyberjaya]]
* [[Damansara Jaya]]
* [[Damansara Utama]]
* [[Dengkil]]
* [[Ijok]]
* [[Jeram]]
* [[Jugra]]
* [[Kajang]]
* [[Kalumpang]]
* [[Kampung Pandan]]
* [[Kapar]]
* [[Kelana Jaya]]
* [[Kerling, Selangor]]
* [[Klang, Malaysia|Klang]]
* [[Kota Damansara]]
* [[Kota Kemuning]]
* [[Kuala Kubu Bharu]]
* [[Kuala Selangor]]
* [[Kuang (town)|Kuang]]
* [[Lembah Beringin]]
* [[Meru, Malaysia]]
* [[Morib]]
* [[Mutiara Damansara]]
* [[Paya Jaras]]
* [[Port Klang]]
* [[Puchong]]
* [[Puncak Alam]]
* [[Rasa, Malaysia]]
* [[Rawang, Malaysia]]
* [[Sabak, Malaysia|Sabak]]
* [[Salak Tinggi]]
* [[Sekinchan]]
* [[Semenyih]]
* [[Sepang]]
* [[Serendah]]
* [[Setia Alam]]
* [[Sijangkang]]
* [[Subang, Selangor|Subang]]
* [[Subang Jaya]]
* [[Sungai Besar]]
* [[Sungai Buloh]]
* [[Sungai Burong]]
* [[Sungai Panjang]]
* [[Sungai Pelek]]
* [[Tanjung Karang]]
* [[Tanjung Sepat]]
* [[Teluk Datok]]
* [[Teluk Panglima Garang]]
* [[UEP Subang Jaya]]
* [[Ulu Klang]]
* [[Ulu Yam]]

====Towns in Terengganu====
* [[Bandar Al-Muktafi Billah Shah]]
* [[Bandar Ketengah Jaya]]
* [[Bandar Permaisuri]]
* [[Bandar Seri Bandi]]
* [[Batu Rakit]]
* [[Bukit Besi]]
* [[Chukai]]
* [[Jerangau]]
* [[Jerteh]]
* [[Kemasik]]
* [[Kerteh]]
* [[Kijal]]
* [[Kuala Berang]]
* [[Kuala Besut]]
* [[Kuala Dungun]]
* [[Kuala Terengganu]]
* [[Paka, Malaysia]]
* [[Rantau Abang]]
* [[Seberang Takir]]
* [[Tanjung Berhala]]
* [[Teluk Kalung]]
* [[Wakaf Tapai]]

===Villages in Malaysia===
* [[Cherok Tok Kun, Penang]]
* [[Kerinchi]]
* [[Salang, Malaysia]]
* [[Sapang]]
* [[Seri Kembangan]]
* [[Tanjung Gemuk]]
{{See also|#Villages in Sabah}}

===Waterfalls of Malaysia===
* [[Berkelah falls]]
* [[Cemerung Falls]]
* [[Chiling waterfalls]]
* [[Gabai Falls]]
* [[Kanching Falls]]
* [[Kota Tinggi Waterfalls]]
* [[Mahua Waterfall]]
* [[Maliau Falls]]
* [[Takob Akob Falls]]

==Government of Malaysia==
* [[Article 153 of the Constitution of Malaysia]]
* [[Article 160 of the Constitution of Malaysia]]
* [[Cabinet of Malaysia]]
* [[Chief Whip (Malaysia)]]
* [[Civil Service in Malaysia]]
* [[Constitution of Malaysia]]
* [[Courts of Malaysia]]
* [[Department of Wildlife and National Parks]]
* [[Dewan Negara]]
* [[Dewan Rakyat]]
* [[Election Commission of Malaysia]]
* [[Forest Research Institute Malaysia]]
* [[National Institute of Public Administration (Malaysia)]]
* [[Khazanah Nasional]]
* [[List of leaders of Malaysian states]]
* [[Majlis Amanah Rakyat]]
* [[Malay states]]
* [[Malaysian Industrial Development Authority]]
* [[Malaysian Maritime Enforcement Agency]]
* [[Malaysian Maritime Enforcement Agency Act 2004]]
* [[Malaysian Public Works Department]]
* [[Malaysian Road Transport Department]]
* [[Menteri Besar]]
* [[Parliament of Malaysia]]
* [[Sabah Parks]]
* [[Speaker of the Dewan Rakyat]]
* [[Malaysian Special Branch]]
* [[Syarikat Prasarana Negara Berhad]]
* [[Tourism Malaysia]]
* [[Yang di-Pertuan Agong]]

===Deputy Prime Ministers of Malaysia===
* [[Tun Abdul Razak]]
* [[Anwar Ibrahim]]
* [[Ghafar Baba]]
* [[Abdullah Ahmad Badawi]]
* [[Hussein Onn]]
* [[Mahathir bin Mohamad]]
* [[Musa Hitam]]
* [[Najib Tun Razak]]
* [[Ismail Abdul Rahman]]

===Foreign relations of Malaysia===
* [[Foreign relations of Malaysia]]
* [[Anglo-Malayan Defence Agreement]]
* [[Embassy of Malaysia in Washington]]
* [[Five Power Defence Arrangements]]
* [[Malaysia-Singapore Points of Agreement of 1990]]
* [[List of High Commissioners from New Zealand to Malaysia]]
* [[Sabah dispute]]
* [[Spratly Islands]]
{{See also|#Residency in Malaysia}}

===Malaysian Department of Works===
* [[Malaysian Expressway System]]
* [[Malaysian Federal Roads system]]
* [[Malaysian Highway Authority]]
* [[Malaysian National Projects]]
* [[Malaysian Public Works Department]]
* [[Malaysian State Roads system]]
* [[National Speed Limits]]

===Official residences in Malaysia===
* [[Istana Negara, Malaysia|Istana Negara]]

===Prime Ministers of Malaysia===
* [[Prime Minister of Malaysia]]
* [[Abdullah Ahmad Badawi]]
* [[Mahathir bin Mohamad]]
* [[Hussein Onn]]
* [[Tun Abdul Razak]]
* [[Tunku Abdul Rahman]]
* [[Najib Abdul Razak]]

==Health in Malaysia==

===Healthcare in Malaysia===
* [[List of hospitals in Malaysia]]

===Hospitals in Kedah===
* Hospital Sultanah Bahiyah
* [[Sultan Abdul Halim Hospital|Hospital Sultan Abdul Halim]]
* Hospital Jitra
* Hospital Kulim
* Putra Medical Centre
* Kedah Medical Centre
* Hospital Pantai Utara

====Hospitals in Penang====
* Hospital Pantai Mutiara
* [[Penang Adventist Hospital]]
* Islands Hospital

=====Hospitals in Klang Valley=====
* [[Gleneagles Intan Medical Centre]]
* [[Hospital Universiti Kebangsaan Malaysia]]
* [[Kuala Lumpur General Hospital]]
* [[Subang Jaya Medical Centre]]
* Hospital Selayang
* [[Institiut Jantung Negara]]
* Hospital Sungai Buloh
* Hospital Putrajaya

==History of Malaysia==
* [[History of Malaysia]]
* [[1964 Race Riots]]
* [[1988 Malaysian constitutional crisis]]
* [[Adnan Bin Saidi]]
* [[Al-Mau'nah]]
* [[American-British-Dutch-Australian Command]]
* [[Andrew Clarke (administrator)]]
* [[Anglo-Dutch Treaty of 1814]]
* [[Anglo-Dutch Treaty of 1824]]
* [[Anglo-Malayan Defence Agreement]]
* [[Anglo-Siamese Treaty of 1909]]
* [[Australian 8th Division]]
* [[A. M. Azahari]]
* [[Barlow and Chambers execution]]
* [[Arthur Edward Barstow]]
* [[Batang Kali massacre]]
* [[Battle of Malaya]]
* [[Battle of North Borneo]]
* [[Battle of Penang]]
* [[Bendahara]]
* [[Borneo campaign (1945)]]
* [[Briggs Plan]]
* [[Harold Briggs (General)]]
* [[British East India Company]]
* [[British Far East Command]]
* [[British Malaya]]
* [[British North Borneo Company]]
* [[Brunei Revolt]]
* [[Bujang Valley]]
* [[Bukit Cina]]
* [[Bukit Kepong Incident]]
* [[Burney Treaty]]
* [[Chandrabhanu]]
* [[Charles Anthoni Johnson Brooke]]
* [[Charles Vyner Brooke]]
* [[Chi Tu]]
* [[Chinese Protectorate]]
* [[Dataran Merdeka]]
* [[Dol Said]]
* [[Herbert Cecil Duncan]]
* [[Conference of Rulers|Durbar]]
* [[Early Malay nationalism]]
* [[Early history of Kedah]]
* [[Edward Gent]]
* [[Federated Malay States]]
* [[Force 136]]
* [[Foreign relations of Malaysia]]
* [[Founding of modern Singapore]]
* [[Francis Light]]
* [[Gangga Negara]]
* [[Gemas]]
* [[Gerald Templer]]
* [[Ghee Hin Kongsi]]
* [[Hang Jebat]]
* [[Hang Li Po]]
* [[Hang Tuah]]
* [[Hari Merdeka]]
* [[Henry Gurney]]
* [[Hikayat Banjar]]
* [[Hikayat Bayan Budiman]]
* [[Hikayat Hang Tuah]]
* [[History of Dikir Barat]]
* [[History of communications in Malaysia]]
* [[History of modern Penang]]
* [[Indonesia-Malaysia confrontation]]
* [[James Brooke]]
* [[James W.W. Birch]]
* [[Japanese occupation of Malaya, North Borneo and Sarawak]]
* [[Jementah Civil War]]
* [[Kapitan Cina]]
* [[Ketuanan Melayu]]
* [[Klang War]]
* [[Kota Gelanggi]]
* [[Laksamana]]
* [[Laksamana Hang Nadim]]
* [[Langkasuka]]
* [[Legislative Council of the Straits Settlements]]
* [[Lim Bo Seng]]
* [[List of Governors of the Straits Settlements]]
* [[List of Hikayat]]
* [[Lord President of the Federal Court]]
* [[Hugh Low]]
* [[MacDonald House bombing]]
* [[Mahmud Shah (Sultan of Malacca)]]
* [[Majapahit]]
* [[Malay College Kuala Kangsar]]
* [[The Malay Dilemma]]
* [[Malaya-Borneo Exhibition]]
* [[Malayan Communist Party]]
* [[Malayan Emergency]]
* [[Malayan People's Anti-Japanese Army]]
* [[Malayan Races Liberation Army]]
* [[Malayan Union]]
* [[Malaysian National Projects]]
* [[Malaysian legal history]]
* [[Maphilindo]]
* [[Maria Hertogh riots]]
* [[Mat Salleh Rebellion]]
* [[May 13 Incident]]
* [[Mega TV (Malaysia)|Mega TV]]
* [[Merdeka]]
* [[Ming Shi-lu]]
* [[David Murray-Lyon]]
* [[Naksat city]]
* [[North Borneo]]
* [[North Borneo Federation]]
* [[Operation Claret]]
* [[Operation Coldstore]]
* [[Operation Krohcol]]
* [[Operation Lalang]]
* [[Operation Matador (1941)]]
* [[Harry Ord]]
* [[Pan Pan]]
* [[Pangkor Treaty of 1874]]
* [[Parameswara (sultan)]]
* [[Parit Sulong]]
* [[Pasai]]
* [[Pattani kingdom]]
* [[History of Penang]]
* [[Perak War]]
* [[Arthur Ernest Percival]]
* [[Pingat Jasa Malaysia]]
* [[Postage stamps and postal history of Malaysia]]
* [[Postage stamps and postal history of the Straits Settlements]]
* [[Prehistoric Malaysia]]
* [[Raja Melewar]]
* [[Reformasi (Malaysia)]]
* [[Reid Commission]]
* [[Richard O. Winstedt]]
* [[Royal Malay Regiment]]
* [[Sandakan Death Marches]]
* [[Sejarah Melayu]]
* [[Ivan Simson]]
* [[Singapore in Malaysia]]
* [[Sinking of Prince of Wales and Repulse]]
* [[Cecil Clementi Smith]]
* [[Sook Ching massacre]]
* [[Srivijaya]]
* [[Straits Settlements]]
* [[Sultanate of Johor]]
* [[Sultanate of Kedah]]
* [[Sultanate of Malacca]]
* [[Sultanate of Sulu]]
* [[Frank Swettenham]]
* [[Syburi]]
* [[Taming Sari]]
* [[Temenggung]]
* [[Tengku Razaleigh Hamzah]]
* [[Terengganu Inscription Stone]]
* [[The Royalist]]
* [[Tuhfat al-Nafis]]
* [[Tun Ledang Shah]]
* [[Tun Perak]]
* [[Tropical Storm Vamei|Typhoon Vamei]]
* [[Unfederated Malay States]]
* [[White Rajahs]]
* [[Yap Kwan Seng]]
{{See also|#Economic history of Malaysia}}

===Disasters in Malaysia===
* [[1989 Kedah Madrasah fire]]
* [[1990 Karak Highway crash]]
* [[1998 Klang Valley water crisis]]
* [[2003 Merapoh bus tragedy]]
* [[2005 Malaysian haze]]
* [[2006 Malaysian haze]]
* [[2006 Nibong Tebal bus crash]]
* [[Effect of the 2004 Indian Ocean earthquake on Malaysia]]
* [[Floods in Malaysia]]
* [[Highland Towers collapse]]
* [[Sultan Abdul Halim ferry terminal bridge collapse]]

===Elections in Malaysia===
* [[Elections in Malaysia]]
* [[Singapore national referendum, 1962]]
* [[Malaysian general election, 1978]]
* [[Malayan general election, 1959]]
* [[Malaysian general election, 1969]]
* [[Malaysian general election, 1999]]
* [[Malaysian general election, 2004]]
* [[Pengkalan Pasir by-election, 2005]]
* [[Sarawak state election, 2006]]
* [[Singapore general election, 1963]]
* [[Malaysian general election, 2008]]

===Federation of Malaya===
* [[Federation of Malaya]]
* [[Far East Strategic Reserve]]
* [[Federal Legislative Council]]
* [[List of High Commissioners from the United Kingdom to Malaya]]
* [[Malayan Emergency]]
* [[List of High Commissioners from New Zealand to Malaya]]

===History of Sabah===
* [[British North Borneo Company]]
* [[British North Borneo dollar]]
* [[Malaya and British Borneo dollar]]
* [[North Borneo]]
* [[North Borneo Federation]]
* [[North Borneo Railway]]
* [[Sabah dispute]]
* [[Sandakan Death Marches]]

===History of Kuala Lumpur===
* [[Kuala Lumpurian]]

====1998 Commonwealth Games====
* [[1998 Commonwealth Games]]
* [[1998 Commonwealth Games medal count]]
* [[Cricket at the 1998 Commonwealth Games]]

=====Competitors at the 1998 Commonwealth Games=====
* [[Simon Archer]]
* [[Alexandre Despatie]]

;Athletes at the 1998 Commonwealth Games
* [[Diane Modahl]]
* [[Denis Petushinskiy]]

;Cyclists at the 1998 Commonwealth Games
* [[Bradley Wiggins]]

===Years in Malaysia===
* [[1946 in Malaysia]]
* [[1948 in Malaysia]]
* [[1951 in Malaysia]]
* [[1955 in Malaysia]]
* [[1956 in Malaysia]]
* [[1957 in Malaysia]]
* [[1958 in Malaysia]]
* [[1959 in Malaysia]]
* [[1960 in Malaysia]]
* [[1961 in Malaysia]]
* [[1962 in Malaysia]]
* [[1963 in Malaysia]]
* [[1964 in Malaysia]]
* [[1965 in Malaysia]]
* [[1966 in Malaysia]]
* [[1967 in Malaysia]]
* [[1968 in Malaysia]]
* [[1969 in Malaysia]]
* [[1970 in Malaysia]]
* [[1971 in Malaysia]]
* [[1972 in Malaysia]]
* [[1973 in Malaysia]]
* [[1974 in Malaysia]]
* [[1975 in Malaysia]]
* [[1976 in Malaysia]]
* [[1977 in Malaysia]]
* [[1978 in Malaysia]]
* [[1979 in Malaysia]]
* [[1980 in Malaysia]]
* [[1981 in Malaysia]]
* [[1982 in Malaysia]]
* [[1983 in Malaysia]]
* [[1984 in Malaysia]]
* [[1985 in Malaysia]]
* [[1986 in Malaysia]]
* [[1987 in Malaysia]]
* [[1988 in Malaysia]]
* [[1989 in Malaysia]]
* [[1990 in Malaysia]]
* [[1991 in Malaysia]]
* [[1992 in Malaysia]]
* [[1993 in Malaysia]]
* [[1994 in Malaysia]]
* [[1995 in Malaysia]]
* [[1996 in Malaysia]]
* [[1997 in Malaysia]]
* [[1998 in Malaysia]]
* [[1999 in Malaysia]]
* [[2000 in Malaysia]]
* [[2001 in Malaysia]]
* [[2002 in Malaysia]]
* [[2003 in Malaysia]]
* [[2004 in Malaysia]]
* [[2005 in Malaysia]]
* [[2006 in Malaysia]]
* [[2007 in Malaysia]]

====1998 in Malaysia====
{{See also|#1998 Commonwealth Games}}

====2005 in Malaysia and Singapore====
* [[April 2005 in Malaysia and Singapore]]
* [[Malaysian lock-up detainee abuse scandal]]

====2006 in Malaysia and Singapore====
* [[2006 in Malaysia]]
* [[2007 in Malaysia]]
* [[2006 in Singapore]]
* [[April 2006 in Malaysia and Singapore]]
* [[2006 Malaysian Grand Prix]]
* [[January 2006 in Malaysia and Singapore]]
* [[February 2006 in Malaysia and Singapore]]
* [[March 2006 in Malaysia and Singapore]]

==Malaysian law==
* [[Article 153 of the Constitution of Malaysia]]
* [[Article 160 of the Constitution of Malaysia]]
* [[Courts of Malaysia]]
* [[Internal Security Act (Malaysia)]]
* [[Internal Security Act (Malaysia)]]
* [[Lord President of the Federal Court]]
* [[Malaysian Maritime Enforcement Agency Act 2004]]
* [[Parliamentary Services Act]]
* [[Wildlife Conservation Enactment]]

===Human rights in Malaysia===
* [[Human rights in Malaysia]]
* [[Baldgate]]
* [[Human Rights Commission of Malaysia]]
* [[Internal Security Act (Malaysia)]]
* [[Malaysian lock-up detainee abuse scandal]]
* [[National Human Rights Society]]
* [[Operation Lalang]]
* [[Suaram]]
* [[Women's Aid Organisation|WAO]]
* [[Irene Xavier]]
* [[Censorship in Malaysia]]

===Law enforcement in Malaysia===
* [[Inspector General of Police]]
* [[Royal Malaysian Police]]
* [[Malaysian Special Branch]]
* [[VAT 69/UTK]]

==Malaysia-related lists==
* [[List of Governors of the Straits Settlements]]

===Malaysian honours list===
* [[Malay titles]]
* [[Agong's honours list]]
* [[Melaka honours list]]
* [[Pahang honours list]]
* [[Perak honours list]]
* [[Selangor honours list]]

==Malaysian media==
* [[.my]]
* [[Malaysia Today]]
* [[Malaysiakini]]
* [[Bernama]]
* [[xBlog ☪ Bonology.com]]
* [[my Malaysia News]] http://www.mymalaysianews.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111129223837/http://www.mymalaysianews.com/ |date=2011-11-29 }} Online News hub

===Malaysian magazines===
* [[Majalah Starz (magazine)]]
* [[Marie Claire]]

===Malaysian publications===
* [[Gempak]]
* [[Kreko]]
* [[Ujang]]

===Malaysian television===
* [[List of Malaysian television stations]]
* [[List of television stations in Southeast Asia]]
* [[Akademi Fantasia]]
* [[Astro (satellite TV)]]
* [[Aswamedham]]
* [[Channel 9 (Malaysia)]]
* [[Mega TV (Malaysia)|Mega TV]]
* [[MiTV]]
* [[Ntv7]]
* [[TV3 (Malaysia)]]
* [[TV9 (Malaysia)]]

====Malaysian television series====
* [[Malaysian Idol]]
* [[One in a Million (Malaysian TV series)]]

=====Malaysian television dramas=====
* [[Trio &amp; a Bed]]
* [[K.A.M.I]]
* Gol &amp; Gincu
* Bio-Nik

====Television stations in Malaysia====
* [[8TV (Malaysia)]]
* [[ntv7]]
*[[Fine TV]]
* [[RTM1 (Malaysia)]]
* [[RTM1(Malaysia)]]
* [[RTM2 (Malaysia)]]
* [[TV Pendidikan]]
* [[TV9 (Malaysia)]]
* [[Astro (Malaysian satellite television)]]

===Newspapers published in Malaysia===
* [[List of newspapers in Malaysia]]
* [[BERNAMA]]
* [[Berita Harian]]
* [[Borneo Post]]
* [[Business Times (Kuala Lumpur)|Business Times]]
* [[Daily Express (Sabah)]]
* [[Guang Ming Daily (Malaysia)|Guang Ming]]
* [[Harian Metro]]
* [[Kwong Wah Yit Poh]]
* [[The Malay Mail]]
* [[Malaysian Today]]
* [[Nanyang Siang Pau]]
* [[New Sabah Times]]
* [[New Straits Times]]
* [[Oriental Daily News (Malaysia)]]
* [[Overseas Chinese Daily News]]
* [[Sarawak Tribune]]
* [[Sin Chew Jit Poh]]
* [[The Star (Malaysia)]]
* [[The Edge (Malaysia)]]
* [[Utusan Malaysia]]
* [[The Sun (Malaysia)]]
* Sinar Harian

===Radio stations in Malaysia===
* [[List of radio stations in Malaysia]]
* [[Ai FM]]
* [[Asyik FM]]
* [[Best 104]]
* [[ERA.FM]]
* [[FM Stereo Johor Bahru]]
* [[Johor FM]]
* [[KL FM]]
* [[Melaka FM]]
* [[Minnal FM]]
* [[Mutiara FM]]
* [[Muzik FM]]
* [[One FM]]
* [[My FM]]
* [[Selangor FM]]
* [[Time Highway Radio]]
* [[TraXX FM]]
* [[HITZ FM|Hitz.FM]]
* [[Mix.FM]]
* [[Hot FM (Malaysia Radio Network)]]
* [[Sabahan.FM]] http://sabahan.fm/listen.pls {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304161325/http://sabahan.fm/listen.pls |date=2012-03-04 }} 1st Sabahan Online Radio

==Military of Malaysia==
* [[Malaysian Royal Armoured Corps]]
* [[Awards and decorations of the Malaysian Armed Forces]]
* [[KD Mahawangsa]]
* [[Kor Ordnans Diraja]]
* [[Kor Perkhidmatan Am]]
* [[Laksamana Class Corvette]]
* [[Royal Malay Regiment]]
* [[Malayan People's Anti-Japanese Army]]
* [[Malaysian Army]]
* [[Malaysian National Service]]
* [[Military of Malaysia]]
* [[Operation Astute]]
* [[Panglima Gagah Berani]]
* [[Pasukan Udara Tentera Darat]]
* [[Royal Ranger Regiment]]
* [[Rejimen Askar Wataniah]]
* [[Rejimen Gerak Khas]]
* [[Royal Malaysian Air Force]]
* [[Royal Malaysian Navy]]
* [[Seri Pahlawan Gagah Perkasa]]
{{See also|#Weapons of Malaysia}}

===Formations of the Malaysian Army===
* [[Malaysian Royal Armoured Corps]]
* [[Kor Ordnans DiRaja]]
* [[Royal Malay Regiment]]
* [[Royal Ranger Regiment]]

====Malaysian Army Combat Arms====
* [[Malaysian Royal Armoured Corps]]
* [[Royal Malay Regiment]]
* [[Royal Ranger Regiment]]

====Malaysian Army Combat Support Arms====

====Malaysian Army Service Support Arms====

====Malaysian Army Special Forces====

====Malaysian Territorial Army====

===Special forces of Malaysia===
* [[10 Paratrooper Brigade]]
* [[21 Gerup Gerak Khas]]
* [[Paskal]]
* [[PASKAU]]
* [[Pasukan Gerakan Khas]]

==Organisations based in Malaysia==
* [[Angkasa]]
* [[Persatuan Belia Generasi Prihatin Felda Cerul, Kemaman]]

==Malaysian people==
* [[Salleh Abas]]
* [[Abby Abadi]]
* [[Abu Bakar bin Abdul Jamal]]
* [[Abdul Kadir Yusuf]]
* [[Abdullah Ahmad]]
* [[Abdullah Ahmad Badawi]]
* [[Amber Chia]]
* [[Ariffin Mohamed]]
* [[Awie]]
* [[Azhar Mansor]]
* [[Aziz M. Osman]]
* [[Carmen Soo]]
* [[Jason Keng-Kwin Chan|Jason Chan]]
* [[Rose Chan]]
* [[Datuk Ooi Chean See]]
* [[Nicol David]]
* [[Endon Mahmood]]
* [[Eric Leong]]
* [[Fasha Sandha]]
* [[Sean Ghazi]]
* [[Asha Gill]]
* [[Ahmad Fairuz Abdul Halim]]
* [[Azahari Husin]]
* [[Ielias Ibrahim]]
* [[Azlan Iskandar]]
* [[Ismail Mohd Ali]]
* [[Tiara Jacquelina]]
* [[Jalaluddin Hassan]]
* [[Jamal Abdillah]]
* [[Jeff Ooi]]
* [[Mohammad Nor Khalid]]
* [[Khoo Kay Kim]]
* [[Ling Tan]]
* [[John Ling]]
* [[MGG Pillai]]
* [[Mokhzani Mahathir]]
* [[Paula Malai Ali]]
* [[List of Malaysians]]
* [[Julie Sudiro]]
* [[Megat Khas Megat Omar]]
* [[Mohammad Noordin Sopiee]]
* [[Hani Mohsin]]
* [[Eric Moo]]
* [[Paul Moss]]
* [[Nicolette Palikat]]
* [[Paul de Thouars]]
* [[Peter Pek]]
* [[P. Ramlee]]
* [[Rosyam Nor]]
* [[Shad Saleem Faruqi]]
* [[Sheikh Abdullah Ahmad]]
* [[Sheila Majid]]
* [[K. R. Somasundram]]
* [[Yap Soon-Yeong]]
* [[Osu Sukam]]
* [[Jomo Kwame Sundaram]]
* [[Penny Tai]]
* [[Too Phat]]
* [[Lillian Too]]
* [[Took Leng How]]
* [[Virginia and Naomi Leong]]
* [[Irene Xavier]]
* [[Yap Ah Loy]]
* [[Ken Yeang]]
* [[Vinx Lin Yi Xin]]
* [[Joanne Yeoh]]
* [[Ahmad Zamil]]
* [[Ziana Zain]]

===Chinese Malaysians===

* [[Ah Niu]]
* [[Angelica Lee Sin Je]]
* [[Tash Aw]]
* [[Chan Kong Choy]]
* [[Jimmy Choo (designer)]]
* [[Fong Chan Onn]]
* [[Fong Kui Lun]]
* [[Hang Li Po]]
* [[Robert Kuok]]
* [[Daniel Lee Chee Hun]]
* [[Fish Leong]]
* [[Vinx Lin Yi Xin]]
* [[Lim Keng Yaik]]
* [[Vincent Tan]]
* [[Zang Toi]]
* [[Lim Goh Tong]]
* [[Lillian Too]]
* [[Tsai Ming-liang]]
* [[Guang Liang]]
* [[Yap Kwan Seng]]
* [[Francis Yeoh]]
* [[Michelle Yeoh]]
* [[Alex Yoong]]
* [[Muhamad Hanif]]
* [[Muyassarah Ahmad Lazim]]

===Monarchs of Malaysia===
* [[Yang di-Pertuan Agong]]
* [[Malay Ruler]]
* [[Ahmad Shah of Malaysia]]
* [[Azlan Shah]]
* [[Tuanku Jaafar]]
* [[Salahu’d-Din of Malaysia]]
* [[Sultan Hisamuddin Alam Shah]]
* Sultan Iskandar
* [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]]
* [[Tuanku Abdul Halim]]
* [[Tuanku Abdul Rahman]]
* [[Tuanku Syed Putra]]
* [[Tuanku Syed Sirajuddin]]
* [[Yahya Petra]]
* [[Yang di-Pertua Negeri]]
* [[Yang di-Pertuan Besar]]

====Monarchs of Johor====
* [[Sultan Abu Bakar of Johor]]
* [[Sultan Ali of Johor]]
* [[Sultan Ibrahim of Johor|Sultan Ibrahim]]
* [[Iskandar of Johor|Sultan Iskandar]]
* [[Sultan Ismail of Johor|Sultan Ismail]]
* [[Sultan of Johor]]

====Monarchs of Kedah====
* [[Abdul Hamid Halim]]
* [[Badlishah]]
* [[Tuanku Abdul Halim]]
* [[Zainal Rashid Muadzam III]]

====Monarchs of Kelantan====
* [[Sultan Ismail Petra of Kelantan]]
* [[Yahya Petra]]

====Monarchs of Pahang====
* [[Ahmad Shah of Malaysia]]
* [[Sultan Abu Bakar of Pahang]]

====Monarchs of Perak====
* [[Azlan Shah]]
* [[Idris Shah II of Perak]]
* [[Sultan Abdul Aziz of Perak]]
* [[Sultan Abdul Jalil of Perak]]
* [[Sultan Iskandar of Perak]]
* [[Sultan Yusuf Izzuddin Shah]]
* [[Sultan of Perak]]

====Monarchs of Selangor====
* [[Salahu’d-Din of Malaysia]]
* [[Sultan Abdul Samad]]
* [[Sultan Hisamuddin Alam Shah]]
* [[Sultan Musa Ghiatuddin Riayat Shah]]
* [[Sultan Sharafuddin]]
* [[Sultan Sulaiman]]
* [[Sultan of Selangor]]

====Monarchs of Terengganu====
* [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]]
* [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]]
* [[Sultan Mizan Zainal Abidin]]

===Malaysian people by occupation===
{{See also|#Malaysian businesspeople|#Malaysian film directors|#Malaysian actors|#Malaysian politicians|#Malaysian singers|#Malaysian writers}}

====Malaysian architects====
* [[Ken Yeang]]
* Hijjaz Kasturi
* [[Azhar Sulaiman]]
* [[Samy Vellu]]

====Malaysian diplomats====
* [[Razali Ismail]]

====Malaysian sportspeople====
* [[R Arumugam]]
* [[Mokhtar Dahari]]
* [[Nicol David]]
* [[Lee Chong Wei]]
{{See also|#Malaysian golfers|#Olympic competitors for Malaysia}}

=====Malaysian athletes=====
* [[Govindasamy Saravanan]]

=====Malaysian badminton players=====
* [[Chan Chong Ming]]
* [[Chew Choon Eng]]
* [[Chin Eei Hui]]
* [[Lee Chong Wei]]
* [[Wong Choong Hann]]
* [[Roslin Hashim]]
* [[Lee Wan Wah]]
* [[Wong Pei Tty]]

=====Malaysian F1 drivers=====
* [[Mohamed Fairuz Fauzy]]
* [[Alex Yoong]]

====Malaysian rally drivers====
* [[Karamjit Singh]]

=====Malaysian squash players=====
* [[Nicol David]]
* [[Azlan Iskandar]]
* [[Ong Beng Hee]]

===People of Malaysian descent===

====Malaysian Australians====
* [[Kamahl]]
* [[Guy Sebastian]]
* [[Virginia and Naomi Leong]]
* [[James Wan]]
* [[Che'Nelle]]

====Malaysian New Zealanders====
* [[Bic Runga]]

====Tamil Malaysians====
* [[K. R. Somasundram]]
* [[Ananda Krishnan]]
* [[M. Magendran]]
* [[Shoba Purushothaman]]
* [[Samy Vellu]]

===Royal families of Malaysia===
* [[Raja Permaisuri Agong]]
* [[Tengku Afzan]]
* [[Tuanku Bahiyah]]
* [[Tuanku Bainun]]
* [[Tengku Budriah]]
* [[Raja Jemaah]]
* [[Tunku Kurshiah]]
* [[Tunku Najihah]]
* [[Tengku Intan Zaharah]]
* [[Tengku Razaleigh Hamzah]]
* [[Tuanku Siti Aishah]]
* [[Tunku Abdul Rahman]]
* [[Tunku Besar]]
* [[Tunku Mukhriz]]
* [[Tengku Zainab]]
* [[Tengku Zanariah]]

==Politics of Malaysia==
* [[Attorney General of Malaysia]]
* [[Barisan Nasional Backbenchers Club]]
* [[Cabinet of Malaysia]]
* [[Chief Minister of Penang]]
* [[Chief Minister of Sarawak]]
* [[Chief Whip (Malaysia)]]
* [[Conference of Rulers]]
* [[Internal Security Act (Malaysia)]]
* [[Internal Security Act (Malaysia)]]
* [[Kesatuan Melayu United Kingdom]]
* [[Ketuanan Melayu]]
* [[Legislative Council of the Straits Settlements]]
* [[Malaysian Malaysia]]
* [[Malaysian legal history]]
* [[PAP-UMNO relations]]
* [[Politics of Malaysia]]
* [[Reformasi (Malaysia)]]
* [[Sisters in Islam]]
* [[Social contract (Malaysia)]]
* [[Ultra (Malaysia)]]
{{See also|#Elections in Malaysia|#Foreign relations of Malaysia}}

===Political parties in Malaysia===
* [[List of political parties in Malaysia]]
* [[Opposition (Malaysia)]]
* [[Barisan Alternatif]]
* [[Barisan Nasional]]
* [[Communist Party of Malaya/Marxist-Leninist]]
* [[Communist Party of Malaya/Revolutionary Faction]]
* [[Democratic Action Party]]
* [[Liberal Democratic Party (Malaysia)]]
* [[Malayan Communist Party]]
* [[Malaysian Chinese Association]]
* [[Malaysian Dayak Congress]]
* [[Malaysian Indian Congress]]
* [[Malaysian Workers' Party]]
* [[North Kalimantan Communist Party]]
* [[PAS (political party)]]
* [[Pan Malaysian Islamic Front]]
* [[Parti Bangsa Dayak Sarawak]]
* [[Parti Bersatu Rakyat Sabah]]
* [[Parti Bersatu Sabah]]
* [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia]]
* [[Parti Keadilan Rakyat]]
* [[Parti Negara]]
* [[Parti Rakyat Malaysia]]
* [[People's Progressive Party (Malaysia)]]
* [[Sarawak Peoples Party]]
* [[Sarawak Progressive Democratic Party]]
* [[Sarawak United People's Party]]
* [[Semangat 46]]
* [[Singapore Alliance]]
* [[United Malays National Organisation]]
* [[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation]]
* [[United Traditional Bumiputera Party]]
* [[Wong sai hou]]

====Political parties in Sabah====
* [[Liberal Democratic Party (Malaysia)]]
* [[Parti Bersatu Rakyat Sabah]]
* [[Parti Bersatu Sabah]]
* [[Sabah Progressive Party]]
* [[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation]]

===Malaysian politicians===
* [[Abang Haji Openg]]
* [[Abang Muhammad Salahuddin]]
* [[Abdul Kadir Yusuf]]
* [[Abdul Rahman Ya'kub]]
* [[Ahmad Shabery Cheek]]
* [[Anwar Ibrahim]]
* [[Ghafar Baba]]
* [[Abdullah Ahmad Badawi]]
* [[Badruddin Amiruldin]]
* [[Betty Chew]]
* [[Chan Seng Khai]]
* [[Chin Peng]]
* [[Chong Chieng Jen]]
* [[Chong Eng]]
* [[Daim Zainuddin]]
* [[Fong Chan Onn]]
* [[Fong Chong Pik]]
* [[Fong Kui Lun]]
* [[Fong Po Kuan]]
* [[Harun bin Idris]]
* [[Hishammuddin Hussein]]
* [[Kerk Kim Hock]]
* [[Wan Azizah Wan Ismail]]
* [[Jaafar Haji Muhammad]]
* [[Jamaluddin Jarjis]]
* [[Joseph Pairin Kitingan]]
* [[Khairy Jamaluddin]]
* [[Koh Tsu Koon]]
* [[Teresa Kok]]
* [[Lee Lam Thye]]
* [[Lim Chong Eu]]
* [[Lim Guan Eng]]
* [[Lim Keng Yaik]]
* [[Lim Kit Siang]]
* [[Abdul Taib Mahmud]]
* [[മഹാതീർ മുഹമ്മദ്|Mahathir Mohamad]]
* [[Megat Junid Megat Ayub]]
* [[Mohamad Noah bin Omar]]
* [[Mohamed Nazri Abdul Aziz]]
* [[Mustapa Mohamed]]
* [[Mohammad Said bin Yusof]]
* [[Mohd Khir bin Toyo]]
* [[Muhyiddin Yassin]]
* [[Musa Hitam]]
* [[Nik Aziz Nik Mat]]
* [[Ong Ka Ting]]
* [[Onn Jaafar]]
* [[Hussein Onn]]
* [[Osu Sukam]]
* [[Abdul Ghani Othman]]
* [[Ismail Abdul Rahman]]
* [[Tun Abdul Razak]]
* [[Najib Tun Razak]]
* [[Samsudin Osman]]
* [[Samy Vellu]]
* [[Shahrir Abdul Samad]]
* [[Karpal Singh]]
* [[Syed Hamid Albar]]
* [[Syed Hussein Alatas]]
* [[Syed Jaafar Albar]]
* [[Syed Nasir Ismail]]
* [[Tan Chee Khoon]]
* [[Tan Cheng Lock]]
* [[Tan Seng Giaw]]
* [[Tan Siew Sin]]
* [[Tengku Razaleigh Hamzah]]
* [[Tun Sardon Jubir]]
* [[Tunku Abdul Rahman]]
* [[Dato' Megat Yunus]]
{{#Deputy Prime Ministers of Malaysia|#Prime Ministers of Malaysia}}

===Politics of Sabah===
{{See also|#Political parties in Sabah}}

==Science and technology in Malaysia==
* [[Angkasawan program|Angkasawan human spaceflight program]]
* [[Malaysian National Space Agency|Malaysian National Space Agency (Angkasa)]]

==Malaysian society==
* [[Ah Beng]]
* [[Ah Lian]]
* [[Bumiputra]]
* [[Demographics of Malaysia]]
* [[E-pek@k]]
* [[Holidays in Malaysia]]
* [[Illegal immigrants in Malaysia]]
* [[The Malay Dilemma]]
* [[Malay titles]]
* [[Malaysian National Service]]
* [[Malaysian citizenship]]
* [[Megat]]
* [[Pendatang asing]]
* [[Persekutuan Pengakap Malaysia]]
* [[Public holidays of Malaysia]]
* Recom
* [[Syburi]]
* [[Tamil diaspora]]
* [[Wawasan 2020]]
* [[Yang di-Pertuan Agong]]
{{See also|#Malaysian honours list|#Religion in Malaysia}}

===Cham===
* [[Cham alphabet]]
* [[Champa]]
* [[Cham language]]
* [[Cham (Asia)|Cham people]]
* [[Tsat language]]
* [[Utsul]]

===Ethnic groups in Malaysia===
* [[Ayertawarian]]
* [[Babulang]]
* [[Bajau]]
* [[Banjar people]]
* [[Batek people|Batek]]
* [[Bidayuh]]
* [[Bisaya (Borneo)]]
* [[Bruneian Malay people|Bruneian Malay]]
* [[Bukitan]]
* [[Cham (Asia)|Cham people]]
* [[Chinese Malaysian]]
* [[Chitty]]
* [[Dayak people]]
* [[Dumpas]]
* [[Dusun]]
* [[Iban people]]
* [[Ida'an]]
* [[Illanun]]
* [[Indian Malaysian]]
* [[Jakuns]]
* [[Javanese people]]
* [[Kadazan]]
* [[Kadazan-Dusun]]
* [[Kedayan]]
* [[Kelabit people|Kelabit]]
* [[Kristang people]]
* [[Kwijau]]
* [[Lotud]]
* [[Malays (ethnic group)]]
* [[Mandailing]]
* [[Mangka'ak]]
* [[Maragang]]
* [[Melanau]]
* [[Minangkabau people|Minangkabau]]
* [[Minokok]]
* [[Murut people]]
* [[Orang Asli]]
* [[Orang Laut]]
* [[Orang Sungai]]
* [[Orang Ulu]]
* [[Penan]]
* [[Peranakan]]
* [[Proto Malay]]
* [[Punan]]
* [[Rumanau]]
* [[Rungu (Borneo ethnic group)]]
* [[Seafarers]]
* [[Semai people|Semai]]
* [[Semang]]
* [[Senoi]]
* [[Tambanuo]]
* [[Tidong]]

====Ethnic groups in Sabah====
* [[Bajau]]
* [[Bruneian Malay people]]
* [[Ida'an]]
* [[Kadazan-Dusun]]
* [[Kedayan]]
* [[Lotud]]
* [[Minokok]]
* [[Murut people]]
* [[Nunuk Ragang]]
* [[Orang Cocos]]
* [[Rumanau]]
* [[Rungu (Borneo ethnic group)]]
* [[Tambanuo]]
* [[Tidong]]

===Residency in Malaysia===
* [[Malaysia My Second Home]]

==States of Malaysia==
* [[States of Malaysia]]
* [[Federal Territory (Malaysia)]]
* [[Johor]]
* [[Kedah]]
* [[Kelantan]]
* [[Malacca]]
* [[Negeri Sembilan]]
* [[Pahang]]
* [[Penang]]
* [[Perak]]
* [[Perlis]]
* [[Sarawak]]
* [[Selangor]]
* [[State emblem of Malaysia]]
* [[Terengganu]]

===Johor===
* [[Johor]]
* [[Abdul Ghani Othman]]
* [[Johor State Anthem]]
* [[Tanjung Piai]]
{{See also|#Geography of Johor}}
{{See also|#Monarchs of Johor}}
{{See also|#Tourism in Johor}}

===Kedah===
* [[Kedah]]
* [[Alor Setar]]
* [[Langkawi]]
* [[Baling]]
* [[Sungai Petani]]
* [[Azizan Abdul Razak]]
* [[Mahathir bin Mohamad]]
* [[Kota Setar]]
* [[Kubang Pasu]]
* [[Padang Terap]]
* [[Universiti Utara Malaysia]]
{{See also|#Monarchs of Kedah|#Towns in Kedah}}

===Malacca===
* [[Malacca]]
* [[Bukit Cina]]
* [[Malacca Town]]
* [[Melaka Manipal Medical College]]
* [[Naning]]
* [[Pulau Besar (Malacca)]]
* [[Kolej Yayasan Saad]]
{{See also|#Buildings and structures in Malacca}}

===Negeri Sembilan===
* [[Negeri Sembilan]]
* [[Jelebu]]
* [[Jempol]]
* [[Raja Melewar]]
* [[Tuanku Abdul Rahman]]
* [[Undang]]
{{See also|#Geography of Negeri Sembilan}}

===Pahang===
* [[Pahang]]
* [[Bentong]]
* [[Bera Lake]]
* [[Bera, Pahang]]
* [[Bukit Tinggi, Pahang]]
* [[Jerantut]]
* [[Kuala Lipis]]
* [[Maran, Pahang]]
* [[Pekan]]
* [[Raub]]
* [[Rompin]]
* [[Temerloh]]
{{See also|#Monarchs of Pahang|#Towns in Pahang}}

===Penang===
* [[Architecture of Penang]]
* [[Chingay Parade]]
* [[Culture of Penang]]
* [[Education in Penang]]
* [[George Town, Penang]]
* [[Gurney Drive]]
* [[History of Penang]]
* [[History of modern Penang]]
* [[Jerejak]]
* [[Penang]]
* [[Penang Botanic Gardens]]
* [[Penang cuisine]]
* [[Penang Ferry Service]]
* [[Penang Hill]]
* [[Penang Hokkien]]
* [[Penang Monorail]]
* [[Penang State Symphony Orchestra and Chorus]]
* [[Place and street names of Penang]]
* [[Pulau Aman]]
* [[Pulau Betong]]
* [[Pulau Gedung]]
* [[Seberang Perai]]
* [[Tourism in Penang]]
* [[Universiti Sains Malaysia]]
* [[Lim Guan Eng]]
{{See also|#Buildings and structures in Penang|#Schools in Penang|#Towns in Penang}}

====Expressways and Highways in Penang====
* [[Butterworth Outer Ring Road]]
* [[Butterworth-Kulim Expressway]]
* [[Jelutong Expressway]]
* [[Penang Bridge]]
* [[Penang Outer Ring Road]]
* [[Penang Second Bridge]]

===Perak===
* [[Perak]]
* [[Batang Padang]]
* [[Damar Laut]]
* [[Dato' Seri Megat Jaafar]]
* [[Hulu Perak]]
* [[Ipoh]]
* [[Kerian]]
* [[Kinta District|Kinta]]
* [[Kuala Kangsar]]
* [[Larut, Matang]]
* [[Manjung]]
* [[Perak Tengah]]
* [[Perak football team]]
{{See also|#Monarchs of Perak|#Towns in Perak}}

===Sabah===
* [[Public holidays of Sabah]]
* [[Sabah]]
* [[Sabah Medical Centre]]
* [[Tawau International Airport]]
{{See also|#Sabahan culture|#Ethnic groups in Sabah|#Geography of Sabah|#History of Sabah|#Politics of Sabah}}

====Divisions of Sabah====
* [[Interior Division]]
* [[Kudat Division]]
* [[Sandakan Division]]
* [[Tawau Division]]
* [[West Coast Division]]

====Education in Sabah====
* [[List of schools in Sabah]]

====Health in Sabah====
* [[Sabah Medical Centre]]

====Tourism in Sabah====
* [[Beaufort, Sabah]]
* [[Kapalai]]
* [[North Borneo Railway]]
* [[Sipadan]]

====Transportation in Sabah====
* [[Kota Kinabalu International Airport]]
* [[Sabah Air]]
* [[Tawau International Airport]]

===Sarawak===
* [[Sarawak]]
* [[Betong Division]]
* [[Bintulu Division]]
* [[Kapit Division]]
* [[Kuching]]
* [[Kuching Division]]
* [[Kuching International Airport]]
* [[Miri]]
* [[Miri Division]]
* [[Mukah Division]]
* [[Samarahan Division]]
* [[Sarawak dollar]]
* [[Saribas]]
* [[Sarikei Division]]
* [[Sibu Division]]
* [[Sri Aman Division]]
* [[Ulu Anyut]]
* [[Ulu Baram]]
* [[Ulu Paku]]
* [[Yang di-Pertua Negeri Sarawak]]
{{See also|#Towns in Sarawak}}

===Selangor===
* [[Selangor]]
* [[Ampang Jaya|Ampang]]
* [[Bukit Antarabangsa]]
* [[Bukit Tapur]]
* [[Duli Yang Maha Mulia]]
* [[Klang War]]
* [[Kota Darul Ehsan]]
* [[Selangor State Development Corporation]]
* [[Selangor honours list]]
* [[Shah Alam]]
* [[Tugu Keris]]
{{See also|#Districts in Selangor|#Geography of Selangor|#Monarchs of Selangor|#Towns in Selangor}}

====Klang Valley====
* [[Batu Dam]]
* [[Klang Valley]]
* [[Kuala Lumpur]]
* [[Taman Melawati]]
* Usj
{{See also|#Expressways and Highways in Klang Valley}}

=====Golf clubs and courses in Klang Valley=====
* [[Glenmarie Golf and Country Club]]
* [[Kelab Golf Negara Subang]]
* [[Kelab Golf Perkhidmatan Awam]]
* [[Kelab Golf Sultan Abdul Aziz Shah]]
* [[Kuala Lumpur Golf &amp; Country Club]]
* [[Royal Selangor Country Club]]
* [[Saujana Golf and Country Club]]

===Terengganu===
* [[Terengganu]]
* [[Dungun]]
* [[Kemaman]]
* [[Kuala Terengganu]]
* [[Redang Island]]
{{See also|#Monarchs of Terengganu|#Towns in Terengganu}}

==Tourism in Malaysia==
{{See also|#Airports in Malaysia}}

===Airlines of Malaysia===

* [[AirAsia]]
* [[AirAsia X]]
* [[Athena Air Services]]
* [[Berjaya Air]]
* [[Firefly (airline)|Firefly]]
* [[FlyAsianXpress]]
* [[Hornbill Skyways]]
* [[Ked-Air]]
* [[Layang Layang Aerospace]]
* [[Malaysia Airlines]]
* [[Malaysia Airlines Kargo]]
* [[Malaysia Airlines destinations]]
* [[Malaysia-Singapore Airlines]]
* [[Sabah Air]]
* [[Transmile Air Services]]

===Tourism in Johor===
* [[Endau Rompin National Park]]
* [[National Parks and Forest Reserves of Johor]]

===Visitor attractions in Malaysia===
* [[Bukit Bintang]]
* [[Cheng Hoon Teng]]
* [[Penang Hill]]
* [[Tambunan Rafflesia Centre]]
* [[Tourism Malaysia]]
{{See also|#Amusement parks in Malaysia|#Casinos in Malaysia|#Monuments and memorials in Malaysia|#Museums in Malaysia|#National parks of Malaysia|#World Heritage Sites in Malaysia|#Zoos in Malaysia}}

====Department stores of Malaysia====
* [[Low Yat Plaza]]
* [[Isetan]]
* [[JUSCO]]
* [[Metrojaya]]
* [[Sogo]]
* [[Tesco]]
* [[Carrefour]]
* [[Giant Hypermarket]]
* [[The Store]]

====Golf clubs and courses in Malaysia====
{{See also|#Golf clubs and courses in Klang Valley}}

==Transport in Malaysia==
* [[Transport in Malaysia]]
* [[Cycling in Kuala Lumpur]]
* [[Kuching International Airport]]
* [[Alor Gajah Bypass]]
* [[Ampang-Kuala Lumpur Elevated Expressway]]
* [[Changlun-Kuala Perlis Highway]]
* [[Damansara-Puchong Expressway]]
* [[East Coast Expressway]]
* [[Federal Highway, Malaysia]]
* [[Integrated Transport Information System]]
* [[Jelutong Expressway]]
* [[Karak Expressway]]
* [[Lebuh Ayer Keroh]]
* [[Malaysia Federal Route 1]]
* [[Malaysia Federal Route 14]]
* [[Malaysia Federal Route 19]]
* [[Malaysia Federal Route 2]]
* [[Malaysian Expressway System]]
* [[Malaysian Federal Roads system]]
* [[Malaysian Railway System]]
* [[Malaysian Road Transport Department]]
* [[Malaysian vehicle number plates]]
* [[National Speed Limits]]
* [[New Klang Valley Expressway]]
* [[New Pantai Expressway]]
* [[North Klang Straits Bypass]]
* [[North-South Expressway, Malaysia|North-South Expressway]]
* [[North-South Expressway Northern Route]]
* [[North-South Expressway Southern Route]]
* [[Penang Outer Ring Road]]
* [[Penang Second Bridge]]
* [[Port Klang]]
* [[Puchong-Sungai Besi Highway]]
* [[Putrajaya-Cyberjaya Expressway]]
* [[Rapid KL]]
* [[Road signs in Malaysia]]
* [[South Klang Valley Expressway]]
* [[Subang Airport Highway]]
{{See also|#Airlines of Malaysia|#Airports in Malaysia|#Bridges in Malaysia|#Railway stations in Malaysia}}

===North-South Expressway Networks===
* [[North-South Expressway, Malaysia|North-South Expressway]]
* [[Malaysia-Singapore Second Link]]
* [[New Klang Valley Expressway]]
* [[North-South Expressway Central Link]]
* [[North-South Expressway Northern Route]]
* [[North-South Expressway Southern Route]]
* [[Penang Bridge]]
* [[Seremban-Port Dickson Highway]]

===Railway companies of Malaysia===
* [[Ampang Line]]
* [[KLIA Ekspres]]
* [[KLIA Transit]]
* [[Kelana Jaya Line]]
* [[Keretapi Tanah Melayu]]
* [[Kuala Lumpur Monorail]]
* [[North Borneo Railway]]
* [[Sabah State Railway]]
* [[Sri Petaling Line]]

===Roads in Malaysia===

====Expressways and Highways in Johor Bahru====
* [[JB Eastern Dispersal Link]]
* [[Johor Bahru Inner Ring Road]]
* [[Johor-Singapore Causeway]]
* [[Malaysia-Singapore Second Link]]
* [[Pasir Gudang Highway]]
* [[Senai Airport Highway]]
* [[Senai-Desaru Expressway]]
* [[Skudai Highway]]
* [[Skudai-Pontian Highway]]
* [[Tebrau Highway]]

====Expressways in Malaysia====
* [[Ampang-Kuala Lumpur Elevated Expressway]]
* [[Butterworth-Kulim Expressway]]
* [[Cheras - Kajang Expressway]]
* [[Damansara-Puchong Expressway]]
* [[East Coast Expressway]]
* [[East-West Highway (Malaysia)]]
* [[Guthrie Corridor Expressway]]
* [[Kajang Dispersal Link Expressway]]
* [[Karak Expressway]]
* [[Lebuhraya Timur-Barat/Salak Expressway]]
* [[Malaysia Federal Route 8]]
* [[Malaysia-Singapore Second Link]]
* [[Malaysian Expressway System]]
* [[Malaysian Highway Authority]]
* [[New Klang Valley Expressway]]
* [[New North Klang Straits Bypass]]
* [[New Pantai Expressway]]
* [[North-South Expressway, Malaysia|North-South Expressway]]
* [[North-South Expressway Central Link]]
* [[North-South Expressway Northern Route]]
* [[North-South Expressway Southern Route]]
* [[SMART Tunnel]]
* [[Seremban-Port Dickson Highway]]
* [[Shah Alam Expressway]]
* [[South Klang Valley Expressway]]
* [[Sprint Expressway]]
* [[Sungai Besi Expressway]]
{{See also|#Expressways and Highways in Johor Bahru|#Expressways and Highways in Klang Valley|#Expressways and Highways in Penang|#North-South Expressway Network}}

====Malaysian Federal Roads====
* [[Malaysia Federal Route 1]]
* [[Malaysia Federal Route 2]]
* [[Malaysia Federal Route 3]]
* [[Malaysia Federal Route 4]]
* [[Malaysia Federal Route 5]]
* [[Tun Razak Highway]]
* [[Pasir Gudang Highway]]
* [[Malaysia Federal Route 23]]
* [[Malaysia Federal Route 24]]
* [[Malaysia Federal Route 50]]
* [[Malaysia Federal Route 53]]
* [[Malaysia Federal Route 54]]
* [[Malaysia Federal Route 64]]
* [[Malaysia Federal Route 74]]
* [[Changlun-Kuala Perlis Highway]]
* [[Malaysia Federal Route 92]]
* [[Malaysia Federal Route 94]]
* [[Malaysia Federal Route 95]]
* [[Malaysia Federal Route 100]]
* [[Malaysia Federal Route 139]]
* [[Malaysia Federal Route 142]]
* [[Lebuh Ayer Keroh]]
* [[Second East-West Highway]]
* [[Assam Jawa-Templer Park Highway]]
* [[Federal Highway, Malaysia]]
* [[Jelutong Expressway]]
* [[Kuala Lumpur Middle Ring Road 2]]
* [[Malaysia Federal Route 10]]
* [[Malaysia Federal Route 11]]
* [[Malaysia Federal Route 13]]
* [[Malaysia Federal Route 14]]
* [[Malaysia Federal Route 18]]
* [[Malaysia Federal Route 19]]
* [[Malaysia Federal Route 51]]
* [[Malaysia Federal Route 55]]
* [[Malaysia Federal Route 56]]
* [[Malaysia Federal Route 58]]
* [[Malaysia Federal Route 59]]
* [[Malaysia Federal Route 6]]
* [[Malaysia Federal Route 60]]
* [[Malaysia Federal Route 61]]
* [[Malaysia Federal Route 66]]
* [[Malaysia Federal Route 68]]
* [[Malaysia Federal Route 69]]
* [[Malaysia Federal Route 7]]
* [[Malaysia Federal Route 76]]
* [[Malaysia Federal Route 77]]
* [[Malaysia Federal Route 78]]
* [[Malaysia Federal Route 8]]
* [[Malaysia Federal Route 86]]
* [[Malaysia Federal Route 87]]
* [[Malaysia Federal Route 88]]
* [[Malaysia Federal Route 89]]
* [[Malaysia Federal Route 9]]
* [[Malaysia Federal Route 90]]
* [[Malaysia Federal Route 98]]
* [[Malaysia Federal Route 99]]
* [[Malaysian Federal Roads system]]
* [[Pan Borneo Highway]]

===Water transport in Malaysia===
* [[Penang Ferry Service]]
{{See also|#Ports and harbours of Malaysia}}

==Malaysia stubs==
[[:Category:Malaysia stubs]]

===Malaysia geography stubs===
*[[:Category:Malaysia geography stubs]]
**[[:Category:Johor geography stubs]]
**[[:Category:Sabah geography stubs]]
**[[:Category:Sarawak geography stubs]]

==See also==
*[[Lists of country-related topics]] - similar lists for other countries

{{Malaysia topics}}
{{Index footer}}

{{DEFAULTSORT:List Of Malaysia-Related Topics}}
[[Category:Malaysia-related lists| ]]
[[Category:Outlines of countries|Malaysia]]</text>
      <sha1>6k4plfmy87z3eg2jbj1v6poyy02m554</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രോട്ടിയേസീ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>333695</id>
    <revision>
      <id>4631968</id>
      <parentid>4599287</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11755" sha1="esgjp653n0rbdrfpipy9kp8gb8ic8cy" xml:space="preserve">{{Prettyurl|Proteaceae}}
{{taxobox
|name = പ്രോട്ടിയേസീ
|image = Grevillea robusta flowering in Gan Shmuel01.jpg
|image_caption = [[സിൽവർ ഓക്ക്']]
|regnum = [[Plantae]]
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = [[Eudicots]]
|ordo = [[Proteales]]
|familia = '''Proteaceae'''
|familia_authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]&lt;ref name=APGIII2009&gt;{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf | format= PDF |accessdate=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x }}&lt;/ref&gt;
|subdivision_ranks = Genera
|subdivision = About 80, see text
|}}
[[സപുഷ്പി]]&lt;nowiki/&gt;കളുൾപ്പെടുന്ന ഒരു [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബ]]&lt;nowiki/&gt;മാണ്  '''പ്രോട്ടിയേസീ '''(Proteaceae). സാധാരണയായി തെക്കേ അർദ്ധഗോളത്തിന്റെ ഉഷ്ണമിതോഷ്ണ മേഖലകളിലാണ് സാധാരണയായി ഈ സസ്യകുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളെ കാണുന്നത്.  ഈ [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബ]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിൽ 80 &lt;nowiki/&gt;[[ജനുസ്|ജീനസ്സുകളിലാ]]&lt;nowiki/&gt;യി ഏകദേശം 1600 [[സ്പീഷിസ്|സ്പീഷി]]&lt;nowiki/&gt;സുകളും ഉൾപ്പെടുന്നു. ചെടികളും മരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സസ്യകുടുംബമാണ് പ്രോട്ടിയേസീ. [[ഓസ്ട്രേലിയ]]&lt;nowiki/&gt;യിലും തെക്കേ [[ആഫ്രിക്ക]]&lt;nowiki/&gt;യിലും ഈ [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബ]]&lt;nowiki/&gt;ത്തിലെ കൂടുതൽ [[സ്പീഷിസ്|സ്പീഷിസു]]&lt;nowiki/&gt;കൾ വളരാറുണ്ട്.&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;86&quot;&gt;&lt;/span&gt;
==സവിശേഷതകൾ==
* ഇലകൾ ലഘുപത്രങ്ങളോടു കൂടിയവയും, ഏകാന്തരന്യാസത്തിൽ (alternate phyllotaxis) ക്രമീകരിച്ചതും, ഇലകളിലെ സിരാവിന്യാസം ജാലികാസിരാവിന്യാസവുമാണ്.പത്രവൃന്തത്തിന്റെ അടിയിലായി ഉപപർണ്ണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറില്ല. &lt;br&gt;
* മിക്ക [[സ്പീഷിസ്|സ്പീഷി]]സുകളിലും പൂങ്കുലകളിലാണ്  ഇവയുടെ പൂക്കൾ വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നത്. സാധാരണ ഇവയുടെ പൂക്കൾ  പ്രസമത (actinomorphy) അല്ലെങ്കിൽ ഏകവ്യാസസമമിതി (zygomorphic) പാലിക്കുന്നവയാണ്. ദളമണ്ഡലത്തിൽ രണ്ട് വർത്തുള മണ്ഡലങ്ങളിലായാണ് ക്രമീകരിച്ചുരിക്കുന്ന ദളങ്ങളും വിദളങ്ങളും വേർതിരിക്കാൻ പറ്റാത്തരീതിയിലുള്ള (3-)4(-8) ടെപ്പൽസ് (Tepals) ആണ് ഉള്ളത്.  ചില സ്പീഷിസുകളിൽ ടെപ്പൽസിന്റെ അടിഭാഗം കൂടിച്ചേർന്ന് കുഴൽ രൂപത്തിലും കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ഇവയുടെ കേസരപുടത്തിൽ (3-)4(-5) പുംബീജപ്രധാനമായ കേസരങ്ങൾ(stamen) കാണപ്പെടുന്നു, അവ ടെപ്പലുകൾക്ക് വിപരീതമായി വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നവയും മിക്കസ്പീഷിസുകളിലും എല്ലാ കേസരങ്ങളും പ്രത്യുൽപാദന ശേഷിയുള്ളവയുമാണ്, എന്നാൽ വിരളമായി ചില സ്പീഷിസുകളിൽ ഒന്നോ രണ്ടോ പ്രത്യുൽപാദന ശേഷിയില്ലാത്ത കേസരങ്ങൾ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ഇവയുടെ സ്ത്രീബീജപ്രധാനമായ ജനിപുടത്തിൽ (Gynoecium) രണ്ട് അറകളോടുകൂടിയ അണ്ഡാശയവും ജനിദണ്ഡും(style) അതിന്റെ അഗ്രഭാഗത്തായി പരാഗണസ്ഥലവും (stigma) ഉൾപ്പെടുന്നു. അണ്ഡാശയത്തിലെ ഓരോ അറയിലും 1-100 ഓ അതിൽ കൂടുതലോ അണ്ഡകോശങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. &lt;br&gt;
* അകത്തു വിത്തോടുകൂടിയ മാംസളമായ പഴങ്ങളും (drupe), ഒരു വശം പൊളിഞ്ഞ് വിത്തുകൾ പുറത്തുവരുന്ന ഉണക്കപ്പഴം ( follicle) അങ്ങനെ പിളരുന്നതും പിളരാത്തതുമായ പലതരത്തിലുള്ള പഴങ്ങൾ കാണപ്പെടാറുണ്ട്. ചില സസ്യങ്ങളിൽ ഒരുപൂങ്കുലയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന പഴങ്ങൾ പരസ്പരം കൂടിച്ചേർന്നും പഴങ്ങളുണ്ടാകാറുണ്ട്.&lt;br&gt;
==ജീനസ്സുകൾ==
{{div col|colwidth=250px}}
*''[[Acidonia]]'' 
*''[[Adenanthos]]'' 
*''[[Agastachys]]'' 
*''[[Alloxylon]]'' 
*''[[Athertonia]]'' 
*''[[Aulax]]'' 
*''[[Austromuellera]]'' 
*''[[Banksia]]'' 
*''[[Beauprea]]'' 
*''[[Beaupreopsis]]'' 
*''[[Bellendena]]'' 
*''[[Bleasdalea]]'' 
*''[[Brabejum]]'' 
*''[[Buckinghamia]]'' 
*''[[Cardwellia]]'' 
*''[[Carnarvonia]]'' 
*''[[Catalepidia]]'' 
*''[[Cenarrhenes]]'' 
*''[[Conospermum]]'' 
*''[[Darlingia]]'' 
*''[[Diastella]]'' 
*''[[Dilobeia]]''
*''[[Dryandra]]'' 
*''[[Eidothea]]'' 
*''[[Embothrium]]'' 
*''[[Euplassa]]'' 
*''[[Faurea]]'' 
*''[[Finschia]]'' 
*''[[Floydia]]'' 
*''[[Franklandia]]'' 
*''[[Garnieria]]'' 
*''[[Gevuina]]'' 
*''[[Grevillea]]'' 
*''[[Hakea]]'' 
*''[[Helicia]]'' 
*''[[Heliciopsis]]'' 
*''[[Hollandaea]]'' 
*''[[Isopogon]]'' 
*''[[Kermadecia]]'' 
*''[[Leucadendron]]'' 
*''[[Leucospermum]]'' 
*''[[Lomatia]]'' 
*''[[Macadamia]]'' 
*''[[Malagasia]]'' 
*''[[Mimetes]]'' 
*''[[Oreocallis]]'' 
*''[[Orites]]'' 
*''[[Panopsis]]'' 
*''[[Paranomus]]'' 
*''[[Persoonia]]'' 
*''[[Protea]]'' 
*''[[Roupala]]'' 
*''[[Scolymocephalus]]'' 
*''[[Sorocephalus]]'' 
*''[[Spatalla]]'' 
*''[[Sphalmium]]'' 
*''[[Stenocarpus]]'' 
*''[[Telopea]]'' 
*''[[Toronia]]'' 
*''[[Turrillia]]'' 
*''[[Vexatorella]]'' 
*''[[Xylomelum]]''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Proteaceae|url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Proteaceae/|website=The Plant List|publisher=The Plant List|accessdate=15 മാർച്ച് 2016}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}


== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/proteaceae/ Images of proteaceae from the Australian National Botanical Gardens]
* [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=10730 Proteaceae in the ''Flora of China'']
* [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Tree&amp;id=4328&amp;lvl=3&amp;p=mapview&amp;p=has_linkout&amp;p=blast_url&amp;p=genome_blast&amp;lin=f&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock Proteaceae in the NCBI Taxonomy Browser]
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/maps/proteaceaemap.gif Mapa]
* [http://www.apstas.com/mtnrocketch.jpg ''Bellendena montana''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505230811/http://www.apstas.com/mtnrocketch.jpg |date=2006-05-05 }}
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713442/075_2.jpg ''Placospermum coriaceum'']
* [http://asgap.org.au/jpg1/a-odo.jpg ''Agastachys odorata'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213145302/http://asgap.org.au/jpg1/a-odo.jpg |date=2010-12-13 }}
* [http://asgap.org.au/jpg2/e-hard3.jpg Capullos florales de ''Eidothea hardeniana'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110040331/http://asgap.org.au/jpg2/e-hard3.jpg |date=2013-11-10 }}
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Madagasc/Image/689_036l.JPG ''Dilobeia thouarsii'']
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Madagasc/Image/637_085l.gif ''Faurea forficuliflora'']
* [http://www.mobot.org/MOBOT/Madagasc/Image/689_060l.JPG ''Malagasia alticola'']
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713427/011_2.jpg ''Cenarrhenes nitida'']
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713427/074_2.jpg ''Franklandia triaristata'']
* [http://216.71.115.61/fernkloofphotos/01430.jpg Inflorescencia de ''Aulax umbellata''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101005230614/http://216.71.115.61/fernkloofphotos/01430.jpg |date=2010-10-05 }}
* [http://finebushpeople.co.za/images/serruria_florida1.jpg ''Serruria florida'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120221054624/http://finebushpeople.co.za/images/serruria_florida1.jpg |date=2012-02-21 }}
* [http://protea.worldonline.co.za/velate.jpg ''Vexatorella latebrosa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020828162005/http://protea.worldonline.co.za/velate.jpg |date=2002-08-28 }}
* [http://216.71.115.61/fernkloofphotos/02435.jpg ''Spatalla racemosa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101005230616/http://216.71.115.61/fernkloofphotos/02435.jpg |date=2010-10-05 }}
* [http://www.botanic-garden.ku.dk/kic/Cape/images/image092.jpg ''Diastella divaricata'' subsp. ''divaricata''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610055009/http://www.botanic-garden.ku.dk/kic/Cape/images/image092.jpg |date=2007-06-10 }}
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713427/010_2.jpg ''Carnarvonia araliifolia'']
* [http://homepages.ihug.co.nz/~crysalis/scan16.jpg ''Knightia excelsa'']{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713442/096_2.jpg ''Triunia youngiana'']
* [http://www.utas.edu.au/docs/plant_science/field_botany/species_images/Dicots/protea%20images/oritrev2.gif ''Orites revoluta'']
* [http://w3pharm.u-shizuoka-ken.ac.jp/~yakusou/BOTANY/B_GARDEN/PHOTO/ORGPICT/ya/yamamoga.JPG ''Helicia cochinchinensis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001117/http://w3pharm.u-shizuoka-ken.ac.jp/~yakusou/BOTANY/B_GARDEN/PHOTO/ORGPICT/ya/yamamoga.JPG |date=2016-03-04 }}
* [http://www.rainforestmagic.com.au/NikonD100/Hicksbeachia%20pilosa%20-%202.jpg ''Hicksbeachia pilosa''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928223110/http://www.rainforestmagic.com.au/NikonD100/Hicksbeachia%20pilosa%20-%202.jpg |date=2007-09-28 }}
* [http://www.anbg.gov.au/images/photo_cd/630930713442/097_2.jpg ''Turrillia bleasdalei'']

{{WS|Proteaceae}}
{{CC|Proteaceae}}

{{Plant-stub}}

[[വർഗ്ഗം:സസ്യകുടുംബങ്ങൾ]]
{{സസ്യകുടുംബം}}</text>
      <sha1>esgjp653n0rbdrfpipy9kp8gb8ic8cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേരി സെസിൽ അല്ലൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>335526</id>
    <revision>
      <id>4632298</id>
      <parentid>3774702</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8835" sha1="4vzutrbcxgmy7k75ystoaxzolqkdiic" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| honorific_prefix = 
| name             = Cecil Allen
| honorific_suffix = 
| image            = Mary_Cecil_Allen.jpg&lt;!-- just the pagename, without the File:/Image: prefix or [[brackets]] --&gt;
| image_size       = 
| alt              = 
| caption          = &quot;Portrait of Mary Cecil Allen&quot;&lt;br /&gt;Photo taken in the 1920s
| birth_name       =Mary Cecil Allen
| birth_date       = {{Birth date|1893|9|2|df=y}}
| birth_place      = Melbourne, Victoria, Australia
| death_date       = {{death date and age|1962|04|07|1893|09|02|df=y}} 
| death_place      = [[Provincetown, Massachusetts]], United States
| resting_place    = Provincetown Cemetery
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --&gt;
| nationality      = 
| education        = 
| alma_mater       =  [[National Gallery of Victoria Art School]]
| known_for        = 
| notable_works    =  ''Sea, studio: Winter'', ''Sorento Hotel''
| style            = [[Cubism]]
| movement         = 
| spouse           = 
| awards           = &lt;!-- {{awd|award|year|title|role|name}} (optional) --&gt;
| elected          = 
| patrons          = 
| memorials        = 
| website          = &lt;!-- {{URL|Example.com}} --&gt;
| module           =
}}
'''മേരി സെസിൽ അല്ലൻ''' (2 September 1893 – 7 April 1962) ആസ്ട്രേലിയക്കാരിയായ കലാകാരിയാണ്. അമെരിക്കയിലാണ് അവർ തന്റെ കൂടുതൽകാലവും ജീവിച്ചത്. 

ആദ്യം അവർ പ്രകൃതിദൃശ്യങ്ങൾ വരച്ചു. 1930കളിൽ അവർ [[ക്യൂബിസം]] പോലുള്ള ആധുനിക ചിത്രരചനാസങ്കേതങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ആരംഭിച്ചു. 1927ൽ അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ പ്രഭാഷണം നടത്തി. കലാവിമർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട, The Mirror of the Passing World (1928) and Painters of the Modern Mind (1929)എന്നീ പുസ്തകങ്ങൾ അവർ രചിച്ചു. റോറിച്ച് മ്യൂസിയത്തിൽ ആസ്ട്രെലിയൻ ആർട്ട് പ്രദർശനം നടത്തി. 1962ൽ അവർ മരിച്ചു. 
==പുസ്തകസൂചി==

* {{citation | author1=Allen, Mary Cecil | title=The mirror of the passing world | publication-date=1928 | publisher=W.W. Norton. [[University of California]] | editor = P. N. Youtz | series = Outline of aesthetics }}&lt;ref name=&quot;Book 1&quot;&gt;{{cite web | url =  http://trove.nla.gov.au/version/22519588 | title = ''The mirror of the passing world'' / by M. Cecil Allen | work = Trove | publisher = National Library of Australia | accessdate = 12 March 2015 }}&lt;/ref&gt;
* {{citation | author1=Allen, Mary Cecil | title=Painters of the modern mind | publication-date=1929 | publisher=W.W. Norton and Company | location = New York City, NY | edition=1st }}&lt;ref name=&quot;Book 2&quot;&gt;{{cite web | url=http://trove.nla.gov.au/work/19177528 | accessdate=13 March 2015 | title = ''Painters of the Modern Mind'' / by Mary-Cecil Allen | work = Trove | publisher = National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;
* {{cite journal | author1 = Allen, Mary Cecil | title = Melbourne | url = https://archive.org/details/sim_canadian-geographic_1934-04_8_4/page/183 | journal = [[Canadian Geographic|Canadian Geographic Journal]] | date = April 1934 | volume = 8 | issue = 4 | pages = 183–196 | issn = 0706-2168 }}&lt;ref name=&quot;Journal 1&quot;&gt;{{cite web | author1=Allen, Mary Cecil | title=Melbourne | publication-date=1934 | publisher = National Library of Australia | url = http://trove.nla.gov.au/work/18556021 | accessdate = 13 March 2015 }}&lt;/ref&gt;
* {{cite journal | author1=Allen, Mary Cecil | title=Notes on Central Australia | journal = [[Meanjin]] | publisher = Melbourne University Press | date = Spring 1950 | volume = 9 | issue = 3 | pages = 191–192 | issn = 1324-1745 }}&lt;ref name=&quot;Journal 2&quot;&gt;{{cite web | author1=Allen, Mary Cecil | title = Notes on Central Australia | publication-date=Spring 1950 | publisher = National Library of Australia | work = Trove | url = http://trove.nla.gov.au/version/52248583 | accessdate = 13 March 2015 }}&lt;/ref&gt;

==തിരഞ്ഞെടുത്ത ചിത്രങ്ങൾ==
* ''In Fancy Dress'' (65 x 92&amp;nbsp;cm, 1918)&lt;ref name=&quot;Furphy&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.aasd.com.au/subscribers/list_all_works.cfm?concat=allenmary | title = Allen – List of All Works | work = Australian Arts Sales Digest | publisher = John Furphy | location = Melbourne | accessdate = 13 March 2015 | archive-date = 2015-04-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150402143217/http://www.aasd.com.au/subscribers/list_all_works.cfm?concat=allenmary | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
* ''In Fancy Dress'' (85 x 92&amp;nbsp;cm, 1918)&lt;ref name=&quot;Furphy&quot;/&gt;
* ''Portrait'' (1921)&lt;ref name=archibald21/&gt;
* ''Portrait'' (1921)&lt;ref name=archibald21/&gt;
* ''Mrs R. D. Elliott'' (1925)&lt;ref name=archibald25/&gt;
* ''Miss Alice Guest'' (1925)&lt;ref name=archibald25/&gt;
* ''Sketch: Miss Audrey Stevenson as Circe'' (1930)&lt;ref name=ngv-circe&gt;{{cite web|title=Sketch: Miss Audrey Stevenson as Circe|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/5828/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Reclining blue figure'' (1930s)&lt;ref name=ngv-reclining&gt;{{cite web|title=Reclining blue figure|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/26804/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Back gardens'' (1935)&lt;ref name=&quot;Fine Art 35&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.printsandprintmaking.gov.au/artists/11306/exhibitions/history/ | title = Allen, Mary Cecil (1893–1962): Exhibitions | publisher = Australian Prints and Printmaking (Centre for Australian Art) | accessdate = 13 March 2015 }}&lt;/ref&gt;
* ''Nova Scotian fisherman'' (1935)&lt;ref name=&quot;Fine Art 35&quot;/&gt;
* ''Old mill stairs, Nantucket'' (1949)&lt;ref name=ngv-mill&gt;{{cite web|title=Old mill stairs, Nantucket|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/5606/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Sea, studio: Winter'' (1949)&lt;ref name=ngv-sea&gt;{{cite web|title=Sea, studio: Winter|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/5717/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Manhattan' (1950s)&lt;ref name=ngv-manhattan&gt;{{cite web|title=Manhattan|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/26803/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Abstract Figure Composition'' (1959)&lt;ref name=&quot;Furphy&quot;/&gt;
* ''Fisherman at the nets'' (1959)&lt;ref name=ngv-fisherman&gt;{{cite web|title=Fisherman at the nets|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/60638/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Eildon Weir, dusk'' (1960)&lt;ref name=ngv-dusk&gt;{{cite web|title=Eildon Weir, dusk|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/26802/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Near Yan Yean Victoria'' (1960)&lt;ref name=&quot;Furphy&quot;/&gt;
* ''Storm approaching Eildon Weir'' (1960)&lt;ref name=ngv-storm&gt;{{cite web|title=Storm approaching Eildon Weir|url=http://www.ngv.vic.gov.au/explore/collection/work/26032/|website=National Gallery of Victoria|publisher=National Gallery of Victoria|accessdate=10 March 2015}}&lt;/ref&gt;
* ''Sacrifice'' (undated)&lt;ref name=&quot;Blouin&quot;/&gt;
* ''Seated girl with headband'' (undated)&lt;ref name=&quot;Blouin&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.blouinartinfo.com/artists/8870-mary-cecil-allen|title=Mary Cecil Allen artworks, biography, paintings and auctions|website=BlouinArtInfo|publisher=Louise Blouin Media|accessdate=13 March 2015|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923192506/http://www.blouinartinfo.com/artists/8870-mary-cecil-allen|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ''Sorento Hotel'' (undated)&lt;ref name=&quot;Blouin&quot;/&gt;
* ''Wind walking'' (undated)&lt;ref name=&quot;Blouin&quot;/&gt;
==അവലംബം==
{{reflist|30em}}

[[വർഗ്ഗം:1893-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1962-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ ചിത്രകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കയിലെ ഓസ്ട്രേലിയൻ പ്രവാസികൾ]]</text>
      <sha1>4vzutrbcxgmy7k75ystoaxzolqkdiic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മയാമി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>349861</id>
    <revision>
      <id>4632187</id>
      <parentid>4601912</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39786" sha1="jpxyfuml6ew7mmkjyjhbmpopptrtatb" xml:space="preserve">{{prettyurl|Miami}}
{{About|ഫ്ലോറിഡയിലെ ഒരു നഗരത്തെക്കുറിച്ചാണ്}}
{{pp-semi-indef}}
{{pp-move-indef}}
{{Infobox settlement
| name                            = മയാമി
| settlement_type                 = [[List of municipalities in Florida|City]]
| named_for                       = [[Miami River (Florida)|Miami River]], ultimately derived from [[Mayaimi]]
| image_skyline                   = {{Multiple image
| perrow            = 1/2/2/2
| total_width       = 280
| caption_align     = center
| image1            = Miami_Skyline_at_Sunrise_9_Apr_2025_from_arriving_cruise_ship.jpg
| caption1          = [[List of tallest buildings in Miami|Skyline]] of [[Downtown Miami]]
| image2            = Little Havana, Miami, Florida 2021 - Welcome.jpg
| caption2          = [[Little Havana]]
| image3            = Villa Vizcaya 20110228.jpg
| caption3          = [[Vizcaya Museum and Gardens]]
| image4            = Wynwood - 39751972232.jpg
| caption4          = [[Wynwood Art District]]
| image5            = Knightconcerthall.jpg
| caption5          = [[Adrienne Arsht Center for the Performing Arts|Arsht Center]]
| image6            = Fort Dallas William English Plantation Lummus Park Historic District (22765761598).jpg
| caption6          = [[Fort Dallas]]
| image7            = Bayfront Plaza 2020.jpg
| caption7          = [[Bayside Marketplace]]
| image8            = American Airlines Arena, Miami, FL, jjron 29.03.2012.jpg
| caption8          = [[Kaseya Center]]
| image9            = Virgin_Atlantic_Cruise_Ship_and_Cruise_Terminal_Miami_Florida_June_2023_-3.jpg
| caption9          = [[PortMiami]]
| border             = infobox
}}
| image_flag                      = Flag of Miami, Florida.svg
| image_seal                      = Seal of Miami, Florida.svg
| image_blank_emblem              = City of Miami Primary.svg
| blank_emblem_type               = Alternative seal
| nicknames                       = ''The [[Area code 305|305]]'', ''Magic City'', ''Gateway to the Americas'', ''Gateway to [[Latin America]]'', ''Capital of Latin America''&lt;ref name=&quot;Time&quot;/&gt; and ''Vice City''
&lt;!-- maps and coordinates --&gt;| mapframe                        = yes
| mapframe-zoom                   = 10
| mapframe-point                  = none
| pushpin_map                     = Florida#USA
| pushpin_relief                  = 1
| pushpin_mapsize                 = 250px
| pushpin_map_caption             = Location within the state of Florida##Location within the United States
| pushpin_label                   = Miami
| pushpin_label_position          = left
&lt;!-- Location --&gt;| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ
| subdivision_type1               = [[U.S. state|State]]
| subdivision_name1               = ഫ്ലോറിഡ
| subdivision_type2               = [[List of counties in Florida|County]]
| subdivision_name2               = [[Miami-Dade County, Florida|Miami-Dade]]
&lt;!-- Government ----&gt;| established_title               = [[Settler colonialism|Settled]]
| established_date                = After 1858{{Efn|Bahamians were farming along the Miami  River before 1830. Richard Fitzpatrick established a plantation there in 1830, but abandoned it when the [[Second Seminole War]] (1835–1843) began. The U.S. Army established [[Fort Dallas]] there in 1836, but left the fort in 1841. William English reopened Fitzpatrick's plantation after the war and sold city lots, but left the area at the end of the 1840s. The Army returned to the fort in 1849–1851, and again for the Third Seminole War (1855–1858).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=George |first=Paul S. |date=1996 |title=Miami: Three Hundred Years of History |url=http://www.historymiami.org/fastspot/research-miami/topics/history-of-miami/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728132624/http://www.historymiami.org/fastspot/research-miami/topics/history-of-miami/index.html |archive-date=July 28, 2021 |access-date=May 28, 2021 |website=HistoryMiami}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Shappee |first=Nathan D. |date=1961 |title=Fort Dallas and the Naval Depot on Key Biscayne, 1836–1926 |url=http://digitalcollections.fiu.edu/tequesta/files/1961/61_1_02.pdf |url-status=dead |journal=Tequesta |volume=21 |pages=13–40 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826152615/http://digitalcollections.fiu.edu/tequesta/files/1961/61_1_02.pdf |archive-date=August 26, 2021 |access-date=May 28, 2021 |via=Florida International University Digital Collections}}&lt;/ref&gt;}}
| established_title1              = [[Municipal corporation|Incorporated]]
| established_date1               = ജൂലൈ 28, 1896
| government_type                 = [[Mayor–council government|Mayor–Commission]]
| governing_body                  = 
| founder                         = [[ജൂലിയ ടട്ടിൽ]]
| leader_title                    = [[List of mayors of Miami|മേയർ]]
| leader_name                     = [[Eileen Higgins]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
&lt;!-- Area ----&gt;| unit_pref                       = Imperial
| area_footnotes                  = &lt;ref name=&quot;CenPopGazetteer2020&quot;&gt;{{Cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_12.txt |access-date=October 31, 2021 |publisher=United States Census Bureau |archive-date=March 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318014648/https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_12.txt |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_total_sq_mi                = 56.07
| area_land_sq_mi                 = 36.00
| area_water_sq_mi                = 20.08
| area_metro_sq_mi                = 6137
&lt;!-- Population --&gt;| population_as_of                = [[2020 United States census|2020]]
| population_total                = 442241
| population_footnotes            = &lt;ref name=&quot;2020CensusPopulationByRace&quot;&gt;{{cite web |title=P2: HISPANIC OR LATINO, AND NOT ... - Census Bureau Table |url=https://data.census.gov/table?q=P2&amp;g=160XX00US1245000&amp;tid=DECENNIALPL2020.P2 |website=P2 &amp;#124; HISPANIC OR LATINO, AND NOT HISPANIC OR LATINO BY RACE |publisher=U.S. Census Bureau |access-date=March 21, 2023 |archive-date=March 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230322014552/https://data.census.gov/table?q=P2&amp;g=160XX00US1245000&amp;tid=DECENNIALPL2020.P2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_rank                 = [[List of United States cities by population|42nd]] in the United States&lt;br&gt;[[List of municipalities in Florida|2nd]] in Florida
| population_urban                = 6077522 (US: [[List of United States urban areas|4th]])
| population_density_urban_km2    = 1,886.0
| population_density_urban_sq_mi  = 4,884.8
| population_urban_footnotes      = &lt;ref name=&quot;urban area&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html|title=List of 2020 Census Urban Areas|website=census.gov|publisher=United States Census Bureau|access-date=January 8, 2023|archive-date=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114022812/https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_metro_footnotes      = &lt;ref name=&quot;2020Pop&quot;&gt;{{Cite web |title=2020 Population and Housing State Data |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |access-date=August 22, 2021 |publisher=United States Census Bureau |archive-date=August 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824081449/https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_metro                = 6457988 (US: [[List of metropolitan statistical areas|6th]])
| population_density_sq_mi        = 12284.47
| population_density_km2          = 4743.55
| population_demonym              = Miamian
| pop_est_as_of                   = 2024
| population_est                  = 487014
| pop_est_footnotes               = &lt;ref name=&quot;2024 Population Estimate&quot;&gt;{{Cite web |title=Miami city, Florida |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/miamicityflorida/PST045224 |access-date=May 18, 2025 |website=U.S. Census Bureau QuickFacts}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type2              = GDP
| demographics2_footnotes         = &lt;ref name=&quot;GDP&quot;&gt;{{Cite web|title=Total Gross Domestic Product for Miami-Fort Lauderdale-West Palm Beach, FL (MSA)|url=https://fred.stlouisfed.org/series/NGMP33100|website=Federal Reserve Economic Data|access-date=January 26, 2024|archive-date=January 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240112081808/https://fred.stlouisfed.org/series/NGMP33100|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| demographics2_title1            = Metro
| demographics2_info1             = $533.674 billion (2023)
&lt;!-- General information ----&gt;| timezone1                       = [[Eastern Time Zone|EST]]
| utc_offset1_DST                 = −04
| utc_offset1                     = −05
| elevation_footnotes             = &lt;ref name=gnis/&gt;
| elevation_ft                    = 7
| coordinates                     = {{Coord|25|46|27|N|80|11|37|W|type:city(450,000)|display=inline,title}}
&lt;!-- Area/postal codes and others ----&gt;| postal_code_type                = [[ZIP Code]]s
| postal_code                     = 33101–33102, 33106, 33109, 33111–33112, 33114, 33116, 33119, 33122, 33124–33138, 33140–33147, 33149–33158, 33160–33170, 33172–33199, 33206, 33222, 33231, 33233–33234, 33238–33239, 33242–33243, 33245, 33247, 33255–33257, 33261, 33265–33266, 33269, 33280, 33283, 33296, 33299
| area_codes                      = [[Area code 305|305]], [[Area code 786|786]], [[Area code 645|645]]
| blank_name                      = [[Federal Information Processing Standards|FIPS code]]
| blank_info                      = 12-45000
| blank1_name                     = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
| blank1_info                     = 2404247&lt;ref name=gnis&gt;{{GNIS|2404247}}&lt;/ref&gt;
| website                         = {{URL|https://www.miami.gov}}
| area_total_km2                  = 145.23
| area_land_km2                   = 93.23
| area_water_km2                  = 52.00
}}
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ഒരു തുറമുഖ നഗരമാണ് '''മയാമി''' ([[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]]: ({{IPAc-en|m|aɪ|ˈ|æ|m|i}})]. യു.എസ്. സംസ്ഥാനമായ [[ഫ്ലോറിഡ]]യുടെ തെക്കുകിഴക്കേ മൂലയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഔദ്യോഗികമായി മയാമി നഗരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഇത് മയാമി-ഡേഡ് കൗണ്ടിയുടെ ആസ്ഥാനംകൂടിയാണ് എന്നതോടൊപ്പം [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] സൗത്ത് ഫ്ലോറിഡയുടെ സാംസ്കാരിക, സാമ്പത്തിക, സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവുംകൂടിയാണ്. പടിഞ്ഞാറ് [[എവർഗ്ലേഡ്|എവർഗ്ലേഡിനും]] കിഴക്ക് ബിസ്കെയ്ൻ ബേയ്ക്കും ഇടയിലായി 56 ചതുരശ്ര മൈൽ (150 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ) വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ് ഈ നഗരം. [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] ഏറ്റവും ജനസാന്ദ്രതയുള്ള ആറാമത്തെ നഗരമായ മയാമിയിലെ ജനസംഖ്യ, 2018 ലെ കണക്കുകൾപ്രകാരം 470,914 ആയിരുന്നു. 6.1 ദശലക്ഷം ആളുകൾ വസിക്കുന്ന മിയാമി മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശം, തെക്കുകിഴക്കൻ അമേരിക്കയിലെ രണ്ടാമത്തെയും രാജ്യത്തെ ഏഴാമത്തെയും വലിയ ജനസംഖ്യയുള്ള പ്രദേശമാണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://edr.state.fl.us/Content/population-demographics/data/FLmupops_2013.xls|title=Population Estimates for Florida Municipalities|accessdate=April 20, 2016|date=|publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PopEstCBSA2&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census.gov/popest/data/metro/totals/2012/tables/CBSA-EST2012-01.csv|title=Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2010 to July 1, 2012|accessdate=March 17, 2013|date=March 2013|work=2012 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|format=[[comma-separated values|CSV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130401093220/http://www.census.gov/popest/data/metro/totals/2012/tables/CBSA-EST2012-01.csv|archivedate=April 1, 2013|url-status=dead|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt; യു‌.എസിലെ മൂന്നാമത്തെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കെട്ടിടങ്ങളുള്ള ഈ നഗരത്തിലെ 300&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/us-cities-with-the-most-skyscrapers.html|title=US Cities With the Most Skyscrapers|access-date=2019-06-18|website=WorldAtlas|language=en}}&lt;/ref&gt; ലധികം അംബരചുംബികളിൽ, 55 എണ്ണം 490 അടി (149 മീറ്റർ) ഉയരം കവിയുന്നതാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.skyscrapercenter.com/quick-lists#q=&amp;page=1&amp;type=building&amp;status=COM&amp;status=UCT&amp;status=STO&amp;min_year=0&amp;max_year=9999&amp;region=0&amp;country=0&amp;city=1632|title=The Skyscraper Center: Buildings in Miami|access-date=2019-06-18|website=skyscrapercenter.com|publisher=[[Council on Tall Buildings and Urban Habitat|CTBUH]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

ധനകാര്യം, വാണിജ്യം, സംസ്കാരം, മാധ്യമം, വിനോദം, കല, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം എന്നീ വിഷയങ്ങളിൽ മയാമി ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രവും നായകത്വം വഹിക്കുന്ന നഗരവുമാണ്.&lt;ref name=&quot;GAWC2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|accessdate=March 3, 2009|publisher=Globalization and World Cities Study Group and Network, [[Loughborough University]]|archive-date=2016-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html|title=Inventory of World Cities|accessdate=December 1, 2007|publisher=Globalization and World Cities (GaWC) Study Group and Network|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014191556/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html|archivedate=October 14, 2013|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt; ഫ്ലോറിഡയിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും അമേരിക്കയിലെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ വലിയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മെട്രോ പ്രദേശത്തിന്റെ 2017 ലെ കണക്കുകൾപ്രകാരമുള്ള ജിഡിപി 344.9 ബില്യൺ ഡോളറാണ്.&lt;ref name=&quot;bea.gov12&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.bea.gov/system/files/2018-09/gdp_metro0918_0.pdf|title=Gross Domestic Product by Metropolitan Area, 2017|accessdate=October 23, 2018|website=Bea.gov|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.bea.gov/system/files/2018-09/gdp_metro0918_0.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2018 ൽ മയാമിയെ ഒരു ആൽഫ ലെവൽ ആഗോള നഗരമായി GaWC തരംതിരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2018t.html|title=GaWC - The World According to GaWC 2018|access-date=2019-06-18|website=www.lboro.ac.uk|archive-date=2017-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20170503165246/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2016t.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ബിസിനസ്സ് പ്രവർത്തനം, മാനുഷിക മൂലധനം, വിവര കൈമാറ്റം, സാംസ്കാരിക അനുഭവം, രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ എന്നിവയിൽ 2019 ൽ മയാമി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ ഏഴാമതും ആഗോള നഗരങ്ങളിൽ 31 ആം സ്ഥാനത്തുമാണിത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.atkearney.com/documents/20152/2794549/A+Question+of+Talent%E2%80%942019+Global+Cities+Report.pdf/106f30b1-83db-25b3-2802-fa04343a36e4?t=1559144999157|title=2019 Global Cities Report|access-date=|last=|first=|date=|website=ATKearney}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 77 ലോക നഗരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള 2018 ലെ UBS പഠനമനുസരിച്ച്, ഈ നഗരം അമേരിക്കയിലെ മൂന്നാമത്തെ സമ്പന്ന നഗരവും വാങ്ങൽ ശേഷിയുടെ കാര്യത്തിൽ ലോകത്തിലെ എട്ടാമത്തെ സമ്പന്ന സ്ഥാനവും നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/richest-cities-world.html|title=City Mayors: Richest cities in the world|access-date=2019-06-18|website=www.citymayors.com}}&lt;/ref&gt; ക്യൂബൻ-അമേരിക്കൻ ബഹുസ്വരതയുള്ള ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ മയാമിക്ക് &quot;ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയുടെ തലസ്ഥാനം&quot; എന്ന് വിളിപ്പേരുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;time.com2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html|title=Miami: the Capital of Latin America|date=December 2, 1993|work=Time|access-date=2016-09-25|archive-date=2013-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813065922/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated12&quot;&gt;U.S. Census, 2010 (Ethnicity) and Census American Community Survey 2008 (language).&lt;/ref&gt;

ഗ്രേറ്റർ ഡൌൺ‌ടൌൺ‌ മയാമി [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] അന്തർ‌ദ്ദേശീയ ബാങ്കുകൾ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളിലൊന്നും, കൂടാതെ നിരവധി വലിയ ദേശീയ അന്തർ‌ദ്ദേശീയ കമ്പനികളുടെ ആസ്ഥാനവുമാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/scottbeyer/2015/05/07/welcome-to-brickell-miamis-wall-street-south/|title=Welcome To Brickell, Miami's &quot;Wall Street South&quot;|access-date=2019-06-18|last=Beyer|first=Scott|website=Forbes|language=en}}&lt;/ref&gt; നഗത്തിലെ ഹെൽത്ത് ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ആശുപത്രികൾ, ക്ലിനിക്കുകൾ, ബയോടെക്നോളജി, മെഡിക്കൽ ഗവേഷണ വ്യവസായങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രമാണ്. യാത്രാ ഗതാഗതത്തിലും ക്രൂയിസ് ലൈനുകളിലും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും തിരക്കേറിയ ക്രൂയിസ് തുറമുഖമായി പോർട്ട് മയാമി, &quot;ക്രൂയിസ് ക്യാപിറ്റൽ ഓഫ് ദി വേൾഡ്&quot; എന്ന് സ്വയം വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.miamidade.gov/portmiami/library/2017-cruise-guide.pdf|title=PortMiami 2017 Cruise Guide|access-date=|last=|first=|date=|website=|archive-date=2018-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180128061624/http://www.miamidade.gov/portmiami/library/2017-cruise-guide.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അന്താരാഷ്ട്ര സന്ദർശകരുടെ പ്രധാന ടൂറിസം കേന്ദ്രം കൂടിയായ മയാമി, [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിന്]] ശേഷം ഇക്കാര്യത്തിൽ രാജ്യത്ത് രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenextmiami.com/miami-is-the-second-most-popular-destination-for-international-visitors-and-growing-fast/|title=Miami Is The Second Most Popular Destination For International Visitors (And Growing Fast)|accessdate=November 5, 2016|publisher=TheNextMiami.com}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ചരിത്രം ==
[[File:MiamiAvenue1896.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MiamiAvenue1896.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|1896 ൽ മയാമിയുടെ സംയോജനത്തിനായി ഏകദേശം 400 പുരുഷന്മാർ ചിത്രത്തിലെ ഇടതുവശത്തുള്ള കെട്ടിടത്തിൽ വോട്ട് ചെയ്തു.]]
[[File:Mouth_of_Miami_River_20100211.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mouth_of_Miami_River_20100211.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ബ്രിക്കൽ കീയിലെ മയാമി നദീമുഖം.]]
[[ടെക്വസ്റ്റ]] തദ്ദേശീയ അമേരിക്കൻ ഗോത്രം യൂറോപ്യന്മാരുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തുന്നതിന് മുമ്പ് ഏകദേശം 2,000 വർഷത്തോളം മയാമി പ്രദേശത്ത് അധിവസിച്ചിരുന്നു. മയാമി നദീമുഖത്ത് 500–600 ബി.സി. വരെയുള്ള നൂറുകണക്കിന് ആളുകളുള്ള ഒരു ഗ്രാമം സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. 1700 കളുടെ പകുതിയോടെ മുഴുവൻ ഗോത്രവും [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിലേക്ക്]] കുടിയേറിയതായി കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2014/02/04/us/florida-indian-village/index.html?hpt=hp_c3|title=Questions of preservation after ancient village found in downtown Miami|author=Smith, Matt|date=February 4, 2014|accessdate=February 4, 2014|publisher=CNN}}&lt;/ref&gt;

1566-ൽ ഫ്ലോറിഡയിലെ ആദ്യത്തെ ഗവർണറായിരുന്ന അഡ്മിറൽ പെഡ്രോ മെനാൻഡെസ് ഡി അവിലസ് സ്പെയിനുവേണ്ടി ഈ പ്രദേശം അവകാശപ്പെട്ടു. ഒരു വർഷത്തിനുശേഷം ഒരു സ്പാനിഷ് മിഷൻ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. 1821-ൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതുവരെ സ്പെയിനും ബ്രിട്ടനും പടിപടിയായി ഫ്ലോറിഡ ഭരിച്ചു. 1836-ൽ ഫ്ലോറിഡ പ്രദേശത്തിന്റെ വികസനത്തിന്റെയും [[സെമിനോൾ|സെമിനോളുകളെ]] അടിച്ചമർത്തുന്നതിനും നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനുമുള്ള ശ്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ മയാമി നദിയുടെ തീരത്ത് ഫോർട്ട് ഡാളസ് നിർമ്മിച്ചു. തൽഫലമായി, മയാമി പ്രദേശം [[രണ്ടാം സെമിനോൾ യുദ്ധം|രണ്ടാം സെമിനോൾ യുദ്ധത്തിലെ]] പോരാട്ട സ്ഥലമായി മാറി.
ഒരു വനിതയാൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട അമേരിക്കയിലെ ഏക പ്രധാന നഗരമായി മയാമി അറിയപ്പെടുന്നു. പ്രാദേശിക നാരങ്ങാ കർഷകയും സമ്പന്നയായ ക്ലീവ്‌ലാൻഡ് സ്വദേശിനിയുമായിരുന്ന ജൂലിയ ടട്ടിൽ ആണ് നഗരം പണിതുയർത്തപ്പെട്ട ഭൂമിയുടെ യഥാർത്ഥ ഉടമ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://parade.com/256292/claudiagryvatzcopquin/whats-the-one-major-american-city-founded-by-a-woman/|title=What's the One Major American City Founded by a Woman?|access-date=2019-06-18|last=Copquin|first=Claudia Gryvatz|date=2014-01-23|website=Parade|language=en}}&lt;/ref&gt; പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഈ പ്രദേശം &quot;ബിസ്‌കെയ്ൻ ബേ കൺട്രി&quot; എന്നറിയപ്പെടുകയും റിപ്പോർട്ടുകൾ ഇതിനെ ഒരു വന്യത വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നിടമായും &quot;ഫ്ലോറിഡയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കെട്ടിട നിർമ്മാണ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്ന്&quot; എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The Day in St. Augustine&amp;nbsp;— The Hack Line to Biscayne Bay|date=January 10, 1893|newspaper=[[The Florida Times-Union]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=A Trip to Biscayne Bay|work=The Tropical Sun|date=March 9, 1893}}&lt;/ref&gt;

1894-95 ലെ ഗ്രേറ്റ് ഫ്രീസ് മയാമിയുടെ വളർച്ചയെ ത്വരിതഗതിയിലാക്കി, കാരണം [[ഫ്ലോറിഡ|ഫ്ലോറിഡയിലെ]] വിളകൾ മാത്രമാണ് ഈ അതിശൈത്യത്തിൽ അവശേഷിച്ചത്. ജൂലിയ ടട്ടിൽ റെയിൽ‌വേ വ്യവസായി ഹെൻ‌റി ഫ്ലാഗ്ലറെ തന്റെ ഫ്ലോറിഡ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റെയിൽ‌വേ ഈ പ്രദേശത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ബോധ്യപ്പെടുത്തുകയും അതിനാൽ അവർ &quot;ദ മദർ ഓഫ് മയാമി&quot; എന്നറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{citation|last=Muir|first=Helen|title=Miami, USA|page=55|year=1953|publisher=Henry Holt and Company}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation|last=Weiner|first=Jacqueline|title=Statue of Miami's First Lady, Julia Tuttle, may be birthday present|date=April 1, 2010|url=http://www.miamitodaynews.com/news/100401/story2.shtml|journal=Miami Today}}&lt;/ref&gt; വെറും 300 ൽ അധികം ജനസംഖ്യയുള്ള മയാമി 1896 ജൂലൈ 28 ന് ഔദ്യോഗികമായി ഒരു നഗരമായി സംയോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hmsf.org/history/south-florida-brief-history.htm|title=South Florida: A Brief History|accessdate=August 24, 2009|author2=George, Paul S.|publisher=Historical Museum of South Florida|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100429002717/http://www.hmsf.org/history/south-florida-brief-history.htm|archivedate=April 29, 2010|lastauthoramp=yes|author1=Williams, Linda K.|url-status=dead|df=}}&lt;/ref&gt; ഓകീച്ചോബി തടാകത്തിന്റെ ചരിത്രനാമമായ മയൈമിയിൽനിന്നും ചുറ്റുപാടുമുള്ള തദ്ദേശീയരിൽനിന്നും ഉരുത്തിരിഞ്ഞ മയാമി നദിയുടെ പേര് നഗരത്തിനും നൽകപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.flheritage.com/facts/reports/names/city2.cfm|title=Name Origins of Florida – City Name Origins I-P|accessdate=December 17, 2013|website=FLHeritage.com|publisher=Florida Department of State}}&lt;/ref&gt;

മയാമിയുടെ ആദ്യകാല വികസനത്തിൽ ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ അധ്വാനം ഒരു നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, [[ബഹാമാസ്|ബഹാമാസിൽ]] നിന്നും ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കക്കാരിൽ നിന്നുമുള്ള കുടിയേറ്റക്കാർ നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 40 ശതമാനമായിരുന്നു..&lt;ref name=&quot;Concrete2&quot;&gt;{{Cite book|title=A World More Concrete: Real Estate and the Remaking of Jim Crow South Florida|last=Connolly|first=Nathan|publisher=University of Chicago Press|year=2014|isbn=|location=}}&lt;/ref&gt;{{rp|25}} നഗരത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ അവരുടെ പങ്ക് ഗണ്യമായി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അവരുടെ സമൂഹം ഒരു ചെറിയ ഇടത്തിൽ മാത്രമായി പരിമിതപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. ഭൂവുടമകൾ അവന്യൂ ജെക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശത്ത് ആഫ്രിക്കൻ-അമേരിക്കൻ വംശജർക്ക് വീടുകൾ വാടകയ്ക്ക് കൊടുക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ (പിന്നീട് അത് NW ഫിഫ്ത്ത് അവന്യൂ ആയി മാറി), ടോർച്ചുമായി വെള്ളക്കാരായ ഒരു സംഘം അയൽപക്കത്തുകൂടി മാർച്ച് ചെയ്യുകയും താമസക്കാർ പ്രദേശത്തുനിന്നു മാറിയില്ലെങ്കിൽ ബോംബാക്രമണം നടത്തുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Concrete3&quot;&gt;{{Cite book|title=A World More Concrete: Real Estate and the Remaking of Jim Crow South Florida|last=Connolly|first=Nathan|publisher=University of Chicago Press|year=2014|isbn=|location=}}&lt;/ref&gt;{{rp|33}}

1920 കളിലെ ഫ്ലോറിഡയുടെ വികസനത്തിലേയ്ക്കുള്ള കുതിച്ചുചാട്ടം, 1926 ലെ മയാമി ചുഴലിക്കാറ്റ്, 1930 കളിലെ മഹാമാന്ദ്യം എന്നിവയാൽ മന്ദഗതിയിലായി. [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം]] തുടങ്ങിയപ്പോൾ, ഫ്ലോറിഡയുടെ തെക്കൻ തീരത്തെ അതിന്റെ തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനകാരണം ജർമൻ അന്തർവാഹിനികൾക്കെതിരായ യുഎസ് പ്രതിരോധത്തിനുള്ള ഒരു താവളമായി മയാമി മാറി. ഇത് മയാമിയിലെ ജനസംഖ്യയിൽ വർദ്ധനവ് വരുത്തുകയും 1940 ആയപ്പോഴേക്കും 172,172 ആളുകൾ നഗരത്തിൽ താമസിക്കുകയും ചെയ്തു. നഗരത്തിലെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വളർച്ചയിൽ നിന്നുവന്നതാണ് നഗരത്തിന്റെ വിളിപ്പേരായ, ദി മാജിക് സിറ്റി എന്നത്. ശൈത്യകാല സന്ദർശകരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ട ഈ നഗരം ഒരു വർഷം മുതൽ അടുത്ത വർഷം വരെയുള്ള സമയത്ത് വളരെയധികം വളർന്നുവെന്നും അത് ഒരു മാജിക് പോലെയാണെന്നും അഭിപ്രായപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;MDInfocenter&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.miamidade.gov/infocenter/about_miami-dade_history.asp|title=Miami-Dade County&amp;nbsp;– Information Center|accessdate=April 18, 2008|publisher=[[Miami-Dade County, Florida|Miami-Dade County]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080225012927/http://www.miamidade.gov/infocenter/about_miami-dade_history.asp|archivedate=February 25, 2008}}&lt;/ref&gt;

1959 ലെ വിപ്ലവത്തെത്തുടർന്ന് [[ഫിദൽ കാസ്ട്രോ|ഫിഡൽ കാസ്ട്രോ]] [[ക്യൂബ|ക്യൂബയിൽ]] അധികാരത്തിലെത്തിയതിനുശേഷം, സമ്പന്നരായ നിരവധി ക്യൂബക്കാർ മയാമിയിൽ അഭയം തേടുകയും ഇത് നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1980 കളിലും 1990 കളിലും [[ന്യൂ സൗത്ത്]] വികസനത്തിന്റെ ഭാഗമായി മയാമിയിൽ പുതിയ ബിസിനസ്സുകളും സാംസ്കാരിക സൌകര്യങ്ങളും വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അതേസമയംതന്നെ, തെക്കൻ ഫ്ലോറിഡ മയക്കുമരുന്ന് യുദ്ധങ്ങൾ, [[ഹെയ്റ്റി|ഹെയ്തിയിൽ]] നിന്നും [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക|ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിൽ]] നിന്നുമുള്ള കുടിയേറ്റങ്ങൾ, ആൻഡ്രൂ ചുഴലിക്കാറ്റിന്റെ വ്യാപകമായ നാശം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവെധി സാമൂഹിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിട്ടു.&lt;ref name=&quot;MDInfocenter3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.miamidade.gov/infocenter/about_miami-dade_history.asp|title=Miami-Dade County&amp;nbsp;– Information Center|accessdate=April 18, 2008|publisher=[[Miami-Dade County, Florida|Miami-Dade County]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080225012927/http://www.miamidade.gov/infocenter/about_miami-dade_history.asp|archivedate=February 25, 2008}}&lt;/ref&gt; വംശീയവും സാംസ്കാരികവുമായ പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ ജ്വലിച്ചുയർന്നുവെങ്കിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പകുതിയിൽ നഗരം ഒരു പ്രധാന അന്താരാഷ്ട്ര, സാമ്പത്തിക, സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി വികസിച്ചു. [[സ്പാനിഷ്‌ ഭാഷ|സ്പാനിഷ്]] സംസാരിക്കുന്നവർ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള രണ്ടാമത്തെ വലിയ യുഎസ് നഗരമാണിത് ([[ടെക്സസ്|ടെക്സസിലെ]] [[എൽ പാസോ, ടെക്സാസ്|എൽ പാസോയ്ക്ക്]] ശേഷം) എന്നതുപോലെതന്നെ ക്യൂബൻ-അമേരിക്കൻ ബഹുസ്വരതയുള്ള ഏറ്റവും വലിയ നഗരവുംകൂടിയാണിത്.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;U.S. Census, 2010 (Ethnicity) and Census American Community Survey 2008 (language).&lt;/ref&gt;   

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==

==അവലംബം==
{{Reflist|2}}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Sister project links|Miami|voy=Miami}}
*[http://www.miamigov.com/home/ സിറ്റി ഓഫ് മയാമി&amp;nbsp;– ഔദ്യോഗിക സൈറ്റ്]
*[http://www.miamigov.com/City_Officials/ സിറ്റി ഓഫ് മയാമി ഗവർണ്മെന്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080514035950/http://www.miamigov.com/City_Officials/ |date=2008-05-14 }}
*[http://www.gmcvb.com ഗ്രേറ്റർ മയാമി കൺവെൻഷൻ ആൻഡ് വിസിറ്റേഴ്സ് ബ്യൂറോ]
*[http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?&amp;geo_id=16000US1245000&amp;_geoContext=01000US|04000US12|16000US1245000&amp;_county=Miami&amp;_cityTown=Miam&amp;pctxt=fph U.S. Census Bureau&amp;nbsp;– Census 2000 Demographic Profile Highlights for City of Miami]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110103043035/http://factfinder.census.gov/servlet/SAFFFacts?&amp;geo_id=16000US1245000&amp;_geoContext=01000US%7C04000US12%7C16000US1245000&amp;_county=Miami&amp;_cityTown=Miam&amp;pctxt=fph |date=2011-01-03 }}
* [http://miamirealestateinc.com/resources/miamidademunicipalities.pdf Miami-Dade Municipalities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311010914/http://miamirealestateinc.com/resources/miamidademunicipalities.pdf |date=2016-03-11 }}
* {{GNIS|2404247|City of Miami}}

{{Miami FC}}
{{Navboxes
| title = Articles Relating to Miami and [[Miami-Dade County]]
| list  = 
{{Miami}}
{{Miami Neighborhoods}}
{{Miami-Dade County, Florida}}
}}
{{Use mdy dates|date=December 2015}}
{{South Florida metropolitan area}}
{{Florida}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ഫ്ലോറിഡയിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>jpxyfuml6ew7mmkjyjhbmpopptrtatb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാർത്ത വാഷിങ്ടൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>350705</id>
    <revision>
      <id>4632241</id>
      <parentid>4619945</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6664" sha1="jmgtgfazhn28q1kiw6py1ix6u57otu0" xml:space="preserve">{{prettyurl|Martha Washington}}
{{Infobox officeholder
| name                = മാർത്ത വാഷിങ്ടൺ
| image               = Martha_washington.jpg
| office              = [[First Lady of the United States]]
| president           = [[George Washington]]
| term_start          = April 30, 1789
| term_end            = March 4, 1797
| term_label          = In role
| predecessor         = Position established
| successor           = [[Abigail Adams]]
| birth_name          = Martha Dandridge
| birth_date          = {{birth date|1731|6|2}}
| birth_place         = [[Chestnut Grove (plantation)|Chestnut Grove]], [[Colony of Virginia|Virginia]], [[British America]]
| death_date          = {{death date and age|1802|5|22|1731|6|1}}
| death_place         = [[Mount Vernon, Virginia|Mount Vernon]], [[Virginia]], [[United States|U.S.]]
| spouse              = [[Daniel Parke Custis|Daniel Custis]] {{small|(1750–1757)}}&lt;br&gt;{{nowrap|[[George Washington]] {{small|(1759–1799)}}}}
| children            = Daniel&lt;br&gt;Frances&lt;br&gt;[[John Parke Custis|Jacky]]&lt;br&gt;Patsy
| religion            = [[Church of England]]
| signature           = Martha Washingtons Signature.svg
}}
[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] പ്രഥമ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[ജോർജ് വാഷിംഗ്ടൺ|ജോർജ്ജ് വാഷിങ്ടണ്ടെ]] ഭാര്യയായിരുന്നു '''മാർത്ത വാഷിങ്ടൺ'''. ജീവിതകാലത്ത് മാർത്ത ലേഡി വാഷിങ്ടൺ എന്നാണറിയപ്പെട്ടത്.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Figueroa|first=Acton|title=Washington,|url=https://books.google.com/books?id=7SbH-nF2QcYC&amp;pg=PA10|date=1 January 2003|publisher=World Almanac Library|isbn=978-0-8368-5162-5|page=10}}&lt;/ref&gt;

[[Daniel Parke Custis|ഡാനിയൽ പാർക്ക് കസ്റ്റിസിനെ]] അവർ ആദ്യമായി വിവാഹം കഴിച്ചു. അതിൽ അവർക്ക് നാല് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. 25 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ വിധവയായി. കസ്റ്റിസിന്റെ രണ്ട് മക്കൾ മാത്രമേ അതിജീവിച്ചുള്ളൂ.  വാഷിംഗ്ടണുമായുള്ള വിവാഹത്തിൽ അവർ അവരുടെ സമ്പത്ത് കൂടെ കൊണ്ടുവന്നു. ഇത് അയാളുടെ സ്വകാര്യ എസ്റ്റേറ്റിലേക്ക് ഭൂമി വാങ്ങാൻ പ്രാപ്തനാക്കി. ജീവിതകാലത്ത് അവരുടെ ഉപയോഗത്തിനായി ആയിരത്തോളം ഡവർ അടിമകളെയും അവർ കൊണ്ടുവന്നു. മരണസമയത്ത് അവരും അവരുടെ പിൻതുടർച്ചക്കാരും അവരുടെ ആദ്യ ഭർത്താവിന്റെ എസ്റ്റേറ്റിലേക്ക് മടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവകാശികൾ അവർക്ക് അനന്തരാവകാശമായി ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;NYT-20150216&quot;&gt;{{cite news |last=Dunbar |first=Erica Armstrong |title=George Washington, Slave Catcher |url=https://www.nytimes.com/2015/02/16/opinion/george-washington-slave-catcher.html |date=February 16, 2015 |work=[[The New York Times]] |accessdate=February 16, 2015 }}&lt;/ref&gt;അവർക്ക് വാഷിംഗ്ടണിൽ കുട്ടികളില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ മകൾ [[John Parke Custis|ജോൺ &quot;ജാക്കി&quot; പാർക്ക് കസ്റ്റിസ്]] ഉൾപ്പെടെ, അവരുടെ ആദ്യ ഭർത്താവ് അവശേഷിക്കുന്ന രണ്ട് മക്കളെ വളർത്തി. അവരുടെ വിപുലീകൃത കുടുംബങ്ങളെയും അവർ സഹായിച്ചു.

==അവലംബം ==
&lt;references/&gt;

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* {{cite book | author=Fraser, Flora | title=The Washingtons: George and Martha. &quot;Join’d by Friendship, Crown’d by Love&quot; | url=https://archive.org/details/washingtonsgeorg0000fras | publisher=Alfred A. Knopf | location=New York | year=2015 | isbn=978-0-307-27278-2 }}

==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{Commons|Martha Washington}}
{{wikisource-author}}
{{Wikiquote}}
* [http://marthawashington.us/ Martha Washington letters] (primary sources)
* [https://www.whitehouse.gov/1600/first-ladies/marthawashington Martha Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171214145844/https://www.whitehouse.gov/1600/first-ladies/marthawashington |date=2017-12-14 }} at the [[White House]] (ജീവചരിത്രം)
* [http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=1 Martha Washington]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125122714/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=1 |date=2022-11-25 }} at the National First Ladies Library (ജീവചരിത്രം)
* [http://www.mountvernon.org/george-washington/martha-washington/ Martha Washington] (George Washington's Mount Vernon)
* {{Find a Grave|2382|Martha ''Dandridge'' Washington|work=First of America's First Ladies|author=Donald Greyfield|date=Jan 1, 2001|accessdate=Aug 18, 2011}} (memorial photos)
*[http://firstladies.c-span.org/FirstLady/2/Martha-Washington.aspx Martha Washington] at [[C-SPAN]]'s ''[[First Ladies: Influence &amp; Image]]''


{{s-start}}
{{s-hon}}
{{s-new}}
{{s-ttl|title=[[First Lady of the United States|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പ്രഥമ വനിത]]|years=1789–1797}}
{{s-aft|after=[[Abigail Adams|അബിഗെയ്‌ൽ ആഡംസ്]]}}
{{s-end}}

{{US First Ladies}}
{{George Washington}}
{{Virginia Women in History}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1731-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 2-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1802-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മേയ് 22-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പ്രഥമവനിതകൾ]]</text>
      <sha1>jmgtgfazhn28q1kiw6py1ix6u57otu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബൊംബ്രാണ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>353679</id>
    <revision>
      <id>4632160</id>
      <parentid>3949773</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6313" sha1="493cctj90j6ual7wuma23l8zumowokj" xml:space="preserve">{{needs image}}
{{Infobox settlement
| name                    = Bombrana
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| nickname                = 
| settlement_type         = village
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| pushpin_map             = India Kerala#India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = Location in Kerala, India
| latd                    = 12.628700
| latm                    = 
| lats                    = 
| latNS                   = N
| longd                   = 74.949440
| longm                   = 
| longs                   = 
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|India}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1       = [[Kerala]]
| subdivision_type2       = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name2       = [[Kasaragod district|Kasaragod]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| parts_type              = [[Taluka]]s
| parts                   = [[Manjeshwaram taluk|Manjeshwaram]]
| government_type         = [[Panchayati raj (India)]]
| governing_body          = [[Gram panchayat]] 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 
| population_total        = 
| population_as_of        = 2001
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = Languages
| demographics1_title1    = Official
| demographics1_info1     = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code             = 6XXXXX
| registration_plate      = KL-14
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
'''ബൊംബ്രാണ''' കാസറഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഒരു ഗ്രാമമാണ്. &lt;ref name=&quot;censusindia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/Population_data/Population_5000_and_Above.aspx|title=Census of India : Villages with population 5000 &amp; above|first=Registrar General &amp; Census Commissioner, India|accessdate=2008-12-10|last=”“}}&lt;/ref&gt;

==സ്ഥാനം==
&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/13331444/Bambrana&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrTccaecURY7zQA3kUnnIlQ;_ylc=X1MDMTM1MTE5NTY4NwRfcgMyBGZyA3locy1tb3ppbGxhLTAwMgRncHJpZAN5NVNjaGNfSVFneTF6LmtYRm5lT3BBBG5fcnNsdAMwBG5fc3VnZwM0BG9yaWdpbgNzZWFyY2gueWFob28uY29tBHBvcwMwBHBxc3RyAwRwcXN0cmwDMARxc3RybAMxNARxdWVyeQNiYW1icmFuYSUyMG1hcAR0X3N0bXADMTQ4MDg4MDU1Mw--?p=bambrana+map&amp;fr2=sb-top&amp;hspart=mozilla&amp;hsimp=yhs-002 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-12-04 |archive-date=2025-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427182206/https://search.yahoo.com/yhs/search;_ylt=AwrTccaecURY7zQA3kUnnIlQ;_ylc=X1MDMTM1MTE5NTY4NwRfcgMyBGZyA3locy1tb3ppbGxhLTAwMgRncHJpZAN5NVNjaGNfSVFneTF6LmtYRm5lT3BBBG5fcnNsdAMwBG5fc3VnZwM0BG9yaWdpbgNzZWFyY2gueWFob28uY29tBHBvcwMwBHBxc3RyAwRwcXN0cmwDMARxc3RybAMxNARxdWVyeQNiYW1icmFuYSUyMG1hcAR0X3N0bXADMTQ4MDg4MDU1Mw--?p=bambrana+map&amp;fr2=sb-top&amp;hspart=mozilla&amp;hsimp=yhs-002 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ഷിറിയ പുഴ അടുത്തുകൂടി ഒഴുകുന്നു. &lt;ref&gt;https://www.google.com/maps/place/Bombrana,+Kerala+671321,+India/@12.6215625,74.9406326,16z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba36269efb25c55:0xe7e1610fa9c08e9a!8m2!3d12.6181962!4d74.9457198?hl=en-US&lt;/ref&gt;

==അടുത്ത സ്ഥലങ്ങൾ==
*ഷിറിയ
*ഇച്ചിലങ്ങോട് 4.5 കി. മീ.
*ഹേരൂർ
*മംഗൽപാടി
*പട്‌ല 7.4 കി. മീ.
പൈവളിഗെ 8.6 കി. മീ.
*പെർല 16 കി. മീ.

==ഭാഷകൾ==
ഇത് ബഹുഭാഷാപ്രദേശമാണ്. മലയാളം, കന്നഡ എന്നീ ഭാഷകൾ ഔദ്യോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. തുളു, ബ്യാരി, കൊങ്കണി, മറാഠി, ഹിന്ദി, ആദിവാസി ഭാഷകൾ എന്നിവ സംസാരിക്കുന്നു.

==ഗതാഗതം==
ദേശീയപാത 66ലേയ്ക്ക് ബന്ധിപ്പിച്ച റോഡുകളുണ്ട്. അടുത്ത റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ മഞ്ചേശ്വരം ആകുന്നു. മാംഗളൂർ ആണ് അടുത്ത വിമാനത്താവളം.
ബൊംബ്രാണയിലൂടെ അരിക്കാടി-പുത്തിഗെ റോഡു കടന്നുപോകുന്നു. ഈ റോഡ് ദേശീയപാതയായ 66ൽ സന്ധിക്കുന്നു. കുമ്പള -കുഞ്ഞന്തട്ട- പെരുവന്തടുക്ക റോഡു വഴി കുമ്പളയ്ക്കു പോകാം. &lt;ref&gt;https://www.google.com/maps/place/Bombrana,+Kerala+671321,+India/@12.6175831,74.9477177,358m/data=!3m1!1e3!4m5!3m4!1s0x3ba36269efb25c55:0xe7e1610fa9c08e9a!8m2!3d12.6181962!4d74.9457198?hl=en-US&lt;/ref&gt;

==പ്രധാന റോഡുകൾ==
*അരിക്കാടി-പുത്തിഗെ റോഡ്
*പപം കോയ നഗർ റോഡ്

==വിദ്യാഭ്യാസം==
*ബംബ്രാണ GBNLPS
*

==ഭരണം==
മഞ്ചേശ്വരം അസ്സംബ്ലി നിയോജകമണ്ഡലത്തിന്റെ ഭാഗം. കാസറഗോഡ് ആണ് ലോകസഭാമണ്ഡലം.
==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]]
{{കാസർഗോഡ് ജില്ല}}
{{Kasaragod-geo-stub}}</text>
      <sha1>493cctj90j6ual7wuma23l8zumowokj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഇരിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>360930</id>
    <revision>
      <id>4632165</id>
      <parentid>3519084</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9009" sha1="3kj47h6ypjfxg1yfywvz9iqtyeau20r" xml:space="preserve">{{prettyurl|British banglavu Eriya}}[[File:British banglavu Eriya (9).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്|ലഘുചിത്രം]]
[[ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം|ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ]] ഒരു സ്മാരകമന്ദിരമാണ് '''ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്'''. [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ]] [[പുല്ലൂർ-പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുല്ലൂർ പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിൽ]] പെട്ട സ്ഥലമായ [[ഇരിയ|ഇരിയയിൽ]] ആണിതുള്ളത്. ''ബ്രിട്ടീഷ് ട്രാവലേഴ്‌സ് ബംഗ്ലാവ്'' എന്നപേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു ബംഗ്ലാവ് ഇന്ന് നാമാവശേഷമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. രണ്ടു മുറികളും ചുറ്റിലും വരാന്തയും കുതിരാലയവും ഒക്കെ ഉള്ളതായിരുന്നു ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്. [[കാഞ്ഞങ്ങാട്]] [[പാണത്തൂർ]] സംസ്ഥാന പാതയോരത്തായി ഈ ബംഗ്ലാവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു.  വിദേശ ഭരണകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് അധികാരികൾക്ക് കർണാടകയിലെ [[കൊടക് ജില്ല|കുടക്]], [[പുത്തൂരു (കർണാടക)|പുത്തൂർ]] ഭാഗങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള യാത്രയിൽ പ്രധാന ഇടത്താവളമായിരുന്നു ഇരിയ ബംഗ്ലാവ്. &lt;ref name=&quot;eria&quot;&gt;{{Cite web |url=http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3518550.html |title=മാതൃഭൂമി വാർത്ത |access-date=2017-01-17 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818073124/http://sv1.mathrubhumi.com/kasargod/citizen_news/3518550.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ബ്രിട്ടീഷ് പടയോട്ടക്കാലത്തെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇരിയയിലെ ഈ ബംഗ്ലാവും കുതിരാലയവും മറ്റും. 1965 -70 കാലഘട്ടത്തിൽ ബംഗ്ലാവ് കെട്ടിടത്തിൽ ഇരിയയിലെ സ്‌കൂൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതായി ഒരു സംസാരം നിലവിലുണ്ട്.

==നിലവിലെ അവസ്ഥ==
[[File:Chumatuthangi2.jpg|thumb|ചുമടുതാങ്ങി]]
ഏറെ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഇന്ന് അന്യം നിൽക്കുകയാണെന്നു പറയാം. ഗവണ്മെന്റ് സ്ഥലങ്ങൾ അധികവും സ്വകാര്യവ്യക്തികൾ കൈയ്യേറുന്ന രീതിയും നിലവിൽ കാണാവുന്നതാണ്. 250 ഓളം വർഷങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള കെട്ടിടമാണിത്. ഇന്ന് ഇതിന്റെ അവസ്ഥ തീർത്തും പരിതാപാവസ്ഥയിലാണ്.  ബംഗ്ലാവിന്റെ  മേൽക്കൂരകൾ തകർന്നിട്ട് വർഷങ്ങളായി. കാടുമൂടിക്കിടന്ന കെട്ടിടാവശിഷ്ടത്തിന്റെ കല്ലുകളാണ് അടുത്തായിട്ട് ചില സാമൂഹ്യവിരുദ്ധർ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയത്. ചുമർക്കെട്ടുകൾ ഇടിച്ചുതകർത്താണ് കല്ലുകൾ കടത്തിയത് എന്ന് ഇപ്പോൾ കണ്ടറിയാനാവും. ഇന്നത്തെ പുല്ലൂർ-പെരിയ, കോടോം-ബേളൂർ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെയും ചുങ്കപ്പിരിവും അതുസംബന്ധിച്ച ചർച്ചകളും നടന്നിരുന്നത് ഇവിടെവെച്ചായിരുന്നു. ഇരവിൽ വാഴുന്നവരും ബേളൂർ പട്ടേലരുമായിരുന്നു അന്ന് ചുങ്കപ്പിരിവ് നടത്തിയിരുന്നത്. പിരിച്ചെടുത്ത് ചുങ്കം കൈപ്പറ്റുന്നതിനൊപ്പം പുത്തൂരിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്നതും ഇവിടെയാണ്. തലചുമടുകളുമായി വരുന്നവർക്ക് സഹായത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച ചുമടുതാങ്ങിഇന്നും അവിടെയുണ്ട് . ഭരണാധികാരികളുടെ കുതിരകളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്ന ലായവും ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു .അടുത്തകാലം വരെ അതിന്റെ ചുമരുകൾ ആൽമരത്തിന്റെ അടുത്തായി കണ്ടിരുന്നു . തലച്ചുമടുകളുമായി വരുന്നവർക്ക് സഹായത്തിനായി സ്ഥാപിച്ച ചുമടുതാങ്ങി ഇന്നും അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. 

മലയാള സിനിമയുടെ പ്രശസ്തി പുറംരാജ്യങ്ങളിൽ എത്തിച്ച, നിരവധി അന്താരാഷ്ട അവാർഡുകൾ നേടിയതും [[ഷാജി എൻ. കരുൺ]] ആദ്യമായി സംവിധാനം ചെയ്തതുമായ [[പിറവി]] എന്ന സിനിമയുടെ പ്രധാന ലൊക്കേഷൻ ആയിരുന്നു ഇരിയയും, ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവും, ഇരിയയിലെ പഴയ ഇല്ലവും അടങ്ങുന്ന പ്രദേശം. പഴയ ഇല്ലം അതിന്റെ മനോഹാരിത ഒട്ടും നഷ്ടപ്പെടുത്താതെതന്നെ കാസറഗോഡ് [[അനന്തപുര തടാകക്ഷേത്രം|അനന്തപുരി]] അമ്പലത്തിന്റെ അടുത്ത് കുന്നിലേക്ക് പറിച്ചു നട്ടിരുന്നു. അതിനവിടേയും വേണ്ടത്ര ശ്രദ്ധ കിട്ടുന്നില്ല എന്നൊരു വസ്തുത നിലനിൽക്കുന്നു.

==ചിത്രശ്രാല==
&lt;gallery&gt;
File:British banglavu Eriya (11).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (2).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (3).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (4).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (5).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (6).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (7).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (12).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya (13).jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ്
File:British banglavu Eriya roofing tile.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
File:British banglavu Eriya roofing tile 1.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
File:British banglavu Eriya roofing tile 3.jpg|ബ്രിട്ടീഷ് ബംഗ്ലാവ് ഓട്
&lt;/gallery&gt;
{{commons category|British banglavu Eriya}}

==അവലംബം==
{{reflist}}
[[വർഗ്ഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ലയിലെ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>3kj47h6ypjfxg1yfywvz9iqtyeau20r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാർത്ത ജഫേർസൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365550</id>
    <revision>
      <id>4632240</id>
      <parentid>4600814</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19972" sha1="czr91h07d7vm3oe1n8lo9mebtvq1f5c" xml:space="preserve">{{PU|Martha Jefferson}}
{{Infobox officeholder
| name                = മാർത്ത ജഫേർസൺ
| birth_name          = മാർത്ത വെയ്‌ൽസ്
| term_label1         = In role
| image               = 
| caption             = unknown painting presumed 1700s
| birth_date          = {{birth date|1748|10|30}}
| birth_place         = [[Charles City, Virginia|Charles City]], [[Colony of Virginia|Virginia]], [[British America]]
| death_date          = {{death date and age|1782|9|6|1748|10|30}}
| death_place         = [[Charlottesville, Virginia]], U.S.
| order1              = [[First Lady of Virginia]]
| term_start1         = ജൂൺ 1, 1779
| term_end1           = ജൂൺ 3, 1781
| predecessor1        = [[Dorothea Dandridge Henry|Dorothea Henry]]
| successor1          = Anne Fleming
| religion            = 
| spouse              = {{plainlist|
* {{marriage|Bathurst Skelton|1766|1768|end=d}}
* {{marriage|[[Thomas Jefferson]]|1772}}
 }}
| children            = {{hlist|John Skelton|[[മാർത്ത ജെഫേഴ്സൺ റാൻഡോൾഫ്]]|Jane Randolph Jefferson|unnamed son|[[Mary Jefferson Eppes]]|Lucy Elizabeth Jefferson|Lucy Elizabeth Jefferson}}
| father              = [[ജോൺ വെയ്‌ൽസ്]]
| mother              = മാർത്ത എപ്പസ്
| relations           = 
| signature           = 
}}

'''മാർത്ത വെയിൽസ് സ്കെൽട്ടൺ ജഫേർസൺ (മാർത്ത് വെയിൽസ്)'''  (ജീവിതകാലം –ഒക്ടോബർ 30, 1748 മുതൽ സെപ്റ്റംബർ 6, 1782 വരെ) [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[തോമസ് ജെഫേഴ്സൺ|തോമസ് ജഫേർസൻ]]&lt;nowiki/&gt;റെ ഭാര്യയായിരുന്നു. അവരുടെ ആദ്യഭർത്താവ് ചെറുപ്പകാലത്ത് മരണപ്പെട്ടിരുന്നു. രണ്ടാം ഭർത്താവായ തോമസ് ജഫേർസൺ [[വിർജീനിയ]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ ഗവർണ്ണറായി അവരോധിതനായ കാലത്ത് മാർത്ത വിർജീനിയയുടെ പ്രഥമവനിതയായി 1779 മുതൽ 1781 വരെയുള്ള കാലത്ത് സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. തുടർന്നു ജീവിച്ചിരുന്നുവെങ്കിൽ അവർ ഐക്യനാടുകളുടെ മൂന്നാമത്തെ പ്രഥമവനിതയായിത്തീരുമായിരുന്നു. 1801 മുതൽ 1809 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ തോമസ് ജഫേർസൺ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന കാലത്ത് അവർ ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നില്ല.

അവർക്ക് 6 കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും രണ്ടു പെൺകുട്ടികൾ മാത്രമേ കൌമാരം പിന്നിട്ടുള്ളു. ഒരാൾ‌ മാത്രമേ 25 വയസ് കടന്നുപോയുള്ളു. അവസാനത്തെ കുട്ടിയുടെ ജനനശേഷം ഏതാനും മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ മാർത്ത മരണമടഞ്ഞു, അതായത് തോമസ് ജഫേർസൺ അമേരിക്കയുടെ പ്രസിഡൻറാകുന്നതിന് ഏകദേശം രണ്ട് ദശകം മുമ്പ്. അവരുടെ അഭ്യർത്ഥന പരിഗണിച്ച്, അദ്ദേഹം പിന്നീട് വിവാഹിതനായില്ല. മാർത്തയുടെ അർദ്ധസഹോദരിയും ജെഫേഴ്സൻറെ അടിമയുമായിരുന്ന [[സാലി ഹെമിംഗ്സ്|സാലി ഹെമിംഗ്സിനൊപ്പം]] അദ്ദേഹം ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നുവെന്നുവെന്നു പൊതുവേ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tinamion.com/ladies_first/jefferson.html|title=Tina Mion paintings :: Half Sisters: Martha Jefferson &amp; Sally Hemings :: Ladies First|accessdate=20 October 2017|website=tinamion.com}}&lt;/ref&gt; 

== '''ആദ്യകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും''' ==
മാർത്ത വെയിൽസ് ജനിച്ചത് 1748 ഒക്ടോബർ 30 ന് [[വിർജീനിയ|വിർജീനിയയിലെ]] [[ചാൾസ് സിറ്റി കൌണ്ടി]]&lt;nowiki/&gt;യിൽ ജോൺ വെയിൽസിന്റെയും (1715-1773) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ മാർത്ത എപ്പ്സിന്റെയും (1712-1748) മകളായിട്ടാണ്. അവരുടെ ഏകസന്താനമായിരുന്ന മാർത്ത. ജോൺ വെയിൽസ് ഒരു അഭിഭാഷകൻ, ബ്രിസ്റ്റോൾ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നഫെറെൽ &amp; ജോൺസ് കമ്പനിയുടെ വ്യവസായ ദല്ലാൾ, അടിമ വ്യവസായി എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. അതോടൊപ്പം അദ്ദേഹം ഒരു സമ്പന്നനായ തോട്ടമുടമസ്ഥനുമായിരുന്നു. ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ലങ്കാസ്റ്ററിലാണ് ജോൺ വെയിൽസ് ജനിച്ചത്. 1734 ൽ തന്റെ പത്തൊമ്പതാമത്തെ വയസിൽ കുടുംബത്തെ ഇംഗ്ലണ്ടിലുപേക്ഷിച്ച് ഏകനായി [[വിർജീനിയ|വിർജീനിയയിലേയ്ക്കു]] കുടിയേറി.  മാർത്ത വെയിൽസിന്റെ മാതാവ് മാർത്താ എപ്പ്സ്, ഫ്രാൻസിസ് എപ്പ്സിന്റെയും ബർമുഡ ഹൻഡ്രടിന്റെയും പുത്രിയായിരുന്നു. മാർത്ത വെയിൽസിന് 6 വയസു പ്രായമുള്ളപ്പോൾ അമ്മയായ മാർത്താ എപ്പ്സ് മരണമടഞ്ഞു. മാർത്താ  എപ്പ്സ് വെയിൽസിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തെക്കുറിച്ചോ ബാല്യകാലത്തെക്കുറിച്ചോ യാതൊരു രേഖകളും നിലവിലില്ല. അപര്യാപ്തമായ ഏതാനും രേഖകളിൽ അവർ നല്ലൊരു എഴുത്തുകാരിയായിരുന്നുവെന്നു കാണുന്നു. ജോൺ വെയിൽസിനെ വിവാഹം കഴിക്കുന്ന കാലത്ത് അവർ ഒരു വിധവയായിരുന്നു. മാർത്ത എപ്പ്സിന്റെ സ്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി വിവാഹസമയത്ത് അവർ, സ്വകാര്യ അടിമകളായ സൂസന്ന എന്ന ആഫ്രിക്കൻ സ്ത്രീയെയും അവരുടെ മിശ്രജാതിയിലുള്ള മകൾ എലിസബത്ത് ഹെമിംഗ്സിനെയും (ബെറ്റി) ഒപ്പം കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു.  ജോൺ വെയിൽസിന്റെയും മാർത്ത എപ്പ്സിന്റെയും വിവാഹ ഉടമ്പടിയിൽ, സൂസന്നയും ബെറ്റിയും, മാർത്ത എപ്പ്സിന്റെയും അവരുടെ അനന്തരാവകാശികളുടെയും മാത്രം സ്വത്തായി തുടരുമെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഉടമ്പടിയനുസരിച്ച്, അനന്തരാവകാശികളില്ലാതെ വന്നാൽ അവരെ തിരിച്ച് എപ്പ്സ് കുടുബത്തിലേയ്ക്കു തിരിച്ചയകക്കുയും ചെയ്യണമായിരുന്നു. അങ്ങനെ ബെറ്റി ഹെർമിംഗ്സും 10 കുട്ടികളും ആത്യന്തികമായി അനന്തരാവകാശമായി മാർത്ത എപ്പ്സിന്റെ മകളായ മാർത്ത വെയിൽസിനും അവരുടെ ഭർത്താവായ തോമസ് ജഫേർസണുമാണ് ലഭിച്ചത്.


ഭാര്യയുടെ മരണശേഷം ജോൺ വെയിൽസ്, [[ജെയിംസ് നദി|ജയിംസ് നദീ]] തീരത്തെ പട്ടണമായ മാൽവേണ് ഹില്ലിലെ, മേരി കോക്കെയെ വിവാഹം കഴിച്ചു.  ഈ ബന്ധത്തിൽ സാറ, എലിസബത്ത്, ടബിത, ആൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്നു. സാറ കുട്ടിയായിരിക്കുമ്പോൾ മരണമടഞ്ഞിരുന്നു. ടബിതയും ആനും സ്കിപ്‍വിത്ത് സഹോദരന്മാരിലെ റോബർട്ട്, ഹെൻഡ്രി എന്നിവരെ യഥാക്രമം വിവാഹം കഴിച്ചു. ടബിത സ്കിപ്‍വിത്ത് ആദ്യകുട്ടിയുടെ ജനനത്തോടെ മരണമടഞ്ഞു. ആൻ സ്കിപ്പ്‍വിത്ത് (ജഫേർസന്റെ കുട്ടികളും പേരക്കുട്ടികളും “ആന്റി സ്കിപ്പ്‍വിത്ത് “എന്ന് അഭിസംബോധന ചെയ്തിരുന്നു) 1798 ലാണ് മരണമടഞ്ഞത്. എലിസബത്ത് മാർത്തയുടെ കസിനായ ഫ്രാൻസിസ് എപ്പ്സിനെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും അവർക്ക് ജോൺ വെയിൽസ് എപ്പ്സ് എന്ന പുത്രൻ ജനിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇദ്ദേഹം പിന്നീട് അർദ്ധ കസിനായ മെരി വെയിൽസ് ജാഫേർസണെ (മരിയ) വിവാഹം കഴിച്ചു. മേരി കോക്കെയുടെ മരണശേഷം, ജോൺ വെയിൽസ് അടുത്ത വിവാഹം കഴിച്ചു. ഇത്തവണ, മാർത്ത വെയിൽസിന്റെ ആദ്യഭർത്താവായിരുന്ന ബതേർസ്റ്റ് സ്കെലിറ്റന്റെ സഹോരൻ റൂബൻ സ്കെലിറ്റന്റെ വിധവയായ എലിസബത്ത് ലോമക്സ് സ്കെലിറ്റനെയായിരുന്നു. അവർക്കു കുട്ടികൾ ഇല്ലായിരുന്നു. എലിസബത്ത് ലോമക്സ് വെയിൽസ് 1761 ഫെബ്രുവരി 10 ന്, വിവാഹത്തിന് ഏകദേശം ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മരണമടഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;Wayles&quot;&gt;[http://www.monticello.org/site/jefferson/john-wayles &quot;John Wayles&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213044855/https://www.monticello.org/site/jefferson/john-wayles |date=2019-02-13 }}, ''Jefferson's Community: Relatives,'' Monticello, accessed 8 January 2012&lt;/ref&gt;

മൂന്നാമത്തെ ഭാര്യയുടെ മരണശേഷം ജോൺ വെയിൽസ്, മിശ്രവർഗ്ഗക്കാരിയായ (മുളാട്ടോ) അടിമസ്ത്രീ ബെറ്റി ഹെമിംഗ്സിനെ പിന്നീടുള്ള ജീവിതകാലം വെപ്പാട്ടിയായി സ്വീകരിച്ചു. പന്ത്രണ്ടു വർഷങ്ങൾക്കിടിയിൽ അവർക്ക് 6 കുട്ടികൾ ജനിച്ചു.&lt;ref&gt;Gordon-Reed, Annette. ''Thomas Jefferson and Sally Hemings: An American Controversy''. University of Virginia Press (1997). pp. 128–130. {{ISBN|0-8139-1698-4}}.&lt;/ref&gt; അടിമത്തത്തിൽ ജനിച്ചതിനാൽ ഈ കുട്ടികൾക്ക്  നാലിൽ മൂന്ന് യൂറോപ്യൻ വംശപരമ്പരയും  മാർത്ത വെയിൽസിനും എലിസബത്ത് വെയിൽസിനും പാതി സഹോദരങ്ങളുമായിരുന്നു. ഏറ്റവും ഇളയ കുട്ടിയായ [[സാലി ഹെമിംഗ്സ്|സാല്ലി ഹെമിംഗ്സ്]] 1773 ജൂലൈയിൽ പിതാവിന്റെ മരണത്തിനു രണ്ടു മാസത്തിനു ശേഷം ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Watson&quot;&gt;[http://www.jeffersonlegacy.org/commentary.html Robert P. Watson and Richard Yon, &quot;The Unknown Presidential Wife: Martha Wayles Skelton Jefferson&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131015061559/http://www.jeffersonlegacy.org/commentary.html |date=2013-10-15 }}, Jefferson Legacy Foundation, 2003, Quote: &quot;(Wayles never remarried but had five children – Nance, Critta, Thenia, Peter, and Sally – to his slave Elizabeth “Betty” Hemings, the youngest of which would become famous for her relationship with Thomas Jefferson.)&quot; Note: This is incorrect on the number and some of the names; see Note for Monticello website. Accessed 7 January 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.monticello.org/site/plantation-and-slavery/elizabeth-hemings &quot;Elizabeth Hemings&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190213044901/https://www.monticello.org/site/plantation-and-slavery/elizabeth-hemings |date=2019-02-13 }}, ''Plantation and Slavery,'' Monticello, accessed 7 January 2012. Note: The Monticello website says that Hemings' children by Wayles were Robert, James, Thenia, Critta, Peter, and Sally.&lt;/ref&gt; 

== '''വിവാഹം, കുടുംബം എന്നിവ''' ==
1766 നവംബർ 20 ന് പതിനെട്ടാമത്തെ വയസിലായിരുന്നു  മാർത്ത വെയിൽസിൻറെ ആദ്യം വിവാഹം. വിർജീനിയയിലെ ഒരു അഭിഭാഷകനായ ബതേർസ്റ്റ് സ്കെലിറ്റൻ (ജനനം 1744) ആയിരുന്നു വരൻ. 1767 നവംബർ 7 ന് പുത്രനായ ജോൺ ജനിച്ചു. പെട്ടെന്നുള്ള ജ്വരബാധയാൽ വിർജീനിയയിലെ വില്ല്യംസ്‍ബർഗ്ഗിൽവച്ച്  ബതേർസ്റ്റ് മരണമടഞ്ഞു.  പുത്രനായ ജോണും 1771 ജൂൺ 10 ന് പെട്ടെന്നുണ്ടായ അസുഖത്താൽ മരണമടഞ്ഞു.

ഏകദേശം 1768 ലാണ് മാർത്ത വെയിൽസ് തോമസ് ജഫേർസണെ വിർജീനിയയിലെ വില്ല്യംസ്ബർഗ്ഗിൽവച്ച് കണ്ടുമുട്ടുന്നത്. അവർ തമ്മിൽ മൂന്നാം തലമുറയിലെ കസിൻസുമായിരുന്നു. 1772 ജനുവരി 1 നു നടന്ന വിവാഹത്തിനുശേഷം മാർത്തയുടെ പിതാവിൻറെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതും ചാൾസി സിറ്റി കൌണ്ടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വനമേഖലയിലെ തോട്ടത്തിൽ അവർ രണ്ടാഴ്ച താമസിച്ചു. പിന്നീട് രണ്ടുകുതിരകൾ വലിക്കുന്ന വണ്ടിയിൽ മോണ്ടിസെല്ലോയിലേയ്ക്കു തിരിച്ചു. ജഫേർസന്റെ പിയെഡ്മോണ്ടിലുള്ള തോട്ടം അവിടയായിരുന്നു. അവരുടെ 100 മൈൽ നീളമുള്ള യാത്ര വെർജീനിയയിലെ ഏറ്റവും മോശമായ മഞ്ഞുവീഴ്ചയുടെ കാലത്തായിരുന്നു. ഉദ്ദിഷ്‌ടസ്ഥാനത്തിന് 8 മൈൽ അകലെ വച്ച് സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന വാഹനത്തിന്റെ ചക്രങ്ങൾ ചെളിയിൽ പുതഞ്ഞു. വണ്ടി ഉപേക്ഷിച്ച് പിന്നീട് കുതിരപ്പുറത്തു സവാരി ചെയ്തു. മോണ്ടിസെല്ലോയിൽ രാത്രി വൈകി എത്തുകയും അടിമകൾ തീ കൂട്ടി തണുപ്പിനെ അകറ്റി. ദമ്പദകിളുടെ “ഹണമൂൺ കോട്ടേജ് “ ഏകദേശം 20 അടി സമചതുരത്തിലുള്ള ഇഷ്ടികകൊണ്ടുള്ള കെട്ടിടമായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇത് നോർത്ത് പവിലിയൻ എന്നറിയപ്പെട്ടു. മോണ്ടിസെല്ലോയിൽ പ്രധാന ഭവനം പണിയുന്നതു വരെ ഇതായിരുന്നു അവരുടെ വീട്. അവർക്ക് 6 കുട്ടികൾ ജനിച്ചുവെങ്കിലും രണ്ടു പെൺകുട്ടികൾ മാത്രമേ കൌമാരം പിന്നിട്ടുള്ളൂ. മൂത്ത കുട്ടിയായ മാർത്ത മാത്രമേ 26 വയസു കടക്കുന്നുള്ളൂ.

·        മാർത്ത “പാറ്റ്സി” ജഫേർസൺ (1772–1836)

·        ജെയിൻ റാൻഡോൾഫ് ജഫേർസൺ (1774–1775)

·        പീറ്റർ ജഫേർസൺ  (1777), - 17 ദിവസം ജീവിച്ചു.

·        മേരി “പോളി” ജഫേർസൺ (1778–1804)

·        ലൂസി എലിസബത്ത് ജഫേർസൺ (1780–1781)

·        ലൂസി എലിസബത്ത് ജഫേർസൺ (1782–1784)

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:1748-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1782-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>czr91h07d7vm3oe1n8lo9mebtvq1f5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെറ്റി ഫോർഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>365751</id>
    <revision>
      <id>4632156</id>
      <parentid>4531640</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:34:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12169" sha1="1r8wepfedlmrye6tbsjhiouxqvr5wm7" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ബെറ്റി ഫോർഡ്
| office              = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പ്രഥമ വനിത]]
| image               = Betty Ford.gif
| caption             = ഫോർഡിന്റെ വൈറ്റ് ഹൗസ് പോർട്രെയ്റ്റ് (1974)
| predecessor         = [[പാറ്റ് നിക്സൺ]]
| president           = [[ജെറാൾഡ് ഫോർഡ്]]
| successor           = [[റോസലിൻ കാർട്ടർ]]
| signature           = Betty Ford Signature.svg
| office2             = [[ബെറ്റി ഫോർഡ് സെന്ററിന്റെ]] ചെയർപേഴ്‌സൺ
| predecessor2        = സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു
| successor2          = [[സൂസൻ ഫോർഡ്]]
| party               = [[Republican Party (United States)|റിപ്പബ്ലിക്കൻ]]
| office1             = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ സെക്കൻഡ് ലേഡി]]
| predecessor1        = [[ജൂഡി ആഗ്ന്യൂ]] {{small|(Oct. 1973)}}
| president1          = [[റിച്ചാർഡ് നിക്സൺ]]
| successor1          = [[ഹാപ്പി റോക്ക്ഫെല്ലർ]] {{small|(Dec. 1974)}}
| birth_name          = എലിസബത്ത് ആൻ ബ്ലൂമർ
| birth_date          = {{birth date|1918|4|8}}
| birth_place         = [[ഷിക്കാഗോ]], ഇല്ലിനോയിസ്, യു.എസ്.
| death_date          = {{death date and age|2011|7|8|1918|4|8}}
| death_place         = {{nowrap|[[റാഞ്ചോ മിറേജ്, കാലിഫോർണിയ]], യുഎസ്.}}
| resting_place       = [[ജെറാൾഡ് ആർ. ഫോർഡ് മ്യൂസിയം]]&lt;br /&gt;[[ഗ്രാൻഡ് റാപ്പിഡ്സ്, മിഷിഗൺ]], യു.എസ്.
| spouse              = {{Marriage|വില്യം വാറൻ|1942|1947|reason=divorced}}&lt;br&gt;{{Marriage|[[ജെറാൾഡ് ഫോർഡ്]]|1948|2006|reason=died}}
| children            = {{Hlist|[[Michael Gerald Ford|മൈക്കിൾ]]|[[John Gardner Ford|ജാക്ക്]]|[[Steven Ford|സ്റ്റീവൻ]]|[[Susan Ford|സൂസൻ]]}}
| term_start          = ആഗസ്റ്റ് 9, 1974
| term_end            = ജനുവരി 20, 1977
| term_label          = In role
| term_start1         = ഡിസംബർ
 6, 1973
| term_end1           = ആഗസ്റ്റ് 9, 1974
| term_label1         = In role
| term_start2         = 1982
| term_end2           = 2005
}}

'''എലിസബത്ത് ആൻ''' &quot;ബെറ്റി&quot; ഫോർഡ് (മുമ്പ് ബ്ലൂമർ; വാറൻ;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Wedding |url=https://www.fordlibrarymuseum.gov/avproj/hseries/wedding.asp|publisher=[[Gerald R. Ford Presidential Museum|Gerald R. Ford Presidential Library and Museum]]|quote=Gerald R. Ford, Jr., and Betty Bloomer Warren at their wedding rehearsal dinner..|access-date=February 11, 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211212659/https://www.fordlibrarymuseum.gov/avproj/hseries/wedding.asp|archive-date=February 11, 2020}}&lt;/ref&gt; ജീവിതകാലം: ഏപ്രിൽ 8, 1918 – ജൂലൈ 8, 2011) 1974 മുതൽ 1977 വരെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളു]]ടെ പ്രഥമവനിതയും അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ മുപ്പത്തിയെട്ടാമത്തെ പ്രസിഡൻറായിരുന്ന [[ജെറാൾഡ് ഫോർഡ്|ജെറാൾഡ് ഫോർഡിൻറെ]] ഭാര്യാപദം അലങ്കരിച്ചിരുന്ന മഹിളയുമായിരുന്നു. പ്രഥമവനിതയെന്ന നിലയിൽ, സാമൂഹിക നയങ്ങളിൽ സജീവമായിരുന്ന അവർ, രാഷ്ട്രീയമായി സജീവമാകുകയും പ്രസിഡൻഷ്യൽ പങ്കാളിയെന്ന നിലയിൽ ഒരു മാതൃകയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Time&quot;&gt;{{cite news | title= Women: A Fighting First Lady| date= March 3, 1975| url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912914,00.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20110122043527/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912914,00.html| url-status=dead| archive-date=January 22, 2011| magazine= [[Time (magazine)|Time]] | access-date=July 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ഭർത്താവ് വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്ന 1973 മുതൽ 1974 വരെയുള്ള കാലത്ത് അവർ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ രണ്ടാം വനിത കൂടിയായിരുന്നു.

== ആദ്യകാലം ==
1918 ഏപ്രിൽ 8 ന് [[ഇല്ലിനോയി|ഇല്ലിനോയിയിലെ]] [[ഷിക്കാഗോ|ഷിക്കാഗോയിൽ]], [[റോയൽ റബ്ബർ കമ്പനി|റോയൽ റബ്ബർ കമ്പനിയുടെ]] ട്രാവലിംഗ് സെയിൽസ്മാൻ ആയിരുന്ന ഹോർട്ടൻസിന്റെയും (മുമ്പ്, നീഹർ; 1884–1948) വില്യം സ്റ്റീഫൻസൺ ബ്ലൂമർ സീനിയറിന്റെയും (1874–1934) മൂന്നാമത്തെ കുട്ടിയും ഏക മകളുമായി ബെറ്റി ഫോർഡ് എലിസബത്ത് ആനി ബ്ലൂമർ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;FLbiogs&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=39|title=First Lady Biography—Betty Ford|access-date=July 10, 2011|date=n.d.|publisher=[[First Ladies National Historic Site|National First Ladies' Library]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509084814/http://www.firstladies.org/biographies/firstladies.aspx?biography=39|archive-date=May 9, 2012|author=&lt;!--Not stated--&gt;}}&lt;/ref&gt; കുട്ടിക്കാലത്ത് അവർ ബെറ്റി എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.

1904 നവംബർ 9 ന് ചിക്കാഗോയിൽ വെച്ചാണ് ഹോർട്ടൻസും വില്യമും വിവാഹിതരായത്. ബെറ്റിയുടെ രണ്ട് മൂത്ത സഹോദരന്മാർ റോബർട്ട് (മരണം: 1971), വില്യം ജൂനിയർ എന്നിവരായിരുന്നു. കുടുംബം കൊളറാഡോയിലെ ഡെൻവറിൽ കുറച്ചുകാലം താമസിച്ചതിനുശേഷം, മിഷിഗണിലേയ്ക്ക് മാറുകയും മിഷിഗണിലെ ഗ്രാൻഡ് റാപ്പിഡ്സിൽ ബാല്യകാലം ചെലവഴിച്ച അവർ അവിടെ സെൻട്രൽ ഹൈസ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Ford 1978 p22&quot;&gt;Ford, Betty; [[Chris Chase|Chase, Chris]] (1978). ''The Times of My Life''. p. 22.&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist|30em}}
==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* [https://link.gale.com/apps/doc/A80605885/GPS?u=wikipedia&amp;sid=GPS&amp;xid=6f8aa054 Ashley, Jeffrey S. &quot;The Social and Political Influence of Betty Ford: Betty Bloomer Blossoms&quot; ''White House Studies'' 1.1 (2001): 101-109.]
* [http://www.jstor.org/stable/27552320 Borrelli, Maryanne. &quot;Competing conceptions of the first ladyship: Public responses to Betty Ford's 60 Minutes interview.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 31.3 (2001): 397-414.]
* Brower, Kate Andersen. ''First women: The grace and power of America's modern First Ladies'' (HarperCollins, 2017).
* Dubriwny, Tasha N. &quot;Constructing breast cancer in the news: Betty Ford and the evolution of the breast cancer patient.&quot; ''Journal of Communication Inquiry'' 33.2 (2009): 104-125.
* [https://www.jstor.org/stable/27550241 Gould, Lewis L. &quot;Modern first ladies in historical perspective.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 15.3 (1985): 532-540.]
* [[doi:10.1093/anb/9780198606697.article.1501344|Greene, John Robert. &quot;Ford, Betty&quot; ''American National Biography'' (2013)]]. {{Subscription required}}
* [https://www.jstor.org/stable/j.ctvm202cd?turn_away=true&amp;Search=yes&amp;resultItemClick=true&amp;searchText=%22Betty+Ford%22&amp;searchUri=%2Faction%2FdoBasicSearch%3FQuery%3D%2522Betty%2BFord%2522&amp;ab_segments=0%2Fbasic_SYC-5152%2Ftest&amp;refreqid=search%3A423a835553681e6b844ec573542511e9 Greene, John Robert. ''Betty Ford: Candor and Courage in the White House'' (2004).]
* Gregory Knight, Myra. &quot;Issues of Openness and Privacy: Press and Public Response to Betty Ford’s Breast Cancer.&quot; ''American Journalism'' 17.1 (2000): 53-71.
* Hummer, Jill Abraham. &quot;First Ladies and the Cultural Everywoman Ideal: Gender Performance and Representation.&quot; ''White House Studies'' 9.4 (2009) pp.&amp;nbsp;403–422. Compares Lady Bird Johnson, Betty Ford, and Barbara Bush.
* McClellan, Michelle L. &quot;Fame through Shame: Women Alcoholics, Celebrity, and Disclosure.&quot; ''Journal of Historical Biography'' 13 (2013): 93-122, includes Margaret Mann, Lillian Roth, and Betty Ford.
* [https://www.jstor.org/stable/20700159 Tobin, Leesa E.  &quot;Betty Ford as first lady: A woman for women.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 20.4 (1990): 761-767.]
* Troy, Gil. ''Mr. and Mrs. President: From the Trumans to the Clintons'' (2d rev. ed., 2000).
* [https://books.google.com/books?id=ud9bCwAAQBAJ&amp;pg=PA181&amp;lpg=PA181&amp;dq=warters++ford&amp;source=bl&amp;ots=RRadh9YNqh&amp;sig=ACfU3U2EjVdGhkJlo9lQhcPboe9QFNLjkw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj7sbfph9roAhWXvJ4KHTT2ALoQ6AEwAHoECAwQKQ#v=onepage&amp;q=warters%20%20ford&amp;f=false Warters, T. Alissa. &quot;Ford and Ford&quot; in Scott Kaufman, ed. ''A Companion to Gerald R. Ford and Jimmy Carter'' (2015) pp 181–95.]
* Watson, Robert P. ''The Presidents’ Wives: The Office of the First Lady in US Politics'' (2nd ed. 2014).

==External links==
{{Commons category|Betty Ford}}
* [https://web.archive.org/web/20130313213433/http://knowledgenetwork.alumni.msu.edu/knowledge-visualization/bettyfordifiguredokillmovetothewhitehousedothebesticanandiftheydontlikeittheycankickmeoutbuttheycantmakemesomebodyimnot.html Betty Ford, a Visual History] curated by Michigan State University
* {{IMDb name|0004932}}
* [http://www.life.com/gallery/52731/remembering-betty-ford#index/0 Remembering Betty Ford] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111221160859/http://www.life.com/gallery/52731/remembering-betty-ford#index/0 |date=2011-12-21 }}—slideshow by ''[[Life (magazine)|Life]]''
* {{C-SPAN|Betty Ford}}
* [http://firstladies.c-span.org/FirstLady/40/Betty-Ford.aspx Betty Ford] at [[C-SPAN]]'s ''[[First Ladies: Influence &amp; Image]]''

{{s-start}}
{{s-hon}}
|-
{{s-vac|last=[[Judy Agnew]]}}
{{s-ttl|title=[[Second Lady of the United States]]|years=1973–1974}}
{{s-vac|next=[[Happy Rockefeller]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Pat Nixon]]}}
{{s-ttl|title=[[First Lady of the United States]]|years=1974–1977}}
{{s-aft|after=[[Rosalynn Carter]]}}
{{s-end}}
{{US First Ladies}}
{{US Second Ladies}}
{{Gerald Ford}}
{{Time Persons of the Year 1951–1975}}
{{Michigan Women's Hall of Fame}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ പ്രഥമവനിതകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:2011-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>1r8wepfedlmrye6tbsjhiouxqvr5wm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുണ്ടൂർ സേതുമാധവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369090</id>
    <revision>
      <id>4632254</id>
      <parentid>4121468</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3443" sha1="1lgmnozddopkwx72ya5g5bsxf9ei55z" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mundur Sethumadhavan}}
{{Infobox person
| name = മുണ്ടൂർ സേതുമാധവൻ
| image = 
| alt = 
| caption = മുണ്ടൂർ സേതുമാധവൻ
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1942|04|10}}
| birth_place = 
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = ഭാരതീയൻ
| other_names = 
| occupation = എഴുത്തുകാരൻ ,അദ്ധ്യാപകൻ
| years_active = 
| known_for = 
| notable_works = കലിയുഗം
}}
മലയാള സാഹിത്യകാരനാണ് മുണ്ടൂർ സേതുമാധവൻ. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ 2015 ലെ  സമഗ്ര സംഭാവന പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
==ജീവിതരേഖ==
1942 ഏപ്രിൽ 10-ന്‌ പാലക്കാട്‌ ജില്ലയിലെ മുണ്ടൂരിൽ ജനിച്ചു. മാരാത്ത്‌ ഗോവിന്ദൻ നായരും  വാഴയിൽ ദേവകി അമ്മയുമാണ് മാതാ പിതാക്കൾ. മുപ്പതു വർഷത്തിലധികം അദ്ധ്യാപകനായിരുന്നു. 1962-ൽ ആദ്യകഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഇരുനൂറ്റി അമ്പതിലധികം കഥകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്‌. കലിയുഗം എന്ന നോവൽ ചലച്ചിത്രമാക്കുകയുണ്ടായി. ആകാശം എത്ര അകലെയാണ്‌ എന്ന കൃതിക്ക്‌ മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ്‌ ലഭിച്ചു. 
==കൃതികൾ==
*നിറങ്ങൾ
* കലയുഗം
* ഈ ജന്മം
* മരണഗാഥ
* അനസൂയയുടെ സ്വപ്‌നങ്ങൾ
* ആകാശം എത്ര അകലെയാണ്‌
* കേട്ടുവോ ആ നിലവിളി  
* പൊറാട്ടുചെണ്ട
* ടെൻഡർനെസ്
==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
* കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ 2015 ലെ  സമഗ്ര സംഭാവന പുരസ്‌കാരം
* മുണ്ടശ്ശേരി അവാർഡ്‌
==About it  ==
ടേ &lt;references/&gt;
* [https://web.archive.org/web/20170329020622/http://janayugomonline.com/%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b1%e0%b4%be-%e0%b4%9c%e0%b5%8b%e0%b4%b8%e0%b4%ab%e0%b4%bf%e0%b4%a8%e0%b5%81%e0%b4%82-%e0%b4%af%e0%b5%81-%e0%b4%8e-%e0%b4%96%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%b1%e0%b4%bf%e0%b4%a8/ &quot;സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം&quot;. ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.]

[[വർഗ്ഗം:കഥാകൃത്തുക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ സമഗ്ര സംഭാവന പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>1lgmnozddopkwx72ya5g5bsxf9ei55z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും</title>
    <ns>0</ns>
    <id>369145</id>
    <revision>
      <id>4631958</id>
      <parentid>3776895</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="gq32wfo1074t803n66wnml4t24oazge" xml:space="preserve">{{prettyurl|Vamsachihnangal}}  
{{Infobox book
| italic title   = &lt;!--(see above)--&gt;
| name           = പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും
| image          = പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും.jpg
| image_size     = 
| alt            = 
| caption        = പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും
| author         = കെ.എൻ.ഗണേശ്‌ 
| audio_read_by  = 
| title_orig     = 
| orig_lang_code = 
| title_working  = 
| translator     = 
| illustrator    = 
| cover_artist   = 
| country        = 
| language       = മലയാളം
| series         = 
| release_number = 
| subject        = 
| genre          = വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥം
| set_in         = 
| publisher      = കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്
| publisher2     = 
| pub_date       = 
| english_pub_date = 
| published      = 
| media_type     = 
| pages          = 325 
| awards         = കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം
| isbn           =  
| isbn_note      = 
| oclc           = 
| dewey          = 
| congress       = 
| preceded_by    = 
| followed_by    = 
| native_wikisource = 
| wikisource     = 
| notes          =
| exclude_cover  = 
| website        =
}}
[[കെ.എൻ.ഗണേശ്‌]] രചിച്ച വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥമാണ്  '''പ്രകൃതിയും മനുഷ്യനും '''. 2015 ലെ വൈജ്ഞാനിക ഗ്രന്ഥത്തിനുള്ള [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ഈ ഗ്രന്ഥത്തിനു ലഭിച്ചു.

==ഉള്ളടക്കം==
പ്രകൃതി മനുഷ്യപാരസ്​പര്യത്തെക്കുറിച്ച് വിവിധ കാലങ്ങളിലായി നിരവധി പണ്ഡിതന്മാർ മുന്നോട്ടുവച്ച ചിന്താധാരകളെ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പിന്തുടരുകയും അവയെ വിമർശനാത്മകമായി പരിശോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗ്രന്ഥമാണിത്. കേരള ശാസ്ത്ര സാഹിത്യ പരിഷത്താണ് ഈ ഗ്രന്ഥം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.&lt;ref&gt;https://secure.mathrubhumi.com/books/reference/bookdetails/2499/prakrithiyum-manushyanum#.WOMJAp7i1z0&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
* [https://web.archive.org/web/20170329020622/http://janayugomonline.com/%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b1%e0%b4%be-%e0%b4%9c%e0%b5%8b%e0%b4%b8%e0%b4%ab%e0%b4%bf%e0%b4%a8%e0%b5%81%e0%b4%82-%e0%b4%af%e0%b5%81-%e0%b4%8e-%e0%b4%96%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%b1%e0%b4%bf%e0%b4%a8/ &quot;സാറാ ജോസഫിനും യു എ ഖാദറിനും സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം&quot;. ജനയുഗം. യഥാർത്ഥ സൈറ്റിൽ നിന്ന് 03 ഏപ്രിൽ 2017-നു ആർക്കൈവ് ചെയ്തത്. ശേഖരിച്ചത് 03 ഏപ്രിൽ 2017-.]

[[വർഗ്ഗം:മലയാള ഉപന്യാസ സമാഹാരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ച കൃതികൾ]]</text>
      <sha1>gq32wfo1074t803n66wnml4t24oazge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബഡ്ജറെഗാർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>378274</id>
    <revision>
      <id>4632123</id>
      <parentid>3971193</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T17:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5368" sha1="44168qifumz5zi07bxwbv3k4k0x3nvn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Budgerigar}}
{{speciesbox
| name = Budgerigar
| fossil_range = {{fossil range|Pliocene|Holocene|ps=&lt;ref name=boles&gt;Boles, Walter E. &quot;A budgerigar Melopsittacus undulatus from the Pliocene of Riversleigh, North-western Queensland.&quot; Emu 98.1 (1998): 32-35.&lt;/ref&gt;}}
| image = Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg
| image_upright = 1.2
| image_caption = Blue [[Beak#Cere|cere]] indicates male
| image2 = Budgerigar-strzelecki-qld.jpg
| image2_upright = 1.2
| image2_caption = Flaking brown [[Beak#Cere|cere]] indicates female in breeding condition
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref&gt;{{IUCN|id=106001489 |title=''Melopsittacus undulatus'' | assessor=BirdLife International | assessor-link=BirdLife International |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}&lt;/ref&gt;
| genus = Melopsittacus
| parent_authority = [[John Gould|Gould]], 1840
| species = undulatus
| authority = ([[George Shaw|Shaw]], 1805)
| range_map = Budgerigar map.png
| range_map_upright = 1.2
| range_map_caption = The budgerigar's natural habitat is in red
}}
വളർത്തുപക്ഷിയായി പ്രചാരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന നീണ്ട വാലുള്ള ഒരിനം ചെറിയ [[ഓസ്ട്രേലിയ|ഓസ്ട്രേലിയൻ]] തത്തയാണു്  '''ബഡ്ജറെഗാർ''' (budgerigar) ''(Melopsittacus undulatus'') /ˈbʌdʒərᵻɡɑːr/.  

ധാന്യവിത്തുകളാണു്  ഇത്തരം ചെറുതത്തകളുടെ പ്രധാന ഭക്ഷണം. മെലോപ്സിറ്റാക്കസ് ജനുസ്സിൽ പെട്ട ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഏക ഇനമാണു് ബഡ്ജി എന്നു കൂടി വിളിപ്പേരുള്ള ഈയിനം തത്തകൾ.  മരുഭൂമിയുടെസ്വഭാവമുള്ള കഠിനമായ ഓസ്ട്രേലിയൻ പരിസ്ഥിതികളിൽ അരക്കോടി വർഷങ്ങളായി ഇവ നിലനിന്നുപോന്നിട്ടുണ്ടു്. പ്രകൃത്യാ ഇവയുടെ ഉടലിനു് പച്ചയും മഞ്ഞയും കലർന്ന നിറമാണ്.  പിൻകഴുത്തും പിറകുവശവും ചിറകുകളും ഇരുണ്ട ചുഴിയടങ്ങൾ കാണാം. എന്നാൽ കൂട്ടിൽ വളർത്തുന്നവയ്ക്ക് നീല, വെളുപ്പ്, മഞ്ഞ, നരച്ച നിറങ്ങൾ എന്നിവയും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടു്. തീരെച്ചെറിയ വലിപ്പം, ചെലവുകുറഞ്ഞ പരിപാലനം, മനുഷ്യശബ്ദത്തെ അനുകരിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നീ മെച്ചങ്ങളുള്ളതിനാൽ ഇവ ലോകമെമ്പാടും ജനപ്രിയമായ വളർത്തുപക്ഷികളാണു്. 1805-ൽ ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയ ഈയിനം തത്തകൾ ഇപ്പോൾ നായ്ക്കളും പൂച്ചകളും കഴിഞ്ഞാൽ എണ്ണത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ള ഓമനമൃഗങ്ങളാണു്.
== ഇതും കാണുക ==

* [[Budgerigar colour genetics]]
* [[Sparkie Williams|Sparkie (budgerigar)]]
* [[Talking bird]]
* [[Whipper (budgerigar)]]

== അവലംബം==&lt;!-- CytogenetGenomeRes117:165. --&gt;
{{Reflist|30em}}

== ഗ്രന്ഥസൂചിക==
* Pranty, B. 2001. The Budgerigar in Florida: Rise and fall of an exotic psittacid. North American Birds 55: 389–397.
* Forshaw, Joseph M. &amp; Cooper, William T. (1978): ''Parrots of the World'' (2nd ed). Landsdowne Editions, Melbourne Australia {{ISBN|0-7018-0690-7}}
* Collar, N. J. (1997). Budgerigar (''Melopsittacus undulatus''). Pg. 384 in: del Hoyo, J., Elliott, A. &amp; Sargatal, J. eds. (1997).&lt;br /&gt; ''Handbook of the Birds of the World.'' Vol. 4. Sandgrouse to Cuckoos. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|84-87334-22-9}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
{{Wiktionary-inline|budgerigar}}
{{Commons|Budgerigar}}
{{Commons category|Domesticated budgerigars}}
{{Wikispecies|Melopsittacus undulatus}}
* [http://www.parrots.org/index.php/encyclopedia/profile/budgerigar/ World Parrot Trust] Parrot Encyclopedia&amp;nbsp;— Species Profiles
* [http://www.holisticbirds.com/pages/budgie0601.htm A True Ambassador: the Budgerigar]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091231021908/http://www.holisticbirds.com/pages/budgie0601.htm |date=2009-12-31 }} Referenced article on budgerigars
* [http://pre.ensembl.org/Melopsittacus_undulatus/Info/Index Budgerigar genome] in [[Ensembl]]
* {{UCSC genomes|melUnd1}}

{{Budgerigar mutations}}
[[വർഗ്ഗം:പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:തത്തകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ പക്ഷികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സംസാരിക്കുന്ന പക്ഷികൾ]]</text>
      <sha1>44168qifumz5zi07bxwbv3k4k0x3nvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കളിയിൽ അൽപ്പം കാര്യം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>390913</id>
    <revision>
      <id>4632243</id>
      <parentid>4578167</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Devanarayan Nandu</username>
        <id>205616</id>
      </contributor>
      <comment>Corrected identity of the actress</comment>
      <origin>4632243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10102" sha1="o9r2ijo1pk2ykc7ccb0k076echq08xz" xml:space="preserve">{{Infobox film|name=കളിയിൽ അൽപം കാര്യം|image=Kaliyil_alpam.jpg|image_size=|alt=|caption=|film name={{Infobox name module|ml|കളിയിൽ അല്പം കാര്യം}}|director=[[സത്യൻ അന്തിക്കാട് ]]|producer=പാവമണി|writer=[[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |dialogue=[[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]]|screenplay=[[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] |narrator=|starring=[[മോഹൻലാൽ]]&lt;br&gt;[[നീലിമ]]&lt;br&gt; [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ|ജഗതി]]&lt;br&gt; [[റഹ്‌മാൻ (നടൻ)|റഹ്മാൻ]]&lt;br&gt; [[ലിസി]]|music=[[രവീന്ദ്രൻ]]|cinematography=[[ആനന്ദക്കുട്ടൻ]]|editing=[[ജി. വെങ്കിട്ടരാമൻ]]|studio=|distributor=ഷീബ ഫിലിംസ്|released={{Film date|1984|5|4|df=y}}|runtime=|country=India|language=Malayalam|budget=|gross=|preceded_by=|followed_by=}}'''കളിയിൽ അൽപം കാര്യം''' [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്|സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]], ഭുവന (നീലിമ), [[റഹ്മാൻ]], [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]], [[ലിസി]] എന്നിവർ പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ച് 1984 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രമായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1592|title=Kaliyil Alpam Karyam|accessdate=2014-10-20|publisher=www.malayalachalachithram.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?1811|title=Kaliyil Alpam Karyam|accessdate=2014-10-20|publisher=malayalasangeetham.info|archive-date=2014-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020224709/http://malayalasangeetham.info/m.php?1811|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/kaliyil-alpam-karyam-malayalam-movie/|title=Kaliyil Alpam Karyam|accessdate=2014-10-20|publisher=spicyonion.com|archive-date=2014-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021010809/http://spicyonion.com/title/kaliyil-alpam-karyam-malayalam-movie/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=മോഹൻലാലിന്റെ ആ നായിക ഷാഹിദിന്റെ അമ്മയല്ല'|url=https://www.mathrubhumi.com/mobile/movies-music/news/shahid-kapoor-neelima-azeem-mohanlal-kaliyilalpamkaryam-sathyan-anthikad-malayalammovie-1.2649033|accessdate=5 March 2018|work=[[Mathrubhumi]]|date=5 March 2018|language=ml}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== കഥാസന്ദർഭം ==
ഒരു സമ്പന്ന കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള വിനയന് ആധുനിക ജീവിതശൈലിക്കൊത്ത് നിലകൊള്ളാൻ കഴിയുന്നില്ല. അയാളുടെ സഹോദരൻ ക്ലബുകളിൽ സമയം നൃത്തം ചെയ്യാൻ സമയം കണ്ടെത്തുന്നു; സഹോദരി എപ്പോഴും റേഡിയോ ശ്രവിക്കുന്നു; മാതാപിതാക്കൾ എല്ലായ്പ്പോഴും തിരക്കിലുമാണ്. നഗരജീവിതം മടുത്ത അയാൾ ഒരു ഗ്രാമത്തിലേയ്ക്കു താമസം മാറുകയും അവിടെ ഒരു വില്ലേജ് ഓഫീസറായി ഒരു ചെറിയ ജോലിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവിടെ അയാൾ ഒരു ഗ്രാമീണ പെൺകൊടിയുമായി പ്രണയത്തിലാവുന്നുവെങ്കിലും അയാളുടേതിനു നേരേ വിപരീതമായ ഒരു ജീവിതമാണ് അവൾ സ്വപ്നം കാണുന്നത്. ഒരു നഗരത്തിലെ ആഡംബര ജീവിതം ആസ്വദിക്കാൻ അവൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവർ വിവാഹിതരാകുകയും വിനയൻ ഗ്രാമത്തിൽത്തന്നെ തുടരുകയും ഭാര്യ നഗരത്തിലേയ്ക്കു താമസം മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. കുറച്ചു നാളുകൾക്ക് ശേഷം ഗ്രാമ ജീവിതം നഗരജീവിതത്തേക്കാൾ ഏറെ മെച്ചപ്പെട്ടതാണെന്നുള്ള തിരിച്ചറിവിൽ അവൾ സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുകയും ദമ്പതികൾ ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

==അഭിനേതാക്കൾ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Film കളിയിൽ അല്പം കാര്യം|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1592|publisher=malayalachalachithram|accessdate=2018-01-29|}}&lt;/ref&gt;==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം
|-
| 1 || [[മോഹൻലാൽ]] ||വിനു/വിനയൻ
|-
| 2 || [[ഭുവന(നീലിമ)|ഭുവന (നീലിമ)]] || രാധ 
|-
| 3 ||  [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]]||വാസുണ്ണി
|-
| 4 || [[റഹ്‌മാൻ (നടൻ)|റഹ്മാൻ]] ||ബാബു (വിനുവിന്റെ അനുജൻ)
|-
| 5 || [[സുകുമാരി]] ||ലീല-(വിനുവിന്റെ അമ്മ)
|-
| 6 || [[ലിസി]]  ||കൽപ്പന(വിനുവിന്റെ അനുജത്തി)
|-
| 7 || [[കെ.പി. ഉമ്മർ]] ||(വിനുവിന്റെ അച്ഛൻ)
|-
| 8 || [[ബഹദൂർ]] ||രാരിച്ചൻ നായർ (രാധയുടെ അച്ഛൻ)
|-
| 9 || [[മാള അരവിന്ദൻ|മാള അരവിന്ദൻ]]  ||ശങ്കരൻകുട്ടി
|-
| 10 || [[ശങ്കരാടി]]  ||ശങ്കരൻ നായർ (നേതാവ്)
|-
| 11 || [[മാസ്റ്റർ അരവിന്ദ്]]  (M. P. രാംനാഥ്)||രാധയുടെ അനുജൻ
|-
| 12 ||  [[നെടുമുടി വേണു]] ||കുടിയനായ അയൽക്കാരൻ
|-
| 13 || [[കുഞ്ചൻ]] || കന്നുപൂട്ടുകാരൻ
|-
| 14 || [[മീന (നടി)|മീന]] || ലക്ഷ്മി(രാധയുടെ അമ്മ)
|-
| 15 || [[ബീന (നടി)]]  ||ഭാരതി- ശങ്കരൻ  നായരുടേ ഭാര്യ 
 
|}

==ഗാനങ്ങൾ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.malayalasangeetham.info/m.php?1811 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-01-29 |archive-date=2018-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306023308/https://malayalasangeetham.info/m.php?1811 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;==
പാട്ടുകൾ: [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]]
ഈണം: [[രവീന്ദ്രൻ]]
{| border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCF&quot; align=&quot;center&quot;

! ക്ര. നം. !! ഗാനം !! ആലാപനം!! രാഗം
|-
| 1 || ഡിസ്കോ ഡിസ്കോ || [[കെ.എസ്. ചിത്ര]]  [[രവീന്ദ്രൻ]]||
|-
| 2 || കണ്ണോടു കണ്ണായ സ്വപ്നങ്ങൾ|| [[കെ ജെ യേശുദാസ്]] [[കെ.എസ്. ചിത്ര]]||മോഹനം
|-
| 3 ||മനതാരിലെന്നും   || [[യേശുദാസ്]]||[[ഹംസധ്വനി]]
|-
| 4 ||പട്ടണത്തിലെന്നും  || [[കെ.എസ്. ചിത്ര]]||[[ചക്രവാകം]]
|}

== അവലംബം ==

[[വർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാട് സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1984-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മോഹൻലാൽ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രവീന്ദ്രൻ സംഗീതം പകർന്ന ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജി വെങ്കിട്ടരാമൻ ചിത്രസംയോജനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:റഹ്‌മാൻ അഭിനയിച്ച മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാട് -രവീന്ദ്രൻ ഗാനങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബഹദൂർ അഭിനയിച്ച ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡോ.ബാലകൃഷ്ണൻ തിരക്കഥ എഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഡോ.ബാലകൃഷ്ണൻ കഥയെഴുതിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1980-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ശങ്കരാടി അഭിനയിച്ച മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>o9r2ijo1pk2ykc7ccb0k076echq08xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ambadyanands</title>
    <ns>3</ns>
    <id>392562</id>
    <revision>
      <id>4632007</id>
      <parentid>4622420</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154639" sha1="l42qmlri5gd4avan51ndug7v4vz426r" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Ambadyanands | Ambadyanands | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 20:07, 5 നവംബർ 2017 (UTC)

== WAM Address Collection ==

Congratulations! You have more than 4 accepted articles in Wikipedia Asian Month! Please submit your postal mailing address via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdvj_9tlmfum9MkRx3ty1sJPZGXHBtTghJXXXiOVs-O_oaUbw/viewform?usp=sf_link Google form]''' or email me about that on erick@asianmonth.wiki before the end of Janauary, 2018. The Wikimedia Asian Month team only has access to this form, and we will only share your address with local affiliates to send postcards. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. Please contact your local organizers if you have any question. We apologize for the delay in sending this form to you, this year we will make sure that you will receive your postcard from WAM. If you've not received a postcard from last year's WAM, Please let us know. All ambassadors will receive an electronic certificate from the team. Be sure to fill out your email if you are enlisted [[:m:Wikipedia_Asian_Month/2017_Ambassadors|Ambassadors list]].

Best, [[:m:User:fantasticfears|Erick Guan]] ([[m:User talk:fantasticfears|talk]])
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Fantasticfears@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Address Collection - 1st reminder ==

Hi there. This is a reminder to fill the address collection. Sorry for the inconvenience if you did submit the form before. If you still wish to receive the postcard from Wikipedia Asian Month, please submit your postal mailing address via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdvj_9tlmfum9MkRx3ty1sJPZGXHBtTghJXXXiOVs-O_oaUbw/viewform this Google form]'''. This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems in accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email.

If you do not wish to share your personal information and do not want to receive the postcard, please let us know at [[:m:Talk:Wikipedia_Asian_Month_2017|WAM talk page]] so I will not keep sending reminders to you. Best, [[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Confusion in the previous message- WAM ==

Hello again, I believe the earlier message has created some confusion. If you have already submitted the details in the Google form, '''it has been accepted''', you don't need to submit it again. The earlier reminder is for those who haven't yet submitted their Google form or if they any alternate way to provide their address. I apologize for creating the confusion. Thanks-[[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]]
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Fantasticfears/mass/WAM_2017&amp;oldid=17583922 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== 27 Communities have joined WAM 2018, we're waiting for you! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

Dear WAM organizers!

Wikipedia Asian Month 2018 is now 26 days away! It is time to sign up for 
'''[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2018#Communities_and_Organizers|WAM 2018]]''', 

Following are the updates on the upcoming WAM 2018:

* Follow the [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Organiser Guidelines|organizer guidelines]] to host the WAM successfully.
* We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Onsite edit-a-thon|take a look and '''sign up''' at this page]]. 
* If you or your affiliate wants to organize an event partnering with WAM 2018, Please [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Event Partner|'''Take a look''' at here]].
* Please encourage other organizers and participants to sign-up in [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.


If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[:m:User:Wikilover90|Wikilover90]] using ~~&lt;includeonly&gt;~&lt;/includeonly&gt;~~
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18448358 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Organizers Update ==

Hi WAM Organizer! Hopefully, everything works just fine so far! '''[[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|Need Help Button''', post in any language is fine]]
* Here are some recent updates and clarification of rules for you, and as always, let me know if you have any idea, thought or question.
** Additional souvenirs (e.g. postcard) will be sent to Ambassadors and active organizers.
** A participant's article count is combined on all language Wikipedias they have contributed to
** Only Wikipedia Asian Month on Wikipedia or Wikivoyage projects count (no WikiQuote, etc.)
** The global top 3 article count will only be eligible on Wikipedias where the WAM article requirement is at least 3,000 bytes and 300 words.
** If your community accepts an extension for articles, you should set up a page and allow participants to submit their contributions there.
** In case of redirection not allowed submitting in Fountain tool, a workaround is to delete it, copy and submit again. Or a submission page can be used too.
** Please make sure enforce the rules, such as proper references, notability, and length.
** International organizers will double check the top 3 users' accepted articles, so if your articles are not fulfilling the rules, they might be disqualified. We don't want it happened so please don't let us make such a decision.

Please feel free to contact me and WAM team on [[m:Talk:Wikipedia Asian Month 2018|meta talk page]], send me an email by Email this User or chat with me on facebook. For some languages, the activity for WAM is very less, If you need any help please reach out to us, still, 12 more days left for WAM, Please encourage your community members to take part in it.

If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Best Wishes,&lt;br /&gt;
Sailesh Patnaik&lt;br /&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18557757 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
; Tool problem
: If you faced problem submitting articles via judging tool, use [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|this meta page]] to do so. Please spread this message with local participants.
; Here are what will come after the end of WAM
* Make sure you judge all articles before December 7th, and participants who can improve their contribution (not submit) before December 10th. 
* Participates still can submit their contribution of November before December 5th at [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/late submit|'''this page''']]. Please let your local wiki participates know. Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']] after December 7th
* There will be three round of address collection scheduled: December 15th, December 20th, and December 25th. 
*  Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
* There will be a progress page for the postcards.

; Some Questions
* In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[:m:User:Ле Лой|Le Loi]] for more information.

Thanks again, Regards &lt;br&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 04:59, 3 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18652404 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM Postcard collection ==

Dear organiser,

Thanks for your patience, I apologise for the delay in sending the Google form for address collection. Please share [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform this form] and the message with the participants who created 4 or more than 4 articles during WAM. We will send the reminders directly to the participants from next time, but please ask the participants to fill the form before January 10th 2019. 

Things to do:
#If you're the only organiser in your language edition, Please accept your article, keeping the WAM guidelines in mind.
#Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Ambassadors|'''on this page''']], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
#Please update the status of your language edition in [[:m:Wikipedia Asian Month 2018/Status|'''this page''']].


Note: This form is only accessed by WAM international team. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. If you have problems accessing the google form, you can use [[:m:Special:EmailUser/Saileshpat|Email This User]] to send your address to my Email. Thanks :) --[[:m:User:Saileshpat|Saileshpat]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 21:15, 19 ഡിസംബർ 2018 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=18711123 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Invitation to Organize Wiki Loves Love 2019 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:WLL Subtitled Logo subtitled b (transparent).svg|frameless|right]]

[[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|Wiki Loves Love]] (WLL) is an International photography competition of Wikimedia Commons to subject love testimonials happening in the month of February 2019.

The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. February is around the corner and Wiki Loves Love team invites you to organize and promote WLL19 in your country and join hands with us to celebrate love and document it on Wikimedia Commons. The theme of 2019 is '''Festivals, ceremonies and celebrations of love'''.

To organize Wiki Loves Love in your region, sign up at WLL [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Organise|Organizers]] page. You can also simply support and spread love by helping us [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|translate]] the commons page in your local language which is open for translation.

The contest starts runs from 1-28 February 2019. Independent from if there is a local contest organised in your country, you can help by making the photo contest Wiki Loves Love more accessible and available to more people in the world by translating the upload wizard, templates and pages to your local language. See for an overview
of templates/pages to be translated at our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Translations|Translations page]].

Imagine...The sum of all love!

[[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Wiki Loves Love team]]

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 12:33, 6 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wiki_Loves_Love&amp;oldid=18760999 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== വിക്കി സംഗമോത്സവം 2018 ==

&lt;div style=&quot;padding:5px; background-color:#F1F1DE;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;border:1px solid #C2dfff; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #E7FFFF; background: -moz-linear-gradient(top, #A7D7F9 0%, #7db9e8 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px; font-family:Calibri, Verdana, sans-serif;&quot;&gt;
&lt;table width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; valign=&quot;top&quot; border=&quot;0&quot; style=&quot;background:transparent; font-size:14px;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{| style=&quot;border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|-
[[File:WikiSangamothsavam_2018_banner_2.svg|520px|upright|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018]]
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:.5em;&quot; align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}},
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2018]], 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ വികാസ് ആഡിറ്റോറിയത്തിൽ വച്ച് നടക്കുന്നു.&lt;br&gt; കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam  കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2018/പങ്കെടുക്കാൻ ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
&lt;/span&gt;

സംഗമോത്സവത്തിലെ ഒന്നാം ദിനമായ ജനുവരി 19 ശനിയാഴ്ച രാവിലെ 10 ന് വിസംഗമോത്സവം ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങ് ആരംഭിക്കുന്നതാണ്. അന്നേ ദിവസം വിക്കിവിദ്യാർത്ഥി സംഗമം, വിക്കിപീഡിയ പരിചയപ്പെടുത്തൽ, വിക്കിപീഡിയ തൽസ്ഥിതി അവലോകനം, വിവിധ സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ മുതലായവ നടക്കും. രാത്രി മലയാളം വിക്കിപീഡിയയെ കുറിച്ച് ഓപ്പൺ ഫോറം ഉണ്ടാകും.

രണ്ടാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 20 ഞായറാഴ്ച രാവിലെ പ്രാദേശിക ചരിത്ര രചന സംബന്ധിച്ച സെമിനാറോടെ സംഗമോത്സവം ആരംഭിക്കും. അന്നേ ദിവസവും വിവിധ  സമാന്തര സെഷനുകളിലായി വിക്കിപീഡിയ, വിക്കിഡാറ്റ, സ്വതന്ത്ര വിജ്ഞാനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പ്രബന്ധാവതരണങ്ങൾ നടക്കും. രാത്രി വിക്കി ചങ്ങാത്തം ഉണ്ടാകും.

മൂന്നാം ദിനത്തിൽ, ജനുവരി 21 തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ മുതൽ വിക്കിജലയാത്രയാണ്. മുസിരിസ് പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളായ ജൂത ചരിത്ര മ്യൂസിയം പാലിയം കൊട്ടാരം മ്യൂസിയം സഹോദരൻ അയ്യപ്പൻ മ്യൂസിയം തുടങ്ങിയ 8 മ്യൂസിയങ്ങളും കൊടുങ്ങല്ലൂർ ക്ഷേത്രം, തിരുവഞ്ചിക്കുളം ക്ഷേത്രം, പട്ടണം പര്യവേക്ഷണം തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളും ഒരു ദിവസം നീളുന്ന ഈ ജലയാത്രയിൽ സന്ദർശിക്കും.

വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/{{BASEPAGENAME}}|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു.

താങ്കളെ 2019 ജനുവരി 19, 20, 21 തീയതികളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിൽ വച്ച് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ..

|}&lt;/div&gt;--[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2018/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:Mujeebcpy|Mujeebcpy]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Mujeebcpy|സംവാദം]]) 18:45, 15 ജനുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;

==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Invitation from WAM 2019 ==

[[File:WAM logo without text.svg|right|200px]]
Hi WAM organizers!

Hope you are all doing well! Now it's a great time to '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2019#Communities_and_Organizers|sign up for the 2019 Wikipedia Asian Month]]''', which will take place in November this year (29 days left!). Here are some updates and improvements we will make for upcoming WAM. If you have any suggestions or thoughts, feel free to discuss on [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|the meta talk page]].

#Please add your language project by 24th October 2019. Please indicate if you need multiple organisers by 29th October.
#Please update your community members about you being the organiser of the WAM.
#We want to host many onsite Edit-a-thons all over the world this year. If you would like to host one in your city, please [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Onsite edit-a-thon|take a look and sign up at this page]]. 
#Please encourage other organizers and participants to sign-up [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|in this page]] to receive updates and news on Wikipedia Asian Month.
#If you no longer want to receive the WAM organizer message, you can remove your username at [[:m:Global message delivery/Targets/Wikipedia Asian Month Organisers|this page]].

Reach out the WAM team here at the [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|meta talk page]] if you have any questions.

Best Wishes,&lt;br /&gt;
[[User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:03, 2 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=19195667 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Saileshpat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

{{subst:WCI2020-IRC (Oct 2019)}}
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:27, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WikiConference India 2020: IRC today ==

Greetings, thanks for taking part in the initial conversation around the [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations|proposal for WikiConference India 2020]] in Hyderabad. Firstly, we are happy to share the news that there has been a very good positive response [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Individual_Wikimedians|from individual Wikimedians]]. Also there have been community-wide discussions on local Village Pumps on various languages. Several of these discussions [[:m:WikiConference_India_2020:_Initial_conversations#Community_endorsements|have reached consensus]], and supported the initiative. To conclude this initial conversation and formalise the consensus, an IRC is being hosted today evening. We can clear any concerns/doubts that we have during the IRC. Looking forward to your participation.

&lt;u&gt;The details of the IRC are&lt;/u&gt;
*Timings and Date: 6:00 pm IST (12:30 pm UTC) on 20 August 2019
*Website: https://webchat.freenode.net/
*Channel: #wci

&lt;small&gt;'''''Note:''' Initially, all the users who have engaged on [[:m:WikiConference India 2020: Initial conversations|WikiConference India 2020: Initial conversations]] page or its talk page were added to the [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|WCI2020 notification list]]. Members of this list will receive regular updates regarding WCI2020. If you would like to opt-out or change the target page, please do so on [[:m:Global message delivery/Targets/WCI2020|this page]].''&lt;/small&gt; 

This message is being sent again because template substitution failed on non-Meta-Wiki Wikis. Sorry for the inconvenience. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:58, 20 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19473034 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit&amp;section=1 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Wikipedia Asian Month 2019 ==

&lt;div style=&quot;border:8px orange ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Greetings!

Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful.

Best wishes,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]]

::::Stay Updated [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:46, 2 നവംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19515825 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==

In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.

Please help us translate and spread this message in your local language. 

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]].

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 14:12, 27 നവംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19592097 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [WikiConference India 2020] Invitation to participate in the Community Engagement Survey ==

This is an invitation to participate in the Community Engagement Survey, which is one of the key requirements for drafting the Conference &amp; Event Grant application for WikiConference India 2020 to the Wikimedia Foundation. The survey will have questions regarding a few demographic details, your experience with Wikimedia, challenges and needs, and your expectations for WCI 2020. The responses will help us to form an initial idea of what is expected out of WCI 2020, and draft the grant application accordingly. Please note that this will not directly influence the specificities of the program, there will be a detailed survey to assess the program needs post-funding decision.

*Please fill the survey at; https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd7_hpoIKHxGW31RepX_y4QxVqoodsCFOKatMTzxsJ2Vbkd-Q/viewform
*The survey will be open until 23:59 hrs of 22 December 2019.

[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 05:10, 12 ഡിസംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19617891 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
*We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time.
*Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]].
*There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. 
*Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
*In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information.

Best wishes,

[[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]

--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 17:30, 14 ഡിസംബർ 2019 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19638067 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 08:16, 3 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tiven2240@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:58, 20 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:-revi@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== [WikiConference India 2020] Conference &amp; Event Grant proposal ==

WikiConference India 2020 team is happy to inform you that the [[m:Grants:Conference/WikiConference India 2020|Conference &amp; Event Grant proposal for WikiConference India 2020]] has been submitted to the Wikimedia Foundation. This is to notify community members that for the last two weeks we have opened the proposal for community review, according to the [[m:Grants:Conference|timeline]], post notifying on Indian Wikimedia community mailing list. After receiving feedback from several community members, certain aspects of the proposal and the budget have been changed. However, community members can still continue engage on the talk page, for any suggestions/questions/comments. After going through the proposal + [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#FAQs|FAQs]], if you feel contented, please endorse the proposal at [[m:Grants:Conference/WikiConference_India_2020#Endorsements|''WikiConference_India_2020#Endorsements'']], along with a rationale for endorsing this project. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:21, 19 ഫെബ്രുവരി 2020 (UTC)
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI2020&amp;oldid=19740275 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Aldnonymous@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:58, 20 ജൂൺ 2020 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Martin Urbanec@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KOKUYO@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Reke@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Joycewikiwiki@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 18:21, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>l42qmlri5gd4avan51ndug7v4vz426r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിംഗുദു മോസ്ക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>402709</id>
    <revision>
      <id>4632149</id>
      <parentid>4548658</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8783" sha1="ijp412gxhhuhuo9fw1l3k5jyisjg1fc" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
|religious_affiliation=[[Islam]]
|building_name=ബിംഗുദു പള്ളി-'''Masjid Jamik Bingkudu'''
|image=COLLECTIE TROPENMUSEUM Moskee bij Fort de Kock TMnr 10016668.jpg
|caption= 1890–1916 കാലത്തെ ബിംഗുദു പള്ളി
|location=[[Bingkudu|Jorong Bingkudu]], [[Canduang Koto Laweh]], [[Canduang|Canduang District]], [[ആഗം റീജൻസി]], [[പടിഞ്ഞാറൻ സുമാത്ര]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]]
|architecture_type=[[മുസ്ലിം പള്ളി]]
|architecture_style=[[Indonesian architecture#Vernacular mosque architecture
|Minangkabau]]|year_completed=1823
|minaret_quantity=1
|minaret_height=11 m
}}
'''ബിംഗുദു മോസ്ക് Bingkudu Mosque''' (ചിലപ്പോഴിത് ബെങുദു മോസ്ക് എന്നും എഴുതാറുണ്ട്) [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] ഏറ്റവും പഴയ മോസ്കുകളിലൊന്നാണ്. 1823ൽ പടിഞ്ഞാറൻ സുമാത്രയിൽ നടന്ന പാദ്രി യുദ്ധ സമയത്ത് ആണിത് പണിതത്.&lt;ref name=&quot;iwan&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) {{Cite book|title=Buku Pintar Seri Senior: Masjid Bersejarah di Indonesia|last=Gayo|first=Iwan|publisher=Grasindo|year=1985|isbn=979-025-294-3|author-link=Iwan Gayo}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bs&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) {{Cite book|title=Gelap Nasionalitas Postkolonial|last=Susanto|first=Budi|publisher=Kanisius|isbn=979-21-1981-7}}&lt;/ref&gt; പടിഞ്ഞാറൻ സുമാത്രയിലെ കദുവാങ് ജില്ലയിലെ കദുവാങ് കോട്ടോ ലാവേഹ് നഗരിയിൽ ജോറോങ് ബിങ്കുടുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;mi&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) [http://www.mediaindonesia.com/mediatravelista/index.php/read/2011/11/04/3275/2/Bingkudu-Masjid-Tua-di-Sumatra-Barat Bingkudu, Masjid Tua di Sumatera Barat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622033047/http://mediaindonesia.com/mediatravelista/index.php/read/2011/11/04/3275/2/Bingkudu-Masjid-Tua-di-Sumatra-Barat |date=2018-06-22 }}. [//en.wikipedia.org/wiki/Media_Indonesia Media Indonesia]. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt; ഇത് ആദ്യം നിർമ്മിച്ചപ്പോൾ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളും തടികൊണ്ടാണുണ്ടാക്കിയത്.&lt;ref name=&quot;padek&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) [http://padangekspres.co.id/?news=berita&amp;id=10068 Mengenang Masjid Bingkudu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220317055808/https://www.padangekspres.co.id/?news=berita&amp;id=10068 |date=2022-03-17 }}. Padang Ekspres. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt;

ഇപ്പോൾ ഈ മോസ്ക് [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്ലാമിക്]] ആരാധനയ്ക്കുള്ള ഇടമായും കുട്ടികൾക്ക് മതപരമായ വിദ്യാഭ്യാസം നൽകാനുള്ള ഇടമായും നിലനിൽക്കുന്നു. ജോറോങ് ബിങ്കുഡുവിലെ ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന ഏജൻസിയുടെ കേന്ദ്രമായും ഇതു വർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/Harian_Haluan Harian Haluan] Edisi 28 Mei 2011.&lt;/ref&gt; 1989ൽ ഈ മോസ്കിനെ അഗാം റീജൻസിയിലെ സർക്കാർ ഒരു സാംസ്കാരിഅക പൈത്ർകസ്ഥലമായി അംഗീകരിച്ചു. അങ്ങനെ ഈ മോസ്ക് 1991ൽ, മുഴുവനായി കേടുനീക്കി പുതുക്കി.&lt;ref name=&quot;wm&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) www.wisatamelayu.com [http://www.wisatamelayu.com/id/tour/160-Masjid-Jami-Bingkudu-Candung/navgeo Masjid Jamik Bingkudu, Kabupaten Agam, Sumatera Barat, Indonesia]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt;

== വാസ്തുവിദ്യ ==
ആദ്യത്തെ യഥാർഥ രൂപഘടന ഇന്നും തുടരുന്നു. ഇതിന്റെ വാസ്തുവിദ്യ വളരെ ലളിതമാണ്. വളരെയെളുപ്പത്തിൽ പ്രത്യേകത തിരിച്ചറിയാനാകും. പ്രത്യേകിച്ചും മൂന്നു തട്ടുകളുള്ള മേൽക്കൂര ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുന്നതാണ്.

ഈ മോസ്ക് മാറാപ്പി പർവ്വതത്തിന്റെ താഴെയാണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്നും 1,050 m ഉയരത്തിലാണിതിന്റെ നിൽപ്പ്. 60 x 60 ചതുരശ്ര മീറ്ററുള്ള സ്ഥലത്ത് 21 x 21 ചതുരശ്ര മീറ്ററാണ് തറവിസ്തീർണ്ണം. 19 മീറ്റർ ആണ് തറനിരപ്പിൽ നിന്നും മേൽക്കൂരയുടെ തുഞ്ചത്തേക്കുള്ള ഇതിന്റെ ഉയരം. തടികൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ കെട്ടിടത്തിന്റെ മൂന്നു നിലയുള്ള മേൽക്കൂരയുടെ ഫ്രേം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഫൈബർ കൊണ്ടാണ്.&lt;ref name=&quot;ws&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) www.west-sumatra.com [http://www.west-sumatra.com/index.php?option=com_ybggal&amp;Itemid=77&amp;pdisp=lastcommented&amp;picid=6565 Masjid Tua Bingkudu] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130630141730/http://www.west-sumatra.com/index.php?option=com_ybggal&amp;Itemid=77&amp;pdisp=lastcommented&amp;picid=6565 |date=2013-06-30 }}. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt; മിനങാബൗ താമസസ്ഥാലം പോലെ ഇതിനും തറനിരപ്പിനടിയിൽ ഒരു 1.5 മീറ്ററുള്ള കൂടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;haluan1&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) [http://harianhaluan.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=5176:masjid-jamik-bingkudu-dibangun-tanpa-gunakan-paku-&amp;catid=21:khas&amp;Itemid=91 Masjid Jamik Bingkudu Dibangun Tanpa Gunakan Paku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313040603/http://harianhaluan.com/index.php?catid=21:khas&amp;id=5176:masjid-jamik-bingkudu-dibangun-tanpa-gunakan-paku-&amp;itemid=91&amp;option=com_content&amp;view=article |date=2016-03-13 }}. [//en.wikipedia.org/wiki/Harian_Haluan Harian Haluan]. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt;

== പുനഃനിർമ്മാണം ==
മുമ്പ് 1957ൽ ഈ കെട്ടിടത്തിന്റെ മേൽക്കൂര സിങ്ക് പാളികളാൽ പൊതിഞ്ഞിരുന്നു. തുടർന്ന് മറ്റു ജോലികൾ ചെയ്ത് മോസ്ക് പൂർവ്വ സ്ഥിതിയിലാക്കി.&lt;ref name=&quot;antara2&quot;&gt;(ഇന്തോനേഷ്യൻ) [http://www.antara-sumbar.com/id/index.php?sumbar=wisata&amp;d=10&amp;id=73 Masjid Bingkudu Ampek Angkek Canduang]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [//en.wikipedia.org/wiki/Lembaga_Kantor_Berita_Nasional_Antara Lembaga Kantor Berita Nasional Antara] Biro [//en.wikipedia.org/wiki/Sumatera_Barat Sumatera Barat]. Retrieved March 26, 2012.&lt;/ref&gt;

== ഗാലറി ==
&lt;gallery&gt;
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Een moskee bij Fort de Kock TMnr 10016669.jpg|Bingkudu Mosque with surrounding pond and buildings during 1890–1916
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM De heilige visvijver met moskee te Fort de Kock Sumatra`s Westkust TMnr 60003545.jpg|Bingkudu Mosque with surrounding pond and buildings during 1890–1916
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണൂ ==
* Jami Mosque of Taluak
* List of oldest mosques in Indonesia
* Vernacular mosque architecture in Indonesia

== അവലംബം ==
{{reflist|2}}

[[വർഗ്ഗം:മുസ്ലിം ആരാധനാലയങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>ijp412gxhhuhuo9fw1l3k5jyisjg1fc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാക്സ് വെർത്ഹീമർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408226</id>
    <revision>
      <id>4632229</id>
      <parentid>4102832</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2593" sha1="khenh7gl1eisoizxowbhlutte8mqk3q" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = Max Wertheimer
|image             = Max Wertheimer.gif
|image_size       =
|caption           = 
|birth_date        = {{birth-date|April 15, 1880|}}
|birth_place       = [[Prague]], [[Austria-Hungary]]
|death_date        = {{death-date and age|October 12, 1943|April 15, 1880}}
|death_place       = [[New Rochelle, New York]], [[United States]]
|residence         = 
|citizenship       = 
|nationality       = [[Austria-Hungary]]
|ethnicity         = 
|field             = [[Psychology]]
|doctoral_students = [[Rudolf Arnheim]]
|work_institutions = 
|alma_mater        = [[Karl-Ferdinands-Universität|University of Prague]]
|signature         =
}}
&lt;ref&gt;King, B. D., Viney, W., Douglas Woody, W. (1993). A history of psychology (4): 356-358.&lt;/ref&gt;മാക്സ് വെർതൈമർ (ഏപ്രിൽ 15, 1880 - ഒക്ടോബർ 12, 1943) ഒരു മനഃശാസ്ത്രജ്ഞനായിരുന്നു, അദ്ദേഹം കുർട്ട് കോഫ്ക, വുൾഫ്ഗാങ് കോഹ്ലർ എന്നിവർക്കൊപ്പം ഗെസ്റ്റാൾട്ട് സൈക്കോളജിയുടെ മൂന്ന് സ്ഥാപകരിൽ ഒരാളായിരുന്നു. പ്രൊഡക്റ്റീവ് തിങ്കിംഗ് എന്ന പുസ്തകത്തിനും ഗെസ്റ്റാൾട്ട് സൈക്കോളജിയിലെ പ്രവർത്തനത്തിൻ്റെ ഭാഗമായി ഫൈ പ്രതിഭാസത്തെ വിഭാവനം ചെയ്തതിനും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[http://gestalttheory.net/ International Society for Gestalt Theory and its Applications - GTA]
* [http://www.ship.edu/~cgboeree/gestalt.html Short biographical articles on Wertheimer, et al.]
* [http://mitpress2.mit.edu/e-journals/Leonardo/isast/articles/behrens.html Art, Design and Gestalt Theory]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060702154025/http://mitpress2.mit.edu/e-journals/Leonardo/isast/articles/behrens.html |date=2006-07-02 }}
* [http://www.bobolinkbooks.com/Gestalt/GestaltAndCamouflage.html On Max Wertheimer and Pablo Picasso]
* [http://www.gestalttheory.net/archive/LuchinsStudent.html  On Being Wertheimer's Student]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
==അവലംബം==
{{reflist}}</text>
      <sha1>khenh7gl1eisoizxowbhlutte8mqk3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫോക്സസ് (ഗായിക)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>408610</id>
    <revision>
      <id>4631998</id>
      <parentid>4628239</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27593" sha1="aifl8v9ljlfvq3t1bi4moze1mjmf2gn" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name            = ഫോക്സസ്
| image           = Louisa Rose Allen (Foxes) (5) By Daniel Åhs Karlsson.jpg
| image_size      = 
| caption         = Foxes at [[Sommarkrysset]] in 2014
| background      = solo_singer
| birth_name      = Louisa Rose Allen
| birth_date      = {{birth date and age|df=yes|1989|04|29}}
| birth_place     = [[Southampton]], [[Hampshire]], [[England]], [[United Kingdom]]
| origin          = [[London]]
| alias           = Loui Rose&lt;ref&gt;{{cite video |url=https://www.youtube.com/watch?v=IDf2Bq3dPPk |title=The Station Sessions - Loui Rose : Session 7 - Season 4 |publisher=The Station Sessions |accessdate=25 October 2015 |quote=1:52: &quot;Hello, I'm Loui Rose&quot; }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cityshowcase.co.uk/biographies/show/loui-rose|title=cityshowcase.co.uk|publisher=|access-date=2018-02-02|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814122556/https://www.cityshowcase.co.uk/biographies/show/loui-rose|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| occupation      = Singer, songwriter, actress
| instrument      = Vocals
| genre           = [[Pop music|Pop]]
| years_active    = 2011–present
| label           = {{flatlist|
* [[BMG Rights Management|BMG]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bmg.com/category/music/artists/?snap=F |title=Artists &amp;#124; BMG Music Rights Management |publisher=Bmg.com |date=16 June 2013 |accessdate=12 August 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130721203126/http://www.bmg.com/category/music/artists/?snap=F |archivedate=21 July 2013 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
* [[Epic Records|Epic]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.epicrecords.co.uk/artist/foxes/|title=Epic Records UK - Foxes|publisher=epicrecords.co.uk|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;
* [[Neon Gold Records|Neon Gold]]
* [[RCA Records|RCA]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rcarecords.com/artists/foxes |title=Foxes &amp;#124; The Official RCA Records Site |publisher=Rcarecords.com |accessdate=23 October 2013}}&lt;/ref&gt;|Sign of the Times
* [[Sony Music Entertainment|Sony UK]]
}}
| associated_acts = [[Zedd]], [[Fall Out Boy]], [[Ansolo]]
| website         = 
}}
'''ലൂയിസ റോസ് അല്ലെൻ''' (ജനനം: ഏപ്രിൽ 29, 1989), '''ഫോക്സസ്''' എന്ന സ്റ്റേജ് നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ഗായികയും, ഗാനരചയിതാവും നടിയുമാണ്. 2012 ൽ ഇറങ്ങിയ [[സെദ്ദ്|സെഡ്ഡിന്റെ]] ''ക്ലാരിറ്റി'' എന്ന ഗാനത്തിൽ ഫോക്സസ് ശബ്ദം നൽകുകയും ആ ഗാനം ബിൽബോർഡ് ഹോട്ട് 100 ചാർട്ടിൽ എട്ടാം സ്ഥാനത്ത് എത്തുകയും മികച്ച ഡാൻസ് റെക്കോർഡിന് ഉള്ള [[ഗ്രാമി പുരസ്കാരം|ഗ്രാമി അവാർഡ്]] നേടുകയും ചെയ്തു.  

ഫൊക്സ്സിന്റെ ആദ്യ ആൽബം ''ഗ്ലോറിയസ്'' 2014 ൽ യുകെയിൽ  പുറത്തിറങ്ങി. ''യൂത്ത്, ലെറ്റ്സ് ഗോ ഫോർ ടുനൈറ്റ്, &quot;ഹോൾഡിംഗ് ഓൺ ടു ഹെവൻ&quot;'' തുടങ്ങിയ ടോപ്പ് 20 സിംഗിൾസ് ഈ ആൽബത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. രണ്ടാമത്തെ ആൽബമായ ''ഓൾ ഐ നീഡ്'' 2016 ഫെബ്രുവരി 5-ന് പുറത്തിറങ്ങി. ''&quot;ബോഡി ടോക്ക്&quot;, &quot;ബെറ്റർ ലവ്&quot;, &quot;അമേസിങ്&quot;, &quot;ക്രൂവൽ&quot;'' തുടങ്ങിയ സിംഗിളുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.  

=== സ്റ്റുഡിയോ ആൽബങ്ങൾ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:9em;&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Album details
! colspan=&quot;9&quot; scope=&quot;col&quot; | Peak chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[Music recording sales certification|Certifications]]
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UK&quot;&gt;Peak positions in the United Kingdom: 
* For all except noted: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/artist/21520/foxes/|title=Foxes &gt; UK Charts|publisher=[[Official Charts Company]]}}
* For &quot;Clarity&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/singles-chart/20140622/7501/|title=Chart Archive &gt; 22 June 2014|publisher=Official Charts Company}}
* For &quot;Better Love&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/150912cluk.txt|title=CHART: CLUK Update 12.09.2015 (wk37)|publisher=Official Charts Company|work=Zobbel.de/}}
* For &quot;Feet Don't Fail Me Now&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/150829cluk.txt|title=CHART: CLUK Update 29.08.2015 (wk35)|publisher=Official Charts Company|work=Zobbel.de/|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Devil Side&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/160109cluk.txt|title=CHART: CLUK Update 9.01.2016 (wk1)|publisher=Official Charts Company|work=Zobbel.de/|accessdate=16 January 2016}}
&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUS&quot;&gt;Peak positions in Australia: 
* For all except noted: {{cite web|url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Foxes|title=Discography Foxes|publisher=Australian Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)|last=Hung|first=Steffen}}
* For &quot;Let Go for Tonight&quot;: {{cite web|url=http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20140319-0000/Issue1254.pdf|title=The ARIA Report - Issue #1254|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=10 March 2014}}
* For ''All I Need'': {{cite web|url=http://www.noise11.com/news/music-news-aria-albums-molly-is-no-1-20160213|title=ARIA Albums: Molly Is No 1|publisher=Noise11|last=Ryan|first=Gavin|date=13 February 2016|accessdate=13 February 2016}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;Billboard&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/5839724/foxes/chart|title=Foxes Album &amp; Song Chart History|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]] ([[Nielsen Company]])}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:85%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRE]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRE&quot;&gt;Peak positions for the in Ireland:
* For all except noted: {{cite web|url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Foxes|title=Discography Foxes|last=Hung|first=Steffen|publisher=Irish Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)}}
* For &quot;Clarity&quot;: {{cite web|url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&amp;ct=240001&amp;arch=t&amp;lyr=2013&amp;year=2013&amp;week=11|title=Chart Archive &gt; March 14, 2013|publisher=[[Irish Recorded Music Association]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029192053/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&amp;ct=240001&amp;arch=t&amp;lyr=2013&amp;year=2013&amp;week=11|archivedate=2013-10-29|url-status=dead|df=}}
&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Oricon|JPN]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;japan&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.oricon.co.jp/prof/artist/608214/products/release/|work=[[Oricon]]|language=ja|script-title=ja:Ｆｏｘｅｓのリリース一覧|trans-title=List of Foxes' Releases}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Recorded Music NZ|NZ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;&gt;{{cite web|url=http://charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Foxes|title=Discography Foxes|last=Hung|first=Steffen|publisher=New Zealand Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)|access-date=2018-02-02|archive-date=2014-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104082141/http://www.charts.org.nz/showinterpret.asp?interpret=Foxes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Scottish Singles and Albums Charts|SCO]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SCOAlbums&quot;&gt;Peak positions for Albums in Scotland:
* For ''Glorious'': {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/23/2014-05-24/|title=Chart Archive &gt; May 24, 2014|publisher=[[Official Charts Company]]}}
* For ''All I Need'': {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-albums-chart/20160212/40/|title=Chart Archive &gt; February 12, 2016|publisher=[[Official Charts Company]]}}
&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;SWI&quot;&gt;{{cite web|url=http://swisscharts.com/artist/foxes|title=foxes (Charts)|work=''swisscharts.com''|publisher=Hung Medien|format=select &quot;Charts&quot; tab|accessdate=December 30, 2012}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:85%;&quot;| [[Top Heatseekers|US&lt;br&gt;Heat]]&lt;br&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/5839724/foxes/chart?f=324|title=Foxes – Chart history: Heatseekers Albums|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Glorious (Foxes album)|Glorious]]''
|
* Released: 12 May 2014
* Labels: [[RCA Records|RCA]], Sign of the Times
* Formats: [[LP record|LP]], [[Compact disc|CD]], [[Music download|digital download]]
| 5 || 36 || 64 || 11 || 69 || 29 || 5 || — || 27 ||
* [[British Phonographic Industry|BPI]]: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[All I Need (Foxes album)|All I Need]]''
|
* Released: 5 February 2016
* Labels: RCA, Sign of the Times
* Formats: LP, CD, digital download
| 12 || 53 || — || 48 || 111 || — || 15 || 99 || 8 ||
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;| &quot;—&quot; denotes releases that did not chart or were not released in that country.
|}

==എക്സ്റ്റൻഡ്‌ഡ് പ്ലേ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:9em;&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Details
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Warrior''
|
* Released: 18 May 2012
* Labels: RCA, Sign of the Times
* Formats: Digital download
|}

== സിംഗിൾസ് ==
===മുഖ്യ ഗായിക എന്ന നിലയിൽ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;8&quot;| Peak chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[Music recording sales certification|Certifications]]
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:9em;&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UK&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUS&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Ultratop|BEL&lt;br&gt;(FL)]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;BEL&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/showinterpret.asp?interpret=Foxes|title=Discografie Foxes|publisher=Belgium (Flanders) Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)|last=Hung|first=Steffen}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[MAHASZ|HUN]]&lt;br&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://zene.slagerlistak.hu/archivum/kereso-lista-es-datum-szerint|title=Archívum › Kereső - lista és dátum szerint|work=MAHASZ|publisher=MAHASZ|date= July 5, 2014|accessdate=July 5, 2014}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRE]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Scottish Singles and Albums Charts|SCO]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SCOSingles&quot;&gt;Peak positions for Singles in Scotland:
* For &quot;Youth&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/22/2013-11-09/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 9 November 2013|publisher=[[Official Charts Company]]|date=9 November 2013}}
* For &quot;Let Go for Tonight&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/22/2014-03-08/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 8 March 2014|publisher=Official Charts Company|date=8 March 2014}}
* For &quot;Holding Onto Heaven&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/archive-chart/_/22/2014-05-17/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 17 May 2014|publisher=Official Charts Company|date=17 May 2014}}
* For &quot;Glorious&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20140824/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 24 August 2014|publisher=Official Charts Company|date=24 August 2014|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Body Talk&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20150731/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 31 July 2015|publisher=Official Charts Company|date=31 July 2015|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Amazing&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20160115/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 15 January 2016|publisher=Official Charts Company|date=15 January 2016|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Clarity&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20140622/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 22 June 2014|publisher=Official Charts Company|date=22 June 2014|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Right Here&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20130811/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 11 August 2013|publisher=Official Charts Company|date=11 August 2013|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Feet Don't Fail Me Now&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20150828/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 28 August 2015|publisher=Official Charts Company|date=28 August 2015|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Devil Side&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20160108/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 8 January 2016|publisher=Official Charts Company|date=8 January 2016|accessdate=16 January 2016}}
* For &quot;Wicked Love&quot;: {{cite web|url=http://www.officialcharts.com/charts/scottish-singles-chart/20160205/41/|title=Scottish Singles Chart Archive &gt; 5 February 2016|publisher=Official Charts Company|date=5 February 2016|accessdate=6 February 2016}}
&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Japan Hot 100|JPN]]&lt;br&gt;&lt;ref&gt;http://www.billboard.com/artist/5839724/foxes/chart?f=848&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Hot Dance Club Songs|US&lt;br&gt;Dance]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;USDanceSongs&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/artist/5839724/foxes/chart?f=359|title=Foxes Album &amp; Song Chart History: Dance Club Songs|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]] ([[Nielsen Company]])}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Youth (Foxes song)|Youth]]&quot;
| 2013
| 12 || — || — || — || 21 || 7 || — || 1
|
| rowspan=&quot;4&quot;| ''Glorious''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Let Go for Tonight]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2014
| 7 || 59 || — || — || 6 || 7 || 12 || —
|
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Holding onto Heaven]]&quot;
| 14 || — || — || 28 || 46 || 9 || — || 10
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Glorious (Foxes song)|Glorious]]&quot;
| 97 || — || — || — || — || 68 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Body Talk (Foxes song)|Body Talk]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2015
| 25 || — || — || — || 100 || 9 || — || —
|
| rowspan=&quot;4&quot;| ''All I Need''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Better Love&quot;
| 133 || — || — || — || — || 55 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Amazing (Foxes song)|Amazing]]&quot;
| 167 || — || — || — || — || 69 || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Cruel&quot;
|| 2016
| 200 || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
| colspan=&quot;12&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;| &quot;—&quot; denotes releases that did not chart or were not released in that country.
|}

===ഫീച്ചേർഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് എന്ന നിലയിൽ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Peak chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[Music recording sales certification|Certifications]]
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:9em;&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UK&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;AUS&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Ultratip Flanders|BEL&lt;br&gt;(FL)]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;BEL&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br&gt;&lt;ref&gt;Peak positions for the featured singles in Canada:
* For &quot;Clarity&quot;: {{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=zedd|chart=Billboard Canadian Hot 100}}|title=Zedd – Chart History: Billboard Canadian Hot 100|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]| publisher=[[Prometheus Global Media]]}}
&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Media Control Charts|GER]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;GER&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.officialcharts.de/artist.asp?name=Foxes&amp;country=de|title=Discographie Foxes|publisher=German Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)|last=Hung|first=Steffen}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRE]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;IRE&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NL]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NL&quot;&gt;{{cite web|url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Foxes|title=Discografie Foxes|publisher=Dutch Charts Portal. Hung Medien (Steffen Hung)|last=Hung|first=Steffen}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Recorded Music NZ|NZ]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;NZ&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Scottish Singles and Albums Charts|SCO]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SCOSingles&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br&gt;&lt;ref&gt;Peak positions for the featured singles in the US:
* For &quot;Clarity&quot;: {{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=zedd|chart=Hot 100}}|title=Zedd – Chart History: Hot 100|work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|publisher=[[Prometheus Global Media]]}}
&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Clarity (Zedd song)|Clarity]]&quot;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Zedd (musician)|Zedd]] featuring Foxes)&lt;/span&gt;
| 2012
| 27 || 13 || 38 || 17 || 94 || 39 || 81 || 13 || 22 || 8
|
* BPI : Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.bpi.co.uk/certified-awards/search.aspx | title=Certified Awards | publisher=[[British Phonographic Industry]] | accessdate=23 August 2014 | format=enter &quot;Foxes&quot; into the &quot;Keywords&quot; box, then select &quot;Search&quot; | archive-date=2017-08-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170801142929/http://www.bpi.co.uk/certified-awards/Search.aspx | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[Australian Recording Industry Association|ARIA]]: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ariacharts.com.au/chart/singles |title=ARIA Charts: ARIA Singles Chart (02/09/2013) |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] |accessdate=1 September 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140317123606/http://www.ariacharts.com.au/chart/singles |archivedate=17 March 2014 |df= }}&lt;/ref&gt;
* [[Music Canada|MC]]: Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite certification|region=Canada|artist=Zedd|accessdate=31 August 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[Recorded Music New Zealand|RMNZ]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=2316|title=RMNZ Top 40 Singles Chart &gt; 18 November 2013|publisher=[[Recorded Music NZ]]|accessdate=13 February 2016|archive-date=2013-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202224708/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=2316|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Recording Industry Association of America|RIAA]]: 3x Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?&amp;artist=%22Zedd%22|title=American certifications – Zedd|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|accessdate=31 August 2013}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Clarity (Zedd album)|Clarity]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Right Here (Rudimental song)|Right Here]]&quot;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rudimental]] featuring Foxes)&lt;/span&gt;
| 2013
| 14 || 29 || — || — || — || — || — || — || 19 || — 
|
| ''[[Home (Rudimental album)|Home]]''
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;| &quot;—&quot; denotes releases that did not chart or were not released in that country.
|}

===പ്രമോഷണൽ സിംഗിൾസ്===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| Title
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;2&quot;| Peak chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:9em;&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;UK&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Scottish Singles and Albums Charts|SCO]]&lt;br&gt;&lt;ref name=&quot;SCOSingles&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;White Coats&quot; 
| rowspan=&quot;3&quot;| 2012
| — || —
| rowspan=&quot;5&quot;| ''Glorious''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Echo&quot; 
| — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Home&quot;
| — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Beauty Queen&quot;
| 2013
| — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shaking Heads&quot;
| 2014
| — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Feet Don't Fail Me Now&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2015
| 187 || 63
| rowspan=&quot;4&quot;|''All I Need''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;If You Leave Me Now&quot;
| — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Devil Side&quot;
| 174 || 69
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wicked Love&quot;
| 2016
| — || 90
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;| &quot;—&quot; denotes releases that did not chart or were not released in that country.
|}

== ടെലിവിഷൻ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! Year
! Title
! Role
! Notes
|-
| 2013 
| ''BBC Breakfast'' 
| Herself 
| Interview covering Foxes' grammy win and story behind the name Foxes.
|-
| 2013 
| ''Late Show with David Letterman'' 
| Herself  
| Performing &quot;Clarity&quot; with Zedd.
|-
| 2013 
| ''Never Mind The Buzzcocks'' 
| Herself  
| Season 27 Episode 11. On Noel Fielding's Team.
|-
| 2014 
| ''Sunday Brunch'' 
| Herself  
| 16 February 2014. Guest on the show and performed Let Go For Tonight.
|-
| 2014 
| ''Doctor Who'' 
| Singer 
| &quot;Mummy on the Orient Express&quot; performing [[ക്വീൻ (സംഗീത സംഘം)|Queen]]'s &quot;Don't Stop Me Now&quot; in the style of a 1920s [[ജാസ്|jazz]] number
|-
|2014
|''Dynamo: Magician Impossible''
|Audience
|Foxes performs an illusion with magician Dynamo&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dailymotion.com/video/x2asslc_foxes-dynamo_music|title=Foxes &amp; Dynamo - Video Dailymotion|access-date=17 January 2016|website=Dailymotion.com}}&lt;/ref&gt; at the Parklife Festival 2014
|-
| 2015 
| ''Sunday Brunch'' 
| Herself  
| Performed &quot;Body Talk&quot;.
|-
| 2015 
| ''Celebrity Juice'' 
| Herself  
| Season 14 Episode 4. Promoting &quot;Better Love&quot; and panelist
|-
| 2015 
| ''Friday Download'' 
| Herself 
| Performing &quot;Body Talk&quot;
|-
| 2015 
| ''Britain's Got More Talent'' 
| Herself  
| Performing 'Youth' 'Glorious' 'Let Go For Tonight' &amp; 'Holding Onto Heaven' .
|-
| 2015 
| ''Lorraine'' 
| Herself  
| 31 July 2015. Guest on the show.
|-
| 2015 
| ''Bring The Noise'' 
| Herself 
| 5 November 2015. Performing &quot;Better Love&quot;
|-
| 2015 
| ''Xtra Factor'' 
| Herself  
| Performing &quot;Body Talk&quot;, &quot;Better Love&quot;, &quot;Feet Don't Fail Me Now&quot;, &quot;Amazing&quot;.
|-
| 2016 
| ''Lorraine'' 
| Herself  
|29 January 2016. Guest and performed &quot;Amazing&quot;.
|-
| 2016 
| ''The One Show'' 
| Herself  
| 5 February 2016. Performed &quot;Amazing&quot;.
|-
| 2017 
| ''Indonesian Television Awards'' 
| Herself  
|  20 September 2017. Performed &quot;Better Love&quot;, &quot;Let Go For Tonight&quot; and &quot;Clarity&quot;.
|}

== പുരസ്കാരങ്ങളും നാമനിർദ്ദേശങ്ങളും ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!Year
!Ceremony
!Category
!Result
|-
|2013
|2013 Video Music Awards
|Artist to Watch – &quot;Clarity&quot; (with [[സെദ്ദ്|Zedd]])
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;15&quot; |2014
|56th Grammy Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.grammy.com/nominees?genre=49|title=Grammy Awards 2014 Nominations, Dance Genre|access-date=17 January 2016|website=Billboard.com}}&lt;/ref&gt;
|Best Dance Recording – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{won}}
|-
|2014 Billboard Music Awards
|Top Dance/Electronic Song – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
|2014 Radio Disney Music Awards
|Best Musical Collaboration – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
|2014 iHeartRadio Music Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://heavy.com/entertainment/2014/05/iheartradio-awards-2014-winners-nominees-finalists-nominations-list/|title=iHeartRadio Music Awards 2014 Winners List|access-date=21 June 2017|website=Heavy|archive-date=2021-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210319155717/https://heavy.com/entertainment/2014/05/iheartradio-awards-2014-winners-nominees-finalists-nominations-list/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|EDM Song of the Year – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
|2014 ASCAP Pop Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ascap.com/eventsawards/awards/popawards/2014/most_peformed_songs|title=Most Performed Songs|access-date=20 July 2017|website=ASCAP|archive-date=2017-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811184654/https://www.ascap.com/eventsawards/awards/popawards/2014/most_peformed_songs|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Most Performed Song – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2014 International Dance Music Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2015#idmanominees|title=IDMA Winners for the year 2014 presented in 2015|access-date=21 June 2017|website=Winter Music Conference|archive-date=2017-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406132231/http://wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2015#idmanominees|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Best Electro/Progressive House Track – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
| Best Commercial/Pop Dance Track – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
| Best Featured Vocalist Performance – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 2014 World Music Awards&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://awardsandwinners.com/category/world-music-awards/2014/|title=World Music Awards 2014|access-date=22 June 2017|website=awardsandwinners|archive-date=2014-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011012041/http://awardsandwinners.com/category/world-music-awards/2014/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| World's Best Song – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
| {{nom}}
|-
| World's Best Song – &quot;Youth&quot; – Herself
| {{nom}}
|-
| World's Best Video – &quot;Clarity&quot; (with Zedd)
| {{nom}}
|-
|World’s Best Female Artist – Herself
| {{nom}}
|-
|World’s Best Entertainer of the Year – Herself
| {{nom}}
|-
|World’s Best Live Act – Herself
| {{nom}}
|-
|Glamour Awards
|NEXT Breakthrough – Herself
|{{nom}}
|-
|2016
|Glamour Awards
|Cointreau British Solo Artist&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.demographix.com/surveys/QM2V-44C7/76P4HH4Z/|title=GLAMOUR WOTY voting 2016|access-date=2018-02-02|archive-date=2017-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510152105/https://www.demographix.com/surveys/QM2V-44C7/76P4HH4Z/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|{{Nominated}}
|}

== അവലംബം ==
{{Reflist|colwidth=30em}}

== ബാഹ്യ കണ്ണികൾ ==
* {{Facebook|iamfoxes|id=iamfoxes}}
[[വർഗ്ഗം:1989-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഗ്രാമി പുരസ്കാര ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>aifl8v9ljlfvq3t1bi4moze1mjmf2gn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാനുഷഹൃദയദർപ്പണം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>411521</id>
    <revision>
      <id>4632232</id>
      <parentid>3968890</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3251" sha1="kfiq93jsv8yhuvciz5xdotpfq134l0o" xml:space="preserve">{{PU|Manushahrudayadarppanam}}
{{Infobox Book 
| name          =മാനുഷഹൃദയദർപ്പണം
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = [[File:56E230.pdf|150ബിന്ദു]]
| image_caption = പ്രധാനതാൾ
| author        = ബാസൽ മിഷൻ
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = ഇന്ത്യ
| language      =  മലയാളം മൊഴിമാറ്റം
| genre         = മതപ്രചരണം
| publisher     =
| release_date  = 1850
| english_release_date = 
| media_type    = 
| pages         = 69
| isbn          = 
}}

ക്രൈസ്തവമതപ്രചരണത്തിന്നു ലോകവ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന '''''The Heart Book''''' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ മലയാള പരിഭാഷാ ഗ്രന്ഥമാണ് '''''മാനുഷഹൃദയദർപ്പണം '''''.  1850-കളിൽ [[ബാസൽ മിഷൻ]] ആണ് ഇത് മലയാളത്തിലേക്ക് മൊഴിമാറ്റം ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.ഹെർമ്മൻ ഗുണ്ടർട്ടിന്റെ കല്ലച്ചിലാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യത്തെ പതിപ്പ് ഇറങ്ങിയത്. 1926-ൽ ഇതിന്റെ എട്ടാം പതിപ്പ് പുറത്തിറങ്ങി. പിൽക്കാലത്ത് ഇതിന്റെ പേര് '''''തമ്പിയുടെ ഹൃദയം''''' എന്നാക്കി മാറ്റി. ഇപ്പോൾ ഇതാണ് പ്രചരണത്തിലുള്ളത്. പ്രസ്സിന്റെ പേര് പിൽക്കാലത്ത് ബാസൽ മിഷൻ പ്രസ്സ് എന്നത് മാറ്റി കനാറീസ് മിഷൻ പ്രസ്സ് എന്ന് ആക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അതിന്റെ കാരണം വ്യക്തമല്ല. 1926-ലെ ഇതിന്റെ അച്ചടിപ്പുസ്തകം  [[ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല|ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാലയിലെ]] ഗുണ്ടർട്ട് ശേഖരത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. 

==അവലംബം==
{{Reflist}}
* [https://web.archive.org/web/20180322001038/http://shijualex.in/1926_malayalam_heart_book/ മാനുഷഹൃദയദർപ്പണം, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്]

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [[:File:56E230.pdf|പുസ്തകം വിക്കികോമൺസിൽ]]
* [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/56E230 പുസ്തകം ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല വെബ്സൈറ്റിൽ]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>kfiq93jsv8yhuvciz5xdotpfq134l0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഹാഭാരതം, അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട് – കൈയെഴുത്ത് പ്രതി (1870)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>411628</id>
    <revision>
      <id>4632222</id>
      <parentid>3968857</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3590" sha1="goeoah1t0n2142t9c3ikd55rnuagrpt" xml:space="preserve">{{PU|Mahabharatham Kayezhuthuprathi}}
{{Infobox Book 
| name          =മഹാഭാരതം, അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട് – കൈയെഴുത്ത് പ്രതി (1870)
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         = [[File:Mahabharatham - Adyadma Ramayanam Kayezhuthu Prathy. - 1870 – മഹാഭാരതം, അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട് – കൈയെഴുത്ത് പ്രതി - MaI2.jpg|150ബിന്ദു]]
| image_caption = പ്രധാനതാൾ
| author        = 
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = ഇന്ത്യ
| language      =  മലയാളം 
| genre         = മഹാഭാരതം, അദ്ധ്യാത്മരാമായണം
| publisher     =
| release_date  = 1870
| english_release_date = 
| media_type    = 
| pages         = 883
| isbn          = 
}}

[[തുഞ്ചത്ത് രാമാനുജൻ എഴുത്തച്ഛൻ]] [[കിളിപ്പാട്ട്]]  ശൈലിയിൽ എഴുതിയ [[മഹാഭാരതം|മഹാഭാരതത്തിന്റേയും]] [[അദ്ധ്യാത്മരാമായണം|അദ്ധ്യാത്മരാമായണത്തിന്റേയും]] 1870-ൽ എഴുതപ്പെട്ട ഒരു കൈയെഴുത്ത് പ്രതിയാണിത്. ഇതിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതി  [[ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല|ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാലയിലെ]] ഗുണ്ടർട്ട് ശേഖരത്തിലാണ് ഇപ്പോൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. കൈയെഴുത്ത് പ്രതിയിൽ 564-ആം പേജ് വരെ മഹാഭാരതം കിളിപ്പാട്ടും, 565-ആം പേജ് മുതൽ അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ടും ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പലർ ചേർന്നാണിത് തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. മിക്കവാറും ഗൂണ്ടർട്ടിന്റെ സഹായികൾ ആയിരിക്കാം ഇതെന്നു കരുതുന്നു. 

==അവലംബം==
{{Reflist}}
* [https://web.archive.org/web/20180322011217/http://shijualex.in/1870_mahabharatham_ms/ 1870 – മഹാഭാരതം, അദ്ധ്യാത്മരാമായണം കിളിപ്പാട്ട് – കൈയെഴുത്ത് പ്രതി, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്]

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [[:File:Mahabharatham_-_Adyadma_Ramayanam_Kayezhuthu_Prathy._-_1870_–_മഹാഭാരതം,_അദ്ധ്യാത്മരാമായണം_കിളിപ്പാട്ട്_–_കൈയെഴുത്ത്_പ്രതി_-_MaI2.pdf |പുസ്തകം വിക്കികോമൺസിൽ]]
* [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/MaI284 പുസ്തകം ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല വെബ്സൈറ്റിൽ]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>goeoah1t0n2142t9c3ikd55rnuagrpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രകൃതിശാസ്ത്രം (ഗ്രന്ഥം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>416435</id>
    <revision>
      <id>4631960</id>
      <parentid>3968841</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7239" sha1="2fu0spieheo9fni5qrqrbi7hds0x5vm" xml:space="preserve">{{PU|A Malayalam Catechism of Physics}}
{{Infobox Book 
| title_orig    	= ഒന്നാം പ്രകൃതിശാസ്ത്രം – A Malayalam Catechism of Physics
| name          	= ഒന്നാം പ്രകൃതിശാസ്ത്രം – A Malayalam Catechism of Physics
| image     		= [[File:CiXIV132a.pdf|150ബിന്ദു]]
| image_caption 	= പ്രധാനതാൾ
| author        	= [[എൽ.ജെ. ഫ്രോണ്മെയർ|റവ: എൽ. ജെ. ഫ്രോണ്മെയർ]]
| translator    	=
| cover_artist  	= 
| country       	= [[ഇന്ത്യ]]
| language      	= [[മലയാളം]] - [[ഇംഗ്ലീഷ്]]
| genre          	= [[നോവൽ]]
| release_date 	        = [[1883]]
| publisher     	= 
| english_release_date      =
| Story timeline 	= 
| Dedicated to		= 
| pages         	=  450
| Chapter Count         = 
| media_type    	= അച്ചടി ([[പേപ്പർബാക്ക്]])
| isbn          	= 
| preceded_by	=
| followed_by   	= 
}}
മലയാളത്തിൽ അച്ചടിച്ച ആദ്യത്തെ [[ഭൗതികശാസ്ത്രം|ഭൗതികശാസ്ത്രസംബന്ധിയായ]] പുസ്തകമാണ് '''''പ്രകൃതിശാസ്ത്രം – A Malayalam Catechism of Physics''''' ക്രൈസ്തവ മിഷനറിയായിരുന്ന [[എൽ.ജെ. ഫ്രോണ്മെയർ|റവ: എൽ. ജെ. ഫ്രോണ്മെയർ]] ആണ് രചയിതാവ്. ആകെ 450 ഓളം താളുകളുള്ള ഗ്രന്ഥത്തിൽ ആദ്യത്തെ 300 താളുകളിൽ ആണ് മലയാളം ഉള്ളടക്കം. അവസാനത്തെ ഏകദേശം 150 താളുകളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് ഉള്ളടക്കവുമാണ്. മംഗലാപുരം ബാസൽ മിഷൻ പ്രസ്സിലാണ് പുസ്തകം അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ചോദ്യോത്തരശൈലിയിലാണ് പുസ്തകത്തിലെ ഉള്ളടക്കം. പുസ്തകം തിരുവിതാം‌കൂർ മഹാരാജാവിന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.

പുസ്തകത്തിലെ ചിലഭാഗങ്ങൾ കേരളോപകാരി മാസികയിൽ ലേഖനങ്ങളായി വന്നിരുന്നു. അതൊക്കെ ക്രോഡീകരിച്ച് വികസിപ്പിച്ച് പുസ്തകമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയാണ് ഈ പുസ്തകത്തിലൂടെ  ഫ്രോണ്മെയർ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. പുസ്തകത്തിൽ എഴുത്തിനൊപ്പം തന്നെ ധാരാളം ചിത്രങ്ങളും ഉണ്ട്. അതിൽ നിന്നും ഏതാണ്ട് 1880-കളിൽ ലെറ്റർ പ്രസ്സിൽ എഴുത്തും ചിത്രവും ഒരുമിച്ച് അടിക്കാനുള്ള സാങ്കേതിക മലയാളത്തിന്നു ലഭ്യമായി എന്നു മനസ്സിലാക്കാം. 

ഫിസിക്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാരാളം വാക്കുകൾക്ക് ഫ്രോണ്മെയർ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ മലയാളം വാക്കുകൾ നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ:- പ്രകൃതിവൎണ്ണന (Natural History),  പ്രകൃതിശാസ്ത്രം (Physics), പ്രകൃതിവിദ്യ (Natural Philosophy), സസ്യവാദശാസ്ത്രം (Botany), മൃഗശാസ്ത്രം (Zoology), കീമശാസ്ത്രം (Chemistry), ധാതുവാദശാസ്ത്രം (ഖനിജശാസ്ത്രം), Mineralogy), കരണനിരൂപണശാസ്ത്രം (Physiology)

നീണ്ട ഒരു മുഖവുരയാണ് പുസ്തകത്തിനുള്ളത്. പുസ്തകത്തിലെ മലയാളത്തിലുള്ള  മുഖവുരയിലെ ഒരു ഭാഗം:-
{{ഉദ്ധരണി|എന്നാൽ പുസ്തകം നമ്മുടെ മുമ്പാകേ ഉള്ളതുകൊണ്ടു പോരാ, വായിപ്പാനുള്ള പ്രാപ്തിയും വേണം. പ്രകൃതിയാകുന്ന പുസ്തകം എല്ലാവൎക്കും വായിപ്പാൻ തക്ക സ്ഥിതിയിൽ ഇരിക്കുന്നെങ്കിലും അതിലേ ഭാഷ കുറേ അവ്യക്തമാകുന്നതുകൊണ്ടു ചിലൎക്കു ഈ പുസ്തകത്താൽ യാതൊരു ഉപകാരവും വരുന്നില്ല. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ പൊരുൾ അറിയേണ്ടതിന്നു നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ഒരു അറിവു വേണം. വ്യാകരണത്തിൽ സ്വരം വ്യഞ്ജനം എന്നീ രണ്ടു വിധം അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടല്ലോ. പ്രകൃതിപുസ്തകം ഒരു വിധത്തിൽ വ്യഞ്ജനങ്ങളെക്കൊണ്ടു എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നു പറയാം. ഇതു വായിച്ചു വാക്കുകൾ, വാക്യങ്ങൾ, അനുമാനങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുവാൻ തക്ക ഉയിരുകൾ നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ടതാണ്.}}

==അവലംബം==
{{Reflist}}
* [https://web.archive.org/web/20180322000731/http://shijualex.in/1883-catechism_of-physics_frohnmeyer/  1883 – പ്രകൃതിശാസ്ത്രം- എൽ. ജെ. ഫ്രോണ്മെയർ, കേരളവും മലയാളവും ആയി ബന്ധപ്പെട്ട പൊതുസഞ്ചയരേഖകളുടെ ശേഖരം, ഗ്രന്ഥപ്പുര, [[:ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]]]

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/CiXIV132a/0001/image?sid=9c25f779e89e2333e8c7829bc1ae24ec പുസ്തകം ടൂബിങ്ങൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി സൈറ്റിൽ]
* [[:File:CiXIV132a.pdf |പുസ്തകം വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ]]

[[വർഗ്ഗം:മലയാളഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>2fu0spieheo9fni5qrqrbi7hds0x5vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫോർട്ടിനെറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>417490</id>
    <revision>
      <id>4632014</id>
      <parentid>4630596</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27460" sha1="1ebb5nyig8nb6wqv870hmjdrsh5561v" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fortinet}}
{{Infobox company
| name             = ഫോർട്ടിനെറ്റ്
| logo             = Fortinet logo.svg
| type             = [[പൊതു കമ്പനി]]
| traded_as        = {{NASDAQ|FTNT}}&lt;br&gt;[[S&amp;P 400|S&amp;P 400 Component]]
| foundation       = {{start date and age|2000}}
| founder          = സി.ഇ.ഒ: [[കെൻ സീ]]&lt;br /&gt;സി.ടി.ഒ: മൈക്കൽ സീ
| location_city    = [[സണ്ണിവെയ്‌ൽ, കാലിഫോർണിയ]]
| location_country = [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]
|industry          = [[സൈബർ സുരക്ഷ]]യും [[കമ്പ്യൂട്ടർ സുരക്ഷ]]യു
| products         = ഫോർട്ടിനെറ്റ് സെക്യൂരിറ്റി ഫാബ്രിക്;&lt;ref name=&quot;Greene&quot;&gt;{{cite news|last1=Greene|first1=Tim|title=New security fabric to unite Fortinet gear with that of other vendors|url=http://www.networkworld.com/article/3060685/security/new-security-fabric-to-unite-fortinet-gear-with-that-of-other-vendors.html|accessdate=July 10, 2017|work=Network World|date=April 25, 2016|archive-date=2017-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170810210929/http://www.networkworld.com/article/3060685/security/new-security-fabric-to-unite-fortinet-gear-with-that-of-other-vendors.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഫോർട്ടിഗേറ്റ് UTM, [[ഫയർവാൾ]], [[നെക്സ്റ്റ് ജനറേഷൻ ഫയർവാൾ]],  [[ആന്റിവൈറസ്]],  [[ആന്റിസ്പൈവെയർ]], [[ആന്റിസ്പാം]], [[വി.പി.എൻ]], [[വയർലെസ് സുരക്ഷ]], [[ആപ്ലിക്കേഷൻ ഫയർവാൾ]], [[വെബ് ഫിൽറ്ററിങ്]]
| revenue          = US $1.28 ബില്യൺ (2016)&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;&gt;{{cite web|title=Fortinet Inc. Annual Report 10-K (2016)|website=Fortinet.com|url=http://investor.fortinet.com/secfiling.cfm?filingID=1262039-17-8&amp;CIK=1262039|accessdate=April 8, 2017|archive-date=2017-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170409021208/http://investor.fortinet.com/secfiling.cfm?filingID=1262039-17-8&amp;CIK=1262039|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = US $42.9 മില്യൺ (2016)&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;/&gt;
| net_income       = US $32.2 മില്യൺ (2016)&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;/&gt;
| assets           = US $2.14 മില്യൺ (2016)&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;/&gt;
| equity           = US $837.68 മില്യൺ (2016)&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;/&gt;
| num_employees    = 4,665&lt;ref name=&quot;annualrecent&quot;/&gt;
| homepage         = {{URL|http://www.fortinet.com}}
}}
ഒരു അമേരിക്കൻ ബഹുരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷനാണ് '''ഫോർട്ടിനെറ്റ്'''. [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] സണ്ണിവെയ്‌ലിലാണ് ഈ കമ്പനിയുടെ ആസ്ഥാനം. സൈബർ സുരക്ഷാ സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ, ഉപകരണങ്ങൾ (ഫയർവാൾ, ആന്റി-വൈറസ് തുടങ്ങിയവ) എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിലാണ് ഫോർട്ടിനെറ്റ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. റവന്യൂ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നാലാമത്തെ വലിയ നെറ്റ്‌വർക്ക് സുരക്ഷാ കമ്പനിയാണ് ഫോർട്ടിനെറ്റ്. 

2000-ൽ സഹോദരങ്ങളായ കെൻ, മൈക്കൽ സീ എന്നിവർ ചേർന്നാണ് ഫോർട്ടിനെറ്റ് രൂപീകരിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;seven&quot; /&gt; 2004 $93 മില്യണോളം മൂല്യം വളരുകയും പുതിയ പത്ത് ഫോർട്ടിഗേറ്റ് ഉപകരണങ്ങൾ വിപണിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതേ വർഷം പേറ്റന്റ് സംബന്ധിയായ തർക്കത്താൽ ഈ കമ്പനിയും ട്രെന്റ് മൈക്രോ എന്ന മൈക്രോ കമ്പനിയുമായി നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 2009 പൊതു കമ്പനിയായി മാറുകയും $156 മില്യണായി മൂല്യം ഉയരുകയും ചെയ്തു. വയർലെസ് ആക്സസ് പോയിന്റ്, സാന്റ്ബോക്സിങ്, മെസേജിങ് സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ പുതിയ സംവിധാനങ്ങളും 2000-ങ്ങളിൽ ഫോർട്ടിനെറ്റ് അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 
==ചരിത്രം==
===ആരംഭ കാലം===
2000-ൽ [[കാലിഫോർണിയ|കാലിഫോർണിയയിലെ]] സണ്ണിവെ‌യ്‌ലിൽ കെൻ, മൈക്കൽ സീ എന്നീ സഹോദരങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഫോർട്ടിനെറ്റ് സ്ഥാപിച്ചത്.&lt;ref name=&quot;seven&quot;&gt;{{cite book |last=Hill |first=Karen |date=2012 |title=International Directory of Company Histories:Fortinet|publisher=St James Press  |accessdate= March 10, 2015|pages=223–227|volume=128}}&lt;/ref&gt; ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ സ്ഥാപകർ ഇതിനുമുമ്പ് യഥാക്രമം നെറ്റ്സ്ക്രീൻ, സെർവ്ഗേറ്റ് എന്നീ കമ്പനികളിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;one&quot;&gt;{{cite book|author1=Kenneth Tam|author2=Martín H. Hoz Salvador|author3=Ken McAlpine|author4=Rick Basile|author5=Bruce Matsugu|author6=Josh More|title=UTM Security with Fortinet: Mastering FortiOS|url=https://books.google.com/books?id=zjz9kY4ENEoC&amp;pg=PA16|date=December 31, 2012|publisher=Newnes|isbn=978-1-59749-977-4|pages=16–17}}&lt;/ref&gt; രൂപീകരിച്ച സമയം ആപ്ലിഗേഷൻ എന്നാ​ണ് നാമകരണം ചെയ്തതെങ്കിലും പിന്നീട് ആപ്പ്സെക്യൂർ എന്നും തുടർന്ന് ഫോർട്ടിനെറ്റ് എന്നും നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഫോർട്ടിഫൈഡ് നെറ്റവർക്ക്സ് എന്നതിന്റെ ചുരുക്കപ്പേരാണ് ഫോർട്ടിനെറ്റ്.&lt;ref name=&quot;one&quot;/&gt; 2 വർഷങ്ങൾ നീണ്ട ഗവേഷണങ്ങൾക്കും പഠനങ്ങൾക്കും ശേഷം&lt;ref name=&quot;nine&quot;&gt;{{cite news|newspaper=BusinessWorld|date=March 2, 2004|first=Beverly|last=Natividad|title=Real-time firewalls preserve performance}}&lt;/ref&gt; 2002-ലാണ് കമ്പനി തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ ഉൽപ്പന്നം പുറത്തിറക്കിയത്. &lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt;

2000 മുതൽ 2003 വരെയുള്ള സ്വകാര്യ നിക്ഷേപങ്ങളാൽ $13 മില്യൺ മൂല്യമുണ്ടായി.&lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt; 2003 ഓഗസ്റ്റിൽ ഇത് $30 മില്യണായും 2004 മാർച്ചിൽ $50 മില്യണായും ഉയർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|date=March 3, 2004|title=Fortinet's Money Machine Rolls On|url=http://www.networkcomputing.com/data-centers/fortinets-money-machine-rolls-on/d/d-id/1207561?|newspaper=Network Computing|accessdate=March 10, 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2002 മുതൽ 2003 വരെയുള്ള സമയങ്ങളിൽ ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ റവന്യൂ പത്തിരട്ടിയായി ഉയർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet raises $50M|first=Cheryl|last=Meyer|publisher=The Deal|date=March 2, 2004}}&lt;/ref&gt; 2003 ഓഗസ്റ്റിൽ ആദ്യത്തെ ചാനൽ പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;three&quot;&gt;{{cite news|title=Fortinet Adds New Partner Program|first=Christina|last=Torode|date=October 24, 2003|url=http://www.crn.com/news/security/18825753/fortinet-adds-new-partner-program.htm|newspaper=CRN|accessdate=March 10, 2015}}&lt;/ref&gt; 2003 ഡിസംബറിൽ വെസ്റ്റ്കോൺ കാനഡ എന്ന കമ്പനി ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിൽപ്പന കാനഡയിൽ ആരംഭിച്ചു. തുടർന്ന് 2004 ഫെബ്രുവരിയിൽ യുണൈറ്റഡ് കിങ്‍ഡത്തിൽ നോർവുഡ് ആദം എന്ന കമ്പനിയും വിൽപ്പന ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt; 2006 ജനുവരിയിൽ &quot;SOC in a BOX&quot; എന്ന പേരിൽ പുനർ വിൽപ്പനയ്ക്കായുള്ള പദ്ധതി ഫോർട്ടിനെറ്റ് ആവിഷ്കരിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt; 2004-ഓടെ കമ്പനി, ഏഷ്യയിലും യൂറോപ്പിലും വടക്കേ അമേരിക്കയിലും ഓഫീസുകൾ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;nine&quot;/&gt;

2005 ഒക്ടോബറിൽ നടന്ന പഠനത്തിലൂടെ ഓപ്പൺനെറ്റ്, ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ ഉപകരണങ്ങളും സംവിധാനങ്ങളും മ്യാന്മറിൽ ഇന്റർനെറ്റ് സെൻസർഷിപ്പിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Study Says Software Makers Supply Tools to Censor Web|first=Tom|last=Zeller|date=October 12, 2005|newspaper=The New York Times|accessdate=March 15, 2015|url=https://www.nytimes.com/2005/10/12/technology/12filter.html?_r=0&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1426443816-v4aoPQxnHNV922VPqpeixg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inc.2013&quot;&gt;{{cite book|author=IBP, Inc.|title=Myanmar Internet and E-Commerce Investment and Business Guide - Regulations and Opportunities|url=https://books.google.com/books?id=UHCuBgAAQBAJ&amp;pg=PA57|date=August 1, 2013|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-4387-3445-3|pages=57–58}}&lt;/ref&gt;
===നിയമ പ്രശ്നങ്ങൾ===
ജർമനിയിലെ gpl-violations.orgലെ ലിനക്സ് പ്രോഗ്രാമർ, [[ഗ്നു ജനറൽ പബ്ലിക് ലൈസൻസ്|ഗ്നു ജനറൽ പബ്ലിക് ലൈസൻസിലുള്ള]] ലിനക്സ് കേർണലുകൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും ഇത് മറച്ചുവയ്ക്കാനായി എൻക്രിപ്ഷൻ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും വാദിച്ച് ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡത്തിലെ]] അനുബന്ധ ഓഫീസിനെതിരെ പരാതി നൽകി. ഈ ലൈസൻസിന്റെ വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം സോഴ്സ് കോഡ് വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതായി‌രുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet Under Fire for Allegedly Violating GPL Terms|first=Peter|last=Galli|date=May 14, 2005|url=http://www.eweek.com/c/a/Linux-and-Open-Source/Fortinet-Under-Fire-for-Allegedly-Violating-GPL-Terms#sthash.iNzBlixL.dpuf|accessdate=March 11, 2015|newspaper=eWeek}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet accused of GPL violation|first=Ingrid|last=Marson |date=April 14, 2005|url=http://www.zdnet.com/article/fortinet-accused-of-gpl-violation/|publisher=ZDNet|accessdate=March 11, 2015}}&lt;/ref&gt; ആ മാസം ഫോർട്ടിനെറ്റ്, ജി.പി.എൽ ലൈസൻസിലുള്ള ഭാഗങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് സമ്മതിക്കുകയും തുടർന്ന് ആവശ്യപ്രകാരം കോഡുകളിൽ മാറ്റം വരുത്തി നിയമ പ്രശ്നം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{cite news|date=April 26, 2005|title=Fortinet settles GPL violation suit|first=Ingrid|last=Marson|url=http://news.cnet.com/Fortinet-settles-GPL-violation-suit/2100-7344_3-5684880.html|publisher=CNET|accessdate=March 11, 2015}}&lt;/ref&gt;

2004 മേയിൽ, [[ട്രെന്റ് മൈക്രോ]] എന്ന കമ്പനി ഫോർട്ടിനെറ്റിനെതിരെ പരാതി നൽകിയിരുന്നു. ട്രെന്റ് മൈക്രോയ്ക്ക് പേറ്റന്റുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ ആന്റി-വൈറസ് സംവിധാനത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചതിനായിരുന്നു പരാതി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Judge rules for Trend Micro in Fortinet patent case|first=Grant|last=Gross|date=May 13, 2005|newspaper=Infoworld|url=http://www.infoworld.com/article/2670879/techology-business/judge-rules-for-trend-micro-in-fortinet-patent-case.html|accessdate=March 11, 2015}}&lt;/ref&gt; ആ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ അന്താരാഷ്ട്ര ട്രേഡ് കമ്മീഷൻ ബാധിതമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ വിൽപ്പന നിരോധിച്ചുകൊണ്ട് ഉത്തരവിറക്കി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=ITC Rules Against Fortinet in Patent Dispute|first=Paul|last=Roberts|date=August 9, 2005|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/ITC-Rules-Against-Fortinet-in-Patent-Dispute#sthash.FNmFEAy2.dpuf|newspaper=eWeek|accessdate=March 10, 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത വ്യവസ്ഥകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഫോർട്ടിനെറ്റും ട്രെന്റ് മൈക്രോയും കരാറിലേർപ്പെടുകയും ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ ആന്റിവൈറസ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പരിഷ്കരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet, Trend Micro Settle Antivirus Patent Dispute|first=Larry|last=Hooper|date=January 30, 2006|url=http://www.crn.com/news/channel-programs/177105231/fortinet-trend-micro-settle-antivirus-patent-dispute.htm|newspaper=CRN|accessdate=March 10, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet ordered to suspend U.S. sales|first=John|last=Dunn|newspaper=Computerworld|date=August 11, 2005|url=http://www.computerworld.com/article/2555217/security0/fortinet-ordered-to-suspend-u-s--sales.html|accessdate=March 11, 2015|archive-date=2017-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915160436/https://www.computerworld.com/article/2555217/security0/fortinet-ordered-to-suspend-u-s--sales.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, അന്താരാഷ്ട്ര ട്രേഡ് കമ്മീഷൻ മറ്റൊരു കേസ് സംബന്ധമായ പറഞ്ഞ അഭിപ്രായത്തിൽ, ട്രെന്റ് മൈക്രോയുടെ ബന്ധപ്പെട്ട പേറ്റന്റുകൾ അസാധുവാണെന്ന് പറയുകയുണ്ടായി. 2010 ‍ഡിസംബറിൽ യു.എസ്. പേറ്റന്റ് ആന്റ് ട്രേഡ്മാർക്ക് ഓഫീസ്, ഈ പേറ്റന്റുകൾ അസാധുവാണെന്ന് അറിയിച്ചിതോടെ ഫോർട്ട്നെറ്റ്, ട്രെന്റ് മൈക്രോയ്ക്കെതിരെ പരാതി നൽകിയിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Alan|last=Shimel|title=The Patent That Refuses To Die|newspaper=Network World | date=April 12, 2011|url=http://www.networkworld.com/article/2228993/opensource-subnet/the-patent-that-refuses-to-die.html|accessdate=March 14, 2015}}&lt;/ref&gt;
===പുരോഗതികൾ===
2008ൽ ഫോർട്ട്നെറ്റിലെ ഗവേഷകർ, സാംഗോയുടെ ഒരു ഫെയ്സ്ബുക്ക് വിജെറ്റ് വഴി മൂന്ന് മില്യണോളം ഉപഭോക്താളുടെ ഉപകരണങ്ങളിലേക്ക് മാൽവെയർ അടങ്ങിയിട്ടുള്ള സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ ഡൗൺലോഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടുവെന്ന് കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Facebook's &quot;Secret Crush&quot; malicious widget tricks users|first=Ellen|last=Messmer|newspaper=Network World |date=January 3, 2008|accessdate=August 5, 2016|url=http://www.networkworld.com/article/2281930/lan-wan/facebook-s--secret-crush--malicious-widget-tricks-users.html }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ സാംഗോ ഈ പ്രസ്താവന നിരാകരിക്കുകയും ഈ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഓപ്റ്റ്-ഇൻ ആയിരുന്നുവെന്നും അറിയിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Facebook hack fuels Web 2.0 concerns|first=Matt|last=Hines|newspaper=InfoWorld | date=January 3, 2008|url=http://www.infoworld.com/article/2650381/security/facebook-hack-fuels-web-2-0-concerns.html|accessdate=March 10, 2015}}&lt;/ref&gt;


2009 നവംബറിൽ ഫോർട്ടിനെറ്റ്, ഒരു പൊതു കമ്പനിയായി മാറി. 5.8 മില്യണിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ വിറ്റഴിച്ച് കമ്പനിയുടെ മൂല്യം $52.4 മില്യണായി ഉയർന്നു. &lt;ref name=&quot;public&quot;&gt;{{cite news|title=Computer security co. Fortinet plans IPO this week|url=http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2010287638_apusfortinetipopreview.html|newspaper=Seattle Times|accessdate=March 13, 2015|date=November 17, 2009|archive-date=2016-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160921120210/http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2010287638_apusfortinetipopreview.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;വ്യാപാരത്തിന് ഒരു ദിവസം മുൻപ് ഫോർട്ടിനെറ്റ്, $9 ൽ നിന്നും $12.50ലേക്ക് ഷെയർ വില വർധിപ്പിച്ചിരുന്നു. സമ്പത്തിൽ $156 ഉയർച്ചയുണ്ടായി. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Robert|last=McMillan|publisher=IDG News|url=http://www.pcworld.com/article/182549/article.html|date=November 18, 2009|accessdate=March 13, 2015|title=Security Vendor Fortinet Sparkles in IPO}}&lt;/ref&gt;
===2010-കൾ===
2010ൽ $324 മില്യൺ റവന്യൂ ഫോർട്ടിനെറ്റിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;seven&quot;/&gt; 2010 നവംബറിൽ ഐ.ബി.എം, ഫോർട്ടിനെറ്റിനെ വാങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നുവെന്നും ഫോർട്ടിനെറ്റ് ഇത് നിരാകരിച്ചുവെന്നും ബ്ലൂംബെർഗ് പറയുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Peter|last=Burrows|date=November 1, 2010|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-10-29/fortinet-said-to-have-takeover-approach-from-ibm-talks-at-advanced-stage|accessdate=March 13, 2015|title=Fortinet Said to Be Approached by IBM; Shares Soar|newspaper=Bloomberg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet Says IBM Acquisition Talk Untrue|publisher=Reuters|date=January 11, 2010|url=http://www.channelinsider.com/c/a/Security/Fortinet-Says-IBM-Acquisition-Talk-Untrue-824633#sthash.X0FyrBiq.dpuf|accessdate=March 13, 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|newspaper=eWeek|title=Fortinet Denies IBM Acquisition Rumors|first=Brian|last=Prince|date=November 1, 2010|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/Fortinet-Denies-IBM-Acquisition-Rumors-558242#sthash.WNFn75ii.dpuf|accessdate=March 13, 2015}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2012 ഡിസംബറിൽ XDN എന്ന ആപ് - ഹോസ്റ്റിങ് കമ്പനി വിലയ്ക്കു വാങ്ങിയിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Did Fortinet acquire XDN in a bid to add more cache to its portfolio?|first=Jim|last=Davis|publisher=451 Group|date=December 17, 2012|url=https://451research.com/report-short?entityId=75234|accessdate=March 14, 2015 }}&lt;/ref&gt;2013-ൽ വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലാത്ത തുകയ്ക്ക് കൊയോട്ടെ പോയിന്റ് എന്ന ആപ്ലിക്കേഷൻ ഡെലിവറി കമ്പനി വിലയ്ക്കു വാങ്ങി.  &lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet to Buy Coyote Point to Merge Security with Application Delivery|first=Stephen|last=Lawson|publisher=IDG News Service|date=March 22, 2013|url=http://www.cio.com/article/2387320/mergers-acquisitions/fortinet-to-buy-coyote-point-to-merge-security-with-application-delivery.html|accessdate=March 13, 2015|archive-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812095414/http://www.cio.com/article/2387320/mergers-acquisitions/fortinet-to-buy-coyote-point-to-merge-security-with-application-delivery.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet buying Coyote Point for application delivery model|first=Rachel|last=King|publisher=ZDNet |date=March 22, 2013|url=http://www.zdnet.com/article/fortinet-buying-coyote-point-for-application-delivery-model/|accessdate=March 13, 2015}}&lt;/ref&gt;

2017ൽ പുതിയതായി ഫോർട്ടിനെറ്റ് ഫെഡറൽ എന്ന പേരിൽ ഒരു അനുബന്ധ കമ്പനി ഫോർട്ടിനെറ്റ് രൂപീകരിച്ചു. സർക്കാർ ഏജൻസികൾക്കുള്ള സൈബർ സുരക്ഷ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലാണ് ഈ കമ്പനി ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Edwards|first1=Jane|title=Fortinet Unveils New Federal Subsidiary, Names Board Members|url=https://www.govconwire.com/2017/05/fortinet-unveils-new-federal-subsidiary-names-board-members/|accessdate=July 5, 2017|work=GovCon Wire|date=May 16, 2017}}&lt;/ref&gt; അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഭരണ വകുപ്പുകളിൽ 15ൽ 12 വകുപ്പുകളും ഫോർട്ടിനെറ്റിന്റെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite news|last1=Wilkers|first1=Ross|title=Fortinet unveils new federal arm|url=https://washingtontechnology.com/articles/2017/05/15/fortinet-starts-federal-arm.aspx|accessdate=July 5, 2017|work=Washington Technology|date=May 15, 2017}}&lt;/ref&gt;
==പ്രവർത്തനങ്ങൾ==
2005-ൽ ഫോർട്ടിഗാർഡ് എന്ന പേരിൽ ഒരു ഇന്റർനെറ്റ് ഗവേഷണ ടീമും ഫോർട്ടിനെറ്റ് രൂപീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;SearchSecurity 2016&quot;&gt;{{cite web | title=Comparing the best NGFWs on the market | website=SearchSecurity | date= | url=http://searchsecurity.techtarget.com/feature/Comparing-the-best-NGFWs-on-the-market | accessdate=July 15, 2016}}&lt;/ref&gt; ഏഷ്യയിൽ നാല് ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങളാണ് ഈ ടീമിനുള്ളത്.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Fortinet establishes R&amp;D lab in Singapore|date=August 27, 2014|first=Eileen|last=Yu |accessdate=March 14, 2014|url=http://www.zdnet.com/article/fortinet-establishes-r-d-lab-in-singapore/|publisher=ZDNet}}&lt;/ref&gt; കൂടാതെ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലും കാനഡയിലും ഫ്രാൻസിലും ഫോർട്ട്ഗാർഡിന് കേന്ദ്രങ്ങളുണ്ട്. ഐ.ടി. സുരക്ഷാ ക്ലാസുകൾ നൽകുന്ന നെറ്റ്‌വർക്ക് സുരക്ഷാ അക്കാദമിയും ഫോർട്ടിനെറ്റിന് കീഴിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Intel, Fortinet, launch cybersecurity initiatives | website=San Jose Mercury News | date=March 22, 2016 | url=http://www.mercurynews.com/business/ci_29667157/intel-fortinet-launch-cyber-security-initiatives | accessdate=June 24, 2016}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;
==അധിക വായനയ്ക്ക്==
*{{cite book|author1=Martín H. Hoz Salvador|author2=Ken McAlpine|author3=Rick Basile|author4=Bruce Matsugu|author5=Josh More|title=UTM Security with Fortinet: Mastering FortiOS|url=https://books.google.com/books?id=DNp-MAEACAAJ|date=November 27, 2012|publisher=Syngress|isbn=978-1-59749-747-3}}
* {{cite news|title=2013 Partner Programs Guide Details: Fortinet|url=http://www.crn.com/partner-program-guide/ppg2013-details.htm?c=71|newspaper=CRN}}
* {{cite news|title=Putting Realism into your network: A conversation with Fortinet CEO Xen Xie|newspaper=Network World|date=April 1, 2013|url=http://www.networkworld.com/article/2224393/cisco-subnet/a-conversation-with-fortinet-ceo-ken-xie.html}}
==External links==
* [http://www.fortinet.com Official website]

{{Antivirus software}}

[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്ക ആസ്ഥാനമായുള്ള ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ]]</text>
      <sha1>1ebb5nyig8nb6wqv870hmjdrsh5561v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്യാർക് ഈഗൽസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>421245</id>
    <revision>
      <id>4632162</id>
      <parentid>4100396</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2365" sha1="soupdtygnuiqc9qi8kt9yyq3ernwpfm" xml:space="preserve">{{Infobox Architect|name=ബ്യാർക് ഈഗൽസ്|image=Bjarke Ingels in Frankfurt.20150617.jpg|caption=2015 in [[Frankfurt am Main]]|birth_date={{Birth date and age|1974|10|2|df=y}}|birth_place=[[Copenhagen]], Denmark}}[[Bjarke ingels group|ബ്യാർക് ഈഗൽസ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ]] (BIG) സ്ഥാപകനും സർഗ്ഗശേഷിയുള്ള കർമ്മസഹായിയുമായ ഒരു ഡാനിഷ് ആർക്കിടെക്റ്റാ ബ്യാർക് ഈഗൽസ് ('''Bjarke Bundgaard Ingels''' ({{IPA-da|ˈbjɑːgə ˈbɔngɒːˀ ˈeŋˀl̩s}}; ജനനം 2 ഒക്ടോബർ 1974) .&lt;ref name=&quot;NPR&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.npr.org/2014/01/03/259117207/bjarke-ingels-an-architect-for-a-moment-or-an-era|title=Bjarke Ingels: An Architect For A Moment Or An Era?|access-date=3 September 2015|date=3 January 2014|publisher=NPR}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==

* {{TED speaker}}
** [http://www.ted.com/talks/bjarke_ingels_3_warp_speed_architecture_tales &quot;3 warp-speed architecture tales&quot; (TEDGlobal 2009)]
* [https://web.archive.org/web/20101102115436/http://www.kibisi.com/about Bjarke Ingels design consultancy] KiBiSi.com
* [http://www.gleeds.tv/index.cfm?video=739 'Yes is More' Talk at the Royal Institute of British Architects (RIBA), London 2010]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929135044/http://www.gleeds.tv/index.cfm?video=739 |date=2013-09-29 }} (video)
* [http://studiobanana.tv/2010/12/27/studio-banana-tv-interviews-bjarke-ingels/ Bjarke interviewed for Studio Banana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005142417/http://studiobanana.tv/2010/12/27/studio-banana-tv-interviews-bjarke-ingels/ |date=2013-10-05 }}
* [http://www.archi-ninja.com/interview-with-bjarke-ingels/ Interview with Bjarke Ingels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923111421/http://www.archi-ninja.com/interview-with-bjarke-ingels/ |date=2020-09-23 }} Archi-Ninja.com
* [https://www.bloomberg.com/news/features/2015-05-07/google-s-new-campus-architects-ingels-heatherwick-s-moon-shot Google Campus]
[[വർഗ്ഗം:1974-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>soupdtygnuiqc9qi8kt9yyq3ernwpfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെനവലൻറ് ഡിക്റ്റേറ്റർ ഫോർ ലൈഫ് (ബി.ഡി.എഫ്.എൽ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426048</id>
    <revision>
      <id>4632154</id>
      <parentid>4586509</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:23:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13806" sha1="1afnc6q8owlge00358z56abyhu1ftb8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Benevolent dictator for life}}
'''ഓപ്പൺ സോഴ്സ് ഫോർ ലൈഫ് (ബി.ഡി.എഫ്.എൽ.)''' എന്നത് ഒരു ചെറു സംഘം ഓപ്പൺ സോഴ്സ് സോഫ്റ്റ് വെയർ ഡെവലപ്പ്മെൻറ് നേതാക്കൾക്ക് നൽകിയിട്ടുള്ളതാണ്, സാധാരണഗതിയിൽ കമ്യൂണിറ്റിയിലെ തർക്കങ്ങളിലോ വാദങ്ങളിലോ അവസാനത്തെ നിലപാട് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് പദ്ധതി സ്ഥാപകരാണ്. 1995-ൽ ഈ പദം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത് [[പൈത്തൺ (പ്രോഗ്രാമിങ്ങ് ഭാഷ)|പൈത്തൺ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ]] സ‌ൃഷ്ടാവായ [[ഗൈഡോ വാൻ റോസ്സം|ഗൈഡോ വാൻ റോസ്സത്തിന്റെ]] പരാമർശത്തിലാണ്. &lt;ref name=&quot;origin&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.artima.com/weblogs/viewpost.jsp?thread=235725|title=Origin of BDFL|author=Guido van Rossum|date=July 31, 2008|accessdate=August 1, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eweek.com/c/a/Application-Development/Python-Creator-Scripts-Inside-Google/|title=Python Creator Scripts Inside Google|publisher=www.eweek.com|accessdate=May 13, 2008|last=|first=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
വാൻ റോസ്സം നാഷണൽ റിസർച്ച് ഇനിഷ്യേറ്റീവ്സിൻറെ കോർപറേഷനിൽ ചേർന്ന ഉടൻ, പൈത്തൺ വികസനത്തിനും വർക്ക്ഷോപ്പിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന ഒരു സെമി-ഫോർമാൽ ഗ്രൂപ്പ് സൃഷ്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു മീറ്റിംഗിൽ കെൻ മൻഹീമറുടെ  മെയിലിൽ ഈ പദം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. &quot;ഈ പ്രാരംഭ പ്രയോഗം &quot;വാൻ റോസ്സം&quot; എന്ന പേരിലുള്ള തമാശ &quot;ആദ്യ ഇടക്കാല ബി.ഡി.എഫ്.എൽ&quot; എന്ന പേരിൽ ചേർത്തു.&lt;ref name=&quot;origin&quot;/&gt;

ഓപ്പൺ സോഴ്സ് നേതാക്കൾക്ക് കൂടുതൽ സാധാരണ പദമായ ബിഡിഎഫ്എ ല്ലുമായി (BDFL) ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകരുത്, &quot;ബെനവലൻറ് ഡിറ്റേറ്റർ&quot; എന്ന പദം, എറിക് എസ്. റെയ്മണ്ട് എഴുതിയ &quot;ഹോമസ്ഡിംഗ് ദി നോയസ്സ്ഫിയർ&quot; (1999) എന്ന പ്രബന്ധം വഴിയാണ് പ്രചരിപ്പിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://catb.org/~esr/writings/homesteading/homesteading/ar01s16.html|title=Homesteading the Noosphere|author=Eric S. Raymond|accessdate=August 1, 2008}}&lt;/ref&gt;  ഹാക്കർ സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു വിഷയങ്ങളിൽ, ഓപ്പൺ സോഴ്സിൻറെ    സ്വഭാവം നിലനിർത്താൻ &quot;ഡിറ്റേറ്റർഷിപ്പ്&quot; എങ്ങനെ സഹായിക്കുമെന്ന് റേയ്മണ്ട് വിശദീകരിക്കുന്നു. ശക്തമായ വിയോജിപ്പുകൾ പുതിയ നേതാക്കളുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ പദ്ധതി ഫൊർക്കിംഗിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഇടയുണ്ട്.
==വ്യക്തികളെ ചിലപ്പോൾ &quot;ബെനവലൻറ് ഡിറ്റേറ്റർ ഫോർ ലൈഫ്&quot; വിളിക്കപ്പെടുന്നു==
{|class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
!Name
!Project
!Type
!Reference
|-
|[[Vitalik Buterin]]
|[[Ethereum]]
|blockchain-based cryptocurrency
|&lt;ref&gt;&quot;[https://motherboard.vice.com/en_us/article/jpzd58/ethereums-boy-king-is-thinking-about-giving-up-the-mantle Ethereum's Boy King Is Thinking About Giving Up the Mantle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190412034432/https://motherboard.vice.com/en_us/article/jpzd58/ethereums-boy-king-is-thinking-about-giving-up-the-mantle |date=2019-04-12 }}&quot;&lt;/ref&gt;
|-
|[[Dries Buytaert]]
|[[Drupal]]
|content management framework
|&lt;ref&gt;Randy Fay, &quot;[http://randyfay.com/content/how-do-open-source-communities-govern-themselves How Do Open Source Communities Govern Themselves?]&quot;&lt;/ref&gt;
|-
|Shaun Walker
|[[DotNetNuke]]
|web application framework
|&lt;ref&gt;Book: Building Websites with 
DotNetNuke 5, Michael Washington and Ian Lackey, Packt Publishing. Page 14 &quot;The core team comprises individuals invited to join the team by Shaun Walker, whom they affectionately call the &quot;Benevolent Dictator&quot;.&quot;&lt;/ref&gt;
|-
|[[David Heinemeier Hansson]]
|[[Ruby on Rails]]
|web framework
|&lt;ref name=&quot;dropbox&quot;&gt;{{Cite web|last=Constine|first=Josh|url=https://techcrunch.com/2012/12/07/dropbox-guido-van-rossum-python/|title=Dropbox Hires Away Google’s Guido Van Rossum, The Father Of Python|publisher=TechCrunch|date=December 7, 2012|accessdate=June 1, 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Adrian Holovaty]] and Jacob Kaplan-Moss
|[[Django (web framework)|Django]]
|web framework
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.holovaty.com/writing/bdfls-retiring|title=Adrian and Jacob retiring as Django BDFLs|publisher=Adrian Holovaty|date=January 12, 2014|accessdate=June 14, 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|Taylor Otwell
|[[Laravel]]
|web framework
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/taylorotwell/status/520294534060601344|title=Taylor Otwell, Twitter|publisher=Taylor Otwell|date=October 9, 2014|accessdate=October 9, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/events/731585693566905/|title=Taylor Otwell, Creator of the Laravel PHP Framework|date=August 5, 2014|accessdate=August 5, 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Theo de Raadt]]
|[[OpenBSD]]
|[[Unix]]-like operating system
|&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hildebrand|first1=Matthew|title=Interview: Theo de Raadt on Industry and Free Software|url=http://www.theepochtimes.com/news/5-7-5/30084.html|website=The Epoch Times|publisher=The Epoch Times|accessdate=20 June 2015|date=5 July 2005|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150621041208/http://www.theepochtimes.com/news/5-7-5/30084.html|archivedate=June 21, 2015|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Daniel Robbins (computer programmer)|Daniel Robbins]]
|[[Funtoo|Funtoo Linux]]
|Linux distribution
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.funtoo.org/Welcome|title=Welcome to Funtoo Linux}}&lt;/ref&gt;
|-
|Sébastien Ros
|[[Orchard Project]]
|content management system
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://orchardproject.net/about|title=Orchard Project Steering Committee|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150812041934/http://www.orchardproject.net/about|archivedate=August 12, 2015|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Guido van Rossum]]
|[[Python (programming language)|Python]]
|programming language
|&lt;ref name=&quot;dropbox&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.itjungle.com/tfh/tfh041706-story02.html|title=The Four Hundred—Next Up on the System i: Python|publisher=www.itjungle.com|accessdate=May 13, 2008}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Linus Torvalds]]
|[[Linux (kernel)|Linux]]
|operating system kernel
|&lt;ref name=&quot;dropbox&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LeBlanc2006&quot;&gt;{{cite book|author=Dee-Ann LeBlanc|title=Linux For Dummies|url=https://books.google.com/books?id=dy1FxtIsGhIC&amp;pg=PA15|date=31 July 2006|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-04793-4|page=15|edition=7th}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Patrick Volkerding]]
|[[Slackware]]
|Linux distribution
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Stories of Linux: A Look at Slackware Linux|url=http://www.linux.com/component/content/article/197-stories-of-linux/441699-the-story-of-linux-a-look-at-slackware-linux|publisher=[[linux.com]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Mark Shuttleworth]]
|[[Ubuntu Linux]]
|Linux distribution
|&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ubuntu carves niche in Linux landscape |url=http://news.cnet.com/Ubuntu+carves+niche+in+Linux+landscape/2100-7344_3-5886194.html |publisher=[[CNET]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151106191945/http://www.cnet.com/news/ubuntu-carves-niche-in-linux-landscape/|archivedate=6 November 2015}}&lt;/ref&gt; 
|-
|[[Larry Wall]]
|[[Perl]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hcs.harvard.edu/node/154|title=The Art of Ballistic Programming|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130617235411/http://www.hcs.harvard.edu/node/154|archivedate=June 17, 2013|df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Matt Mullenweg]]
|[[WordPress]]
|content management framework
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Thesis, Automattic, and WordPress {{!}} Post Status|url = https://poststatus.com/thesis-automattic-and-wordpress/|accessdate = 2015-07-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|Nathan Voxland
|[[Liquibase]]
|database schema management
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title = User and Developer Community {{!}} Post Status|url = http://www.liquibase.org/community/|accessdate = 2015-08-13}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Xavier Leroy]]
|[[OCaml]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title = A History of OCaml {{!}} OCaml.org|url = http://ocaml.org/learn/history.html|accessdate = 2015-09-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title = OCaml Infrastructure mailing list|url = http://lists.ocaml.org/pipermail/infrastructure/2015-September/000535.html|accessdate = 2015-09-18}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ton Roosendaal]]
|[[Blender (software)|Blender]]
|3D computer graphics software
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Developer Info|url=http://wiki.blender.org/index.php/Dev:Doc/New_Developer_Info#Decisions|accessdate=21 September 2015|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630010336/https://wiki.blender.org/index.php/Dev:Doc/New_Developer_Info#Decisions|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Bram Moolenaar]]
|[[Vim (text editor)|Vim]]
|text editor
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Why Neovim is Better than Vim|url=http://geoff.greer.fm/2015/01/15/why-neovim-is-better-than-vim|accessdate=30 September 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Don Syme]]
|[[F Sharp (programming language)|F#]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Contributing to the F# Language and Compiler|url=https://fsharp.github.io/2014/06/18/fsharp-contributions.html|accessdate=29 September 2015|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221053355/http://fsharp.github.io/2014/06/18/fsharp-contributions.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Rich Hickey]]
|[[Clojure]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{cite web|title=Clojure JIRA Workflow|url=http://dev.clojure.org/display/community/JIRA+workflow|accessdate=3 October 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Wes McKinney]]
|[[Pandas (software)|Pandas]]
|Python data analysis library
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=pandas 0.20.3 documentation: Tutorials|url=http://pandas.pydata.org/pandas-docs/stable/tutorials.html|accessdate=2017-07-24}} &quot;Wes McKinney’s (pandas BDFL) blog&quot;&lt;/ref&gt;
|-
|[[Martin Odersky]]
|[[Scala (programming language)|Scala]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Programming in Scala Leaps onto the World Stage!|url = http://www.artima.com/weblogs/viewpost.jsp?thread=245420|accessdate = 2015-11-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Yukihiro Matsumoto|Yukihiro Matsumoto (Matz)]]
|[[Ruby (programming language)|Ruby]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=A Ruby Design Process
|url = https://bugs.ruby-lang.org/issues/7549
|accessdate=2016-04-17}}&lt;/ref&gt;
|-
|Evan Czaplicki
|[[Elm (programming language)|Elm]]
|front-end web framework
|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://frontsidethepodcast.simplecast.fm/56|title=56: Ember vs. Elm: The Showdown with Philip Poots {{!}} The Frontside Podcast|website=The Frontside Podcast|access-date=2017-08-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=elm-conf|title=&quot;Code is the Easy Part&quot; by Evan Czaplicki|date=2016-09-19|url=https://www.youtube.com/watch?v=DSjbTC-hvqQ&amp;list=PLglJM3BYAMPH2zuz1nbKHQyeawE4SN0Cd|accessdate=2017-08-14}}&lt;/ref&gt;
|-
|Juan Benet
|[[InterPlanetary File System]]
|[[decentralized internet]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Understanding the IPFS White Paper part 2 |url=http://decentralized.blog/understanding-the-ipfs-white-paper-part-2.html|accessdate=2017-08-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|Sylvain Benner
|[[Spacemacs]]
|community-driven [[Emacs]] distribution
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Spacemacs COMMUNITY.org |url=https://github.com/syl20bnr/spacemacs/blob/master/COMMUNITY.org#maintainer|accessdate=2017-08-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|Pauli Virtanen
|[[SciPy]]
|[[Python (programming language)|Python]] library used for scientific and technical computing
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=SciPy 1.0.0 |url=https://github.com/scipy/scipy/releases|accessdate=2017-10-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=SciPy project governance |url=https://github.com/scipy/scipy/blob/master/doc/source/dev/governance/governance.rst|accessdate=2017-10-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|José Valim
|[[Elixir (programming language)|Elixir]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Elixir Companies |url=https://github.com/doomspork/elixir-companies/blob/master/README.md|accessdate=2017-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Chris Lattner]]
|[[Swift (programming language)|Swift]]
|programming language
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Apple Launches Swift, A New Programming Language For Writing iOS And OS X Apps |url=https://techcrunch.com/2014/06/02/apple-launches-swift-a-new-programming-language-for-writing-ios-and-os-x-apps/|accessdate=2018-04-10}}&lt;/ref&gt;
|}

==അവലംബം==

[[വർഗ്ഗം:സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]</text>
      <sha1>1afnc6q8owlge00358z56abyhu1ftb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാഴ്സിപാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>426617</id>
    <revision>
      <id>4632238</id>
      <parentid>4521108</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5313" sha1="otaogi4sn1ki6psacpltgf10ab1k4uy" xml:space="preserve">{{prettyurl|Marzipan}}
{{Infobox prepared food
| name             = Marzipan
| image            = [[image:Marzipanschwein.jpg|220px]]
| image_size       = 300px
| caption          = Marzipan moulded into [[marzipan pig]]s
| alternate_name   = Marzapane, marchpane
| country          =
| region           =
| creator          =
| course           =
| type             = [[Confectionery]]
| served           =
| main_ingredient  = [[Almond meal]], [[sugar]]
| variations       = [[Persipan]], [[Frutta martorana]]
| calories         =
| other            =
}}
പ്രധാനമായും [[പഞ്ചസാര]], [[തേൻ]], [[ബദാം]] (ground almonds) എന്നിവ ചേർന്ന ഒരു മധുരപലഹാരമാണ് '''മാഴ്സിപാൺ'''. ചിലപ്പോൾ ബദാം ഓയിൽ അല്ലെങ്കിൽ എക്സാട്രാക്ട് ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും [[Confectionery|മധുരപലഹാരമായി]] ഉണ്ടാക്കപ്പെടുന്നു. [[ചോക്ലേറ്റ്]] മൂടിയിരിക്കുന്ന മാഴ്സിപാൺ ആണ് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും ചെറിയ അളവിൽ ഇതിൽ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. പ്രധാനമായും അതു ബിസ്ക്കറ്റുകളിലും അല്ലെങ്കിൽ നേർത്ത ഷീറ്റുകളിൽ ഉരുട്ടിയും ഐസിങ്ങ് കേക്കുകൾക്കുവേണ്ടിയും, ജന്മദിനകേക്കായും, കല്യാണ കേക്കായും [[ക്രിസ്തുമസ്]] കേക്കായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. വലിയ ഫ്രൂട്ട് കേക്കായി ഇത് യുകെയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ടോർട്ടലിലും കാർണിവൽ സീസണിൽ കഴിക്കുന്ന കിംഗ് കേക്കിന്റെ ചില പതിപ്പുകളിലും മാർസിപാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത സ്വീഡിഷ് പ്രിൻസെസ് കേക്ക് സാധാരണയായി ഇളം പച്ച അല്ലെങ്കിൽ പിങ്ക് നിറമുള്ള മാർസിപാൻ പാളി കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=princess&gt;{{cite book| title=Scandinavian Classic Baking| url=https://books.google.com/books?id=NtTc-j10qKIC&amp;pg=PT48&amp;dq=scandinavian+princess+cake&amp;hl=en&amp;ei=sBevTb62HajeiALjruC5DA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CD8Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=scandinavian%20princess%20cake&amp;f=false| last=Sinclair| first=Pat| year=2011| page=45| publisher=Pelican Publishing| location=Gretna, Louisiana| isbn=978-1-58980-897-3}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

== ബിബ്ലിയോഗ്രഫി==
* {{cite book|last=Barer-Stein |first=Thelma|title=You Eat What You Are: People, Culture and Food Traditions|url=https://archive.org/details/youeatwhatyouare00bare |year=1999|publisher=[[Firefly Books]]|isbn=1-55209-365-4|ref=TBS}}
* {{cite book|title=Food Chemistry|url=https://archive.org/details/foodchemistry0000beli_f7p5|last1=Belitz|first1=Hans-Dieter|last2=Grosch|first2=Werner|last3=Schieberle|first3=Peter|year=2009|publisher=Springer|isbn=978-3-540-69933-0|ref=chem}}
* {{cite book|author1=Davidson, Jane L. |author2=Davidson, Alan |author3=Saberi, Helen |author4=Jaine, Tom |title=The Oxford companion to food |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000davi_s2r1 |publisher=[[Oxford University Press]]|location=Oxford |year=2006|isbn=0-19-280681-5|ref=OxFood}}
* {{cite book|last=Mendel|first=Janet|title=Cooking from the Heart of Spain |publisher=[[Frances Lincoln Publishers]]|location=|year=2008|isbn=978-0-7112-2873-3|ref=Spain}}
* {{cite book|last=Minifie|first=Bernard W.|title=Chocolate, Cocoa, and Confectionery: Science and Technology|publisher=[[Springer Verlag|Springer]]|location=Berlin|year=1989|isbn=0-8342-1301-X |oclc= |ref=Minifie }}
* {{cite book|last=Patridge|first=E.|title=Origins: a short etymological dictionary of the modern English|year=1958|publisher=Routledge|location=London|page=380|chapter=marchpane|ref=Patridge}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Commons category|Marzipan}}
{{Wikisource1911Enc|Marchpane}}
* [http://www.germanfoodguide.com/marzipan.cfm German Food Guide: Marzipan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190812070323/http://www.germanfoodguide.com/marzipan.cfm |date=2019-08-12 }}
* [http://www.balashon.com/2007/02/marzipan.html Etymology of &quot;marzipan&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20130312202426/http://www.shakedtavor.co.il/home/doc.aspx?mCatID=23175 Marzipan museum]

{{Portal bar|Food}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:മാഴ്സിപാൻ]]
[[വർഗ്ഗം:മധുരപലഹാരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>otaogi4sn1ki6psacpltgf10ab1k4uy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്രാ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>427273</id>
    <revision>
      <id>4632164</id>
      <parentid>4598009</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T21:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48124" sha1="qhr7f7fmjq3sd3997p7z6qsy38greys" xml:space="preserve">[[പ്രമാണം:Blond woman in blue bra.jpg|ലഘുചിത്രം|ബ്രാ ധരിച്ച സ്ത്രീ.]]
{{multiple image|caption_align=center|header_align=center
 | align = right
 | direction = vertical
 | width = 185
 | header =
 | image1 = Modern bra fullcup.jpg
 | caption1 = ഫുൾ-കപ്പ് ബ്രാ
 | image2 = Modern bra plunge.jpg
 | caption2  = Plunge
 | image3 = Modern bra bandeau.jpg
 | caption3 = Balconette
}}

[[സ്തനം|സ്തനങ്ങൾ]] മറയ്ക്കുന്നതിനോ താങ്ങുകൊടുക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി ധരിക്കുന്ന അടിവസ്ത്രമാണ് '''ബ്രാ''' ({{IPAc-en|b|r|ɑː}}). ബ്രാ എന്നത് '''ബ്രേസിയർ''' (brassiere) എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദത്തിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്താണ്. നീന്തൽ വസ്ത്രങ്ങൾ (Swimsuit), കാമിസോൾ (camisole), പിൻവശമില്ലാത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ (backless dress) എന്നിവയിൽ സ്തനങ്ങളെ താങ്ങിനിർത്തുന്നതിനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി തന്നെയുണ്ട്. അതിനാൽ ഈ വസ്ത്രങ്ങളോടൊപ്പം ബ്രാ ധരിക്കാറില്ല. 

അനേകം ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നിനാൽ ബ്രായ്ക്ക് സങ്കീർണഘടനയാണുള്ളത്. ഇഞ്ച് (സൈസ്) എന്ന ഏകകം കൊണ്ടാണ് ബ്രായുടെ വലിപ്പം പ്രസ്താവിക്കുന്നത്. വിവിധ വലിപ്പത്തിലും ഗുണനിലവാരത്തിലുമുള്ള ബ്രേസിയേഴ്സ് ഇന്ന് വിപണിയിൽ ലഭ്യമാണ്. 36 സൈസുള്ള (ഇഞ്ച്) ബ്രായാണ് ഏറ്റവും കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്. 85 ശതമാനത്തോളം സ്ത്രീകളും തെറ്റായ അളവിലുള്ള ബ്രേസിയേഴ്സാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്ന് പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=KingJune2005&gt;King, Stephanie (1 June 2005). [https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/doreen-the-bra-that-conquered-the-world-492762.html &quot;Doreen: The bra that conquered the world&quot;], ''The Independent''.&lt;/ref&gt;{{sfn|Wood|Cameron|Fitzgerald|2008}}

== പദോൽപ്പത്തി ==
[[File:Soutien des seine par une brassiere.jpg|thumb|upright|1900-ത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ബോഡീസ് ({{lang-fr|brassière}})]]

1893-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ ''ഈവനിങ് ഹെറാൾഡ്'' പത്രമാണ് 'ബ്രേസിയേഴ്സ്' എന്ന പദം ആദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|newspaper=Evening Herald |title=Empire Corset |location=Syracuse |date = March 1893|quote=Still of course the short-waisted gowns mean short-waisted corsets and those ladies who wish to be in the real absolute fashion are adopting for evening wear the six-inch straight boned band or ''brassiere'' which Sarah Bernhardt made a necessity with her directoire gowns.}}&lt;/ref&gt; 1904-ൽ ഡിബോവിസ് കമ്പനിയുടെ പരസ്യത്തിൽ ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടതോടെയാണ് ഈ വാക്ക് പ്രശസ്തമായത്.&lt;ref name=angel&gt;{{cite web |url=http://angelasancartier.net/brassiere |title=Brassiere |publisher=Clothing and Fashion Encyclopedia |accessdate=19 January 2011}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Apsan|2006|p=186}}

1907-ൽ ''വോഗ്'' മാസികയും 'ബ്രേസിയർ' എന്ന പദം ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref name=NYMag&gt;{{cite web|last=Berry|first=Cheree|title=Boom and Busts|url=http://nymag.com/guides/everything/bras/41548/|publisher=New York Magazine|accessdate=31 January 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USA Today&quot;&gt;{{cite news|last=Mendehlson|first=Matt|title=The Bra has held up famously for 100 years|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/people/2007-12-03-bra-history_n.htm|publisher=USA Today|date=4 December 2007}}&lt;/ref&gt; 1911-ൽ ഈ പദം [[Oxford English Dictionary|ഓക്സ്ഫഡ് നിഘണ്ടുവിൽ]] ഉൾപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=words&gt;{{cite web|url=http://www.worldwidewords.org/qa/qa-bra5.htm |first=Michael |last=Quinion |title=Brassiere}}&lt;/ref&gt; 1914 നവംബർ 3-ന് ബ്രേസിയേഴ്സ് നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യത്തെ പേറ്റന്റ് [[Mary Phelps Jacob|മേരി ഫെൽപ്സ് ജേക്കബിനു]] ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;{{US patent reference | number = 1115674 | y = 1914 | m = November | d = 3 | inventor = Mary Phelps Jacob | title = Backless Brassiere}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=duron&gt;{{cite web|title=History of the Bra|work=Women's Health|accessdate=22 November 2012|first=Alexandra|last=Duron|url=http://www.womenshealthmag.com/health/bra-history}}&lt;/ref&gt; 1930-കളിൽ 'ബ്രേസിയർ' (brassiere) എന്ന പദത്തിന്റെ ചുരുക്കെഴുത്തായി 'ബ്രാ' (Bra) എന്ന വാക്ക് ഉപയോഗിച്ചുതുടങ്ങി.&lt;ref name=angel/&gt;

== ചരിത്രം ==
പുരാതന [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിലാണ്]] [[സ്തനം|സ്തനങ്ങൾക്കു]] താങ്ങുകൊടുക്കുന്നതിനുള്ള അടിവസ്ത്രം ആദ്യമായി ഉപയോഗിച്ചതെന്നു കരുതുന്നു.&lt;ref name=HISTORY /&gt;  Women wore an ''apodesmos'',&lt;ref&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Da)po%2Fdesmo ἀπόδεσμος],
Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsthqode%2Fsmh στηθοδέσμη], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dmasto%2Fdesmos μαστόδεσμος], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dmasto%2Fdeton μαστόδετον], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus&lt;/ref&gt; കമ്പിളി നൂൽ കൊണ്ടോ ചണം കൊണ്ടോ സ്തനങ്ങളെ മറയ്ക്കുകയും പിറകുവശത്ത് അത് കെട്ടിനിർത്തുകയും ചെയ്യുംവിധമുള്ള വസ്ത്രമാണ് അവർ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.{{sfn|Leoty|1893|p=9}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&amp;d=ME18871111.1.2&amp;e=-------10--1----0-all |title=The Figure and Corsets. Mataura Ensign (New Zealand) November&amp;nbsp;11, 1887 }}&lt;/ref&gt;

ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഈസ്റ്റ് തൈറോളിൽ നിന്നു കണ്ടെത്തിയ ലിനൻ തുണികൾ എ.ഡി. 1440-നും 1485-നും മധ്യേ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ബ്രേസിയേഴ്സാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite AV media|url=https://www.theguardian.com/world/2012/jul/18/medieval-bras-discovered-austrian-castle|title=Medieval bras discovered at Austrian castle|work=The Guardian|date=18 July 2012 |accessdate=18 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/600-old-linen-bras-found-austrian-castle-192408678.html|title=600-year-old linen bras found in Austrian castle|date=19 July 2012|accessdate=22 July 2012}}&lt;/ref&gt; പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പാശ്ചാത്യലോകത്തെ സമ്പന്ന സ്ത്രീകൾ ധരിച്ചിരുന്ന കോർസെറ്റ് (corset) എന്നയിനം ബ്രേസിയേഴ്സ് സ്തനങ്ങളെ മുകളിലേക്ക് ഉയർത്തി നിർത്തുന്നവയായിരുന്നു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ബ്രേസിയേഴ്സിന്റെ രൂപഘടന പരിഷ്കരിക്കുവാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.&lt;ref name=HISTORY /&gt;

[[File:Calkins-corset-ad-1898.jpg|thumb|upright|''[[Ladies' Home Journal]]'', October 1898]]
ബ്രേസിയേഴ്സിന്റെ രൂപകൽപ്പനയിലും നിർമ്മാണത്തിലും സ്ത്രീകളുടെ പങ്ക് വളരെ പ്രധാനപ്പേട്ടതാണ്. ബ്രേസിയേഴ്സിന്റെ നിർമ്മാണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പേറ്റന്റുകളിൽ പകുതിയോളവും സ്വന്തമാക്കിയിരിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളാണ്.{{sfn|Farrell-Beck|Gau|2002}} 1899-ൽ ആധുനിക കാലത്തെ ബ്രേസിയറിന്റെ ആദ്യത്തെ പേറ്റന്റ് ജർമ്മൻകാരനായ ക്രിസ്റ്റീൻ ഹാർഡ്റ്റിനു ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;Hardt, Christine (1899) [https://depatisnet.dpma.de/DepatisNet/depatisnet?window=1&amp;space=menu&amp;content=treffer&amp;action=pdf&amp;docid=DE000000110888A German Patent 110888A]. dpma.de&lt;/ref&gt; ജർമ്മനിയിലെ സ്റ്റഡ്ഗാർട്ടിൽ നിന്നുള്ള സിഗ്മണ്ട് ലിൻഡോവർ 1912-ൽ വ്യാവസായികമായി ബ്രാ നിർമ്മിക്കുവാൻ തുടങ്ങുകയും 1913-ൽ അതിനു പേറ്റന്റ് നേടുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=angel/&gt;{{fv|date=September 2017}} ആധുനിക ബ്രായുടെ ആദ്യരൂപം നിർമ്മിച്ച അമേരിക്കക്കാരൻ മേരി ഫെൽപ്സ് ജേക്കബിന് 1914-ൽ പേറ്റന്റ് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fashion-era.com/bras_and_girdles.htm |title=Bra History – Bras and Girdles |first=Pauline Weston |last=Thomas |publisher=Fashion-Era.com |date=September 2004 |accessdate=20 January 2011 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111143703/http://www.fashion-era.com/bras_and_girdles.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Jenkins|2005|p=111}} ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രായുടെ ഉൽപ്പാദനം ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചതോടെ അമേരിക്ക, ഇംഗ്ലണ്ട്, യൂറോപ്പ് എന്നിവിടങ്ങളിലെയും പാശ്ചാത്യസംസ്കാരം പിന്തുടർന്നു വന്നിരുന്ന മറ്റു ദേശങ്ങളിലെയും സ്ത്രീകൾക്കു ബ്രേസിയേഴ്സ് സുലഭമായി ലഭിച്ചു.&lt;ref name=angel/&gt; ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചതോടെ ലോഹങ്ങൾക്കു ക്ഷാമം നേരിട്ടതോടെ കോർസെറ്റിന്റെ ഉൽപാദനം അവസാനിച്ചു.

ബ്രായ്ക്കുള്ളിൽ സ്തനങ്ങളെ പൊതിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ഭാഗത്തെ 'കപ്പ്' എന്നുവിളിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയത് 1916 മുതലാണ്. ആദ്യകാലത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ബ്രാ കപ്പുകൾ ഇലാസ്തികതയുള്ളവയായിരുന്നു. സ്തനങ്ങളുടെ വലിപ്പം അനുസരിച്ച് വലിയുവാനും ചുരുങ്ങുവാനും അവയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിരുന്നു.{{sfn|Farrell-Beck|Gau|2002|p=73}} ബ്രായുടെ വലിപ്പത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി A മുതൽ D വരെയുള്ള ഇംഗ്ലീഷ് അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി 1932-ൽ എസ്.എച്ച്. ക്യാമ്പ് ആൻഡ് കമ്പനി ആരംഭിച്ചു. 
{{sfn|Apsan|2006|p=186}}{{sfnm|1a1=Farrell-Beck|1a2=Gau|1y=2002|2a1=Steele|2y=2010|2p=101}} രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ യൂറോപ്പിലെയും വടക്കേ അമേരിക്കയിലെയും ഭൂരിഭാഗം സ്ത്രീകളും ബ്രേസിയേഴ്സ് ധരിച്ചുതുടങ്ങിയിരുന്നു. ഏഷ്യയിലെയും തെക്കേ അമേരിക്കയിലെയും ആഫ്രിക്കയിലെയും സ്ത്രീകൾ ബ്രാ ഉപയോഗിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയതും അക്കാലത്താണ്.&lt;ref name=angel/&gt;

== ഉൽപ്പാദനം ==

=== നിർമ്മാണം ===
[[File:Woman sewing in a Puerto Rico garment shop.jpg|thumb|പ്യൂറിട്ടോറിക്കോയിലെ ഒരു തയ്യൽക്കാരി ബ്രാ തുന്നുന്നു]]
കൈകൾ വശങ്ങളിൽ താഴ്ത്തി നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെ പ്രതിമയാണ് ബ്രാ ധരിച്ചുനോക്കുവാൻ അനുയോജ്യമെന്നാണ് പറയുന്നത്. കൈകാലുകൾ ഇല്ലാതെ ഉടൽ മാത്രമുള്ള പ്രതിമയും ഇതിനായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. തുല്യവലിപ്പത്തിലുള്ള സ്തനങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമാംവിധമാണ് ബ്രാ നിർമ്മിക്കുന്നത്.{{sfn|Chen|LaBat|Bye|2010}} ബ്രായുടെ നിർമ്മാണം വളരെ സങ്കീർണമായ പ്രക്രിയയാണ്. തുണി, കൊളുത്ത്, നാട, ലൈനിംഗ്, കപ്പ് എന്നിങ്ങനെ 20 മുതൽ 48 ഘടകങ്ങൾ വരെ ഒരു സാധാരണ ബ്രായിൽ ഉണ്ടാകും.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Foreman|first1=Katya|title=The bra: an uplifting tale|url=http://www.bbc.com/culture/story/20150220-the-bra-an-uplifting-tale|publisher=BBC|date=20 February 2015}}&lt;/ref&gt; അനേകം ചെറുതുണിക്കഷണങ്ങളെ ഒന്നിച്ചുചേർക്കുവാൻ സൂചികളും ലേസർ രശ്മികളും മുതൽ കമ്പ്യൂട്ടർ വരെ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=hanesglos/&gt;&lt;ref name=&quot;gale&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.answers.com/topic/brassiere|title=Gale's How Products Are Made: How is a Brassiere Made?|accessdate=3 February 2011}}&lt;/ref&gt;

രണ്ടു കപ്പുകൾ, അവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നാട, തോളിലേക്കും പിന്നിലേക്കും നീളുന്ന നാടകൾ, കൊളുത്തുകൾ, കെട്ടുകൾ എന്നിവയാണ് ബ്രായുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;franklin&quot;&gt;{{cite journal|first=Deborah|last=Franklin |title= Vanities: Femininity's Seamy Underside |journal=Health |publisher=Time |location=San Francisco |volume=6 |date=October 1992 |pages=24–30 |issue=6}}&lt;/ref&gt; ഇവ ഉപയോഗമനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref name=hanesglos&gt;{{cite web|title=Bra Finder One Hanes Place Bra Glossary|url=http://www.onehanesplace.com/webapp/wcs/stores/servlet/hanesb_BraGlossary_10151_-1_11001|publisher=Hanesbrands Inc.|accessdate=14 November 2011|archive-date=2011-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111117190216/http://www.onehanesplace.com/webapp/wcs/stores/servlet/hanesb_BraGlossary_10151_-1_11001|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hanesglos/&gt;

=== നിർമ്മാണസാമഗ്രികൾ ===
[[File:Brassieres, Cairo, 2013.jpg|thumb|upright=1.15|Selection of bras in [[Cairo]], Egypt, 2013]]
കമ്പിളി, പരുത്തി വസ്ത്രങ്ങളാണ് ബ്രാ നിർമ്മിക്കുവാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇന്ന് ട്രെൈകോട്ട്, സ്പാൻഡക്സ്, സ്പാനെറ്റ്, ലാറ്റെക്സ്, മൈകേരോഫൈബർ, പട്ട്, ഫോം, നാട, മെഷ്, പോളിയെസ്റ്റർ, നൈലോൺ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref name=hanesglos/&gt;&lt;ref name=hanesglos/&gt; അമേരിക്കയിലും ബ്രിട്ടനിലും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്ന ബ്രേസിയേഴ്സിന്റെ 60-70 ശതമാനത്തിലും അണ്ടർവെയർ കപ്പുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ലോഹം, പ്ലാസ്റ്റിക്, റെസിൻ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഇത്തരം കപ്പുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Charnos takes the plunge with a brand new bra | url = http://www.just-style.com/article.aspx?id=92918 | date = 25 October 2000 | publisher = Aroq Ltd | quote = The underwired bra accounts for 60 per cent of the market, but women with average or fuller busts must wonder why it is so popular. It is uncomfortable, non-machine washable, and difficult to make, but there has been nothing to replace it | access-date = 2018-05-19 | archive-date = 2012-03-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120310185351/http://www.just-style.com/analysis/charnos-takes-the-plunge-with-a-brand-new-bra_id92918.aspx | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Tucek&quot;&gt;{{cite news | last = Riordan | first = Teresa | title = Patents; In bra technology, an incremental improvement can translate into comfort | url = https://www.nytimes.com/2002/10/28/business/patents-in-bra-technology-an-incremental-improvement-can-translate-into-comfort.html?sec=technology&amp;spon=&amp;pagewanted=all | date = 28 October 2002 | work = The New York Times | archiveurl = https://www.webcitation.org/5gHMwNkFs?url=http://www.nytimes.com/2002/10/28/business/patents-in-bra-technology-an-incremental-improvement-can-translate-into-comfort.html?sec=technology&amp;spon=&amp;pagewanted=all | archivedate = 24 April 2009 | quote = Professor Farrell-Beck said the antecedents for underwire in bras date to at least 1893, when Marie Tucek of New York City patented a ''breast supporter,'' a sort of early push-up bra made of either metal or cardboard and then covered with fabric. |url-status=dead | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goo&quot;&gt;{{cite news |last=Kehaulani | first = Sara | title = Functional Fashion Helps Some Through Airport Checkpoints | url = https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2004/12/10/AR2005033112495_pf.html  | date = 10 December 2004 | work = The Washington Post | page = 2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;franklin&quot;/&gt;{{sfn|Luciani|2009|p=224}}

=== വലിപ്പം ===
ബ്രായുടെ വലിപ്പം പറയുന്നതിനായി 'സൈസ്' എന്ന പദമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സ്തനങ്ങൾക്കു താഴെ നിന്നാരംഭിച്ച് പിറകുവശത്ത് അവസാനിക്കുന്ന നാടയുടെ നീളമാണ് ബ്രായുടെ വലിപ്പമായി കമക്കാക്കുന്നത്. ബ്രായുടെ വലിപ്പത്തോടൊപ്പം തന്നെ കപ്പിന്റെ വലിപ്പവും പറയാറുണ്ട്. സ്തനങ്ങളുടെ വ്യാപ്തമാണ് കപ്പ് സൈസ്. ഉദാ:34C, 46J, etc.&lt;ref name=KingJune2005/&gt;&lt;ref name=&quot;bravissimo_fit&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bravissimo.com/perfectfit/ |title=Bravissimo – The Perfect Fit |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/61CntcXcI?url=http://www.bravissimo.com/perfectfit/ |archivedate=25 August 2011 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;womens_hour_bras&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/2004_37_wed_02.shtml |title=BBC Radio 4 Woman's Hour – Bras}}&lt;/ref&gt;

[[File:PostureFoundationGarments07fig5.png|thumb|left|upright|ബ്രാ കപ്പിന്റെയും നാടയുടെയും വലിപ്പം അളക്കുന്നു.]]
ഇറുക്കമുള്ള ബ്രാ ധരിക്കുന്നത് മുതുക്, കഴുത്ത് തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിൽ വേദനയുണ്ടാക്കുന്നു.&lt;ref name=adams&gt;{{cite news|last=Adams|first=Stephen|title=Bad back, neck pain and headaches: the perils of wearing a poorly fitting bra|url=https://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/9675935/Bad-back-neck-pain-and-headaches-the-perils-of-wearing-a-poorly-fitting-bra.html|date=13 November 2012|work=The Daily Telegraph|access-date=2018-05-19|archive-date=2013-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20131207230509/http://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/9675935/Bad-back-neck-pain-and-headaches-the-perils-of-wearing-a-poorly-fitting-bra.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; വലിയ സ്തനങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകൾ ചെറിയ ബ്രാ വാങ്ങുവാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. അതേസമയം ചെറിയ സ്തനങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകൾ വലിയ ബ്രായും വാങ്ങുന്നു.{{sfn|Wood|Cameron|Fitzgerald|2008}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mgh.harvard.edu/children/adolescenthealth/articles/aa_breast_development.aspx |title=Breast Development |publisher=Massachusetts Hospital for Children |accessdate=2 June 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100731020450/http://www.mgh.harvard.edu/children/adolescenthealth/articles/aa_breast_development.aspx |archivedate=31 July 2010 }}&lt;/ref&gt; ബ്രായുടെ നിർമ്മാണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ വൈവിധ്യമാർന്നതിനാൽ ശരിയായ വലിപ്പത്തിലുള്ള ബ്രാ തിരഞ്ഞെടുക്കുവാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.{{sfn|Farrell-Beck|Gau|2002}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uexpress.com/dearabby/?uc_full_date=20040511|last=Phillips|first= Jeanne (Van Buren, Abigail)|title=Dear Abby: Women tired of shouldering burden of bad bra design|date=11 May 2004}}&lt;/ref&gt;{{sfn|McGhee|Steele|2006}} ശരീരത്തിനിണങ്ങുന്ന ബ്രാ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന സ്ത്രീ തന്റെ ശരീരഭാരം കൂടിയാലോ കുറഞ്ഞാലോ ബ്രായുടെ വലിപ്പം മാറ്റുവാൻ തയ്യാറാകുന്നില്ല. ബ്രാ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ അത് ശരീരത്തിനിണങ്ങുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് ഒരു പ്രധാന ഘടകമേയല്ലെന്ന് ബ്രിട്ടനിൽ നടന്ന ഒരു സർവ്വോയിൽ കണ്ടെത്തുകയുണ്ടായി.&lt;ref name=robson&gt;{{cite web|last1=Robson|first1=Steve|title=Britain's average bra size has grown as region with the biggest boobs is revealed|url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/britains-average-bra-size-grown-6423192|publisher=Daily Mirror|accessdate=17 November 2015|date=11 September 2015}}&lt;/ref&gt; ഏതാണ്ട് 80-85 ശതമാനം സ്ത്രീകളും അവരുടെ സ്തനങ്ങളുടെ വലിപ്പത്തിനനുയോജ്യമായ ബ്രാ ധരിക്കുന്നില്ല എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.{{sfn|Wood|Cameron|Fitzgerald|2008}}&lt;ref name=bbc2008&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7342144.stm|title=Right bra 'could halt breast ops' BBC|date=11 April 2008 |publisher=BBC News  }}&lt;/ref&gt;

[[File:Bra extension - 1.jpg|right|thumb|Bra extension for the band]]

=== വിവിധ തരം ബ്രേസിയേഴ്സ് ===

&lt;!-- {{anchor|Doreen}}{{quote box
|border=1px
|title=World's best-selling bra
|title_fnt=#555555
|halign=left
|quote=[http://www.bou-doir.de/WebRoot/Store13/Shops/61327881/4D92/053D/B3E0/AAF7/8AEE/C0A8/28BC/B115/FB_4084_Doreen_Skin1.jpg &quot;Doreen&quot;]&lt;br /&gt; by [[Triumph International]]&lt;ref name=KingJune2005/&gt;
|qalign=center
|fontsize=100%
|bgcolor=#F9F9F9
|bordercolor=#ccc
|width=300px
|align=right}} --&gt;

ഉപയോഗമനുസരിച്ച് ബ്രായുടെ രൂപം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mybestdecisions.com/bra-guide-2017/ |title=Bra Style Guide |publisher=AlAboutBras |accessdate=22 June 2010 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107031808/http://mybestdecisions.com/bra-guide-2017/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്തനങ്ങളുടെ വലിപ്പം ഉയർത്തിക്കാണിക്കുന്നതിനും സ്തനങ്ങൾക്കിടയിലെ വിടവ് പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനും സ്തനസൗന്ദര്യം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിനുമെല്ലാം ബ്രാ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. മുലയൂട്ടൽ നിർത്തുന്നതിനായി നഴ്സിങ് ബ്രാ ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=HISTORY&gt;{{cite web|last=Wells|first=Jacquelyn|title=The History of Lingerie [INFOGRAPHIC]|url=http://blog.herroom.com/infographic/history-lingerie-infographic/|publisher=HerRoom|accessdate=31 January 2014|archive-date=2014-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219022053/http://blog.herroom.com/infographic/history-lingerie-infographic/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സ്തനങ്ങളുടെ ചലനം പരമാവധി കുറയ്ക്കുന്നതിനായി കായികതാരങ്ങൾ പ്രത്യേക ബ്രേസിയേഴ്സ് ധരിക്കാറുണ്ട്.&lt;ref&gt;Krupnick, Ellie. [http://www.huffingtonpost.com/2014/01/21/wrong-sports-bra_n_4590756.html &quot;You're Probably Wearing The Wrong Sports Bra&quot;], ''The Huffington Post'', 21 January 2014.&lt;/ref&gt; സ്തനങ്ങൾക്കു താങ്ങുനൽകുന്നതിനായി നീന്തൽ വസ്ത്രങ്ങളിലും മറ്റും പ്രത്യേക സജ്ജീകരണങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.figure8maternity.com/viewItem.cfm?pid=103894 |title=Bravado Essential Nursing Bra Tank |accessdate=6 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{USPTO Application | docnum= 20070000009| y = 2006| m = June | d = 26| inventor = Line Rothman| title = Stretchable Nursing Tank Top With Invisible Breast Support }}&lt;/ref&gt;

== സംസ്കാരം ==

=== ഫാഷൻ ===
[[File:Patti_Page_1955.JPG|thumb|[[Patti Page]] wearing a bullet bra, 1955]]
ആരോഗ്യകാരണങ്ങൾക്കു പുറമേ ആധുനികവസ്ത്രധാരണശൈലിയുടെ ഭാഗമായും ബ്രാ ധരിക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=angel/&gt; സ്ത്രീശരീരത്തെ സംബന്ധിച്ചുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ ബ്രായുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് കാലത്തിനനുസരിച്ച് മാറുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്.{{sfn|Burns-Ardolino|2007}} സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗികതാൽപ്പര്യങ്ങളും ബ്രായുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്.{{sfn|Scott|2010}}

1920-കളിൽ അമേരിക്കയിൽ പരന്ന സ്തനങ്ങൾക്കു ജനപ്രീതിയുണ്ടായിരുന്നു. 1940-കളിലും 1950-കളിലും [[sweater girl]] ശൈലിയിളുള്ള കൂർത്ത സ്തനങ്ങളോടായിരുന്നു ആളുകൾക്കു കൂടുതൽ താൽപ്പര്യം. അതോടെ ടോർപ്പിഡോ ബ്രാ എന്നും കോൺ ബ്രാ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ബുള്ളറ്റ് ബ്രാ രംഗപ്രവേശം ചെയ്തു.  [[Jane Russell|ജെയ്ൻ റസലും]] [[Patti Page|പാറ്റി പേജും]] ധരിച്ചിരുന്ന ബുള്ളറ്റ് ബ്രേസിയറുകൾ പ്രശസ്തി നേടിയതും അക്കാലത്താണ്.&lt;ref name=toknow&gt;{{cite web|url=http://lingerie.lovetoknow.com/Bullet_Bras|title=Bullet Bras|publisher=LoveToKnow.com|accessdate=11 May 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090419170432/http://lingerie.lovetoknow.com/Bullet_Bras|archivedate=19 April 2009|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 1980-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ചെറിയ സ്തനങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ജനപ്രീതി 1990-കളുടെ അവസാനത്തോടെ വലിയ സ്തനങ്ങൾക്കു ലഭിച്ചു.&lt;ref name=guardian1117&gt;{{cite news|title=Why are British women's breasts getting bigger?|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2010/may/16/womens-breasts-are-getting-bigger|accessdate=17 November 2015|work=The Guardian|date=15 May 2010}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Burns-Ardolino|2007|p=32}} 1950-കളിൽ തന്നെ മറ്റു വസ്ത്രങ്ങൾ പോലെ തന്നെ മേൽവസ്ത്രമായി ബ്രായും ഉപയോഗിച്ചുവന്നിരുന്നു.{{sfn|Scott|2010}}

=== അടിവസ്ത്രമായും അല്ലാതെയുമുള്ള ഉപയോഗം ===
{{double image|right|Amy Winehouse f5048439 (cropped).jpg|124|HK Kln Park Erotic Love Cupid camera view planter Oct-2012 (cropped).JPG|90|Visible bra strap of [[Amy Winehouse]] at a performance, France.|Visible bra strap of a lady, Hong Kong.}}

1980-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ [[Madonna (entertainer)|മഡോണ]]യെപ്പോലുള്ള താരങ്ങൾ ബ്രായുടെ നാട പ്രദർശിപ്പിക്കുവാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;Dachille, Arielle. [http://www.bustle.com/articles/33325-10-visible-bra-straps-that-changed-the-world-for-the-better-a-definitive-ranking &quot;10 Visible Bra Straps That Changed The World for the Better, a Definitive Ranking&quot;], ''Bustle'', 26 July 2014.&lt;/ref&gt;
ബ്രായുടെ നാട പുറമെ കാണിക്കുന്നത് 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു ഫാഷനായിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;Armstrong, Aurora Mackey. [http://articles.latimes.com/1991-04-11/news/vl-307_1_bra-straps &quot;Underwear Is In: It's no longer just Madonna wanna-bes who are going public with their bras and camisoles&quot;], ''Los Angeles Times'', 11 April 1991.{{pb}}
{{cite web|title=Bra Turns Hundred This Year|url=http://www.lifeinitaly.com/fashion/bra-history.asp|publisher=Life in Italy|accessdate=23 August 2013|archive-date=2013-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130429151011/http://www.lifeinitaly.com/fashion/bra-history.asp|url-status=dead}}{{pb}}
{{cite news|title=Show off our straps|url=http://articles.chicagotribune.com/2003-08-14/news/0308140423_1_bra-straps-beads-spaghetti-strap-dress|newspaper=Chicago Tribune|date=14 August 2003|access-date=2018-05-19|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029211443/http://articles.chicagotribune.com/2003-08-14/news/0308140423_1_bra-straps-beads-spaghetti-strap-dress|url-status=dead}}{{pb}}
{{cite news|last=Warren|first=Ellen|title=Playing peekaboo|url=http://articles.chicagotribune.com/2010-08-05/news/sc-cons-0805-ellen-warren-bra-straps-20100804_1_bra-straps-fashion-statement-underwear|work=Chicago Tribune|date=5 August 2010|access-date=2018-05-19|archive-date=2013-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130823112019/http://articles.chicagotribune.com/2010-08-05/news/sc-cons-0805-ellen-warren-bra-straps-20100804_1_bra-straps-fashion-statement-underwear|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; സ്പോർട്സ് ബ്രാ ഉപയോഗിക്കുന്നത് അടിവസ്ത്രമായല്ല, മേൽവസ്ത്രമായി തന്നെയാണ് അവ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=krucoff&gt;{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/1999/aug/09/health/he-63977|title=Sports Bras Are a Bust for Some|last=Krucoff|first=Carol|date=9 August 1999 |work=Los Angeles Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=O'Connor|first=Maureen|title=Everyone Is Showing the Centers of Their Bras|url=http://nymag.com/thecut/2013/07/everyone-is-showing-the-centers-of-their-bras.html|work=New York|date=2 July 2013}}&lt;/ref&gt;

=== ഉപയോഗം ===
ലോകത്ത് എല്ലായിടത്തും ബ്രാ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചില അവികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ ബ്രാ വാങ്ങുവാൻ പണമില്ലാത്ത സ്ത്രീകൾ അതു ധരിക്കുന്നില്ല.&lt;ref name=hooked/&gt;&lt;ref name=hinson&gt;{{cite news|last1=Hinson|first1=Tamara|title=The breast way to support women in Africa|url=http://metro.co.uk/2012/04/01/the-breast-way-to-support-women-in-africa-373675/|publisher=Metro|date=1 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=frip/&gt;&lt;ref name=haxton&gt;{{cite web|last1=Haxton|first1=Nance|title=Fijian bra program sparks charity debate|url=http://www.abc.net.au/news/2008-08-02/fijian-bra-program-sparks-charity-debate/461632|accessdate=2 July 2015|date=25 May 2011|publisher=Australian Broadcasting Corporation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hinson/&gt;&lt;ref name=frip&gt;{{cite web|title=Frip Ethique|url=https://bosomgalore.com/frip-ethique/|website=Bosom Galore Lingerie|accessdate=1 July 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150725113024/https://bosomgalore.com/frip-ethique/|archivedate=25 July 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ പുനരുപയോഗശേഷിയുള്ള ബ്രാ വികസിപ്പിച്ചുവരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Uplift Bras|url=http://www.upliftbras.org/|accessdate=1 July 2015|archive-date=2015-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150803091250/http://www.upliftbras.org/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അങ്ങനെ വികസിപ്പിക്കുന്ന ബ്രോസിയറുകൾ അവികസിത രാജ്യങ്ങളിലേക്കു കയറ്റുമതി ചെയ്യുന്നുമുണ്ട്.&lt;ref name=hooked&gt;{{cite web|title=HOOKED ON BRA COLLECTION|url=http://www.times.co.nz/news/hooked-on-bra-collection.html|publisher=Times of New Zealand|accessdate=1 July 2015|date=22 November 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701133030/http://www.times.co.nz/news/hooked-on-bra-collection.html|archivedate=1 July 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

[[File:Brooke Sweat and Jennifer Fopma at Hermosa Beach 2012 (2) (cropped).jpg|thumb|upright=1.2|Back-view and front view of [[sports bra]]s worn by US [[beach volleyball]] players]]
ബ്രാ ധരിക്കുന്നത് ഇസ്ലാം മതത്തിനു വിരുദ്ധമാണെന്ന് [[Al-Shabaab (militant group)|അൽ-ശബാബ്]] പോലുള്ള സംഘടനകൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. അവരുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള സ്ത്രീകൾ ബ്രാ ധരിക്കുന്നില്ലെന്ന് അവർ ഉറപ്പാക്കുമായിരുന്നു.&lt;ref name=radiocanada/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://af.reuters.com/article/oddlyEnoughNews/idAFTRE59F1K420091016?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=0|title=Somali Islamists whip women for wearing bras|date=16 October 2009|agency=Reuters|access-date=2018-05-19|archive-date=2017-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211120303/http://af.reuters.com/article/oddlyEnoughNews/idAFTRE59F1K420091016?pageNumber=1&amp;virtualBrandChannel=0|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=radiocanada&gt;{{cite web|title=Fouettées pour un soutien-gorge |language=fr|trans-title=Lashes for a Bra|url=http://www.radio-canada.ca/nouvelles/International/2009/10/16/008-somalie-soutien-gorge.shtml |work=Radio-Canada Info |publisher=Société Radio-Canada |agency=Reuters|accessdate=4 February 2012|date=16 October 2009}}&lt;/ref&gt; 

പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളിൽ 5–25 ശതമാനം പേരും ബ്രാ ധരിക്കാറില്ല എന്നു പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref name=independent15aug&gt;{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/breast-supporting-act-a-century-of-the-bra-5334510.html|title=Breast supporting act: a century of the bra|date=15 August 2007|publisher=The Independent UK|accessdate=11 May 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.1stbras.com/Bra_Cup_Sizes.html|title=Bra Cup Sizes—getting fitted with the right size|publisher=1stbras.com|accessdate=11 May 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100218132215/http://www.1stbras.com/Bra_Cup_Sizes.html|archivedate=18 February 2010|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.liv.com/right_bra.php|title=The Right Bra|publisher=Liv.com|accessdate=11 May 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090328083521/http://www.liv.com/right_bra.php|archivedate=28 March 2009|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; 

സ്തനങ്ങൾ അയഞ്ഞുതൂങ്ങുന്നതു തടയാൻ ബ്രാ ഉപയോഗിക്കുന്നവരുണ്ട്. സ്തനങ്ങൾക്കു സ്വയം താങ്ങിനിൽക്കുവാൻ കഴിവില്ലെന്ന തെറ്റിദ്ധാരണ കൊണ്ടും ബ്രാ ധരിക്കുന്നവരുണ്ട്. ബ്രാ ധരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ജീവിതത്തിലൊരിക്കലും സ്തനങ്ങൾ തൂങ്ങിക്കിടക്കില്ല എന്നും അവർ വിചാരിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;007b Breast&quot;&gt;{{cite web| url= http://www.007b.com/why_wear_bras.php |title=Female Intelligence Agency: Why do women wear bras? |publisher=007b Breast |accessdate=10 May 2011}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഗവേഷകരും ആരോഗ്യവിദഗ്ദരും ബ്രാ നിർമ്മാതാക്കളും ഇതിനോടു യോജിക്കുന്നില്ല. ബ്രാ ധരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് സ്തനങ്ങൾ ഒരിക്കലും തൂങ്ങിപ്പോവുകയില്ലെന്നു തെളിയിക്കുവാൻ ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.007b.com/sagging.php |title=Female Intelligence Agency: What causes sagging of breasts?|publisher=007b Breast}}&lt;/ref&gt; ബ്രാ ധരിക്കുന്നതിലൂടെ സ്തനങ്ങളുടെ ആകൃതിക്കു മാറ്റം വരാം.&lt;ref name=&quot;007b Breast&quot;/&gt;&lt;ref name=cawthorne&gt;{{cite web|first=Simon|last=Cawthorne|title=Bras, the Bare Facts|publisher=Channel 4|date=November 2000|url=http://breathing.com/articles/brassieres-2.htm}}&lt;/ref&gt;

=== ബ്രാ ധരിക്കാത്ത ദിവസം ===
2011 ജൂലൈ 9-ന് അമേരിക്കയിൽ ആദ്യമായി 'ബ്രാ ധരിക്കാത്ത ദിവസം' (National No-Bra Day) ആചരിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web|title=July 9, 2012 is the Second Annual 'National No Bra Day'|url=http://kygl.com/july-9-2012-is-the-second-annual-national-no-bra-day/|accessdate=14 September 2012| date=9 July 2012}}&lt;/ref&gt; ബ്രാ അഴിക്കുമ്പോൾ തോന്നുന്ന ആശ്വാസത്തെപ്പറ്റി സ്ത്രീകൾ അന്നു ട്വിറ്ററിൽ കുറിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=No Bra Day: Women Tweet About The Merits Of Not Wearing Lingerie|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/09/no-bra-day-tweets-women_n_1659541.html |accessdate=14 September 2012|newspaper=Huffington Post|date=9 July 2012|first=Emma|last=Gray}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=National No Bra Day gains support, boosts spirits|url=http://now.msn.com/national-no-bra-day-gains-support-boosts-spirits|accessdate=14 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715235024/http://now.msn.com/national-no-bra-day-gains-support-boosts-spirits|archive-date=15 July 2012}}&lt;/ref&gt;

=== വിപണനം ===
ബ്രാ വാങ്ങുന്നതിനായി എല്ലാവർഷവും 160 കോടി ഡോളറിന്റെ വ്യാപാരം നടക്കുന്നുണ്ട്.&lt;ref name=redbook/&gt;&lt;ref name=redbook&gt;{{cite web|title=Victoria's Secrets: 6 Surprising Bra Stats|url=http://www.redbookmag.com/beauty-fashion/tips-advice/fun-bra-facts|publisher=Redbook. Magazine|accessdate=8 February 2012}}&lt;/ref&gt;
[[File:Bra shirt and same with viscose wrap dress.jpg|thumb|Bra shirt with built-in support, 2015]]

=== സ്ത്രീപക്ഷ ചിന്താഗതി ===
പുരുഷന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിനനുസരിച്ച് സ്ത്രീശരീരം രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കുവാനാണ് ബ്രാ ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്ന വാദവുമായി 1960-കളിൽ തന്നെ സ്ത്രീപക്ഷചിന്താഗതിക്കാർ രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. 1968 സെപ്റ്റംബർ 7-ന് ന്യൂജഴ്സിയിലെ അറ്റ്ലാന്റിക് സിറ്റിയിൽ മിസ് അമേരിക്ക മത്സരം നടക്കുന്ന വേദിക്കു പുറത്തുവച്ച് ന്യൂയോർക്ക് റാഡിക്കൽ വിമെണിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു പ്രതിഷേധം നടന്നിരുന്നു. നൂറുകണക്കിനു സ്ത്രീകൾ തങ്ങളുടെ ബ്രാ ഉൾപ്പെടെയുള്ള വസ്തുക്കൾ വലിച്ചെറിഞ്ഞു പ്രതിഷേധിച്ചു.&lt;ref name=greenfieldboyce&gt;{{cite web|last=Greenfieldboyce|first=Nell|title=Pageant Protest Sparked Bra-Burning Myth|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=94240375&amp;from=mobile|publisher=NPR|accessdate=6 February 2012|date=5 September 2008}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Dow|2003}}&lt;ref&gt;{{cite newsletter |last=Duffett |first=Judith |title=WLM vs. Miss America |magazine=Voice of the Women's Liberation Movement |date=October 1968 |volume=1 |page=4}}&lt;/ref&gt; ബ്രാ കത്തിച്ചുകളയുന്ന മറ്റു പ്രതിഷേധങ്ങളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.biographyonline.net/writers/germaine-greer.html |title=German Greer Biography |accessdate=7 April 2010}}&lt;/ref&gt; {{sfn|Kornblum|2011}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hipmama.com/node/755 |title=Motherhood, Feminism and the Graveyard of Unwearable Bras |first=Violet A. |last=Shearer |accessdate=7 April 2010 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/61CnjNVJO?url=http://www.hipmama.com/node/755 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; സ്ത്രീകളടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന വസ്ത്രമെന്നാണ് പല സ്ത്രീപക്ഷവാദികളുടെയും അഭിപ്രായം.{{sfn|Young|2005|p=192}}{{sfn|Burns-Ardolino|2007|pp=30–32}}{{sfn|Young|2005|p=192}} {{sfn|Burns-Ardolino|2007|p=31}}{{sfn|Young|2005|p=192}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{wiktionary|മുലക്കച്ച}}
; Patents
* {{US patent|0024033|US PAT No. 2,433}}—1859 ''Combined breast pads and arm-pit shield''
* {{US patent|0844242|US PAT No. 844,242}}—1907 ''Bust supporter''
* {{US patent|1115674|US PAT No. 1,115,674}}—1914 [[Caresse Crosby|Mary Phelps Jacob's]] ''Brassiere''

{{Clothing}}
{{lingerie}}
{{Subject bar |commons=yes |commons-search=Category:Brassieres |wikt=yes |wikt-search=bra |s=yes |s-search=Category:Bra |d=yes |d-search=Q13716}}
[[വർഗ്ഗം:അടിവസ്ത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>qhr7f7fmjq3sd3997p7z6qsy38greys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാരി സ്റ്റോപ്‌സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>429607</id>
    <revision>
      <id>4632235</id>
      <parentid>4613736</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18626" sha1="46171dval6rvpvwc2nyk2clvn1okeva" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = മാരി സ്റ്റോപ്‌സ്
| birth_name = Marie Charlotte Carmichael Stopes
|image             = Marie Stopes in her laboratory, 1904 - Restoration.jpg
|image_size        = 240px
|caption           = Stopes in her lab in 1904
|birth_date        = {{Birth-date|15 October 1880}}
|birth_place       = [[Edinburgh]]
|death_date        = {{death-date and age|2 October 1958|15 October 1880}}
|death_place       = [[Dorking]], [[Surrey]]
|death_cause       = Breast cancer
|residence         =
|citizenship       =
|nationality       = [[United Kingdom|British]]
|ethnicity         =
|field             = [[Science]]
|work_institutions = [[University of Manchester]]
|alma_mater        = {{Plainlist|
* [[University College London|UCL]] (BSc, DSc) 
* [[University of Munich]] (PhD)}}
|doctoral_advisor  =
|doctoral_students =
|known_for         = [[birth control|Family planning]], [[Eugenics]]
|author_abbrev_bot =
|author_abbrev_zoo =
|spouse            = {{marriage|[[Reginald Ruggles Gates]]|1911|1914|reason=annulled}}&lt;br/&gt;{{marriage|[[Humphrey Verdon Roe]]|1918|1935|reason=?}}
|children          = [[Harry Stopes-Roe]]
|influences        =
|influenced        =
|prizes            =
|religion          =
|footnotes         =
|signature         =
}}
ബ്രിട്ടീഷുകാരിയായ ഒരു എഴുത്തുകാരിയും [[പാലിയോബോട്ടണി]]സ്റ്റും [[Eugenics|ബീജഗുണവർദ്ധനവിജ്ഞാനശാഖ]]യുടെ പ്രചാരകയും സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിൽ പ്രമുഖയുമായിരുന്നു '''മാരി ഷാർലറ്റ് കാർമൈക്കൽ സ്റ്റോപ്‌സ്''' (ജീവിതകാലം: 15 ഒക്ടോബർ 1880 – 2 ഒക്ടോബർ 1958). സസ്യഫോസിൽ പഠനത്തിലും കൽക്കരി വർഗ്ഗീകരണത്തിലും വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുള്ള ഇവർ [[University of Manchester|മാഞ്ചസ്റ്റർ സർവ്വകലാശാലയിലെ]] ആദ്യ വനിതാ അധ്യാപികയുമായിരുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഭർത്താവായ [[Humphrey Verdon Roe]] -യോടൊപ്പം മേരി ബ്രിട്ടനില ആദ്യ [[birth control|ജനനനിയന്ത്രണക്ലിനിൿ]] സ്ഥാപിച്ചു. ഗർഭനിരോധനത്തിന് ഉതകുന്ന തുറന്നമാർഗങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്ന ''ബർത്ത് കൺട്രോൾ ന്യൂസിന്റെ'' എഡിറ്ററും ഇവരായിരുനു. 1918 -ൽ ഇവർ എഴുതിയ ''Married Love'' എന്ന പുസ്തകം വലിയവിവാദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുകയും ഗർഭനിരോധനചർച്ചകൾ പൊതുഇടങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. ഗർഭച്ഛിദ്രത്തെ എതിർത്തിരുന്ന ഇവർ ഗർഭനിരോധനമാണ് വേണ്ടതെന്നുവാദിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Maude, Aylmer 1933 42&quot;&gt;{{cite book |author=Maude, Aylmer |year=1933 |publisher=John Bale &amp; Sons and Danielsson |title=Marie Stopes: Her Work and Play|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.176142 |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.176142/page/n41 42]}}&lt;/ref&gt;

==ആദ്യകാലജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും==
[[File:MarieStopesBluePlaque.JPG|thumbnail|right|[[Blue plaque]] commemorating Marie Stopes at the [[University of Manchester]]]]

== ശാസ്ത്രഗവേഷണം ==

==''Married Love''==
{{Main article|Married Love}}
[[File:Married Love Cover.jpg|thumb|upright|Cover of Marie Stopes's bestseller, ''Married Love''.]]

==പുതിയ നിയമം==

==കുടുംബാസൂത്രണം==
[[File:Marie Stopes House, Whitfield Street, London.jpg|thumb|Marie Stopes House in Whitfield Street near Tottenham Court Road was Britain's first family planning clinic after moving from its initial location in Holloway in 1925.]]

===The Marie Stopes International organisation===
{{Main article|Marie Stopes International}}

===Opposition and libel case===

Stopes was even remembered in a playground rhyme:&lt;blockquote&gt;&lt;poem&gt;
Jeanie, Jeanie, full of hopes,
Read a book by Marie Stopes,
But, to judge from her condition,
She must have read the wrong edition.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Hall, Ruth |title=Passionate Crusader |url=https://archive.org/details/passionatecrusad00hall |publisher=Harcourt, Brace, Jovanovich |year=1977 |page=[https://archive.org/details/passionatecrusad00hall/page/n8 5]}}&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;&lt;/blockquote&gt;

==സാഹിത്യജീവിതം==
{{Quotebox|title=Coward's poem to Marie Stopes|width=25%|align=right|quote=&lt;poem&gt;
If through a mist of awful fears,
Your mind in anguish gropes,
Dry up your panic-stricken tears
And fly to Marie Stopes.

If you have missed life's shining goal
And mixed with sex perverts and Dopes,
For normal soap to cleanse your soul
Apply to Marie Stopes.

And if perhaps you fail all round
And lie among your shattered hopes,
Just raise your body from the ground,
And crawl to Marie Stopes.&lt;ref&gt;Sullivan, Esther Beth, &quot;''Vectia'', Man-Made Censorship, and the Drama of Marie Stopes&quot; in ''Theatre Survey'', 46:1 (May 2005), p.93.&lt;/ref&gt;&lt;/poem&gt;}}

==ഗർഭച്ഛിദ്രത്തോടുള്ള നിലപാട്==

==ബീജഗുണനിലപാടുകൾ==

==വ്യക്തിജീവിതം==

==തെരഞ്ഞെടുത്ത കൃതികൾ==
{{Div col|colwidth=35em}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=A Journal From Japan | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.83020 | year=1910 | publisher=Blackie &amp; Son, Limited | location=London |ol=9026688W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Botany; or, The modern study of plants| url=https://archive.org/details/b28057132 | year=1912 | publisher=T. C. &amp; E. C. Jack | location=London and Edinburgh |ol=9026684W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Catalogue of the Mesozoic Plants in the British Museum (Natural History): The Cretaceous Flora: Part I - II | year=1913 | publisher= British Museum| location=London }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes |author2= Jôji Sakurai | title=Plays of Old Japan | url=https://archive.org/details/playsofoldjapan00stopuoft | year=1913 | publisher=William Heinemann| location=London }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes |author2= Jôji Sakurai | title=Plays of Old Japan: The 'Nô' | year=1927 | publisher=Eclipse Press  |ol=9026704W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title= The 'Fern ledges' Carboniferous flora of St. John, New Brunswick | year= 1914 |publisher= Government of Canada, Government Printing Bureau |location= Ottawa }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Man, other poems, and a preface | url=https://archive.org/details/b24874759 | year=1914 | publisher= William Heinemann | location=London |ol=9026691W}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Conquest; or, A piece of jade; a new play | url=https://archive.org/details/conquestorpieceo00stop | year=1917 | publisher=French | location=London}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Married Love | year=1918 | publisher=Fifield and Co. | location=London | isbn=0-19-280432-4 |ol=9026716W}} 
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=Wise Parenthood: A Treatise on Birth Control or Contraception | year=1918 | publisher=Rendell &amp; Co. | location=London | isbn=0-659-90552-3 |ol=9026714W}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=On the Four Visible Ingredients in Banded Bituminous Coal: Studies in the Composition of Coal, No. 1 | year=1918 |publisher= Government of Canada, Government Printing Bureau |location= Ottawa }} 
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=Radiant Motherhood | url=https://archive.org/details/radiantmotherhoo00stopuoft| year=1920 |place=London | publisher= Putnam |ol=9026706W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=The Truth about Venereal Disease | year=1921 |place=London | publisher= Putnam }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=Contraception (birth control) its theory, history and practice | year=1923 |place= London | publisher=J. Bale, Sons &amp; Danielsson |ol=9026713W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=Our Ostriches | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.42292| year=1923 |place=London | publisher= Putnam  |ol=9026703W}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=Sex and the Young| url=https://archive.org/details/sexyoung0000unse| year=1926 |place=New York and London | publisher= Putnam  |ol=53799W}}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=The Human Body | url=https://archive.org/details/b32824087| year=1926 |place=New York and London | publisher= Putnam |ol=9026707W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=A Banned Play and a Preface on the Censorship | year=1926 |place=London | publisher=J. Bale, Sons &amp; Danielsson |ol=9026682W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title=  Enduring Passion | url=https://archive.org/details/bwb_Y0-CPX-147 |year=1928 |place=New York |publisher= Putnam  }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title= Marriage in My Time| url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.200403| year=1935 | publisher= Rich &amp; Cowan Ltd }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes| title=Change of Life in Men and Women| url=https://archive.org/details/changeoflifeinme0000stop| year=1936 |place=New York | publisher= Putnam  |ol=9026710W }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title= Your Baby's First Year | url=https://archive.org/details/b3278711x |year=1939 |publisher= Putnam|place= London }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes | title= Oriri |year=1940 |publisher= William Heinemann |place= London }}
* {{cite book | author=Marie C. Stopes|title=The Bathe, an Ecstasy| year=1946 |place=London | publisher=A. Moring |ol=412916W }}
{{Div col end}}
{{botanist|Stopes|Stopes, Marie Charlotte Carmichael}}

== ഇവയും കാണുക==
* [[Birth control movement in the United States]]
* [[Social hygiene movement]]

== അവലംബം ==
{{Reflist|35em}}

== അവലംബ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ==
{{refbegin|35em}}
* {{cite journal | year=1958 | title=Dr. Marie Stopes | journal=[[The Medico-legal Journal]] | volume=26 | issue=2 | pages=70–1 | publisher = | location = | issn = | pmid = 13622045 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}
* {{cite journal | last=Taylor | first=L. | authorlink = |date=October 1971 | title=The unfinished sexual revolution (Marie Stopes) | journal=[[Journal of Biosocial Science]] | volume=3 | issue=4 | pages=473–92 | publisher = | location = | pmid = 4942965 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi = 10.1017/S0021932000008233 }}
* {{cite journal | last=Simms | first=M. | authorlink = |date=October 1975 | title=Marie Stopes Memorial Lecture 1975. The compulsory pregnancy lobby—then and now | journal=[[The Journal of the Royal College of General Practitioners]] | volume=25 | issue=159 | pages=709–19 | publisher = | location = | issn = | pmid = 1104826 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | pmc=2157852 }}
* {{cite journal | last=Hall | first=L. A. | authorlink = |date=June 1983 | title=The Stopes collection in the Contemporary Medical Archives Centre at the Wellcome Institute for the History of Medicine | journal=[[The Society for the Social History of Medicine Bulletin]] | volume=32 | issue = | pages=50–1 | publisher = | location = | issn = | pmid = 11611236 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}
* {{cite journal | last=Hall | first=L. A. | authorlink = | year=1985 | title=&quot;Somehow very distasteful&quot;: doctors, men and sexual problems between the wars | journal=[[Journal of Contemporary History]] | volume=20 | issue=4 | pages=553–74 | publisher = | location = | pmid = 11617291 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-contemporary-history_1985-10_20_4/page/553| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi=10.1177/002200948502000404 }}
* {{cite journal | last=Bacchi | first=C. | authorlink = | year=1988 | title=Feminism and the &quot;eroticization&quot; of the middle-class woman: the intersection of class and gender attitudes | journal=[[Women's Studies International Forum]] | volume=11 | issue=1 | pages=43–53 | publisher = | location = | pmid = 11618316 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_womens-studies-international-forum_1988_11_1/page/43| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi=10.1016/0277-5395(88)90006-4 }}
* {{cite journal | last=Davey | first=C. | authorlink = | year=1988 | title=Birth control in Britain during the interwar years: evidence from the Stopes correspondence | journal=[[Journal of Family History]] | volume=13 | issue=3 | pages=329–45 | publisher = | location = | pmid = 11621671 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-family-history_1988_13_3/page/329| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi=10.1177/036319908801300120 }}
* {{cite journal | last=Fairley | first=A. | authorlink = |date=May 1990 | title=The birth of birth control | journal=[[Canadian Medical Association Journal]] | volume=142 | issue=9 | pages=993–95 | publisher = | location = | issn = | pmid = 2183921 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | pmc=1451747 }}
* {{cite journal | last=Jones | first=G. | authorlink = |date=August 1992 | title=Marie Stopes in Ireland—the Mother's Clinic in Belfast, 1936–47 | journal=[[Social History of Medicine]] | volume=5 | issue=2 | pages=255–77 | publisher = | location = | issn = | pmid = 11623088 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = | doi=10.1093/shm/5.2.255}}
* {{cite journal | last=Geppert | first=A. C. T.| authorlink = |date=January 1998 | title=Divine sex, happy marriage, regenerated nation: Marie Stopes's marital manual ''Married Love'' and the making of a best-seller, 1918–1955 | journal=[[Journal of the History of Sexuality]] | volume=8 | issue=3 | pages=389–433 | publisher = | location = | issn = | pmid = 11620019 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-sexuality_1998-01_8_3/page/389| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}
* {{cite journal | last=Fisher | first=Kate | authorlink = | year=2002 | title=Contrasting cultures of contraception: birth control clinics and the working-classes in Britain between the wars | journal=[[Clio Medica]] | volume=66 | issue = | pages=141–57 | publisher = | location = | issn = | pmid = 12028675 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}
* {{cite journal | last=Sakula | first=Alex | authorlink = |date=August 2003 | title=Plaques on London houses of medico-historical interest; Marie Stopes (1880–1958) | journal=[[Journal of Medical Biography]] | volume=11 | issue=3 | pages=141 | publisher = | location = | issn = | pmid = 12870036 | bibcode = | oclc =| id = | url = | language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}
* {{cite book | author=Aylmer Maude | title=The Authorized Life of Marie C. Stopes | url=https://archive.org/details/b29977587 | year=1924 |place=London | publisher=Williams &amp; Norgate }}
:{{cite book | author=Aylmer Maude | title=Marie Stopes: Her Work and Play | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.176142 | year=1933 |place=London | publisher=John Bale &amp; Sons and Danielsson}}
* {{cite book | author=Keith Briant | title=Passionate Paradox: The Life of Marie Stopes | url=https://archive.org/details/bwb_P8-AXW-405 | year=1962 | place=New York | publisher=W.W. Norton &amp; Co. }}
* {{cite book | author=Ruth Hall | title=Marie Stopes: a biography | year=1978 |place=London| publisher=Virago, Ltd. | isbn=0-86068-092-4}}
* {{cite book | author=June Rose | title=Marie Stopes and the Sexual Revolution | url=https://archive.org/details/mariestopessexua00rose | year=1992 | publisher=Faber and Faber |place=London| isbn=0-571-16970-8}}
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{external links|date=April 2017}}
{{Wikisource author}}
{{Library resources box|by=yes|onlinebooksby=yes|viaf=122296084}}
* {{Gutenberg author | id=Stopes,+Marie+Carmichael}}
* {{Internet Archive author |sname=Marie Stopes}}
* {{Librivox author |id=2115}}
* {{UK National Archives ID}}
*[http://www.lesleyahall.net/stopes.htm &quot;Situating Stopes&quot;], by Lesley A. Hall, [[Wellcome Library]], London
*[https://web.archive.org/web/20070208170818/http://www.isleofportlandpictures.org.uk/Surnames/Stopes/ Pictures of Marie Stopes and Thomas Hardy at her Portland home]
*[http://www.mariestopes.org Marie Stopes International]
*'''Regional Websites'''
{{Div col}}
**[http://www.mariestopes.org.uk UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181205031438/https://www.mariestopes.org.uk/ |date=2018-12-05 }}
**[http://www.mariestopes.org.au Marie Stopes Australia]
**[http://www.mariestopesinternational.org.au Marie Stopes International Australia]
**[http://www.mariestopes.org.za/ South Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180307001359/https://www.mariestopes.org.za/ |date=2018-03-07 }}
**[http://www.mariestopes.org.mx México] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180608111000/https://mariestopes.org.mx/ |date=2018-06-08 }}
{{div col end}}

{{Authority control}}</text>
      <sha1>46171dval6rvpvwc2nyk2clvn1okeva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫ്രീ സിറ്റി ഓഫ് ഡാൻസിഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>431738</id>
    <revision>
      <id>4632061</id>
      <parentid>3971543</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6382" sha1="7h6eom99lo4dt3oyvkj8w4tzzycx1oc" xml:space="preserve">{{prettyurl|Free City of Danzig}}
{{Infobox Former Country
|conventional_long_name = Free City of Danzig
|native_name = {{lang|de|Freie Stadt Danzig}}&lt;br/&gt;{{lang|pl|Wolne Miasto Gdańsk}}
|common_name = Danzig
|continent = Europe
|region = Central Europe
|country = Poland
|status = Special territory
|status_text = [[City-state|Free City]] under [[League of Nations]] [[Protectorate|protection]]
|empire = League of Nations
|p1 = West Prussia
|flag_p1 = Flagge Preußen - Provinz Westpreußen.svg
|s1 = Reichsgau Danzig-West Prussia
|flag_s1 = Flag of German Reich (1935–1945).svg
|image_flag = Flag of the Free City of Danzig.svg
|image_coat = Wappen Freie Stadt Danzig.svg
|national_motto = ''&quot;{{lang|la|[[Nec Temere, Nec Timide]]}}&quot;''&lt;br /&gt;{{smaller|&quot;Neither rashly nor timidly&quot;}}
|national_anthem = ''[[Für Danzig|{{lang|de|Für Danzig|nocat=y}} / {{lang|pl|Gdańsku|nocat=y}}]]''
|image_map = Gdansk Bay Borderlines 1939 English.svg
|image_map_caption = Danzig, surrounded by Germany and Poland
|image_map2 = Free City Danzig 1930.svg
|image_map2_caption = Location of the Free City of Danzig in 1930s Europe
|capital = [[Gdańsk|Danzig]]
|latd=54 |latm=21 |latNS=N |longd=18 |longm=40 |longEW=E
|common_languages = {{plainlist|
*[[German language|German]]
*[[Polish language|Polish]]}}
|religion = {{plainlist|
*64.6% [[Lutheranism|Lutheran]]
*32.2% [[Roman Catholic Church|Catholic]] {{small|(1938)}}{{citation needed|date=November 2012}}}}
|government_type = Republic
|title_leader = High Commissioner
|leader1 = Reginald Tower
|year_leader1 = 1919–1920
|leader2 = Carl Jacob Burckhardt
|year_leader2 = 1937–1939
|title_deputy = [[Administrations of Danzig before April 1945#Free City of Danzig|Senate President]]
|deputy1 = Heinrich Sahm
|year_deputy1 = 1920–1931
|deputy2 = Arthur Greiser
|year_deputy2 = 1934–1939
|legislature = ''{{lang|de|[[Volkstag]]}}''
|era = Interwar period
|event_start = Established
|date_start = 15 November
|year_start = 1920
|event1 = [[Invasion of Poland]]
|date_event1 = 1 September 1939
|event_end = Annexed by [[Nazi Germany|Germany]]
|date_end = 2 September
|year_end = 1939
|stat_year1 = 1923
|stat_area1 = 1966
|stat_pop1 = 366730
|currency = {{plainlist|
*[[German Papiermark|Papiermark]] {{small|(before 1923)}}
*[[Danzig gulden]] {{small|(from 1923)}}}}
|today = {{flagcountry|Poland}}
}}
[[ബാൾട്ടിക് കടൽ|ബാൾട്ടിക് കടൽ]] തുറമുഖമായ ഡാൻസിഗും (ഇപ്പോൾ ഗഡാൻസ്ക്, പോളണ്ട്) ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ 200 ഓളം പട്ടണങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന 1920 നും 1939 നും ഇടയിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു അർദ്ധ സ്വയംഭരണ നഗര-സംസ്ഥാനമായിരുന്നു '''ഫ്രീ സിറ്റി ഓഫ് ഡാൻസിഗ്''' (Free City of Danzig) (ജർമ്മൻ: ഫ്രെഡി സ്റ്റഡ്ട് ഡാൻസിഗ്; പോളിഷ്: വോൾനെ മിയസ്റ്റോ ഗഡൻസ്ക്). [[ഒന്നാം ലോക മഹായുദ്ധം]] അവസാനിച്ചതിനുശേഷം 1919-ലെ [[വെഴ്സായ് ഉടമ്പടി|വെഴ്സായ് ഉടമ്പടിയുടെ]] ആർട്ടിക്കിൾ 100 (ഭാഗം III ന്റെ സെക്ഷൻ XI) അനുസരിച്ച് 1920 നവംബർ 15 ന്  ഈ ഭൂപ്രദേശം നിലവിൽ വന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book| title = Danzig&amp;nbsp;– Biographie einer Stadt| url = https://books.google.com/?id=9ifeo6zdSMcC| date = February 2011| publisher = C.H. Beck| language = German| isbn = 978-3-406-60587-1| page = 189| last1 = Loew| first1 = Peter Oliver| authorlink1 = Peter Oliver Loew }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| title = Das Bistum Danzig in Lebensbildern| url = https://books.google.com/?id=VMvgZQrdkxcC| year = 2003| publisher = LIT Verlag| language = German| isbn = 978-3-8258-6284-8| page = 8| last1 = Samerski| first1 = Stefan }}&lt;/ref&gt;

[[File:Polish passport issued at Danzing, Gdansk.jpg|thumb|Polish passport issued at Danzig by the &quot;Polish Commission for Gdansk&quot; in 1935 and extended again in 1937, before the holder immigrated to British Palestine the following year.]]
== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Free City of Danzig}}
* [http://www.many-roads.com/libraries/prussia-histories/ Extensive Prussian/ Danzig Historical Materials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914082324/http://www.many-roads.com/libraries/prussia-histories/ |date=2014-09-14 }} (many in German)
* [http://www.danzig.org/modules.php?op=modload&amp;name=Gallery&amp;file=index&amp;func=showmedia&amp;img_id=716 Map of the Free City]
* [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/Danzig.html Jewish community history]
* [http://www.zum.de/whkmla/region/eceurope/xdanzig.html History of Gdańsk / Danzig]
* [http://www.danzig-online.pl/ Danzig Online]
* [https://web.archive.org/web/20061007112725/http://www.experiencepoland.com/gdanskhistory.html Gdańsk history]
* [http://www.globosapiens.net/travel-information/Gdansk-392.html Celebration of Gdańsk's centenary in 1997]
* [https://web.archive.org/web/20070428123313/http://www.salon.com/wlust/feature/1998/01/05feature.html History &amp; Hallucination], ''Wanderlust'', [[Salon.com]], January 5, 1998.
* {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070930074120/http://www.theglobeandmail.com/servlet/ArticleNews/TPStory/LAC/20040522/POLAND22/TPTravel/TopStories |date=September 30, 2007 |title=The power of Gdansk }}
* [https://web.archive.org/web/20111124115456/http://www.passportland.com/images/klein-franz/klein-franz.html 1933 Danzig passport], from passportland.com.
* [http://www.storyvault.com/video/view/watching_hitler_drive_past_in_a_motorcade First hand account of growing up in Danzig in the 1930s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927183436/http://www.storyvault.com/video/view/watching_hitler_drive_past_in_a_motorcade |date=2015-09-27 }}, a video interview.

[[വർഗ്ഗം:പോളണ്ടിലെ നഗരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7h6eom99lo4dt3oyvkj8w4tzzycx1oc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രിയാ നമ്പൂതിരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>435656</id>
    <revision>
      <id>4631966</id>
      <parentid>3968838</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="mfltf2ykyieagbc6qu7fdthbhlghjy3" xml:space="preserve">{{PU|Priya Namboothiri}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ഒരു [[കഥകളി]] കലാകാരിയാണ് '''പ്രിയാ നമ്പൂതിരി'''. [[പാലക്കാട്]] [[ശ്രീകൃഷ്ണപുരം]] സ്വദേശിനിയാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണപുരം കോടനാട്ട് മനയ്ക്കൽ ശങ്കരനാരായണൻ നമ്പൂതിരിയുടെയും ദേവി അന്തർജനത്തിന്റെയും മകളായി ജനിച്ച പ്രിയ നമ്പൂതിരി കഴിഞ്ഞ 24 വർഷങ്ങളായി കഥകളി അഭ്യസിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mathrubhumi.com/thrissur/nagaram/-malayalam-news-1.1042207 |title=ബാലിവിജയത്തിൽ രാവണനായി പ്രിയ നമ്പൂതിരി, മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് |access-date=2018-07-29 |archive-date=2016-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160609160221/http://www.mathrubhumi.com/thrissur/nagaram/-malayalam-news-1.1042207 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[മുംബൈ]] സർവകലാശാലയുടെ കീഴിലുള്ള നളന്ദ നൃത്തവിദ്യാലയത്തിലെ അധ്യാപകനായ കലാമണ്ഡലം ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ ശിഷ്യയാണ് പ്രിയ. [[രാവണൻ]], [[ഹനുമാൻ]], [[നരകാസുരൻ]], [[കാട്ടാളൻ]] തുടങ്ങി നിരവധി വേഷങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുംബൈയിൽ സ്ഥിരതാമസമാണ്. മുംബൈയിൽ ടി.സി.എസിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ സുദീപാണ് ഭർത്താവ്. മകൾ: അനന്യ. 

==പുരസ്കാരങ്ങൾ==
കഥകളി വേഷത്തിനുള്ള കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ 2018-ലെ ജൂനിയർ ഫെലോഷിപ് പ്രിയാ നമ്പൂതിരിക്ക് ലഭിച്ചു.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20180729091727/https://localnews.manoramaonline.com/palakkad/local-news/2018/07/28/28072018-article-1.html പ്രിയാ നമ്പൂതിരിക്ക് കഥകളി ഫെലോഷിപ്, മനോരമ ചുറ്റുവട്ടം.]&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{RL}}

[[വർഗ്ഗം:കഥകളി കലാകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:പാലക്കാട് ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>mfltf2ykyieagbc6qu7fdthbhlghjy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബൂ (പ്രോഗ്രാമിംഗ് ലാംഗ്വേജ്)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>444297</id>
    <revision>
      <id>4632153</id>
      <parentid>3821638</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4990" sha1="745iyiykoiy1hhbpnpz87gn1skxc2vj" xml:space="preserve">{{Infobox programming language
|name = ബൂ 
|logo = [[File:BooLogo.png]]
|paradigm = [[Object-oriented analysis and design|Object oriented]]
|year = {{Start date and age|2003}}
|designer = [[Rodrigo B. De Oliveira]]
|developer = [[Rodrigo B. De Oliveira]]
|latest_release_version = 0.9.7
|latest_release_date = {{Start date and age|2013|03|25|df=y}}
|typing = [[static typing|static]], [[strong typing|strong]], [[Type inference|inferred]], [[duck typing|duck]]
|implementations =
|dialects =
|influenced_by = [[C Sharp (programming language)|C#]], [[Python (programming language)|Python]]
|influenced = [[Genie (programming language)|Genie]], [[Vala (programming language)|Vala]]
|programming_language = [[C Sharp (programming language)|C#]]
|platform = [[Common Language Infrastructure]] ([[.NET Framework]] &amp; [[Mono (software)|Mono]])/
|license = [[BSD licenses|BSD 3-Clause]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://github.com/bamboo/boo/blob/master/license.txt | title=license.txt | accessdate=August 5, 2015 | website=github.com}}&lt;/ref&gt;
|website = {{URL|https://github.com/boo-lang}}, {{URL|http://boo-lang.org}}
}}
'''ബൂ''' ഒരു ഒബ്ജക്റ്റ് ഓറിയന്റഡ്, സ്റ്റാറ്റിക് ടൈപ്പ്ഡ്, പൊതു ഉപയോഗ പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷയാണ്. അത് യൂണികോഡിനായുള്ള കോമൺ ലാംഗ്വേജ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിന്റെ പിന്തുണയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കും. ഇന്റർനാഷണലൈസേഷൻ, വെബ് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എന്നിവ ഒരു പൈത്തൺ-ഇൻസ്പൈൻഡ് സിന്റാക്സ്&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://boo.codehaus.org/BooManifesto.pdf | title = The boo Programming Language | author = Rodrigo Barreto de Oliveira | year = 2005 | format = [[PDF]] | accessdate = February 22, 2009 |url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090206045607/http://boo.codehaus.org/BooManifesto.pdf | archivedate = February 6, 2009 | df =  }}&lt;/ref&gt; ഉപയോഗിക്കുകയും ഭാഷയിലും കമ്പൈലർ വിപുലീകരണത്തിലും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധയും നൽകുകയും ചെയ്തു. ടൈപ്പുചെയ്യൽ അനുവാദം, ജനറേറ്ററുകൾ, മൾട്ടിടൈം രീതികൾ, ഓപ്ഷണൽ ഡക്ക് ടൈപ്പിംഗ്, മാക്രോകൾ, യഥാർത്ഥ ക്ലോസ്ചറുകൾ, കറിയിംഗ്, ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ് ഫംഗ്ഷനുകൾ എന്നിവ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
യൂണിറ്റി ഗെയിം എൻജിൻ (യൂണിറ്റി ടെക്നോളജീസ് ഡി ഒലിവൈറ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന മൂന്ന് സ്ക്രിപ്റ്റിംഗ് ഭാഷകളിലൊന്നായിരുന്നു ഇത്. 2014 ൽ ചെറിയ ഉപയോക്തൃബേസ് കാരണം ഇത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://blogs.unity3d.com/2014/09/03/documentation-unity-scripting-languages-and-you/| title=Documentation, Unity scripting languages and you| author=aleksandr| date=September 3, 2014| website=Unity Blogs| access-date=2018-10-05| archive-date=2020-09-22| archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054637/https://blogs.unity3d.com/2014/09/03/documentation-unity-scripting-languages-and-you/| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ബൂ ബിഎസ്ഡി 3(BSD 3) ക്ലോസ് ലൈസൻസ് പ്രകാരം സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വേർ ആണ് ബൂ. മൈക്രോസോഫ്റ്റ്  ഡോട്ട്നെറ്റിനും മോണോ ചട്ടക്കനുസൃതമായും ഇത് പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.
==കോഡ് സാമ്പിളുകൾ==
===ഹലോ വേൾഡ് പ്രോഗ്രാം===
&lt;source lang=&quot;boo&quot;&gt;
print &quot;Hello World!&quot;
&lt;/source&gt;
===ഫിബൊനാച്ചി സീരീസ് ജനറേറ്റർ ഫംഗ്ഷൻ===
&lt;source lang=&quot;boo&quot;&gt;
def fib():
    a, b = 0L, 1L       # The 'L's make the numbers double word length (typically 64 bits)
    while true:
        yield b
        a, b = b, a + b

# Print the first 5 numbers in the series:
for index as int, element in zip(range(5), fib()):
    print(&quot;${index+1}: ${element}&quot;)
&lt;/source&gt;
==ഇതും കാണുക==
{{Portal|Free software}}
* [[Fantom (programming language)|Fantom]]
* [[Groovy (programming language)|Apache Groovy]]
* [[അയൺപൈത്തൺ]]
* [[IronRuby]]
* [[Nemerle]]
* [[REBOL]]

==അവലംബം==</text>
      <sha1>745iyiykoiy1hhbpnpz87gn1skxc2vj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാർക്ക് ഹിക്ക്മാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>445201</id>
    <revision>
      <id>4632239</id>
      <parentid>4100550</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T06:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1899" sha1="e6c0qqvq09h7ey6iiwwmm97mdnwysgj" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mark Hickman}}
{{MedalTop}}
{{MedalSport|Men's [[Field hockey at the Summer Olympics|field hockey]]}}
{{MedalGold|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Field hockey at the 2004 Summer Olympics|Team competition]]}}
{{MedalBottom}}
'''മാർക്ക് ക്രിസ്റ്റഫർ ഹിക്ക്മാൻ''' OAM (ജനനം: ആഗസ്റ്റ് 22, 1973, നോർത്ത് ടെറിട്ടറി, [[ഡാർവിൻ]]) [[ഓസ്ട്രേലിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[ഹോക്കി]] ഗോൾ കീപ്പർ ആണ്. ഗ്രീസിലെ [[ഏതൻസ്|ഏഥൻസ്സിൽ]] [[ഒളിമ്പിക്സ് 2004 (ഏതൻ‌സ്)|2004 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] [[gold medal |സ്വർണ്ണ മെഡൽ]] നേടിയ ടീമിലെ അംഗമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [https://web.archive.org/web/20020107160938/http://www.hockey.org.au/natteams/player_details.asp?PlayerID=225 Profile on Hockey Australia]
{{Use dmy dates|date=August 2011}}
{{Australia FH Squad 2004 Summer Olympics}}

[[വർഗ്ഗം:1973-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ പുരുഷ ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയൻ ഒളിമ്പിക് സ്വർണ്ണ മെഡൽ ജേതാക്കൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ ഒളിമ്പിക് ഫീൽഡ് ഹോക്കി കളിക്കാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫീൽഡ് ഹോക്കിയിൽ ഒളിമ്പിക് മെഡൽ നേടിയവർ]]</text>
      <sha1>e6c0qqvq09h7ey6iiwwmm97mdnwysgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൃഗചരിതം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>450290</id>
    <revision>
      <id>4632261</id>
      <parentid>3968795</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4978" sha1="d6x1ow0ikbkcsfq73keuv651m9l3lvs" xml:space="preserve">{{PU|Mrugacharitham}}
{{Infobox Book 
| name          =മൃഗചരിതം 
| title_orig    = 
| translator    = 
| image         =[[File:Mṛgacaritaṃ CiXIV282 007.jpg|150ബിന്ദു]]
| image_caption = പ്രധാനതാൾ
| author        = [[ജെ.ജി. ബ്യൂട്ട്‌ലർ|റവ. ജെ.ജി. ബ്യൂട്ട്‌ലർ]]
| illustrator   = 
| cover_artist  = 
| country       = ഇന്ത്യ
| language      =  മലയാളം
| genre         = ജന്തുശാസ്ത്രം
| publisher     =
| release_date  = 1860
| english_release_date = 
| media_type    = 
| pages         = 167
| isbn          = 
}}
1860-ൽ റവ. [[ജെ.ജി. ബ്യൂട്ട്‌ലർ]] രചിച്ച് [[സി.എം.എസ്. പ്രസ്സ്|കോട്ടയം സി.എം.എസ്. പ്രസ്]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ച [[ജന്തുശാസ്ത്രം|ജന്തുശാസ്ത്ര]] ഗ്രന്ഥമാണ് '''മൃഗചരിതം'''. ഇതിന്റെ അച്ചടിപ്പുസ്തകം  [[ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല|ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാലയിലെ]] [[ഹെർമൻ ഗുണ്ടർട്ട്|ഗുണ്ടർട്ട്]] ശേഖരത്തിലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. 167 താളുകളുള്ള ഈ പുസ്തകം 6 പർവ്വങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[മലയാളം]] അച്ചടിയിൽ കളർ ചിത്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ പുസ്തകമാണ് മൃഗചരിതം. റവ. ജെ.ജി. ബ്യൂട്ട്‌ലർ [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂരിനടുത്തുള്ള]] [[കുന്നംകുളം]] കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒരു സി.എം.എസ്. മിഷനറി ആയിരുന്നു. [[ഫ്രാൻസെസ് ആനി ബേക്കർ]] ആണ് ഇതിലെ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചത്.&lt;ref&gt;{{cite news |title=മുണ്ടക്കയം:മലയാളം അച്ചടിയിലെ അറിയപ്പെടാത്ത ചരിത്രം |url=https://drive.google.com/file/d/1jMG2eUSxTJkSZaI23-gJ1g6rqkS1WdQI/view |accessdate=29 നവംബർ 2020}}&lt;/ref&gt;

[[മൃഗങ്ങൾ]], [[പക്ഷികൾ]], [[മീൻ|മീനുകൾ]], [[പുഴു|പുഴുക്കൾ]] എന്നിവയെ പറ്റിയുള്ള [[വിജ്ഞാനശാസ്ത്രം|വൈജ്ഞാനിക]] സാഹിത്യമാണ് പുസ്തകത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം. മുലകുടിപ്പിക്കുന്ന ജന്തുക്കൾ, [[പക്ഷി|പക്ഷികൾ]],  ഇഴജന്തുക്കൾ, [[മത്സ്യം|മത്സ്യങ്ങൾ]], രക്തമില്ലാത്ത ജന്തുക്കൾ, ഇറുക്കുന്ന പുഴുക്കൾ എന്നിങ്ങനെ 6 വിഭാഗങ്ങളാണ് പുസ്തകം. ഗ്രന്ഥകാരൻ നിരവധി മൃഗങ്ങളുടെ ഗ്രാമ്യപദങ്ങളും മറ്റുള്ള നാടൻ പ്രയോഗങ്ങളും കണ്ടെടുത്ത് ഈ കൃതിയിൽ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ തന്നെ പിൽക്കാലത്ത് [[ഹെർമ്മൻ ഗുണ്ടർട്ട്]] തന്റെ നിഘണ്ടുവിൽ മൃഗചരിതം എന്ന പുസ്തകത്തെ ധാരാളം അവലംബമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
* [https://web.archive.org/web/20181116200633/http://shijualex.in/1860-mrigacharitham/ 1860 – മൃഗചരിതം – റവ. ജെ.ജി. ബ്യൂട്ട്‌ലർ, ഗ്രന്ഥപ്പുര, ഷിജു അലക്സ്]

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* [[:File:CiXIV282 മൃഗചരിതം Mṛgacaritaṃ 1860.pdf|പുസ്തകം വിക്കിമീഡിയ കോമൺസിൽ]]
* [http://idb.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/CiXIV282 പുസ്തകം ട്യൂബിങ്ങൻ സർവ്വകലാശാല വെബ്സൈറ്റിൽ]
{{ഗ്രന്ഥശാല| മൃഗചരിതം}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളഗ്രന്ഥങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം അച്ചടിയുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>d6x1ow0ikbkcsfq73keuv651m9l3lvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെൻസോയിക് ആസിഡ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>453054</id>
    <revision>
      <id>4632158</id>
      <parentid>4110644</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7984" sha1="fwq754lmmw6kj7ec8b9qrbctr5l9zpw" xml:space="preserve">{{prettyurl|Benzoic acid}}
{{Chembox
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 476995928
| ImageFileL1 = Benzoesäure.svg
| ImageSizeL1 = 100px
| ImageNameL1 = Skeletal formula
| ImageFileR1 = Benzoic-acid-3D-balls.png
| ImageSizeR1 = 100px
| ImageNameR1 = Ball-and-stick model
| ImageFile2 = Pile of benzoic acid crystals.jpg
| ImageSize2 = 270px
| PIN = Benzoic acid&lt;ref name=iupac2013&gt;{{cite book | title =  Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book) | publisher = [[Royal Society of Chemistry|The Royal Society of Chemistry]] | date = 2014 | location = Cambridge | page = 745 | doi = 10.1039/9781849733069-FP001 | isbn = 978-0-85404-182-4| chapter = Front Matter }}&lt;/ref&gt;
| SystematicName = Benzenecarboxylic acid
| OtherNames = Carboxybenzene; [[E210]]; Dracylic acid; Phenylmethanoic acid
|Section1={{Chembox Identifiers
| Abbreviations =
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII = 8SKN0B0MIM
| InChIKey = WPYMKLBDIGXBTP-UHFFFAOYAD
| StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChI = 1S/C7H6O2/c8-7(9)6-4-2-1-3-5-6/h1-5H,(H,8,9)
| StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
| StdInChIKey = WPYMKLBDIGXBTP-UHFFFAOYSA-N
| CASNo = 65-85-0
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| EINECS = 200-618-2
| PubChem = 243
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
| ChemSpiderID = 238
| ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEMBL = 541
| DrugBank_Ref = {{drugbankcite|correct|drugbank}}
| DrugBank = DB03793
| SMILES = O=C(O)c1ccccc1
| InChI = 1/C7H6O2/c8-7(9)6-4-2-1-3-5-6/h1-5H,(H,8,9)
| RTECS = DG0875000
| MeSHName = benzoic+acid
| ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
| ChEBI = 30746
| KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}}
| KEGG = D00038
| 3DMet = B00053
| Beilstein = 636131
| Gmelin = 2946
}}
|Section2={{Chembox Properties
| C=7 | H=6 | O=2
| Appearance = Colorless crystalline solid
| Odor = faint, pleasant odor
| Density = 1.2659 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (15 °C)&lt;br&gt; 1.0749 g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; (130 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| MeltingPtC = 122
| MeltingPt_ref = &lt;ref name=GESTIS/&gt;
| BoilingPtC = 250
| BoilingPt_ref = &lt;ref name=GESTIS&gt;{{GESTIS|ZVG=22810}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt; {{convert|370|C|F K}}&lt;br&gt; decomposes&lt;ref name=chemister&gt;{{cite web|url=http://chemister.ru/Database/properties-en.php?dbid=1&amp;id=679|title=benzoic acid|website=chemister.ru|accessdate=24 October 2018|archive-date=2014-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140523230141/http://chemister.ru/Database/properties-en.php?dbid=1&amp;id=679|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Solubility = 1.7 g/L (0 °C)&lt;br&gt; 2.7 g/L (18 °C)&lt;br&gt; 3.44 g/L (25 °C)&lt;br&gt; 5.51 g/L (40 °C)&lt;br&gt; 21.45 g/L (75 °C)&lt;br&gt; 56.31 g/L (100 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;&lt;ref name=sioc&gt;{{cite book|last = Seidell|first = Atherton|last2 = Linke|first2 = William F.|year = 1952|title = Solubilities of Inorganic and Organic Compounds|publisher = Van Nostrand|url = https://books.google.com/books?id=k2e5AAAAIAAJ|accessdate = 2014-05-29}}&lt;/ref&gt;
| pKa = 4.202&lt;ref&gt;{{cite book|last=Harris|first=Daniel|title=Quantitative Chemical Analysis|year=2010|publisher=W. H. Freeman and Company|location=New York|isbn=9781429254366|pages=AP12|edition=8}}&lt;/ref&gt; 
| SolubleOther = soluble in [[acetone]], [[benzene]], [[carbon tetrachloride|CCl&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;]], [[chloroform|CHCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;]], [[alcohol]], [[ethyl ether]], [[hexane]], [[phenyl]]s, liquid [[ammonia]], [[acetate]]s
| Solubility1 = 30 g/100 g (-18 °C)&lt;br&gt; 32.1 g/100 g (-13 °C)&lt;br&gt; 71.5 g/100 g (23 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent1 = methanol
| Solubility2 = 25.4 g/100 g (-18 °C)&lt;br&gt; 47.1 g/100 g (15 °C)&lt;br&gt; 52.4 g/100 g (19.2 °C)&lt;br&gt; 55.9 g/100 g (23 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent2 = ethanol
| Solubility3 = 54.2 g/100 g (20 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent3 = acetone
| Solubility4 = 4.22 g/100 g (25 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent4 = olive oil
| Solubility5 = 55.3 g/100 g (25 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Solvent5 = 1,4-Dioxane
| pKb =
| IsoelectricPt =
| LambdaMax =
| Absorbance =
| SpecRotation =
| RefractIndex = 1.5397 (20 °C)&lt;br&gt; 1.504 (132 °C)&lt;ref name=chemister /&gt;
| Viscosity = 1.26 mPa (130 °C)
| VaporPressure = 0.16 Pa (25 °C)&lt;br&gt; 0.19 kPa (100 °C)&lt;br&gt; 22.6 kPa (200 °C)&lt;ref name=nist&gt;{{nist|name=Benzoic acid| id= C65850|accessdate=2014-05-23|mask=FFFF|units=SI}}&lt;/ref&gt;
| LogP = 1.87
| MagSus = -70.28·10&lt;sup&gt;−6&lt;/sup&gt; cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;/mol
 }}
|Section3={{Chembox Structure
| CrystalStruct = [[Monoclinic]]
| Coordination =
| MolShape = [[Plane (geometry)|planar]]
| Dipole = 1.72 [[Debye|D]] in [[Dioxane]]
 }}
|Section4={{Chembox Thermochemistry
| DeltaHf = -385.2 kJ/mol&lt;ref name=chemister /&gt;
| DeltaHc = -3228 kJ/mol&lt;ref name=nist /&gt;
| Entropy = 167.6 J/mol·K&lt;ref name=chemister /&gt;
| HeatCapacity = 146.7 J/mol·K&lt;ref name=nist /&gt;
 }}
|Section7={{Chembox Hazards
| ExternalSDS = [http://hazard.com/msds/mf/baker/baker/files/b1356.htm JT Baker]
| GHSPictograms = {{GHS05}}{{GHS07}}&lt;ref name=&quot;sigma&quot;&gt;{{Sigma-Aldrich| id= w213101|name=Benzoic acid|accessdate=2014-05-23}}&lt;/ref&gt;
| GHSSignalWord = Danger
| HPhrases = {{H-phrases|318|335}}&lt;ref name=&quot;sigma&quot; /&gt;
| PPhrases = {{P-phrases|261|280|305+351+338}}&lt;ref name=&quot;sigma&quot; /&gt;
| MainHazards = Irritant
| NFPA-H = 2
| NFPA-F = 1
| NFPA-R = 0
| NFPA-S =
| FlashPtC = 121.5
| FlashPt_ref = &lt;ref name=GESTIS/&gt;
| AutoignitionPtC = 571
| AutoignitionPt_ref = &lt;ref name=GESTIS/&gt;
| ExploLimits =
| PEL =
| LD50 = 1700 mg/kg (rat, oral)
 }}
|Section8={{Chembox Related
| OtherAnions =
| OtherCations =
| OtherFunction = [[Hydroxybenzoic acid]]s&lt;br /&gt;[[Aminobenzoic acid]]s,&lt;br /&gt;[[Nitrobenzoic acid]]s,&lt;br /&gt;[[Phenylacetic acid]]
| OtherFunction_label = [[carboxylic acid]]s
| OtherCompounds = [[Benzaldehyde]],&lt;br /&gt;[[Benzyl alcohol]],&lt;br /&gt;[[Benzoyl chloride]],&lt;br /&gt;[[Benzylamine]],&lt;br /&gt;[[Benzamide]]
 }}
}}
വർണ്ണരഹിത ക്രിസ്റ്റലൈൻ ഖരപദാർത്ഥമായ '''ബെൻസോയിക് ആസിഡ്''' {{IPAc-en|b|ɛ|n|ˈ|z|oʊ|.|ɪ|k}}, C&lt;sub&gt;7&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (or C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;COOH), ലളിതമായ [[ആരോമാറ്റിക്]] [[കാർബോക്സിലിക് ആസിഡ്]] ആണ്. ഗം ബെൻസോയിനിൽ നിന്നാണ് ഇതിൻറെ പേരുത്ഭവിച്ചത്. ഇതിൻറെ ഉറവിടം വളരെക്കാലം മുമ്പുതന്നെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ബെൻസോയിക് ആസിഡ് സസ്യങ്ങളിൽ സ്വാഭാവികമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Scientists uncover last steps for benzoic acid creation in plants | url = http://www.purdue.edu/newsroom/releases/2012/Q3/scientists-uncover-last-steps-for-benzoic-acid-creation-in-plants.html | publisher = Purdue Agriculture News | access-date = 2018-12-16 | archive-date = 2021-01-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210125014732/https://www.purdue.edu/newsroom/releases/2012/Q3/scientists-uncover-last-steps-for-benzoic-acid-creation-in-plants.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;പല ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളുടെയും ജൈവസംശ്ലേഷണത്തിൽ ഒരു ഇന്റർമീഡിയറ്റ് ആയി ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
== അവലംബം==
{{reflist|30em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
{{Commons category|Benzoic acid}}
*{{ICSC|0103|01}}
*{{SIDS|name=Benzoic Acid| id= BENZOATES}}
* [https://web.archive.org/web/20130130175747/http://www.chemicalland21.com/arokorhi/industrialchem/organic/BENZOIC%20ACID.htm ChemicalLand]

{{Local anesthetics}}
{{Anti-arthropod medications}}
{{Consumer Food Safety}}
{{Use dmy dates|date=July 2012}}

[[വർഗ്ഗം:ഫിനൈൽ സംയുക്തങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇ-നമ്പർ അഡിറ്റീവുകൾ]]</text>
      <sha1>fwq754lmmw6kj7ec8b9qrbctr5l9zpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Athulvis</title>
    <ns>3</ns>
    <id>461931</id>
    <revision>
      <id>4631999</id>
      <parentid>4622416</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4631999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107036" sha1="7x6w2bsycq2gy6p8finpn5et80wccek" xml:space="preserve">==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt; 
അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്.  
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&amp;action=edit&amp;section=5 |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;&quot;&gt;[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]]
&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; &quot;&gt;

പ്രിയ സുഹൃത്തേ,&lt;br/&gt;
വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.
[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&amp;action=edit |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th January 2024, we had our first user group meeting held online this year.
** Shared updates about the [[:m:WikiConference Kerala|WikiConference Kerala]] and [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Malayalam_Wikipedia_21st_Birthday_Celebration|21st Birthday Celebration of Malayalam Wikipedia]] held on 23 Dec 2023 at Thrissur.
** Shared updates about the [[:m:Wikimedians_of_Kerala/Events/Wikisource_Digitization_Event,_Pala|Wikisource digitization program]] held at St. Mary's GHSS Pala. 
** Discussed about the Monthly newsletter of UG....([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Feb 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/February_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26198188 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's first newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th February 2024, we had our second user group meeting held online at Google Meet platform this year.
** Shared updates about the ongoing [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]] by [[User:Tonynirappathu]].
** Discussed about the [[:m:Tamil-Malayalam Community Collaboration|Tamil-Malayalam Community Collaboration]] plans and invited members to join the initiate.
** Discussed the technical issues in the Malayalam Wikipedia and shared updates about the ''Wikimedians of Kerala technical group'' ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/January_2024|Read more at...]])
* On-going events &amp; activities
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Shared updates about [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ഫെമിനിസം_ആന്റ്_ഫോക്ലോർ_2024|Feminism and Folklore 2024]] - Ongoing edit-a-thon in Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 30th Mar 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/March_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 17:30, 28 മാർച്ച് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's third newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 30th March 2024, we had our third user group monthly meeting held online at User Group's Telegram platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki campaigns.
** Discussed about [[:c:Wiki Loves Earth 2024|Wiki loves Earth]] campaign and usergroup's interest in organising it in India level.
** Discussed about WikiFunctions and members shared updates about their views. ([[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup_/March_2024|Read more at...]])

'''Eevents &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
** [[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group is planning to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th Arp 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/April_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) 06:18, 21 ഏപ്രിൽ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26496337 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April-May 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27th April, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the ongoing user group activities and plans for organising some Wiki edit-a-thons and hack-a-thons.
** Discussed about recent happenings in Malayalam Wikipedia.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2024|'' Read more at...'']])
* On 25th May, we had our monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Discussed about India election 2024 edit-a-thon running in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about technical training for editors in Malayalam Wikipedia.
** Discussed about Indic Media Wiki Developers user group [[:m:Wikimedia Hackathon Kochi - 2024|Hackathon]] happened at Tinkerspace, Kalamassery.([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2024|'' Read more at...'']])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
**[[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been started on April 15th to create and updated articles in Malayalam Wikipedia related to the Lok Sabha election.
**[[:m:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
**[[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group has proposed an application to participate in [[:m:Software Collaboration for Wikidata/Open Call|Software Collaboration for Wikidata]]
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 15th June 2024 - [[:m:Event:Wikimedians_of_Kerala/Monthly_Meetup/June_2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Rajithsiji|Rajithsiji]] &amp; [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 13:26, 14 ജൂൺ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26940905 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - June 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 15th June 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** Shared updates about the MC final draft version and voting procedure. Suggested open voting in meta to select the offical voter of the Wikimedians of Kerala UG.
** Shared updates about Technical Consultations 2024 program by Indic MediaWiki Developers UG and discussed how community members can get involved.
** Shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|Wiki Loves Onam Rapid grant]] by User:Gnoeee and discussed the focus of the event with the members. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2024|Read more at...]])
* On 29th June 2024, we had a special meeting held online at Jitsi platform to discuss with the UG members and Malayalam community about the MC voting.
** User:Ranjithsiji was selected as official voter of UG after open voting in meta and asked the community about the feedback before voting.
** Discussed about Movement Charter and members shared updates about their views. UG members invloved in translating the MC page to Malayalam. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/MC discussion June 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* Past events &amp; activities supported by User Group
** [[:ml:WP:IGE2024|Indian general election edit-a-thon 2024]] has been ended on June 15th and nearly [https://editathonstat.toolforge.org/ige24/index.php 87 articles] has been created/updated.
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 20th July 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 08:41, 16 ജൂലൈ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=26958227 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - July 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 20th July 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Akhilan presented the idea about photo documentation that aims to document a village and a photo scavenger hunt. The more details about it can been seen at [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Village Documentation - Thalavoor|Village Documentation - Thalavoor]] and [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Wikipedia Takes Kollam|Wikipedia Takes Kollam]] pages.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Grants:Programs/Wikimedia Community Fund/Rapid Fund/Wiki loves Onam (ID: 22670765)|''Wiki Loves Onam'']] grant proposal which got approved for in FY 2023-24 (Round 6) that aims to document videos and photos in Wikimedia platforms. Planning to share more updates in the month of August.
** Discussed about the user groups upcoming months plan. User:Ranjithsiji and User:Manojk shared plans for submitting grant proposals for organising some events in upcoming months. 
** Community members User:Irvin calicut, User:Akhilan, User:Tonynirappathu was elected for auditing the grants involving the user group.([https://etherpad.wikimedia.org/p/IN-KL_Meetup_July_2024 read more at...])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User group members User:Gnoeee and User:Ranjithsiji will be travelling to Wikimania this year from Kerala and User:Mujeebcpy will be joining from Austria.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 17th Aug 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 14:49, 3 ഓഗസ്റ്റ് 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27190605 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - August 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 17th August 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee and User:Ranjithsiji shared their experience in attending Wikimania 2024 at Katowice, Poland from Kerala. The other known Malayali Wikimedians attended this years Wikimania in-person are User:Mujeebcpy, User:Jsamwrites and User:Leaderboard
** User:Ranjithsiji presented a talk on Schoolwiki project and presented the poster describing activities of Wikimedians of Kerala UG. User:Gnoeee presented the poster describing the activities of OpenDataKerala community.
** User:Ranjithsiji and User:Mujeebcpy worked on a tool named 'Vcutcli' to create small videos by cutting a large video using starting and ending timestamps during Wikimania.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]]. The photography campaign in Wikimedia Commons and Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia was discussed.
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** Discussed about the IndiaFOSS 2024 event at Bangalore and two representatives of User-group was planned to attend the event.
** Community members are encouraged to apply for Train the Trainer (TTT) 2024, which will be held in Odisha.
** Community members User:Gnoeee, User:Irshadpp, User:Manojk and User:Ranjithsiji shared their selection to participate in the Wiki Technology Summit taking place on 4th and 5th Oct at Hyderabad. ([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2024|Read more...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - the photography campaign at Wikimedia Commons
** [[:ml:WP:വിക്കി ഓണത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നു 2024|Wiki Loves Onam 2024]] - Edit-a-thon at Malayalam Wikipedia
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21st September 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:34, 19 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - September 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 21st Sept 2024, we had our user group monthly meeting held online at Jitsi platform.
** User:Gnoeee started the meetup welcoming everyone and shared the agenta for this months meetup  as listed in the event page.
** User:Ranjithsiji shared the UG's grant proposal details and the plans for upcoming months.
** User:Ranjithsiji shared his experience in attending IndiaFOSS along with Naveen Francis. Both of them represented the reperentative of Wikimedians of Kerala UG at IndiaFOSS. User:Gnooee's workshop on OpenRefine has been accepted for IndiaFOSS, but due to his absence for personal reasons the workshop was taken by User:Ranjithsiji and Ayushi, an Outreachy intern who has worked with the OpenRefine team.
** User:Gnoeee has been reminded about the last date to submit the Technical Consultations form that was shared in the Village pump, mailing list and other social media platforms.
** User:Gnoeee shared updates about the [[:m:Wiki loves Onam 2024|Wiki Loves Onam 2024 campaign]].
** Discussed about organising Wikidata Birthday celebration and Wikimedians of Kerala Annual Meetup this year.
** User:Ranjithsiji shared an update about the online workshop 'Introduction to Wikipedia' he did for SFLC Delhi.
** The Sacharam project idea was discussed. Participants mentioned it would  good to discuss with the person who proposed it in the next meeting.
** User:Tonynirappathu shared update about his Book Digitization work.
** Shared the discussion that is going on about the planned WCI 2025
([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2024|Read more at...]])

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 12th October 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|Global message delivery]] by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:37, 8 ഒക്ടോബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27485031 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - October 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's [[:M:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2024|nineth newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 12th Oct 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 17 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone and shared the agenda for this months meetup as listed in the event page.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:commons:Commons:Wiki Loves Onam 2024|Wiki Loves Onam campaign]], highlighting that over 4,000 files were uploaded by more than 100 participants between September 1st and 30th.
** User:VSj (WMF) shared the updates about Sancharam project. During the discussion, participants actively contributed by sharing valuable feedback and raising questions to clarify specific aspects of the initiative. Challenges were noted, including technical support for uploading, handling licenses, and managing the content.
** User:Ranjithsiji shared an update on organizing Wikidata birthday with a community gathering and workshop in Kerala, with the potential to collaborate with the OpenStreetMap (OSM) community for greater engagement and shared learning opportunities.
** User:Gnoeee shared an update on Wikidata's 12th Birthday celebrations led by the Wikimedians of Kerala UG on Wikidata Oct 13th-19th. One week focusing on [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday#Week_1|improving hospital and health center data]].
** User:Manojk shared an update on the WikiConference Kerala that is planned to be hosted at Thrissur during the month of December. More details will be shared soon. Also shared update on up-coming Malayalam Wikisource activities.
** During the discussion, participants explored the idea to submit a bid for hosting the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|WCI 2025]] in Kerala. The participants expressed their support for the idea, and decided to form a dedicated group was to work on the bid proposal and submit the bid for Kochi location.
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis and User:Jameela P. got selection to attend Train-the-Trainer (TTT) program that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.
* User:Gnoeee has received an invitation from the WikiArabia Conference team to attend the conference and to organize an OpenRefine workshop during the conference in Oman.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:m:Wikimedians of Kerala/Projects/Book Digitization|Book Digitization]]
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/Wikidata Twelfth Birthday|Wikidata Twelfth Birthday datathon]]
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 9th November 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:46, 4 നവംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - November 2024 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's tenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 9th Nov 2024, we had our user group monthly meeting held online at Google meet. 15 members attended the meeting.
** User:Gnoeee started the meeting welcoming everyone to the meeting and shared the agenda for this months meetup.
** User:Gnoeee shared the updates about [[:m:Wiki Loves Onam/Video documentation|Wiki Loves Onam Video documentation]], that features a collection of 10 videos documented in Commons that capture key events and customs associated with the festival.
** User Gnoeee shared the update about the selection of the [[:m:WikiConference India 2025/City Selection|Kochi venue for the WikiConference India 2025 bid proposal]] submitted by the User Group.
** User:Irvin calicut shared an update of [[:m:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds in India]] photography campaign dedicated to celebrating and documenting the remarkable avian biodiversity across India.
** User:Gnoeee shared his experience participating in [[:m:WikiArabia 2024|WikiArabia 2024]] and providing training on OpenRefine to the participants. He also shared an update on his discussion with User:VSj (WMF) during the event about the Sancharam project.
** User:Akhilan shared the update on [[:s:ml:WS:Pallikkoodam|പള്ളിക്കൂടത്തിലേക്ക് വീണ്ടും (Back to School)]] campaign which focus to digitize old Malayalam textbooks in Malayalam Wikisource. Members User:Tonynirappathu and User:Manoj also part of the discussion of the project.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on celebrating [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Wikidata workshop and birthday celebration at Wayanad|Wikidata's 12th Birthday]] in collabration with OSM community during SoTM Kerala 2024 event.
** User:Athulvis shared his experience in attending TTT 2024 at Bhubaneswar.
** User:Ranjithsiji and User:Gnoeee shared the update on submitting Grant proposal for organsing User group events and collabrating with other communities.
** User:Ranjithsiji shared the update on starting a workspace page at Phabricator for UG.
** User:Ranjithsiji shared the update on bringing Wikivoyage Malayalam out of the Incubator. User:Gnoeee also invloved in the discussion about the futhur plans that needs to be carried out. ''([[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2024|Read more at]])''
&lt;/div&gt;

;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* User:Athulvis, User:Gnoeee and User:Ranjithsiji got selected to attend [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon]] organized by Indic MediaWiki Developers User Group in collaboration with the Odia Wikimedians User Group that is being hosted at Bhubaneswar, Odisha.

'''Events &amp; activities'''
* On-going events &amp; activities supported by User Group
** [[:c:Commons:Astrophotography_Campaign_2024|Astrophotography Campaign 2024]]
** [[:ml:WP:EG2024|എന്റെ ഗ്രാമം 2024 (My Village 2024)]] - Edit-a-thon in Malayalam Wikipedia.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: Annual General Body Meetup 2024 - 29th December 2024 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2024|Register for the event]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 03:53, 21 ഡിസംബർ 2024 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=27645714 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - January 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's twelfth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On Jan 25th 2025, we had our user groups monthly meeting held online at Google meet platfrom. 15 participants attended the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji]] shared the updates about the grant utilization for the Wikimedians of Kerala UG activities.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference Kerala 2024|WCK 2024]] tha was organised on 28th Dec. Shared update about the discussions happened in the UG's AGM and published report.
** Shared the updates about [[:m:WikiConference India 2025|WCI 2025]] that will be organised at Kochi in 2025. Shared the dicussion happened during UG's AGM meeting held on 28th Dec.
** The [[:ml:WP:EG2024|My Village 2024 Edit-a-thon]] has been organised in Malayalam Wikipedia. 114 articles was created.
** Shared update about [[:commons:Commons:Wiki Loves Birds India 2024|Wiki Loves Birds India 2024]] campaign. Preliminary judgement has been completed. and final judging process going on.
** [[:User:Gnoeee]] shared updates about UG's [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|initial discusssion about hosting Wikimania 2027 in India]]. Wikimania never happened in South Asia. So UG has taken initative to start the discussion and to submit the bid. The bid has been submitted on [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|Wikimania portal]] on 27th Jan 2025.
** [[:User:Akbarali]] shared update about Wiki Loves Ramadan campaign. Erfan and Muhammed Yaseen shared their interest in taking up the initiative. ''([[Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2025|Read more...]])''
&lt;/div&gt;

'''Events &amp; activities'''
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
&lt;!-- Your content here--&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025
* ''Upcoming events''
** [[:d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2025 Datathon|International Mother Language Day 2025 Datathon]] - in Wikidata from 21st-28th Feb 2025
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22nd Feb 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1300|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 16:25, 19 ഫെബ്രുവരി 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - February 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's thirteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
** On 22nd Feb 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Thirteen members attended the meeting.
** Jinoy &amp; Manoj shared updates about [[:m:WikiConference India 2025|Wiki Conference India 2025]]. 
** Jinoy shared updates about Wiki Loves Folklore photography campaign, Feminism and Folklore Edit a thon in Malayalam Wikipedia.
** Manoj shared updates about Wikisource workshop at Kannur and plans to celebrate Malayalam Source anniversary celebration.
** Akhilan shared about about Padayani documentaion project. Articles has been created in Malayalam wiki and documented.
** Jinoy shared the news about [[:m:Event:Wiki Loves Folklore Workshop 2025 Kannur|workshop and photowalk]] in association with Wiki Loves Folklore at Kannur.
** Jinoy and Manoj shared updates on behalf of the user group about the [[:Wikimania:2027:Expressions of Interest/India|submitted bid proposal to bring Wikimania to India]], the first ever Wikimania in South Asia.
** Manoj shared the updates about submiting the Annual grant proposal for next cycle for organising UG.activities and asked community members inputs.
** Kannan shared his plans to release the works under CC licence of an author and asked the community support.
** Adarsh shared his work on WP:Category project and inviting people to particpate. [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* ''On-going events &amp; activities supported by User Group''
** [[:ml:WP:FAF2025|Feminism and Folklore 2025]] - writing contest in Malayalam Wikipedia.
** [[:commons:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st Feb to 31st Mar 2025

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Manoj shared about participation in [[:m:Wikisource Conference 2025|Wikisource Conference 2025]] at Bali from Feb 14-16, 2025.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 29th Mar 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1500|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:32, 29 മാർച്ച് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - March 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fourteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 29th Mar 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Nineteen members attended the UG meeting.
** Jinoy shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]] campaign which received over 30k images.
*** Jinoy shared updates about the [[:m:Event:Wiki_Loves_Folklore_Workshop_2025_Kannur|workshop and photowalk]] focusing on Theyyam organized at Kannur as part of WLF campaign.
** Jinoy shared the updates about the holding of [[:m:WikiConference India 2025|WikiConference India 2025]] due to FCRA issues faced by CIS.
** Jinoy shared the updates about the sessions organised during [[:m:Event:Open Data Days 2025 at Digital University Kerala|Open Data Days 2025 at Digital University Kerala, Thiruvananthapuram]].
** Ranjithsiji shared updates about documenting Mudiyettu, Thiruvathirakali, and visiting museums for potential collaborations.
** Ranjithsiji &amp; Manoj shared updates about progress on the Wikivoyage Malayalam. Two workshops were held; more contributors are encouraged to participate. Planning to take out of Incubator in another 3 months.
*** Suggestions made to translate and adapt article skeleton templates for Wikivoyage Malayalam.
** Akhilan reported documentation of 10 festivals, including 5 Padayani-related ones with 1.5k images.
** Manoj shared plans to organise [[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:വിക്കി_പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിഗ്രന്ഥശാല_കമ്മ്യൂണിറ്റി_മീറ്റപ്പ്|Wikisource Community Meetup]] on April 19 and 20th.
** Ranjithsiji shared the plans of upcoming campaigns include Wiki Loves Earth India and Wiki Loves Onam 2025, gathering of Wiki Women in Kerala and finalizing UG strategy plans.
** Jinoy shared the updates of discussions happened with Grant admin regarding this behalf of the UG.
** Ranjithsiji shared plans to have training on small technical tools and increased technical capacity building was proposed.
*** Jinoy shared the past activities done during the time of pandemic and discussed about kick starting it again.
** Adarsh shared the concerns raised over IP vandalism on Malayalam Wikimedia projects and discussed it.
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
''(On-going events &amp; activities supported by User Group)''
*[[:wikisource:ml:വിക്കിഗ്രന്ഥശാല:കമ്മ്യൂണിറ്റി മീറ്റപ്പ് 2025|Wikisource Community Meetup]] - 18th and 19th April 2025.

&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Six UG members has shared news about receiving scholarship to attend [[:wikimania:2025:Wikimania|Wikimania 2025]] in Nairobi, Kenya.
* Jinoy shared the [[:m:Capacity Exchange|Capacity Exchange project and the tool]] introduced to share skills within the community which was shared with the UG by Nivas.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th Apr 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1588|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 06:49, 19 ഏപ്രിൽ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== Wikimedians of Kerala - April 2025 Newsletter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's fifteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th Apr 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Sixteen members attended the UG meeting.
** Manojk shared updates about Wikisource Workshop conducted at Kerala Sahitya Academy, Thrissur.
** As part of the event, prototying of Wikisource evaluation tool was done and it will be released soon.
** Jinoy shared updates about evaluation of images populated as part of Wiki Loves Folklore program. Final results are yet to be published.
** Jinoy shared updates on the scanner provided by CIS to the UG. Currently it is under the custody of Tony Nirappathu.
** Ranjithsiji shared updates about Wikivoyage workshops conducted in Tamil Nadu and Kerala. Discussion about collaboration with Tamil Wiki was also discussed.
** Jinoy shared updates on [[WikiConference India 2025]] and the possibility of postponing the same to 2026.
** Shagil raised concerns about improvement of articles generated as part of Wiki Loves Folklore.
** Vis M shared updates about Dart2Corpus which is now released under CC license.
** Ranjithsiji shared insights on lack of Lexeme support in OpenRefine and inputs on the same received as part of FOSS meetup.
&lt;/div&gt;
;Other news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared updates about [[mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon]] which is scheduled to be conducted at Istanbul, Turkey. [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]],  [[User:Gnoeee|Gnoeee]], [[User:Manojk|Manojk]] received scholarships to attend the event.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 24th May 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1704|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) &amp; [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) on 14:01, 22 മേയ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2025|Wikimedians of Kerala - May 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's sixteenth newsletter&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 24th May 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Ranjithsiji shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Fourteen members attended the UG meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about enabling WikiFunctions in [[:ml:wikt:വിക്കിനിഘണ്ടു:പഞ്ചായത്ത്_(വാർത്തകൾ)#Wikifunctions will be deployed on your wiki on May 27| Malayalam Wiktionary]] on 27 May.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India|Wiki Loves Folklore 2025 in India]]. The results are expected to be announced by June last week.
** Ranjithsiji shared plans to conduct [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth campaign in India]] this year.
** Ranjithsiji shared updates on WikiConference India 2025 that is postponed to next year.
** [[:User:Adithyak1997|Adithya]] shared inputs on the map issue raised during the previous call. Issue is yet to be resolved.
** Ranjithsiji shared inputs on mass IP vandalism currently happening in Malayalam Wikipedia.
** Ranjithsiji shared updates that [[User:Manojk|Manojk]] is in discussion with Kole Birders Kerala to have their photos uploaded to Wikimedia Commons in CC-by-SA license.
** UG members, Ranjithsiji, Manoj, Jinoy and Akbarali attended [[:mw:Wikimedia Hackathon 2025|Wikimedia Hackathon 2025]] organized at Isthanbul. 
*** Ranjith and Jinoy shared  their experience and shared the updates about the [[phab:T393318|Multi Gallery tool]] and [[toollabs:wdrecentchanges|Wikidata RC tool]] that were presented by them during the Hackathon.
** Ranjithsiji shared thoughts on having a new frontpage for Wikivoyage once it goes live.
** [[:User:Irshadpp|Irshad]] shared queries on missing admin action in Malayalam wiki when users with 3 vandalized edits are made. 
** Ranjithsiji explained about the draft namespace we are currently having in mlwiki and about an improved policy wherein article can be moved as SD once article is moved to main namespace without needed changes. [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2025|''(read more...)'']]
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Ranjithsiji shared plans on conducting a 3 month workshop on Wiki related tools at GRD College using the grant submitted by [[:User:Bhuvana Meenakshi|Bhuvana Meenakshi]].
* [[:User:Fotokannan|Kannan Shanmugham]] shared that he along with [[:User:Akhilan|Akhilan]] will be conducting basics of Wikipedia for Kollam Press club.
* The new [[:mw:Extension:Chart/Project/Updates|Charts extension]] has been enabled and can be used on every Wikimedia projects. [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത് (സാങ്കേതികം)|''(... more tech updates)'']]
* A hackathon is planned to be organised at Kochi from July 25-27, 2025 by IMDUG. The application deadline is June 14. Visit the [[:m:Indic Wikimedia Hackathon Kochi 2025|Meta-Wiki page]] for details and to apply.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28th June 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/1785|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 18:13, 13 ജൂൺ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/June 2025|Wikimedians of Kerala - June 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's seventeenth [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter|newsletter]].&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 28th June 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. Eleven members attended the UG meeting.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about Wiki Loves Folklore. The [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025 in India/Winners|results]] of the event was announced yesterday. Shared the thanks note to each commiunity members for their support in organising the activity
** Jinoy shared updates about [[Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025 (WPWP)]] event and shared the plans about conducting a regional level program in association with [[WPWP]].
** [[User:Manojk|Manoj]] shared updates about [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth in India]] competition. Around 4000 photos have been uploaded during the time of call and Manoj shared plans to socialize by sending mails on the same for better reach.
** Jinoy shared that, following an email from IMUG on June 5, 2025, requesting support and mentorship for a hackathon in Kochi (July 25–27, 2025), the update was communicated through community channels and included in the June newsletter. During this call, he invited inputs from UG members.
** [[User:Shajiarikkad|Shaji]] shared updates on his work related to a template to store books in pdf format.
** Manoj and Arya shared information about plans related to Ayurveda in Wikimedia projects.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] - photography campaign in Wikimedia Commons from 1st June 2025 to 31st July 2025.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 26th July 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/1898|Meetup Registration]] '''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) &amp; [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:49, 16 ജൂലൈ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=28196647 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/July 2025|Wikimedians of Kerala - July 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's eighteenth newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]
&lt;/div&gt;

;User group updates
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 26th July 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Jinoy shared the agenda of the meeting and welcomed everyone. 13 members attended the UG meeting.
** Shared the update about the eligibility of UG to take part in the shortlisting process for the WMF Board of Trustees 2025 Election. Jinoy has been nominated as the group’s representative voter.
** Updates on the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP) 2025]] campaign on [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:ചിത്രങ്ങൾ_ആവശ്യമുള്ള_വിക്കിപീഡിയ_താളുകൾ_2025|Malayalam Wikipedia]]. Hashtag #WPWPINKL is using to track the contributions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared that [[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2025 in India|Wiki Loves Earth 2025 in India]] is being organized again after 2017, with international team support.
** Jinoy shared the idea of organising the [[ml:വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നിർദ്ദേശങ്ങൾ)#വിക്കിയിലെ_ഓണാഘോഷം_-_വിക്കി_ലൗവ്സ്_ഓണം_2025|Wiki Loves Onam 2025]] campaign this year with the support of UG members and the community. Plans include a longer campaign, improving Onam-related articles and media files.
** User group members will be participating in [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] at Nairobi. Four posters (UG + individual) from Kerala are selected. Feedback from last year on proper image licensing has been addressed.
** New member of UG, [[:User:Kamarudheenelankur|Kamarudheenelankur]] shared about the plan to take photos of bus stops at Malappuram and uploads to Commons.
** Members suggested forming a review committee for handling UG assets. Jinoy shared that a discussion will be started on the criteria for using UG assets.
** Akbarali suggested preparing reports in Malayalam. Volunteers are welcome to help with translations. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/July 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] - Regional campaign by UG in Wikipedia from 1st July to August 31st 2025. '''#WPWPINKL'''
** [[:c:ommons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] - media campaign by UG in Wikimedia Commons from 17th Aug - 30st Sept 2025.
&lt;/div&gt;

;Other updates
&lt;div style=&quot;column-count: 1; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* Members were encouraged to contribute to the [[m:South Asia/Newsletter|South Asia Newsletter]].
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 23th August 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|Meeting page]] | [[Special:RegisterForEvent/2065|Meetup Registration]]'''

&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/August 2025|Wikimedians of Kerala - August 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is Wikimedians of Kerala UG's nineteen newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 23rd August 2025, we had our user group monthly meeting online via Google Meet. Sixteen members attended the UG meeting. Jinoy shared the agenda for the meeting and welcomed everyone to the meeting.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] initiated discussions on the need to apply for the [[Community Resources and Partnerships/India General Support Project|Annual General Support Fund (GSF)]]. The deadline for submission is 5th September 2025. 
** Ranjith, Manoj, Jinoy, Tony shared the update about the received. Members emphasized finalizing pending support reports before proceeding with the new application.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] presented a [[:m:Talk:Wikimedians of Kerala#Drafting policy to handle the Wikimedians of Kerala UG_assets|draft policy]] for handling User Group assets. Members are invited to provide feedback and suggestions on the talk page or on the document.
** Updates on ongoing campaigns [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[:ml:വിക്കിപീഡിയ:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] were shared.
** Ranjithsiji announced that the proposal for WikiConference India 2026 will be submitted in September and plans are underway to organize WikiConference Kerala in December 2025.
** [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayan V K]] proposed starting a campaign to create school articles from SchoolWiki to Malayalam Wikipedia, with a focus on uploading at least one photo for each school.
** Participants (Manoj, Ranjith, Jinoy and Akbarali who participated the meeting) who attended [[m:Wikimania 2025|Wikimania 2025]] shared their experiences.
** Discussions also touched upon issues in Malayalam Wiktionary’s IPA module, possible solutions for Commons uploads.
** [[:User:Vis M|Vis M]], [[:User:Tonynirappathu|Tony]] and other members discussed possible tools and workflows to ease bulk uploads to Wikimedia Commons, including Google Drive integrations.''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/August 2025|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''On-going events &amp; activities by User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] – Photography campaign to document Onam culture, ongoing in Commons.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – Photography campaign  to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions, ongoing in Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27th September 2025 - [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2243|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 07:23, 26 സെപ്റ്റംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/September 2025|Wikimedians of Kerala - September 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; September 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Eighteen members attended the meeting. The agenda for the meeting was shared, and everyone was welcomed.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about the support request by the UG and the annual plan published on Meta-Wiki.
** [[:User:Irvin calicut|Irvin]] and [[:User:Manojk|Manoj]] shared plans for organizing Wiki Loves Birds this year. More updates will be shared soon.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates on the ongoing campaigns — [[:m:Wiki Loves Onam 2025|Wiki Loves Onam 2025]] and [[c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] — supported by the UG. More than 400 images have been uploaded for both WLO and WLS campaigns.
*** [[:User:Vijayanrajapuram]] and Ranjithsiji discussed future plans for the Wiki Loves Schools campaign.
** Jinoy shared about the past [[:ml:WP:WPWP2025|Wikipedia Pages Wanting Photos 2025]] campaign on Malayalam Wikipedia, which was also supported by the UG. Twelve participants contributed to over 100 Wikimedia projects during this period, with more than 500 media files added.
** [[:User:Athulvis|Athul]] shared plans for [[:m:Wikimedians of Kerala/Events/Navarathri at Thiruvananthapuram|documenting Navarathri programs]] and invited others to join the initiative.
** Athul, Jinoy, and Ranjith shared updates and experiences from attending [[:m:Event:Wikimedians of Kerala at IndiaFOSS 2025|IndiaFOSS 2025 in Bangalore]], where they managed a Wikimedians of Kerala stall to raise awareness about Wikimedia projects. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/September 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions. The campaign is ongoing on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25th October 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2386|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 12:20, 24 ഒക്ടോബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29132440 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/October 2025|Wikimedians of Kerala - October 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; October 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. Seventeen members attended and Everyone was welcomed to the meeting. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]].
** [[:User:Manojk|Manoj K]] and [[:User:Irvin calicut|Irvin]]  shared updates about the Wiki Loves Birds campaign in India 2025.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the [[:m:User:Gnoeee/Wikipedia@25|idea behind the anniversary tool]] and wished [[:User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] and [[:User:Erfanebrahimsait|Erfanebrahimsait]] on their first edit on Commons and Malayalam Wikipedia.
** Ranjith and Manoj shared an update [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]]. Planning to organise the event on the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; and 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December in Thrissur.
** Jinoy shared an update about the celebration of [[:m:Wikipedia_25|25th birthday of Wikipedia]]. Shared some of the updates from the community
** Wikidata Birthday Celebrations
*** Ranjith shared updates about [[:d:Event:Wikidata 13th Birthday Celebration in Kochi, India|Wikidata Birthday celebration at Kochi]] during Kochi FOSS Meetup
*** Athul shared the plans about the [[:d:Event:Wikidata Workshop and Birthday Celebration at State of the Map Kerala 2025 Kannur|Wikidata Birthday celebration]] during 15&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; &amp; 16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 along with SoTM Kerala.
** Manoj shared the ongoing work on WikiSource and Wikidata integration.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/October 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images and other media of educational institutions.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrating the stunning avian diversity of India, home to approximately 1,350 bird species.
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2567|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 11:56, 22 നവംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29521954 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>7x6w2bsycq2gy6p8finpn5et80wccek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മദീന അൽ സഹ്റ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>465248</id>
    <revision>
      <id>4632180</id>
      <parentid>4301589</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8446" sha1="54jqs9yepyij0x9pepscltcazdlych3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Medina Azahara}}
{{Infobox UNESCO World Heritage Site
|WHS=Caliphate City of Medina Azahara
|image=Salon Rico 1.jpg
|caption=Reception hall of [[Abd ar-Rahman III]]
|Location=[[Córdoba, Spain|Córdoba]], [[Andalusia]]
|Criteria={{UNESCO WHS type|(iii), (iv)}}(iii), (iv)
|ID=1560
|Year=2018
|coordinates= {{coord|37.888|N|4.867|W|display=inline,title|source:eswiki}}
|area=
|buffer_zone=
|locmapin=Spain
|map_caption=
}}
[[File:Puerta del primer ministro.JPG|250px|thumb|right|House of Ya'far]]
[[File:Pórtico de Medina Azahara (Córdoba, Spain).jpg|250px|thumb|right|Pórtico de Medina Azahara]]
സ്പെയിനിലെ [[Córdoba, Spain|കോർഡോബയുടെ]] പടിഞ്ഞാറൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതും കോർഡോബയിലെ ആദ്യ [[ഉമവി ഖിലാഫത്ത്|ഉമയ്യദ്]] രാജവംശത്തിലെ അംഗവും [[al-Andalus|അൽ-അനാഡാലസിന്റെ]] ആദ്യ [[Caliphate of Córdoba|ഖലീഫ]]യുമായ [[Abd al-Rahman III|അബ്ദ് അൽ-റഹ്മാൻ മൂന്നാമൻ]] (912–961), കോട്ടകെട്ടി നിർമ്മിച്ചിരുന്ന [[മൂർസ്|മൂറിഷ്]] മധ്യകാലഘട്ടത്തിലെ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഒരു കൊട്ടാര-നഗരം ആണ് ''മദീന അസഹാര''' (Arabic: مدينة الزهراء‎ Madīnat az-Zahrā: literal meaning &quot;the shining city&quot;). ഇതിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇന്ന് ഒരു പ്രധാന പുരാവസ്തു കേന്ദ്രമാണ്. കോർഡോബയിലെ ഖിലാഫത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായും അതിന്റെ ഭരണകേന്ദ്രമായും ഇത് പ്രവർത്തിച്ചു.

ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രധാന കാരണം രാഷ്ട്രീയ-പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമാണ്: അബ്ദുൾ-റഹ്മാൻ മൂന്നാമൻ 929-ൽ സ്വയം &quot;ഖലീഫ&quot; ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഈ പുതിയ പദവിയുടെ മഹത്വത്തിന് മറ്റ് കിഴക്കൻ കാലിഫേറ്റുകളെ അനുകരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശക്തിയുടെ പ്രതീകമായ ഒരു പുതിയ നഗരം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. തന്റെ വലിയ എതിരാളികളായ വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെ ഇഫ്‌റിക്കിയയിലെ ഫാത്തിമിദ് ഖലീഫമാർക്കും ബാഗ്ദാദിലെ അബ്ബാസി ഖലീഫമാർക്കും മേൽ തന്റെ ശ്രേഷ്ഠത തെളിയിക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു. ഉമയ്യദ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള അൽ-ആൻഡലസിന്റെ നിലവിലെ തലസ്ഥാനമായ കോർഡോബയ്ക്ക് സമീപമാണ് ഈ നഗരം നിർമ്മിച്ചത്. 936-940-ൽ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണകാലത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ അൽ-ഹകം രണ്ടാമന്റെ (r. 961-976) ഭരണകാലത്തും ഒന്നിലധികം ഘട്ടങ്ങളിലായി തുടർന്നു. പുതിയ നഗരത്തിൽ ആചാരപരമായ സ്വീകരണ ഹാളുകൾ, ഒരു സഭാ പള്ളി, ഭരണപരമായ സർക്കാർ ഓഫീസുകൾ, പ്രഭുക്കന്മാരുടെ വസതികൾ, പൂന്തോട്ടങ്ങൾ, ഒരു [[കമ്മട്ടം]], വർക്ക്ഷോപ്പുകൾ, ബാരക്കുകൾ, സേവന ക്വാർട്ടേഴ്‌സ്, [[ഹമ്മം]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.{{Sfn|Ruggles|2008|p=152-153}}{{Sfn|Vallejo Triano|2007|p=3}} ജലസംഭരണികൾ വഴിയാണ് വെള്ളം വിതരണം ചെയ്തത്.{{Sfn|Ruggles|2008|p=152-153}} എന്നിരുന്നാലും, അൽ-ഹകം രണ്ടാമന്റെ മരണശേഷം, നഗരം ഇബ്‌നു അബി അമീർ അൽ-മൻസൂർ (അൽമാൻസോർ) ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള സർക്കാർ കേന്ദ്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിച്ചു. 1010-നും 1013-നും ഇടയിൽ ഒരു ആഭ്യന്തരയുദ്ധകാലത്ത് ഇത് കൊള്ളയടിക്കുകയും പിന്നീട് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അതിലെ പല വസ്തുക്കളും മറ്റൊരിടത്ത് വീണ്ടും ഉപയോഗിച്ചു.
==അവലംബം==
{{Reflist}}
*{{cite book|last=Barrucand|first= Marianne |author2=Achim Bednorz|title=Moorish Architecture in Andalusia|publisher=Taschen|year=2002}}
*D. Fairchild Ruggles, ''Gardens, Landscape, and Vision in the Palaces of Islamic Spain'', Philadelphia: Pennsylvania State University Press, 2000
*D. F. Ruggles, “Historiography and the Rediscovery of Madinat al-Zahra',” ''Islamic Studies'' (Islamabad), 30 (1991): 129-40
*Triano, Antonio Vallejo, &quot;Madinat Al-Zahra; Transformation of a Caliphal City&quot;, in ''Revisiting al-Andalus: perspectives on the material culture of Islamic Iberia and beyond'', Editors: Glaire D. Anderson, Mariam Rosser-Owen, BRILL, 2007, {{ISBN|90-04-16227-5}}, {{ISBN|978-90-04-16227-3}}, [https://books.google.com/books?id=2Pb1lzB_Y4YC&amp;pg=PR17&amp;dq=Al-Andalus:+The+Art+of+Islamic+Spain&amp;hl=en&amp;ei=aabRTa7-FpHWsgaG9MGYCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=2&amp;ved=0CDoQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=Al-Andalus%3A%20The%20Art%20of%20Islamic%20Spain&amp;f=false google books]

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Medina Azahara}}
*[http://thewotme.com/2012/11/medina-azahara-el-capricho-del-primer-califa-de-al-andalus/ Medina Azahara, the whim of the first Caliph of Al-Andalus]
*[https://web.archive.org/web/20120908193556/http://www.artencordoba.co.uk/MADINAT-AL-ZAHRA/Index.html Madinat al-Zahra by art historians (English)]
*[http://www.artencordoba.com/MEDINA-AZAHARA/Index-Medina-Azahara-Cordoba.html Madinat al-Zahra by art historians (Spanish)]
*[https://web.archive.org/web/20110728023720/http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=412&amp;pID=1684 The Shining City: Qatar Visitor ]
*[http://www.learn.columbia.edu/ma/htm/dj_islam/ma_dji_discuss_madinat.htm Columbia &quot;briefing&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171219212801/http://www.learn.columbia.edu/ma/htm/dj_islam/ma_dji_discuss_madinat.htm |date=2017-12-19 }} by Prof. Dodds
*[http://www.wmf.org/project/sal%C3%B3n-rico-palace-medina-al-zahra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024233649/http://www.wmf.org/project/sal%C3%B3n-rico-palace-medina-al-zahra |date=2014-10-24 }}
*[http://www.medinaazahara.org/ Medina Azahara in Córdoba, Spain] in Spanish
*[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/45966/rec/1 Al-Andalus: the art of Islamic Spain], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art (fully available online as PDF), which contains material on Medina Azahara (see index)
*[http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/111171 The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200], an exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on Medina Azahara (see index)
* [http://www.virtimeplace.com/content/medina-azahara Medina Azahara], in VirTimePlace.

{{World Heritage Sites in Spain}}
{{Spanish royal sites}}</text>
      <sha1>54jqs9yepyij0x9pepscltcazdlych3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>466439</id>
    <revision>
      <id>4632063</id>
      <parentid>4412579</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:23:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4632063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38466" sha1="6jppx11q6t73fgnu54dddbkknce0j4l" xml:space="preserve">{{prettyurl|functional programming}}
{{Programming paradigms}}
കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രത്തിൽ, '''ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ്''' (functional programming) എന്നത് ഒരു പ്രോഗ്രാമിങ് മാതൃകയാണ് - ഫംഗ്‌ഷനുകൾ പ്രയോഗിച്ചും കംമ്പോസ് ചെയ്തുമാണ് പ്രോഗ്രാമുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഇത് ഒരു ഡിക്ലറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് മാതൃകയാണ്, അതിൽ ഫംഗ്‌ഷൻ നിർവചനങ്ങൾ പ്രോഗ്രാമിന്റെ പ്രവർത്തന നില അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്ന ഇമ്പറേറ്റീവ് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റുകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയെക്കാൾ മൂല്യങ്ങളെ മറ്റ് മൂല്യങ്ങളിലേക്ക് മാപ്പ് ചെയ്യുന്ന എക്സ്പ്രഷൻസ് ട്രീകളാണ്. &lt;ref name=&quot;expression style&quot;&gt;{{cite web|url=https://wiki.haskell.org/Declaration_vs._expression_style#Expression_style|title=Declaration vs. expression style - HaskellWiki|publisher=}}&lt;/ref&gt; 

ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ, ഫംഗ്‌ഷനുകൾ ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് സിറ്റിസൺസായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതായത്, മറ്റേതൊരു ഡാറ്റാ ടൈപ്പിനും കഴിയുന്നതുപോലെ, അവയ്ക്ക് പേരുകൾ (ലോക്കൽ ഐഡന്റിഫയറുകൾ ഉൾപ്പെടെ), ആർഗ്യുമെന്റുകളായി പാസ് ചെയ്യാനും മാത്രമല്ല മറ്റ് ഫംഗ്ഷനുകളിൽ നിന്ന് റിട്ടേൺ ചെയ്യാനും കഴിയും. ചെറിയ ഫംഗ്ഷനുകൾ മോഡുലാർ രീതിയിൽ സംയോജിപ്പിച്ച്, ഡിക്ലറേറ്റീവ്, കമ്പോസബിൾ ശൈലിയിൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ എഴുതാൻ ഇത് അനുവദിക്കുന്നു.

ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ചിലപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ പര്യായമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ്, അത് എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ഡിറ്റർമിനിസ്റ്റിക് മാത്തമാറ്റിക്കൽ ഫംഗ്ഷനുകളായി അല്ലെങ്കിൽ പ്യൂവർ ഫംഗ്ഷനുകളായി കണക്കാക്കുന്നു. നൽകിയിരിക്കുന്ന ചില ആർഗ്യുമെന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പ്യുവർ ഫംഗ്‌ഷൻ വിളിക്കുമ്പോൾ, അത് എല്ലായ്‌പ്പോഴും അതേ റിസൾട്ട് തന്നെ നൽകും, വാല്യൂ മാറ്റാവുന്ന അവസ്ഥയോ മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങളോ ഇതിനെ ബാധിക്കില്ല. [[ഇംപെറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗ്|ഇംമ്പറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ]] പൊതുവായുള്ള ഇംപ്യൂവർ പ്രൊസീജറിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്, അത് പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം (പ്രോഗ്രാമിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് പരിഷ്ക്കരിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഉപയോക്താവിൽ നിന്ന് ഇൻപുട്ട് എടുക്കുക മുതലയാവ). പ്യൂവറിലി ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ വക്താക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നത്, പാർശ്വഫലങ്ങൾ(side effects) പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ, പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് കുറച്ച് [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ബഗ്ഗ്|ബഗുകൾ]] മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, ഡീബഗ് ചെയ്യാനും പരിശോധിക്കാനും എളുപ്പമായിരിക്കും, ഫോർമൽ വേരിഫിക്കേഷന് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാകും.&lt;ref name=&quot;hudak1989&quot;&gt;{{cite journal | last = Hudak | first = Paul | author-link = Paul Hudak | title = Conception, evolution, and application of functional programming languages | journal = ACM Computing Surveys | volume = 21 | issue = 3 | pages = 359–411 | date = September 1989 | url = http://www.dbnet.ece.ntua.gr/~adamo/languages/books/p359-hudak.pdf | doi = 10.1145/72551.72554 | s2cid = 207637854 | access-date = 2023-03-12 | archive-date = 2016-01-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160131083528/http://www.dbnet.ece.ntua.gr/~adamo/languages/books/p359-hudak.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hughesWhyFPMatters&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cse.chalmers.se/~rjmh/Papers/whyfp.html |title=Why Functional Programming Matters |author-link=John Hughes (computer scientist) |first=John |last=Hughes |year=1984 }}&lt;/ref&gt;

ഫംഗ്‌ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ റൂട്ട് [[അക്കാദമി|അക്കഡീമിയിൽ]] (academia) ഉണ്ട്, ഇത് ഫംഗ്‌ഷനുകളെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒഫീഷ്യൽ കമ്പ്യൂട്ടേഷൻ സംവിധാനമായ ലാംഡ കാൽക്കുലസിൽ നിന്ന് വികസിച്ചതാണ്. ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ചരിത്രപരമായി ഇംപറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ അപേക്ഷിച്ച് ജനപ്രീതി ആർജ്ജിച്ച ഒന്നല്ല, എന്നാൽ പല ഫംഗ്ഷണൽ ഭാഷകളും ഇന്ന് വ്യവസായപരമായും, വിദ്യാഭ്യാസപരമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രധാന പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളായ കോമൺ ലിസ്പ്, [[സ്കീം (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|സ്കീം]]&lt;ref name=&quot;clinger1987&quot;&gt;{{cite journal | last = Clinger | first = Will | title = MultiTasking and MacScheme | journal = MacTech | volume = 3 | issue = 12 | year = 1987 | url = http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.12/Multitasking/index.html | access-date = 2008-08-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hartheimer1987&quot;&gt;{{cite journal | last = Hartheimer | first = Anne | title = Programming a Text Editor in MacScheme+Toolsmith | journal = MacTech | volume = 3 | issue = 1 | year = 1987 | url = http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html | access-date = 2008-08-28 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629183752/http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html | archive-date = 2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kidd2007&quot;&gt;{{cite conference | last = Kidd | first = Eric | url = http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd | title = Terrorism Response Training in Scheme | conference = CUFP 2007 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2010-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101221110947/http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cleis2006&quot;&gt;{{cite conference | last = Cleis | first = Richard | url = http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis | title = Scheme in Space | conference = CUFP 2006 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527100429/http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;പോലുള്ള ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, [[ക്ലോജർ]], വൂൾഫ്രം ലാങ്വേജ്, &lt;ref name=&quot;reference.wolfram.com&quot;&gt;{{cite web | title = Wolfram Language Guide: Functional Programming | url = http://reference.wolfram.com/language/guide/FunctionalProgramming.html | year = 2015 | accessdate = 2015-08-24 }}&lt;/ref&gt; (മാത്തമാറ്റിക്ക എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), റാക്കറ്റ്, എർലാങ്, [[ഒകാമൽ]] (OCAML)&lt;ref name=&quot;minksy2008&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Minsky | first1 = Yaron | last2 = Weeks | first2 = Stephen | title = Caml Trading&amp;nbsp;— experiences with functional programming on Wall Street | journal = Journal of Functional Programming | volume = 18 | issue = 4 | pages = 553–564 |date=July 2008 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=1899164 | doi = 10.1017/S095679680800676X | s2cid = 30955392 | access-date = 2008-08-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;leroy2007&quot;&gt;{{cite conference | last = Leroy | first = Xavier | title = Some uses of Caml in Industry | url = http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf | conference = CUFP 2007 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2011-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111008170929/http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, [[ഹാസ്കൽ (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|ഹാസ്കൽ]]&lt;ref name=&quot;haskell-industry&quot;&gt;{{cite web | title = Haskell in industry | work = Haskell Wiki | url = http://www.haskell.org/haskellwiki/Haskell_in_industry | access-date = 2009-08-26 | quote=Haskell has a diverse range of use commercially, from aerospace and defense, to finance, to web startups, hardware design firms and lawnmower manufacturers. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hudak2007&quot;&gt;{{cite conference | last1 = Hudak | first1 = Paul |last2=Hughes |first2=J. |last3=Jones |first3=S. P. |last4=Wadler |first4=P.  | author-link1=Paul Hudak | title = A history of Haskell: being lazy with class | url=http://dl.acm.org/citation.cfm?doid=1238844.1238856 | conference = Third ACM SIGPLAN Conference on History of Programming Languages | location = San Diego, California| date = June 2007 | doi = 10.1145/1238844.1238856 | access-date = 2013-09-26 }}&lt;/ref&gt;, [[എഫ് ഷാർപ്പ് (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|എഫ്#]] &lt;ref name='quantFSharp'&gt;{{cite conference | last = Mansell | first = Howard | title = Quantitative Finance in F# | url = http://cufp.galois.com/2008/abstracts.html#MansellHoward | year = 2008 | conference = CUFP 2008 | accessdate = 2009-08-29 | archive-date = 2015-07-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150708125937/http://cufp.galois.com/2008/abstracts.html#MansellHoward | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;businessAppsFSharp&quot;&gt;{{cite conference | last = Peake | first = Alex | title = The First Substantial Line of Business Application in F# | url = http://cufp.galois.com/2009/abstracts.html#AlexPeakeAdamGranicz | year = 2009 | conference = CUFP 2009 | access-date = 2009-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091017070140/http://cufp.galois.com/2009/abstracts.html#AlexPeakeAdamGranicz | archive-date = 2009-10-17 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;ഈ ഭാഷകൾ എല്ലാം വൈവിധ്യമാർന്ന നിരവധി സംഘടനകൾ വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങളക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref name='mostPopularLanguages'&gt;{{cite web | title = The 15 most popular computer languages, according to the Facebook for programmers | url = http://www.businessinsider.com/github-most-popular-coding-languages-2016-9/ | year = 2016 | accessdate = 2017-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='javaScriptWidelyUsed'&gt;{{cite web | title = JavaScript is the World's Dominant Programming Language | url = https://arc.applause.com/2016/03/22/javascript-is-the-worlds-dominant-programming-language/ | year = 2016 | accessdate = 2017-07-31}}&lt;/ref&gt;ആർ(R)&lt;ref name=&quot;useR&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.r-project.org/useR-2006/program.html | title = The useR! 2006 conference schedule includes papers on the commercial use of R |publisher=R-project.org | date = 2006-06-08  | access-date = 2011-06-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chambers&quot;&gt;{{cite book | last = Chambers | first = John M. | author-link=John Chambers (programmer) | title = Programming with Data: A Guide to the S Language | url = https://archive.org/details/programmingwithd0000cham_g9i6 | publisher=Springer Verlag | year = 1998 | pages = [https://archive.org/details/programmingwithd0000cham_g9i6/page/67 67]–70 | isbn = 978-0-387-98503-9 }}&lt;/ref&gt; (സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ) പോലുള്ള, വെബിലുപയോഗിക്കുന്ന [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] (JavaScript)&lt;ref&gt;{{Cite web|last=comments|first=27 Jun 2017 Matt Banz Feed 603up 2|title=An introduction to functional programming in JavaScript|url=https://opensource.com/article/17/6/functional-javascript|access-date=2021-01-09|website=Opensource.com|language=en}}&lt;/ref&gt; പോലെയുള്ള നിർദ്ദിഷ്‌ട ഡൊമെയ്‌നുകളിൽ വിജയം കണ്ടെത്തിയ ചില ഭാഷകൾക്കും ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് പ്രധാനമാണ്, ജെ, കെ, എക്സ്ക്വറി / എക്സ്എൽടി(XQuery / XSLT) ([[എക്സ്.എം.എൽ.|എക്സ്എംഎൽ]])&lt;ref name=&quot;Novatchev&quot;&gt;{{cite web | url = http://fxsl.sourceforge.net/articles/FuncProg/Functional%20Programming.html | first = Dimitre |last = Novatchev | title = The Functional Programming Language XSLT — A proof through examples | access-date = May 27, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mertz&quot;&gt;{{cite web | url = http://gnosis.cx/publish/programming/xml_models_fp.html | first = David | last = Mertz | title = XML Programming Paradigms (part four): Functional Programming approached to XML processing | access-date = May 27, 2006 | work=IBM developerWorks }}&lt;/ref&gt;, ഓപാൽ മുതലയാവ. [[എസ്.ക്യു.എൽ.|എസ്ക്യൂഎൽ]], ലെക്സ്/യാക്(SQL, Lex / Yacc) പോലുള്ള വ്യാപകമായ ഡൊമെയ്ൻ-സ്പെസിഫിക് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ് ഭാഷകൾ ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിങ്ങിന്റെ ചില ഘടകങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മ്യൂട്ടബിൾ മൂല്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ&lt;ref name=&quot;Chamberlin_Boyce&quot;&gt;{{cite journal | title = SEQUEL: A structured English query language |first1=Donald D. |last1=Chamberlin |author-link1 = Donald D. Chamberlin |first2=Raymond F. |last2=Boyce |author-link2=Raymond F. Boyce | journal = Proceedings of the 1974 ACM SIGFIDET | pages = 249–264 | year = 1974 }}&lt;/ref&gt;. കൂടാതെ, മറ്റ് പല പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളും ഒരു ഫങ്ഷണൽ ശൈലിയിലുള്ള പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ നിന്നുള്ള ഫീച്ചറുകൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite book | last = Dominus | first = Mark J. | authorlink = Mark Jason Dominus | title = Higher-Order Perl |publisher=[[Morgan Kaufmann]] | year = 2005 |isbn = 978-1-55860-701-9 | title-link = Higher-Order Perl }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Holywell | first = Simon | title = Functional Programming in PHP | publisher = php[architect] | year = 2014 | isbn = 9781940111056}}&lt;/ref&gt;സി++11,[[സി#]]&lt;ref&gt;{{Citation|title=Functional Programming with C# - Simon Painter - NDC Oslo 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvyTB4aMI4o| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/gvyTB4aMI4o| archive-date=2021-10-30|language=en|access-date=2021-10-23}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;, [[Kotlin (programming language)|കോട്ലിൻ]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kotlinlang.org/docs/tutorials/kotlin-for-py/functional-programming.html|title=Functional programming - Kotlin Programming Language|website=Kotlin|access-date=2019-05-01}}&lt;/ref&gt;,[[പേൾ]]&lt;ref&gt;{{cite book | last = Dominus | first = Mark J. | author-link = Mark Jason Dominus | title = Higher-Order Perl |publisher=[[Morgan Kaufmann]] | year = 2005 |isbn = 978-1-55860-701-9 | title-link = Higher-Order Perl }}&lt;/ref&gt;,[[PHP|പിഎച്ച്പി]]&lt;ref&gt;{{cite book | last = Holywell | first = Simon | title = Functional Programming in PHP | publisher = php[architect] | year = 2014 | isbn = 9781940111056}}&lt;/ref&gt;,[[Python (programming language)|പൈത്തൺ]]&lt;ref name=&quot;AutoNT-13&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.python.org/community/pycon/dc2004/papers/24/metaclasses-pycon.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530030205/http://www.python.org/community/pycon/dc2004/papers/24/metaclasses-pycon.pdf |archive-date=30 May 2009 |title=Python Metaclasses: Who? Why? When? |last=The Cain Gang Ltd. |access-date=27 June 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;,[[Go (programming language)|ഗോ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=GopherCon 2020: Dylan Meeus - Functional Programming with Go|url=https://www.youtube.com/watch?v=wqs8n5Uk5OM|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=YouTube.com}}&lt;/ref&gt;,[[Rust (programming language)|റസ്റ്റ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Functional Language Features: Iterators and Closures - The Rust Programming Language|url=https://doc.rust-lang.org/book/ch13-00-functional-features.html|access-date=2021-01-09|website=doc.rust-lang.org}}&lt;/ref&gt;, റാക്കു&lt;ref&gt;{{cite web|last=Vanderbauwhede |first=Wim |url=https://wimvanderbauwhede.github.io/articles/decluttering-with-functional-programming/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728013926/https://wimvanderbauwhede.github.io/articles/decluttering-with-functional-programming/|archive-date=11 Sep 2020|title=Cleaner code with functional programming |access-date=6 October 2020 }}&lt;/ref&gt; ,[[Scala (programming language)|സ്കാല]]&lt;ref name=&quot;effective-scala&quot;&gt;{{cite web | title = Effective Scala | work = Scala Wiki | url = https://twitter.github.com/effectivescala/?sd | access-date = 2012-02-21 | quote = Effective Scala. | archive-date = 2012-06-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120619075044/http://twitter.github.com/effectivescala/?sd | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, [[Java (programming language)|ജാവ (ജാവ 8 മുതൽ)]]&lt;ref name=&quot;java-8-javadoc&quot;&gt;{{cite web | title = Documentation for package java.util.function since Java 8 (also known as Java 1.8) | url = https://docs.oracle.com/javase/8/docs/api/java/util/function/package-summary.html | access-date = 2021-06-16 }}&lt;/ref&gt;. 
==ചരിത്രം==
1930-കളിൽ [[അലോൺസോ ചർച്ച്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, ഫംഗ്ഷൻ ആപ്ലിക്കേഷനിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച ഒരു ഔപചാരികമായ കണക്കുകൂട്ടൽ സംവിധാനമാണ്. 1937-ൽ [[Alan Turing|അലൻ ട്യൂറിംഗ്]], ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, ട്യൂറിംഗ് മെഷീനുകൾ എന്നിവ കമ്പ്യൂട്ടേഷന്റെ തുല്യ മാതൃകകളാണെന്ന് തെളിയിച്ചു,[&lt;ref&gt;{{cite journal|first=A. M.|last=Turing|doi=10.2307/2268280|title=Computability and λ-definability|year=1937|journal=The Journal of Symbolic Logic|pages=153–163|volume=2|issue=4|publisher=Cambridge University Press|jstor=2268280|s2cid=2317046 }}&lt;/ref&gt;ലാംഡ കാൽക്കുലസ് ട്യൂറിംഗ് കംപ്ലീറ്റാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. എല്ലാ ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെയും അടിസ്ഥാനം ലാംഡ കാൽക്കുലസ് ആണ്. 1920 കളിലും 1930 കളിലും മോസസ് ഷോൺഫിങ്കലും ഹാസ്‌കെൽ കറിയും ചേർന്ന് തീയറ്റിക്കൽ ഫോർമുലേഷൻ, കോമ്പിനേറ്ററി ലോജിക് എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Haskell Brooks Curry|author2=Robert Feys|title=Combinatory Logic|url=https://archive.org/details/combinatorylogic0002curr|url-access=registration|access-date=10 February 2013|year=1958|publisher=North-Holland Publishing Company}}&lt;/ref&gt;

ചർച്ച് പിന്നീട് ഒരു വീക്കർ സിസ്റ്റം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു, സിമ്പ്ലി ടൈപ്പ്ഡ് ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, എല്ലാ പദങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ഒരു ടൈപ്പ് നൽകി ലാംഡ കാൽക്കുലസ് വിപുലീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Church | author-link=Alonzo Church | first1 = A. | year = 1940 | title = A Formulation of the Simple Theory of Types | journal = Journal of Symbolic Logic | volume = 5 | issue = 2 | pages = 56–68 | doi=10.2307/2266170 |jstor=2266170| s2cid=15889861 }}&lt;/ref&gt;ഇത് സ്റ്റാറ്റിക്കലി-ടൈപ്പ്ഡ് ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.

ആദ്യത്തെ [[ഉന്നത തല ഭാഷ|ഹൈ-ലെവൽ]] ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയാണ്, [[ലിസ്പ്]] 1950 കളുടെ അവസാനത്തിൽ [[IBM|ഐ.ബി.എം.]] 700/7000 സീരീസ് ശാസ്ത്ര കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കു വേണ്ടി ജോൺ മക്കാർത്തി, [[MIT|മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] (എം.ഐ.ടി) വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite journal | first = John | last = McCarthy | authorlink = John McCarthy (computer scientist) | title = History of Lisp | journal = In ACM/SIGPLAN History of Programming Languages Conference | pages = 217–223 | date = June 1978 | url = http://citeseer.ist.psu.edu/mccarthy78history.html | doi = 10.1145/800025.808387 | access-date = 2019-03-06 | archive-date = 2008-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080607034229/http://citeseer.ist.psu.edu/mccarthy78history.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;ലിസ്പ് ഫംഗ്‌ഷനുകൾ നിർവചിച്ചത് ചർച്ചിന്റെ ലാംഡ നൊട്ടേഷൻ ഉപയോഗിച്ചാണ്, റിക്രർസ്സീവ് ഫങ്ഷനുകൾ അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഒരു ലേബൽ നിർമ്മിതി ഉപയോഗിച്ച് വിപുലീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal|author = John McCarthy|author-link=John McCarthy (computer scientist)|title=Recursive functions of symbolic expressions and their computation by machine, Part I.|journal=Communications of the ACM|volume=3|issue=4|year=1960|pages=184–195|url=http://jmc.stanford.edu/articles/recursive/recursive.pdf|publisher=ACM New York, NY, USA|doi=10.1145/367177.367199|s2cid=1489409}}&lt;/ref&gt; ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ പല മാതൃകാപരമായ സവിശേഷതകളും ലിസ്‌പ് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചു, ആദ്യകാല ലിസ്‌പ്‌സ് മൾട്ടി-പാരഡൈം ഭാഷകളായിരുന്നുവെങ്കിലും പുതിയ മാതൃകകൾ വികസിപ്പിച്ചപ്പോൾ, നിരവധി പ്രോഗ്രാമിംഗ് ശൈലികൾക്കുള്ള പിന്തുണ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് വന്ന പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകൾ, സ്കീം, ക്ലോജർ, ഡിലൻ, ജൂലിയാ എന്നിവ ലിസ്‌പ് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതിയിൽ പുനർരൂപകൽപന ചെയ്തു. ഇവ ശുദ്ധമായ ഫംഗ്ഷണൽ രീതികൾ പിന്തുടർന്നു, എന്നാൽ കോമൺ ലിസ്‌പ് പഴയ ലിസ്‌പ് ഭാഷകളിൽ നിന്നുള്ള മികച്ച സവിശേഷതകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും പുതുക്കുകയും ചെയ്തു. അതായത്, കോമൺ ലിസ്‌പ് പഴയ ഭാഷകൾക്ക് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി, പഴയ കോഡുകൾക്ക് പ്രശ്നം വരുത്താതെ പുതിയ ഫീച്ചറുകൾ ചേർത്തു&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Guy L. Steele |author2=Richard P. Gabriel |title=History of programming languages---II |chapter=The evolution of Lisp |pages= 233–330 |date=February 1996 |url=http://dreamsongs.com/Files/HOPL2-Uncut.pdf |doi= 10.1145/234286.1057818 |isbn=978-0-201-89502-5 |s2cid=47047140}}&lt;/ref&gt;.

ഇൻഫർമേഷൻ പ്രോസസ്സിംഗ് ലംഗ്വേജ് (IPL) 1956-ൽ വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, ഇത് ആദ്യമായുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. ഐപിഎല്ലാണ് ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ആശയങ്ങൾ ആദ്യമായി പരിചയപ്പെടുത്തിയത്, കൂടാതെ അത് ഗണിതപരമായ ആശയങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചു. ഇത് പിന്നീട് മറ്റു ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ വികസനത്തിന് പ്രേരണയായിരുന്നതിനാൽ ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വലുതാണ്&lt;ref&gt;The memoir of [[Herbert A. Simon]] (1991), ''Models of My Life'' pp.189-190 {{ISBN|0-465-04640-1}} claims that he, Al Newell, and Cliff Shaw are &quot;...commonly adjudged to be the parents of [the] artificial intelligence [field],&quot; for writing [[Logic Theorist]], a program that proved theorems from ''[[Principia Mathematica]]'' automatically. To accomplish this, they had to invent a language and a paradigm that, viewed retrospectively, embeds functional programming.&lt;/ref&gt;. ഐപിഎൽ ഒരു പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയാണ്, സിംബലുകളുടെ ലിസ്റ്റുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനായുള്ളതാണ്. ഇതിൽ, ഒരു ഫംഗ്ഷൻ മറ്റൊരു ഫംഗ്ഷനെ സ്വീകരിക്കുന്ന &quot;ജനറേറ്റർ&quot; എന്ന ആശയം ഉണ്ട്. ഐപിഎല്ലിൽ ഒരു കോഡ് എങ്ങനെ ഡാറ്റയാക്കി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് കാണാം, അതിനാൽ ഫംഗ്ഷനുകൾക്ക് മറ്റൊരു ഫംഗ്ഷനെ നൽകാൻ കഴിയും. ഐപിഎൽ ലിസ്റ്റുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, വിവരങ്ങൾ ചേർക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ മാറ്റൽ) കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഭാഷയാണ്. ഇത് കോഡിനെയും ഡാറ്റയെയും മാറ്റി ഉപയോഗിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇത് ഒരു സാധാരണ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിലെ പോലെ കാര്യങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ച് ചെയ്യുന്നു.

==അവലംബം==
{{Notelist}}
{{Reflist
|refs =
&lt;ref name=&quot;clinger1987&quot;&gt;{{cite journal |last=Clinger |first=Will |title=MultiTasking and MacScheme |journal=MacTech |volume=3 |issue=12 |year=1987 |url=http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.12/Multitasking/index.html |access-date=2008-08-28}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hartheimer1987&quot;&gt;{{cite journal |last=Hartheimer |first=Anne |title=Programming a Text Editor in MacScheme+Toolsmith |journal=MacTech |volume=3 |issue=1 |year=1987 |url=http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html |access-date=2008-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629183752/http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html |archive-date=2011-06-29}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;kidd2007&quot;&gt;{{cite conference |last=Kidd |first=Eric |url=http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd |title=Terrorism Response Training in Scheme |conference=CUFP 2007 |access-date=2009-08-26 |archivedate=2010-12-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101221110947/http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;cleis2006&quot;&gt;{{cite conference |last=Cleis |first=Richard |url=http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis |title=Scheme in Space |conference=CUFP 2006 |access-date=2009-08-26 |archivedate=2010-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527100429/http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;erlang-faq&quot;&gt;{{cite web |title=Who uses Erlang for product development? |work=Frequently asked questions about Erlang |url=http://erlang.org/faq/introduction.html#idp32582608 |access-date=2018-04-27}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;armstrong2007&quot;&gt;{{cite conference |last=Armstrong |first=Joe |title=Proceedings of the third ACM SIGPLAN conference on History of programming languages |chapter=A history of Erlang |conference=Third ACM SIGPLAN Conference on History of Programming Languages |location=San Diego, California |date=June 2007 |doi=10.1145/1238844.1238850 |isbn=9781595937667}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;larson2009&quot;&gt;{{cite journal |last=Larson |first=Jim |title=Erlang for concurrent programming |journal=Communications of the ACM |volume= 52 |issue= 3 |date=March 2009 |doi=10.1145/1467247.1467263 |page=48 |s2cid=524392 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;minksy2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Minsky |first1=Yaron |last2=Weeks |first2=Stephen |title=Caml Trading&amp;nbsp;— experiences with functional programming on Wall Street |journal=Journal of Functional Programming |volume=18 |issue=4 |pages=553–564 |date=July 2008 |doi=10.1017/S095679680800676X |s2cid=30955392 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;leroy2007&quot;&gt;{{cite conference |last=Leroy |first=Xavier |title=Some uses of Caml in Industry |url=http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf |conference=CUFP 2007 |access-date=2009-08-26 |archivedate=2011-10-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008170929/http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;haskell-industry&quot;&gt;{{cite web |title=Haskell in industry |work=Haskell Wiki |url=http://www.haskell.org/haskellwiki/Haskell_in_industry |access-date=2009-08-26 |quote=Haskell has a diverse range of use commercially, from aerospace and defense, to finance, to web startups, hardware design firms and lawnmower manufacturers.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;effective-scala&quot;&gt;{{cite web |title=Effective Scala |work=Scala Wiki |url=https://twitter.github.com/effectivescala/?sd |access-date=2012-02-21 |quote=Effective Scala. |archivedate=2012-06-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120619075044/http://twitter.github.com/effectivescala/?sd |url-status=deviated}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;java-8-javadoc&quot;&gt;{{cite web |title=Documentation for package java.util.function since Java 8 (also known as Java 1.8) |url=https://docs.oracle.com/javase/8/docs/api/java/util/function/package-summary.html |access-date=2021-06-16}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;racket-video-games&quot;&gt;{{cite web |title=State-Based Scripting in Uncharted 2 |url=http://www.gameenginebook.com/gdc09-statescripting-uncharted2.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215014637/http://www.gameenginebook.com/gdc09-statescripting-uncharted2.pdf |archive-date=2012-12-15 |access-date=2011-08-08 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;hudak2007&quot;&gt;{{cite conference |last1=Hudak |first1=Paul |last2=Hughes |first2=J. |last3=Jones |first3=S. P. |last4=Wadler |first4=P.  |author-link1=Paul Hudak |title=A history of Haskell: being lazy with class |url=http://dl.acm.org/citation.cfm?doid=1238844.1238856 |conference=Third ACM SIGPLAN Conference on History of Programming Languages |location=San Diego, California| date=June 2007 |doi=10.1145/1238844.1238856 |access-date=2013-09-26}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;useR&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.r-project.org/useR-2006/program.html |title=The useR! 2006 conference schedule includes papers on the commercial use of R |publisher=R-project.org |date=2006-06-08  |access-date=2011-06-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chambers&quot;&gt;{{cite book |last=Chambers |first=John M. |author-link=John Chambers (programmer) |title=Programming with Data: A Guide to the S Language |publisher=Springer Verlag |year=1998 |pages=67–70 |isbn=978-0-387-98503-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Amath-CO&quot;&gt;{{cite web |website=Department of Applied Math |publisher=University of Colorado |title=Functional vs. Procedural Programming Language |url=http://amath.colorado.edu/computing/mmm/funcproc.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071113175801/http://amath.colorado.edu/computing/mmm/funcproc.html |archive-date=2007-11-13 |access-date=2006-08-28 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Novatchev&quot;&gt;{{cite web |url=https://fxsl.sourceforge.net/articles/FuncProg/Functional%20Programming.html |first=Dimitre |last=Novatchev |title=The Functional Programming Language XSLT — A proof through examples |access-date=May 27, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mertz&quot;&gt;{{cite web |url=http://gnosis.cx/publish/programming/xml_models_fp.html |first=David |last=Mertz |title=XML Programming Paradigms (part four): Functional Programming approached to XML processing |access-date=May 27, 2006 |work=IBM developerWorks}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Chamberlin_Boyce&quot;&gt;{{cite journal |title=SEQUEL: A structured English query language |first1=Donald D. |last1=Chamberlin |author-link1=Donald D. Chamberlin |first2=Raymond F. |last2=Boyce |author-link2=Raymond F. Boyce |journal=Proceedings of the 1974 ACM SIGFIDET |pages=249–264 |year=1974}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sim-Diasca&quot;&gt;{{cite web |title=Sim-Diasca: a large-scale discrete event concurrent simulation engine in Erlang |url=http://research.edf.com/research-and-the-scientific-community/software/sim-diasca-80704.html |date=November 2011 |access-date=2011-11-08 |archive-date=2013-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130917092159/http://research.edf.com/research-and-the-scientific-community/software/sim-diasca-80704.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Spiewak&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.codecommit.com/blog/scala/implementing-persistent-vectors-in-scala |first=Daniel |last=Spiewak |title=Implementing Persistent Vectors in Scala |date=26 August 2008 |website=Code Commit |access-date=17 April 2012 |archivedate=23 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923205254/http://www.codecommit.com/blog/scala/implementing-persistent-vectors-in-scala |url-status=deviated}}&lt;/ref&gt;
}}

== External links ==
{{Spoken Wikipedia|En-Functional_programming.ogg|date=2011-08-25}}
* {{cite web
| last=Ford
| first=Neal
| title=Functional thinking
| access-date=2021-11-10
| url=http://nealford.com/functionalthinking.html
}}
* {{cite web
| last=Akhmechet
| first=Slava
| title=defmacro – Functional Programming For The Rest of Us
| access-date=2013-02-24
| date=2006-06-19
| url=http://www.defmacro.org/ramblings/fp.html
}} An introduction
* ''Functional programming in Python'' (by David Mertz): [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_13.html part 1], [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_16.html part 2], [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_19.html part 3]

{{Programming paradigms navbox}}
{{Types of programming languages}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രോഗ്രാമിങ് ശൈലികൾ]]</text>
      <sha1>6jppx11q6t73fgnu54dddbkknce0j4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632066</id>
      <parentid>4632063</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4632066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31053" sha1="p2azvkuaz6eo9d4cks2sq5onaouz46e" xml:space="preserve">{{prettyurl|functional programming}}
{{Programming paradigms}}
കമ്പ്യൂട്ടർ ശാസ്ത്രത്തിൽ, '''ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ്''' (functional programming) എന്നത് ഒരു പ്രോഗ്രാമിങ് മാതൃകയാണ് - ഫംഗ്‌ഷനുകൾ പ്രയോഗിച്ചും കംമ്പോസ് ചെയ്തുമാണ് പ്രോഗ്രാമുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഇത് ഒരു ഡിക്ലറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗ് മാതൃകയാണ്, അതിൽ ഫംഗ്‌ഷൻ നിർവചനങ്ങൾ പ്രോഗ്രാമിന്റെ പ്രവർത്തന നില അപ്‌ഡേറ്റ് ചെയ്യുന്ന ഇമ്പറേറ്റീവ് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റുകളുടെ ഒരു ശ്രേണിയെക്കാൾ മൂല്യങ്ങളെ മറ്റ് മൂല്യങ്ങളിലേക്ക് മാപ്പ് ചെയ്യുന്ന എക്സ്പ്രഷൻസ് ട്രീകളാണ്. &lt;ref name=&quot;expression style&quot;&gt;{{cite web|url=https://wiki.haskell.org/Declaration_vs._expression_style#Expression_style|title=Declaration vs. expression style - HaskellWiki|publisher=}}&lt;/ref&gt; 

ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ, ഫംഗ്‌ഷനുകൾ ഫസ്റ്റ്-ക്ലാസ് സിറ്റിസൺസായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, അതായത്, മറ്റേതൊരു ഡാറ്റാ ടൈപ്പിനും കഴിയുന്നതുപോലെ, അവയ്ക്ക് പേരുകൾ (ലോക്കൽ ഐഡന്റിഫയറുകൾ ഉൾപ്പെടെ), ആർഗ്യുമെന്റുകളായി പാസ് ചെയ്യാനും മാത്രമല്ല മറ്റ് ഫംഗ്ഷനുകളിൽ നിന്ന് റിട്ടേൺ ചെയ്യാനും കഴിയും. ചെറിയ ഫംഗ്ഷനുകൾ മോഡുലാർ രീതിയിൽ സംയോജിപ്പിച്ച്, ഡിക്ലറേറ്റീവ്, കമ്പോസബിൾ ശൈലിയിൽ പ്രോഗ്രാമുകൾ എഴുതാൻ ഇത് അനുവദിക്കുന്നു.

ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ചിലപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ പര്യായമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ്, അത് എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും ഡിറ്റർമിനിസ്റ്റിക് മാത്തമാറ്റിക്കൽ ഫംഗ്ഷനുകളായി അല്ലെങ്കിൽ പ്യൂവർ ഫംഗ്ഷനുകളായി കണക്കാക്കുന്നു. നൽകിയിരിക്കുന്ന ചില ആർഗ്യുമെന്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പ്യുവർ ഫംഗ്‌ഷൻ വിളിക്കുമ്പോൾ, അത് എല്ലായ്‌പ്പോഴും അതേ റിസൾട്ട് തന്നെ നൽകും, വാല്യൂ മാറ്റാവുന്ന അവസ്ഥയോ മറ്റ് പാർശ്വഫലങ്ങളോ ഇതിനെ ബാധിക്കില്ല. [[ഇംപെറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗ്|ഇംമ്പറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ]] പൊതുവായുള്ള ഇംപ്യൂവർ പ്രൊസീജറിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്, അത് പാർശ്വഫലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം (പ്രോഗ്രാമിന്റെ സ്റ്റേറ്റ് പരിഷ്ക്കരിക്കുക അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഉപയോക്താവിൽ നിന്ന് ഇൻപുട്ട് എടുക്കുക മുതലയാവ). പ്യൂവറിലി ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ വക്താക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നത്, പാർശ്വഫലങ്ങൾ(side effects) പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ, പ്രോഗ്രാമുകൾക്ക് കുറച്ച് [[സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ബഗ്ഗ്|ബഗുകൾ]] മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ, ഡീബഗ് ചെയ്യാനും പരിശോധിക്കാനും എളുപ്പമായിരിക്കും, ഫോർമൽ വേരിഫിക്കേഷന് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാകും.&lt;ref name=&quot;hudak1989&quot;&gt;{{cite journal | last = Hudak | first = Paul | author-link = Paul Hudak | title = Conception, evolution, and application of functional programming languages | journal = ACM Computing Surveys | volume = 21 | issue = 3 | pages = 359–411 | date = September 1989 | url = http://www.dbnet.ece.ntua.gr/~adamo/languages/books/p359-hudak.pdf | doi = 10.1145/72551.72554 | s2cid = 207637854 | access-date = 2023-03-12 | archive-date = 2016-01-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160131083528/http://www.dbnet.ece.ntua.gr/~adamo/languages/books/p359-hudak.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hughesWhyFPMatters&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cse.chalmers.se/~rjmh/Papers/whyfp.html |title=Why Functional Programming Matters |author-link=John Hughes (computer scientist) |first=John |last=Hughes |year=1984 }}&lt;/ref&gt;

ഫംഗ്‌ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ റൂട്ട് [[അക്കാദമി|അക്കഡീമിയിൽ]] (academia) ഉണ്ട്, ഇത് ഫംഗ്‌ഷനുകളെ മാത്രം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒഫീഷ്യൽ കമ്പ്യൂട്ടേഷൻ സംവിധാനമായ ലാംഡ കാൽക്കുലസിൽ നിന്ന് വികസിച്ചതാണ്. ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ചരിത്രപരമായി ഇംപറേറ്റീവ് പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ അപേക്ഷിച്ച് ജനപ്രീതി ആർജ്ജിച്ച ഒന്നല്ല, എന്നാൽ പല ഫംഗ്ഷണൽ ഭാഷകളും ഇന്ന് വ്യവസായപരമായും, വിദ്യാഭ്യാസപരമായും ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രധാന പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളായ കോമൺ ലിസ്പ്, [[സ്കീം (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|സ്കീം]]&lt;ref name=&quot;clinger1987&quot;&gt;{{cite journal | last = Clinger | first = Will | title = MultiTasking and MacScheme | journal = MacTech | volume = 3 | issue = 12 | year = 1987 | url = http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.12/Multitasking/index.html | access-date = 2008-08-28 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hartheimer1987&quot;&gt;{{cite journal | last = Hartheimer | first = Anne | title = Programming a Text Editor in MacScheme+Toolsmith | journal = MacTech | volume = 3 | issue = 1 | year = 1987 | url = http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html | access-date = 2008-08-28 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629183752/http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.03/03.1/SchemeWindows/index.html | archive-date = 2011-06-29 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kidd2007&quot;&gt;{{cite conference | last = Kidd | first = Eric | url = http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd | title = Terrorism Response Training in Scheme | conference = CUFP 2007 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2010-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101221110947/http://cufp.galois.com/2007/abstracts.html#EricKidd | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cleis2006&quot;&gt;{{cite conference | last = Cleis | first = Richard | url = http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis | title = Scheme in Space | conference = CUFP 2006 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527100429/http://cufp.galois.com/2006/abstracts.html#RichardCleis | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;പോലുള്ള ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നു, [[ക്ലോജർ]], വൂൾഫ്രം ലാങ്വേജ്, &lt;ref name=&quot;reference.wolfram.com&quot;&gt;{{cite web | title = Wolfram Language Guide: Functional Programming | url = http://reference.wolfram.com/language/guide/FunctionalProgramming.html | year = 2015 | accessdate = 2015-08-24 }}&lt;/ref&gt; (മാത്തമാറ്റിക്ക എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), റാക്കറ്റ്, എർലാങ്, [[ഒകാമൽ]] (OCAML)&lt;ref name=&quot;minksy2008&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Minsky | first1 = Yaron | last2 = Weeks | first2 = Stephen | title = Caml Trading&amp;nbsp;— experiences with functional programming on Wall Street | journal = Journal of Functional Programming | volume = 18 | issue = 4 | pages = 553–564 |date=July 2008 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=1899164 | doi = 10.1017/S095679680800676X | s2cid = 30955392 | access-date = 2008-08-27 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;leroy2007&quot;&gt;{{cite conference | last = Leroy | first = Xavier | title = Some uses of Caml in Industry | url = http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf | conference = CUFP 2007 | access-date = 2009-08-26 | archive-date = 2011-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111008170929/http://cufp.galois.com/2007/slides/XavierLeroy.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, [[ഹാസ്കൽ (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|ഹാസ്കൽ]]&lt;ref name=&quot;haskell-industry&quot;&gt;{{cite web | title = Haskell in industry | work = Haskell Wiki | url = http://www.haskell.org/haskellwiki/Haskell_in_industry | access-date = 2009-08-26 | quote=Haskell has a diverse range of use commercially, from aerospace and defense, to finance, to web startups, hardware design firms and lawnmower manufacturers. }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hudak2007&quot;&gt;{{cite conference | last1 = Hudak | first1 = Paul |last2=Hughes |first2=J. |last3=Jones |first3=S. P. |last4=Wadler |first4=P.  | author-link1=Paul Hudak | title = A history of Haskell: being lazy with class | url=http://dl.acm.org/citation.cfm?doid=1238844.1238856 | conference = Third ACM SIGPLAN Conference on History of Programming Languages | location = San Diego, California| date = June 2007 | doi = 10.1145/1238844.1238856 | access-date = 2013-09-26 }}&lt;/ref&gt;, [[എഫ് ഷാർപ്പ് (പ്രോഗ്രാമിങ് ഭാഷ)|എഫ്#]] &lt;ref name='quantFSharp'&gt;{{cite conference | last = Mansell | first = Howard | title = Quantitative Finance in F# | url = http://cufp.galois.com/2008/abstracts.html#MansellHoward | year = 2008 | conference = CUFP 2008 | accessdate = 2009-08-29 | archive-date = 2015-07-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150708125937/http://cufp.galois.com/2008/abstracts.html#MansellHoward | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;businessAppsFSharp&quot;&gt;{{cite conference | last = Peake | first = Alex | title = The First Substantial Line of Business Application in F# | url = http://cufp.galois.com/2009/abstracts.html#AlexPeakeAdamGranicz | year = 2009 | conference = CUFP 2009 | access-date = 2009-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091017070140/http://cufp.galois.com/2009/abstracts.html#AlexPeakeAdamGranicz | archive-date = 2009-10-17 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;ഈ ഭാഷകൾ എല്ലാം വൈവിധ്യമാർന്ന നിരവധി സംഘടനകൾ വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങളക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. &lt;ref name='mostPopularLanguages'&gt;{{cite web | title = The 15 most popular computer languages, according to the Facebook for programmers | url = http://www.businessinsider.com/github-most-popular-coding-languages-2016-9/ | year = 2016 | accessdate = 2017-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='javaScriptWidelyUsed'&gt;{{cite web | title = JavaScript is the World's Dominant Programming Language | url = https://arc.applause.com/2016/03/22/javascript-is-the-worlds-dominant-programming-language/ | year = 2016 | accessdate = 2017-07-31}}&lt;/ref&gt;ആർ(R)&lt;ref name=&quot;useR&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.r-project.org/useR-2006/program.html | title = The useR! 2006 conference schedule includes papers on the commercial use of R |publisher=R-project.org | date = 2006-06-08  | access-date = 2011-06-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chambers&quot;&gt;{{cite book | last = Chambers | first = John M. | author-link=John Chambers (programmer) | title = Programming with Data: A Guide to the S Language | url = https://archive.org/details/programmingwithd0000cham_g9i6 | publisher=Springer Verlag | year = 1998 | pages = [https://archive.org/details/programmingwithd0000cham_g9i6/page/67 67]–70 | isbn = 978-0-387-98503-9 }}&lt;/ref&gt; (സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ) പോലുള്ള, വെബിലുപയോഗിക്കുന്ന [[ജാവാസ്ക്രിപ്റ്റ്]] (JavaScript)&lt;ref&gt;{{Cite web|last=comments|first=27 Jun 2017 Matt Banz Feed 603up 2|title=An introduction to functional programming in JavaScript|url=https://opensource.com/article/17/6/functional-javascript|access-date=2021-01-09|website=Opensource.com|language=en}}&lt;/ref&gt; പോലെയുള്ള നിർദ്ദിഷ്‌ട ഡൊമെയ്‌നുകളിൽ വിജയം കണ്ടെത്തിയ ചില ഭാഷകൾക്കും ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് പ്രധാനമാണ്, ജെ, കെ, എക്സ്ക്വറി / എക്സ്എൽടി(XQuery / XSLT) ([[എക്സ്.എം.എൽ.|എക്സ്എംഎൽ]])&lt;ref name=&quot;Novatchev&quot;&gt;{{cite web | url = http://fxsl.sourceforge.net/articles/FuncProg/Functional%20Programming.html | first = Dimitre |last = Novatchev | title = The Functional Programming Language XSLT — A proof through examples | access-date = May 27, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mertz&quot;&gt;{{cite web | url = http://gnosis.cx/publish/programming/xml_models_fp.html | first = David | last = Mertz | title = XML Programming Paradigms (part four): Functional Programming approached to XML processing | access-date = May 27, 2006 | work=IBM developerWorks }}&lt;/ref&gt;, ഓപാൽ മുതലയാവ. [[എസ്.ക്യു.എൽ.|എസ്ക്യൂഎൽ]], ലെക്സ്/യാക്(SQL, Lex / Yacc) പോലുള്ള വ്യാപകമായ ഡൊമെയ്ൻ-സ്പെസിഫിക് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ് ഭാഷകൾ ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിങ്ങിന്റെ ചില ഘടകങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു, പ്രത്യേകിച്ച് മ്യൂട്ടബിൾ മൂല്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ&lt;ref name=&quot;Chamberlin_Boyce&quot;&gt;{{cite journal | title = SEQUEL: A structured English query language |first1=Donald D. |last1=Chamberlin |author-link1 = Donald D. Chamberlin |first2=Raymond F. |last2=Boyce |author-link2=Raymond F. Boyce | journal = Proceedings of the 1974 ACM SIGFIDET | pages = 249–264 | year = 1974 }}&lt;/ref&gt;. കൂടാതെ, മറ്റ് പല പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളും ഒരു ഫങ്ഷണൽ ശൈലിയിലുള്ള പ്രോഗ്രാമിംഗിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു അല്ലെങ്കിൽ ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിൽ നിന്നുള്ള ഫീച്ചറുകൾ നടപ്പിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{cite book | last = Dominus | first = Mark J. | authorlink = Mark Jason Dominus | title = Higher-Order Perl |publisher=[[Morgan Kaufmann]] | year = 2005 |isbn = 978-1-55860-701-9 | title-link = Higher-Order Perl }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Holywell | first = Simon | title = Functional Programming in PHP | publisher = php[architect] | year = 2014 | isbn = 9781940111056}}&lt;/ref&gt;സി++11,[[സി#]]&lt;ref&gt;{{Citation|title=Functional Programming with C# - Simon Painter - NDC Oslo 2020|url=https://www.youtube.com/watch?v=gvyTB4aMI4o| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/gvyTB4aMI4o| archive-date=2021-10-30|language=en|access-date=2021-10-23}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;, [[Kotlin (programming language)|കോട്ലിൻ]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kotlinlang.org/docs/tutorials/kotlin-for-py/functional-programming.html|title=Functional programming - Kotlin Programming Language|website=Kotlin|access-date=2019-05-01}}&lt;/ref&gt;,[[പേൾ]]&lt;ref&gt;{{cite book | last = Dominus | first = Mark J. | author-link = Mark Jason Dominus | title = Higher-Order Perl |publisher=[[Morgan Kaufmann]] | year = 2005 |isbn = 978-1-55860-701-9 | title-link = Higher-Order Perl }}&lt;/ref&gt;,[[PHP|പിഎച്ച്പി]]&lt;ref&gt;{{cite book | last = Holywell | first = Simon | title = Functional Programming in PHP | publisher = php[architect] | year = 2014 | isbn = 9781940111056}}&lt;/ref&gt;,[[Python (programming language)|പൈത്തൺ]]&lt;ref name=&quot;AutoNT-13&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.python.org/community/pycon/dc2004/papers/24/metaclasses-pycon.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090530030205/http://www.python.org/community/pycon/dc2004/papers/24/metaclasses-pycon.pdf |archive-date=30 May 2009 |title=Python Metaclasses: Who? Why? When? |last=The Cain Gang Ltd. |access-date=27 June 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;,[[Go (programming language)|ഗോ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=GopherCon 2020: Dylan Meeus - Functional Programming with Go|url=https://www.youtube.com/watch?v=wqs8n5Uk5OM|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=YouTube.com}}&lt;/ref&gt;,[[Rust (programming language)|റസ്റ്റ്]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Functional Language Features: Iterators and Closures - The Rust Programming Language|url=https://doc.rust-lang.org/book/ch13-00-functional-features.html|access-date=2021-01-09|website=doc.rust-lang.org}}&lt;/ref&gt;, റാക്കു&lt;ref&gt;{{cite web|last=Vanderbauwhede |first=Wim |url=https://wimvanderbauwhede.github.io/articles/decluttering-with-functional-programming/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728013926/https://wimvanderbauwhede.github.io/articles/decluttering-with-functional-programming/|archive-date=11 Sep 2020|title=Cleaner code with functional programming |access-date=6 October 2020 }}&lt;/ref&gt; ,[[Scala (programming language)|സ്കാല]]&lt;ref name=&quot;effective-scala&quot;&gt;{{cite web | title = Effective Scala | work = Scala Wiki | url = https://twitter.github.com/effectivescala/?sd | access-date = 2012-02-21 | quote = Effective Scala. | archive-date = 2012-06-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120619075044/http://twitter.github.com/effectivescala/?sd | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, [[Java (programming language)|ജാവ (ജാവ 8 മുതൽ)]]&lt;ref name=&quot;java-8-javadoc&quot;&gt;{{cite web | title = Documentation for package java.util.function since Java 8 (also known as Java 1.8) | url = https://docs.oracle.com/javase/8/docs/api/java/util/function/package-summary.html | access-date = 2021-06-16 }}&lt;/ref&gt;. 
==ചരിത്രം==
1930-കളിൽ [[അലോൺസോ ചർച്ച്]] വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, ഫംഗ്ഷൻ ആപ്ലിക്കേഷനിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച ഒരു ഔപചാരികമായ കണക്കുകൂട്ടൽ സംവിധാനമാണ്. 1937-ൽ [[Alan Turing|അലൻ ട്യൂറിംഗ്]], ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, ട്യൂറിംഗ് മെഷീനുകൾ എന്നിവ കമ്പ്യൂട്ടേഷന്റെ തുല്യ മാതൃകകളാണെന്ന് തെളിയിച്ചു,[&lt;ref&gt;{{cite journal|first=A. M.|last=Turing|doi=10.2307/2268280|title=Computability and λ-definability|year=1937|journal=The Journal of Symbolic Logic|pages=153–163|volume=2|issue=4|publisher=Cambridge University Press|jstor=2268280|s2cid=2317046 }}&lt;/ref&gt;ലാംഡ കാൽക്കുലസ് ട്യൂറിംഗ് കംപ്ലീറ്റാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. എല്ലാ ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെയും അടിസ്ഥാനം ലാംഡ കാൽക്കുലസ് ആണ്. 1920 കളിലും 1930 കളിലും മോസസ് ഷോൺഫിങ്കലും ഹാസ്‌കെൽ കറിയും ചേർന്ന് തീയറ്റിക്കൽ ഫോർമുലേഷൻ, കോമ്പിനേറ്ററി ലോജിക് എന്നിവ വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Haskell Brooks Curry|author2=Robert Feys|title=Combinatory Logic|url=https://archive.org/details/combinatorylogic0002curr|url-access=registration|access-date=10 February 2013|year=1958|publisher=North-Holland Publishing Company}}&lt;/ref&gt;

ചർച്ച് പിന്നീട് ഒരു വീക്കർ സിസ്റ്റം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു, സിമ്പ്ലി ടൈപ്പ്ഡ് ലാംഡ കാൽക്കുലസ്, എല്ലാ പദങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ഒരു ടൈപ്പ് നൽകി ലാംഡ കാൽക്കുലസ് വിപുലീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Church | author-link=Alonzo Church | first1 = A. | year = 1940 | title = A Formulation of the Simple Theory of Types | journal = Journal of Symbolic Logic | volume = 5 | issue = 2 | pages = 56–68 | doi=10.2307/2266170 |jstor=2266170| s2cid=15889861 }}&lt;/ref&gt;ഇത് സ്റ്റാറ്റിക്കലി-ടൈപ്പ്ഡ് ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്.

ആദ്യത്തെ [[ഉന്നത തല ഭാഷ|ഹൈ-ലെവൽ]] ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയാണ്, [[ലിസ്പ്]] 1950 കളുടെ അവസാനത്തിൽ [[IBM|ഐ.ബി.എം.]] 700/7000 സീരീസ് ശാസ്ത്ര കമ്പ്യൂട്ടറുകൾക്കു വേണ്ടി ജോൺ മക്കാർത്തി, [[MIT|മസാച്ചുസെറ്റ്സ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജി]] (എം.ഐ.ടി) വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.&lt;ref&gt;{{cite journal | first = John | last = McCarthy | authorlink = John McCarthy (computer scientist) | title = History of Lisp | journal = In ACM/SIGPLAN History of Programming Languages Conference | pages = 217–223 | date = June 1978 | url = http://citeseer.ist.psu.edu/mccarthy78history.html | doi = 10.1145/800025.808387 | access-date = 2019-03-06 | archive-date = 2008-06-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080607034229/http://citeseer.ist.psu.edu/mccarthy78history.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;ലിസ്പ് ഫംഗ്‌ഷനുകൾ നിർവചിച്ചത് ചർച്ചിന്റെ ലാംഡ നൊട്ടേഷൻ ഉപയോഗിച്ചാണ്, റിക്രർസ്സീവ് ഫങ്ഷനുകൾ അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഒരു ലേബൽ നിർമ്മിതി ഉപയോഗിച്ച് വിപുലീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite journal|author = John McCarthy|author-link=John McCarthy (computer scientist)|title=Recursive functions of symbolic expressions and their computation by machine, Part I.|journal=Communications of the ACM|volume=3|issue=4|year=1960|pages=184–195|url=http://jmc.stanford.edu/articles/recursive/recursive.pdf|publisher=ACM New York, NY, USA|doi=10.1145/367177.367199|s2cid=1489409}}&lt;/ref&gt; ഫങ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗിന്റെ പല മാതൃകാപരമായ സവിശേഷതകളും ലിസ്‌പ് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചു, ആദ്യകാല ലിസ്‌പ്‌സ് മൾട്ടി-പാരഡൈം ഭാഷകളായിരുന്നുവെങ്കിലും പുതിയ മാതൃകകൾ വികസിപ്പിച്ചപ്പോൾ, നിരവധി പ്രോഗ്രാമിംഗ് ശൈലികൾക്കുള്ള പിന്തുണ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി. പിന്നീട് വന്ന പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകൾ, സ്കീം, ക്ലോജർ, ഡിലൻ, ജൂലിയാ എന്നിവ ലിസ്‌പ് എളുപ്പത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതിയിൽ പുനർരൂപകൽപന ചെയ്തു. ഇവ ശുദ്ധമായ ഫംഗ്ഷണൽ രീതികൾ പിന്തുടർന്നു, എന്നാൽ കോമൺ ലിസ്‌പ് പഴയ ലിസ്‌പ് ഭാഷകളിൽ നിന്നുള്ള മികച്ച സവിശേഷതകളെ സംരക്ഷിക്കുകയും പുതുക്കുകയും ചെയ്തു. അതായത്, കോമൺ ലിസ്‌പ് പഴയ ഭാഷകൾക്ക് മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി, പഴയ കോഡുകൾക്ക് പ്രശ്നം വരുത്താതെ പുതിയ ഫീച്ചറുകൾ ചേർത്തു&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Guy L. Steele |author2=Richard P. Gabriel |title=History of programming languages---II |chapter=The evolution of Lisp |pages= 233–330 |date=February 1996 |url=http://dreamsongs.com/Files/HOPL2-Uncut.pdf |doi= 10.1145/234286.1057818 |isbn=978-0-201-89502-5 |s2cid=47047140}}&lt;/ref&gt;.

ഇൻഫർമേഷൻ പ്രോസസ്സിംഗ് ലംഗ്വേജ് (IPL) 1956-ൽ വികസിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, ഇത് ആദ്യമായുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ അധിഷ്ഠിത ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു. ഐപിഎല്ലാണ് ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ആശയങ്ങൾ ആദ്യമായി പരിചയപ്പെടുത്തിയത്, കൂടാതെ അത് ഗണിതപരമായ ആശയങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചു. ഇത് പിന്നീട് മറ്റു ഫംഗ്ഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷകളുടെ വികസനത്തിന് പ്രേരണയായിരുന്നതിനാൽ ഇതിന്റെ പ്രാധാന്യം വലുതാണ്&lt;ref&gt;The memoir of [[Herbert A. Simon]] (1991), ''Models of My Life'' pp.189-190 {{ISBN|0-465-04640-1}} claims that he, Al Newell, and Cliff Shaw are &quot;...commonly adjudged to be the parents of [the] artificial intelligence [field],&quot; for writing [[Logic Theorist]], a program that proved theorems from ''[[Principia Mathematica]]'' automatically. To accomplish this, they had to invent a language and a paradigm that, viewed retrospectively, embeds functional programming.&lt;/ref&gt;. ഐപിഎൽ ഒരു പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയാണ്, സിംബലുകളുടെ ലിസ്റ്റുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാനായുള്ളതാണ്. ഇതിൽ, ഒരു ഫംഗ്ഷൻ മറ്റൊരു ഫംഗ്ഷനെ സ്വീകരിക്കുന്ന &quot;ജനറേറ്റർ&quot; എന്ന ആശയം ഉണ്ട്. ഐപിഎല്ലിൽ ഒരു കോഡ് എങ്ങനെ ഡാറ്റയാക്കി ഉപയോഗിക്കാമെന്ന് കാണാം, അതിനാൽ ഫംഗ്ഷനുകൾക്ക് മറ്റൊരു ഫംഗ്ഷനെ നൽകാൻ കഴിയും. ഐപിഎൽ ലിസ്റ്റുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന്, വിവരങ്ങൾ ചേർക്കൽ അല്ലെങ്കിൽ മാറ്റൽ) കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ഭാഷയാണ്. ഇത് കോഡിനെയും ഡാറ്റയെയും മാറ്റി ഉപയോഗിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇത് ഒരു സാധാരണ പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയിലെ പോലെ കാര്യങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ച് ചെയ്യുന്നു.

==അവലംബം==

{{Reflist}}

== External links ==
{{Spoken Wikipedia|En-Functional_programming.ogg|date=2011-08-25}}
* {{cite web
| last=Ford
| first=Neal
| title=Functional thinking
| access-date=2021-11-10
| url=http://nealford.com/functionalthinking.html
}}
* {{cite web
| last=Akhmechet
| first=Slava
| title=defmacro – Functional Programming For The Rest of Us
| access-date=2013-02-24
| date=2006-06-19
| url=http://www.defmacro.org/ramblings/fp.html
}} An introduction
* ''Functional programming in Python'' (by David Mertz): [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_13.html part 1], [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_16.html part 2], [http://gnosis.cx/publish/programming/charming_python_19.html part 3]

{{Programming paradigms navbox}}
{{Types of programming languages}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:പ്രോഗ്രാമിങ് ശൈലികൾ]]</text>
      <sha1>p2azvkuaz6eo9d4cks2sq5onaouz46e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരിയ ലിയോപോൾഡിന ഓഫ് ഓസ്ട്രിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>466628</id>
    <revision>
      <id>4632192</id>
      <parentid>3970753</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5571" sha1="cwedezqm48l7jm827uh3frxnw884mle" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maria Leopoldina of Austria}}
{{Infobox royalty
| name         = Maria Leopoldina of Austria
| image        = Maria Leopoldina 1815.jpg
| caption      = Leopoldina at age 18, 1815
| consort      = yes
| succession   = [[List of Brazilian consorts|Empress consort of Brazil]]
| reign        = {{nowrap|12 October 1822&amp;nbsp;– 11 December 1826}}
| succession1  = [[List of Portuguese consorts|Queen consort of Portugal]]
| reign1       = 10 March 1826&amp;nbsp;– 2 May 1826
| birth_date   = 22 January 1797
| birth_place  = [[Schönbrunn Palace]], [[Vienna]], [[Archduchy of Austria|Austria]], [[Holy Roman Empire]]
| death_date   = {{death date and age|1826|12|11|1797|1|22|df=y}}
| death_place  = [[Paço de São Cristóvão|São Cristóvão Palace]], [[Rio de Janeiro]], [[Empire of Brazil]]
| burial_date  = 1954
| burial_place = [[Monument to the Independence of Brazil]], [[São Paulo]]
| spouse       = {{marriage|[[Pedro I of Brazil and IV of Portugal]]|1817}}
| full name    = {{lang-de|Caroline Josepha Leopoldine Franziska Ferdinanda}}
| issue        = {{plainlist |
* [[Maria II of Portugal|Maria&amp;nbsp;II, Queen of Portugal]]
* [[Miguel, Prince of Beira]]
* [[João Carlos, Prince of Beira]]
* [[Princess Januária of Brazil|Princess Januária, Countess of Aquila]]
* [[Princess Paula of Brazil|Princess Paula]]
* [[Princess Francisca of Brazil|Francisca, Princess of Joinville]]
* [[Pedro II of Brazil|Pedro&amp;nbsp;II, Emperor of Brazil]]}}
| issue-link   = #Children
| issue-pipe   = 
| house        = [[House of Habsburg-Lorraine|Habsburg-Lorraine]]
| father       = [[Francis II, Holy Roman Emperor]]
| mother       = [[Maria Teresa of Naples and Sicily]]
| religion     = [[Roman Catholicism]]
}}
'''ഡോണ മരിയ ലിയോപോൾഡിന ഓഫ് ഓസ്ട്രിയ''' (22 January 1797 – 11 December 1826) [[ബ്രസീൽ]] സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചക്രവർത്തിനിയും [[പോർച്ചുഗൽ|പോർച്ചുഗലിന്റെ]] രാജ്ഞിയും ഓസ്ട്രിയയുടെ ഒരു ആർച്ച് ഡച്ചെസും ആയിരുന്നു. [[ഓസ്ട്രിയ]]യിൽ [[വിയന്ന]]യിലെ ഹബ്സ്ബർഗ്-ലോറേനിൽ കരോളിൻ ജോസഫ് ലിയോപോൾഡൈൻ ഫ്രാൻസിസ്ക ഫെർഡിനൻഡയിൽ [[Holy Roman Emperor|ഹോളി റോമൻ ചക്രവർത്തി]] [[Francis II, Holy Roman Emperor|ഫ്രാൻസിസ് രണ്ടാമന്റെയും]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യ [[Maria Theresa of Naples and Sicily|മരിയ തെരേസ, നേപ്പിൾസ് ആൻഡ് സിസിലിയുടെയും]] മകളായി ജനിച്ചു.  ആസ്ട്രിയയിലെ ഫെർഡിനാന്റ് I ചക്രവർത്തിയും, [[നെപ്പോളിയൻ ബോണപ്പാർട്ട്|നെപ്പോളിയൻ ബോണാപ്പാർട്ടിൻറെ]] ഭാര്യയും [[മേരി ലൂയിസ്, ഡച്ചസ് ഓഫ് പർമ|ഡച്ചസ് ഓഫ് പർമയുമായ മേരി ലൂയിസും]], അവരുടെ സഹോദരങ്ങളിൽപ്പെടുന്നു.
== അവലംബം==
* {{cite book
  | last1 = Oberacker
  | first1 = Carlos H.
  | year = 1988
  | language = German
  | title = Leopoldine: Habsburgs Kaiserin von Brasilien
  | publisher = Amalthea
  | location = Vienna/Munich
  | isbn = 3-85002-265-X
  | ref = harv
  }}
* Barman, Roderick J. (1999). ''Citizen Emperor: Pedro II and the Making of Brazil, 1825–1891''. Stanford, California: Stanford University Press.
* [[Francisco Manuel Trigoso|Morato, Francisco de Aragão]] (1835). ''Memória sobre a soccessão da coroa de Portugal, no caso de não haver descendentes de Sua Magestade Fidelíssima a rainha D. Maria II'' (in Portuguese). Lisbon: Typographia de Firmin Didot.
* Calmon, Pedro (1975). ''História de D. Pedro II'' (in Portuguese) 1–5. Rio de Janeiro: José Olímpio.
{{refend}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==
{{Commons|Maria Leopoldine von Österreich|Maria Leopoldina of Austria}}
* [https://web.archive.org/web/20070928135748/http://www.princessmichael.com/articles/18_3.html Article by Princess Michael of Kent about Leopoldine] Retrieved 26 January 2006

{{s-start}}
{{s-hou|[[House of Habsburg|House of Habsburg-Lorraine]]|22 January|1797|11 December|1826|[[House of Lorraine]]}}
{{s-roy|br}}
{{s-new | reason = [[Empire of Brazil|Empire of Brazil established]] }}
{{s-ttl | title = [[List of Brazilian consorts|Empress consort of Brazil]] | years = 12 October 1822&amp;nbsp;– 11 December 1826 }}
{{s-vac | next = [[Amélie of Leuchtenberg]] }}
{{s-roy|pt}}
{{s-bef | before = [[Carlota Joaquina of Spain]] }}
{{s-ttl | title = [[List of Portuguese consorts|Queen consort of Portugal and the Algarves]] | years = 10 March 1826&amp;nbsp;– 2 May 1826 }}
{{s-vac | next = [[Auguste de Beauharnais, 2nd Duke of Leuchtenberg|Auguste de Beauharnais]] | as = Prince consort }}
{{s-end}}

{{Austrian archduchesses}}

{{Brazilian consorts}}
{{Portuguese consorts}}

[[വർഗ്ഗം:1797-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പോർച്ചുഗീസ് ക്യൂൻസ് കൺസോർട്ട്]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്ഞിമാർ]]</text>
      <sha1>cwedezqm48l7jm827uh3frxnw884mle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേരി ലൂയിസ്, ഡച്ചസ് ഓഫ് പർമ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>466644</id>
    <revision>
      <id>4632296</id>
      <parentid>4629592</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11500" sha1="s7i5lgeguiyw4lqvx81ctzqnxavjvl4" xml:space="preserve">{{prettyurl|Marie Louise, Duchess of Parma}}
{{Infobox royalty
| name         =Marie Louise
| image        =L'impératriceMarie-Louise.jpg
| caption      =Portrait by [[François Gérard]]
| succession   =[[Duke of Parma|Duchess of Parma, Piacenza and Guastalla]]
| reign        =11 April 1814 &amp;ndash; {{nowrap|17 December 1847}}
| pre-type     =Predecessors
| predecessor  ={{plainlist|
*[[Jean Jacques Régis de Cambacérès|Jean-Jacques-Régis]] {{small|(Parma)}}
*[[Charles-François Lebrun, duc de Plaisance|Charles-François]] {{small|(Piacenza)}}
*[[Pauline Bonaparte|Pauline]] {{small|(Guastalla)}}
}}
| suc-type     =Successors
| successor    ={{plainlist|
*[[Charles II, Duke of Parma|Charles II]] {{small|(Parma and Piacenza)}}
*[[Francis V, Duke of Modena|Francis V]] {{small|(Guastalla)}}
}}
| succession1  =[[List of French consorts|Empress consort of the French]],&lt;br /&gt;[[Queen consort of Italy]]
| reign-type1  =Tenure
| reign1       =1 April 1810 &amp;ndash; 6 April 1814
| birth_date   ={{Birth date|1791|12|12|df=y}}
| birth_place  =[[Hofburg]], [[Vienna]], [[Archduchy of Austria|Austria]]
| death_date   ={{Death date and age|1847|12|17|1791|12|12|df=y}}
| death_place  =[[Parma]], [[Duchy of Parma]]
| burial_date  =
| burial_place =[[Imperial Crypt, Vienna]]
| spouse-type  =Spouses
| spouse       ={{plainlist|
*{{marriage|[[Napoleon I]]&lt;br /&gt;|11 March 1810|5 May 1821|end=died}}
*{{marriage|[[Adam Albert von Neipperg]]&lt;br /&gt;|8 August 1821|22 February 1829|end=died}}
*{{marriage|[[Charles-René de Bombelles]]&lt;br /&gt;|17 February 1834|17 December 1847|end=her death}}
}}
| issue        ={{plainlist|
*[[Napoleon II]]
*Albertine von Neipperg
*[[William Albert, 1st Prince of Montenuovo|William Albert, Prince of Montenuovo]]
*Mathilde von Neipperg
}}
| full name    ={{lang-de|Maria Ludovica Leopoldina Franziska Therese Josepha Lucia}}&lt;br/&gt;{{lang-fr|Marie-Louise-Léopoldine-Françoise-Thérèse-Joséphine-Lucie}}&lt;br/&gt;{{lang-it|Maria Luigia Leopoldina Francesca Teresa Giuseppa Lucia}}
| house        =[[House of Habsburg-Lorraine|Habsburg-Lorraine]]
| father       =[[Francis II, Holy Roman Emperor]]
| mother       =[[Maria Theresa of Naples and Sicily]]
| religion     =[[Roman Catholicism]]
}}
'''മേരി ലൂയിസ്, ഡച്ചസ് ഓഫ് പർമ''' (12 ഡിസംബർ 1791 - 17 ഡിസംബർ 1847) ഓസ്ട്രിയൻ ആർച്ച്ഡച്ചസ് ആയിരുന്നു. 1814 മുതൽ മരണം വരെ പർമയുടെ ഡച്ചസ് ആയി ഭരണം നടത്തിയിരുന്നു. 1810 മുതൽ 1814 വരെ ഫ്രഞ്ച് രാജ്ഞിയും [[നെപ്പോളിയൻ ബോണപ്പാർട്ട്|നെപ്പോളിയന്റെ]] രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായിരുന്നു.

ഓസ്ട്രിയയിലെ ഹബ്സ്ബർഗ് ചക്രവർത്തിയായ ഫ്രാൻസിസ് രണ്ടാമന്റെയും രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായ നേപ്പിൾസിലെയും സിസിലിയിലെയും രാജ്ഞിയായ മരിയ തെരേസയുടെ മൂത്ത കുട്ടിയായി ജനിക്കുകയും ചെയ്തു. ഓസ്ട്രിയയും ഫ്രാൻസും തമ്മിലുള്ള നിരന്തരമായ [[ഫ്രഞ്ച് വിപ്ലവം|വിപ്ലവ പോരാട്ടത്തിന്റെ]] കാലഘട്ടത്തിലാണ് മാരി ലൂയിസ് വളർന്നത്. നെപ്പോളിയൻ ബോണപാർട്ടിന്റെ കൈകൊണ്ടുള്ള സൈനിക പരാജയങ്ങൾ ഓസ്ട്രിയയിൽ കനത്ത പീഡനം അനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിക്കുകയും [[വിശുദ്ധ റോമാസാമ്രാജ്യം]] പിരിച്ചുവിടാൻ ഫ്രാൻസിസിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. [[War of the Fifth Coalition|അഞ്ചാം സഖ്യത്തിന്റെ യുദ്ധം]] അവസാനിച്ചതിന്റെ ഫലമായി 1810-ൽ നെപ്പോളിയന്റെയും മാരി ലൂയിസിന്റെയും വിവാഹം നടന്നു. ഓസ്ട്രിയയും [[First French Empire|ഫ്രഞ്ച് സാമ്രാജ്യവും]] തമ്മിലുള്ള സമാധാനത്തിന്റെയും സൗഹൃദത്തിന്റെയും ഒരു ഹ്രസ്വ കാലഘട്ടത്തിൽ വിവാഹബന്ധം ആരംഭിച്ചു. ഫ്രാൻസിനെ അവജ്ഞാപൂർവ്വം വീക്ഷിച്ചുകൊണ്ടാണ് മാരി ലൂയിസ് വളർന്നെങ്കിലും വിവാഹത്തിന് സമ്മതിച്ചു. നെപ്പോളിയൻ അവളെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ യൂറോപ്പിലെ ഒരു പ്രമുഖ രാജകുടുംബത്തിലെ അംഗത്തെ വിവാഹം കഴിക്കാനും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. നെപ്പോളിയനോടൊപ്പം, അവൾ ഒരു മകനെ പ്രസവിക്കുകയും റോമിലെ രാജാവാകുകയും പിന്നീട് റീച്ച്സ്റ്റാഡ് ഡ്യൂക്ക് ആകുകയും നെപ്പോളിയന് ശേഷം [[Napoleon II|നെപ്പോളിയൻ രണ്ടാമനും]] ആയി.
==ചിത്രശാല==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Crown of Empress Marie Louise 299 9964.jpg|Crown of Empress Marie Louise. Set in silver, the 950 [[diamond]]s weigh 700 carats. The 79 original [[emerald]]s have been replaced with Persian turquoise [[cabochon]]s.
File:Clock Thomire Louvre OA9511.jpg|A [[French Empire mantel clock]] representing Mars and Venus, an allegory of the wedding of [[Napoleon I]] and the Archduchess Marie Louise, c.1810.
File:Maria Luigia Duchess of Parma.jpg|Decree with which Marie Louise Italianized her name as Maria Luigia.
File:Maria Luigia 10 soldi 768767.jpg|10 soldi coin of [[Duchy of Parma|Parma]], 1815, bearing the head of Marie Louise on the [[Obverse and reverse|obverse]] and her &quot;ML&quot; [[monogram]] on the [[Obverse and reverse|reverse]].
File:Sarcophage Impératrice Marie-Louise Kapuzinergruft Vienne.jpg|Sarcophagus of Marie Louise in the [[Imperial Crypt]], [[Vienna]].
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

==ഇതും കാണുക==
* [[Napoleon Diamond Necklace]]

==Notes==
{{Reflist|20em}}

==അവലംബം==
*{{cite book |title=Metternich |last=de Bertier de Sauvigny |first=Guillaume |publisher=Fayard |year=1998 |location=Paris |isbn=2-213-60267-0}}
*{{cite book |title=Marie-Louise: l'impératrice oubliée |url=https://archive.org/details/marielouiselimpe0000chas |last=Chastenet |first=Geneviève |location=Paris |year=1983 |isbn=2-277-22024-8}}
*{{cite book |title=Napoleon and Marie-Louise (1800–1814): A Memoir |last=Durand |first=Sophie Cohondet |year=1886 |publisher=S. Low, Marston, Searle &amp; Rivington |location=London |url=https://books.google.com/books?id=lYkJNmowSnMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=napoleon+%26+marie+louise&amp;hl=en&amp;ei=gpIoTvLAAZHEgAeO-8Rc&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CDYQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=regen&amp;f=false}}
*{{cite web |title=Fiorenzuola d'Arda |url=http://www.turismoapiacenza.it/fiorenzuola.asp |publisher=Turismo a Piacenza |accessdate=22 July 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120328021207/http://www.turismoapiacenza.it/fiorenzuola.asp |archivedate=28 March 2012 |df= }}
*{{cite book |title=Napoleon and Marie-Louise: Fall of Empire|last=Geer |first=Walter |year=1925 |publisher=Brentano's |location=New York}} 
*{{cite web |title=6 avril 1814: Abdication de Napoléon 1&lt;sup&gt;er&lt;/sup&gt; |url=http://www.herodote.net/histoire/evenement.php?jour=18140406 |publisher=Herodote.net |accessdate=21 July 2011}}
*{{cite book |title=Sex with the Queen |url=https://archive.org/details/sexwithqueen00elea |last=Herman |first=Eleanor |publisher=Harper Perennial |year=2006 |location=New York |isbn=978-0-06-084674-9}}
*{{cite book |title=Maria Luigia : il destino di un' Asburgo da Parigi a Parma |last=Herre |first=Franz |year=1998 |publisher= Mondadori |location=Milan |isbn=88-04-42133-9}}
*{{cite web |title=Absburgo Lorena Maria Ludovica Leopoldine |url=http://www.parmaelasuastoria.it/ita/Abati-Adorno.aspx?idMostra=38&amp;idNode=218#ABSBURGO_LORENA_MARIA_LUDOVICA_LEOPOLDINE |work=Dizionario dei biografico Parmigiani |last=Lasagna |first=Roberto |accessdate=21 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314045802/http://www.parmaelasuastoria.it/ita/Abati-Adorno.aspx?idMostra=38&amp;idNode=218#ABSBURGO_LORENA_MARIA_LUDOVICA_LEOPOLDINE |archive-date=14 March 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}
*{{cite book |title=Vienna e Parma |last=Marchi |first=Adele Vittoria |location=Parma |publisher=Artegraf. Silva |year=1988}}
* Potocka-Wąsowiczowa, Anna z Tyszkiewiczów. ''Wspomnienia naocznego świadka.'' Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965.
*{{cite web |title=Napoléon Bonaparte |url=http://www.archontology.org/nations/france/france_state1/napoleon1a.php |publisher=Archontology.org |accessdate=21 July 2011}}
*{{cite book |title=The Happy Days of the Empress Marie Louise |last=de Saint-Amand |first=Imbert |publisher=HardPress Publishing |location=Miami |year=2010 |isbn=978-1-4076-4955-9}}
*{{cite book |title=Maria Luigia - Giuseppe che una donna e che amare governare Giuseppe |last=Schiel |first=Imgard |location=Milan |publisher=Loganesi |year=1997}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
{{Commons category|Marie-Louise of Austria, Duchess of Parma}}
*[https://web.archive.org/web/20110807235016/http://text.habsburger.net/habsburger-im-familienportraet/marie-louise-habsburg-lothringen Marie Louise] at ''Die Welt der Habsburger'' {{In lang|de}}

{{S-start}}
{{S-hou|[[House of Habsburg-Lorraine]]|12 December|1791|17 December|1847|[[House of Lorraine]]}}
{{S-roy}}
{{S-bef|rows=2||before=[[Joséphine de Beauharnais]]}}
{{S-ttl|title=[[Empress consort of the French]]|years=1810&amp;ndash;1814; 1815}}
{{S-vac|next=[[Marie Thérèse of France]]|as=Queen of France and Navarre}}
|-
{{S-ttl|title=[[Queen consort of Italy]]|years=1810&amp;ndash;1814}}
{{S-vac|next=[[Margherita of Savoy]]}}
{{S-reg|}}
|-
{{S-vac|reason=[[First French Empire]]|last=[[Ferdinand, Duke of Parma|Ferdinand]]|rows=2}}
{{S-ttl|title=[[Duke of Parma|Duchess of Parma and Piacenza]]|years=1814&amp;ndash;1847}}
{{S-aft|after=[[Charles II, Duke of Parma|Charles II]]}}
|-
{{S-ttl|title=[[Duke of Guastalla|Duchess of Guastalla]]|years=1814&amp;ndash;1847}}
{{S-aft|after=[[Francis V, Duke of Modena|Francis]]}}
{{s-end}}

{{Austrian archduchesses}}
{{Imperial House of France (First French Empire)}}
{{French consorts}}
{{Italian consorts}}
{{Dukes of Parma}}

[[വർഗ്ഗം:നെപ്പോളിയൻ ബോണപ്പാർട്ട്]]
[[വർഗ്ഗം:രാജ്ഞിമാർ]]</text>
      <sha1>s7i5lgeguiyw4lqvx81ctzqnxavjvl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ ഇന്ത്യൻ റിസർവേഷൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>473703</id>
    <revision>
      <id>4632015</id>
      <parentid>3638578</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7617" sha1="1zrwe5cc2cy6n3x4pt5u1try8y6i5wv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Fort Apache Indian Reservation}}
{{infobox ethnic group|group=White Mountain Apache Tribe of the Fort Apache Reservation|image=[[File:White Mountain Apache seal.png|180px|center]]|caption=Seal of the White Mountain Apache tribe|population=12,429|popplace={{flag|United States}} ({{Flag|Arizona}})|langs=[[Western Apache language|Western Apache]], [[English language|English]]|rels=[[Christianity]] (especially [[Lutheranism]]), [[Native American Church]], traditional tribal religion|related=[[Western Apache]], [[San Carlos Apache]], [[Navajo people|Navajo]]}}'''ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ ഇന്ത്യൻ റിസർവേഷൻ''', [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[അരിസോണ|അരിസോണയിൽ]] നവാജോ, ഗില, അപ്പാച്ചെ കൗണ്ടികളുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു ഇന്ത്യൻ  സംവരണ പ്രദേശമാണ്. ഒരു പടിഞ്ഞാറൻ അപ്പാച്ചെ ഗോത്രവും ഫെഡറൽ അംഗീകാരം ലഭിച്ചതുമായ ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ റിസർവേഷനിലെ വൈറ്റ് മൗണ്ടൻ അപ്പാച്ചെ ഗോത്രത്തിന്റെ അധിവാസമേഖലയാണിത്. 2,627 ചതുരശ്ര മൈൽ (6,800 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ)  വിസ്തീർണ്ണമുള്ള ഈ സംവരണമേഖലയിലെ ജനസംഖ്യ 2000 ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം ജനസംഖ്യ 12,429 ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Census&quot;&gt;[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-context=dt&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-CHECK_SEARCH_RESULTS=N&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_P001&amp;-tree_id=4001&amp;-transpose=N&amp;-all_geo_types=N&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=14000US04001940100&amp;-geo_id=14000US04001940300&amp;-geo_id=14000US04007940200&amp;-geo_id=14000US04017940100&amp;-geo_id=14000US04017940300&amp;-geo_id=25000US1140&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US0482530&amp;-format=&amp;-fully_or_partially=N&amp;-_lang=en&amp;-show_geoid=Y Fort Apache Reservation, Arizona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607220614/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&amp;-context=dt&amp;-ds_name=DEC_2000_SF1_U&amp;-CHECK_SEARCH_RESULTS=N&amp;-CONTEXT=dt&amp;-mt_name=DEC_2000_SF1_U_P001&amp;-tree_id=4001&amp;-transpose=N&amp;-all_geo_types=N&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=14000US04001940100&amp;-geo_id=14000US04001940300&amp;-geo_id=14000US04007940200&amp;-geo_id=14000US04017940100&amp;-geo_id=14000US04017940300&amp;-geo_id=25000US1140&amp;-geo_id=NBSP&amp;-search_results=16000US0482530&amp;-format=&amp;-fully_or_partially=N&amp;-_lang=en&amp;-show_geoid=Y |date=2011-06-07 }}, United States Census Bureau&lt;/ref&gt; ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും വലിയ കമ്മ്യൂണിറ്റി വൈറ്റ്റിവർ ആണ്.

== ചരിത്രം ==
1871-ൽ ജനറൽ ജോർജ്ജ് ക്രൂക്ക് അൻപതോളംവരുന്ന വൈറ്റ് മൗണ്ടൻ അപ്പാച്ചെ ഗോത്രക്കാരെ 15 വർഷത്തോളം നീണ്ടുനിന്ന അപ്പാച്ചെ യുദ്ധത്തിൽ സ്കൗട്ടുകളായി നിയമിച്ചു. ഈ യുദ്ധങ്ങൾ 1886-ൽ ചിരിക്വാഹ്വ നേതാവ് [[ജെറോനിമോ|ജെറോനിമോയുടെ]] കീഴടങ്ങലിലാണ് അവസാനിച്ചത്. അപ്പാച്ചെ യുദ്ധകാലഘട്ടത്തിൽ ജനറൽ കുക്കിനു നൽകിയ സ്കൗട്ട്സ് സേവനങ്ങൾ കാരണമായി വൈറ്റ് മൗണ്ടൻ അപ്പാച്ചേ റിസർവേഷൻ എന്ന പേരിൽ അവരുടെ ഗോത്രവർഗത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും പ്രദേശങ്ങളും തങ്ങളുടെ അധീനതയിൽ നിലനിർത്താൻ അവർക്കു സാധിച്ചു.

1922 ൽ യു.എസ്. സൈന്യം ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ വിട്ടുപോകുകയും 1923-ൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ അഫയേർസിലെ 'തിയോഡോർ റൂസ്വെൽറ്റ് ഇവിടെയുള്ള സൗകര്യങ്ങൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നതിനായി  ഇന്ത്യൻ ബോർഡിംഗ് സ്കൂൾ സ്ഥാപിച്ചു.&lt;ref&gt;for a full history of the school and description as of 1970, see http://azmemory.azlibrary.gov/cdm/ref/collection/feddocs/id/1573&lt;/ref&gt;  2012 ൽ ഈ സ്കൂൾ ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ ഹിസ്റ്റോറിക് പാർക്കിന്റെ ഘടകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു നാഷണൽ ഹിസ്റ്റോറിക് ലാൻറ്മാർക്കായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുകയും മുൻകാല സൈനിക സമച്ചയം ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. റൂസ്വെൽറ്റ് ഇന്ത്യൻ സ്കൂൾ ഇപ്പോൾ ആദിവാസി നിയന്ത്രിത മിഡിൽസ്കൂൾ ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://cronkitenewsonline.com/2012/03/fort-apache-earns-historic-designation-for-role-in-tribal-assimilation/ &quot;Fort Apache Earns Historic Designation for Role in Tribal Assimilation&quot;], Cronkite News online, March 2012&lt;/ref&gt;

1934 ലെ ഇന്ത്യൻ റീഓർഗനൈസേഷൻ ആക്ട് പ്രകാരം വൈറ്റ് മൌണ്ടൻ അപ്പാച്ചെ അവരുടെ സ്വന്തം ഭരണഘടന സൃഷ്ടിക്കുകയുണ്ടായി. അത് എല്ലാ ഗോത്രവർഗ ഭൂസ്വത്തുക്കളും പ്രാദേശിക വ്യാപാരങ്ങളും ഭരണനിർവ്വഹണങ്ങൾക്കും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി 1936-ൽ അവർ ഒരു ഗോത്രവർഗ കൗൺസിൽ തെരഞ്ഞെടുത്തിരുന്നു.

== ഭൂമിശാസ്ത്രം ==
ഫോർട്ട് അപ്പാച്ചെ ഇന്ത്യൻ റിസർവേഷൻ കൂടുതലായും [[പൈൻ]] വനങ്ങളാൽ വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നതും വിവിധയിനം വന്യ ജീവികളുടെ അധിവാസകേന്ദ്രവുമാണ്. മൊഗോല്ലൺ റിമ്മിനു നേരേ തെക്കായി ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. 11,403 അടി (3,476 മീറ്റർ) ഉയരമുള്ള ബാൽഡി കൊടുമുടിയാണ് ഈ സംവരണ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രദേശം

== അവലംബം ==</text>
      <sha1>1zrwe5cc2cy6n3x4pt5u1try8y6i5wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്ലാനറ്റ് എർത്ത്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>479705</id>
    <revision>
      <id>4631972</id>
      <parentid>4118281</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5521" sha1="8vunald7at18ye7b0i0wkjdxsh2pgsf" xml:space="preserve">{{prettyurl|Planet Earth (2006 TV series)}}
{{Infobox television
| show_name                = Planet Earth
| image                    = BBC PE title.jpg
| genre                    = [[Nature documentary]]
| writer                   =
| director                 =
| presenter                =
| narrated                 = {{Plainlist|
* [[David Attenborough]] (Original Version)
* [[Sigourney Weaver]] (Discovery Channel Version)
}}
| composer                 = [[George Fenton]]
| country                  = United Kingdom
| language                 = English
| num_episodes             = 11
| executive_producer       =
| producer                 = [[Alastair Fothergill]]
| location                 =
| cinematography           = [[Doug Allan]]
| editor                   = Martin Elsbury&lt;br /&gt;Andy Netley
| runtime                  = 60 minutes
| company                  = {{Plainlist|
* [[BBC Natural History Unit]]
* [[Discovery Channel]]
* [[NHK]]
}}
| channel                  = {{Plainlist|
* [[BBC One]]
* [[BBC HD]]
}}
| picture_format           = {{Plainlist|
* 16:9 [[576i]] ([[SDTV]])
* 16:9 [[1080i]] ([[HDTV]])
}}
| audio_format             = {{Plainlist|
* [[Stereophonic sound|Stereo]] (SD)
* [[Dolby Digital]] (HD)
}}
| first_aired              = {{start date|2006|03|05|df=yes}}
| last_aired               = {{end date|2006|12|10|df=yes}}
| preceded_by              =
| followed_by              = ''[[Planet Earth II]]''
| related                  = {{Plainlist|
* ''[[The Blue Planet]]''
* ''[[Frozen Planet]]''
* ''[[Planet Earth: The Future]]''
}}
| website                  = https://www.bbc.co.uk/programmes/b006mywy
}}
2006-ൽ ബിബിസി നാച്ചുറൽ ഹിസ്റ്ററി യൂണിറ്റ് നിർമ്മിച്ച ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയാണ് '''പ്ലാനറ്റ് എർത്ത്'''. അഞ്ചുവർഷത്തെ നിർമ്മാണത്തിൽ, [[ബി.ബി.സി.|ബി‌ബി‌സി]] നിയോഗിച്ച ഏറ്റവും ചെലവേറിയ പ്രകൃതി ഡോക്യുമെന്ററിയും 71 ഓളം ക്യാമറാ പ്രവർത്തകർ ലോകത്തിന്റെ ഏഴു വൻകരകളിലെ 204 സ്ഥലങ്ങളിൽ അഞ്ചു വർഷങ്ങൾ (2002-2006) കൊണ്ട് ചിത്രീകരിച്ച ആദ്യത്തെ പരമ്പരയും ആയിരുന്നു ഇത്.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2007/03/18/arts/television/18slen.html?_r=1&amp;oref=slogin |title=All Creatures Great, Small ...and Endangered |author=Slenske, Michael |publisher=''[[New York Times]]'' |date=18 March 2007}}&lt;/ref&gt;നാല് എമ്മി അവാർഡുകൾ, ഒരു പീബൊഡി അവാർഡ്, റോയൽ ടെലിവിഷൻ സൊസൈറ്റിയുടെ അവാർഡ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി അവാർഡുകൾ ഈ പരമ്പരയ്ക്ക് ലഭിച്ചു. പ്ലാനറ്റ് എർത്ത് 2006 മാർച്ച് 5 ന് [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം|യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിൽ]] ബിബിസി വണ്ണിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു. 2007 ജൂൺ ആയപ്പോഴേക്കും 130 രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. യഥാർത്ഥ പതിപ്പ് ഡേവിഡ് ആറ്റൻബറോ വിവരിച്ചിരുന്നു. ചില അന്താരാഷ്ട്ര പതിപ്പുകൾ ഇതര ആഖ്യാതാക്കൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.
==അവലംബം==
{{Reflist|30em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
* [http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/tv_and_radio/article732232.ece Alastair Fothergill discusses ''Planet Earth'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809082758/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/tv_and_radio/article732232.ece |date=2011-08-09 }} in ''[[The Times]]''.
* [http://www.universal-library.info/works/bbc_planetearth.html Text at Universal Library] discussing the ''Planet Earth'' series and the technological background.

==പുറം കണ്ണികൾ==
* {{BBC programme}}
* ''[http://www.bbcearth.com/shows/planet-earth Planet Earth]'' at [[BBC Earth]]
* [http://dsc.discovery.com/convergence/planet-earth/planet-earth.html Discovery Channel website]
* [http://eden.uktv.co.uk/shows/planet-earth/ ''Planet Earth''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190803045554/https://eden.uktv.co.uk/shows/planet-earth/ |date=2019-08-03 }} on the [[Eden (TV channel)|Eden]] website
* {{IMDb title|0795176|Planet Earth}}

{{David Attenborough}}
{{BBC Natural History Unit}}
{{Navboxes
|title = Awards for ''Planet Earth''
|list =
{{EmmyAward Documentary Series}}
{{TCA Award for Outstanding Achievement in News and Information}}
{{TCA Award for Outstanding Achievement in Movies, Miniseries and Specials}}
}}

[[വർഗ്ഗം:ബിബിസി ടെലിവിഷൻ ഡോക്യുമെന്ററികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ബ്രിട്ടീഷ് ടെലിവിഷൻ പരമ്പരകൾ]]</text>
      <sha1>8vunald7at18ye7b0i0wkjdxsh2pgsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മെഡ്‌ജുഗോർജെ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>482004</id>
    <revision>
      <id>4632264</id>
      <parentid>4602004</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55018" sha1="2jsqgmr6ei08sh4qizgi7lfn177wp9e" xml:space="preserve">{{prettyurl|Medjugorje}}
{{Infobox settlement &lt;!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--&gt;
| official_name          = Međugorje 
| native_name            = Међугорје
| settlement_type        =
| image_skyline          = Međugorje, Bosnia and Herzegovina Apr-26-2012 173 (7155876644).jpg
| imagesize              = 250px
| image_caption          = 
| image_map              = 
| map_caption            = Location of Međugorje within Bosnia and Herzegovina.
| pushpin_map            = Bosnia and Herzegovina
| pushpin_label_position = &lt;!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --&gt;
| pushpin_map_caption    = 
| coordinates            = {{coord|43|12|N|17|41|E|region:BA|display=inline,title}}
| subdivision_type       = [[Countries of the world|Country]]
| subdivision_name       = {{BIH}}&lt;!--the name of the country--&gt;
| subdivision_type1      = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1      = [[Federation of Bosnia and Herzegovina]]
| subdivision_type2      = [[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]
| subdivision_name2      = [[Herzegovina-Neretva Canton|Herzegovina-Neretva]]
| subdivision_type3      = [[Municipalities of Bosnia and Herzegovina|Municipality]]
| subdivision_name3      = [[Čitluk Municipality|Čitluk]]
| leader_title           = 
| leader_name            = 
| population_total       = 2,306&lt;ref name=&quot;www.fzs.ba&quot;&gt;[http://www.fzs.ba/PopisNaseljenaM.pdf FEDERAL OFFICE OF STATISTICS] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150513043659/http://www.fzs.ba/PopisNaseljenaM.pdf |date=2015-05-13 }}&lt;/ref&gt;
| population_as_of       = 
| population_density_km2 = 
| timezone               = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset             = +1
| timezone_DST           = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST         = +2
| area_code              = 
| website                = 
| footnotes              = 
}}
[[ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിന|ബോസ്നിയ ഹെർസെഗോവിനയിലെ]] [[Herzegovina|ഹെർസഗോവിന]] പ്രദേശത്ത് [[Mostar|മോസ്റ്റാറിൽ]] നിന്ന് 25 കിലോമീറ്റർ (16 മൈൽ) തെക്കുപടിഞ്ഞാറായി [[ക്രൊയേഷ്യ|ക്രൊയേഷ്യയുടെ]] അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് '''മെഡുഗോർജെ''' അഥവാ '''മെഡ്‌ജുഗോർജെ'''. [[Čitluk, Bosnia and Herzegovina|സിറ്റ്‌ലൂക്കിന്റെ]] [[മുനിസിപ്പാലിറ്റി]]യുടെ ഭാഗമാണ് ഈ നഗരം. 1981 മുതൽ [[ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മെഡ്‌ജുഗോർജെ]]യുടെ പേരിൽ ഈ പട്ടണം കത്തോലിക്കാ തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ ഒരു ജനപ്രിയ സ്ഥലമായി മാറി. ആറ് പ്രാദേശിക കുട്ടികൾക്ക് കന്യാമറിയത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടൽ സംഭവിച്ചതായും ഇന്നും സംഭവ്യമാണെന്നും&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cruxnow.com/global-church/2018/05/31/for-second-time-pope-sends-special-envoy-to-medjugorje/|title=For second time, Pope sends special envoy to Medjugorje|date=2018-05-31|website=Crux|language=en-CA|access-date=2019-05-06|archive-date=2019-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513110223/https://cruxnow.com/global-church/2018/05/31/for-second-time-pope-sends-special-envoy-to-medjugorje/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ആരോപിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.medjugorje.org/overview.htm Medjugorje.org – Overview of Medjugorje]&lt;/ref&gt;  

മെഡ്‌ജുഗോർജെ എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം &quot;പർവ്വതങ്ങൾക്കിടയിൽ&quot; എന്നാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 200 മീറ്റർ (660 അടി) ഉയരത്തിൽ [[മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ|മെഡിറ്ററേനിയൻ കാലാവസ്ഥ]] ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഗോത്രപരമായി 2,306 ഏകീകൃത ക്രൊയേഷ്യൻ ജനസംഖ്യ ഈ പട്ടണത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. റോമൻ കത്തോലിക്കാ ഇടവകയിൽ മെഡ്‌ജുഗോർജെ, ബിജാക്കോവിസി, വിയോണിക്ക, മിലറ്റിന, സുർമാൻസി തുടങ്ങിയ (പ്രാദേശിക ഭരണ-മത പ്രദേശം) അഞ്ച് അയൽ ഗ്രാമങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2019 മുതൽ വത്തിക്കാനും മെഡ്‌ജുഗോർജെയിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref name=vaticanapproval&gt;https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-05/pope-authorizes-pilgrimages-to-medjugorje.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=firstpilgrimage&gt;{{Cite web |url=https://cruxnow.com/church-in-europe/2019/08/06/vatican-confirms-medjugorje-approval-by-joining-youth-festival/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-08-20 |archive-date=2019-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807014305/https://cruxnow.com/church-in-europe/2019/08/06/vatican-confirms-medjugorje-approval-by-joining-youth-festival/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ചരിത്രം==
===ആദ്യകാല ചരിത്രം===
[[Neretva|നെറെത്വ]] താഴ്‌വരയിലെ മെഡ്‌ജുഗോർജെയുടെ കിഴക്ക്, സെർബിയൻ ഓർത്തഡോക്സ് [[Žitomislić|ക്സിറ്റോമിസ്ലിക്]] മൊണാസ്ട്രി 1566 മുതൽ നിലകൊള്ളുന്നു.&lt;ref name=&quot;riedlmayer&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080713074646/http://www.haverford.edu/relg/sells/zitomislici/zitomislici.html András Riedlmayer: ''Zitomislici''], [[Haverford College]], undated, in the [[Internet Archive]]&lt;/ref&gt;മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച കത്തോലിക്കാ സെമിത്തേരിയിലെ ഗ്രൊബ്ല്ജെ സ്രെബ്രെനിക്ക ശവക്കല്ലറകളിലെ സ്‌മാരകശിലകൾ ഇന്നും മിലറ്റിനയിലെ കുഗ്രാമത്തിലും വിയോണിക്കയിലെ കുഗ്രാമത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു&lt;ref&gt;[http://www.tzcitluk.com/stecci.html Franjo Sušac: ''Stećci''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208191809/http://tzcitluk.com/stecci.html |date=2013-12-08 }}, Turistička zajednica općine Čitluk, 2002; cf. also [http://www.tel.net.ba/tzm-medjugorje/1%20karta1200.jpg Town map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130822063107/http://www.tel.net.ba/tzm-medjugorje/1%20karta1200.jpg |date=2013-08-22 }}&lt;/ref&gt;.മിലറ്റിനയിലെ സെമിത്തേരിയിൽ, റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലെ നിർമ്മിതികൾ നിലകൊള്ളുന്നു. അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇതുവരെ പൂർണ്ണമായി കുഴിച്ചെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080629034117/http://medjugorje.hr.nt4.ims.hr/Main.aspx?mv=4&amp;qp=MToxOjI= Presentation of the region's history on the website of the ''Informativni Centar Međugorje'']&lt;/ref&gt;

===പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലും===
1878 വരെ ഇത് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു (1878-ലെ യുദ്ധം, അനെക്സേഷൻ 1908). 1882-ൽ [[Mostar|മോസ്റ്ററിനും]] [[ഡാൽമേഷ്യ|ഡാൽമേഷ്യ]]യിലെ [[അഡ്രിയാറ്റിക് കടൽ|അഡ്രിയാറ്റിക്]] തീരത്തിനും ഇടയിലുള്ള റെയിൽ‌വേ പാത നിർമ്മിച്ചു. സുർമാൻ‌സിയിലെ കുഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സ്റ്റേഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിലൂടെ ഗ്രാമത്തിന് റെയിൽ‌വേ ശൃംഖലയിലേക്ക് പ്രവേശനം ലഭിച്ചു. 1892-ൽ സ്വെറ്റി ജാക്കോവിന്റെ (&quot;സെന്റ് ജെയിംസ്&quot;) കത്തോലിക്കാ ഇടവക മോസ്റ്റാർ പാസ്ക്കൽ ബുക്കോൺജിക് ബിഷപ്പ് സ്ഥാപിച്ചു. പന്ത്രണ്ട് മീറ്റർ ഉയരമുള്ള [[യേശു]]വിൻറെ ക്രൂശിതരൂപം ഉള്ള ക്രീസെവാക് (കുരിശുമല) എന്ന പർവ്വതത്തിലേയ്ക്കുള്ള ഇടവകയിലെ [[കുരിശിന്റെ വഴി]] (ക്രിസ്നി പുട്ട്) 1934-ൽ പൂർത്തിയാക്കി.&lt;ref name=&quot;ort&quot;&gt;[http://www.truepeace.com.au/about.html Medjugorje], Description of the town at truepeace.com.au&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.friedenskoenigin.de/html/medjugorje.html Medjugorje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190820094348/http://www.friedenskoenigin.de/html/medjugorje.html |date=2019-08-20 }} auf friedenskoenigin.de&lt;/ref&gt;

===രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം===
1942 മെയ് 24 മുതൽ 1945 ജൂൺ ആരംഭം വരെ ഹെർസഗോവിനയിൽ ഫ്രാൻസിസ്കൻ ക്രമത്തിലെ 66 കത്തോലിക്കാ സന്യാസികളെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ കൊലപ്പെടുത്തി. ചിലരെ അവരുടെ മഠത്തിന് മുമ്പിലുള്ള തോട്ടത്തിൽ കത്തിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://ingodscompany2.blogspot.nl/2011/02/remembering-murdered-franciscan-priests.html Remembering the Murdered Franciscan Priests]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://newsaints.faithweb.com/martyrs/East8.htm Martyrs Killed in odium fidei under Communist Regimes in Eastern Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209103650/http://newsaints.faithweb.com/martyrs/East8.htm |date=2011-02-09 }}, newsaints.faithweb.com; accessed 9 October 2016.&lt;/ref&gt;

ഈ ക്രൂരതകൾ നടന്ന് ഏകദേശം 40 വർഷത്തിനുശേഷം, ബോസ്നിയൻ യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിന് കൃത്യം 10 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, താമസക്കാർ മെഡ്‌ജുഗോർജിൽ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. പ്രാർത്ഥന, പരിവർത്തനം, ഉപവാസം, തപസ്സ്, സമാധാനം എന്നിവയിലൂടെ ഇതിനെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=CIadT0CgiDw &quot;Pilgrims&quot;], BBC Documentary from 2009 on Medjugorje, after 7 minutes and 40 seconds, visionary Vicka on stairs of her parents house addressing a crowd of pilgrims&lt;/ref&gt;

===റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌ത ദൃശ്യങ്ങൾ===

====ഭക്തി====
{{Main|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മെഡ്‌ജുഗോർജെ}}
[[File:Bosnia and Herzegovina Apr-24-2012 164 (7155864514).jpg|thumb|right|ഒന്നാം മരിയൻ പ്രത്യക്ഷീകരണത്തിന്റെ സ്ഥലമായ പോഡ്‌ബ്രോയിലെ കന്യാമറിയത്തിന്റെ പ്രതിമ. ]]
1981 മുതൽ, ആറ് പ്രാദേശിക കുട്ടികൾ വാഴ്ത്തപ്പെട്ട കന്യാമറിയത്തിന്റെ ദർശനങ്ങൾ കണ്ടതായി പറഞ്ഞപ്പോൾ, മെഡ്‌ജുഗോർജെ കത്തോലിക്കാ തീർത്ഥാടനത്തിന്റെ അംഗീകാരമില്ലാത്ത സ്ഥലമായി മാറി.

യേശുവിന്റെ മാതാവായ മറിയ 1981 ജൂൺ 24 മുതൽ ഇന്നുവരെ മെഡ്‌ജുഗോർജെയിലെ (ഇപ്പോൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് [[യുഗോസ്ലാവിയ]]യുടെ ഭാഗം)&lt;ref&gt;[http://www.medjugorje.ws/en/messages/docs-short-history/ A short history of Our Lady's apparitions0 in Medjugorje]&lt;/ref&gt; ആറ് കുട്ടികൾക്കും ഇപ്പോൾ മുതിർന്നവർക്കും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുവെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവർ നൽകിയ തലക്കെട്ടാണ് &quot;[[ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മെഡ്‌ജുഗോർജെ]].&quot; ഏറ്റവും [[Veneration of Mary in the Catholic Church|വാഴ്ത്തപ്പെട്ട കന്യകാമറിയം]], &quot;[[Our Lady of Peace|സമാധാനത്തിന്റെ രാജ്ഞി]]&quot;, &quot;[[ദൈവമാതാവ്|ദൈവമാതാവ്]]&quot; എന്നിവയാണ് പ്രത്യക്ഷമായെന്ന ആരോപണത്തെതുടർന്ന് ഓരോരുത്തരും കന്യാമറിയത്തിനെ പരിചയപ്പെടുത്താൻ സ്വയം ഉപയോഗിച്ച വാക്കുകൾ.&lt;ref&gt;[http://www.medjugorje.eu/messages All the alleged messages from the beginning in 1981 until today – on one page], message part of the book ''Messages and Teachings of Mary at Medjugorje'' by [[René Laurentin]] and René Lejeune, extended with the messages until this day from the website of the [http://www.medjugorje.hr Parish of Medjugorje] and other web sites related to Medjugorje.&lt;/ref&gt;

ദർശകനായ മരിജ ലുനെറ്റി (പാവ്‌ലോവിക്) എല്ലാ മാസവും ഇരുപത്തിയഞ്ചാം തീയതി കന്യകാമറിയത്തിൽ നിന്ന് സന്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതായി അവകാശപ്പെടുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.medjugorje.com/medjugorje/medjugorje-visionaries/585-marija.html |title=Seer Marija Lunetti who reports to receive the twenty-fifth message |access-date=2019-08-20 |archive-date=2016-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106020552/http://www.medjugorje.com/medjugorje/medjugorje-visionaries/585-marija.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ മിർജാന സോൾഡോ (ഡ്രാഗിസെവിക്) മാസത്തിന്റെ രണ്ടാം തീയതിയിൽ സന്ദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.medjugorje.com/medjugorje/medjugorje-visionaries/583-mirjana.html |title=Seer Mirjana Soldo who reports to receive the message on the second of the month |access-date=2019-08-20 |archive-date=2016-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106020552/http://www.medjugorje.com/medjugorje/medjugorje-visionaries/583-mirjana.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[File:2014 Lądek-Zdrój, kaplica NMP „Na Pustkowiu” 21.JPG|thumb|left|180px|[[Our Lady of Medjugorje|മെഡ്‌ജുഗോർജിലെ കന്യകയുടെ]] പ്രതിമ.]]
ഔവർ ലേഡി ഓഫ് മെഡ്‌ജുഗോർജെയുടെ സന്ദേശങ്ങൾക്ക് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കത്തോലിക്കർക്കിടയിൽ ശക്തമായ അനുയായികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നായി മെഡ്‌ജുഗോർജെ മാറി.&lt;ref&gt;[http://www.smh.com.au/news/world/australian-dies-in-bosnia-bus-crash/2008/05/24/1211183195802.html Australian dies in Bosnia bus crash.] ''Sydney Morning Herald. Retrieved 28 February 2010.&lt;/ref&gt; കൂടാതെ കന്യക മറഞ്ഞതിനു ശേഷം വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന യൂറോപ്പിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട മൂന്നാമത്തെ കേന്ദ്രമായി മാറി. ഓരോ വർഷവും 1 ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾ ഇവിടെ സന്ദർശിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;[http://www.romereports.com/palio/Visionaries-of-Medjugorje-may-appear-before-the-Vatican-english-2441.html RomeReports: Visionaries of Medjugorje may appear before the Vatican.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130505053250/http://www.romereports.com/palio/Visionaries-of-Medjugorje-may-appear-before-the-Vatican-english-2441.html |date=2013-05-05 }} ''Retrieved Feb 26 2011.''&lt;/ref&gt;1981-ൽ പ്രശസ്‌തമായ പ്രത്യക്ഷപ്പെടൽ ആരംഭിച്ചതുമുതൽ 30 ദശലക്ഷം തീർത്ഥാടകർ മെഡ്‌ജുഗോർജെയിലെത്തിയതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=reuters&gt;[https://www.reuters.com/article/idUSTRE62G3OR20100317?type=lifestyleMolt%3FfeedType%3DRSS&amp;feedName=lifestyleMolt Vatican Probes Claims of Apparitions at Medugorje] ''Reuters. Retrieved 17 March 2010.&lt;/ref&gt;സൂര്യൻ ആകാശത്ത് കറങ്ങുകയോ നിറം മാറുകയോ സൂര്യനുചുറ്റും ഹൃദയങ്ങളും കുരിശുകളും പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദൃശ്യ പ്രതിഭാസങ്ങൾ പലരും കണ്ടതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അത്തരം പ്രതിഭാസങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ ചില സന്ദർശകർക്ക് കണ്ണിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ചതായും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal
 |url=http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view&amp;friendID=146656436&amp;blogID=226609905 
 |journal=New England Journal of Medicine 
 |publisher=Republished on the internet by Mary Ann Button, O.D. 
 |author=Randy Campo MD, Jack Sipperley MD 
 |volume=318 
 |issue=18 
 |date=May 1988 
 |page=1207 
 |title=Correspondence 
 |doi=10.1056/nejm198805053181820 
 |displayauthors=etal 
 |url-status=dead 
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207065936/http://blogs.myspace.com/index.cfm?fuseaction=blog.view 
 |archivedate=2009-02-07 
 |df= 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|journal=Journal of the Louisiana State Medical Society
|volume=139
|issue=8
|date=August 1987
|pages=36–40
|publisher=Republished on the internet by Mary Ann Button, O.D.
|title=Solar Retinopathy from Sungazing in Medjugorje
|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-louisiana-state-medical-society_1987-08_139_8/page/36
|author=Ralph Nix MD, David Apple MD
|pmid=3655763
|last2=Apple
}}&lt;/ref&gt; അത്തരം പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള സ്വന്തം അനുഭവത്തെക്കുറിച്ച് ജെസ്യൂട്ട് ഫാദർ റോബർട്ട് ഫാരിസി എഴുതി. &quot;നിറം മാറിയ ജപമാലകൾ ഞാൻ കണ്ടു. മെഡ്‌ജുഗോർജിലെ സൂര്യനെ ഞാൻ നേരിട്ട് നോക്കി, വ്യത്യസ്ത നിറങ്ങളിൽ കറങ്ങുന്നതായി തോന്നിയിരുന്നു. ഇത് വെറും ഹിസ്റ്റീരിയയാണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമാണ്. അപ്പോൾ ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ ഭ്രാന്തനാണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തേണ്ടി വരും. പക്ഷെ ഞാനതല്ലായിരുന്നു.''&lt;ref&gt;{{cite book |last=Connell |first=Jan |title=Queen of the Cosmos |url=http://www.paracletepress.com/queen-of-the-cosmos.html |year=1990 |publisher=Paraclete Press |location=Brewster, MA |isbn=978-1-55725-407-8 |page=3 |access-date=2019-08-20 |archive-date=2016-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409053903/http://www.paracletepress.com/queen-of-the-cosmos.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====കത്തോലിക്കാസഭയുടെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനം====
{{See also|Catholic Church response to the Medjugorje apparitions}}
1996 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് വത്തിക്കാൻ പ്രസ് ഓഫീസ് വക്താവ് ജോക്വിൻ നവാരോ-വാൾസ് കത്തോലിക്കർക്ക് ഇനിയും മെഡ്‌ജുഗോർജിലേക്ക് തീർത്ഥാടനത്തിന് പോകാമെന്നും  ഒപ്പം പുരോഹിതന്മാർക്കും അവർക്കൊപ്പം കൂടാമെന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു. ''ഇത് തെറ്റാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ആളുകൾക്ക് അവിടെ പോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയാനാവില്ല. അങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടില്. അതിനാൽ ആർക്കും വേണമെങ്കിൽ അവിടേയ്ക്ക് പോകാമെന്നും നവാരോ-വാൾസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു.''&lt;ref&gt;[http://www.catholicculture.org/culture/library/view.cfm?recnum=10376 Vatican Warns U.S. Bishops on Medjugorje]&lt;/ref&gt;. 

മെഡ്‌ജുഗോർജെയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളെ പഠിക്കാൻ ഒരു വത്തിക്കാൻ കമ്മീഷൻ 2010-ൽ ബെനഡിക്റ്റ് പതിനാറാമൻ മാർപ്പാപ്പ രൂപീകരിച്ചു. കർദിനാൾ കാമിലോ റുയിനിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, 2014 ജനുവരി 18 ന് വിശ്വാസത്തിന്റെ ഉപദേശത്തിനായി സഭയെ അറിയിക്കാനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയതായി റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌തു&lt;ref name=&quot;news.va&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.news.va/en/news/commission-to-submit-study-on-medjugorje |title=News.Va: Commission to submit study on Medjugorje |access-date=2019-08-20 |archive-date=2017-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171013172328/http://www.news.va/en/news/commission-to-submit-study-on-medjugorje |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.2017 മെയ് 13 ന് മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് സംസാരിക്കുമ്പോൾ ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ റിപ്പോർട്ടിനെക്കുറിച്ച് &quot;വളരെ നല്ലത്&quot; എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/full-text-of-may-13-in-flight-interview-with-pope-francis-12886/|title=Full text of May 13 in-flight interview with Pope Francis|work=Catholic News Agency|access-date=2017-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ഇറ്റാലിയൻ മാധ്യമങ്ങൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, റൂയിനി റിപ്പോർട്ട് അന്വേഷണത്തെ മൂന്ന് പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ചു. 1981 ജൂൺ 24 മുതൽ 1981 ജൂലൈ 3 വരെയുള്ള ആദ്യകാല പ്രത്യക്ഷപ്പെടൽ, അതിനുശേഷം പ്രശംസ നേടിയ കാഴ്ചകൾ, ഇടയസാഹചര്യങ്ങൾ എന്നിവയായിരുന്നു പ്രധാധ മൂന്നു വിഭാഗങ്ങൾ. കമ്മീഷന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ ആദ്യ തവണ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതിന്റെ അമാനുഷിക സ്വഭാവം തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ ക്രിയാത്മകമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല പ്രത്യക്ഷത്തിന്റെ പൈശാചിക ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സിദ്ധാന്തത്തെ നിരാകരിക്കുകയും ചെയ്തു. കമ്മീഷനിലെ ഭൂരിപക്ഷവും തീർഥാടകർക്ക് മെഡ്‌ജുഗോർജെ നൽകിയ ആത്മീയ നേട്ടങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടും,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lastampa.it/2017/05/16/vaticaninsider/eng/the-vatican/medjugorje-the-findings-of-the-ruini-report-hvBaZ3ssAeDicjdmEcS3UN/pagina.html|title=Medjugorje; the findings of the Ruini report|website=LaStampa.it|access-date=2017-06-23|archive-date=2017-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170616203700/http://www.lastampa.it/2017/05/16/vaticaninsider/eng/the-vatican/medjugorje-the-findings-of-the-ruini-report-hvBaZ3ssAeDicjdmEcS3UN/pagina.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ ഉൾപ്പെടെ റിപ്പോർട്ടുചെയ്‌ത തുടർന്നുള്ള പ്രത്യക്ഷീകരണം കണ്ടെത്തുന്നതിന് കഴിഞ്ഞില്ല. മൂന്നാമത്തേത്, റുയിനി റിപ്പോർട്ടിന്റെ കാതൽ, ആത്മീയ വസ്തുത, ഇടയ വസ്തുത എന്നിവയായിരുന്നു. ആളുകൾ അവിടെ പോയി പരിവർത്തനം ചെയ്തിരുന്നു. ദൈവത്തെ കണ്ടുമുട്ടുന്ന ആളുകൾ, അവരുടെ ജീവിതം മാറ്റുന്നു… എന്നാൽ ഇത്…..... അവിടെ ഒരു മാന്ത്രിക വടി ഇല്ല..... ഈ ആത്മീയവും ഇടയ വസ്തുതയും അവഗണിക്കാൻ കഴിയില്ല...... &quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

[[File:Medziugorie - Međugorje 17.JPG|thumb|right|മെഡ്‌ജുഗോർജെയിലെ തീർത്ഥാടകർക്ക് [[Eucharist|യൂക്കറിസ്റ്റ്]] നൽകുന്ന കത്തോലിക്കാ പുരോഹിതന്മാർ.]]
2017 ഫെബ്രുവരി 11 ന് ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഹെൻറിക് ഹോസറിനെ, പ്രാഗയിലെ (വാർസോ) ബിഷപ്പ് എസ്.എൻ.സിയെ, ഹോളി സീയുടെ പ്രത്യേക ദൂതനായി മെഡ്‌ജുഗോർജെയിൽ നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://en.radiovaticana.va/news/2017/02/11/pope_appoints_special_envoy_to_medjugorje/1291940|title=Pope appoints Special Envoy to Medjugorje|access-date=2017-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; 2017 അവസാനത്തോടെ, തീർത്ഥാടനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് വത്തിക്കാന്റെ നിലപാട് അനുകൂലമാണെന്ന് ഹോസർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന് രൂപതകൾക്കും മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ഔദ്യോഗിക തീർത്ഥാടനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. ഇത് മേലിൽ ഒരു പ്രശ്‌നമല്ല, ”ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഹോസർ വിശദീകരിച്ചു. മെഡ്‌ജുഗോർജിലെ വിശ്വസ്തർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ അടുത്തിടെ ഒരു അൽബേനിയൻ കർദിനാളിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://aleteia.org/2017/12/07/official-pilgrimages-to-medjugorje-are-being-authorized-confirms-pope-francis-envoy/&lt;/ref&gt;“ഫ്രാൻസിസ്കൻ അവിടെ ചെയ്യുന്ന ജോലികളോട് എനിക്ക് വലിയ മതിപ്പുണ്ട്,” പോളിഷ് ആർച്ച് ബിഷപ്പ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. “ഒരു ഡസൻ മാത്രമുള്ള താരതമ്യേന ചെറിയ ടീമിനൊപ്പം അവർ തീർത്ഥാടകരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിൽ വലിയൊരു പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. എല്ലാ വേനൽക്കാലത്തും അവർ ഒരു യുവജനോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വർഷം, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള 50,000 ചെറുപ്പക്കാർ അതിൽ പങ്കെടുത്തതിൽ 700 ലധികം പുരോഹിതന്മാർ ആയിരുന്നു. ധാരാളം കുറ്റസമ്മതങ്ങളും അദ്ദേഹം ഉദ്ധരിച്ചു. “ഏറ്റുപറച്ചിലുകളിൽ ധാരാളം പേർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://aleteia.org/2017/12/07/official-pilgrimages-to-medjugorje-are-being-authorized-confirms-pope-francis-envoy/&lt;/ref&gt;ഇതൊരു പ്രതിഭാസമാണ്. ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ ആധികാരികത സ്ഥിരീകരിക്കുന്നതിനായി സങ്കേതത്തിന് ചുറ്റും ധാരാളം ചാരിറ്റബിൾ സ്ഥാപനങ്ങളാണ്. ക്രിസ്തീയ രൂപീകരണത്തിന്റെ തലത്തിൽ വലിയ ശ്രമം നടത്തുകയും ഓരോ വർഷവും അവർ വിവിധ തലങ്ങളിൽ, വിവിധ പ്രേക്ഷകർക്കായി സമ്മേളനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ”പുരോഹിതന്മാർ, ഡോക്ടർമാർ, മാതാപിതാക്കൾ, ചെറുപ്പക്കാർ, ദമ്പതികൾ എന്നിവരെ അവർ മാതൃകയാക്കുന്നു. യുഗോസ്ലാവിയ നടപ്പിലാക്കിയ മുൻ എപ്പിസ്കോപ്പൽ സമ്മേളനത്തിന്റെ ഉത്തരവ്, ബാൽക്കൻ യുദ്ധത്തിന് മുമ്പ്, ബിഷപ്പുമാർ സംഘടിപ്പിച്ച മെഡ്‌ജുഗോർജിലെ തീർത്ഥാടനത്തിനെതിരെ ഉപദേശിക്കുന്നത് മേലിൽ പ്രസക്തമല്ലയെന്ന് ”അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;https://aleteia.org/2017/12/07/official-pilgrimages-to-medjugorje-are-being-authorized-confirms-pope-francis-envoy/&lt;/ref&gt;

====== തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രത്തിന്റെ വികസനം ======
1981 ജൂൺ 24 ന്, ബിജാകോവിസി കുഗ്രാമത്തിലെ ക്രീനിക്ക കുന്നിൽ മരിയൻ പ്രത്യക്ഷവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി റിപ്പോർട്ടുകൾ ആരംഭിച്ചു. താമസിയാതെ യുഗോസ്ലാവ് സംസ്ഥാന അധികാരികളുമായി ഏറ്റുമുട്ടൽ ആരംഭിച്ചു. തീർത്ഥാടകർ വരുന്നത് വിലക്കേർപ്പെടുത്തി.&lt;ref name=&quot;rudberg&quot;&gt;[http://www.zeit.de/1987/27/abends-wenn-maria-kommt Ulrike Rudberg: ''Abends, wenn Maria kommt.''] [[Die Zeit]], 26 June 1987&lt;/ref&gt;തീർത്ഥാടകരുടെ സംഭാവനകൾ പോലീസ് പിടിച്ചെടുത്തു. അപ്പാരിഷൻ ഹിൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നയിടത്തേയ്ക്കുള്ള പ്രവേശനം വലിയ തോതിൽ തടഞ്ഞു.

1981 ഒക്ടോബറിൽ, അന്നത്തെ പട്ടണത്തിലെ ഇടവക വികാരി ഫാദർ ജോസോ സോവ്‌കോയ്ക്ക് നിർബന്ധിത തൊഴിലാളികളുമായി ഒരു ദേശീയ തന്ത്രത്തിൽ പങ്കാളിയാണെന്ന് ആരോപിച്ച് മൂന്നര വർഷം തടവ് ശിക്ഷ ലഭിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;rudberg&quot;/&gt;ആംനസ്റ്റി ഇന്റർനാഷണൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ അദ്ദേഹത്തെ മോചിപ്പിക്കണമെന്ന് ജുഡീഷ്യൽ അപ്പീൽ നൽകുകയും ചെയ്ത ശേഷം, ബെൽഗ്രേഡിലെ യുഗോസ്ലാവ് ഫെഡറൽ കോടതിയിൽ ശിക്ഷ ഒന്നര വർഷമായി ചുരുക്കി. 1983-ൽ പുരോഹിതനെ ജയിലിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.medjugorje.de/medjugorje/medjugorje/ortspfarrer.html#c697 ''Pater Jozo Zovko''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101012131806/http://www.medjugorje.de/medjugorje/medjugorje/ortspfarrer.html |date=2010-10-12 }} at medjugorje.de&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kathpedia.com/index.php?title=Jozo_Zovko#Biografie Jozo Zovko]{{Failed verification|date=June 2015}} {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110713140601/http://www.kathpedia.com/index.php?title=Jozo_Zovko#Biografie |date=July 13, 2011 }}, [[Biography]] on the website ''Kathpedia''&lt;/ref&gt;

യുഗോസ്ലാവിയ പിരിയുന്നതിനു മുമ്പുള്ള അവസാന വർഷങ്ങളിൽ തീർത്ഥാടകരുടെ യാത്രയ്ക്ക് ഭരണകൂടം തടസ്സമായില്ല.&lt;ref name=&quot;rudberg&quot; /&gt;

===ബോസ്നിയൻ യുദ്ധകാലത്ത് മെഡ്‌ജുഗോർജെ===
[[Bosnian War|ബോസ്നിയൻ യുദ്ധകാലത്ത്]] മെഡ്‌ജുഗോർജെ [[Croatian Defence Council|ക്രൊയേഷ്യൻ പ്രതിരോധ സമിതി]]യുടെ കൈകളിൽ തുടരുകയും 1993-ൽ [[Croatian Republic of Herzeg-Bosnia|ക്രൊയേഷ്യൻ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഹെർസെഗ്-ബോസ്നിയ]]യുടെ ഭാഗമാകുകയും ചെയ്തു.1995-ലെ [[ഡൈട്ടൺ ഉടമ്പടി|ഡേട്ടൻ കരാറിലൂടെ]], [[Bosniaks|ബോസ്നിയക്കാരും]] [[Croats|ക്രൊയേഷ്യക്കാരും]] കൂടുതലുള്ള [[Federation of Bosnia and Herzegovina|ബോസ്നിയ, ഹെർസഗോവിന ഫെഡറേഷനിൽ]] മെഡ്‌ജുഗോർജെയെ ഉൾപ്പെടുത്തി. ഒരു വംശീയ വിഭാഗത്തിനും ഫെഡറേഷനിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാനാവാത്തവിധം സ്ഥാപിതമായ പത്ത് സ്വയംഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നായ ഹെർസഗോവിന-നെറെത്വ കാന്റണിലാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്.

1995 ഏപ്രിൽ 2-ന്, പ്രാദേശിക രൂപതയിലെ ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഘട്ടത്തിൽ, ബിഷപ്പ് [[Ratko Perić|റാറ്റ്കോ പെരിയെ]] ക്രൊയേഷ്യൻ പട്ടാളക്കാർ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി തല്ലുകയും മെഡ്‌ജുഗോർജെയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട [[Franciscans|ഫ്രാൻസിസ്കൻമാരിൽ]] ഒരാൾ നടത്തുന്ന ചാപ്പലിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. അവിടെ അദ്ദേഹത്തെ പത്തു മണിക്കൂർ ബന്ദിയാക്കി. മോസ്റ്റാർ മേയറുടെ മുൻകൈയിൽ ഐക്യരാഷ്ട്ര സംരക്ഷണ സേനയുടെ സഹായത്തോടെ രക്തച്ചൊരിച്ചിൽ കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തെ മോചിതനാക്കി.&lt;ref name=&quot;jones&quot;&gt;[http://www.culturewars.com/CultureWars/Archives/cw_feb98/surmanci.html E. Michael Jones: ''The Ghosts of Surmanci''], [[South Bend, Indiana]]), February 1998&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sells&quot;&gt;[http://findarticles.com/p/articles/mi_m0SOR/is_3_64/ai_109568881/pg_9 Michael Sells: ''Crosses of Blood''], [https://web.archive.org/web/19990508163941/http://www.sociologyofreligion.com/asrjourn.htm Sociology of Religion], [[Wake Forest University]], [[Winston-Salem]], Herbst 2003&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;laurentin&quot;&gt;[[René Laurentin]]: ''Medjugorje Testament'', Ave Maria Press, [[Toronto]] 1998; {{ISBN|0-9697382-6-9}}, [http://www.unitypublishing.com/Apparitions/MedjugorjiLies.html cited by Craig L. Heimbichner]&lt;/ref&gt;

1991 ലും 1992 ലും ബോസ്നിയൻ യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വംശജർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധുഹത്യാപ്രതികാരമുണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് കൂട്ട കൊലപാതകങ്ങൾ നടന്നതായി ആംസ്റ്റർഡാമിലെ [[Vrije Universiteit Amsterdam|വ്രിജെ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] നരവംശശാസ്ത്ര പ്രൊഫസർ [[Mart Bax|മാർട്ട് ബാക്സ്]] നിരവധി പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ എഴുതി. നിരവധി പത്രങ്ങളിലെ മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ അന്വേഷണാത്മക ഗവേഷണത്തിനും മറ്റ് പണ്ഡിതന്മാരുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾക്കും ശേഷം ഈ കൂട്ടക്കൊലകൾ എപ്പോഴെങ്കിലും സംഭവിച്ചിരിക്കാൻ സാധ്യതയില്ലയെന്ന് കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;[http://www.vu.nl/en/Images/20131112%20Rapport%20Commissie%20Baud%20Engelse%20versie%20definitief_tcm12-365093.pdf Circumventing Reality: Report on the Anthropological Work of Professor Emeritus M.M.G. Bax] by [[Michiel Baud]], [[Susan Legêne]], and [[Peter Pels]], Amsterdam, 9 September 2013, commissioned by the [[Vrije Universiteit Amsterdam]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Frank van Kolfschooten|Kolfschooten, Frank van]], October 2012, ''Ontspoorde Wetenschap'' (Engl.: &quot;Derailed science&quot;), [[De Kring publishing house]], Dutch language monograph about various cases of scientific misconduct, {{ISBN|9789491567025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Ivica Radoš|Radoš,Ivica]] [http://www.jutarnji.hr/template/article/article-print.jsp?id=190980 Fikcija, a ne povijest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927200247/http://www.jutarnji.hr/template/article/article-print.jsp?id=190980 |date=2013-09-27 }} article in Croatian in the Zagreb based [[Jutarnji list]] newspaper, published on 10 August 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Norbert Mappes-Niediek: [http://www.fr-online.de/in_und_ausland/kultur_und_medien/feuilleton/1584941_Die-Toten-die-es-nicht-gab.html ''Die Toten, die es nicht gab.''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080901034504/http://www.fr-online.de/in_und_ausland/kultur_und_medien/feuilleton/1584941_Die-Toten-die-es-nicht-gab.html |date=2008-09-01 }} In: ''[[Frankfurter Rundschau]].'' 27.&amp;nbsp;August 2008.&lt;/ref&gt;

=== യുദ്ധാനന്തര വികസനം ===
ബോസ്നിയൻ യുദ്ധം അവസാനിച്ചതിനുശേഷം പ്രദേശത്ത് സമാധാനം വന്നു. യുഎൻ സമാധാന സേന പടിഞ്ഞാറൻ ഹെർസഗോവിനയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു. ക്രൊയേഷ്യൻ അസ്‌തിത്വം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള [[Ante Jelavić|ആന്റി ജെലാവിക്]] എന്ന രാഷ്ട്രീയക്കാരന്റെ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു. മെഡ്‌ജുഗോർജെ ബോസ്നിയ, ഹെർസഗോവിന ഫെഡറേഷന്റെ ഭാഗമായി തുടർന്നു. 

പട്ടണവും അതിന്റെ ചുറ്റുപാടുകളും യുദ്ധാനന്തരം സാമ്പത്തികമായി കുതിച്ചുയർന്നു. പട്ടണത്തിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടകർക്ക് ആയിരത്തിലധികം ഹോട്ടലുകളും ഹോസ്റ്റൽ ബെഡുകളും ലഭ്യമായി. പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 10 ദശലക്ഷം സന്ദർശകരുള്ള മെഡ്‌ജുഗോർജെ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായ ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിനയിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ തീർത്ഥാടകർ രാത്രി താമസിക്കുന്നത്.

വടക്കുകിഴക്കായി ഏകദേശം 20 കിലോമീറ്റർ (12 മൈൽ) അകലെയുള്ള [[Mostar Airport|മോസ്റ്റാർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം]] 1991-ൽ അടച്ചിരുന്നു. 1998-ൽ സിവിൽ ഏവിയേഷനായി വീണ്ടും തുറക്കുകയും അതിനുശേഷം പ്രദേശത്തേക്കുള്ള വിമാന യാത്ര എളുപ്പമാക്കുകയും ചെയ്തു. ബോസ്നിയൻ യുദ്ധത്തിനുശേഷം റോഡ് ശൃംഖല വിപുലീകരിച്ചു. കൂടാതെ താഴത്തെ നെരെത്വ താഴ്‌വരയിലെ ഉർമാഞ്ചിയുടെ കുഗ്രാമത്തിന് പ്ലോയിയിൽ നിന്ന് സരജേവോയിലേക്കുള്ള റൂട്ടിൽ ഒരു ട്രെയിൻ സ്റ്റേഷനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.&lt;ref name=&quot;jones&quot;/&gt;

2001 ഏപ്രിൽ 6-ന് ചില അക്രമങ്ങളുമായി ഈ പ്രദേശത്ത് പ്രകടനങ്ങൾ നടന്നു. നാറ്റോയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[Stabilisation Force in Bosnia and Herzegovina|സ്റ്റബിലൈസേഷൻ ഫോഴ്‌സ്]] ഹെർസഗോവാസ്ക ബാങ്കയുടെ (&quot;ഹെർസഗോവിന ബാങ്ക്&quot;) പ്രാദേശിക ശാഖകൾ അടച്ച് തിരച്ചിൽ നടത്തിയ ശേഷം   അതിലൂടെ കറൻസി ഇടപാടുകളുടെ വലിയൊരു ഭാഗം ഹെർസഗോവിന നടത്തിയ മെസുഗോർജെയെ ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര സംഭാവനകളടക്കം വൈറ്റ് കോളർ കുറ്റകൃത്യമായി സംശയിച്ചു. ഇടവകയുടെ ഭാഗമായി ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള [[Franciscan Province of the Assumption of the Blessed Virgin Mary|ഫ്രാൻസിസ്കൻ പ്രവർത്തനമേഖല]] ബാങ്കിന്റെ ഒരു ഓഹരിയുടമയായിരുന്നു..&lt;ref&gt;[http://www1.law.nyu.edu/eecr/vol10num2_3/constitutionwatch/bosnia.html East European Constitutional Review] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821133610/http://www.law.nyu.edu/eecr/vol10num2_3/constitutionwatch/bosnia.html |date=2008-08-21 }}, [[New York University]], 2001.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nato.int/SFOR/indexinf/111/s111p08a/t0104188a.htm Presentation], nato.int, 18 April 2001.&lt;/ref&gt;

2017 ഫെബ്രുവരി 11 ന് [[ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ|ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ]] പോളണ്ടിൽ നിന്നുള്ള ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഹോസറിനെ മെഡ്‌ജുഗോർജെയുടെ ഇടയ ആവശ്യങ്ങൾ വിലയിരുത്താൻ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ പ്രത്യേക ദൂതനായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. &lt;ref&gt;{{cite news | url= http://www.ncregister.com/blog/edward-pentin/pope-francis-appoints-polish-archbishop-to-be-special-envoy-to-medjugorje | title= Pope Francis Appoints Polish Archbishop to Be Special Envoy to Medjugorje | accessdate = 11 February 2017 | date =11 February 2017 |first = Edward | last = Pentin| work = National Catholic Register}}&lt;/ref&gt;കുറച്ച് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷം mgr. ഹോസർ ജോലി പൂർത്തിയാക്കി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

31 മെയ് 2018 ന് ഫ്രാൻസിസ് മാർപാപ്പ ആർച്ച് ബിഷപ്പ് ഹോസറിനെ &quot;നിശ്ചയിച്ചുറപ്പിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സമയ പരിധിവരെയും നാറ്റം സാങ്ക്ടേ സെഡിസിനും വേണ്ടി മെഗുഗോർജെയുടെ പ്രത്യേക [[Apostolic visitor|അപ്പോസ്തോലിക സന്ദർശകനായി]] തിരഞ്ഞെടുത്തു. &quot;മെഡ്‌ജുഗോർജിയിലെ ഇടവക സമൂഹത്തിനും തീർത്ഥാടകരായി അവിടേക്ക് പോകുന്ന വിശ്വസ്തരോടൊപ്പം അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകുകയെന്നതുമായിരുന്നു ഈ ഹോസർദൗത്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.&lt;ref&gt;[http://www.medjugorje.eu/news/ News from Medjugorje], medjugorje.eu/news&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://press.vatican.va/content/salastampa/en/bollettino/pubblico/2018/05/31/180531b.html, Holy See Press Office Communiqué: Appointment of Special Apostolic Visitor for the parish of Medjugorje, 31.05.2018], vatican.va&lt;/ref&gt;

===വത്തിക്കാൻ അധികാരപ്പെടുത്തിയ മെഡ്‌ജുഗോർജിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം===
2019 മെയ് 12 ന് വത്തിക്കാൻ മെഡ്‌ജുഗോർജിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനത്തിന് അംഗീകാരം നൽകി.&lt;ref name=vaticanapproval /&gt; ആദ്യത്തെ വത്തിക്കാൻ അനുവദിച്ച തീർത്ഥാടനം 2019 ഓഗസ്റ്റ് 2 മുതൽ 6 വരെ അഞ്ച് ദിവസത്തേക്ക് നടന്നു.&lt;ref name=firstpilgrimage /&gt; തീർത്ഥാടന വേളയിൽ 97 വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 60,000 യുവ കത്തോലിക്കർ യുവജന ഉത്സവത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=firstpilgrimage /&gt;പതിനാല് ആർച്ച് ബിഷപ്പുമാരും 700 ഓളം കത്തോലിക്കാ പുരോഹിതന്മാരും ഉത്സവത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.&lt;ref name=firstpilgrimage /&gt;
==ശ്രദ്ധേയരായ ആളുകൾ==
*[[Marin Čilić|മാരിൻ Čilić]] – ടെന്നീസ് കളിക്കാരൻ, 2014 യുഎസ് ഓപ്പൺ ജേതാവ്
*[[Ivan Dodig|ഇവാൻ ഡോഡിഗ്]] – ടെന്നീസ് കളിക്കാരൻ, 2015 ഫ്രഞ്ച് ഓപ്പണിന്റെ ഡബിൾസിൽ വിജയി
*[[Andrija Stipanović|ആൻഡ്രിജ സ്റ്റിപനോവിക്]] – ബാസ്കറ്റ്ബോൾ കളിക്കാരൻ, ബോസ്നിയ-ഹെർസഗോവിന ദേശീയ ബാസ്കറ്റ്ബോൾ ടീം പ്രതിനിധി
*[[Vladimir Vasilj|വ്‌ളാഡിമിർ വാസിൽജ്]] – മുൻ ക്രൊയേഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ

==ചിത്രശാല==
&lt;gallery&gt;
File:Medjugorje cross.jpg|ക്രിസെവാക് കുന്നിലെ കുരിശ്
File:Blue Cross Apparition Site - Medjugorje - Hotel Pansion Porta - Bosnia Herzegovina - Creative Commons by gnuckx - Podbrdo (4694575857).jpg|പോഡ്‌ബ്രോ കുന്നിലെ നീല കുരിശ്
File:Saint James Church (St. Jakov) Medjugorje - Hotel Pansion Porta - Bosnia Herzegovina - Creative Commons by gnuckx (4695237966).jpg|സെന്റ് ജെയിംസ് പള്ളി
File:Saint James Church (St. Jakov) Medjugorje - Hotel Pansion Porta - Bosnia Herzegovina - Creative Commons by gnuckx (4695293226).jpg|സെന്റ് ജെയിംസ് പള്ളിയുടെ ഔട്ട്‌ഡോർ ബലിപീഠം
File:Krizevac Medjugorje - Hotel Pansion Porta - Bosnia Herzegovina - Creative Commons by gnuckx (4695184414).jpg|ക്രിസെവാക് കുന്നിലെ കുരിശിന്റെ സ്റ്റേഷനുകൾ
File:Jesus_leaves_The_Cross.jpg|സെന്റ് ജെയിംസ് പള്ളിയുടെ പുറകിലുള്ള ക്രൂശിൽ നിന്ന് യേശു പുറത്തേയ്ക്കുവരുന്നു.
File:Medugorje - panoramio (6).jpg|&quot;ഔവർ ലേഡീസ് ഹൗസ്&quot;
&lt;/gallery&gt;

==ഇതും കാണുക==
* [[Catholic Church response to the Medjugorje apparitions]]
* [[റേഡിയോ മരിയ]]

==Notes==
{{reflist|group=note}}

==അവലംബം==
{{reflist|2}}

==External links==
{{commons category|Međugorje}}
* [http://www.medjugorje.hr/ Shrine of Our Lady of Medjugorje] – Official Website {{LL|en}}
* [http://62.75.216.148/ TV Live streams from the Sanctuary of Medjugorje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170504192401/http://62.75.216.148/ |date=2017-05-04 }} {{LL|en}}
* [https://marytv.tv/ Mary TV Medjugorje] {{LL|en}}
* [http://radio-medjugorje.com/ Radio MIR Medjugorje] {{LL|hr}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=ONHozyNkqhQ BBC Documentary from 1986 on Medjugorje, communist Yugoslavia] {{LL|en}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=CIadT0CgiDw BBC Documentary from 2009 on Medjugorje, Bosnia and Herzegovina] {{LL|en}}
* [http://www.medjugorje.eu/messages/ All 1300 messages of Our Lady of Medjugorje on one page] {{LL|en}}
* [http://medjugorjedocuments.blogspot.com/ Official documents about Medjugorje] {{LL|en}}

{{Medjugorje}}
{{Private revelation}}

[[വർഗ്ഗം:കത്തോലിക്കാ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>2jsqgmr6ei08sh4qizgi7lfn177wp9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭിൽവാര ജില്ല</title>
    <ns>0</ns>
    <id>485040</id>
    <revision>
      <id>4632172</id>
      <parentid>3971353</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T23:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="kc1dqwzrib5816mfb1g2i09tgtsngq8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ഭിൽവാര ജില്ല
| official_name = 
| native_name = 
| settlement_type = [[Districts of Rajasthan|District of Rajasthan]]
| image_map = Bhilwara in Rajasthan (India).svg
| map_caption = Location of Bhilwara district in Rajasthan
| coordinates = 
| coor_pinpoint = 
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[India]]
| subdivision_type1 = [[States and union territories of India|State]]
| subdivision_type2 = 
| subdivision_name1 = [[Rajasthan]]
| subdivision_name2 = 
| established_title = Established
| established_date = 
| seat_type = Headquarters
| seat = 
| parts_type = [[Tehsils of India|Tehsils]]
| parts_style = para
| p1 = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| leader_title1 = 
| leader_name1 = 
| total_type = Total
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 10,455
| population_total = 2,408,523
| population_as_of = 2011
| population_footnotes = 
| population_density_km2 = auto
| population_urban = 
| demographics_type1 = 
| demographics1_title1 = [[Literacy in India|Literacy]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +05:30
| registration_plate = 
| unemployment_rate = 
| blank_name_sec1 = 
| blank_info_sec1 = 
| blank_name_sec2 = 
| blank_info_sec2 = 
| website = 
}} [[ഇന്ത്യ|പശ്ചിമേന്ത്യയിലെ]] [[രാജസ്ഥാൻ]] [[ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനങ്ങളും കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങളും|സംസ്ഥാനത്തുള്ളൊരു]] ജില്ലയാണ് '''[[ഭിൽവാര ജില്ല]]'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമാണ് [[ഭിൽവാര]] പട്ടണം. 

== ചരിത്രം ==
5,000 മുതൽ 2,00,000 വർഷം വരെ പഴക്കമുള്ള ശിലായുഗ ഉപകരണങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തെ ബുണ്ടി, ഭിൽവാര ജില്ലകളിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി.&lt;ref&gt;{{citation |last=Pillai |first=Geetha Sunil |title=Stone age tools dating back 2,00,000 years found in Rajasthan |url=https://m.timesofindia.com/city/udaipur/stone-age-tools-dating-back-200000-years-found-in-rajasthan/articleshow/57385393.cms |work=[[The Times of India]] |date=28 February 2017 }}&lt;/ref&gt;

==ഭരണനിർവഹകണം==
 {{historical populations|11=1901|12=3,54,261|13=1911|14=4,37,969|15=1921|16=4,65,050|17=1931|18=5,32,185|19=1941|20=6,34,666|21=1951|22=7,31,532|23=1961|24=8,69,410|25=1971|26=10,59,055|27=1981|28=13,15,552|29=1991|30=15,99,056|31=2001|32=20,20,969|33=2011|34=24,08,523|percentages=pagr|footnote=source:&lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]&lt;/ref&gt;|align=right}} ജില്ലയിൽ 7 സബ് ഡിവിഷനുകൾ ഉണ്ട്. ഭിൽവാര, ശഹ്പുര, ഗന്ഗപുര്, ഗുലബ്പുര, അസിംദ്, മംദല്ഗര്ഹ് ആൻഡ് ജഹജ്പുര് . ഈ സബ് ഡിവിഷനുകളുടെ കീഴിൽ 16 മണ്ഡലങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഭിൽവാര, ബനെര, [[താലൂക്ക്|മണ്ഡൽ]], മംദല്ഗര്ഹ്, ബെഎജൊലിയ, കൊത്രി, ശഹ്പുര, ജഹജ്പുര്, സഹദ, റായ്പൂർ, കരെദ, അസിംദ്, ഹുര്ദ, സഹദ, ബദ്നൊര്.

ബാഗോർ (മണ്ഡൽ), ബദ്‌നോർ (അസിന്ദ്), ഹാമിർഗ്, പുളിയകലൻ (ഷാപുര) എന്നീ നാല് സബ് തഹസിൽ ഉണ്ട്. 2001 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം 1783 ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്. {{bar box|title=Religions in Bhilwara|titlebar=#Fcd116|float=right|bars={{bar percent|[[Hinduism]]|orange|92.37}}
{{bar percent|[[Islam]]|green|5.91}}
{{bar percent|[[Jainism]]|pink|1.46}}
{{bar percent|[[sikh]]|yellow|0.06}}
{{bar percent|Others|black|0.10}}|caption=Distribution of religions&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Includes [[Christians]]s (0.08%).&lt;/small&gt;}}

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്|http://www.bhilwara.rajasthan.gov.in}} 
* [http://www.india9.com/i9show/Bhilwara-District-14638.htm ഭിൽവാര ജില്ല] 
* [https://web.archive.org/web/20100724072529/http://www.rajasthanonline.in/Profile/districts/Bhilwara.asp ഭിൽവാര] 
* [https://web.archive.org/web/20091008160221/http://www.rajasthan.gov.in/rajgovt/Districtprofile/bhilwara.html ഭിൽവാര ജില്ലാ പ്രൊഫൈൽ] 
[[വർഗ്ഗം:രാജസ്ഥാനിലെ ജില്ലകൾ]]</text>
      <sha1>kc1dqwzrib5816mfb1g2i09tgtsngq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫിങ്കെ ഡെസേർട്ട് റേസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>488233</id>
    <revision>
      <id>4631982</id>
      <parentid>4520208</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6888" sha1="5y78t408tdlqj27tb86jqf5j4y8byc5" xml:space="preserve">{{PU|Finke Desert Race}}
{{Infobox motorsport round
| name            = 
| logo            = Tatts Finke Desert Race Logo.jpg
| image-size      = 250px
| caption         = Tatts Finke Desert Race - Australia's Fastest &amp; Greatest Desert Race
| category        = 
| country/region  =[[ആലിസ് സ്പ്രിംഗ്സ്]], [[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി]], [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]
| inaugural       = 
| inaugural2      = 
| folded          = 
| classes         = 
| drivers         = 
| riders          =
| teams           = 
| constructors    =
| engines         = 
| tyres           = 
| winning driver = 
| winning co-driver  = 
| winning team   = 
| manufacturer    =
| constructor     = 
| website         = http://www.finkedesertrace.com.au/
| current_season  =
| race_director   =
}}
[[ഓസ്‌ട്രേലിയ]]യിലെ [[നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറി]]യിലെ [[ആലിസ് സ്പ്രിംഗ്സ്]] മുതൽ ചെറിയ, വിദൂര സമൂഹമായ [[അപുതുല]]യിലേക്ക് (1980-കൾ വരെ ഫിങ്കെ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു) [[മരുഭൂമി]]യിലൂടെയുള്ള ബൈക്കുകൾ, കാറുകൾ, ബഗ്ഗികൾ, ക്വാഡ് ബൈക്കുകൾ എന്നിവയ്‌ക്കായുള്ള ഒരു [[Off-roading|ഓഫ്-റോഡ്]], മൾട്ടി-ടെറൈൻ ദ്വിദിന ഓട്ടമാണ് '''ഫിങ്കെ ഡെസേർട്ട് റേസ്'''. [[Queen's Official Birthday|ക്വീൻസ് ജന്മദിന]]ത്തിൽ എല്ലാ വർഷവും ജൂണിലെ വാരാന്ത്യത്തിലാണ് ഓട്ടം. നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാർഷിക കായിക ഇനങ്ങളിലൊന്നാണ് &quot;ഫിങ്കെ&quot; എന്ന് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url = https://finkedesertrace.com.au/index.php|title = Finke Desert Race Official Website|date = |access-date = |website = |publisher = |last = |first = |archive-date = 2019-10-13|archive-url = https://web.archive.org/web/20191013104420/https://finkedesertrace.com.au/index.php|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

==ട്രാക്ക്==
229 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവുള്ള ഫിങ്കെ ഡെസേർട്ട് റേസ് നിരവധി സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് [[അപുതുല|അപുതുലയുടെ]] വടക്ക് (മുമ്പ് ഫിങ്കെ ടൗൺഷിപ്പ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) [[Finke River|ഫിങ്കെ നദി]] മുറിച്ചുകടക്കുന്നു. ട്രാക്ക് 5 വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

==ചരിത്രം==
1976-ൽ ഒരു കൂട്ടം പ്രാദേശിക മോട്ടോർ സൈക്കിൾ യാത്രക്കാർ ആലീസ് സ്പ്രിംഗ്സിൽ നിന്ന് ഫിങ്കെ നദിയിലേക്ക് പോയി മടങ്ങാനുള്ള ഒരു പന്തയമായി ഓട്ടം ആരംഭിച്ചു. ആദ്യത്തെ സവാരിയുടെ വിജയത്തിനുശേഷം അന്നുമുതൽ എല്ലാ വർഷവും രാജ്ഞിയുടെ ജന്മദിനത്തിൽ ഫിങ്കെ മരുഭൂമി റേസ് നടക്കുന്നു. റെയിൽ‌വേ ലൈനിനോട് ചേർന്നുള്ള പഴയ [[The Ghan|ഘാൻ]] റെയിൽ‌വേ സർവീസ് ട്രാക്കിന്റെ ഭാഗങ്ങളിലൂടെയാണ് ഓട്ടം നടക്കുന്നത്. 1980-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ റെയിൽ‌വേ പുനർ‌നിർമ്മിക്കുകയും, പഴയ ട്രാക്കുകൾ‌ ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തെങ്കിലും റേസ് അതിന്റെ പഴയ ഗതിയിൽ തന്നെ തുടരുന്നു.&lt;ref name=history&gt;{{cite web |title=A history of the Finke Desert Race |url=https://www.whichcar.com.au/features/a-history-of-the-finke-desert-race |website=whichcar.com |accessdate=14 ഒക്ടോബർ 2019}}&lt;/ref&gt;

യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫിങ്കെ ഒരു ബൈക്ക് റേസ് മാത്രമായിരുന്നുവെങ്കിലും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രീതി മൂലം 1988-ൽ കാറുകളും ഓഫ്-റോഡ് ബഗ്ഗികളും അവതരിപ്പിച്ചു. ബഗ്ഗികൾ മത്സരത്തിന്റെ ''ഹോളി ഗ്രെയ്ൽ'' അഥവാ &quot;കിങ് ഓഫ് ദ ഡെസേർട്ട് &quot;അവകാശപ്പെടാൻ താൽപ്പര്യപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇരുചക്ര-നാലുചക്ര വാഹനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു വൈരാഗ്യം വളർന്നു വന്നു. തുടർച്ചയായ 11 വർഷമായി ഈ വിടവ് നിരന്തരം കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും കാറുകളെ അപേക്ഷിച്ച് ബൈക്കുകൾ വളരെ വേഗത്തിലായിരുന്നു. പദവിയ്ക്കായി ബൈക്കുകളും കാറുകളും പരസ്പരം മത്സരിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും 460 കിലോമീറ്റർ റൗണ്ട് ട്രിപ്പ് ആരാണ് വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുന്നത് എന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും രസകരമാണ്.&lt;ref name=history/&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{Official website|http://www.finkedesertrace.com.au/}}
*{{YouTube|b6pdx6WXS0E}}

[[വർഗ്ഗം:ആലീസ് സ്പ്രിങ്സ്]]
[[വർഗ്ഗം:ഓസ്ട്രേലിയയിലെ കായികമത്സരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:നോർത്തേൺ ടെറിട്ടറിയിലെ കായിക ഇനങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>5y78t408tdlqj27tb86jqf5j4y8byc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേരി ഹാരിസ് ജോൺസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>489157</id>
    <revision>
      <id>4632299</id>
      <parentid>4629881</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16149" sha1="40ywbvpkyqvonmwz5cbbox09v49iyz2" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mary Harris Jones}}
{{Infobox person
| birth_name  = മേരി ജി. ഹാരിസ്
| image       = Mother Jones 1902-11-04.jpg
| image_size  =
| caption     = ജോൺസ് 1902-ൽ
| baptized    = 1 ഓഗസ്റ്റ് 1837
| birth_place = [[Cork (city)|കോർക്ക് സിറ്റി]], [[County Cork|കൗണ്ടി കോർക്ക്]], അയർലൻഡ്
| death_date  = 30 നവംബർ 1930 (aged 93)
| death_place = [[Adelphi, Maryland|അഡെൽഫി, മേരിലാൻഡ്]], യു.എസ്.
| occupation  = [[Union organizer|തൊഴിലാളി]] [[community organizing|കമ്മ്യൂണിറ്റി ഓർ‌ഗനൈസർ‌]]
| party       = [[Social Democratic Party (United States)|സോഷ്യൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]]&lt;br&gt; [[Socialist Party of America|സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് അമേരിക്ക]]}}
'''മദർ ജോൺസ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''മേരി ജി. ഹാരിസ് ജോൺസ്''' (1837-ൽ സ്നാനമേറ്റു; &lt;ref&gt;{{Citation|title=“Her Slaves Have Been Liberated and Lost to Her”|date=2019-02-19|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctvbnm3fz.10|work=They Were Her Property|pages=151–180|publisher=Yale University Press|isbn=9780300245103|access-date=2019-10-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aflcio.org/About/Our-History/Key-People-in-Labor-History/Mother-Jones-1837-1930|title=Mother Jones (1837–1930)|accessdate=30 November 2012|quote=|publisher=[[AFL-CIO]]}}&lt;/ref&gt; 1930-ൽ അന്തരിച്ചു) ഐറിഷ് വംശജയായ അമേരിക്കൻ സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയും വസ്ത്രനിർമ്മാതാവും ഒരു പ്രമുഖ സംഘടിത തൊഴിൽ പ്രതിനിധി, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഓർഗനൈസർ, ആക്ടിവിസ്റ്റ് എന്നിവയായിരുന്നു. വലിയ സമരങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കാനും ലോക വ്യവസായ തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിക്കാനും അവർ സഹായിച്ചു.

ജോൺസ് അദ്ധ്യാപികയായും ഡ്രസ് മേക്കറായും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ ഭർത്താവും നാല് മക്കളുമെല്ലാം 1867-ൽ [[മഞ്ഞപ്പനി]] ബാധിച്ച് മരിക്കുകയും 1871-ലെ [[Great Chicago Fire|ഗ്രേറ്റ് ചിക്കാഗോ]]യിലുണ്ടായ തീപ്പിടുത്തത്തിൽ അവരുടെ ഡ്രസ് ഷോപ്പ് നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, [[Knights of Labor|നൈറ്റ്സ് ഓഫ് ലേബർ]], [[United Mine Workers|യുണൈറ്റഡ് മൈൻ വർക്കേഴ്സ്]] എന്നിവയുടെ സംഘാടകയായി. 1897 മുതൽ അവർ '''മദർ ജോൺസ്''' എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഖനിത്തൊഴിലാളികളെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും ഖനി ഉടമകൾക്കെതിരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ വിജയിച്ചതിന് 1902-ൽ അവരെ &quot;അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും അപകടകാരിയായ സ്ത്രീ&quot; എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. 1903-ൽ [[പെൻ‌സിൽ‌വാനിയ]] ഖനികളിലും [[പട്ട്|സിൽക്ക്]] മില്ലുകളിലും [[Child labor laws in the United States|ബാലവേല നിയമങ്ങൾ]] നടപ്പാക്കുന്നതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് [[ഫിലഡെൽഫിയ|ഫിലഡൽഫിയയിൽ]] നിന്ന് [[ന്യൂയോർക്ക് നഗരം|ന്യൂയോർക്കിലെ]] പ്രസിഡന്റ് [[തിയോഡോർ റൂസ്‌വെൽറ്റ്|തിയോഡോർ റൂസ്‌വെൽറ്റിന്റെ]] വീട്ടിലേക്ക് ഒരു കുട്ടികളുടെ മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചു.

== മുൻകാലജീവിതം ==
[[പ്രമാണം:Mother Jones Memorial in Cork Ireland.jpg|thumb|alt=The Mother Jones Memorial near her birthplace in Cork, Ireland|അയർലണ്ടിലെ കോർക്കിലുള്ള അവളുടെ ജന്മസ്ഥലത്തിനടുത്തുള്ള മദർ ജോൺസ് മെമ്മോറിയൽ]] 
[[റോമൻ]] കത്തോലിക്കാ കുടിയാന്മാരായ കർഷകരായ റിച്ചാർഡ് ഹാരിസിന്റെയും എല്ലെൻ (മുമ്പ്, കോട്ടർ) ഹാരിസിന്റെയും മകളായി [[അയർലന്റ്|അയർലണ്ടിലെ]] [[Cork (city)|കോർക്ക്]] നഗരത്തിന്റെ വടക്ക് ഭാഗത്താണ് മേരി ജി. ഹാരിസ് ജനിച്ചത്. &lt;ref name=cork&gt;''Day by Day in Cork'', Sean Beecher, Collins Press, Cork, 1992&lt;/ref&gt;അവരുടെ കൃത്യമായ ജനനത്തീയതി അനിശ്ചിതത്വത്തിലാണ്. 1837 ഓഗസ്റ്റ് 1 ന് അവർ സ്‌നാനമേറ്റു. &lt;ref name=plaque&gt;{{cite web|url=http://motherjonescork.com/about|title=Mary Harris Jones|accessdate=30 November 2012|quote=... This plaque will be erected near the famous Cork Butter Market and will be unveiled on 1st August 2012 which is the 175th Anniversary of her baptism in the North Cathedral [St. Mary's Cathedral] (we have not been able to ascertain her actual date of birth but it would most likely have been a few days before this date). Her parents were Ellen Cotter, a native of [[Inchigeela]] and Richard Harris from Cork city. Few details of her life in Cork have been uncovered to date, though it is thought by some that she was born on Blarney Street and may have attended the North Presentation Schools nearby. She and her family emigrated to Canada soon after the Famine, probably in the early 1850s. ...|publisher=Mother Jones Commemorative committee}}&lt;/ref&gt; മറ്റ് പല ഐറിഷ് കുടുംബങ്ങളെയും പോലെ മേരി ഹാരിസും കുടുംബവും [[Great Famine (Ireland)|മഹാ ക്ഷാമത്തിന്റെ]] ഇരകളായിരുന്നു. ഈ ക്ഷാമം മേരിക്ക് പത്തുവയസ്സുള്ളപ്പോൾ ഹാരിസസ് ഉൾപ്പെടെ ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം കുടുംബങ്ങളെ [[വടക്കേ അമേരിക്ക]]യിലേക്ക് കുടിയേറാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Risjord, Norman K&quot;&gt;{{Cite book|title=Populists and progressives|url=https://archive.org/details/populistsprogres0000risj|author=Risjord, Norman K.|date=2005|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=0742521702|oclc=494143478}}&lt;/ref&gt;
== രൂപവത്കരണ വർഷങ്ങൾ ==
കുടുംബം [[കാനഡ]]യിലേക്ക് കുടിയേറിയപ്പോൾ മേരി  കൗമാരക്കാരിയായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Eric Arnesen 2002&quot;&gt;Arnesen, Eric. &quot;A Tarnished Icon&quot;, ''Reviews in American History'' 30, no. 1 (2002): 89&lt;/ref&gt; ഹാരിസ് കുടുംബം കാനഡയിൽ (പിന്നീട് അമേരിക്കയിലും), അവരുടെ കുടിയേറ്റ നിലയും കത്തോലിക്കാ വിശ്വാസവും കാരണം വിവേചനത്തിന് ഇരയായി. [[ടോറോണ്ടോ|ടൊറന്റോയിൽ]] [[Toronto Normal School|ടൊറന്റോ നോർമൽ സ്കൂളിൽ]] മേരിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം ലഭിച്ചു. അവിടെ ട്യൂഷൻ സൗജന്യമായിരുന്നു, കൂടാതെ ഓരോ സെമസ്റ്ററും പൂർത്തിയാക്കുന്ന ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിക്കും ആഴ്ചയിൽ ഒരു ഡോളർ വീതം സ്റ്റൈപ്പന്റ് നൽകുകയും ചെയ്തു. ടൊറന്റോ നോർമൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയില്ല. പക്ഷേ 1859 ഓഗസ്റ്റ് 31 ന് 23 ആം വയസ്സിൽ മിഷിഗനിലെ മൺറോയിലെ ഒരു കോൺവെന്റിൽ അദ്ധ്യാപക സ്ഥാനം നേടാൻ ആവശ്യമായ പരിശീലനം നേടാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;Risjord, Norman K&quot;/&gt; അവർക്ക് പ്രതിമാസം എട്ട് ഡോളർ പ്രതിഫലം ലഭിച്ചു. പക്ഷേ സ്കൂളിനെ &quot;വിഷാദകരമായ സ്ഥലം&quot; എന്നാണ് അവർ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. {{sfn|Gorn|2002|p=33}} ജോലിയിൽ തളർന്നതിനുശേഷം അവർ ആദ്യം [[ചിക്കാഗോ]]യിലേക്കും പിന്നീട് മെംഫിസിലേക്കും മാറി. അവിടെ 1861-ൽ നാഷണൽ അയൺ മോൾഡേഴ്സ് യൂണിയന്റെ അംഗവും സംഘാടകനുമായ ജോർജ്ജ് ഇ. ജോൺസിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Religion and Radical&quot;&gt;Religion and Radical Politics: An Alternative Christian Tradition in the United States, Robert H. Craig, Temple University Press, Philadelphia, 1992&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഈ മോൾഡേഴ്സ് യൂണിയൻ നീരാവി എഞ്ചിനുകൾ, മില്ലുകൾ, മറ്റ് ഉൽപ്പാദന വസ്തുക്കൾ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്നതിലും നന്നാക്കുന്നതിലും വിദഗ്ദ്ധരായ തൊഴിലാളികളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന വടക്കേ അമേരിക്കയുടെ [[International Molders and Foundry Workers Union of North America|ഇന്റർ നാഷണൽ മോൾഡേഴ്സ് ആന്റ് ഫൗണ്ടറി വർക്കേഴ്സ് യൂണിയൻ]] ആയി.&lt;ref name=&quot;Russell E. Smith 1967&quot;&gt;Russell E. Smith, &quot;March of the Mill Children&quot;, ''The Social Service Review'' 41, no. 3 (1967): 299&lt;/ref&gt; മേരിയുടെ ഭർത്താവ് വീട്ടുകാരെ സഹായിക്കാൻ ആവശ്യമായ വരുമാനം നൽകുന്നുണ്ടെന്ന് കണക്കിലെടുത്ത് അവർ തന്റെ വരുമാനം തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങൾക്കു നല്കി.

1867-ൽ [[മെംഫിസ്|മെംഫിസിലെ]] ഒരു മഞ്ഞ പനി പകർച്ചവ്യാധിക്കിടെ ഭർത്താവിനെയും അവരുടെ നാല് മക്കളിൽ മൂന്ന് പെൺകുട്ടികളെയും ഒരു ആൺകുട്ടിയെയും (അഞ്ച് വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവർ) നഷ്ടപ്പെട്ടത് അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു വഴിത്തിരിവായി. ആ ദുരന്തത്തിനുശേഷം, അവർ മറ്റൊരു വസ്ത്രനിർമ്മാണ ബിസിനസ്സ് ആരംഭിക്കാൻ [[ഷിക്കാഗോ|ചിക്കാഗോയിലേക്ക്]] മടങ്ങി.&lt;ref&gt;Ric Arnesen, &quot;A Tarnished Icon&quot;, ''Reviews in American History'' 30, no. 1 (2002): 89&lt;/ref&gt;

== കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist|30em}}

==അവലംബം==
* {{cite book |title=The Autobiography of Mother Jones |url=https://archive.org/details/autobiographyofm00jone |publisher=Charles H. Kerr &amp; Co. |location=Chicago |date=1925 |isbn=0-486-43645-4 |first=Mary Harris |last=Jones|ref=harv}}
* {{cite book |author-link=Penny Colman|last=Colman |first=Penny |title=Mother Jones Speaks |url=https://archive.org/details/motherjonesspeak0000phil|location=Brookfield, Connecticut |publisher=The Millbrook Press |date=1994 |isbn=978-0873488105|ref=harv}}
* Corbin, David (2011). Gun Thugs, Rednecks, and Radicals: A Documentary History of the West Virginia Mine Wars. Oakland: PM Press.
* {{cite book |last=Gorn |first=Elliott J. |title=Mother Jones: The Most Dangerous Woman in America |location=New York |publisher=Hill and Wang |date=2002 |isbn=978-0809070947 |ref=harv}}
* Savage, Lon (1990). [https://books.google.com/books/about/Thunder_in_the_Mountains.html?id=6Nl5PiTRwwMC ''Thunder in the Mountains: The West Virginia Mine War, 1920–21'']. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
* State of West Virginia (2002). Marking Our Past: West Virgnia's Historical Highway Markers. Charleston: West Virginia Division of Culture and History.
* Edward M. Steel, &quot;Mother Jones in the Fairmont Field, 1902&quot;, ''Journal of American History'' 57, Number 2 (September, 1970) pages 290-307.

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Sisterlinks|v=no|b=no|wikt=no|n=no|commons=Category:Mother Jones|s=no|d=Q107082}}
{{Library resources box|by=yes|onlinebooks=yes|lcheading=Jones, Mother, 1837–1930}}
* [http://www.motherjonesmuseum.org DVD and virtual museum about Mother Jones]
* [http://www.fembio.org/english/biography.php/woman/biography/mary-harris-mother-jones/ Mother Jones: biography by Sarah K. Horsley]
* [http://www.pathfinderpress.com/s.nl/it.A/id.553/.f Mother Jones Speaks: Speeches and Writings of a Working-Class Fighter]
* [http://www.angelfire.com/nj3/RonMBaseman/mojones.htm Free eBook of The Autobiography of Mother Jones]
* {{Librivox author |id=4197}}
* {{Find a Grave|552}}
* [https://web.archive.org/web/20070929032016/http://www.guidepostusa.com/Listing.aspx?9093 Mother Jones Monument at GuidepostUSA]
* [https://www.flickr.com/photos/saptel/sets/72157602372485589/ Mother Jones Plaque in Adelphi, MD]
* [http://motherjones175.wordpress.com Mother Jones Festival, Cork, Ireland]
* http://www.irishtimes.com/newspaper/ireland/2012/0702/1224319184340.html
* Michals, Debra.  [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/mary-harris-jones &quot;Mary Harris Jones&quot;].  National Women's History Museum.  2015.
* [https://www.irishexaminer.com/breakingnews/lifestyle/features/mary-harris-the-cork-girl-who-grew-up-to-become-the-most-dangerous-woman-in-america-875279.html Irish newspaper article]
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Portal bar|Biography|Organized labor|Socialism}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:20-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ അമേരിക്കൻ എഴുത്തുകാർ]]
[[വർഗ്ഗം:1930-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1837-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ പ്രവർത്തകർ]]
[[വർഗ്ഗം:കുട്ടികളുടെ അവകാശ പ്രവർത്തകർ]]</text>
      <sha1>40ywbvpkyqvonmwz5cbbox09v49iyz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>491333</id>
    <revision>
      <id>4632226</id>
      <parentid>4629841</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:34:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134546" sha1="medqbegvr6rol70qbgbwyik0dptbnsz" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography|name=മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി|image=Maharishi Huntsville Jan 1978A.JPG|alt=|caption=Maharishi Mahesh Yogi in 1978|religion=[[Hinduism]]|birth_name=Mahesh Prasad Varma|birth_date=12 January 1918|birth_place=[[Jabalpur|Jubbulpore]], [[Central Provinces]], [[British Raj|British India]]&lt;ref name=Koppel&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/02/06/world/asia/06maharishi-1.html?pagewanted=all&amp;_r=0|title=Maharishi Mahesh Yogi, Spiritual Leader, Dies|last=Koppel|first=Lily|date=6 February 2008|work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Central Provinces and Berar|volume=5|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Central_Provinces_and_Berar|website=[[Encyclopædia Britannica Eleventh Edition]] (via [[Wikisource]])|accessdate=30 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Russell|first1=R.V.|title=The Tribes and Castes of the Central Provinces of India|url=https://www.gutenberg.org/files/20583/20583-h/20583-h.htm|website=Macmillan and Co., Ltd|date=1916|quote=The territory controlled by the Chief Commissioner of the Central Provinces and Berār has an area of 131,000 square miles and a population of 16,000,000 persons. Situated in the centre of the Indian Peninsula, between latitudes 17°47′ and 24°27′ north, and longitudes 76° and 84° east, it occupies about 7.3 per cent of the total area of British India.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=McEldowney|first1=Philip F.|title=Colonial Administration and Social Developments in middle India: The Central Provinces, 1861–1921|url=https://asianstudies.github.io/area-studies/SouthAsia/Ideas/CP/ch02regions.html|year=1980|publisher=PhD thesis|quote=... the Central Provinces was never able to sustain rapid, cumulative development, or what some have termed 'take-off', in order to catch up with the other provinces in British India.}}&lt;/ref&gt; (now Jabalpur, [[Madhya Pradesh]], [[India]])|death_date={{death date and age|2008|2|5|1918|1|12|df=y}}|death_place=[[Vlodrop]], [[Limburg (Netherlands)|Limburg]], [[Netherlands]]|nationality=[[Indian people|Indian]]|sect=&lt;!-- Sects/Traditions associated with the Hindu leader--&gt;|order=}}
'''മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി''' (ജനനം '''മഹേഷ് പ്രസാദ് വർമ്മ,''' 12 ജനുവരി 1918 &lt;ref name=&quot;pass&quot;&gt;[https://wayback.archive-it.org/all/20090320043416/http://www.paulmason.info/gurudev/sources/photos/MMY_passport.jpg Yogi's passport]. paulmason.info&lt;/ref&gt; - 5 ഫെബ്രുവരി 2008) ഒരു ഇന്ത്യൻ ധ്യാന ഗുരു ആയിരുന്നു,    ഒരു പുതിയ മതപരമോ മതേതരമായോ  പ്രസ്ഥാനമായുംലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഒരു സംഘടനയുടെ നേതാവും ഗുരുവും എന്ന നിലയിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ ആചാര്യനും കൂടി ആണ് മഹേഷ് യോഗി.ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ടെക്നിക് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വലുതാണ്.  . &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0pc9AAAAIAAJ|title=Cult controversies: the societal response to new religious movements|last=Beckford|first=James A.|publisher=Tavistock Publications|year=1985|isbn=978-0-422-79630-9|page=23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tlKkZoNPi0oC&amp;pg=PA288|title=The Growth of Religious Diversity: Traditions|last=Parsons|first=Gerald|publisher=The Open University/Methuen|year=1994|isbn=978-0-415-08326-3|page=288}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Chryssides, George D. (August 2000) [https://web.archive.org/web/20010110132000/http://www.cesnur.org/conferences/riga2000/chryssides.htm &quot;Defining the New Spirituality], ''CESNUR 14th International Conference, Riga, Latvia'': &quot;One possible suggestion is that religion demands exclusive allegiance: this would ipso facto exclude Scientology, TM and the Soka Gakkai simply on the grounds that they claim compatibility with whatever other religion the practitioner has been following. For example, TM is simply – as they state – a technique. Although it enables one to cope with life, it offers no goal beyond human existence (such as moksha), nor does it offer rites or passage or an ethic. Unlike certain other Hindu-derived movements, TM does not prescribe a dharma to its followers – that is to say a set of spiritual obligations deriving from one's essential nature.&quot;&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം ''മഹർഷി'' (&quot;മഹാനായ ദർശകൻ&quot; എന്നർത്ഥം)  &lt;ref name=&quot;Dehsen&quot;&gt;{{Cite book|title=Philosophers and Religious Leaders: An Encyclopedia of People Who Changed the World|last=Weidmann|first=K.T.|publisher=Greenwood|year=1999|isbn=978-1573561525|editor-last=von Dehsen|editor-first=Christian|page=[https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120 120]|chapter=Maharishi Mahesh Yogi|chapter-url=https://archive.org/details/philosophersreli0000unse/page/120}}&lt;/ref&gt;,  ''യോഗി എന്നീ'' പേരുകളിൽ അറിയപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 28&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; 

മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിലെ]] [[ജ്യോതിർമഠം|ജ്യോതിർമഠത്തിന്റെ]] ശങ്കരാചാര്യ (ആത്മീയ നേതാവ്) [[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി|സ്വാമി ബ്രാഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]]&lt;nowiki/&gt;യുടെ ശിഷ്യനും സഹായിയുമായി. [[അതീന്ദ്രിയ ധ്യാനം]] വികസിപ്പിക്കുകയും  തന്റെ പഠിപ്പിക്കലുകൾക്ക് പ്രചോദനം നൽകുകയും ചെയ്ത ബ്രാഹ്മാനന്ദ സരസ്വതിയെ മഹർഷി ബഹുമാനിക്കുന്നു. 1955 ൽ മഹർഷി തന്റെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ ഡീപ് മെഡിറ്റേഷൻ (പിന്നീട് ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു) ഇന്ത്യയ്ക്കും ലോകത്തിനും പരിചയപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ ആഗോള പര്യടനം 1958-ൽ ആരംഭിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Celebrating the dawn: Maharishi Mahesh Yogi and the TM technique|url=https://archive.org/details/celebratingdawnm0000oate|last=Oates|first=Robert M.|publisher=G.P. Putnam's Sons|year=1976|isbn=978-0-399-11815-9|location=New York|page=[https://archive.org/details/celebratingdawnm0000oate/page/40 40]}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തർ ''അദ്ദേഹത്തെ വിശുദ്ധി'' എന്നാണ് വിളിച്ചിരുന്നത്,  ടിവി അഭിമുഖങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും ചിരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ ചിലപ്പോൾ &quot;ചിരിക്കുന്ന ഗുരു&quot; എന്നും വിളിക്കാറുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;bloomberg.com&quot;/&gt;   

മഹർഷി 40,000 ടിഎം അധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിച്ചതായും &quot;അഞ്ച് ദശലക്ഷത്തിലധികം ആളുകൾക്ക്&quot; ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ടെക്നിക് പഠിപ്പിച്ചതായും ആയിരക്കണക്കിന് അധ്യാപന കേന്ദ്രങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് കോളേജുകളും സർവകലാശാലകളും സ്കൂളുകളും സ്ഥാപിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുണ്ട്    ടിഎം വെബ്‌സൈറ്റുകൾ പതിനായിരക്കണക്കിന് പേർ ടിഎം-സിദ്ധി പ്രോഗ്രാം പഠിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുചെയ്യുന്നു. ഇന്ത്യ, കാനഡ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് തുടങ്ങി നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ കാമ്പസുകളുള്ള സ്കൂളുകളും സർവ്വകലാശാലകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംരംഭങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gifts.globalgoodnews.com/education/index.html|title=Gifts of the Global Country of World Peace: Education Products Services|access-date=2010-08-28|website=gifts.globalgoodnews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100326091208/http://gifts.globalgoodnews.com/education/index.html|archive-date=26 March 2010}}&lt;/ref&gt; മഹർഷിയും കുടുംബവും അടുത്ത സഹകാരികളും ആരോഗ്യ ക്ലിനിക്കുകൾ, മെയിൽ ഓർഡർ ഹെൽത്ത് സപ്ലിമെന്റുകൾ, ഓർഗാനിക് ഫാമുകൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചാരിറ്റബിൾ ഓർഗനൈസേഷനുകളും ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ബിസിനസ്സുകളും സൃഷ്ടിച്ചു. മഹർഷിയുടെ ഓർഗനൈസേഷന്റെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട മൂല്യം ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മുതൽ കോടിക്കണക്കിന് യുഎസ് ഡോളർ വരെയാണ്, 2008 ൽ സംഘടന അവരുടെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ആസ്തികളുടെ മൂല്യം ഏകദേശം 300 മില്യൺ ഡോളറാക്കി.  

1960 കളുടെ അവസാനത്തിലും 1970 കളുടെ തുടക്കത്തിലും മഹർഷി [[ദി ബീറ്റിൽസ്|ബീറ്റിൽസ്]], ബീച്ച് ബോയ്സ്, മറ്റ് സെലിബ്രിറ്റികൾ എന്നിവരുടെ ഗുരു എന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തി നേടി. 1970 കളുടെ അവസാനത്തിൽ അദ്ദേഹം ടി‌എം-സിദ്ധി പ്രോഗ്രാം ആരംഭിച്ചു, അത് പരിശീലകർക്ക് ലെവിറ്റുചെയ്യാനും ലോകസമാധാനം സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിവ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.  മഹർഷിയുടെ നാച്ചുറൽ ലോ പാർട്ടി 1992 ൽ സ്ഥാപിതമായി, ഡസൻ കണക്കിന് രാജ്യങ്ങളിൽ പ്രചാരണം നടത്തി. അതേ വർഷം അദ്ദേഹം [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡിലെ]] വ്ലോഡ്രോപ്പിനടുത്തേക്ക് മാറി.  2000 ൽ അദ്ദേഹം ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംഘടനയായ ഗ്ലോബൽ കൺട്രി ഓഫ് വേൾഡ് പീസ് സൃഷ്ടിക്കുകയും അതിന്റെ നേതാക്കളെ നിയമിക്കുകയും ചെയ്തു. 2008 ൽ മഹർഷി എല്ലാ ഭരണപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നും വിരമിക്കൽ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും മൂന്നാഴ്ച കഴിഞ്ഞ് മരിക്കുന്നതുവരെ നിശ്ശബ്ദത പാലിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;Srinivasan, 2008. ''Hinduism For Dummies''. [[John Wiley &amp; Sons]].&lt;/ref&gt; 

== ജീവിതം ==

=== ജനനം ===
കണക്കെഴുത്തുകാരും ഭരണകർത്താക്കളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഉപജാതിയായ കായസ്ഥ വിഭാഗത്തിൽ ആണ് മഹർഷി  മഹേഷ് യോഗി  ജനിച്ചത്. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=American Veda : from Emerson and the Beatles to yoga and meditation—how Indian spirituality changed the West|last=Goldberg, Philip, 1944–|isbn=9780385521352|edition=First paperback|location=New York|oclc=808413359}}&lt;/ref&gt; മഹർഷി മഹേഷ് യോഗിയുടെ ജനനനാമവും ജനനത്തീയതിയും കൃത്യമായി അറിയില്ല, കാരണം സന്യാസികളുടെയും സന്യാസിമാരും കുടുംബബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. &lt;ref name=&quot;Coplin2n&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], Ch. 2, Socio-Historical Context for SRM's Emergence, Footnote #73: &quot;Maharishi Mahesh Yogi's caste background is a matter of some uncertainty because it is the tradition of yogis, ascetics, and renunciants to relinquish their family ties. His education and family status are known by many long-time movement members, however. Shrivastava is the family name of his cousins and nephews, and that name can be traced to the Hindu Kayasthas.&quot;&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം മഹേഷ് പ്രസാദ് വർമ്മ ( {{Lang-hif|महेश प्रसाद वर्मा}}    ) ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ മധ്യ പ്രവിശ്യകളിൽ താമസിക്കുന്ന ഒരു കയാസ്ത കുടുംബത്തിലാണ് ജനിച്ചത്.  &lt;ref name=&quot;Humes 2005 61&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Humes|Humes]], p. 61&lt;/ref&gt; അലഹബാദ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിശിഷ്ട പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പട്ടികയിൽ മറ്റൊരു പേര് കാണപ്പെടുന്നു, അവിടെ അദ്ദേഹത്തെ എം സി ശ്രീവാസ്തവ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20061011132039/http://allduniv.edu/hostels/gnjha/gnjha_alumni.htm Distinguished Alumni]. Allahabad University&lt;/ref&gt; എന്നാണ് പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് &quot;മഹേഷ് ശ്രീവാസ്തവ&quot; എന്നാണ്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://auaa.in/?page_id=31|title=Our Proud Past, Allahabad University Alumni Association|date=7 July 2012|website=archive.is|archive-url=https://archive.today/20120707073335/http://auaa.in/?page_id=31|archive-date=7 July 2012}}&lt;/ref&gt; 

വിവിധ വിവരണങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം ജനിച്ച വർഷം 1911, 1917 അല്ലെങ്കിൽ 1918 ആയി നൽകുന്നു.  1917 ജനുവരി 12 ന് [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ]] സെൻട്രൽ പ്രവിശ്യകളിലെ [[ജബൽ‌പൂർ|ജബൽപൂരിലാണ്]] (ഇപ്പോൾ [[മധ്യപ്രദേശ്‌|മധ്യപ്രദേശ്]], [[ഇന്ത്യ]] ) അദ്ദേഹം ജനിച്ചതെന്ന് എഴുത്തുകാരായ പോൾ മേസൺ, വില്യം ജെഫേഴ്സൺ എന്നിവർ പറയുന്നു. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Jefferson&quot;&gt;Jefferson, William (1976) ''The Story of The Maharishi'', Pocket Books. pp 7–21. {{ISBN|9780671805265}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാസ്‌പോർട്ടിൽ ജനിച്ച സ്ഥലം ഇന്ത്യയിലെ &quot;പൗനാലുള്ള&quot; എന്നും  ജനനത്തീയതി 1918 ജനുവരി 12 എന്നും ചേർത്ത് കാണുന്നു . &lt;ref name=&quot;pass&quot;/&gt; പരമ്പരാഗത തൊഴിൽ കണക്കെഴുത്തു പോലെ   ഉയർന്ന പദവിയിലുള്ള ജാതിയായ കായസ്ത [[ഇന്ത്യയിലെ ജാതി സമ്പ്രദായം|ജാതിയിൽ]] അംഗമായതിനാൽ മഹേഷിനെ ഒരു ഉയർന്ന ജാതിക്കാരനായി കണക്കാക്കുന്നു. കുടുംബത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നത്,   . &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], p. 48: &quot;Maharishi Mahesh Yogi . . . was most likely born into a family of Hindu Kayasthas, a well-known and high-status literary caste of Hindustan – with reference to ''varna'', a kshatryia not a brahmin ''jati''&quot;.&lt;/ref&gt; 

=== മുൻകാലജീവിതം ===
മഹേഷ് [[അലഹബാദ് സർവ്വകലാശാല|അലഹബാദ് സർവകലാശാലയിൽ]] ഭൗതികശാസ്ത്രം പഠിക്കുകയും 1942 ൽ ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു.  [[ജബൽ‌പൂർ|ജബൽപൂരി]]&lt;nowiki/&gt;ലെ ഗൺ കാരേജ് ഫാക്ടറിയിൽ കുറച്ചുകാലം അദ്ദേഹം ജോലി ചെയ്തിരുന്നുവെന്ന് ചില സ്രോതസ്സുകൾ പറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും  &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], Ch.2, footnote 74&lt;/ref&gt; 1941 ൽ അദ്ദേഹം ജ്യോതിർ മഠത്തിലെ ശങ്കരാചാര്യയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സെക്രട്ടറിയായി, സ്വാമി [[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി|ബ്രാഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]] (ഗുരുദേവ് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) , &quot;ദിവ്യ ഗുരു&quot; എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്) &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Humes 2005 59-60&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Humes|Humes]], pp. 59–60.&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Williamson81&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], p. 81&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Goldberg154&quot;&gt;{{Cite book|title=American Veda|last=Goldberg|first=Philip|publisher=Harmony Books|year=2011|page=154}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; ബാൽ ബ്രഹ്മചാരി മഹേഷ് എന്ന പുതിയ പേര് സ്വീകരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Mason22&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 22&lt;/ref&gt; ''ബാല ബ്രഹ്മചാരിയെ'' ഒരു തലക്കെട്ടും പേരും ആയി കോപ്ലിൻ പരാമർശിക്കുന്നു, കൂടാതെ &quot;ആത്മീയ വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മചര്യം സന്യാസിയുടെയും പൂർണ സമർപ്പിത വിദ്യാർത്ഥിയുടെയും ജീവിതം അന്നദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചു എന്നും കരുതുന്നു. &lt;ref name=&quot;Coplin3&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], Ch. 3, SRM as Cultural Revitalization Text: &quot;While his association with the illustrious Shankaracharya tradition served as vital letter of introduction throughout India, his title, &quot;bala brahmachari&quot; identified him as a fully dedicated student of spiritual knowledge and life-long celibate ascetic. Literally, the name means &quot;childhood or boy&quot; (bala) &quot;student of sacred knowledge&quot; (brahmachari), and it has signified from Vedic times one who has taken the vow of chastity.&quot;&lt;/ref&gt; മഹേഷിനെ ഒരു ശിഷ്യനായി സ്വീകരിക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ആദ്യം യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കി മാതാപിതാക്കളിൽ നിന്ന് അനുമതി വാങ്ങണമെന്ന് [[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]] ആശംസിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 28&lt;/ref&gt; [[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]] യുടെ ചിന്താഗതിയിൽ സ്വയം എത്തിച്ചേരാനും &quot;സമ്പൂർണ്ണ ഐക്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വികാരം&quot; നേടാനും രണ്ടര വർഷമെടുത്തത് എങ്ങനെയെന്ന് മഹർഷി അനുസ്മരിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;'Thirty Years Around the World- Dawn of the Age of Enlightenment', MVU, 1986, pp185-6&lt;/ref&gt; ആദ്യം ബ്രഹ്മചാരി മഹേഷ് സാധാരണ ജോലികൾ ചെയ്തെങ്കിലും വിശ്വാസം നേടി ഗുരുദേവിന്റെ &quot;പേഴ്സണൽ സെക്രട്ടറി&quot;ആയി &lt;ref name=&quot;Chryssides Exploring New Religions&quot;&gt;Chryssides, George D. (1999). [https://books.google.com/books?id=jxIxPBpGMwgC&amp;pg=PA293 Exploring new religions]. London: Cassell. pp. 293–296. {{ISBN|978-0-8264-5959-6}}. Page 293&lt;/ref&gt;, &quot;പ്രിയപ്പെട്ട വിദ്യാർത്ഥി&quot; ആയി. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; സ്വാമി[[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]] യുടെ കത്തിടപാടുകളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ദിശാബോധമില്ലാതെ പരിപാലിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു, [[വേദം|വേദ]] (തിരുവെഴുത്തു) വിഷയങ്ങാളെക്കുറിച്ച് പരസ്യ പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്താനും അദ്ദേഹത്തെ അയച്ചു.  തന്റെ ജീവിതം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരംഭിച്ചത് 1940 ൽ, യജമാനന്റെ കാൽക്കൽ, വേഗതയേറിയതും ആഴത്തിലുള്ളതുമായ ധ്യാനത്തിന്റെ രഹസ്യം അറിഞ്ഞപ്പോഴാണ് എന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞു. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Maharishi : the biography of the man who gave transcendental meditation to the world|last=Mason, Paul, 1952–|year=1994|isbn=1852305711|location=Shaftesbury, Dorset|oclc=31133549}}&lt;/ref&gt; 

1953 ൽ [[ഹിമാലയം|ഹിമാലയത്തിലെ]] ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ [[ഉത്തരകാശി|ഉത്തർകാശിയിലേക്ക്]] താമസം മാറിയപ്പോൾ ബ്രഹ്മചാരി മഹേഷ് സ്വാമി [[ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി]]&lt;nowiki/&gt;യോടൊപ്പം തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/tmdiscoveringinn00haro|title=TM*: discovering inner energy and overcoming stress|last=Bloomfield|first=Harold H|date=1975|publisher=Delacorte Press|others=Cain, Michael Peter, 1941–, Jaffe, Dennis T.|isbn=0440060486|location=New York|pages=32|oclc=1047008}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹം [[ബ്രാഹ്മണർ|ബ്രാഹ്മണ]] [[ജാതി (സമൂഹം)|ജാതിയിൽ]] പെട്ടവനല്ല.എന്നതുകൊണ്ട്ബ്രഹ്മചാരി മഹേഷ് അടുത്ത ശിഷ്യനായിരുന്നെങ്കിലും ശങ്കരാചാര്യരുടെ ആത്മീയ പിൻഗാമിയാകാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞില്ല, . &lt;ref name=&quot;Williamson84&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], p. 84: &quot;Guru Dev represented the tradition well, for he did not allow anyone who was not of the Brahmin varna, the caste of the priesthood, to teach. Since Mahesh was born into a scribe caste (kayastha), he was not allowed to join the order of monks. Thus when Saraswati died in Calcutta in 1953, Mahesh would not have been considered a candidate to replace him.&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], p. 49: &quot;Because he was not a brahmin, Mahesh could not become a member of the ''dandi sannyasi'' order and succeed his master as Shankaracharya; the honor passed to Swami Shantanand Saraswati in June, 1953.&quot; (This from an interview by the author with the Shankaracharya of Jyotir Math, Swami Vishnudevananda Saraswati on 12 June 1983.)&lt;/ref&gt; ജീവിതാവസാനം ശങ്കരാചാര്യൻ ജനങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാനും ധ്യാനം പഠിപ്പിക്കാനുമുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം അദ്ദേഹത്തോട് ചുമത്തി, അതേസമയം [[സ്വാമി ശാന്താനന്ദ സരസ്വതി|സ്വാമി ശാന്താനന്ദ സരസ്വതിയെ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിൻഗാമിയായി നാമകരണം ചെയ്തു.  &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 23–24&lt;/ref&gt; 

ഒരു പരമ്പരാഗത ധ്യാനരീതി  തന്റെ യജമാനനായ ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി യിൽ നിന്ന് പഠിച്ചു. ആ രീതിയെ അദ്ദേഹം ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ ഡീപ് മെഡിറ്റേഷൻ എന്നും വിളിച്ചു. 1955-ൽ,    &lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.mum.edu/pdf/msvs/v05/morris.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080703193324/http://www.mum.edu/pdf/msvs/v05/morris.pdf|archivedate=2008-07-03|last=Morris|first=Bevan|title=Maharishi's Vedic Science and Technology: The Only Means to Create World Peace|journal=Journal of Modern Science and Vedic Science|volume=5|year=1992|page=200}}&lt;/ref&gt; ബ്രഹ്മചാരി മഹേഷ് [[ഉത്തരകാശി|ഉത്തർകാഷി]] വിട്ട് അത് പരസ്യമായി പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി . &lt;ref name=&quot;Williamson97-99&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], pp. 97–99&lt;/ref&gt; പിന്നീട് ഈ സാങ്കേതികതയെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Russell|Russell]], p. 25&lt;/ref&gt; &quot;ഇന്ത്യൻ പണ്ഡിറ്റുകളിൽ&quot; നിന്നുള്ള ചില സ്രോതസ്സുകൾ പ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിന് &quot;മഹർഷി&quot; എന്ന ബഹുമതി നൽകി. (&quot;മഹാനായ മുനി&quot;) എന്നാണ് ആ  പേര് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ അനുയായികൾ യോഗിയുമായി. പിന്നീട് പടിഞ്ഞാറൻ ദേശങ്ങളിൽ ആ തലക്കെട്ട് ഒരു പേരായി നിലനിർത്തി. &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; &lt;ref&gt;Bajpai, R.S. (2002) Atlantic Publishers, The Splendours And Dimensions of Yoga 2 Vols. Set, page 554, &quot;received the title Maharishi, from some Indian Pundits&quot;&lt;/ref&gt; 

രണ്ടുവർഷക്കാലം അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994) pp. 27–34&lt;/ref&gt; തന്റെ &quot;ഹിന്ദു പ്രേക്ഷകരുമായി&quot; ഒരു &quot;ഇന്ത്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ&quot; സംവദിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Melting Point&quot;&gt;{{Cite book|title=The Religious Melting Point: On Tolerance, Controversdial Religions and The State|last=Gablinger, Tamar|publisher=Tectum Verlag Marburg|year=2010|location=Germany|pages=76}}&lt;/ref&gt; അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസ്ഥാനത്തെ ആത്മീയ വികസന പ്രസ്ഥാനം എന്ന് വിളിച്ചു, &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനം എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു, 1957 ൽ ഇന്ത്യയിലെ [[ചെന്നൈ|മദ്രാസിൽ]], ആത്മീയ തിളക്കങ്ങളുടെ സെമിനാറിന്റെ സമാപന ദിവസം.  കോപ്ലിൻ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, തെക്കേ ഇന്ത്യയിലേക്കുള്ള സന്ദർശനങ്ങളിൽ, ഭാഷാപരമായ സ്വയം നിർണ്ണയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരിൽ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് ഒഴിവാക്കുന്നതിനും &quot;പഠിച്ച ക്ലാസുകളോട്&quot; അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നതിനും മഹർഷി സ്വന്തം പ്രദേശത്ത് സംസാരിക്കുന്ന [[ഹിന്ദി|ഹിന്ദിയേക്കാൾ]] ഇംഗ്ലീഷ് സംസാരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Coplin2&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Coplin|Coplin]], Ch. 2, Socio-Historical Context for SRM's Emergence: &quot;In South India Maharishi spoke in English because his Hindi would not only be little understood outside of the North, but it would provoke hostility among many who were fighting for linguistic self-determination in the period immediately following Independence. The use of English, however, had greater connotations, as it presumed an audience of Indians familiar with British administration and education. More significantly, it appealed to the 'learned classes', mostly brahmins, but also lower caste officials whose families had escaped their more humble backgrounds by means of acquiring an English education.&quot;&lt;/ref&gt; 

=== ലോക ടൂറുകൾ (1958-1968) ===
വില്യം ജെഫേഴ്സൺ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, 1958 ൽ മഹർഷി മദ്രാസിൽ പോയി ഗുരുദേവിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ആഘോഷിക്കാൻ തടിച്ചുകൂടിയ ഒരു വലിയ ജനക്കൂട്ടത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. അവിടെവച്ചാണ് ടി‌എം അദ്ധ്യാപനം ലോകമെമ്പാടും പ്രചരിപ്പിക്കാൻ താൻ പദ്ധതിയിട്ടിരിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം സ്വമേധയാ പ്രഖ്യാപിച്ചത്. നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ ഉടൻ ടിഎം പഠിക്കാൻ തയ്യാറായി. &lt;ref name=&quot;Jefferson&quot;&gt;Jefferson, William (1976) ''The Story of The Maharishi'', Pocket Books. pp 7–21. {{ISBN|9780671805265}}&lt;/ref&gt; 1959 ൽ മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി തന്റെ ആദ്യത്തെ ലോക പര്യടനം ആരംഭിച്ചു,  അദ്ദേഹം എഴുതി: &quot;എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു കാര്യം ഉണ്ടായിരുന്നു, ഓരോ മനുഷ്യനും ഉപകാരപ്രദമായ എന്തെങ്കിലും എനിക്കറിയാം&quot;. &lt;ref name=&quot;bloomberg.com&quot;/&gt; 

മഹർഷിയുടെ 1986-ലെ '''''മുപ്പതുവർഷം ലോകമെമ്പാടും''' എന്ന'' പുസ്തകം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലോക പര്യടനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശദമായ വിവരണം നൽകുന്നു, രണ്ട് ജീവചരിത്രങ്ങൾ, വില്യം ജെഫേഴ്സൺ എഴുതിയ '''''ദി സ്റ്റോറി ഓഫ് മഹർഷി'',''' പോൾ മേസൺ ''എഴുതിയ '''മഹർഷി''''' . &lt;ref name=&quot;Mason&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 28&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Jefferson&quot;&gt;Jefferson, William (1976) ''The Story of The Maharishi'', Pocket Books. pp 7–21. {{ISBN|9780671805265}}&lt;/ref&gt; ആദ്യത്തെ ലോക പര്യടനം റംഗൂൺ, [[മ്യാൻമാർ|ബർമ]] (ഇപ്പോൾ [[മ്യാൻമാർ|മ്യാൻമർ]] ) എന്നിവിടങ്ങളിൽ ആരംഭിച്ചു, അതിൽ [[തായ്‌ലാന്റ്|തായ്ലൻഡ്,]] [[മലയ]], [[സിംഗപ്പൂർ|സിംഗപ്പൂർ,]] [[ഹോങ്കോംഗ്]], [[ഹവായ്]] എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;Devi&quot;&gt;{{Cite web|url=http://living.oneindia.in/yoga-spirituality/faith-mysticism/2008/maharishi-mahesh-yogi-profile-death.html|title=Naturally in Self; Maharishi Mahesh Yogi|last=Devi|first=Priya|date=21 February 2008|website=One India|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725124423/http://living.oneindia.in/yoga-spirituality/faith-mysticism/2008/maharishi-mahesh-yogi-profile-death.html|archive-date=25 July 2011}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 237 &quot;Summary 1958: The first countries he visited on his first world tour were Burma, Thailand, Malaya, Singapore, Hong Kong and the USA (Hawaii).&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 34&lt;/ref&gt; 1959 ലെ വസന്തകാലത്ത് അദ്ദേഹം ഹവായിയിലെത്തി &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; ''ഹൊനോലുലു സ്റ്റാർ ബുള്ളറ്റിൻ'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു: &quot;അദ്ദേഹത്തിന് പണമില്ല, അവൻ ഒന്നും ചോദിക്കുന്നില്ല. അവന്റെ ലൗകിക സ്വത്തുക്കൾ ഒരു കൈയ്യിൽ വഹിക്കാം. മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി ഒരു ലോക ഒഡീസിയിലാണ്. ലോകത്തെ എല്ലാ അസന്തുഷ്ടികളിൽ നിന്നും അസംതൃപ്തിയിൽ നിന്നും മോചിപ്പിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്ന ഒരു സന്ദേശം അദ്ദേഹം വഹിക്കുന്നു. &quot; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 37: &quot;He has no money; he asks for nothing. His worldly possessions can be carried in one hand. Maharishi Mahesh Yogi is on a world odyssey. He carries a message that he says will rid the world of all unhappiness and discontent...&quot;&lt;/ref&gt; 1959 ൽ മഹർഷി ഹൊനോലുലു, [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]], [[ലോസ് ഏഞ്ചൽസ്]], [[ബോസ്റ്റൺ]], [[ന്യൂയോർക്ക്]], [[ലണ്ടൻ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ടെക്നിക് പ്രഭാഷണം നടത്തി.   &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 41–46&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;iht1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1995/07/08/style/08iht-yoga.t.html|title=A Little Meditation on the Bottom Line|access-date=26 November 2013|last=Blume|first=Mary|date=8 July 1995|website=International New York Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 275 &quot;Summary 1959: In January Maharishi travelled to the [mainland] USA for the first time, establishing the movement in Hawaii and then moving on to San Francisco and Los Angeles. Towards the end of the year, he once again visited Hawaii, then flew to the East Coast cities of Boston and New York&quot;&lt;/ref&gt; ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ മഹർഷി എഴുത്തുകാരിയായ ഹെലീന ഓൾസന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു,  &lt;ref&gt;Olson, Helena, ''Hermit in the House'', p. 44, Los Angeles, 1967 {{വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പുവരുത്തുക|date=August 2010}}&lt;/ref&gt; ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ലോകമെമ്പാടും പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി മൂന്നുവർഷത്തെ പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രേക്ഷകരിൽ ഭൂരിഭാഗവും ശരാശരി മധ്യവർഗ വ്യക്തികളായിരുന്നുവെങ്കിലും എഫ്രെം സിംബലിസ്റ്റ് ജൂനിയർ, നാൻസി കുക്ക് ഡി ഹെരേര, ഡോറിസ് ഡ്യൂക്ക് എന്നിവരെപ്പോലുള്ള ചില സെലിബ്രിറ്റികളെയും അദ്ദേഹം ആകർഷിച്ചു. &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; 
[[File:MichaelCooper1967BenMerk.jpg|ലഘുചിത്രം| ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട്: മൈക്കൽ കൂപ്പർ, [[മിക്ക് ജാഗ്ഗർ|മിക്ക് ജാഗർ]], മരിയൻ ഫെയ്ത്ത്ഫുൾ, ബ്രയാൻ ജോൺസ് ; സിറ്റിംഗ്: മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി (കൺസേർട്ട്ബ ou ആംസ്റ്റർഡാം, 1967) ]]
1959 ൽ മഹർഷി യുഎസിൽ വന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനത്തെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോയിലും ലണ്ടനിലും കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.  &lt;ref name=&quot;bloomberg.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;sid=aXiUpQyKxGnI&amp;refer=india|title=Maharishi Mahesh Yogi|access-date=2010-08-15|last=Shankar|first=Jay|date=6 February 2008|website=Bloomberg|archive-url=https://archive.today/20120720040637/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;sid=aXiUpQyKxGnI&amp;refer=india|archive-date=20 July 2012}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം അദ്ദേഹം തന്റെ പഠിപ്പിക്കലുകൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ സൊസൈറ്റിയും മറ്റ് സംഘടനകളും ആരംഭിച്ചു, &lt;ref name=&quot;Hunt&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=0GuWbJhYIccC&amp;pg=PA197|title=Alternative religions: a sociological introduction|last=Hunt|first=Stephen|publisher=Ashgate|year=2003|isbn=978-0-7546-3410-2|location=Aldershot, Hampshire, England ; Burlington, VT|pages=197–198|author-link=Stephen J. Hunt}}&lt;/ref&gt; വർഷങ്ങളായി, അമേരിക്കയിലെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷന്റെ ഏക അദ്ധ്യാപിക ബ്യൂല സ്മിത്ത് എന്ന സാൻ ഡീഗോ സ്ത്രീയായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;American&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b3Mdr3IMgW0C&amp;pg=PA362|title=''American Veda: from Emerson and the Beatles to yoga and meditation|last=Goldberg|first=Philip|publisher=Harmony Books, Crown Publishing/Random House|year=2010|isbn=9780307719614|page=362}}&lt;/ref&gt; 

1960 ൽ മഹർഷി ഇന്ത്യ, [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസ്,]] [[സ്വിറ്റ്സർലൻഡ്]], [[ഇംഗ്ലണ്ട്]], [[സ്കോട്ട്ലൻഡ്]], [[നോർവേ]], [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡൻ,]] [[ജർമ്മനി]], [[നെതർലാന്റ്സ്]], [[ഇറ്റലി]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[ഓസ്‌ട്രേലിയ]], [[ന്യൂസിലാന്റ്]], [[ആഫ്രിക്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പല നഗരങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 52–54&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp. 318–320 Note: The source contains a 3-page itinerary of 40+ cities visited by the Maharishi with corresponding dates of visit ranging from 1/1/60 and 12/30/60, &quot;Summary 1960: Maharishi brought TM to the countries of Europe and in his many lectures in England, Scotland, Norway, and Germany he...&quot;&quot;In the first half of the year he visited France, Switzerland, Austria and Germany.&quot; &quot;...then travelled to the Scandinavian countries of Norway, Denmark and Sweden.&quot;&lt;/ref&gt; 

ഇംഗ്ലണ്ടിലെ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ|മാഞ്ചസ്റ്ററിൽ ആയിരുന്നപ്പോൾ]] മഹർഷി ഒരു ടെലിവിഷൻ അഭിമുഖം നൽകി. ''ബർമിംഗ്ഹാം പോസ്റ്റ്'', ''ഓക്സ്ഫോർഡ് മെയിൽ'', ''കേംബ്രിഡ്ജ് ഡെയ്‌ലി ന്യൂസ്'' തുടങ്ങി നിരവധി ഇംഗ്ലീഷ് പത്രങ്ങളിൽ ഇത് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 305 &quot;In Manchester, Maharishi gave a television interview which reached millions of people in the north of England&quot; &quot;In Cambridge, the Daily News carried headline: 'Maharishi shows a simple method of meditation', while the Oxford Mail reporter who asked Maharishi ....&quot;&lt;/ref&gt; യൂറോപ്പിലെ ആദ്യത്തെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ടീച്ചറായി ഹെൻറി ന്യൂബർഗിനെ മഹർഷി പരിശീലിപ്പിച്ച വർഷം കൂടിയാണിത്. &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 302 &quot;Maharishi made Henry Nyburg his personal representative for Europe and gave him the training and authority to teach Transcendental Meditation, thus making him the first European teacher.&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 52&lt;/ref&gt; 

1961 ൽ മഹർഷി അമേരിക്ക, &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; [[ഓസ്ട്രിയ]], [[സ്വീഡൻ|സ്വീഡൻ,]] [[ഫ്രാൻസ്]], ഇറ്റലി, [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസ്,]] ഇന്ത്യ, [[കെനിയ,]] ഇംഗ്ലണ്ട്, കാനഡ എന്നിവ സന്ദർശിച്ചു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 54–55&lt;/ref&gt; ഇംഗ്ലണ്ടിലായിരിക്കുമ്പോൾ, [[ബി.ബി.സി.|ബിബിസി]] ടെലിവിഷനിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ലണ്ടനിലെ റോയൽ ആൽബർട്ട് ഹാളിൽ 5,000 പേർക്ക് ഒരു പ്രഭാഷണം നടത്തി, സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക് സയൻസിലെ ലിയോൺ മക്ലാരൻ സംഘടിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 55&lt;/ref&gt; ഏപ്രിൽ 1961-ൽ, മഹർഷി തന്റെ ആദ്യ ആദ്ധ്യാത്മിക മെഡിറ്റേഷൻ ടീച്ചർ ട്രെയിനിങ് കോഴ്സ് നടത്തിയ [[ഋഷികേശ്]], ഇന്ത്യ, വിവിധ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് അറുപതു പങ്കാളികൾ.  &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp. 318–344 From Chapter Titled '1961' pg 328 &quot;The following day, BBC Television interviewed Maharishi and chose as the setting for the interview the Acropolis, one of the glories of ancient Greece.&quot; &quot;On 20 April Maharishi inaugurated... Maharishi then conducted the first international course to train teacher of TM&quot; &quot;The graduation ceremony of the course was held on 12 July and 60 new teachers of TM returned to their countries....&quot;&lt;/ref&gt; സമയം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ അധ്യാപകർക്ക് പരിശീലനം തുടർന്നു. &lt;ref&gt;Wiliams, Martyn (2 October 2014) [https://web.archive.org/web/20161005062737/http://enlightenmenthow.com/maharishi-and-the-7-step-teachers-program/ Maharishi and the 7 step Teachers Program]. enlightenmenthow.com&lt;/ref&gt; കോഴ്‌സിനിടെ, മഹർഷി മനുഷ്യ ശേഷിയുടെ വികാസത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിവ് അവതരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി, പുരാതന വേദഗ്രന്ഥമായ [[ഭഗവദ്ഗീത|ഭഗവദ്ഗീതയുടെ]] ആദ്യത്തെ ആറ് അധ്യായങ്ങളിൽ തന്റെ പരിഭാഷയും വ്യാഖ്യാനവും എഴുതാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 400 &quot;...it was on this course that Maharishi started his commentary on the Bhagavad Gita – a commentary later to be published...&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 62, 69&lt;/ref&gt; 

1962 ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലോക പര്യടനത്തിൽ യൂറോപ്പ്, ഇന്ത്യ, ഓസ്‌ട്രേലിയ, ന്യൂസിലാൻഡ് സന്ദർശനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.     ബ്രിട്ടനിൽ അദ്ദേഹം ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഒരു ശാഖ സ്ഥാപിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; വർഷം സമാപിച്ചത് കാലിഫോർണിയയിലാണ്, മഹർഷി തന്റെ ''സയൻസ് ഓഫ് ബീയിംഗ്, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് എന്ന'' പുസ്തകം നിർദ്ദേശിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 62&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp. 490–491 and 503: &quot;And in the final days of 1962, in the silent surroundings of Lake Arrowhead, California, Maharishi brought out yet another gift for the world – The Science of Being and Art of Living – a treasury of pure knowledge to guide mankind in its evolution to perfection.&quot;&lt;/ref&gt; 1962 ഏപ്രിൽ 20 മുതൽ ഇന്ത്യയിലെ ഋഷികേശിൽ, &quot;സാധു, സന്യാസി, ബ്രഹ്മചാരിസ്&quot; എന്നിവയ്ക്കായി നാൽപത് ദിവസത്തെ കോഴ്‌സ് നടന്നു. &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 414 &quot;Chapter Titled &quot;1962&quot;: On 20 April, Maharishi in the presence of His Holiness Swami Shantanand Saraswati, the Shankaracharya of northern India, inaugurated a special course&quot; &quot;In the Prospectus, this special 40-day course was announced for 'sadhus, sannyasis and brahmacharis, and retired persons of energetic calibre'.&quot;&lt;/ref&gt; 

മഹർഷി 1963 ൽ [[യൂറോപ്പ്]], [[ഏഷ്യ]], വടക്കേ അമേരിക്ക, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ നഗരങ്ങളിൽ പര്യടനം നടത്തി. [[ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ്]] മന്ത്രിമാരെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 66–67&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp. 544–545 &quot;Twenty one members of the parliament, representing each of the Indian states, issued a statement entitled a 'timely Call to the Leaders of Today and Tomorrow' for the speedy introduction of the system [of TM] into the daily routine of national life.&quot; NOTE: the text of the 3-page statement from the parliament is also included in the book on pages 504–507&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ പ്രകാരം പാർലമെന്റിലെ ഇരുപത്തിയൊന്ന് അംഗങ്ങൾ മഹർഷിയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളെയും ധ്യാന സാങ്കേതികതയെയും അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു പരസ്യ പ്രസ്താവന ഇറക്കി. &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 504-507 &quot;Twenty one members of parliament, representing each of the Indian states, issued a statement entitled a 'timely Call to the Leaders of Today and Tomorrow' for the speedy introduction of the system [of TM] into the daily routine of national life.&quot; NOTE: the text of the 3-page statement from the parliament is also included in the book on pages 504–507&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ കനേഡിയൻ പര്യടനം &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 69&lt;/ref&gt; പത്രമാധ്യമങ്ങളും നന്നായി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു . &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 530-536 &quot;Tributes were later printed in the Canadian magazine, Enjoy&quot;--&quot;A front page news article in the local Daily Colonist newspaper&quot; &quot;The Calgary Herald reported an entertaining incident, which took place during an interview in Maharishi's hotel room&quot;. &quot;The Albertan newspaper of Wednesday, 25 September quoted Maharishi as saying that there were now 1,000 TM meditators in Canada.&quot;&lt;/ref&gt; 

1964 ൽ മഹർഷിയുടെ അഞ്ചാമത്തെ ലോക പര്യടനം [[വടക്കേ അമേരിക്ക]], യൂറോപ്പ്, ഇന്ത്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ നിരവധി നഗരങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 71–75&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp 587–588 &quot;On his fifth world tour, Maharishi conducted a Meditation Guides Course in Norway, a course in London, where advanced techniques of TM were given for the first time, and Meditation Guides Courses in Austria, Canada, and Germany/&quot;&lt;/ref&gt; ഇംഗ്ലണ്ട് സന്ദർശന വേളയിൽ, ''ദി വ്യൂപോയിന്റ് എന്ന'' ബിബിസി ടെലിവിഷൻ ഷോയിൽ അദ്ദേഹം അബോട്ട് ഓഫ് ഡൗൺസൈഡ് അബോട്ട് ബട്ട്‌ലറിനൊപ്പം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 72&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 553 &quot;But the highlight of this London visit was the popular BBC television interview with Robert Kee, featuring Maharishi and the Abbot of Downside, Abbot Butler.&quot;&lt;/ref&gt; ആ വർഷം ഒക്ടോബറിൽ, കാലിഫോർണിയയിൽ, മഹർഷി പരിചയസമ്പന്നരായ ചില ധ്യാനസ്ഥർക്ക് ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷന്റെ ആദ്യത്തെ നൂതന സാങ്കേതിക വിദ്യ പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 75&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) p. 572 &quot;On his fifth world tour, Maharishi conducted a Meditation Guides Course in Norway, a course in London, where advanced techniques of TM were given for the first time, and Meditation Guides Courses in Austria, Canada, and Germany&quot;&lt;/ref&gt; അമേരിക്കയിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടെ മഹർഷി സെന്റർ ഫോർ സ്റ്റഡി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷന്റെ തലവനായ റോബർട്ട് മെയ്‌നാർഡ് ഹച്ചിൻസിനെയും [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ]] [[ഉ താൻറ്|യു തന്തിനെയും കണ്ടു]] . &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 79&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Maharishi Mahesh Yogi (1986) pp 576–577 &quot;On the 17th Maharishi went to Santa Barbara to meet with Dr. Robert Maynard Hutchins, head of the Centre for Democratic Studies. Maharishi left for NYC on 19 December to meet with U Thant, Secretary General of the United Nations.&quot;&lt;/ref&gt; ഈ വർഷം തന്നെ മഹർഷി തന്റെ ''ദി സയൻസ് ഓഫ് ബീയിംഗ്, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് എന്ന'' പുസ്തകം പൂർത്തിയാക്കി, അത് ഒരു ദശലക്ഷത്തിലധികം കോപ്പികൾ വിറ്റ് പതിനഞ്ച് ഭാഷകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.  

1966 ൽ മഹർഷി സ്റ്റുഡന്റ്‌സ് ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ സൊസൈറ്റി (&quot;സിംസ്&quot;) സ്ഥാപിച്ചു, ''ലോസ് ഏഞ്ചൽസ് ടൈംസ്'' പിന്നീട് &quot;അത്ഭുതകരമായ വിജയം&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.   1970 ൽ, സിംസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ &quot;ആയിരം മേൽ കാമ്പസുകളിൽ&quot;, രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു &lt;ref name=&quot;Olson-Encyclopedia&quot;&gt;Olson, Carl (1 January 2005) Transcendental Meditation, ''Encyclopedia of Religion''&lt;/ref&gt; ഉൾപ്പെടെ [[ഹാർവാർഡ് സർവകലാശാല|ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]], യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ, ലോസ് ആഞ്ചലസ്|ഡോക്ടര്]] . &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; 

1967 ൽ മഹർഷി ലണ്ടനിലെ കാക്സ്റ്റൺ ഹാളിൽ ഒരു പ്രഭാഷണം നടത്തി, അതിൽ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക് സയൻസിന്റെ (സെസ്) സ്ഥാപകനും നേതാവുമായ ലിയോൺ മക്ലാരൻ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref name=&quot;Mason22&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), p. 22&lt;/ref&gt; യു‌സി‌എൽ‌എ, ഹാർ‌വാർഡ്, യേൽ, ബെർക്ക്‌ലി എന്നിവിടങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പ്രഭാഷണം നടത്തി. &lt;ref&gt;Bainbridge, William Sims (1997 Routledge, ''The Sociology of Religious Movements'', page 188&lt;/ref&gt; ആ വർഷം ''ടൈം'' മാഗസിനിൽ വന്ന ഒരു ലേഖനത്തിൽ മഹർഷിയെ &quot;മറ്റ് ഇന്ത്യൻ ges ഷിമാർ രൂക്ഷമായി വിമർശിച്ചു, തപസ്സോ സന്ന്യാസമോ ഇല്ലാതെ ആത്മീയ സമാധാനത്തിനായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിപാടി എല്ലാ പരമ്പരാഗത ഹിന്ദു വിശ്വാസങ്ങളെയും ലംഘിക്കുന്നുവെന്ന് പരാതിപ്പെടുന്നു&quot;.  പരമ്പരാഗത ഇന്ത്യൻ ഋഷിമാരും ഗുരുക്കന്മാരും മഹർഷിയെ വിമർശിക്കുന്നതായും ലളിതമായ ഒരു സാങ്കേതികവിദ്യ പഠിപ്പിച്ച് എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുന്നതിനും, കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും ഏകാഗ്രതയുടെയും പരമ്പരാഗത സങ്കൽപ്പങ്ങളെ പ്രബുദ്ധതയിലേക്കുള്ള പാതകളായി ഉപേക്ഷിച്ചതിനും മത-സാംസ്കാരിക പണ്ഡിതൻ സീൻ മക്ലൗഡ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=X50EHT0eiEwC&amp;pg=PA106|title=Making the American Religious Fringe: Exotics, Subersives and Journalists, 1955–1993|last=McCloud|first=Sean|publisher=UNC Press|year=2004|isbn=978-0-8078-5496-9}}&lt;/ref&gt; പത്ത് വർഷത്തെ അധ്യാപനത്തിനും ലോക പര്യടനത്തിനും ശേഷം താൻ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങുമെന്ന് 1968 അവസാനത്തോടെ മഹർഷി പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;Needleman1&quot;&gt;{{Cite book|title=The New Religions|url=https://archive.org/details/newreligions0000unse|last=Needleman|first=Jacob|publisher=Doubleday|year=1970|edition=[1st ed.].|location=Garden City N.Y.|pages=[https://archive.org/details/newreligions0000unse/page/139 139]–155|chapter=Transcendental Meditation}}&lt;/ref&gt; 

=== ബീറ്റിലുകളുമായുള്ള ബന്ധം ===
1967 ൽ മഹർഷിയുടെ പ്രശസ്തി വർദ്ധിക്കുകയും &quot; [[ദി ബീറ്റിൽസ്|ബീറ്റിലുകളുടെ]] ആത്മീയ ഉപദേഷ്ടാവായി&quot; മാറുകയും ചെയ്തപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തിന് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു,   യുകെയിലെ ചെറുപ്പക്കാർക്കിടയിൽ ഇതിനകം അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹം ഇതിനകം തന്നെ നിരവധി പൊതുപരിപാടികൾ നടത്തിയിരുന്നു. അത് അദ്ദേഹത്തെ ബാൻഡിന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുത്തി. &lt;ref name=&quot;Humes 2005 64&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Humes|Humes]], p. 64&lt;/ref&gt; 1967 ലും 1968 ലും ബീറ്റിൾ‌സ് ടി‌എം അംഗീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് മഹർഷി അമേരിക്കൻ മാഗസിൻ കവറുകളായ ''ലൈഫ്'', ''ന്യൂസ് വീക്ക്'', ''ടൈം'' തുടങ്ങി നിരവധി ലേഖനങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Needleman&quot;&gt;{{Cite book|title=The New Religions|url=https://archive.org/details/newreligions0000unse|last=Needleman|first=Jacob|publisher=Doubleday|year=1970|edition=[1st ed.].|location=Garden City N.Y.|pages=[https://archive.org/details/newreligions0000unse/page/139 139]|chapter=Transcendental Meditation}}&lt;/ref&gt; ന്യൂയോർക്ക് നഗരത്തിലെ ഫെൽറ്റ് ഫോറത്തിലും ഹാർവാർഡ് സാണ്ടേഴ്‌സ് ഹാളിലും കപ്പാസിറ്റി കാണികൾക്ക് അദ്ദേഹം പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തി. &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; ''ദി ടു‌നൈറ്റ് ഷോയിലും'' ''ടുഡേ'' ടിവി ഷോകളിലും അദ്ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.  

പാർക്ക് ലെയ്‌നിലെ ഹിൽട്ടണിൽ നടന്ന മഹർഷിയുടെ പ്രഭാഷണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ [[ജോർജ്ജ് ഹാരിസൺ|ജോർജ്ജ് ഹാരിസണും]] ഭാര്യ പാറ്റി ബോയിഡും സുഹൃത്തുക്കളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹവും ബീറ്റിൽസും 1967 ഓഗസ്റ്റിൽ ലണ്ടനിൽ കണ്ടുമുട്ടി. 1968 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇന്ത്യയിലെ [[ഋഷികേശ്|ഋഷികേശിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ്]] വെയിൽസിലെ ബാംഗൂരിലെ മഹർഷിക്കൊപ്പം ബാൻഡ് അംഗങ്ങൾ പഠനത്തിനായി പോയി. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; &quot;അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾക്കായി പൂർണ്ണമായും അർപ്പിതനായി&quot;.  റിംഗോ സ്റ്റാറും ഭാര്യ മൗറീനും പത്ത് ദിവസത്തിന് ശേഷം പോയി,  &lt;ref name=&quot;Miles1998&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-eh8BedNtLgC&amp;pg=PA412|title=Paul McCartney: many years from now|last=Barry Miles|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=978-0-8050-5249-7|pages=412–}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.beatlesbible.com/1968/03/01/ringo-starr-leaves-india/|title=Ringo Starr Leaves India|date=March 1968|website=beatlesbible.com}}&lt;/ref&gt; [[പോൾ മക്കാർട്ട്നി|പോൾ മക്കാർട്ട്‌നിയും]] ജെയ്ൻ ആഷറും അഞ്ച് ആഴ്ചകൾക്ക് ശേഷം പോയി; &lt;ref name=&quot;Miles2007&quot;&gt;{{Cite book|title=The Beatles Diary: An Intimate Day by Day History|last=Miles|first=Barry|publisher=World Publications Group|year=2007|isbn=978-1-57215-010-2|location=East Bridgewater, MA|pages=262–63|author-link=Barry Miles}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Barry&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=kkXNECitum0C|title=Paul McCartney: Many Years from Now|last=Miles|first=Barry|publisher=Macmillan|year=1998|isbn=978-0-8050-5249-7|page=427}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Beatles Anthology|url=https://archive.org/details/beatlesanthology0000unse_y2k8|publisher=Chronicle Books|year=2000|isbn=0-8118-2684-8|location=San Francisco|pages=[https://archive.org/details/beatlesanthology0000unse_y2k8/page/284 284]–85}}&lt;/ref&gt; ഗ്രൂപ്പിലെ ഏറ്റവും സമർപ്പിതരായ വിദ്യാർത്ഥികളായ ഹാരിസണും [[ജോൺ ലെനൻ|ജോൺ ലെന്നനും]] പതിനാറ് ദിവസത്തിന് ശേഷം ഭാര്യമാരുമായി പുറപ്പെട്ടു.  [[മിയ ഫാറോ|മിയ ഫാരോയ്‌ക്കെതിരെ]] മഹർഷി ലൈംഗിക പീഡനം നടത്തിയെന്നാണ് ബീറ്റിൽസ് കേട്ടത്. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ymjy06WZnd4C&amp;pg=RA1-PA27|title=Lennon Remembers|last=Wenner|first=Jann|publisher=Verso, W.W. Norton &amp; Co.|year=2000|isbn=1-85984-376-X|page=27|quote=Yeah, there was a big hullabaloo about him trying to rape Mia Farrow or trying to get off with Mia Farrow and a few other women, things like that.|author-link=Jann_Wenner|orig-year=1971}}&lt;/ref&gt; 1968 ജൂൺ 15 ന്‌ ലണ്ടനിൽ‌, ബീറ്റിൽ‌സ് മഹർ‌ഷിയുമായുള്ള ബന്ധം ഔദ്യോഗികമായി ഉപേക്ഷിച്ചു. എപ്പിസോഡിന് മറുപടിയായി ലെനൻ എഴുതിയ ഒരു ഗാനത്തിന്റെ തലക്കെട്ടാണ് &quot; സെക്സി സാഡി &quot;.  &lt;ref name=&quot;Spitz&quot;&gt;{{Cite book|title=The Beatles: The Biography|url=https://archive.org/details/beatlesbiography00spit|last=Spitz|first=Bob|date=1 November 2005|publisher=Little, Brown and Company|isbn=0-316-80352-9|edition=1St|page=[https://archive.org/details/beatlesbiography00spit/page/757 757]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MacDonald&quot;&gt;{{Cite book|title=Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|title-link=Revolution in the Head: The Beatles' Records and the Sixties|last=MacDonald|first=Ian|publisher=[[Chicago Review Press]]|year=2007|isbn=978-1-84413-828-9|edition=3rd revised}}&lt;/ref&gt; &quot;മഹർഷി&quot; എന്ന ഗാനത്തിന് തലക്കെട്ട് നൽകാൻ ലെന്നൻ ആദ്യം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു, &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Book of Beatle Lists|url=https://archive.org/details/bookofbeatlelist0000harr|last=Harry|first=Bill|publisher=Javelin|year=1985|isbn=0-7137-1521-9|author-link=Bill Harry}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ ഹാരിസണിന്റെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം തലക്കെട്ട് മാറ്റി. വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ഹാരിസൺ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, &quot;ഇപ്പോൾ, ചരിത്രപരമായി, എന്തെങ്കിലും സംഭവിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത ഒരു കഥയുണ്ട് - പക്ഷേ ഒന്നും ചെയ്തില്ല.&quot; 1992 ൽ, ഹാരിസൺ മഹർഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നാച്ചുറൽ ലോ പാർട്ടിക്ക് ഒരു ആനുകൂല്യ കച്ചേരി നൽകി, പിന്നീട് &quot;ഞങ്ങൾ വളരെ ചെറുപ്പമായിരുന്നു&quot; എന്നും &quot;മഹർഷി ശ്രമിച്ച ചരിത്രപുസ്തകങ്ങളിലായിരിക്കാം&quot; എന്നും പറഞ്ഞ് മഹർഷിയോട് പെരുമാറിയതിന് ക്ഷമ ചോദിച്ചു. മിയ ഫാരോയെ ആക്രമിക്കുക - പക്ഷേ ഇത് വിഡ്, ിത്തമാണ്, ആകെ വിഡ്ഢിത്തമാണ്ത്ത സിന്ധ്യ ലെനൻ 2006 ൽ എഴുതി, “മഹർഷിയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ വളരെയധികം ദയ ആസ്വദിച്ചപ്പോൾ, അഭിപ്രായവ്യത്യാസത്തിന്റെയും അവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഒരു കുറിപ്പ് ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് അവൾ വെറുത്തു”. ബീറ്റിലുകളോട് ക്ഷമിച്ചിട്ടുണ്ടോയെന്ന ചോദ്യത്തിന് മഹർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു, &quot;എനിക്ക് ഒരിക്കലും മാലാഖമാരോട് അസ്വസ്ഥനാകാൻ കഴിയില്ല.&quot; 2007 ൽ നെതർലാൻഡിലെ മഹർഷി സന്ദർശിക്കാൻ മക്കാർട്ട്നി തന്റെ മകളായ സ്റ്റെല്ലയെ കൊണ്ടുപോയി, ഇത് അവരുടെ സൗഹൃദം പുതുക്കി. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Beatles Anthology|url=https://archive.org/details/beatlesanthology0000unse_y2k8|publisher=Chronicle Books|year=2000|isbn=0-8118-2684-8|pages=[https://archive.org/details/beatlesanthology0000unse_y2k8/page/285 285]–86}}&lt;/ref&gt; മഹർഷിയുടെ സ്വാധീനവും ധ്യാനത്തിനായി ish ഷികേശിലേക്കുള്ള യാത്രയും എൽ‌എസ്‌ഡിയിൽ നിന്ന് ബീറ്റിലുകളെ മുലകുടി മാറ്റി നിരവധി പുതിയ ഗാനങ്ങൾ എഴുതാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതായി ''ന്യൂയോർക്ക് ടൈംസും'' ''ഇൻഡിപെൻഡന്റും'' റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.   2009 ൽ, മക്കാർട്ട്നി അഭിപ്രായപ്പെട്ടത്, ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ, ബീറ്റിൾസ് മഹർഷിയിൽ നിന്ന് അവർക്ക് സമ്മാനമായി ലഭിച്ച ഒരു സമ്മാനമാണ്.  മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്കുള്ള ബീറ്റിൽസ് സന്ദർശനം മുപ്പത് പേർ പങ്കെടുത്ത ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ടീച്ചർ ട്രെയിനിംഗ് കോഴ്‌സുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു. കോഴ്‌സിന്റെ ബിരുദധാരികളിൽ പ്രുഡൻസ് ഫാരോ, മൈക്ക് ലവ് എന്നിവരും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;Russell&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Russell|Russell]], pp. 26–30&lt;/ref&gt;  &lt;ref name=&quot;Pop History&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.pophistorydig.com/?tag=beatles-prudence-farrow|title=Dear Prudence, 1967–1968|access-date=15 May 2010|last=Doyle|first=Jack|date=27 July 2009|website=PopHistoryDig.com}}&lt;/ref&gt; 

ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഋഷികേഷ് ആശ്രമം അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ചിരുന്നെങ്കിലും 2001 ൽ ഇത് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. കെട്ടിട അറ്റകുറ്റപ്പണികൾ, വൃത്തിയാക്കിയ പാതകൾ, ഒരു ചെറിയ ഫോട്ടോ മ്യൂസിയം, ചുവർച്ചിത്രങ്ങൾ, ഒരു കഫെ, സന്ദർശകർക്കുള്ള നിരക്കുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് 2016 ഓടെ അവയിൽ ചിലത് വീണ്ടെടുക്കപ്പെട്ടു.  

=== ടിഎം പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ കൂടുതൽ വളർച്ച (1968–1990) ===
[[പ്രമാണം:Picswiss_UR-28-18.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ സീലിസ്ബർഗിലുള്ള മഹർഷിയുടെ ആസ്ഥാനം ]]
1968 ൽ മഹർഷി തന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർത്തി ടിഎം അധ്യാപകരുടെ പരിശീലനം സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ സീലിസ്ബർഗിലുള്ള തന്റെ പുതിയ ആഗോള ആസ്ഥാനത്ത് ആരംഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.  1969 ൽ അദ്ദേഹം [[സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവ്വകലാശാല|സ്റ്റാൻഫോർഡ് സർവകലാശാലയിലെ]] സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസിൽ ഒരു കോഴ്‌സ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു, പിന്നീട് മറ്റ് 25 അമേരിക്കൻ സർവകലാശാലകളിൽ ഇത് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; 

1970 ൽ മൈനിയിലെ പോളണ്ട് സ്പ്രിംഗ്സിലെ ഒരു വിക്ടോറിയൻ ഹോട്ടലിൽ മഹർഷി ഒരു ടിഎം അധ്യാപക പരിശീലന കോഴ്‌സ് നടത്തി. അതേ വർഷം [[അർക്കാറ്റ|, കാലിഫോർണിയയിലെ അർക്കാറ്റയിലെ]] ഹംബോൾട്ട് സ്റ്റേറ്റ് കോളേജിൽ 1500 പേർ പങ്കെടുത്ത സമാനമായ നാല് ആഴ്ച കോഴ്‌സ് അദ്ദേഹം നടത്തി.  1970 ൽ ഇന്ത്യൻ നികുതി അധികാരികളുമായി പ്രശ്നമുണ്ടായ അദ്ദേഹം ആസ്ഥാനം ഇറ്റലിയിലേക്ക് മാറ്റി, 1970 കളുടെ അവസാനത്തിൽ ഇന്ത്യയിലേക്ക് മടങ്ങി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=OgMmceadQ3gC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=encyclopedia+of+hinduism#v=onepage&amp;q=mahesh%20yogi&amp;f=false|title=Encyclopedia of Hinduism|last=Jones|first=Constance|last2=Ryan|first2=James|publisher=Facts on File|year=2007|isbn=9780816075645|location=New York City|page=273|quote=The Maharishi returned to India in the late 1970s and moved to the Netherlands in 1990.}}&lt;/ref&gt;  അതേ വർഷം ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ സിറ്റി ഓഫ് ഹോപ്പ് ഫ Foundation ണ്ടേഷൻ മഹർഷിക്ക് അവരുടെ &quot;മാൻ ഓഫ് ഹോപ്പ്&quot; അവാർഡ് നൽകി. &lt;ref&gt;Goldhaber, Nat, Denniston, Denise, McWilliams, Peter, (1976). '' TM: an alphabetical guide to the transcendental meditation program'', p. 109. Ballantine, New York. {{ISBN|0-345-24096-0}} Note: &quot;It was in honor of his great contribution to humankind that Maharishi was named Man of Hope in 1970 by the City of Hope Foundation in Los Angeles&quot;.&lt;/ref&gt; 

1971 ആയപ്പോഴേക്കും മഹർഷി 13 ലോക പര്യടനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, 50 രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു, അമേരിക്കൻ കണ്ടുപിടിത്തക്കാരനായ ബക്ക്മിൻസ്റ്റർ ഫുള്ളറുമായി മാസാച്യൂസെറ്റ്സിലെ ആംഹെർസ്റ്റിലെ മസാച്യുസെറ്റ്സ് സർവകലാശാലയിൽ എസ്‌സി‌ഐയെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര സിമ്പോസിയത്തിൽ പത്രസമ്മേളനം നടത്തി. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Williamson92&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], p. 92&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Walcott, James (15 September 2010) [https://web.archive.org/web/20110529201445/http://www.vanityfair.com/online/wolcott/2010/09/how-pleasing-and-inspiring-it.html Beam Me Up, Bucky]. ''Vanity Fair''&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{YouTube|6z8u313eY_c|Maharishi Channel}}&lt;/ref&gt; 1970 മുതൽ 1973 വരെ മഹർഷി സ്പോൺസർ ചെയ്ത സിമ്പോസിയയിൽ സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസ് എന്ന വേദാന്ത തത്ത്വചിന്തയുടെ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനത്തിൽ പങ്കെടുത്തു. സർവകലാശാലകളിൽ നടന്ന ഈ സമ്മേളനങ്ങളിൽ മഹർഷി അന്നത്തെ പ്രമുഖ ചിന്തകരായ ഹാൻസ് സെലി, [[മാർഷൽ മഹ്‌ലുഹാൻ|മാർഷൽ മക്ലൂഹാൻ]], [[ജോനസ് സാൽക്|ജോനാസ് സാൽക്ക് എന്നിവരുമായി സംസാരിച്ചു]] . &lt;ref name=&quot;American&quot;/&gt; 

1972 ൽ മഹർഷി തന്റെ ലോക പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചു, ലോകമെമ്പാടും 3,600 ടിഎം കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; ആ വർഷം, ക്വീൻസ് സർവകലാശാലയിൽ മഹർഷി ഒരു ടിഎം പരിശീലന കോഴ്‌സ് നൽകി, യുഎസ്എയിൽ നിന്നും കാനഡയിൽ നിന്നുമായി ആയിരം ചെറുപ്പക്കാർ പങ്കെടുത്തു. കോഴ്‌സിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഹെയർകട്ട് നേടിയും ടൈ ധരിച്ചും അവരുടെ രൂപം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ മഹർഷി പങ്കെടുത്തവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.  അവൻ അതിന്റെ എട്ടു സൈനികർ ടി.എം. കോഴ്സുകൾ വാഗ്ദാനം യുഎസ് സൈനിക സമ്മതിപ്പിച്ചു  ഓഫ് വെസ്റ്റ് ആദ്യ സമഗ്രമായ പാരായണം കരുതിയിരുന്നു എന്താണ് വീഡിയോടേപ്പ് റെക്കോർഡിങ്ങുകൾ ഉണ്ടാക്കി [[ഋഗ്വേദം]] . &lt;ref&gt;Stark, Rodney and Bainbridge, William Sims (1985), ''The Future of Religion'', University of California Press. p. 288. {{ISBN|9780520057319}}&lt;/ref&gt; 

1973 മാർച്ചിൽ മഹർഷി ഇല്ലിനോയിസ് നിയമസഭയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു. അതേ വർഷം, ഇല്ലിനോയിസ് പബ്ലിക് സ്കൂളുകളിൽ മഹർഷിയുടെ സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസ് ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെ പിന്തുണച്ച് നിയമസഭ പ്രമേയം പാസാക്കി. &lt;ref name=&quot;Una Kroll&quot;&gt;Kroll, Una (1974) ''The Healing Potential of Transcendental Meditation'', John Knox Press. Ch. 1: The Guru, pp 17–25. {{ISBN|9780804205986}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://archive.today/20130115114017/http://news.google.ca/newspapers?id=kyIrAAAAIBAJ&amp;sjid=XZ4FAAAAIBAJ&amp;pg=3743,2143748&amp;dq=maharishi+illinois+legislature&amp;hl=en &quot;People&quot;], ''[[Anchorage Daily News]]'', 14 March 1973. Note: &quot;The Maharishi addressed the Illinois legislature Tuesday and made a few suggestions on how to handle fiscal problems. &quot;The basis of a restful budget is no problems in society&quot;, he told legislators.&quot; Retrieved on 2010-12-01.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160104205033/https://news.google.ca/newspapers?id=kW8zAAAAIBAJ&amp;sjid=oTgHAAAAIBAJ&amp;pg=3048,1889826&amp;dq=maharishi+illinois+legislature&amp;hl=en &quot;The TM believers are expanding their universe&quot;], ''[[Bangor Daily News]]'', 6 March 1973. Note: &quot;The legislature in the State of Illinois passed a resolution this past year recommending the inclusion of SCI teaching in the public schools.&quot; Retrieved on 1 December 2010.&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം അദ്ദേഹം സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ മേയർമാരുടെ ലോക സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിച്ചു.  അതേ വർഷം, അമേരിക്കൻ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഹയർ എഡ്യൂക്കേഷൻ (AAHE) സമ്മേളനത്തിൽ 3000 അധ്യാപകരെ അദ്ദേഹം അഭിസംബോധന ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Dehsen&quot;/&gt; 

1974 ൽ മഹർഷി ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ആരംഭിച്ചു. 1975 ഒക്ടോബറിൽ ''[[ടൈം വാരിക|ടൈം]]'' മാസികയുടെ മുഖചിത്രത്തിൽ മഹർഷി ചിത്രീകരിച്ചിരുന്നു. 1975 ൽ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാന കേന്ദ്രത്തിൽ അദ്ദേഹം അവസാനമായി സന്ദർശനം നടത്തിയതായി ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ ഡേവിഡ് ലിഞ്ച് പറയുന്നു.  

1975 ൽ മഹർഷി അഞ്ച് ഭൂഖണ്ഡങ്ങളുടെ യാത്ര ആരംഭിച്ചു, &quot;പ്രബുദ്ധതയുടെ യുഗത്തിന്റെ പ്രഭാതം&quot; എന്ന് അദ്ദേഹം അതിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഉദ്ഘാടന പര്യടനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം &quot;രാജ്യമെമ്പാടും പോയി ജനങ്ങളോട് സ gentle മ്യമായ ഒരു മന്ത്രം നൽകുക&quot; എന്നാണ് മഹർഷി പറഞ്ഞു.   ഈ പര്യടനത്തിനിടെ അദ്ദേഹം ഒട്ടാവ സന്ദർശിക്കുകയും കനേഡിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി പിയറി ട്രൂഡോയുമായി ഒരു സ്വകാര്യ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുകയും ചെയ്തു. ടി‌എമ്മിന്റെ തത്ത്വങ്ങളെക്കുറിച്ചും &quot;ഒരു ആദർശ സമൂഹത്തെ രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള സാധ്യതയെക്കുറിച്ചും&quot; അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160104205034/https://news.google.ca/newspapers?id=3-BYAAAAIBAJ&amp;sjid=b1IMAAAAIBAJ&amp;pg=4744,1878994&amp;dq=trudeau+maharishi&amp;hl=en &quot;Maharishi says Trudeau 'Receptive'&quot;], ''Canadian Press'', ''[[The Windsor Star]]'', 22 March 1975. Retrieved on 2010-10-21.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;The Gazette, 22 March 1975, &quot;PM and TM leader&quot;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;The Citizen, 22 March 1975, &quot;Trudeau &quot;intelligent man&quot; Guru Says After Long Talk&quot;&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം, പിറ്റ്സ്ബർഗ് പ്രസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്, &quot;പുരാതന കലയെ ലളിതമാക്കിയതിന് മഹർഷിയെ മറ്റ് കിഴക്കൻ യോഗികൾ വിമർശിച്ചു.&quot;  മഹർഷി 1975 ലും 1977 ലും ''ദി മെർവ് ഗ്രിഫിൻ ഷോയിൽ'' അതിഥിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, ഇത് യു‌എസ്‌എയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള &quot;പതിനായിരക്കണക്കിന് പുതിയ പരിശീലകർക്ക്&quot; കാരണമായി.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tv.com/the-merv-griffin-show/december-14-1977/episode/1141200/summary.html?tag=episode_header;next|title=The Merv Griffin Show: December 14, 1977|access-date=30 December 2009|website=TV.com web site}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  &lt;ref name=&quot;MG &amp; DB 177&quot;&gt;Merv: making the good life last, Merv Griffin, David Bender, page 177&lt;/ref&gt; 
[[പ്രമാണം:Maharishi_Mahesh_Yogi_during_a_1979_visit_to_MUM.jpg|ലഘുചിത്രം|280x280ബിന്ദു| 1979 ൽ അയോവയിലെ ഫെയർഫീൽഡിലെ മഹർഷി യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ് സന്ദർശനത്തിനിടെ മഹർഷി ]]
1970 കളുടെ മധ്യത്തിൽ മഹർഷിയുടെ യുഎസ് പ്രസ്ഥാനം 6,000 ടിഎം അധ്യാപകർ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന 370 ടിഎം കേന്ദ്രങ്ങൾ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;bloomberg.com&quot;/&gt; അക്കാലത്ത്, മഹർഷി അമേരിക്കൻ ഫ Foundation ണ്ടേഷൻ ഫോർ എസ്‌സി‌ഐ (എ‌എഫ്‌എസ്‌സി‌ഐ) എന്ന സംഘടനയിലൂടെ ബിസിനസ്സ് കമ്മ്യൂണിറ്റിയെ സമീപിക്കാൻ തുടങ്ങി, ബിസിനസ്സ് പ്രൊഫഷണലുകൾക്കുള്ള സമ്മർദ്ദം ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ടിഎം പ്രസ്ഥാനം ഒരു [[ബഹുരാഷ്ട്രകമ്പനികൾ|ബഹുരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷന്റെ]] മാതൃകയിൽ കൂടുതൽ ഘടനാപരമായി.  

ഒരു ന്യൂജേഴ്‌സി പബ്ലിക് സ്‌കൂളിൽ ടിഎമ്മിന്റെയും സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസിന്റെയും പഠനം നിർത്തിവച്ചു. 1977 ൽ ഒരു യുഎസ് കോടതി ഈ പ്രസ്ഥാനത്തെ മതപരമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും സഭയെയും ഭരണകൂടത്തെയും വേർതിരിക്കുന്നതിനെ ലംഘിച്ച് പൊതു സംഘടനകൾ ടിഎം സ്വീകരിക്കുന്നതിനെ വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. ( ഒന്നാം ഭേദഗതി ).  

1980 കളിൽ, സംഘടന വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ധ്യാനരീതി സെലിബ്രിറ്റികളെ ആകർഷിക്കുന്നതിൽ തുടർന്നു &lt;ref name=&quot;bloomberg.com&quot;/&gt; “ബാഹ്യമായ അവകാശവാദങ്ങളും” അസംതൃപ്തരായ മുൻ ശിഷ്യന്മാരിൽ നിന്നുള്ള വഞ്ചന ആരോപണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും.  ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഒരു മുൻ റോത്‌ചൈൽഡ് മാൻഷൻ, ബക്കിംഗ്ഹാംഷെയറിലെ മെന്റ്മോർ ടവേഴ്സ്, മൈഡ്‌സ്റ്റോണിലെ റോയ്ഡൺ ഹാൾ, പീക്ക് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ സ്വൈതാംലി പാർക്ക്, സഫോക്കിലെ ഒരു ജോർജിയൻ റെക്ടറി എന്നിവ ടിഎം സംഘടന നിരവധി സ്വത്ത് നിക്ഷേപം നടത്തി.  അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, നഗര കേന്ദ്രങ്ങളിലെ റിസോർട്ടുകളും ഹോട്ടലുകളും ടിഎം പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളായി ഉപയോഗിക്കാൻ വാങ്ങി. ഡ g ഗ് ഹെന്നിംഗും മഹർഷിയും വേദാലാൻഡിലെ ഒരു മാന്ത്രിക വേദ അമ്യൂസ്മെന്റ് പാർക്ക് ആസൂത്രണം ചെയ്യുകയും പാർക്കിന്റെ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ ഒർലാൻഡോ, ഫ്ലോറിഡ , ഒന്റാറിയോയിലെ നയാഗ്ര വെള്ളച്ചാട്ടം എന്നിവയ്ക്ക് സമീപം വലിയ സ്ഥലങ്ങൾ വാങ്ങുകയും ചെയ്തു. പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കവാടമാണ് തീം പാർക്ക്. മഹർഷിയുടെ ഔ ദ്യോഗിക വേദ നഗര വെബ്‌സൈറ്റ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, &quot;ഹിമാലയത്തിലെ ഉയർന്ന കാറ്റടിച്ച പീഠഭൂമിയിലെ രഹസ്യ ഗുഹയിലൂടെ വേദ ഭൂമിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് സാഹസികത ആരംഭിക്കുന്നത് ഒരു വെള്ളച്ചാട്ടത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഒരു വനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു പുരാതന വേദ നാഗരികത ആഴമേറിയ രഹസ്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താൻ കാത്തിരിക്കുന്നു പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ (sic) &quot;. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.maharishivediccity-iowa.gov/amenities/vedaland.html|title=Maharishi Veda Land|access-date=2016-04-18|website=maharishivediccity-iowa.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424114004/http://www.maharishivediccity-iowa.gov/amenities/vedaland.html|archive-date=24 April 2016}}&lt;/ref&gt; ഈ പദ്ധതികൾ ഒരിക്കലും നടപ്പാക്കിയിട്ടില്ല, നയാഗ്ര വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, വേദ ലാൻഡ് ഒരിക്കലും നടപ്പാക്കാത്ത മറ്റൊരു തീം പാർക്ക് നിർദ്ദേശമായി മാറി, ജൂൾസ് വെർണിന്റെ ലോകങ്ങൾ, പുരാതന ചൈനീസ് നഗരം, കാനഡയിലെ വണ്ടർലാൻഡ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു എക്ലക്റ്റിക് പട്ടികയിൽ ചേർന്നു. ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നു. &lt;ref&gt;Ricciuto, Tony (8 February 2008) [https://web.archive.org/web/20160412152707/http://www.niagarafallsreview.ca/2008/02/08/a-dreamland-by-the-qew A dreamland by the QEW]. ''Niagara Falls Review''&lt;/ref&gt; ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരം കൂടിയ കെട്ടിടത്തിനായി ഒരു പ്രമുഖ വാസ്തുശില്പിയിൽ നിന്ന് മഹർഷി പദ്ധതികൾ ആവിഷ്കരിച്ചു, ബ്രസീലിലെ [[സാവോ പോളോ|സാവോ പോളോയിൽ]] ഒരു വേദ-ശൈലിയിലുള്ള പിരമിഡ് നിർമ്മിക്കാനും യോഗ ഫ്ലൈയറുകളും മറ്റ് ടിഎം പരിശ്രമങ്ങളും കൊണ്ട് നിറയ്ക്കാനും.  മഹർഷി 1982 ൽ ഇന്ത്യയിലെ [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്|ഉത്തർപ്രദേശിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്വയം വിവരിച്ച വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനമായ മഹർഷി വേദ വിജ്ഞാന വിശ്വപീഠം സ്ഥാപിച്ചു. പരമ്പരാഗത വേദ പാരായണത്തിൽ 50,000 പണ്ഡിറ്റുകൾക്ക് പരിശീലനം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് സ്ഥാപനം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.   1983 ൽ മഹർഷി സർക്കാർ നേതാക്കളെ &quot;ലോക ഗവൺമെന്റ്&quot; എന്ന തന്റെ സംഘടനയുമായി സംവദിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Odd Gods&quot;&gt;Lewis, James (2001) Prometheus Books, ''Odd Gods, New Religions and the Cult Controversy'', pp 230–233,&lt;/ref&gt; 

1988 ജനുവരിയിൽ ന്യൂഡൽഹിയിലെ മഹർഷിനഗർ സമുച്ചയത്തിലെ ഓഫീസുകൾ ഇന്ത്യൻ നികുതി അധികൃതർ റെയ്ഡ് ചെയ്യുകയും ചെലവുകൾ വ്യാജമാണെന്ന് മഹർഷിയും സംഘവും ആരോപിക്കുകയും ചെയ്തു.  സ്റ്റോക്കുകളുടെ മൂല്യം, സ്ഥിര നിക്ഷേപ നോട്ടുകൾ, കണ്ടുകെട്ടിയ പണവും ആഭരണങ്ങളും സംബന്ധിച്ച റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉറവിടത്തിൽ നിന്ന് ഉറവിടത്തിലേക്ക് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.     അക്കാലത്ത് സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന മഹർഷി നെതർലാൻഡിലേക്ക് താമസം മാറ്റിയതായി റിപ്പോർട്ട്.  ) അർമേനിയയിൽ ഉണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തെത്തുടർന്ന് മഹർഷി റഷ്യൻ ടിഎം അധ്യാപകരെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയും യുറൽസ് മേഖലയിൽ ഒരു മഹർഷി ആയുർവേദ പരിശീലന കേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;Borden, Charles W. (8 Jul 2010) [https://web.archive.org/web/20160809143247/http://www.passportmagazine.ru/article/1846/ &quot;Transcendental Meditation in Russia&quot;]. ''Passport Magazine''&lt;/ref&gt; 1989 മുതൽ മഹർഷി പ്രസ്ഥാനം അവരുടെ പുതിയതും നിലവിലുള്ളതുമായ എന്റിറ്റികളുടെയും ആശയങ്ങളുടെയും പ്രോഗ്രാമുകളുടെയും പേരുകളിൽ &quot;മഹർഷി&quot; എന്ന പദം ഉൾപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Mason|Mason]] (1994), pp. 272–273&lt;/ref&gt; 

=== വ്ലോഡ്രോപ്പിലെ വർഷങ്ങൾ (1991–2008) ===
[[പ്രമാണം:20130723_MERU_(Maharishi_European_Research_University)_in_Vlodrop_Holland_-_CC_BY-NC-ND_1000x368.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|220x220ബിന്ദു| മഹർഷിയുടെ ആസ്ഥാനം നെതർലാൻഡിലെ മെറുവിലാണ് ]]
1990 ൽ മഹർഷി തന്റെ ആസ്ഥാനം സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ സീലിസ്ബർഗിൽ നിന്ന് [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡിലെ]] വ്ലോഡ്രോപ്പിലെ ഒരു മുൻ ഫ്രാൻസിസ്കൻ മഠത്തിലേക്ക് മാറ്റി, അവിടത്തെ മഹർഷി യൂറോപ്യൻ റിസർച്ച് യൂണിവേഴ്സിറ്റി (മെറു) കാമ്പസ് കാരണം ഹോളണ്ടിലെ മെറു എന്നറിയപ്പെട്ടു.   വ്ലോഡ്രോപ്പിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് പ്രധാനമായും വീഡിയോയിലൂടെയും ഇന്റർനെറ്റിലൂടെയും പൊതുജനങ്ങളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തി. 22 ഭാഷകളിലും 144 രാജ്യങ്ങളിലും ഉള്ളടക്കം പ്രക്ഷേപണം ചെയ്യുന്ന വേദ വിഷൻ എന്ന സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ അധിഷ്ഠിത സാറ്റലൈറ്റ് ടിവി ചാനലും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു.  

യുഎസിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ ടിഎം സമൂഹമുള്ള നഗരത്തിലെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ തോത് കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ദശാബ്ദക്കാലത്തെ ശ്രമങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1991 ൽ മഹർഷി വാഷിംഗ്ടൺ ഡിസിയെ &quot;ചെളി നിറഞ്ഞ കുളം&quot; എന്ന് വിളിച്ചു. തന്റെ ക്രിമിനൽ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം രക്ഷപ്പെടാൻ അദ്ദേഹം തന്റെ അനുയായികളോട് പറഞ്ഞു.  1991 ൽ നെതർലാൻഡിലെ മാസ്ട്രിച്റ്റിൽ മഹർഷി അവസാനമായി പരസ്യമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതായി കരുതപ്പെടുന്നു.  &quot;സ്വന്തം കരിയർ തുടങ്ങുന്നതിനുമുമ്പ് മഹർഷിയുടെ ടോപ്പ് അസിസ്റ്റന്റുകളിലൊരാളായി&quot; വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന [[ദീപക് ചോപ്ര]],  1991 ൽ വൃക്ക, പാൻക്രിയാസ് തകരാറുമൂലം മഹർഷി തകർന്നുവെന്നും, അസുഖം മഹർഷിയുടെ കുടുംബം രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു ഒരു വർഷം നീണ്ടുനിന്ന വീണ്ടെടുക്കലിനിടെ മഹർഷിയിലേക്ക്. ചോപ്രയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, മഹർഷി 1993 ജൂലൈയിൽ ഗുരു സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചുവെന്ന് ആരോപിക്കുകയും യാത്രയും പുസ്തകങ്ങളും എഴുതുകയും ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു, ഇത് 1994 ജനുവരിയിൽ പ്രസ്ഥാനം വിടാനുള്ള ചോപ്രയുടെ തീരുമാനത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.  

സമാധാനത്തിനായുള്ള ഒരു ലോക പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി മഹർഷി നാച്ചുറൽ ലോ പാർട്ടി (എൻ‌എൽ‌പി) ഉദ്ഘാടനം ചെയ്യുകയും അതിനെ “പ്രകൃതി സർക്കാർ” എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുയായികൾ 1992 ൽ എൻ‌എൽ‌പി സ്ഥാപിച്ചു.  നാൽപ്പത്തിരണ്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ ഇത് സജീവമായിരുന്നു.  എൻ‌എൽ‌പിയുടെ മൂന്ന് തവണ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥി ജോൺ ഹാഗെലിൻ മഹർഷിയും പാർട്ടിയും തമ്മിൽ formal ദ്യോഗിക ബന്ധമില്ലെന്ന് നിഷേധിച്ചു.  എല്ലാവരേയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിനായി പാർട്ടി വളരണമെന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞതായി വക്താവ് ബോബ് റോത്ത് പറഞ്ഞു.  ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷനായി ആളുകളെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ശ്രമമാണ് പാർട്ടി എന്ന് വിമർശകർ ആരോപിച്ചു,  ഇത് &quot;ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര കോർപ്പറേഷന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭുജത്തെ&quot; പോലെയാണ് &quot;വീട്ടിൽ വളർത്തുന്ന രാഷ്ട്രീയ സൃഷ്ടിയേക്കാൾ&quot;.  എൻ‌എൽ‌പിയുടെ ഇന്ത്യൻ വിഭാഗമായ അജയ ഭാരത് പാർട്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയം നേടി, 1998 ൽ ഒരു സംസ്ഥാന നിയമസഭയിൽ ഒരു സീറ്റ് നേടി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/i/india/states/madh1.txt|title=Madhya Pradesh: State Election Of 25 November 1998|access-date=31 December 2009|website=Psephos}}&lt;/ref&gt; &quot;അവിടെ എന്താണ് തെറ്റ് എന്നറിയാൻ എനിക്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിക്കേണ്ടി വന്നു&quot; എന്ന് പറഞ്ഞ് മഹർഷി 2004 ൽ രാഷ്ട്രീയ ശ്രമം അവസാനിപ്പിച്ചു.  

1992 ൽ മഹർഷി യോഗിക് ഫ്ലൈയറുകളുടെ ഗ്രൂപ്പുകൾ ഇന്ത്യ, ബ്രസീൽ, ചൈന, അമേരിക്ക തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് അയയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി.  1993 ലും 2003 ലും ടിഎം ടെക്നിക് പഠിക്കുന്നതിനുള്ള ഫീസ് ഉയർത്താൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചു.    

In 1997 the Maharishi's organization built the largest wooden structure in the Netherlands without using any nails. The building was the Maharishi's residence for the last two decades of his life. In later years, the Maharishi rarely left his two-room quarters in order to preserve his health and energy. He used videoconferencing to communicate with the world and with his advisors. Built to Maharishi Sthapatya Veda architectural standards, the structure, according to the Maharishi, is said to have helped him infuse &quot;the light of Total Knowledge&quot; into &quot;the destiny of the human race&quot;.

2000 ൽ മഹർഷി ഗ്ലോബൽ കൺട്രി ഓഫ് വേൾഡ് പീസ് (ജിസിഡബ്ല്യുപി) സ്ഥാപിച്ചു, &quot;നമ്മുടെ ലോകകുടുംബത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ വൈവിധ്യത്തെ പിന്തുണച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാ രാജ്യങ്ങളെയും സന്തോഷത്തിലും സമൃദ്ധിയിലും അജയ്യതയിലും സമ്പൂർണ്ണ ആരോഗ്യത്തിലും ഏകീകരിച്ച് ആഗോള ലോകസമാധാനം സൃഷ്ടിക്കുക&quot;.  &lt;ref name=&quot;Official Web Site&quot;&gt;{{Cite web|url=http://globalcountryofworldpeace.org/|title=Global Country of World Peace: Welcome|website=globalcountryofworldpeace.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20100526021844/http://globalcountryofworldpeace.org/|archive-date=26 May 2010}}&lt;/ref&gt; ഡോക്ടറും എംഐടി പരിശീലനം ലഭിച്ച ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റുമായ ടോണി നാഡറിനെ മഹർഷി കിരീടധാരണം ചെയ്തു, &lt;ref name=&quot;Williamson81&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], p. 81&lt;/ref&gt; 2000 ൽ ജിസിഡബ്ല്യുപിയുടെ രാജാവോ മഹാരാജാവോ ആയി. &lt;ref name=&quot;globalcountry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.globalcountry.org/wp/full-width/global-administration/|title=Global Organization|website=globalcountry.org}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; {{Convert|3500|acre|km2}} 200 വർഷത്തെ പാട്ടത്തിന് [[സുരിനാം|സുരിനാമിന്റെ]] പ്രസിഡന്റിന് 1.3 ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ വാഗ്ദാനം ചെയ്തപ്പോൾ ഒരു പരമാധികാര മൈക്രോനേഷൻ സ്ഥാപിക്കാൻ ജിസിഡബ്ല്യുപി പരാജയപ്പെട്ടു.     ഭൂമിയും 2002 ൽ [[കോസ്റ്റ റീക്ക|കോസ്റ്റാറിക്കയിലെ]] &quot;വിദൂര ഇന്ത്യൻ റിസർവേഷൻ&quot; ആയ തലമങ്കയ്ക്ക് ഒരു രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.   

2001 ൽ മഹർഷിയുടെ അനുയായികൾ അമേരിക്കയിലെ അയോവയിലെ ഫെയർഫീൽഡിന് വടക്ക് ഏതാനും മൈൽ വടക്ക് മഹർഷി വേദ നഗരം സ്ഥാപിച്ചു. ഈ പുതിയ നഗരം അതിന്റെ വീടുകളുടെയും കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണം &quot;പ്രകൃതിയുമായി പൊരുത്തപ്പെടൽ&quot; എന്ന മഹർഷി സ്ഥപത്യവേദ തത്ത്വങ്ങൾക്കനുസൃതമായി ചെയ്യണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.  
[[പ്രമാണം:MaharishiMaheshYogi-06.jpg|ലഘുചിത്രം| 2007 ലെ മഹർഷി ]]
സി‌എൻ‌എൻ ഷോയിൽ 2002 ൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ''ലാറി കിംഗ് ലൈവ്'', ഇരുപത്തിയഞ്ച് വർഷത്തിനിടയിൽ ആദ്യമായി മഹർഷി മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, “ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ എന്നത് ഒരാൾക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് ചെയ്യാനുള്ള മാർഗ്ഗമായി നിർവചിക്കാവുന്ന ഒന്നാണ് പരമാവധി ഫലങ്ങൾക്കായി മികച്ച രീതിയിൽ, ശരിയായ രീതിയിൽ ചെയ്യാൻ &quot;.  മഹർഷിയുടെ ''ദി സയൻസ് ഓഫ് ബീയിംഗ്, ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ്'' എന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ പുനർവിതരണം വഴി ഇത് സംഭവിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Easterling&quot;&gt;{{Cite book|title=Enduring Innocence: Global Architecture and Its Political Masquerades|last=Easterling|first=Keller|date=31 October 2007|publisher=The MIT Press|isbn=978-0-262-55065-9}}&lt;/ref&gt; അതേ വർഷം തന്നെ മഹർഷി ഗ്ലോബൽ ഫിനാൻസിംഗ് റിസർച്ച് ഫ Foundation ണ്ടേഷൻ &quot;സമാധാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതികൾക്ക് ധനസഹായം നൽകുന്നതിനായി നീക്കിവച്ചിരിക്കുന്ന&quot; കറൻസിയായി &quot; റാം &quot; പുറത്തിറക്കി.  

2003-ൽ ഡേവിഡ് ലിഞ്ച് 8,000 യുഎസ് ഡോളർ സമാഹരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ബില്യൺ യുഎസ് ഡോളർ സമാഹരിക്കുന്നതിനായി ഒരു ധനസമാഹരണ പദ്ധതി ആരംഭിച്ചു.  

ഇറാഖ് യുദ്ധത്തെ പിന്തുണയ്ക്കാനുള്ള പ്രധാനമന്ത്രി [[ടോണി ബ്ലെയർ|ടോണി ബ്ലെയറിന്റെ]] തീരുമാനത്തെ എതിർത്തതിനെത്തുടർന്ന് 2005 ൽ ബ്രിട്ടനിൽ ടിഎം പരിശീലനം നിർത്തിവയ്ക്കാൻ മഹർഷി ഉത്തരവിട്ടു.  ടി‌എമ്മിന്റെ &quot;മനോഹരമായ അമൃതിനെ&quot; ഒരു തേളിനുവേണ്ടി പാഴാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞു.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.press-conference.globalgoodnews.com/archive/may/05.05.11.html|title=Press Conference Highlights|date=11 May 2005|website=globalgoodnews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711101155/http://www.press-conference.globalgoodnews.com/archive/may/05.05.11.html|archive-date=11 July 2011}}&lt;/ref&gt; 2007 ൽ ബ്ലെയർ രാജിവച്ചതിനുശേഷം അദ്ദേഹം വിലക്ക് നീക്കി.  ഈ കാലയളവിൽ, ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളിലെ ജൈവകൃഷിയിലൂടെ ദാരിദ്ര്യം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള 10 ട്രില്യൺ ഡോളർ പദ്ധതി, സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ധ്യാന ഗ്രൂപ്പുകളെ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ബില്യൺ ഡോളർ പദ്ധതി എന്നിങ്ങനെയുള്ള മഹർഷിയുടെ ചില പരിപാടികളെ സംശയിക്കുന്നവർ വിമർശിച്ചിരുന്നു.  

=== മരണം ===
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് ആശങ്കയുള്ള മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി  താമസസ്ഥലത്തെ രണ്ട് മുറികളിൽ ആളൊഴിഞ്ഞതായി മാറി.  ഈ കാലയളവിൽ അദ്ദേഹം വ്യക്തിപരമായി ചുരുക്കം കൂടിക്കാഴ്‌ചകൾ നടത്താറുണ്ടായിരുന്നു, പകരം ക്ലോസ്ഡ് സർക്യൂട്ട് ടെലിവിഷൻ മുഖേന അനുയായികളുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തി.  

2008 ജനുവരി 12 ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എൺപതാം ജന്മദിനമായ മഹർഷി ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചു: &quot;ഗുരുദേവിന്റെ (ബ്രഹ്മാനന്ദ സരസ്വതി  ) കാൽക്കൽ ഗുരു ദേവിന്റെ വെളിച്ചം എടുത്ത് എന്റെ പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ കൈമാറുന്നത് എന്റെ സന്തോഷമാണ്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഗുരു ദേവിനോടുള്ള എന്റെ രൂപകൽപ്പന അവസാനിപ്പിക്കുകയാണ്. 'സമാധാനം, സന്തോഷം, സമൃദ്ധി, കഷ്ടപ്പാടുകളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയിൽ ലോകം ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കുക' എന്ന് മാത്രമേ എനിക്ക് പറയാൻ കഴിയൂ. &quot;    

മരിക്കുന്നതിന് ഒരാഴ്ച മുമ്പ്, താൻ ടിഎം പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ നേതാവായി സ്ഥാനമൊഴിയുകയാണെന്നും &quot;നിശ്ശബ്ദതയിലേക്ക് പിൻവാങ്ങുന്നു&quot; എന്നും മഹാരാഷി പറഞ്ഞു, &quot;പുരാതന ഇന്ത്യൻ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ&quot; പഠിക്കാൻ ബാക്കി സമയം ചെലവഴിക്കാൻ അദ്ദേഹം പദ്ധതിയിട്ടിരുന്നു.   2008 ഫെബ്രുവരി 5 ന് നെതർലാൻഡിലെ വ്ലോഡ്രോപ്പിലുള്ള വസതിയിൽ വച്ച് മഹർഷി പ്രകൃതിദത്തമായ ഉറക്കത്തിൽ സമാധാനത്തോടെ മരിച്ചു.  [[ഗംഗാനദി|ഗംഗ]], [[യമുന]] നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനം പരിഗണിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ മഹർഷിയുടെ [[അലഹബാദ്|പ്രയാഗ്രാജ്]] ആശ്രമത്തിൽ സംസ്കാരം നടത്തി. &lt;ref&gt;[http://www.indiaenews.com/religion/20080211/96901.htm India eNews, Madhusree Chatterjee, 11 February 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120310150553/http://www.indiaenews.com/religion/20080211/96901.htm |date=2012-03-10 }} {{Dlw|url=https://web.archive.org/web/20120310150553/http://www.indiaenews.com/religion/20080211/96901.htm}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://in.reuters.com/article/idINIndia-31869420080211 |title=&quot;The Beatles' guru Maharishi Mahesh Yogi cremated&quot;, Krittivas Mukherjee, Reuters, 11 February 2008 |access-date=2019-11-11 |archive-date=2020-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124020054/https://in.reuters.com/article/idINIndia-31869420080211 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; 

ശവസംസ്‌കാരം സംസ്ഥാന ബഹുമതികളോടെ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindujagruti.org/news/3925.html|title=Maharishi Mahesh Yogi cremated - General - hindujagruti.org|date=2 August 2012|website=archive.is|archive-url=https://archive.today/20120802074354/http://www.hindujagruti.org/news/3925.html|archive-date=2 August 2012}}&lt;/ref&gt; സാധന ടിവി സ്റ്റേഷൻ നടത്തി. അവകാശവാദികളിൽ ഒരാളായ ഉത്തരേന്ത്യൻ ശങ്കരാചാര്യരുടെ ഇരിപ്പിടത്തിലേക്ക് സ്വാമി വാസുദേവനന്ദ സരസ്വതി മഹാരാജിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Williamson80&quot;&gt;[[Maharishi Mahesh Yogi#Williamson|Williamson]], p. 80&lt;/ref&gt; സംസ്കാര ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്ത ഇന്ത്യൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ കേന്ദ്രമന്ത്രി സുബോദ് കാന്ത് സഹായ് ഉൾപ്പെടുന്നു; വിശ്വ ഹിന്ദു പരിഷത്ത് (വിഎച്ച്പി) നേതാവ് അശോക് സിങ്കാൽ; മുൻ ഉത്തർപ്രദേശ് നിയമസഭാ സ്പീക്കറും ബിജെപി സംസ്ഥാന നേതാവുമായ കേശ്രീ നാഥ് ത്രിപാഠിയും പ്രാദേശിക ഉദ്യോഗസ്ഥരും. &lt;ref name=&quot;Brier&quot;&gt;{{Cite book|title=Mentality and Thought: North, South, East and West|last=Brier|first=Soren|publisher=Copenhagen Business School Press|year=2010|editor-last=Durst-Anderson|editor-first=Per|location=Copenhagen|pages=53–86|chapter=The Conflict between Indian Vedic Mentality and Western Modernity|editor-last2=Lange|editor-first2=Elsebeth}}&lt;/ref&gt; ഗ്ലോബൽ കൺട്രി ഓഫ് വേൾഡ് പീസിലെ മുപ്പത്തിയഞ്ച് രാജാക്കന്മാർ, ഒറ്റത്തവണ ശിഷ്യൻ [[ശ്രീ ശ്രീ രവിശങ്കർ]], ഡേവിഡ് ലിഞ്ച് എന്നിവരും പങ്കെടുത്തു .  യൂണിഫോം ധരിച്ച പോലീസുകാരുടെ ഒരു സംഘം സല്യൂട്ട് നൽകി ആയുധം താഴ്ത്തി.  ശങ്കരൻ സ്ഥാപിച്ച [[അദ്വൈത സിദ്ധാന്തം|അദ്വൈത വേദാന്ത]] പാരമ്പര്യത്തിൽ മഹർഷി അംഗീകാരമുള്ള മാസ്റ്ററായതിനാലാണ് ശവസംസ്കാരത്തിന് സംസ്ഥാന ശവസംസ്കാരം എന്ന പദവി ലഭിച്ചത്.      

[[പ്രമാണം:Maharishi_Mahesh_Yogi_2019_stamp_of_India.jpg|ലഘുചിത്രം| മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി 2019 ലെ ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാമ്പിൽ ]]            

മഹാരിഷിയുടെ ആത്മീയ സന്ദേശത്തെക്കുറിച്ച് മാധ്യമങ്ങൾ        

[[പ്രമാണം:Maharishi_Vedic_University_in_Holland.JPG|ലഘുചിത്രം| ]]                         


&lt;br /&gt;  
[[പ്രമാണം:Maharishi_Centre_for_Educational_Excellence,_Bhopal,_Madhya_Pradesh,_India..jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|200x200ബിന്ദു| ഭോപ്പാലിലെ എംസിഇഇ സ്കൂൾ കാമ്പസ് ]]           

== പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൃതികൾ ==

* ''ബീക്കൺ ലൈറ്റ് ഓഫ് ഹിമാലയം'', ആസാദ് പ്രിന്റേഴ്സ്, 1955 
* ''ധ്യാനം   : മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി മുന്നോട്ടുവച്ച എളുപ്പമുള്ള സംവിധാനം.'', ഇന്റർനാഷണൽ മെഡിറ്റേഷൻ സെന്റർ, 1962 
* ''സയൻസ് ഓഫ് ബീയിംഗ് ആൻഡ് ആർട്ട് ഓഫ് ലിവിംഗ് - ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ'', അലൈഡ് പബ്ലിഷേഴ്‌സ്, 1963 [[International Standard Book Number|ISBN]] &amp;nbsp; [[Special:BookSources/0-452-28266-7|0-452-28266-7]] 
* ''സ്നേഹവും ദൈവവും'', ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനം, 1965 
* ''യോഗ ആസനങ്ങൾ'', ആത്മീയ പുനരുജ്ജീവന പ്രസ്ഥാനം, 1965 
* ''ഭഗവദ്ഗീതയെക്കുറിച്ചുള്ള മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി - ഒരു പുതിയ വിവർത്തനവും വ്യാഖ്യാനവും, അധ്യായങ്ങൾ 1–6'', അർക്കാന 1990 {{ISBN|0-14-019247-6}}    
* ''മഹർഷി മഹേഷ് യോഗിയുടെ ധ്യാനങ്ങൾ'', ബാന്റം പുസ്തകങ്ങൾ, 1968 
* ''അലയൻസ് ഫോർ നോളജ്'', മഹർഷി ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, 1974 
* ''ഒരു അനുയോജ്യമായ സമൂഹം സൃഷ്ടിക്കുന്നു: ഒരു ആഗോള സംരംഭം'', ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്മെന്റ് ഓഫ് സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസ്, 1976 
* ''ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ പ്രോഗ്രാമിനെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ ഗവേഷണ ഫലങ്ങൾ'', മെറു പ്രസ്സ്, 1976 
* ''ഓരോ വ്യക്തിക്കും'' പ്രബുദ്ധത, ''ഓരോ ജനതയ്ക്കും'' അജയ്യത, പ്രബുദ്ധതയുടെ യുഗം, 1978 {{ISBN|99911-608-9-2}}    
* ''ബാറുകൾക്ക് പിന്നിലുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം: ഓരോ വ്യക്തിക്കും ബോധോദയം, ഓരോ രാജ്യത്തിനും അജയ്യത'', ഇന്റർനാഷണൽ അസോസിയേഷൻ ഫോർ ദി അഡ്വാൻസ്മെന്റ് ഓഫ് സയൻസ് ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ഇന്റലിജൻസ്, 1978 
* ''പ്രബുദ്ധതയുടെ യുഗത്തിന്റെ പ്രഭാതം'', എംവി യു പ്രസ്സ്, 1986 {{ISBN|978-90-71750-02-1}}    
* ''സ്വാഭാവിക നിയമം പിന്തുണയ്ക്കുന്ന ജീവിതം   : പ്രകൃതിയിലെ എല്ലാ നിയമങ്ങളുടെയും ഏകീകൃത ഫീൽഡിന്റെ കണ്ടെത്തലും ഏകീകൃത ഫീൽഡിന്റെ മഹർഷി സാങ്കേതികവിദ്യയും'', പ്രബുദ്ധ കാലഘട്ടത്തിന്റെ പ്രദേശം, 1986 {{ISBN|978-0-89186-051-8}}    
* ''ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മുപ്പത് വർഷം: പ്രബുദ്ധതയുടെ യുഗത്തിന്റെ പ്രഭാതം'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല, 1986 {{ISBN|978-90-71750-01-4}}    
* ''ലോകസമാധാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുള്ള മഹർഷിയുടെ പ്രോഗ്രാം: ആഗോള ഉദ്ഘാടനം'', പ്രബുദ്ധ കാലഘട്ടം, 1987 {{ISBN|978-0-89186-052-5}}    
* ''ഭൂമിയിൽ സ്വർഗ്ഗം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള മഹർഷിയുടെ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല പ്രസ്സ്, 1991 {{ISBN|978-90-71750-11-3}}    
* ''ഞങ്ങളുടെ ക്രിമിനൽ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയ്ക്കായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട പ്രോഗ്രാം: മഹർഷിയുടെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ ആൻഡ് കറക്ഷൻസ്'', മഹർഷി ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി, 1993 
* ''എല്ലാവർക്കും വേദ പരിജ്ഞാനം: മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല, ഒരു ആമുഖം'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല പ്രസ്സ്, 1994 {{ISBN|90-71750-17-5}}    
* ''മഹർഷിയുടെ സമ്പൂർണ്ണ സിദ്ധാന്തം - ഓട്ടോമേഷൻ ഇൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ'', മഹർഷി പ്രക്ഷൻ, 1995 {{ISBN|81-7523-002-9}}    
* ''മഹർഷി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ് - ഹോൾനെസ് ഓൺ ദി മൂവ്'', ഏജ് ഓഫ് എൻ‌ലൈറ്റ്മെൻറ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1995 {{ISBN|81-7523-001-0}}    
* ''ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന മഹർഷിയുടെ ട്രാൻസെൻഡെന്റൽ മെഡിറ്റേഷൻ'', ഏജ് ഓഫ് എൻ‌ലൈറ്റ്മെൻറ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1996 ''വഴി നിറഞ്ഞു'' {{ISBN|81-7523-004-5}}    
* ''മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല ഉദ്ഘാടനം'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല പ്രസ്സ്, 1996 {{ISBN|978-81-7523-006-4}}    
* ''മഹർഷിയുടെ സമ്പൂർണ്ണ പ്രതിരോധ സിദ്ധാന്തം - അജയ്യതയിലെ പരമാധികാരം'', പ്രബുദ്ധതയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളുടെ പ്രായം, 1996 {{ISBN|81-7523-000-2}}    
* ''വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ പൂർണത ആഘോഷിക്കുന്നു - മൊത്തം അറിവിന്റെ പ്രഭാതം'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല പ്രസ്സ്, 1997 {{ISBN|81-7523-013-4}}    
* ''മഹർഷി ഫോറം ഓഫ് നാച്ചുറൽ ലോ, ഡോക്ടർമാർക്കുള്ള ദേശീയ നിയമം - എല്ലാവർക്കും തികഞ്ഞ ആരോഗ്യം'', പ്രബുദ്ധതയുടെ പ്രായം, 1997 {{ISBN|81-7523-003-7}}    
* ''മഹർഷി അധ്യാപകരോട് സംസാരിക്കുന്നു - മാസ്റ്ററി ഓവർ നാച്ചുറൽ ലോ'', ഏജ് ഓഫ് എൻ‌ലൈറ്റ്മെൻറ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1997 {{ISBN|81-7523-008-8}}    
* ''മഹർഷി വിദ്യാർത്ഥികളോട് സംസാരിക്കുന്നു - മാസ്റ്ററി ഓവർ നാച്ചുറൽ ലോ'', ഏജ് ഓഫ് എൻ‌ലൈറ്റ്മെൻറ് പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1997 {{ISBN|81-7523-012-6}}    
* ''അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ പരിപൂർണ്ണത ആഘോഷിക്കുന്നു'', മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല, 1998 {{ISBN|81-7523-015-0}}    
* ''ഐഡിയൽ ഇന്ത്യ - ഭൂമിയിലെ സമാധാനത്തിന്റെ വിളക്കുമാടം'', മഹർഷി യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മാനേജ്മെന്റ്, 2001 {{ISBN|90-806005-1-2}}    
* ''ഭഗവദ്ഗീതയെക്കുറിച്ചുള്ള മഹർഷി മഹേഷ് യോഗി - അധ്യായം 7'', 2009, മഹർഷി ഫ Foundation ണ്ടേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ-മഹർഷി വേദ സർവകലാശാല, നെതർലാൻഡ്‌സ് 

; ഡിസ്കോഗ്രഫി 

* ''മാസ്റ്റർ സംസാരിക്കുന്നു'', വേൾഡ് പസഫിക് റെക്കോർഡ്സ്, 1967 

== പരാമർശങ്ങൾ ==

== ഉദ്ധരിച്ച ഉറവിടങ്ങൾ ==

* Coplin, J.R. (1990). Text and Context in the Communication of a Social Movement's Charisma, Ideology, and Consciousness: TM for India and the West (PhD thesis). University of California, San Diego.
* {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ugSb7mArJlYC|title=Gurus in America|last=Humes|first=C.A.|publisher=SUNY Press|year=2005|isbn=0-7914-6573-X|editor-last=Forsthoefel|editor-first=Thomas A.|chapter=Maharishi Mahesh Yogi: Beyond the T.M. Technique|ref=Humes|editor-last2=Humes|editor-first2=Cynthia Ann}}
* {{Cite book|title=The Maharishi – The Biography of the Man Who Gave Transcendental Meditation to the World|last=Mason|first=Paul|publisher=Element Books Ltd.|year=1994|isbn=1-85230-571-1|location=Shaftsbury, Dorset|ref=Mason}}
* {{Cite book|title=The T.M. Technique: An Introduction to Transcendental Meditation and the Teachings of Maharishi Mahesh Yogi|last=Russell|first=Peter|publisher=Routledge|year=1977|isbn=978-0-7100-8539-9|ref=Russell}}
* {{Cite book|title=The Physiology of Consciousness|url=https://archive.org/details/physiologyofcons0000robe|last=Wallace|first=Robert Keith|publisher=Maharishi International University Press|year=1986|isbn=978-0-923569-02-0|ref=Wallace}}
* {{Cite book|title=Transcendent in America|url=https://archive.org/details/transcendentinam0000will|last=Williamson|first=Lola|publisher=New York University Press|year=2010|isbn=978-0-8147-9449-4|ref=Williamson}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* [http://www.tm.org/maharishi അതീന്ദ്രിയ ഉദ്യാനം / മഹർഷി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140627153433/http://www.tm.org/maharishi |date=2014-06-27 }} 
* [http://www.maharishi-programmes.globalgoodnews.com/achievements/Maharishi-Achievements/02.html ആജീവനാന്ത നേട്ടങ്ങളുടെ list ദ്യോഗിക പട്ടിക] 
* [http://www.cnn.com/TRANSCRIPTS/0205/12/lklw.00.html ലാറി കിംഗ് മഹർഷിയുമായുള്ള അഭിമുഖം 12 മെയ് 2002] 
* [http://www.maharishi-programmes.globalgoodnews.com/publications/books.html മഹർഷി മഹേഷ് യോഗിയുടെ പുസ്തകങ്ങളുടെ പട്ടിക] 
* {{Dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Hinduism/Gurus_and_Saints/Maharshi_Mahesh_Yogi/}}   
* Works by or about Maharishi Mahesh Yogi   
[[വർഗ്ഗം:അലഹബാദ് സർവ്വകലാശാലയിലെ പൂർവ്വ വിദ്യാർത്ഥികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1918-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജനുവരി 12-ന് ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫെബ്രുവരി 5-ന് മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:മദ്ധ്യപ്രദേശിലെ പ്രശസ്തർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു തത്ത്വചിന്ത]]
[[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു സന്യാസിമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:യോഗ ഗുരുക്കന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]
[[വർഗ്ഗം:ആത്മീയാചാര്യന്മാർ]]</text>
      <sha1>medqbegvr6rol70qbgbwyik0dptbnsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മനോക്വാരി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>491511</id>
    <revision>
      <id>4632183</id>
      <parentid>3970751</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T01:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21960" sha1="qc6atiyrqw4hwymizy6sq8eypd7uehv" xml:space="preserve">{{prettyurl|Manokwari}}
{{Infobox settlement
| name = മനോക്വാരി
| native_name = &lt;!-- for cities whose native name is not in English --&gt;
| settlement_type = [[Capital city|Provincial and regency capital]]
| image_skyline = City of Manokwari.jpg
| imagesize = 
| image_caption = Manokwari, as seen from the summit of [[Table Mountain (West Papua)|Table Mountain]]
| image_flag = 
| image_seal = 
| image_shield = 
| nickname = 
| motto = 
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = Indonesia Bird's Head Peninsula#Indonesia_Western New Guinea#Indonesia
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = Location in [[Bird's Head Peninsula]], [[Western New Guinea]] and [[Indonesia]]
| coordinates = {{coord|0|52|S|134|05|E|region:ID|display=inline}}
| subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name = {{flag|Indonesia}}
| subdivision_type1 = [[Regions of Indonesia|Region]]
| subdivision_type2 = [[Provinces of Indonesia|Province]]
| subdivision_type3 = [[List of regencies and cities of Indonesia|Regency]]
| subdivision_name1 = [[Western New Guinea]]
| subdivision_name2 = {{flag|West Papua}}
| subdivision_name3 = [[Manokwari Regency]]
| established_title = 
| established_date = 
| government_type = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| leader_title1 = &lt;!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --&gt;
| leader_name1 = 
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 
| area_total_sq_mi = 
| area_land_km2 = 
| area_land_sq_mi = 
| area_water_km2 = 
| area_water_sq_mi = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 
| area_urban_sq_mi = 
| area_metro_km2 = 
| area_metro_sq_mi = 
| elevation_m = 37
| elevation_ft = 
| population_total = 136,302
| population_as_of = 2010
| population_density_km2 = 
| population_density_sq_mi = 
| population_urban = 
| population_density_urban_km2 = 
| population_metro = 286,079
| population_density_metro_km2 = 
| population_note = 
| postal_code_type = &lt;!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --&gt;
| postal_code = 
| area_code = (+62) 986
| area_code_type = [[Telephone numbers in Indonesia|Area code]]
| unemployment_rate = 
| website = 
| footnotes = 
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
| leader_title3 = 
| leader_name3 = 
| population_density_metro_mi2 = 
| population_density_urban_mi2 = 
| timezone = [[Time in Indonesia|Indonesia Eastern Time]]
| utc_offset = +9
| timezone_DST = 
| utc_offset_DST = 
}}
'''മനോക്വാരി''' [[ഇന്തോനേഷ്യ|ഇന്തോനേഷ്യയിലെ]] ഒരു സ്വയംഭരണേതര പട്ടണവും [[ന്യൂ ഗിനിയ|ന്യൂ ഗിനിയയുടെ]] പടിഞ്ഞാറെ അറ്റത്തുള്ള വെസ്റ്റ് പപ്പുവ പ്രവിശ്യയുടെ തലസ്ഥാനവുമാണ്. നിരവധി റിസോർട്ടുകളുള്ള ഈ പട്ടണം ഒരു പ്രധാന വിനോദ സഞ്ചാര മേഖലകൂടിയാണ്. റോമൻ കത്തോലിക്കാ രൂപതയുടെ മനോക്വാരി-സോറോങ്ങിന്റെ ആസ്ഥാനങ്ങളിലൊന്നായ ഇത് മനോക്വാരി റീജൻസിയുടെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സീറ്റും കൂടിയാണ്. പശ്ചിമ പപ്പുവയ്ക്കും കിഴക്കൻ ഇന്തോനേഷ്യയ്ക്കും ഇത് ഒരു പ്രധാനപ്പെട്ട തുറമുഖവും, സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രവും, വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയുമാണ്.

== ചരിത്രം ==
1793 ഒക്ടോബർ 25 ന് ഡ്യൂക്ക് ഓഫ് ക്ലാരൻസ്, ഡച്ചസ് എന്നീ വ്യാപാര കപ്പലുകളുമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ക്യാപ്റ്റൻ ജോൺ ഹെയ്സ് ഡോർ ബേയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് പതാക ഉയർത്തുകയും, അത് തന്റെ കപ്പൽ ജീവനക്കാരുടെ ആരോഗ്യ പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി സ്ഥാപിച്ചതിനാൽ റിസ്റ്റൊറേഷൻ ബേ എന്ന് പേരു നൽകുകയും അതും ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേങ്ങളുടേയും അവകാശിയെന്ന നിലയിൽ ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടനുവേണ്ടി ന്യൂ ആൽബിയോൺ എന്നു പേരിട്ടുവിളിക്കുകയും ചെയ്തു. സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാപാരത്തിൽ ഏർപ്പെടാൻ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അവിടെ ഒരു ചെറിയ കുടിയേറ്റകേന്ദ്രം സ്ഥാപിച്ചു. ജോർജ്ജ് മൂന്നാമന്റെ കിരീടധാരണത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഫോർട്ട് കൊറോണേഷൻ എന്ന പേരിൽ ചെറിയ മരക്കോട്ട പണിതു. പല കാരണങ്ങളാലും [[ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനി|ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി]], [[ഫ്രാൻസ്|ഫ്രാൻസുമായുള്ള]] യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിന്റെ ഫലമായും മറ്റു പല കാരണങ്ങളാലും ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി ഈ പുതിയ കുടിയേറ്റകേന്ദ്രത്തെ പിന്തുണച്ചില്ല. കുടിയേറ്റകേന്ദ്രം വിജയിച്ചില്ല എന്നതിനാൽ 1795 ൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ അത് ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref&gt;Griffin (1990), pp.151–73.&lt;/ref&gt;

1942 ഏപ്രിൽ 12-ന് ഒരു ജാപ്പനീസ് സംഘം ഡോർ ബേയിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ഏകദേശം 4,000 ആളുകളെ അവിടേക്കിറക്കാനാരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 1930 കളുടെ തുടക്കം മുതൽ സർക്കാർ മേൽനോട്ടത്തിൽ നാൻ യോ കൊഹാറ്റ്സു എന്ന കമ്പനി വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഒരു പരുത്തിത്തോട്ടമുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ ഈ പ്രദേശം ഇതിനകം തന്നെ ജപ്പാൻകാർക്ക് സുപരിചിതമായിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Post&quot;&gt;Post, '' The Encyclopedia of Indonesia in the Pacific War '', pages 560–561;&lt;/ref&gt; 1942 ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, മനോക്വാരിയിലെ റോയൽ നെതർലാന്റ്സ് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ആർമിയുടെ (കെ‌എൻ‌എൽ) സൈനികപ്പാളയത്തിൽ ഏകദേശം 125 KNIL  സൈനികരോടൊപ്പം നിരവധി സിവിലിയൻ‌ കരുതൽ സൈനികരും ഹോം ഗാർഡും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. 1942 ഫെബ്രുവരി തുടക്കത്തിൽ ഇവരെ സേവനത്തിനായി വിളിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;Klemen&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dutcheastindies.webs.com/manokwari.html|title=The capture of Manokwari, April 1942|last=L|first=Klemen|date=1999–2000|work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942|access-date=2019-11-13|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509171833/https://dutcheastindies.webs.com/manokwari.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; KNIL  കാലാൾ സൈനികർക്ക് വിജയകരമായി ജാപ്പനീസ് അധിനിവേശത്തെ എതിരിടാൻ യാതൊരു സാദ്ധ്യതയുമില്ലാതിരുന്നതിനാൽ അവർ പ്രദേശത്തുനിന്നു പിൻവാങ്ങി ഡച്ച് ന്യൂ ഗിനിയയുടെ അന്തർഭാഗത്തേക്ക് പോകുകയും  ഗറില്ല യുദ്ധമുറകൾ പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;Klemen2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dutcheastindies.webs.com/manokwari.html|title=The capture of Manokwari, April 1942|last=L|first=Klemen|date=1999–2000|work=Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941–1942|access-date=2019-11-13|archive-date=2021-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210509171833/https://dutcheastindies.webs.com/manokwari.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2009 ജനുവരി 4 ന് പുലർച്ചെ 4:43 ന് മനോക്വാരിയെ 7.6 തീവ്രതയുള്ള [[ഭൂകമ്പം]] പിടിച്ചുകുലുക്കി. ഓസ്ട്രേലിയക്കപ്പുറത്തേയ്ക്കും അനുഭവപ്പെട്ട 35 കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിൽനിന്നുള്ള ഈ ഭൂകമ്പത്തിൽ നാല് പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 19 പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും 167,000 പേരുടെ വൈദ്യുതി വിശ്ചേദിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ദിവസം മുഴുവൻ അനുഭവപ്പെട്ട തുടർ ഭൂചലനങ്ങളിൽനിന്നും ഇതിൽനിന്നുണ്ടായേക്കാവുന്ന സുനാമികളിൽ നിന്നും രക്ഷനേടുവാനായി പ്രദേശവാസികളെ മനോക്വാരി മിലിട്ടറി അക്കാദമിയിലേക്ക് മാറ്റി. മുട്ടിയാര ഹോട്ടൽ, നേവൽ ഹോസ്പിറ്റൽ, മറ്റ് നിരവധി കെട്ടിടങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് നാശനഷ്ടമുണ്ടായി. പ്രഭവകേന്ദ്രത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ളതെന്ന നിലയിൽ മനോക്വരി റീജിയണൽ എയർപോർട്ടിന് കാര്യമായ നാശനഷ്ടമുണ്ടാകുകയും നാല് മരണങ്ങളും അവിടെത്തന്നെ സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. പരിക്കേറ്റവരെ സഹായിക്കാനായി ഇന്തോനേഷ്യൻ സർക്കാർ ഏഴ് ഡോക്ടർമാരുടെ സംഘത്തെ മനോക്വാരിയിലേക്ക് അയച്ചിരുന്നു. തുടക്കത്തിൽ പത്തുപേരടങ്ങിയ സംഘത്തെയാണ് നിശ്ചയിച്ചിരുന്നതെങ്കിലും റൺവേയുടെ കനത്ത നാശനഷ്ടത്തെത്തുടർന്ന് ഏഴ് പേരേ മാത്രമേ അവിടേയ്ക്കു അയക്കാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ.&lt;ref&gt;[http://cempaka-health.blogspot.com/2009/01/health-ministry-sends-makassar-medical.html Health Ministry sends Makassar medical team to Manokwari], 23 October 2011&lt;/ref&gt; 2002 ഒക്ടോബർ 10 ന് ഉണ്ടായ ഭൂകമ്പത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇത് 7.6 തീവ്രതയാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. 1996 ൽ സമാനമായ ഭൂകമ്പങ്ങൾ പ്രാദേശിക മേഖലയിലെ പുരോഗതിയെ തടഞ്ഞുവെങ്കിലും തീവ്രതകളുടെ രേഖപ്പെടുത്തൽ ലഭ്യമല്ല.&lt;ref&gt;[http://cempaka-nature.blogspot.com/2009/01/earthquakes-lay-waste-to-manokwari-kill.html Earthquakes lay waste to Manokwari, kill four], 23 October 2011&lt;/ref&gt;

2010 ഏപ്രിൽ 14 ന്‌, 103 യാത്രക്കാരുമായി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ബോയിംഗ് 737-300 (രജിസ്ട്രേഷൻ പി‌കെ-എം‌ഡി‌എഫ്) മെർപതി നുസന്താര എയർലൈൻസ് വിമാനം റെൻഡാനി വിമാനത്തവളത്തിലിറങ്ങവേ മോശം കാലാവസ്ഥകാരണം റൺവേയിൽനിന്നു തെന്നിമാറി കഷണങ്ങളായി തകർന്നു. വിമാനത്തിന്റെ വാൽഭാഗം പൊട്ടിയടർന്ന് റൺ‌വേ 35 ന്റെ വടക്കേ അറ്റത്തുള്ള നദീമുഖത്തു പതിച്ചു. എല്ലാ യാത്രക്കാരും രക്ഷപ്പെടുകയും പരിക്കേറ്റ 21 പേരെ ആശുപത്രിയിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. പടിഞ്ഞാറൻ പപ്പുവയിലെ സോറോംഗിൽനിന്നാണ് ഈ വിമാനം പറന്നുയർന്നിരുന്നത്.&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/stories/2010/04/13/2871499.htm Plane skids off runway in Indonesia], [[ABC Online]], 13 April 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.airlineindustryreview.com/breaking-news-737-300-crash-indonesia/ Merpati Boeing 737 skids off the runway at Manokwari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110809162812/http://airlineindustryreview.com/breaking-news-737-300-crash-indonesia/ |date=2011-08-09 }}, Miyuru ( K FLYER ), airlineindustryreview.com, 13 April 2010&lt;/ref&gt;

2019 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് മനോക്വാരിയിൽ 2019 ലെ പപ്പുവ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന അക്രമാസക്തമായ പ്രതിഷേധം നടക്കുകയും ഇത് പ്രവിശ്യാ നിയമസഭ കെട്ടിടം കത്തിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Local parliament torched in Indonesian Papua riots|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-49394035|accessdate=26 August 2019|work=BBC|date=19 August 2019}}&lt;/ref&gt; 

== കാലാവസ്ഥ ==
പടിഞ്ഞാറൻ പപ്പുവ തീരത്തായി സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് മൂന്ന് മീറ്ററോളം ഉയരത്തിലാണ് മനോക്വാരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ശരാശരി താപനില 26.3 °C (79.3 °F) ആയിരിക്കുന്ന ഇവിടുത്തെ താപനിലയിലെ ഏറ്റക്കുറച്ചിൽ വെറും 1 °C മാത്രമാണ്. പ്രതിവർഷം 2,597 മില്ലിമീറ്റർ (102.2 ഇഞ്ച്) മഴയും ഏകദേശം 216 മില്ലീമീറ്റർ (8.5 ഇഞ്ച്) പ്രതിമാസമഴയും ഇവിടെ ലഭിക്കുന്നു. മധ്യരേഖയ്ക്ക് 52 മിനിറ്റ് തെക്ക് (0.87 ഡിഗ്രി; 100 കിലോമീറ്ററിൽ ഒരൽപം കുറവ്) സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവിടുത്തെ ശരാശരി ഈർപ്പം 86.3% ആണ്. പ്രതിദിനം ശരാശരി 5.8 മണിക്കൂർ സൂര്യപ്രകാശം എന്ന നിലയിൽ ഇവിടുത്തെ വാർഷിക സൂര്യപ്രകാശ സമയം 2127 മണിക്കൂറാണ്. ഇന്നുവരെ, മനോക്വാരിയിൽ മഞ്ഞുവീഴ്ചയോ മഞ്ഞുറയലോ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 

== ജനസംഖ്യാ വിവരങ്ങൾ ==
മനോക്വാരിയിൽ ഇരുപത്തിനാലു വ്യത്യസ്ത ഗോത്രജന വിഭാഗങ്ങൾ അധിവസിക്കുന്നു. ഓരോ ഗോത്രവിഭാഗത്തിനും അവരുടേതായ  ഒരു സവിശേഷമായ ഭാഷയും സംസ്കാരവും നിലനിൽക്കുന്നു. ഗോത്ര വിഭാഗങ്ങളിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനവിഭാഗം അസ്മത്ത്, ഡാനി ഗോത്ര ജനങ്ങളാണ്. മരവും പുല്ലുമേഞ്ഞ മേൽക്കൂരയുമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഹോനായ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന വീടാണ് പപ്പുവയിലെ പരമ്പരാഗതമായ വാസഗേഹം. മനോക്വാരിയിലെ വൈവിധ്യമാർന്ന സംസ്കാരങ്ങൾ കാരണം, അറ്റോവോ, ടിഫ, ഫു എന്നിവ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി പ്രാദേശിക ഉപകരണങ്ങൾ ഇവിടെ ജനപ്രിയമായിരിക്കുന്നു. മനോക്വാരി ഒരു നഗരവത്കൃത പ്രദേശമാണ്, പക്ഷേ നിരവധി റീജൻസികളിൽ ഇപ്പോഴും പരമ്പരാഗത വസ്ത്രധാരണം കണ്ടെത്താൻ സാധിക്കുന്നു. ഗോത്രവർഗക്കാർ അവരുടെ നഗ്നത മറയ്ക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു പൊള്ളയായ ഉപകരണമാണ് കൊട്ടെക എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാർ മരംകൊണ്ടുള്ള സുന്ദരമായ ശില്പങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ പേരുകേട്ടവരാണ്. ഈ ശിൽപങ്ങൾ പ്രാദേശികമായും ആഗോളമായും വിൽക്കപ്പെടുകയും അവ മനോക്വരിയുടെ കയറ്റുമതിയുടെ ഭാഗമായി മാറുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. കുരി, സിമുരി, ഇറാരുട്ടു, സെബിയാർ, മാസ്‌കോണ, മൈരാസി, കമ്പോവ്, ഒനിം, സെക്കർ, മൈബ്രാറ്റ്, തോഹിത്, ഇമെക്കോ, മോയി, ടിപിൻ, മായ, ബിയാക്ക് എന്നിവയാണ് ഇവിടെയുള്ള മറ്റ് ഗോത്രങ്ങൾ.

== വിദ്യാഭ്യാസം ==
2000 നവംബർ 3 ന് സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് പപ്പുവ സ്ഥാപിതമായി. പപ്പുവയിലെ ജനങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക വിദ്യാഭ്യാസത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനാണ് ഈ സർവ്വകലാശാല സൃഷ്ടിച്ചത്. അവരുടെ നേട്ടങ്ങളിൽ സർവ്വകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അക്കാദമിക് ജേണലായ ബെക്കാറിയാനയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഔഷധസസ്യ മേഖലയിൽ സർവകലാശാല നടത്തിയ എല്ലാ ഗവേഷണങ്ങളും ഈ പ്രസിദ്ധീകരണത്തിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇടതൂർന്ന ഉഷ്ണമേഖലാ [[മഴക്കാട്|മഴക്കാടുകളാൽ]] വലയം ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ സർവ്വകലാശാല നഗരത്തിന് അഭിമുഖമായി ഒരു കുന്നിൻ മുകളിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇത് ജൈവ സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിനും മറ്റു പഠനങ്ങളിലേയ്ക്കും തൽക്ഷണം പ്രവേശിക്കാൻ ഗവേഷകരെ അനുവദിക്കുന്നു. 

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{West Papua}}

[[വർഗ്ഗം:ഇന്തോനേഷ്യയിലെ തുറമുഖനഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും]]</text>
      <sha1>qc6atiyrqw4hwymizy6sq8eypd7uehv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബെനോയിസ് മഡോണ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>493648</id>
    <revision>
      <id>4632155</id>
      <parentid>3970799</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T20:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7782" sha1="0ed9pk6z7kaksachd1c8voyuddn1pq1" xml:space="preserve">{{prettyurl|Benois Madonna}}
{{Infobox Painting
| image_file=Madonna benois 01.jpg
| title=The Benois Madonna
| artist=Leonardo da Vinci
| year=1478
| medium=Oil on canvas
| height_metric=49.5
| width_metric=33
| city=Saint Petersburg
| museum=Hermitage Museum
}}
1478 ഒക്ടോബറിൽ [[ലിയോനാർഡോ ഡാവിഞ്ചി]] ചിത്രീകരിച്ച രണ്ട് മഡോണാസ് ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ട ഒരു ചിത്രമാണ് '''മഡോണ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് ഫ്ലവേഴ്‌സ്''' എന്നുമറിയപ്പെടുന്ന '''ബെനോയിസ് മഡോണ'''. മറ്റൊന്ന് മ്യൂണിക്കിൽ നിന്നുള്ള [[മഡോണ ഓഫ് ദ കാർണേഷൻ]] ആകാം. 

ലിയോനാർഡോ തന്റെ മാസ്റ്റർ [[ആൻഡ്രിയ ഡെൽ വെറോച്ചിയോ|വെറോച്ചിയോ]]യിൽ നിന്ന് സ്വതന്ത്രമായി വരച്ച ആദ്യ ചിത്രമായിരിക്കാം ബെനോയിസ് മഡോണ. ബ്രിട്ടീഷ് മ്യൂസിയത്തിൽ &lt;ref&gt;A.E. Popham and P. Pouncey, 'Italian drawings in the BM, the fourteenth and fifteenth centuries', London, 1950, I, no. 100, II, pls. XCIV, XCV [https://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/search_object_details.aspx?objectId=717332&amp;partId=1]&lt;/ref&gt; ലിയനാർഡോ വരച്ച രണ്ട് പ്രാഥമിക രേഖാചിത്രങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=time&gt;{{cite book |last=Wallace |first=Robert |title=The World of Leonardo: 1452–1519 |url=https://archive.org/details/worldofleonardo0000unse_d6m2 |publisher=Time-Life Books |location=New York |year=1966 |p=[https://archive.org/details/worldofleonardo0000unse_d6m2/page/185 185]}}&lt;/ref&gt;പ്രാഥമിക രേഖാചിത്രങ്ങളും ചിത്രരചനയും തന്നെ ലിയോനാർഡോ കാഴ്ചയുടെ ആശയത്തിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചുവെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.{{efn|At that time it was thought that human eyes exhibited rays to cause vision with a central beam being the most important.}} കുട്ടി അമ്മയുടെ കൈകകളെ മുഖ്യമായ കാഴ്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്നുവെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=feinberg&gt;{{cite book|last=Feinberg|first=Larry J.|title=The young Leonardo : art and life in fifteenth-century Florence|publisher=Cambridge University Press|location=New York|isbn=1107002397|pages=83–86|url=https://books.google.com/books?isbn=1107002397}}&lt;/ref&gt;

മഡോണ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് ഫ്ലവേഴ്‌സിന്റെ ചിത്രം ലിയോനാർഡോയുടെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ ചിത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്ന് തെളിഞ്ഞു. [[റാഫേൽ]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള യുവ ചിത്രകാരന്മാർ ഈ ചിത്രം വ്യാപകമായി പകർത്തി. ലിയോനാർഡോയുടെ ചിത്രത്തിന്റെ പതിപ്പ് റാഫേൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ([[മഡോണ ഓഫ് ദ പിങ്ക്സ്|മഡോണ ഓഫ് പിങ്ക്സ്]]) ഈ പതിപ്പ് 2004-ൽ ലണ്ടനിലെ [[National Gallery|നാഷണൽ ഗാലറി]] ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.

നൂറ്റാണ്ടുകളായി, മഡോണ ആന്റ് ചൈൽഡ് വിത്ത് ഫ്ലവേഴ്‌സ് നഷ്ടപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. 1909-ൽ വാസ്തുശില്പിയായ [[Leon Benois|ലിയോൺ ബെനോയിസ്]] തന്റെ അമ്മായിയപ്പന്റെ ശേഖരത്തിന്റെ ഭാഗമായി സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിൽ ഈ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിച്ചു. 1790 കളിൽ ഈ ചിത്രരചന [[ഇറ്റലി]]യിൽ നിന്ന് [[റഷ്യ]]യിലേക്ക് ശ്രദ്ധേയനായ ഒരു അഭിഭാഷകനായ അലക്സി കോർസകോവ് കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. കോർസകോവിന്റെ മരണശേഷം, ഈ ചിത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ അസ്ട്രഖാൻ വ്യാപാരി സപ്പോഷ്നികോവിന് 1400 റുബിളിന് വിറ്റു. അങ്ങനെ 1880-ൽ ബെനോയിസ് കുടുംബത്തിന് അവകാശമായി കൈമാറി. ആട്രിബ്യൂഷനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പല തർക്കങ്ങൾക്കും ശേഷം, ലിയോൺ ബെനോയിസ് 1914-ൽ ഇംപീരിയൽ ഹെർമിറ്റേജ് മ്യൂസിയത്തിന് വിറ്റു. ചിത്രങ്ങളുടെ ക്യൂറേറ്ററും കലാകാരന്റെ ചിത്രങ്ങളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയാവുന്ന [[Ernst Friedrich von Liphart|ഏണസ്റ്റ് ഫ്രെഡ്രിക് വോൺ ലിഫാർട്ട്]] ആണ് ഈ ചിത്രം വാങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;[http://www.hermitagemuseum.org/html_En/05/hm5_9_8.html Directors of the Imperial Hermitage] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140227012744/http://www.hermitagemuseum.org/html_En/05/hm5_9_8.html |date=February 27, 2014 }}, Hermitage Museum, retrieved 3 January 2014&lt;/ref&gt; (ഏണസ്റ്റിന്റെ പിതാവ് കാൾ ലിയോനാർഡോ ചിത്രങ്ങളെ തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്നു.) &lt;ref name=rus&gt;[http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/19th-century/late-19th-century/baron-ernst-friedrich-von-liphart Baron Ernst Friedrich von Liphart] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191210043354/http://www.rusartnet.com/biographies/russian-artists/19th-century/late-19th-century/baron-ernst-friedrich-von-liphart |date=2019-12-10 }}, RusArtNet.com, retrieved 31 December 2013&lt;/ref&gt;

1914 മുതൽ സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിലെ ഹെർമിറ്റേജ് മ്യൂസിയത്തിൽ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
==അവലംബം==
'''അടിക്കുറിപ്പുകൾ'''
{{notelist}}

'''Citations'''
{{reflist}}

{{Leonardo da Vinci}}

{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:മഡോണയുടെയും കുട്ടിയുടെയും ചിത്രങ്ങൾ]]

[[വർഗ്ഗം:ലിയനാർഡോ ഡാ വിഞ്ചിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഹെർമിറ്റേജ് മ്യൂസിയത്തിലെ ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>0ed9pk6z7kaksachd1c8voyuddn1pq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>497457</id>
    <revision>
      <id>4632028</id>
      <parentid>4629665</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* പരാമർശങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4632028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6203" sha1="ayco9ovi0a4yesuweurpfijie8f3y68" xml:space="preserve">{|{{Infobox aircraft begin
 |name  =ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്
 |image = File:Argus As 1 Flugwerft Schleissheim.jpg
 |caption= [[Deutsches Museum Flugwerft Schleissheim|ബെർലിൻ ഡ്യുഷെസ് ടെക്നിക്സ് മ്യൂസിയത്തിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന് എൻജിൻ
}}{{Infobox Aircraft Engine
 |type              =Piston aero-engine
 |national origin   =Germany
 |manufacturer      =[[Argus Motoren|Argus]]
 |designer          =
 |first run         =c.1911
 |major applications=[[Sikorsky Ilya Muromets]]
 |produced          =c.1911-1913
 |number built      =
 |program cost      =
 |Total program cost=
 |unit cost         =
 |developed from    =[[Argus 70 hp]]
 |variants with their own articles =
}}
|}
'''ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്'''  ഒരു നാല് സിലിണ്ടർ, വാട്ടർ-കൂൾഡ്, എയർക്രാഫ്റ്റ് എഞ്ചിൻ '''ആണ്.''' 1913 ൽ ആർഗസ് മോട്ടോറെൻ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;MilFact&quot;&gt;[http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=584 Military Factory: ''Sikorsky II'ya Murometz'']&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book|title=MILESTONES OF AVIATION|url=https://archive.org/details/usspecialoperati0000unse_h2p9|last=Smithsonian Institution NASM|publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor|year=1995|isbn=0-88363-661-1|edition=Second}}&lt;/ref&gt; 

== ഉപയോഗങ്ങൾ ==

* [[Sikorsky Russky Vityaz|സിക്കോർസ്‌കി റസ്‌കി വിറ്റാസ്]]
* [[Sikorsky Ilya Muromets|സിക്കോർസ്‌കി ഇല്യ മുരോമെറ്റ്സ്]]

== സവിശേഷതകൾ ==
=== പൊതു സവിശേഷതകൾ ===

* '''തരം:''' നാല് സിലിണ്ടർ, ദ്രാവകം ഉപയോഗിച്ച് തണുപ്പിക്കുന്ന പിസ്റ്റൺ എൻജിൻ
* '''ബോർ:''' 140മില്ലിമീറ്റർ. (5.5in)
* '''സ്ട്രോക്ക്:''' 140മില്ലിമീറ്റർ. (5.5in.)
* '''ഡിസ്പ്ലേസ്മെന്റ്:''' 8.6 ലിറ്റർ (524.6 cu.in.)
* '''ഡ്രൈ ഭാരം:''' 170 കിലോഗ്രാം. (374 lb.)

=== ഘടകങ്ങൾ ===

* '''വാൽവ് ട്രെയിൻ:''' ഓഎച്ച്‍വി

===പ്രകടനം ===

* ''പവർ ഔട്ട്പുട്ട്:''' 100 [[കുതിരശക്തി]] (75&amp;nbsp;കിലോവാട്ട്)&lt;ref name=&quot;MilFact&quot;&gt;[http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=584 Military Factory: ''Sikorsky II'ya Murometz'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smith1&quot;&gt;{{cite book|title=MILESTONES OF AVIATION|url=https://archive.org/details/usspecialoperati0000unse_h2p9|author=Smithsonian Institution NASM|publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor|year=1995|isbn=0-88363-661-1|edition=Second}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* എയർക്രാഫ്റ്റ് എൻജിനുകളുടെ പട്ടിക

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
===ഗ്രന്ഥസൂചി===

*{{cite book
 |title=Airplane Engine Encyclopedia: An Alphabetically Arranged Compilation Of All Available Data On The World's Airplane Engines
 |last=Angle
 |first=Glenn Dale
 |year=1921 
 |publisher=Otterbein Press
 |page=[https://archive.org/details/AirplaneEngineEncyclopedia/page/n53/mode/2up 49]
 |url=https://archive.org/details/AirplaneEngineEncyclopedia
 |ol=23525261M
}}

*{{cite book
 |last=Huth
 |first=Fritz
 |title=Motoren für Flugzeuge und Luftschiffe
 |pages=73, 188
 |publisher=R. C. Schmidt &amp; co.
 |location=Berlin
 |year=1914
 |language=de
 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001646423
 |oclc=11492610
}}

*{{cite book
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Aviatik-Flugzeuge
 |pages=[https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht?PPN=PPN815729995&amp;PHYSID=PHYS_0022&amp;DMDID=DMDLOG_0009 18–20]
 |publisher=[[Automobil und Aviatik AG]]
 |date=1911
 |language=de
 |url=https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN815729995
}}

*{{cite book
 |last1=Krzyzan
 |first1=Marian
 |last2=Steinle
 |first2=Holger
 |title=Die Jeannin-Stahltaube A.180/14
 |publisher=Mittler
 |location=Herford; Bonn
 |year=1989
 |language=de
 |isbn=3-8132-0313-1
}}

*{{cite journal
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Die Flugmotore auf dem III. Pariser Salon
 |journal=Flugsport
 |volume=IV
 |issue=1
 |publisher=Oskar Ursinus
 |location=Frankfurt am Main
 |language=de
 |year=1912
 |pages=14–15
 |url=https://books.google.com/books?id=opSiDAAAQBAJ
}}

*{{cite journal
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Der Sieg des deutschen Motors
 |journal=Österreichische Flug-Zeitschrift
 |publisher=Österreichischer Flugtechnischer Verein
 |location=Wien
 |language=de
 |year=1914
 |page=99
 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/012313162
 |oclc=33911622
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=Aviatik B-Types, Windsock Datafile No.102
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2003
 |edition=
 |isbn=1-902207-57-2
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=The Taube at War, Windsock Datafile No.104
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2004
 |edition=
 |isbn=1-902207-59-9
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=LVG B.I, Windsock Datafile No.98
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2003
 |edition=
 |isbn=1-902207-53-X
}}

*{{cite book
 |author=Smithsonian Institution NASM
 |title=Milestones of Aviation
 |publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor
 |year=1995
 |edition=Second
 |isbn=0-88363-661-1
 |url=https://books.google.com/books?id=fdzcZT2lrZoC
}}

{{Argus aeroengines}}
{{aeroengine-specs}}
[[വർഗ്ഗം:ആർഗസ് എയർക്രാഫ്റ്റ് എഞ്ചിനുകൾ]]</text>
      <sha1>ayco9ovi0a4yesuweurpfijie8f3y68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632057</id>
      <parentid>4632028</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഗ്രന്ഥസൂചി */</comment>
      <origin>4632057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6183" sha1="4wtmfhyy7jf1zq754wtt79uxwavfhej" xml:space="preserve">{|{{Infobox aircraft begin
 |name  =ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്
 |image = File:Argus As 1 Flugwerft Schleissheim.jpg
 |caption= [[Deutsches Museum Flugwerft Schleissheim|ബെർലിൻ ഡ്യുഷെസ് ടെക്നിക്സ് മ്യൂസിയത്തിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന് എൻജിൻ
}}{{Infobox Aircraft Engine
 |type              =Piston aero-engine
 |national origin   =Germany
 |manufacturer      =[[Argus Motoren|Argus]]
 |designer          =
 |first run         =c.1911
 |major applications=[[Sikorsky Ilya Muromets]]
 |produced          =c.1911-1913
 |number built      =
 |program cost      =
 |Total program cost=
 |unit cost         =
 |developed from    =[[Argus 70 hp]]
 |variants with their own articles =
}}
|}
'''ആർഗസ് എഎസ് ഒന്ന്'''  ഒരു നാല് സിലിണ്ടർ, വാട്ടർ-കൂൾഡ്, എയർക്രാഫ്റ്റ് എഞ്ചിൻ '''ആണ്.''' 1913 ൽ ആർഗസ് മോട്ടോറെൻ [[ജർമ്മനി|ജർമ്മനിയിൽ]] നിർമ്മിച്ചു. &lt;ref name=&quot;MilFact&quot;&gt;[http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=584 Military Factory: ''Sikorsky II'ya Murometz'']&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{Cite book|title=MILESTONES OF AVIATION|url=https://archive.org/details/usspecialoperati0000unse_h2p9|last=Smithsonian Institution NASM|publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor|year=1995|isbn=0-88363-661-1|edition=Second}}&lt;/ref&gt; 

== ഉപയോഗങ്ങൾ ==

* [[Sikorsky Russky Vityaz|സിക്കോർസ്‌കി റസ്‌കി വിറ്റാസ്]]
* [[Sikorsky Ilya Muromets|സിക്കോർസ്‌കി ഇല്യ മുരോമെറ്റ്സ്]]

== സവിശേഷതകൾ ==
=== പൊതു സവിശേഷതകൾ ===

* '''തരം:''' നാല് സിലിണ്ടർ, ദ്രാവകം ഉപയോഗിച്ച് തണുപ്പിക്കുന്ന പിസ്റ്റൺ എൻജിൻ
* '''ബോർ:''' 140മില്ലിമീറ്റർ. (5.5in)
* '''സ്ട്രോക്ക്:''' 140മില്ലിമീറ്റർ. (5.5in.)
* '''ഡിസ്പ്ലേസ്മെന്റ്:''' 8.6 ലിറ്റർ (524.6 cu.in.)
* '''ഡ്രൈ ഭാരം:''' 170 കിലോഗ്രാം. (374 lb.)

=== ഘടകങ്ങൾ ===

* '''വാൽവ് ട്രെയിൻ:''' ഓഎച്ച്‍വി

===പ്രകടനം ===

* ''പവർ ഔട്ട്പുട്ട്:''' 100 [[കുതിരശക്തി]] (75&amp;nbsp;കിലോവാട്ട്)&lt;ref name=&quot;MilFact&quot;&gt;[http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=584 Military Factory: ''Sikorsky II'ya Murometz'']&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smith1&quot;&gt;{{cite book|title=MILESTONES OF AVIATION|url=https://archive.org/details/usspecialoperati0000unse_h2p9|author=Smithsonian Institution NASM|publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor|year=1995|isbn=0-88363-661-1|edition=Second}}&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==
* എയർക്രാഫ്റ്റ് എൻജിനുകളുടെ പട്ടിക

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}
===ഗ്രന്ഥസൂചി===

*{{cite book
 |title=Airplane Engine Encyclopedia: An Alphabetically Arranged Compilation Of All Available Data On The World's Airplane Engines
 |last=Angle
 |first=Glenn Dale
 |year=1921 
 |publisher=Otterbein Press
 |page=[https://archive.org/details/AirplaneEngineEncyclopedia/page/n53/mode/2up 49]
 |url=https://archive.org/details/AirplaneEngineEncyclopedia
 |ol=23525261M
}}

*{{cite book
 |last=Huth
 |first=Fritz
 |title=Motoren für Flugzeuge und Luftschiffe
 |pages=73, 188
 |publisher=R. C. Schmidt &amp; co.
 |location=Berlin
 |year=1914
 |language=de
 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001646423
 |oclc=11492610
}}

*{{cite book
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Aviatik-Flugzeuge
 |pages=[https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht?PPN=PPN815729995&amp;PHYSID=PHYS_0022&amp;DMDID=DMDLOG_0009 18–20]
 |publisher=[[Automobil und Aviatik AG]]
 |date=1911
 |language=de
 |url=https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN815729995
}}

*{{cite book
 |last1=Krzyzan
 |first1=Marian
 |last2=Steinle
 |first2=Holger
 |title=Die Jeannin-Stahltaube A.180/14
 |publisher=Mittler
 |location=Herford; Bonn
 |year=1989
 |language=de
 |isbn=3-8132-0313-1
}}

*{{cite journal
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Die Flugmotore auf dem III. Pariser Salon
 |journal=Flugsport
 |volume=IV
 |issue=1
 |publisher=Oskar Ursinus
 |location=Frankfurt am Main
 |language=de
 |year=1912
 |pages=14–15
 |url=https://books.google.com/books?id=opSiDAAAQBAJ
}}

*{{cite journal
 |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;
 |title=Der Sieg des deutschen Motors
 |journal=Österreichische Flug-Zeitschrift
 |publisher=Österreichischer Flugtechnischer Verein
 |location=Wien
 |language=de
 |year=1914
 |page=99
 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/012313162
 |oclc=33911622
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=Aviatik B-Types, Windsock Datafile No.102
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2003
 |edition=
 |isbn=1-902207-57-2
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=The Taube at War, Windsock Datafile No.104
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2004
 |edition=
 |isbn=1-902207-59-9
}}

*{{cite book
 |last=Grosz
 |first=P M
 |title=LVG B.I, Windsock Datafile No.98
 |publisher=Albatros Productions
 |location=Berkhamsted
 |year=2003
 |edition=
 |isbn=1-902207-53-X
}}

*{{cite book
 |author=Smithsonian Institution NASM
 |title=Milestones of Aviation
 |publisher=Beaux Arts Editions; Greenwood, John T, Editor
 |year=1995
 |edition=Second
 |isbn=0-88363-661-1
 |url=https://books.google.com/books?id=fdzcZT2lrZoC
}}

{{Argus aeroengines}}

[[വർഗ്ഗം:ആർഗസ് എയർക്രാഫ്റ്റ് എഞ്ചിനുകൾ]]</text>
      <sha1>4wtmfhyy7jf1zq754wtt79uxwavfhej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരിങ്കോളി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>501014</id>
    <revision>
      <id>4632111</id>
      <parentid>4088219</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Praveenp</username>
        <id>271</id>
      </contributor>
      <comment>+ img</comment>
      <origin>4632111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10892" sha1="9uew0ytsfyfcbikkgolr1gmztls5z0b" xml:space="preserve">{{PU|Karinkoli}}
{{Infobox Paranormalcreatures
|Creature_Name = '''കരിങ്കോളി'''
|Image_Name = Imaginary Karinkoli snake.svg
|Image_Caption = കരിങ്കോളി സർപ്പം
|Grouping = പാമ്പുകൾ
|AKA = മഞ്ഞക്കോളി, കരിവെതല, കരിചാത്തി
|Country = [[ഇന്ത്യ]]
|Last_Sighted = 1958-ന് മുമ്പ്&lt;ref name=&quot;വനസ്മരണകൾ&quot;/&gt;
|Region = [[കേരളം]]
|Habitat = പശ്ചിമഘട്ടം
|Status = സാങ്കല്പികം
}}
[[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] വനാന്തരങ്ങളിൽ ഉണ്ടെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിച്ചിരുന്ന ഒരു [[പാമ്പ്|പാമ്പാണ്]] '''കരിങ്കോളി'''&lt;ref name=&quot;അടിയോടി&quot;&gt;{{cite book |author1=കേണോത്ത് ജി. അടിയോടി |title=കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ |publisher=മാതൃഭൂമി ബുക്സ് |isbn=8182641470}}&lt;/ref&gt;. മഞ്ഞക്കോളി, കരിവെതല, കരിചാത്തി എന്നീ പേരുകളിലും ഈ സാങ്കല്പിക സർപ്പം അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്&lt;ref name=&quot;തലയിൽപ്പൂ&quot;&gt;{{cite news |author1=സനു തിരുവാർപ്പ് |title=തലയിൽ പൂവുള്ള കരിങ്കോളിപ്പാമ്പ് കേരളത്തിലുണ്ടോ? |url=https://www.manoramaonline.com/technology/science/rare-snake-in-kerala.html |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |publisher=മലയാള മനോരമ |date=27 മേയ് 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160530055839/https://www.manoramaonline.com/technology/science/rare-snake-in-kerala.html |archivedate=30 മേയ് 2016}}&lt;/ref&gt;. [[കേണോത്ത് ജി. അടിയോടി|ഡോ. കെ.ജി. അടിയോടിയുടെ]] ''കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ, ''കരിങ്കോളി - ഒരു പ്രശ്നസർപ്പം'' എന്ന തലക്കെട്ടിൽ ഈ പാമ്പിനെ വിശദമായി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്&lt;ref name=&quot;അടിയോടി&quot; /&gt;. [[എൻ. പരമേശ്വരൻ]] തന്റെ ''വനസ്മരണകൾ'' എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ''ചെന്തുരുണി മലയിലെ കോഴിപ്പൂവൻ'' എന്ന അദ്ധ്യായത്തിൽ പതിനാറ് അടി നീളവും പതിനാല് ഇഞ്ച് വണ്ണവുമുള്ള കരിങ്കോളിയേയും ഇണയേയും കൊന്ന് കണ്ടതായി പറയുന്നുണ്ട്&lt;ref name=&quot;വനസ്മരണകൾ&quot;&gt;{{cite book |author1= എൻ. പരമേശ്വരൻ |title=വനസ്മരണകൾ |date=1958 |pages=29-35 |url=https://archive.org/details/1958vanasmaranak0000npar/page/n35/mode/2up |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020}}&lt;/ref&gt;. [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[പ്ലാശനാൽ|പ്ലാശനാല്]] വെച്ച് [[കുര്യാക്കോസ് ഏലിയാസ് ചാവറ|ചാവറയച്ചനും]] കരിങ്കോളിയും തമ്മിൽ ഏറ്റുമുട്ടിയെന്നും അച്ചൻ കരിങ്കോളിയെ ശാസിച്ച് തിരിച്ചയച്ചെന്നും കഥയുണ്ട്&lt;ref name=&quot;ലജീച&quot;&gt;{{cite web |title=ചാവറ പിതാവിന്റെ ലഘുജീവചരിത്രം |url=http://www.chavaralibrary.in/UploadedFiles/Biography/Biography_PDF_Life%20History%20of%20Saint%20Chavara3_18_2019_2_41_44_AM.pdf |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |format=പി.ഡി.എഫ്.}}&lt;/ref&gt;.


==വിവരണം==
കേരളത്തിൽ പരക്കെ ഉണ്ടെന്ന് വിശ്വസിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, വയനാടൻ കാടുകളിലും [[നെല്ലിയാമ്പതി]] മുതൽ [[പെരിയാർ]] വരെയുള്ള ഭാഗത്ത്  ഇന്നും ഇവയുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവരുണ്ട്. വലിയ കമുകിന്റെ വലിപ്പമുള്ള, കരിനീല / കരിംകറുപ്പ് നിറമുള്ള പാമ്പായാണ് കരിങ്കോളിയെ സങ്കല്പിക്കുന്നത്. സാധാരണ ഇണകളായി കാണപ്പെടുന്നു. ആൺപാമ്പിനെ പൂവൻ എന്നും പെൺപാമ്പിനെ പിട എന്നും വിളിക്കുന്നു. പൂവന്റെ തലയിൽ കോഴിയുടേത് പോലുള്ള പൂവ് ഉണ്ടായിരിക്കും. പൂവൻ ആക്രമിക്കുമ്പോൾ [[കോഴി]] കൂവുന്നത് പോലെയുള്ള ശബ്ദവും ഉണ്ടാക്കുമത്രേ. പിടപ്പാമ്പ് പിടക്കോഴി കൊക്കുന്നത് പോലുള്ള ശബ്ദമാവും ഉണ്ടാക്കുക. വലിയ ജീവികളെ ഭക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ഇവ, വേട്ടയാടുമ്പോഴും മറ്റും ഇണയിൽ നിന്ന് വളരെ അകന്ന് മാറിപോകാതെയിരിക്കാൻ ഇടയ്ക്കിടെ ചൂളമടിച്ച് കൊണ്ടിരിക്കും എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ആൺപാമ്പിന്റെ കഴുത്തിൽ [[മൂർഖൻ]] പാമ്പുകളുടെ കഴുത്തിലെ കണ്ണടയടയാളം പോലെ ഒരു അമ്പിന്റെ തല പോലെയുള്ള അടയാളം ഉണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്.

മനുഷ്യരെ ആക്രമിക്കാൻ മടിയില്ലാത്ത പാമ്പുകളാണ് കരിങ്കോളി എന്നാണ് വിശ്വാസം. ഇണയെ കൊന്നാൽ സമീപത്ത് തന്നെയുള്ള ജീവനോടെയുള്ള ഇണ ഉടൻ തന്നെ എത്തി പ്രതികാരം ചെയ്യും  എന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്.

പടമുരിയുന്ന സമയങ്ങളിൽ, തലയിൽ ബാക്കി നിൽക്കുന്ന തൊലിയുടെ ഭാഗങ്ങളോടുകൂടിയ [[രാജവെമ്പാല]]യേയും മറ്റും കണ്ട് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതാവാം കരിങ്കോളിയുടെ തലയിലെ പൂവ് എന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. എന്നാൽ സ്വനപേടകമില്ലാത്ത ജീവികളാണ് പാമ്പുകൾ എന്നത് കൊണ്ട്, ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്ന പാമ്പുകൾ എന്ന സങ്കല്പം തെറ്റാണെന്നാണ് ശാസ്ത്രമതം&lt;ref name=&quot;തലയിൽപ്പൂ&quot; /&gt;.

==സമാനമായ മറ്റ് ജീവികൾ==
[[ആഫ്രിക്ക]]ൻ വനാന്തരങ്ങളിൽ ക്രോവിങ് ക്രസ്റ്റഡ് കോബ്ര (Crowing crested cobra) എന്ന പാമ്പുവർഗ്ഗത്തിൽ പെടുന്ന ഒരു ജീവിയുണ്ടെന്ന് തദ്ദേശവാസികൾ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട്&lt;ref name=&quot;TCCC&quot;&gt;{{cite web |author1=Darren Naish |title=The Crowing crested cobra |url=https://blogs.scientificamerican.com/tetrapod-zoology/the-crowing-crested-cobra/ |language=ഇംഗ്ലീഷ് |publisher=SCIENTIFIC AMERICAN |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228125639/https://blogs.scientificamerican.com/tetrapod-zoology/the-crowing-crested-cobra/ |archivedate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |date=21 നവംബർ 2011}}&lt;/ref&gt;. കരിങ്കോളിയുമായി തികഞ്ഞ സാദൃശ്യമുള്ള ഈ ജീവിയും നിലവിലുള്ള ഒന്നാണെന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല&lt;ref name=&quot;CryptidProfile&quot;&gt;{{cite web |author1=Adam Benedict |title=Cryptid Profile: The Crowing Crested Cobra |url=https://pinebarrensinstitute.com/cryptids/2018/8/18/cryptid-profile-the-crowing-crested-cobra |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228131018/https://pinebarrensinstitute.com/cryptids/2018/8/18/cryptid-profile-the-crowing-crested-cobra |archivedate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |language=ഇംഗ്ലീഷ് |date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2018}}&lt;/ref&gt;. [[യൂറോപ്യൻ|യൂറോപ്യൻ]] മിത്തുകളിലെ [[ബാസിലിസ്ക്]] (Basilisk) കരിങ്കോളിയുമായി സാദൃശ്യമുള്ള സർപ്പമാണ്&lt;ref name=&quot;WarsawBasilisk&quot;&gt;{{cite web |title=On the Trail of the Warsaw Basilisk |url=https://www.smithsonianmag.com/history/on-the-trail-of-the-warsaw-basilisk-5691840/ |author1=Mike Dash| publisher=സ്മിത്സോണിയൻ മാഗസിൻ |accessdate=28 ഫെബ്രുവരി 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140519025350/https://www.smithsonianmag.com/history/on-the-trail-of-the-warsaw-basilisk-5691840/ |archivedate=19 മേയ് 2014 |language=ഇംഗ്ലീഷ് |date=23 ജൂലൈ 2012}}&lt;/ref&gt;. സർപ്പങ്ങളുടെ രാജാവാണ് ബാസിലിസ്ക് എന്നാണ് വിശ്വാസം.
==അവലംബം==
{{reflist}}

[[വർഗ്ഗം:യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടോ എന്നുറപ്പില്ലാത്ത ജീവികൾ]]</text>
      <sha1>9uew0ytsfyfcbikkgolr1gmztls5z0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഭാരത് ബയോടെക്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>513397</id>
    <revision>
      <id>4632171</id>
      <parentid>3655836</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10574" sha1="ellshrswp70k8d33gm8jd0t6hvxraq4" xml:space="preserve">{{PU|Bharat Biotech}}
{{Infobox company
| name = Bharat Biotech Limited
| logo = File:Logo Bharat Biotech.jpg
| logo_size = 250px
| type = [[Private Limited Company|സ്വകാര്യം]]
| industry = [[Pharmaceuticals|ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്]]
| foundation = 1996
| location = [[Hyderabad]], [[India]]
| key_people = Dr. Krishna M. Ella
| products = ROTAVAC&lt;ref&gt;{{cite web |title=WHO prequalifies new rotavirus vaccine |url=https://www.who.int/medicines/news/2018/prequalified_new-rotavirus_vaccine/en/ |website=WHO |accessdate=2 July 2020}}&lt;/ref&gt;, TypbarTCV&lt;ref&gt;{{cite web |title=WHO recommends use of first typhoid conjugate vaccine |url=https://www.who.int/immunization/newsroom/press/who_recommends_use_first_typhoid_conjugate_vaccine/en/ |website=WHO |accessdate=2 July 2020}}&lt;/ref&gt;, Biopolio, Comvac and JENVAC
| num_employees = 
| parent = 
| subsid = Chiron Behring Vaccines &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Bureau|first=Our|title=Bharat Biotech buys Chiron Behring Vaccines from GSK|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/bharat-biotech-buys-chiron-behring-vaccines-from-gsk/article26279438.ece|access-date=2020-07-01|website=The Hindu BusinessLine|language=en}}&lt;/ref&gt;
| homepage = {{url|https://www.bharatbiotech.com/}}
| footnotes = 
}}
ഇന്ത്യയിലെ [[ഹൈദരാബാദ്]] ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു [[Medication|ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്]] കമ്പനിയാണ് '''ഭാരത് ബയോടെക് ലിമിറ്റഡ്''' അഥവാ '''ഭാരത് ബയോടെക് ഇന്റർനാഷണൽ ലിമിറ്റഡ്'''. [[Vaccine|വാക്സിനുകൾ]], ബയോ തെറാപ്പിറ്റിക്സ്, ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയാണ് കമ്പനിയുടെ പ്രധാന ഉല്പന്നങ്ങൾ.&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;{{cite web |title=Bharat Biotech International Ltd |url=https://www.bloomberg.com/profile/company/7535940Z:IN |website=www.bloomberg.com |accessdate=3 July 2020}}&lt;/ref&gt; ഭാരത് ബയോടെക്കിന്റെ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രം [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദിലെ]] [[Genome Valley|ജീനോം വാലിയിലാണ്]].&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot; /&gt; നിലവിൽ 700-ൽ അധികം ജീവനക്കാരുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;a&quot;&gt;{{cite web |title=Leading Biotech Vaccine Manufacturers in India - Bharat Biotech |url=https://www.bharatbiotech.com/overview.html |website=www.bharatbiotech.com |accessdate=30 June 2020}}&lt;/ref&gt; ആഗോളമായിത്തന്നെ കമ്പനിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot; /&gt; [[ചിക്കുൻ‌ഗുനിയ]],&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bharat Biotech's Zika, Chikungunya vaccines to enter Phase II trials; focus now on private label market |url=https://www.moneycontrol.com/news/business/companies/bharat-biotechs-zika-chikungunya-vaccines-to-enter-phase-ii-trials-focus-now-on-private-label-market-3633391.html |work=Moneycontrol}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=CEPI, 치쿤구니아 백신 개발 위해 국제백신연구소-바라트 바이오텍 컨소시엄에 최대 1410만달러 지원 |url=https://www.newswire.co.kr/newsRead.php?no=905832 |work=CEPI, 치쿤구니아 백신 개발 위해 국제백신연구소-바라트 바이오텍 컨소시엄에 최대 1410만달러 지원 - 뉴스와이어 |date=3 June 2020 |language=ko}}&lt;/ref&gt; [[സിക വൈറസ് രോഗം|സിക]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bharat Biotech gets breakthrough in developing Zika vaccine |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/healthcare/biotech/pharmaceuticals/bharat-biotech-gets-breakthrough-in-developing-zika-vaccine/articleshow/50835450.cms?from=mdr |work=The Economic Times |date=4 February 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=CEPI awards up to US$14.1million to consortium of IVI and Bharat Biotech to advance development of Chikungunya vaccine in collaboration with Ind-CEPI – IVI |url=https://www.ivi.int/cepi-awards-up-to-us14-1million-to-consortium-of-ivi-and-bharat-biotech-to-advance-development-of-chikungunya-vaccine-in-collaboration-with-ind-cepi/ |website=www.ivi.int |publisher=International Vaccine Institute |accessdate=30 June 2020}}&lt;/ref&gt; തുടങ്ങിയ [[വൈറസ്]] രോഗങ്ങൾക്ക് വാക്സിനുകൾ ആദ്യമായി വികസിപ്പിച്ചവരിൽ പ്രധാനിയാണ് കമ്പനി. ജാപ്പനീസ് എൻസെഫലൈറ്റിസിനുള്ള വാക്സിനുകളും കമ്പനി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Singh |first1=Anit |last2=Mitra |first2=Monjori |last3=Sampath |first3=Gadey |last4=Venugopal |first4=P. |last5=Rao |first5=J. Venkateswara |last6=Krishnamurthy |first6=B. |last7=Gupta |first7=Mukesh Kumar |last8=Sri Krishna |first8=S. |last9=Sudhakar |first9=B. |last10=Rao |first10=N. Bhuvaneswara |last11=Kaushik |first11=Yashpal |last12=Gopinathan |first12=K. |last13=Hegde |first13=Nagendra R. |last14=Gore |first14=Milind M. |last15=Krishna Mohan |first15=V. |last16=Ella |first16=Krishna M. |title=A Japanese Encephalitis Vaccine From India Induces Durable and Cross-protective Immunity Against Temporally and Spatially Wide-ranging Global Field Strains |journal=Journal of Infectious Diseases |date=1 September 2015 |volume=212 |issue=5 |pages=715–725 |doi=10.1093/infdis/jiv023}}&lt;/ref&gt;

==കോവിഡ്-19-നുള്ള മരുന്ന്==
[[കോവിഡ് -19]]-നുള്ള ഒരു മരുന്ന് വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസ്]] ആസ്ഥാനമായുള്ള കമ്പനിയായ ഫ്ലൂജെൻ, [[University of Wisconsin-Madison|വിസ്കോൺസിൻ-മാഡിസൺ സർവകലാശാല]] എന്നിവയുമായി പങ്കാളിത്തമുണ്ടെന്ന് 2020 ഏപ്രിലിൽ കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=UW-Madison, Flugen, Bharat Biotech to develop coroflu, a coronavirus vaccine |url=https://ghi.wisc.edu/uw-madison-flugen-bharat-biotech-to-develop-coroflu-a-coronavirus-vaccine/ |website=Global Health Institute |accessdate=30 June 2020 |archive-date=2021-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210135626/https://ghi.wisc.edu/uw-madison-flugen-bharat-biotech-to-develop-coroflu-a-coronavirus-vaccine/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bharat Biotech ties up with US varsity for Covid vaccine |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bharat-biotech-ties-up-with-us-varsity-for-covid-vaccine/story-dyJPOzW2G2rXcwsa9XV3tL.html |work=Hindustan Times |date=20 May 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt; 2020 മേയ് മാസത്തിൽ ഐസി‌എം‌ആർ - നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജി പൂർണ്ണമായും തദ്ദേശീയമായ COVID-19 വാക്സിൻ വികസിപ്പിക്കുന്നതിന് അംഗീകാരം നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ICMR teams up with Bharat Biotech to develop Covid-19 vaccine |url=https://www.livemint.com/news/india/icmr-teams-up-with-bharat-biotech-to-develop-covid-19-vaccine-11589038719666.html |work=Livemint |date=9 May 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chakrabarti |first1=Angana |title=India to develop 'fully indigenous' Covid vaccine as ICMR partners with Bharat Biotech |url=https://theprint.in/health/india-to-develop-fully-indigenous-covid-vaccine-as-icmr-partners-with-bharat-biotech/418180/ |work=ThePrint |date=10 May 2020}}&lt;/ref&gt; ഘട്ടം I, II ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ ഡിസിജിഐയിൽ നിന്ന് [[കോവാക്സിൻ]] എന്ന കോവിഡ് -19 വാക്സിൻ മനുഷ്യനിൽ പരീക്ഷിക്കാൻ ജൂൺ 29 ന് കമ്പനിക്ക് അനുമതി നൽകി.&lt;ref&gt;{{cite news |title=India's First COVID-19 Vaccine Candidate Approved for Human Trials |url=https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/29/world/asia/29reuters-health-coronavirus-india-vaccine.html |work=The New York Times |date=29 June 2020 |access-date=2020-07-04 |archive-date=2021-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213041617/https://www.nytimes.com/reuters/2020/06/29/world/asia/29reuters-health-coronavirus-india-vaccine.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Human trial of India coronavirus vaccine announced |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-53230607 |work=BBC News |date=30 June 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bharat Biotech’s Covid vaccine 1st in India to get approval for human trials |url=https://indianexpress.com/article/india/bharat-biotechs-covid-vaccine-1st-in-india-to-get-approval-for-human-trials-6482403/ |work=The Indian Express |date=30 June 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Covaxin: India’s first COVID19 vaccine candidate from Bharat Biotech to begin human trials; check details |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/health/covaxin-bharat-biotech-coronavirus-vaccine-india-first-covid19-vaccine-latest-updates/2008500/ |work=The Financial Express |date=30 June 2020}}&lt;/ref&gt; [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌|ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ]] കസൗലിയിലുള്ള സെൻട്രൽ ഡ്രഗ്സ് ലബോറട്ടറി (CDL) ബാരത് ബയോടെക്കിന്റെ കാേവാക്സിന് മുൻഗണന നൽകികൊണ്ട് ഇതിന്മേൽ പരീക്ഷണ നിരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി.

==അവലംബം==
{{Reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
*{{official|https://www.bharatbiotech.com/}}

[[വർഗ്ഗം:വാക്സിൻ നിർമ്മാതാക്കൾ]]</text>
      <sha1>ellshrswp70k8d33gm8jd0t6hvxraq4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Gnoeee/Actress</title>
    <ns>2</ns>
    <id>516706</id>
    <revision>
      <id>4632234</id>
      <parentid>4620277</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4632234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11782" sha1="rwycrp6fu7tlgodq9tnoca1yeb55nmu" xml:space="preserve">{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item  WHERE {  ?item wdt:P31 wd:Q11344.  }
|section=17
|sort=P17
|columns=label:Article,P2101,P246,P1086,P1001
}}


== Misc ==
{| class='wikitable sortable'
! Article
! melting point
! മൂലകത്തിന്റെ സൂത്രവാക്യം
! ആറ്റോമിക സംഖ്യ
! ബാധകമാകുന്ന നിയമമണ്ഡലം
|-
| [[ഹൈഡ്രജൻ]]
| -259.14 സെൽഷ്യസ്
| H
| 1
| 
|-
| [[ഹീലിയം]]
| -272.05 സെൽഷ്യസ്
| He
| 2
| 
|-
| [[ലിഥിയം]]
| 180.5 സെൽഷ്യസ്
| Li
| 3
| 
|-
| [[ബെറിലിയം]]
| 2349 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;1278 സെൽഷ്യസ്
| Be
| 4
| 
|-
| [[ബോറോൺ]]
| 2077 സെൽഷ്യസ്
| B
| 5
| 
|-
| [[കാർബൺ]]
| 
| C
| 6
| 
|-
| [[നൈട്രജൻ]]
| 
| N
| 7
| 
|-
| [[ഓക്സിജൻ]]
| 
| O
| 8
| 
|-
| [[ഫ്ലൂറിൻ]]
| -363 ഫാരൺഹീറ്റ്
| F
| 9
| 
|-
| [[നിയോൺ]]
| -248.6 സെൽഷ്യസ്
| Ne
| 10
| 
|-
| [[സോഡിയം]]
| 97.78 സെൽഷ്യസ്
| Na
| 11
| 
|-
| [[മഗ്നീഷ്യം]]
| 649 സെൽഷ്യസ്
| Mg
| 12
| 
|-
| [[അലൂമിനിയം]]
| 1220 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;660 സെൽഷ്യസ്
| Al
| 13
| 
|-
| [[സിലിക്കൺ]]
| 2570 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Si
| 14
| 
|-
| [[ഫ്രാൻസിയം]]
| 
| Fr
| 87
| 
|-
| [[ഫോസ്ഫറസ്]]
| 
| P
| 15
| 
|-
| [[ഇരുമ്പ്]]
| 1538 സെൽഷ്യസ്
| Fe
| 26
| 
|-
| [[ഗന്ധകം]]
| 
| S
| 16
| 
|-
| [[ക്ലോറിൻ]]
| 
| Cl
| 17
| 
|-
| [[ആർഗോൺ]]
| -189.34 സെൽഷ്യസ്
| Ar
| 18
| 
|-
| [[പൊട്ടാസ്യം]]
| 336.4 കെൽവിൻ&lt;br/&gt;63.2 സെൽഷ്യസ്
| K
| 19
| 
|-
| [[കാൽ‌സ്യം|കാൽ സ്യം]]
| 838.85 സെൽഷ്യസ്
| Ca
| 20
| 
|-
| [[കറുത്തീയം]]
| 328 സെൽഷ്യസ്&lt;br/&gt;621 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Pb
| 82
| 
|-
| [[സ്കാൻഡിയം]]
| 1540.85 സെൽഷ്യസ്
| Sc
| 21
| 
|-
| [[ടൈറ്റാനിയം]]
| 1941 കെൽവിൻ&lt;br/&gt;1670 സെൽഷ്യസ്
| Ti
| 22
| 
|-
| [[വനേഡിയം]]
| 1887 സെൽഷ്യസ്
| V
| 23
| 
|-
| [[ക്രോമിയം]]
| 1907 സെൽഷ്യസ്
| Cr
| 24
| 
|-
| [[മാംഗനീസ്]]
| 2271 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;1243 സെൽഷ്യസ്
| Mn
| 25
| 
|-
| [[റീനിയം]]
| 
| Re
| 75
| 
|-
| [[കൊബാൾട്ട്]]
| 2719 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;1768 കെൽവിൻ&lt;br/&gt;1495 സെൽഷ്യസ്
| Co
| 27
| 
|-
| [[ടങ്സ്റ്റൺ]]
| 6170 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;3410 സെൽഷ്യസ്
| W
| 74
| 
|-
| [[നിക്കൽ]]
| 2831 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;1728 കെൽവിൻ&lt;br/&gt;1455 സെൽഷ്യസ്
| Ni
| 28
| 
|-
| [[ഓസ്മിയം]]
| 
| Os
| 76
| 
|-
| [[ചെമ്പ്]]
| 1981 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;1085 സെൽഷ്യസ്
| Cu
| 29
| 
|-
| [[നാകം]]
| 419 സെൽഷ്യസ്
| Zn
| 30
| 
|-
| [[ഗാലിയം]]
| 
| Ga
| 31
| 
|-
| [[ജെർമേനിയം]]
| 
| Ge
| 32
| 
|-
| [[ആർസെനിക്]]
| 1135 ഫാരൺഹീറ്റ്
| As
| 33
| 
|-
| [[സെലീനിയം]]
| 392 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Se
| 34
| 
|-
| [[ഇറിഡിയം]]
| 
| Ir
| 77
| 
|-
| [[ബ്രോമിൻ]]
| 
| Br
| 35
| 
|-
| [[പ്ലാറ്റിനം]]
| 
| Pt
| 78
| 
|-
| [[ക്രിപ്റ്റോൺ]]
| 
| Kr
| 36
| 
|-
| [[റൂബിഡിയം]]
| 
| Rb
| 37
| 
|-
| [[സ്വർണം]]
| 1064.18 സെൽഷ്യസ്
| Au
| 79
| 
|-
| [[രസം (മൂലകം)|രസം]]
| -37.89 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;-38.83 സെൽഷ്യസ്
| Hg
| 80
| 
|-
| [[താലിയം]]
| 
| Tl
| 81
| 
|-
| [[സ്ട്രോൺഷിയം]]
| 
| Sr
| 38
| 
|-
| [[യിട്രിയം]]
| 2732 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Y
| 39
| 
|-
| [[ബിസ്മത്]]
| 
| Bi
| 83
| 
|-
| [[പൊളോണിയം]]
| 
| Po
| 84
| 
|-
| [[ആസ്റ്ററ്റീൻ]]
| 
| At
| 85
| 
|-
| [[സിർകോണിയം]]
| 3375 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Zr
| 40
| 
|-
| [[നയോബിയം|നിയോബിയം]]
| 
| Nb
| 41
| 
|-
| [[മൊളിബ്ഡിനം]]
| 4752 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Mo
| 42
| 
|-
| [[ടെക്നീഷ്യം]]
| 2170 സെൽഷ്യസ്
| Tc
| 43
| 
|-
| [[റുഥീനിയം]]
| 
| Ru
| 44
| 
|-
| [[റോഡിയം]]
| 3571 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Rh
| 45
| 
|-
| [[പലേഡിയം]]
| 
| Pd
| 46
| 
|-
| [[വെള്ളി]]
| 1761 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Ag
| 47
| 
|-
| [[കാഡ്മിയം]]
| 
| Cd
| 48
| 
|-
| [[ഇൻഡിയം]]
| 314 ഫാരൺഹീറ്റ്
| In
| 49
| 
|-
| [[വെളുത്തീയം]]
| 449 ഫാരൺഹീറ്റ്&lt;br/&gt;231.9 സെൽഷ്യസ്
| Sn
| 50
| 
|-
| [[യുറേനിയം]]
| 
| U
| 92
| 
|-
| [[ആന്റിമണി]]
| 1166 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Sb
| 51
| 
|-
| [[ടെലൂറിയം]]
| 842 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Te
| 52
| 
|-
| [[പ്ലൂട്ടോണിയം]]
| 
| Pu
| 94
| 
|-
| [[അയോഡിൻ]]
| 113.7 സെൽഷ്യസ്
| I
| 53
| 
|-
| [[നെപ്റ്റ്യൂണിയം]]
| 
| Np
| 93
| 
|-
| [[സെനൊൺ]]
| 
| Xe
| 54
| 
|-
| [[സീസിയം]]
| 
| Cs
| 55
| 
|-
| [[പ്രൊട്ടക്റ്റിനിയം]]
| 
| Pa
| 91
| 
|-
| [[ബേരിയം]]
| 727 സെൽഷ്യസ്
| Ba
| 56
| 
|-
| [[തോറിയം]]
| 
| Th
| 90
| 
|-
| [[ഹാഫ്നിയം]]
| 4041 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Hf
| 72
| 
|-
| [[ആക്റ്റിനിയം]]
| 
| Ac
| 89
| 
|-
| [[ടാന്റലം|ടാന്റാലം]]
| 5425 ഫാരൺഹീറ്റ്
| Ta
| 73
| 
|-
| [[റേഡിയം]]
| 
| Ra
| 88
| 
|-
| [[റഡോൺ]]
| 
| Rn
| 86
| 
|-
| ''[[:d:Q1139|ununennium]]''
| 
| Uue
| 119
| 
|-
| ''[[:d:Q1146|unbinilium]]''
| 
| Ubn
| 120
| 
|-
| [[റുഥർഫോർഡിയം]]
| 
| Rf
| 104
| 
|-
| [[ഡൂബ്നിയം]]
| 
| Db
| 105
| 
|-
| [[സീബോർഗിയം]]
| 
| Sg
| 106
| 
|-
| [[ബോറിയം]]
| 
| Bh
| 107
| 
|-
| [[ഹാസ്സിയം]]
| 
| Hs
| 108
| 
|-
| [[മെയ്റ്റ്നേറിയം]]
| 
| Mt
| 109
| 
|-
| [[ഡാംഷ്റ്റാറ്റിയം]]
| 
| Ds
| 110
| 
|-
| [[റോണ്ട്ഗെനിയം]]
| 
| Rg
| 111
| 
|-
| [[കോപ്പർനിഷ്യം]]
| 
| Cn
| 112
| 
|-
| [[നിഹോണിയം (മൂലകം)|നിഹോനിയം]]
| 
| Nh
| 113
| 
|-
| [[ഫ്ലെറോവിയം]]
| 
| Fl
| 114
| 
|-
| [[മോസ്കൊവിയം]]
| 
| Mc
| 115
| 
|-
| [[ലിവർമോറിയം]]
| 
| Lv
| 116
| 
|-
| [[ടെനസീൻ]]
| 
| Ts
| 117
| 
|-
| [[ഓഗനെസൺ]]
| 
| Og
| 118
| 
|-
| [[സീറിയം]]
| 
| Ce
| 58
| 
|-
| [[പ്രസിയോഡൈമിയം]]
| 1208 കെൽവിൻ
| Pr
| 59
| 
|-
| [[നിയോഡൈമിയം]]
| 
| Nd
| 60
| 
|-
| [[യൂറോപ്പിയം]]
| 
| Eu
| 63
| 
|-
| ''[[:d:Q1466|unbiunium]]''
| 
| Ubu
| 121
| 
|-
| [[ലാന്തനം]]
| 
| La
| 57
| 
|-
| [[പ്രൊമിതിയം]]
| 
| Pm
| 61
| 
|-
| [[സമേറിയം]]
| 
| Sm
| 62
| 
|-
| [[ഗാഡോലിനിയം]]
| 
| Gd
| 64
| 
|-
| [[ടെർബിയം]]
| 
| Tb
| 65
| 
|-
| [[ഡിസ്പ്രോസിയം]]
| 
| Dy
| 66
| 
|-
| [[ഹോമിയം]]
| 1734 കെൽവിൻ
| Ho
| 67
| 
|-
| [[എർബിയം]]
| 
| Er
| 68
| 
|-
| [[തൂലിയം]]
| 
| Tm
| 69
| 
|-
| [[യിറ്റെർബിയം]]
| 
| Yb
| 70
| 
|-
| [[ലുറ്റീഷ്യം]]
| 
| Lu
| 71
| 
|-
| [[അമെരിസിയം]]
| 
| Am
| 95
| 
|-
| [[ക്യൂറിയം]]
| 
| Cm
| 96
| 
|-
| [[ബെർകിലിയം]]
| 
| Bk
| 97
| 
|-
| [[കാലിഫോർണിയം]]
| 1173 കെൽവിൻ
| Cf
| 98
| 
|-
| [[ഐൻസ്റ്റീനിയം]]
| 
| Es
| 99
| 
|-
| [[ഫെർമിയം]]
| 
| Fm
| 100
| 
|-
| [[മെൻഡെലീവിയം]]
| 
| Md
| 101
| 
|-
| [[നോബെലിയം]]
| 
| No
| 102
| 
|-
| [[ലോറെൻസിയം]]
| 
| Lr
| 103
| 
|-
| ''[[:d:Q7425|Unbibium]]''
| 
| Ubb
| 122
| 
|-
| ''[[:d:Q54377|unbihexium]]''
| 
| Ubh
| 126
| 
|-
| ''[[:d:Q285877|distributed feedback laser]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q428629|untriunium]]''
| 
| Utu
| 131
| 
|-
| ''[[:d:Q428635|untribium]]''
| 
| Utb
| 132
| 
|-
| ''[[:d:Q428640|unbiennium]]''
| 
| Ube
| 129
| 
|-
| ''[[:d:Q428648|untrinilium]]''
| 
| Utn
| 130
| 
|-
| ''[[:d:Q428685|unbipentium]]''
| 
| Ubp
| 125
| 
|-
| ''[[:d:Q428692|unbiseptium]]''
| 
| Ubs
| 127
| 
|-
| ''[[:d:Q428703|unbioctium]]''
| 
| Ubo
| 128
| 
|-
| ''[[:d:Q428741|unbiquadium]]''
| 
| Ubq
| 124
| 
|-
| ''[[:d:Q428758|unbitrium]]''
| 
| Ubt
| 123
| 
|-
| ''[[:d:Q548592|untriennium]]''
| 
| Ute
| 139
| 
|-
| ''[[:d:Q868375|untrihexium]]''
| 
| Uth
| 136
| 
|-
| ''[[:d:Q869681|untrioctium]]''
| 
| Uto
| 138
| 
|-
| ''[[:d:Q1366419|untriseptium]]''
| 
| Uts
| 137
| 
|-
| ''[[:d:Q2399140|unquadennium]]''
| 
| Uqe
| 149
| 
|-
| ''[[:d:Q3029913|unquadnilium]]''
| 
| Uqn
| 140
| 
|-
| ''[[:d:Q3551918|unpentbium]]''
| 
| Upb
| 152
| 
|-
| ''[[:d:Q3551919|unpentnilium]]''
| 
| Upn
| 150
| 
|-
| ''[[:d:Q3551921|unpentunium]]''
| 
| Upu
| 151
| 
|-
| ''[[:d:Q3551924|unpenttrium]]''
| 
| Upt
| 153
| 
|-
| ''[[:d:Q3551926|unquadhexium]]''
| 
| Uqh
| 146
| 
|-
| ''[[:d:Q3551927|unquadbium]]''
| 
| Uqb
| 142
| 
|-
| ''[[:d:Q3551928|unquadoctium]]''
| 
| Uqo
| 148
| 
|-
| ''[[:d:Q3551929|unquadseptium]]''
| 
| Uqs
| 147
| 
|-
| ''[[:d:Q3551930|unquadpentium]]''
| 
| Uqp
| 145
| 
|-
| ''[[:d:Q3551931|unquadquadium]]''
| 
| Uqq
| 144
| 
|-
| ''[[:d:Q3551933|unquadtrium]]''
| 
| Uqt
| 143
| 
|-
| ''[[:d:Q3551935|unquadunium]]''
| 
| Uqu
| 141
| 
|-
| ''[[:d:Q3552038|untripentium]]''
| 
| Utp
| 135
| 
|-
| ''[[:d:Q3552040|untriquadium]]''
| 
| Utq
| 134
| 
|-
| ''[[:d:Q3552041|untritrium]]''
| 
| Utt
| 133
| 
|-
| ''[[:d:Q3855473|Metalli del blocco s]]''
| 
| 
| 
| 
|-
| ''[[:d:Q11289368|unsepttrium]]''
| 
| Ust
| 173
| 
|-
| ''[[:d:Q16307164|unseptbium]]''
| 
| Usb
| 172
| 
|-
| ''[[:d:Q16307168|unhexoctium]]''
| 
| Uho
| 168
| 
|-
| ''[[:d:Q16307173|unhexseptium]]''
| 
| Uhs
| 167
| 
|-
| ''[[:d:Q16307178|unhexpentium]]''
| 
| Uhp
| 165
| 
|-
| ''[[:d:Q19599218|unhexennium]]''
| 
| Uhe
| 169
| 
|-
| ''[[:d:Q22313918|unpentquadium]]''
| 
| Upq
| 154
| 
|-
| ''[[:d:Q22314315|unpentpentium]]''
| 
| Upp
| 155
| 
|-
| ''[[:d:Q30929350|unhexquadium]]''
| 
| Uhq
| 164
| 
|-
| ''[[:d:Q91655950|unpenthexium]]''
| 
| Uph
| 156
| 
|-
| ''[[:d:Q91655961|unpentseptium]]''
| 
| Ups
| 157
| 
|-
| ''[[:d:Q91655977|unpentoctium]]''
| 
| Upo
| 158
| 
|-
| ''[[:d:Q91655999|unhexnilium]]''
| 
| Uhn
| 160
| 
|-
| ''[[:d:Q92113383|unpentennium]]''
| 
| Upe
| 159
| 
|-
| ''[[:d:Q113084035|unhexunium]]''
| 
| Uhu
| 161
| 
|-
| ''[[:d:Q113084037|unhexbium]]''
| 
| Uhb
| 162
| 
|-
| ''[[:d:Q113084040|unhextrium]]''
| 
| Uht
| 163
| 
|-
| ''[[:d:Q113084043|unhexhexium]]''
| 
| Uhh
| 166
| 
|-
| ''[[:d:Q113084046|unseptnilium]]''
| 
| Usn
| 170
| 
|-
| ''[[:d:Q113084048|unseptunium]]''
| 
| Usu
| 171
| 
|-
| ''[[:d:Q116976565|unoctquadium]]''
| 
| Uoq
| 184
| 
|-
| ''[[:d:Q139808710|العواصف الشمسية العملاقة]]''
| 
| 
| 
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>rwycrp6fu7tlgodq9tnoca1yeb55nmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുഷ കേ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>520579</id>
    <revision>
      <id>4632257</id>
      <parentid>3971300</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T08:58:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4315" sha1="6p2a5b3sebdtlo6ct6iaf6runonsza9" xml:space="preserve">{{prettyurl|Musha Cay}}
&lt;!--{{short description|ബഹമാസിലെ ഒരു  ദ്വീപ്}}--&gt;
{{Infobox islands
| name                = Musha Cay
| island_type         = [[Cay]]
| location            = [[Atlantic Ocean]]
| pushpin_map         = Bahamas
| pushpin_map_caption = Location in the Bahamas
| area_sqmi           = 
| coordinates         = {{coord|23|53|35|N|76|15|40|W|region:BS_type:isle|display=title,inline}}
| archipelago         = [[Lucayan Archipelago]]
| country             = [[Bahamas]]
| population          = 
| population_as_of    = 
| website             = {{url|www.mushacay.com}}
}} 
തെക്കൻ [[ബഹാമാസ്|ബഹമാസിലെ]] [[Exuma|എക്സുമയിൽ]] സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ദ്വീപാണ് '''മുഷ കേ'''.  700 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയുള്ള ഇത് [[നാസോ|നസ്സാവുവിന്റെ]] {{Convert|85|mi|km}} തെക്കുകിഴക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ജാലവിദ്യക്കാരനായ ഡേവിഡ് കോപ്പർഫീൽഡിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളതാണ് ഇത്.&lt;ref name=&quot;fraud&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,304900,00.html|title=FOXNews.com - Property Owner Sued Copperfield Over Sale of Island Where Alleged Rape Occurred|publisher=Foxnews.com|accessdate=2009-05-20 | date=2007-10-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bahamasb2b.com/news/wmview.php?ArtID=3236 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-30 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206121642/http://www.bahamasb2b.com/news/wmview.php?ArtID=3236 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bahamasb2b.com/news/wmview.php?ArtID=3236 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-08-30 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206121642/http://www.bahamasb2b.com/news/wmview.php?ArtID=3236 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;RobbReaderDC&quot;&gt;{{cite magazine |author=—Jennifer Hall |url=http://www.robbreport.com/The-Robb-Reader-David-Copperfield.aspx |title=The Robb Reader: David Copperfield |magazine=Robb Report |date=March 1, 2009 |accessdate=June 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100210165006/http://robbreport.com/The-Robb-Reader-David-Copperfield.aspx |archive-date=February 10, 2010 |url-status=dead |df=mdy-all }}&lt;/ref&gt;  &quot;The Islands of Copperfield Bay&quot; എന്ന് ഇത് ഇപ്പോൾ അറിയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;RobbReaderDC&quot; /&gt; &lt;ref&gt;&quot;Magic Isles: David Copperfield's latest trick is a resort encompassing 11 Bahamian islands, ''The Robb Report'', p. 72 (March 2009)&lt;/ref&gt;

അതിഥികളുടെ സ്വകാര്യത കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന മൂന്ന് ചെറിയ ദ്വീപുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു '''മുഷ കേ'''. വളരെ പരിമിതമായ  എണ്ണം അതിഥികൾ മാത്രമേ ദ്വീപിൽ ഒരു സമയത്ത് ഉണ്ടാകുകയുള്ളു. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.travelandleisure.com.au/islandescapes/default.aspx?page=2 |title=Travel + Leisure Australia |access-date=2020-08-30 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912071419/http://www.travelandleisure.com.au/islandescapes/default.aspx?page=2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ഗൂഗിൾ|സ്വകാര്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കുവേണ്ടി ഉപയോഗിക്കപ്പെയുന്ന ഈ ദ്വീപിൽ വെച്ചാണ്,  ഗൂഗിൾ]] സഹസ്ഥാപകൻ [[സെർജി ബ്രിൻ]] 2007 മെയ് മാസത്തിൽ വിവാഹിതനായത്.  

മുഷ കേയുടെ ആർക്കിടെക്റ്റ് ഹോവാർഡ് ഹോൾട്ട്സ്മാനാണ്.     
== അവലംബം ==
{{Reflist|30em}}

[[വർഗ്ഗം:ബഹാമാസിലെ ദ്വീപുകൾ]]</text>
      <sha1>6p2a5b3sebdtlo6ct6iaf6runonsza9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മല്ലികാ യൂനുസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>520941</id>
    <revision>
      <id>4632212</id>
      <parentid>4399435</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3861" sha1="66kw4ubl8dlp5i43rkovpjt5wi0hlp3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mallika Yunis}}
{{Infobox writer
| name = മല്ലികാ യൂനിസ്
| image =Mallika Yunis (Novelist).JPG
| imagesize = 
| caption = 
| pseudonym = 
| birth_date = 
| birth_place = 
| death_date = 
| death_place = 
| occupation = നോവലിസ്റ്റ്
| nationality = ഇന്ത്യൻ
| period = 
| genre = നോവൽ
| subject = 
| spouse = 
| children =
| parents =  
| movement = 
| notableworks = {{ubl|''ഉപാസന''|''ഭദ്രച്ചിറ്റ''|''നിനക്കായി മാത്രം''}}
| influences = 
| influenced = 
| awards = 
| signature = 
| website = 
}}

'''മല്ലിക യൂനുസ്''' [[മലയാളം|മലയാള ഭാഷയ്ക്ക്]] നിരവധി [[നോവൽ|നോവലുകൾ]] സമ്മാനിച്ച ഒരു സാഹിത്യകാരിയാണ്. 1981 ൽ മാമ്മൻ മാപ്പിള സാഹിത്യ അവാർഡ് നേടിയ ഉപാസന എന്ന നോവലിലൂടെയാണ് അവർ ആദ്യമായി ജനശ്രദ്ധ നേടിയത്. ഈ &amp;nbsp;നോവലിന്റെ ചലച്ചിത്ര ഭാഷ്യമായി പ്രശസ്ത സംവിധായകൻ [[ഭരതൻ (സംവിധായകൻ)|ഭരതന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[എന്റെ ഉപാസന]] എന്ന ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Master Leaves a Void|newspaper=[[The Gulf Today]]|date=27 July 2011|author=K K Moidu}}&lt;/ref&gt; ഭദ്രച്ചിറ്റ എന്ന ചിത്രവും 2012 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ [[കർപ്പൂര ദീപം]] എന്ന ചിത്രവും മല്ലികാ യൂനുസിന്റെ അതേ പേരുകളിലുള്ള നോവലുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളവയായിരുന്നു. 1998 ൽ നിർമ്മാണമാരംഭിച്ച കർപ്പൂര ദീപം എന്ന ചിത്രം 14 വർഷത്തിനുശേഷമാണ് പുറത്തിറങ്ങിയത്.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kerala.com/malayalamcinema/news_-karpoora-deepam-released-after-14-years.htm|title='Karpoora Deepam' released after 14 years|accessdate=12 November 2012|date=17 October 2012|publisher=Kerala9.com|archive-date=2012-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112142613/http://www.kerala.com/malayalamcinema/news_-karpoora-deepam-released-after-14-years.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== നോവലുകൾ ==

* ഉപാസന 
* വർഷമേഘങ്ങളെ കാത്തിരുന്നവർ
* നിഴൽച്ചിത്രങ്ങൾ
* വയൽപ്പൂവ്
* അനുപല്ലവി
* നിറഭേദങ്ങൾ
* നിനക്കായി മാത്രം
* പൂപ്പന്തൽ
* ഭദ്രച്ചിറ്റ
* സ്വപ്നങ്ങളേ വിട
* ഇടനാഴിയുടെ അവസാനം
* അകലെ നീലാകാശം
* ശേഷിക്കുന്നവർ
* അശാന്തിയുടെ തീരം 
* വഴിത്താരകൾ
* സ്വപ്നയ്ക്കു സുഖമാണ്
* രണ്ടാമതൊരാൾ
* സൂര്യകിരീടം
* സഫർ
* കർപ്പൂര ദീപം
* സമർപ്പണം
* മഴവില്ലിനുമപ്പുറം

== അവലംബം ==
&lt;references /&gt;
{{Malayalam Literature |state=collapsed}}

{{authority control}}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]]</text>
      <sha1>66kw4ubl8dlp5i43rkovpjt5wi0hlp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പോർട്രെയിറ്റ് ഓഫ് മാഡം എക്സ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>530104</id>
    <revision>
      <id>4631956</id>
      <parentid>4600710</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9486" sha1="1i40irf8titq3upiql60hk47fxu0j22" xml:space="preserve">{{prettyurl|Portrait of Madame X}}
{{Infobox artwork
| title              = Portrait of Madame X
| image_file         = Madame X (Madame Pierre Gautreau), John Singer Sargent, 1884 (unfree frame crop).jpg
| painting_alignment = right
| image_size         = 250px
| alt                = 
| medium             = [[Oil painting|Oil on canvas]]
| artist             = [[John Singer Sargent]]
| year               = {{Start date|1884}}
| height_metric      = 234.95
| width_metric       = 109.86
| height_imperial    = 92.5
| width_imperial     = 43.25
| city               = [[Manhattan]]
| museum             = [[Metropolitan Museum of Art]]
| url                = {{URL|1=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/20012492 |2=Madame X (Madame Pierre Gautreau)}}
}}
അമേരിക്കൻ ഛായാചിത്രകാരൻ [[John Singer Sargent|ജോൺ സിംഗർ സാർജന്റ്]] വരച്ച ചിത്രമാണ് '''പോർട്രെയിറ്റ് ഓഫ് മാഡം എക്സ്.''' യുവ സോഷ്യലൈറ്റ്, ഫ്രഞ്ച് ബാങ്കർ പിയറി ഗൗട്രിയോയുടെ ഭാര്യ [[Virginie Amélie Avegno Gautreau|വിർ‌ജിനി അമെലി അവെഗ്നോ ഗൗട്രിയോ]]യെ ഈ ചിത്രത്തിൽ വരച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു കമ്മീഷനായിട്ടല്ല മാഡം എക്സ് വരച്ചത്. മറിച്ച് സാർജന്റിന്റെ താല്പര്യപ്രകാരമാണ്.&lt;ref&gt;Kilmurray, Elizabeth, Ormond, Richard. &quot;John Singer Sargent&quot;, p 101. Tate Gallery Publishing Ltd, 1999. {{ISBN|0-87846-473-5}}&lt;/ref&gt;രത്‌നങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള നാടയോടുകൂടിയ കറുത്ത സാറ്റിൻ വസ്ത്രത്തിൽ ഒരു സ്ത്രീ നിൽക്കുന്നതായി സാർജന്റ് വരച്ചിരിക്കുന്നു.

1884 ലെ പാരീസ് സലൂണിൽ പെയിന്റിംഗിന്റെ വിവാദ സ്വീകരണത്തിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ അപകീർത്തി ഫ്രാൻസിലായിരുന്നപ്പോൾ സാർജന്റിലേക്ക് ഒരു താൽക്കാലിക തിരിച്ചടിക്ക് കാരണമായി. &lt;ref&gt;Ormond, 1999. p 28.&lt;/ref&gt; ഇത് പിന്നീട് [[ബ്രിട്ടൻ|ബ്രിട്ടനിലും]] [[അമേരിക്ക]]യിലും വിജയകരമായ ഒരു കരിയർ സ്ഥാപിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ സഹായിച്ചിരിക്കാം.&lt;ref&gt;Floryan, Meg, [https://smarthistory.org/sargent-madame-x-madame-pierre-gautreau/ &quot;Sargent's Madame X (Madame Pierre Gautreau)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201126015340/https://smarthistory.org/sargent-madame-x-madame-pierre-gautreau/ |date=2020-11-26 }}, [[Smarthistory]], accessed January 5, 2013. [https://web.archive.org/web/20110828175931/http://www.smarthistory.org/sargents-madame-x-madame-pierre-gautreau.html Archived] from the original on August 28, 2011.&lt;/ref&gt;
== പശ്ചാത്തലം ==
ഒരു ഫ്രഞ്ച് ബാങ്കറെ വിവാഹം കഴിച്ച ഒരു അമേരിക്കൻ പ്രവാസി ആയിരുന്നു ഈ മോഡൽ. അവരുടെ സൗന്ദര്യത്തിനും കിംവദന്തികൾക്കും പാരീസിലെ ഉയർന്ന സമൂഹത്തിൽ കുപ്രസിദ്ധി നേടി. അവർ ലാവെൻഡർ പൊടി ധരിച്ച് അവരുടെ രൂപത്തിൽ സ്വയം അഭിമാനിച്ചു. &quot;പ്രൊഫഷണൽ ബ്യൂട്ടി&quot; എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ പദം അവരെയും സാമൂഹികമായി മുന്നേറാൻ വ്യക്തിപരമായ കഴിവുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പൊതുവായ ഒരു സ്ത്രീയെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചു.&lt;ref&gt;[[Elizabeth Prettejohn|Prettejohn, Elizabeth]]. &quot;Interpreting Sargent&quot;, p 25. Stewart, Tabori &amp; Chang, 1998.&lt;/ref&gt;അവരുടെ പാരമ്പര്യേതര സൗന്ദര്യം അവരെ കലാകാരന്മാരെ ആകർഷിച്ചു. അമേരിക്കൻ ചിത്രകാരൻ [[Edward Simmons (painter)|എഡ്വേർഡ് സിമ്മൺസ്]] &quot;അവരെ പിന്തുടരുന്നത് ഒരു മാനിനെപ്പോലെ തടയാൻ കഴിയില്ല&quot; എന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;Davis, Deborah. &quot;Sargent's Women&quot;, p 14. Adelson Galleries, Inc., 2003. {{ISBN|0-9741621-0-8}}&lt;/ref&gt; സാർജന്റിന് ചിത്രത്തിൽ മതിപ്പുളവാകുകയും ഗൗട്രൂവിന്റെ ഛായാചിത്രം വരാനിരിക്കുന്ന പാരീസ് സലൂണിൽ വളരെയധികം ശ്രദ്ധ നേടുമെന്നും പോർട്രെയിറ്റ് കമ്മീഷനുകളിൽ താൽപര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിച്ചു. അദ്ദേഹം ഒരു സുഹൃത്തിന് എഴുതി:

&lt;blockquote&gt;&quot;അവളുടെ ഛായാചിത്രം വരയ്ക്കാൻ എനിക്ക് വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ട്, അവൾ അത് അനുവദിക്കുമെന്ന് കരുതാൻ കാരണമുണ്ട്, മാത്രമല്ല അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തിന് ആരെങ്കിലും ആദരം പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ 'ബിയാൻ അവെക് എല്ലെ' ആണെങ്കിൽ അവളെ പാരീസിൽ കാണുമെങ്കിൽ ഞാൻ അവളോട് പറയാം ഞാൻ അതിശയകരമായ കഴിവുള്ള ആളാണെന്ന്.&lt;ref&gt;Davis, p 15.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

കലാകാരന്മാരിൽ നിന്ന് സമാനമായ നിരവധി അഭ്യർത്ഥനകൾ അവർ നിരസിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ഗൗട്രിയോ 1883 ഫെബ്രുവരിയിൽ സാർജന്റിന്റെ വാഗ്‌ദാനം സ്വീകരിച്ചു.&lt;ref&gt;Davis, pp. 14–5.&lt;/ref&gt;സാർജന്റ് ഗൗട്രിയോയെപ്പോലുള്ള ഒരു പ്രവാസി ആയിരുന്നു. അവരുടെ സഹകരണം ഫ്രഞ്ച് സമൂഹത്തിൽ ഉയർന്ന പദവി നേടാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ പ്രചോദിതമാണെന്ന് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;Prettejohn, page 26&quot;&gt;Prettejohn, p 26.&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|20em}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*{{cite book |author1=Herdrich, Stephanie L  |author2=Weinberg, H. Barbara  |name-list-style=amp | title= ''American drawings and watercolors in the Metropolitan Museum of Art: John Singer Sargent'' | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=2000 | isbn=0870999524 | url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/53905/rec/5}}
*''Strapless: John Singer Sargent and the Fall of Madame X'', Paperback – May 3, 2004; by Deborah Davis (Author).

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[http://www.artble.com/artists/john_singer_sargent/paintings/madame_x ''Madame X'' Analysis &amp; Critical Reception]
*[http://www.metmuseum.org/works_of_art/collection_database/american_paintings_and_sculpture/madame_x_madame_pierre_gautreau/objectView.aspx?&amp;OID=20012492&amp;collID=2&amp;vw=0 ''Madame X''] at [[The Metropolitan Museum of Art]]
*[http://www.jssgallery.org/Paintings/Madame_X.htm ''Madame X'' image and essay about the painting.]
*[http://www.lynetteabel.org/Art.html Essay: ''Sargent's 'Madame X'; or, Assertion and Retreat in Woman''.]
*[http://www.jssgallery.org/Other_Artists/Gustave_Courtois/Madame_Gauthereau.htm Gustave Courtois' Madame Gauthereau.]
*[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/113367 ''The United States of America''], a catalog from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on this painting (p.&amp;nbsp;86–87)

{{John Singer Sargent}}

[[വർഗ്ഗം:മെട്രോപോളിറ്റൻ കലാ മ്യൂസിയം ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ജോൺ സിംഗർ സാർജന്റ് വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>1i40irf8titq3upiql60hk47fxu0j22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബ്ലഡ്–റെറ്റിനൽ ബാരിയർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>530554</id>
    <revision>
      <id>4632167</id>
      <parentid>3970150</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T22:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7696" sha1="04b39k784lo0flwfq2crziplm2adcq1" xml:space="preserve">{{PU|Blood–retinal barrier}}
ചില വസ്തുക്കൾ [[റെറ്റിന]]യുടെ ടിഷ്യുവിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് തടയാൻ സഹായിക്കുന്ന, പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന [[കോശം|കോശങ്ങൾ]] അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന '''ബ്ലഡ്-റെറ്റിനൽ ബാരിയർ''' അഥവാ '''ബിആർബി''' ശരീരത്തിലെ ബ്ലഡ്- ഒക്കുലാർ ബാരിയറിന്റെ ഭാഗമാണ്.&lt;ref&gt;Biologyonline.org. [http://www.biology-online.org/dictionary/Blood–retinal_barrier Blood–retinal barrier]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved on July 19, 2007.&lt;/ref&gt; ഈ ബാരിയറിലെ [[റെറ്റിന|റെറ്റിന രക്തചംക്രമണത്തിന്റെ]] നോൺ-ഫെൻ‌സ്‌ട്രേറ്റഡ് കാപ്പിലറികളും, റെറ്റിന എപ്പിത്തീലിയൽ സെല്ലുകൾ തമ്മിലുള്ള ഇറുകിയ ജംഗ്ഷനുകളും [[കൊറിയോകാപ്പിലറി]]യിൽ നിന്ന് [[റെറ്റിന]]യിലേക്ക് വലിയ തന്മാത്രകൾ കടക്കുന്നത് തടയുന്നു.

== ഘടന ==
ബ്ലഡ് റെറ്റിനൽ ബാരിയറിന് റെറ്റിന വാസ്കുലർ എൻ‌ഡോതീലിയം, [[റെറ്റിനൽ പിഗ്മെൻറ് എപ്പിത്തീലിയം]] എന്നീ രണ്ട് ഘടകങ്ങളുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vinores|first=SA|title=Assessment of blood–retinal barrier integrity|journal=Histology and Histopathology|volume=10|issue=1|pages=141–54|year=1995|pmid=7756735}}&lt;/ref&gt; സെറിബ്രൽ രക്തക്കുഴലുകൾക്ക് സമാനമായ റെറ്റിന രക്തക്കുഴലുകൾ ആണ് ഇന്നർ ബ്ലഡ്-ഒക്കുലർ ബാരിയർ നിലനിർത്തുന്നത്. ഇറുകിയ ജംഗ്ഷനുകളുള്ള നോൺ-ഫെൻ‌സ്‌ട്രേറ്റഡ് എൻ‌ഡോതീലിയൽ സെല്ലുകളുടെ ഒരൊറ്റ പാളി ഈ ഫിസിയോളജിക്കൽ ബാരിയറിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഈ ജംഗ്ഷനുകൾക്ക് ട്രേസർ സ്വാധീനമില്ലാത്തതിനാൽ നിരവധി പദാർത്ഥങ്ങൾ [[മനുഷ്യ നേത്രം|ഐബോളിന്റെ]] മെറ്റബോളിസത്തെ ബാധിക്കും. [[റെറ്റിനൽ പിഗ്മെൻറ് എപ്പിത്തീലിയം]] ആണ് ഔട്ടർ ബ്ലഡ്-റെറ്റിനൽ ബാരിയർ നിലനിർത്തുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pardianto|first=G|year=2005|title=Blood–retinal-barrier|journal=Mimbar Ilmiah Oftalmologi Indonesia|volume=2|pages=68–69|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt;

== ക്ലിനിക്കൽ പ്രാധാന്യം ==

=== ഡയബറ്റിക് റെറ്റിനോപ്പതി ===
അനിയന്ത്രിതമായ [[Diabetes|പ്രമേഹത്തിന്റെ]] ഫലമായി ഉണ്ടാകുന്ന [[ഡയബറ്റിക് റെറ്റിനോപ്പതി]] ബ്ലഡ്-റെറ്റിനൽ ബാരിയറിന്റെ തകർച്ചയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;Azza B. El-Remessy, Mohamed Al-Shabrawey, Yousuf Khalifa, Nai-Tse Tsai, Ruth B. Caldwell and Gregory I. Liou. 2006. [https://web.archive.org/web/20060627224918/http://ajp.amjpathol.org/cgi/content/abstract/168/1/235 Neuroprotective and Blood–retinal Barrier-Preserving Effects of Cannabidiol in Experimental Diabetes.] ''American Journal of Pathology'', Volume 168, Pages 235-244. Retrieved on July 19, 2007.&lt;/ref&gt; ഡയബെറ്റിക് റെറ്റിനോപ്പതി രോഗികളിൽ ഈ ബാരിയർ കൂടുതൽ ചോർന്നൊലിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite journal|doi=10.1001/archopht.118.10.1364|last=Lobo|first=CL|last2=Bernardes|first2=RC|last3=Cunha-Vaz|first3=JG.|year=2000|title=Alterations of the Blood–retinal Barrier and Retinal Thickness in Preclinical Retinopathy in Subjects With Type 2 Diabetes|journal=Archives of Ophthalmology|volume=118|issue=10|pages=1364–1369|pmid=11030818}}&lt;/ref&gt;

== മറ്റ് മൃഗങ്ങൾ ==
[[രക്താതിമർദ്ദം|രക്താതിമർദ്ദമുള്ള]] മൃഗങ്ങളിൽ (ഉയർന്ന [[രക്തസമ്മർദ്ദം|രക്തസമ്മർദ്ദമുള്ളവ]]) ബ്ലഡ്-റെറ്റിനൽ ബാരിയറിലൂടെ കൂടുതൽ വസ്തുക്കൾ ഉള്ളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമെന്ന് [[Animal disease model|അനിമൽ മോഡൽ]] തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;S Lightman, E Rechthand, C Latker, A Palestine and S Rapoport. [http://hyper.ahajournals.org/cgi/content/abstract/10/4/390 Assessment of the permeability of the blood–retinal barrier in hypertensive rats.] ''Hypertension'', Volume 10, Pages 390-395. Retrieved on July 19, 2007.&lt;/ref&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* [[Blood–air barrier|ബ്ലഡ്-എയർ ബാരിയർ]] - ശ്വാസകോശത്തിലെ കാപ്പിലറികളിലെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് അൽവിയോളാർ വായുവിനെ വേർതിരിക്കുന്ന മെംബ്രൺ 
* [[Blood–brain barrier|ബ്ലഡ്-ബ്രെയിൻ ബാരിയർ]] - തലച്ചോറിലേക്ക് രക്ത ഘടകങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിന് അനുവദിക്കുന്ന സെമിപെർമെബിൾ ക്യാപില്ലറി ബോർഡർ  
* [[Blood–ocular barrier|ബ്ലഡ്-ഒക്കുലർ ബാരിയർ]] - പ്രാദേശിക രക്തക്കുഴലുകൾക്കും കണ്ണിന്റെ മിക്ക ഭാഗങ്ങൾക്കും ഇടയിലുള്ള ഫിസിക്കൽ ബാരിയർ
* [[Blood–testis barrier|ബ്ലഡ്-ടെസ്റ്റിസ് ബാരിയർ]] - രക്തക്കുഴലുകൾക്കും സെമിനിഫറസ് ട്യൂബ്യൂളുകൾക്കും ഇടയിലുള്ള ഫിസിക്കൽ ബാരിയർ  
* [[Blood–thymus barrier|ബ്ലഡ്-തൈമസ് ബാരിയർ]] - തൈമിക് കോർട്ടക്സിലെ തുടർച്ചയായ രക്ത കാപ്പിലറികളാൽ രൂപം കൊള്ളുന്ന ഒരു തടസ്സം

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
[[വർഗ്ഗം:നേത്ര ഘടന]]
[[വർഗ്ഗം:ആൻജിയോളജി]]</text>
      <sha1>04b39k784lo0flwfq2crziplm2adcq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാർബറ ബോഡിചോൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>535593</id>
    <revision>
      <id>4632146</id>
      <parentid>4613747</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11698" sha1="jm46pvz0mlj5e2hr3gmgwr8gahnczj7" xml:space="preserve">{{prettyurl|Barbara Bodichon}}
{{Infobox person
|name = ബാർബറ ബോഡിചോൺ
|image = Barbara Bodichon sketch.jpg
|alt =
|caption = [[Samuel Lawrence|സാമുവൽ ലോറൻസ്]] വരച്ച ബാർബറ ബോഡിചോൺ ഛായാചിത്രം 
|birth_name = ബാർബറ ലീ സ്മിത്ത്
|birth_date = {{Birth date|1827|04|8|df=yes}}
|birth_place =[[വാട്ട്‌ലിംഗ്ടൺ]], സസെക്സ്, ഇംഗ്ലണ്ട്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം
|death_date = {{Death date and age|1891|06|11|1827|04|8|df=yes}}
|death_place = [[റോബർട്ട്സ്ബ്രിഡ്ജ്]], സസെക്സ്, ഇംഗ്ലണ്ട്, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം
|nationality = ബ്രിട്ടീഷ്
|other_names =
|occupation =
|known_for = [[Girton College, Cambridge|ഗിർട്ടൺ കോളേജ്, കേംബ്രിഡ്ജ്]] സ്ഥാപക, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ പാഡിംഗ്ടണിലെ പോർട്ട്മാൻ ഹാൾ സ്കൂൾ സ്ഥാപക
}}
ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണയും കലാകാരിയുമായിരുന്നു '''ബാർബറ ലീ സ്മിത്ത് ബോഡിചോൺ''' (ജീവിതകാലം, 8 ഏപ്രിൽ 1827 - 11 ജൂൺ 1891). പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രമുഖ ഫെമിനിസ്റ്റും വനിതാ അവകാശ പ്രവർത്തകയുമായിരുന്നു അവർ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lawgazette.co.uk/features/bodichon-founder-of-the-womens-movement/5070864.article |title=Bodichon: founder of the women's movement? |website=Law Gazette}}&lt;/ref&gt; 1854-ൽ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള [[ഇംഗ്ലണ്ട്|ഇംഗ്ലണ്ടിലെ]] നിയമങ്ങളുടെ സ്വാധീനിച്ച സംക്ഷിപ്ത സംഗ്രഹം അവർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1858 ൽ സ്ഥാപിച്ച [[English Woman's Journal|ഇംഗ്ലീഷ് വുമൺസ് ജേണൽ]] സഹസ്ഥാപകയായിരുന്നു.
== ജീവിതരേഖ ==
ഡെർബിഷയറിലെ ആൽഫ്രെറ്റണിൽ നിന്നുള്ള മില്ലിനറായ ആൻ ലോംഗ്ഡന്റെയും റാഡിക്കൽ അടിമത്ത വിരുദ്ധ പോരാളി [[William Smith (abolitionist)|വില്യം സ്മിത്തിന്റെ]] ഏക മകനായിരുന്ന വിഗ് രാഷ്ട്രീയക്കാരനായ [[Benjamin Smith (Whig politician)|ബെഞ്ചമിൻ (ബെൻ) ലീ സ്മിത്തിന്റെയും]] (1783–1860) വിവാഹേതര മകളായിരുന്നു ബാർബറ ബോഡിചോൺ. ബെഞ്ചമിന് നാല് സഹോദരിമാരുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്ന്, ഫ്രാൻസെസ് (ഫാനി) സ്മിത്ത്, [[William Nightingale|വില്യം നൈറ്റിംഗേലിനെ]] (ഷോർ) വിവാഹം കഴിച്ചു. നഴ്‌സും സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിഷ്യനുമായ ഫ്ലോറൻസ് എന്ന മകളെ ജനിപ്പിച്ചു. മറ്റൊരാൾ, ജോവാന മരിയ, [[John Bonham-Carter (1788–1838)|ജോൺ ബോൺഹാം-കാർട്ടർ]] (1788–1838) എംപിയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും [[Bonham Carter family|ബോൺഹാം കാർട്ടർ കുടുംബം]] സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. വില്യം നൈറ്റിംഗേലിന്റെ സഹോദരി മേരി ഷോറിനെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ബെൻ സ്മിത്തിന്റെ പിതാവ് ആഗ്രഹിച്ചു. 

ബെൻ സ്മിത്തിന്റെ വീട് ലണ്ടനിലെ മേരിലബോണിലായിരുന്നു, എന്നാൽ 1816 മുതൽ അദ്ദേഹം ഹേസ്റ്റിംഗ്സിനു സമീപം റോബർട്ട്സ്ബ്രിഡ്ജിനടുത്തുള്ള ബ്രൗൺസ് ഫാമി ഭൂസ്വത്ത്‌ വാങ്ങി. 1700 ഓടെ വെസ്റ്റ്ഫീൽഡിലെ ക്രോഹാം മാനറിൽ ഒരു വീട് നിർമ്മിച്ചു. ഇത് 200 ഏക്കർ (0.81 കിലോമീറ്റർ 2)ഉൾപ്പെടുന്നു. ലാൻ‌ഡഡ് ജെന്ററിയിലെ ഒരു അംഗമാണെങ്കിലും സ്മിത്ത് സമൂലമായ വീക്ഷണങ്ങൾ പുലർത്തി. അദ്ദേഹം ഒരു ഭിന്നശേഷിക്കാരനും യൂണിറ്റേറിയനും സ്വതന്ത്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ പിന്തുണക്കാരനും ദരിദ്രർക്ക് ഉപകാരിയുമായിരുന്നു. 1826-ൽ വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്ററിലെ വിൻസെന്റ് സ്ക്വയറിൽ നഗരത്തിലെ ദരിദ്രർക്കായി ഒരു സ്കൂൾ പണിയുന്നതിനുള്ള ചെലവ് അദ്ദേഹം വഹിച്ചു. ഓരോ കുട്ടിക്കും ഫീസായി അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ നൽകിയ അതേ തുകയായ ഒരു പെന്നിവീതം ആഴ്ചയിൽ അദ്ദേഹം നൽകി. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hastingspress.co.uk/history/bodichon.html |title=Barbara Leigh Smith Bodichon: The Hastings Connections |author=Helena Wojtczak |publisher=Hastings Press |access-date=24 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160420100503/http://www.hastingspress.co.uk/history/bodichon.html |archive-date=20 April 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1858-ൽ, ബോഡിചോൺ ഇംഗ്ലീഷ് വിമൻസ് ജേണൽ സ്ഥാപിച്ചു, സ്ത്രീകൾക്ക് നേരിട്ടുള്ള തൊഴിൽ, സമത്വ പ്രശ്നങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് മാനുവൽ അല്ലെങ്കിൽ ബൗദ്ധിക വ്യാവസായിക തൊഴിൽ, തൊഴിലവസരങ്ങളുടെ വിപുലീകരണം, ലിംഗഭേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങളുടെ പരിഷ്കരണം എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരു പത്രം സജ്ജീകരിച്ചു.

1866-ൽ, എമിലി ഡേവിസുമായി സഹകരിച്ച്, ബോഡിചോൺ സ്ത്രീകൾക്ക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി വിദ്യാഭ്യാസം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പദ്ധതി തയ്യാറാക്കി. ഇതിലെ ആദ്യത്തെ ചെറിയ പരീക്ഷണം, ഹിച്ചനിൽ വച്ച്, കേംബ്രിഡ്ജിലെ ഗിർട്ടൺ കോളേജായി വികസിച്ചു, അതിന് ബോഡിചോൺ അവളുടെ സമയവും പണവും ഉദാരമായി നൽകി.{{sfn |Chisholm |1911}}

1869-ൽ, വിവാഹിതരായ സ്ത്രീകളുടെ സ്വത്തവകാശ നിയമം 1870 പാസാക്കാൻ സഹായിച്ച സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ച ഇംഗ്ലണ്ടിലെ നിയമങ്ങളുടെ പ്ലെയിൻ ഭാഷയിൽ അവൾ ഒരു സംക്ഷിപ്ത സംഗ്രഹം എഴുതി.&lt;ref&gt;https://www.encyclopedia.com/women/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/bodichon-barbara-1827-1891&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist|30em}}
;Attribution
*{{EB1911|wstitle=Bodichon, Barbara Leigh Smith}}

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==
*{{Cite book |last=Bodichon |first=Barbara |title=An American Diary, 1857–1858 |url=https://archive.org/details/americandiary1850000bodi |year=1972 |publisher=Routledge &amp; Kegan Paul |location=London |isbn=0710073305}}
*{{Cite book |last=Burton |first=Hester |title=Barbara Bodichon |year=1949 |publisher=John Murray |location=London |asin= B0006D73UQ}}
*{{Cite book |last=Helsinger |first=Elizabeth K. |title=The Woman Question; Social Issues, 1837–1883 |url=https://archive.org/details/bwb_O5-ING-469 |year=1983 |publisher=Taylor and Francis |isbn=0824092325}}
*{{Cite book |last=Herstein |first=Sheila R. |title=A mid-Victorian feminist, Barbara Leigh Smith Bodichon |url=https://archive.org/details/midvictorianfemi0000hers |year=1985 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=0-300-03317-6}}
*{{Cite book |last=Hirsch |first=Pamela |title= Barbara Leigh Smith Bodichon: Feminist, Artist and Rebel |url=https://archive.org/details/barbaraleighsmit0000hirs |year=1998 |publisher= Chatto &amp; Windus |location=London |isbn=0-7011-6797-1}}
*{{Cite book |last=Lingwood |first=Stephen |title=The Unitarian Life: Voices from the Past and Present |url=https://archive.org/details/unitarianlifevoi0000unse_g5q6 |year=2008 |publisher=Lindsey Press |location=London |isbn=978-0-85319-076-9}}
*{{Cite book |last1=Marsh |first1=Jan |last2=Gerrish Nunn |first2=Pamela |title=Pre-Raphaelite Women Artists |year=1998 |publisher=Thames &amp; Hudson |location=London |isbn=0-500-28104-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/preraphaelitewom0000mars }}
*Matthews, Jacquie. Barbara Bodichon: Integrity in diversity (1827–1891) in Spender, Dale (ed.), ''Feminist theorists: Three centuries of key women thinkers'', Pantheon 1983, pp. 90–123 {{ISBN|0-394-53438-7}}
*{{Cite book|last=Uglow |first=Jenny |title=George Eliot |url=https://archive.org/details/georgeeliot0000uglo_g0m0 |year=1987 |publisher=Virago Press |location=London |ISBN=0860684008}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*[https://web.archive.org/web/20160420100503/http://www.hastingspress.co.uk/history/bodichon.html Hastings Press bio of Bodichon]
*[http://www.spartacus-educational.com/Wbodichon.htm Barbara Bodichon]
*[http://janus.lib.cam.ac.uk/db/node.xsp?id=EAD%2FGBR%2F0271%2FGCPP%20Bodichon Girton College Cambridge: Personal Papers of Barbara Leigh Smith Bodichon]
*[https://web.archive.org/web/20051123072232/http://www.binghamton.edu/womhist/awrm/doc17b.htm Excerpts from an American Diary]
*[https://web.archive.org/web/20070720183217/http://www.thecore.nus.edu.sg/victorian/gender/wojtczak/bodichon.html The Victorian web: Barbara Leigh Smith (Madame Bodichon) and Hastings]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1827-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1891-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>jm46pvz0mlj5e2hr3gmgwr8gahnczj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാർബറ ഡെമിംഗ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536719</id>
    <revision>
      <id>4632145</id>
      <parentid>4566924</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9861" sha1="ppj0as1bzvkyh29thajrezrijaezosi" xml:space="preserve">{{prettyurl|Barbara Deming}}
{{Infobox person
| name        = ബാർബറ ഡെമിംഗ്
| image       = Barbara Deming.jpg
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = 
| birth_date  = July 23, 1917
| birth_place = ന്യൂ യോർക്ക് നഗരം
| death_date  = {{death date and age|1984|8|2|1917|7|23}}
| death_place = [[ഷുഗർ‌ലോഫ് കീ]], [[ഫ്ലോറിഡ]]
| nationality = 
| other_names = 
| partner     = [[Mary Meigs|മേരി മെയിഗ്സ്]]
| known_for   = 
| occupation  = 
| education     = [[Bennington College|ബെന്നിംഗ്ടൺ കോളേജ്]], [[Case Western Reserve University|വെസ്റ്റേൺ റിസർവ് സർവകലാശാല]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch00057 |title=Archived copy |access-date=2017-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095541/http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/~sch00057 |archive-date=2015-04-02 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}
ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ ഫെമിനിസ്റ്റും അഹിംസാത്മക സാമൂഹിക മാറ്റത്തിന്റെ വക്താവുമായിരുന്നു '''ബാർബറ ഡെമിംഗ്''' (ജൂലൈ 23, 1917 - ഓഗസ്റ്റ് 2, 1984) .
== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
ബാർബറ ഡെമിംഗ് [[ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി]]യിലാണ് ജനിച്ചത്. ഹൈസ്കൂൾ കാലഘട്ടത്തിൽ അവർ ഒരു ഫ്രണ്ട്സ് (ക്വേക്കർ) സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.

ഡെമിംഗ് നാടകങ്ങൾ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും നാടകസാഹിത്യം പഠിപ്പിക്കുകയും ഫിക്ഷൻ, നോൺ ഫിക്ഷൻ രചനകൾ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. [[ഇന്ത്യ]]യിലേക്കുള്ള ഒരു യാത്രയിൽ അവർ [[മഹാത്മാ ഗാന്ധി|ഗാന്ധിയെക്കുറിച്ച്]] വായിക്കാൻ തുടങ്ങി. അഹിംസാ പോരാട്ടത്തിന് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധയാകുകയും സ്ത്രീകളുടെ അവകാശപ്രവർത്തനത്തിന് ഇത് പ്രധാന കാരണമായിതീരുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ഒരു പത്രപ്രവർത്തകയായി. സമാധാനത്തിന്റെയും പൗരാവകാശത്തിന്റെയും പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിരവധി പ്രകടനങ്ങളിലും മാർച്ചുകളിലും സജീവമായിരുന്നു. വിയറ്റ്നാം യുദ്ധത്തിൽ ഹനോയിയിലേക്ക് പോയ ഒരു ഗ്രൂപ്പിലെ അംഗമായിരുന്നു അവർ. അഹിംസാ പ്രതിഷേധത്തിന് നിരവധി തവണ അവർ ജയിലിലടയ്ക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref name=&quot;andrejkoymaskyliv&quot;&gt;[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biod1/demi2.html Andrejkoymasky.com] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060422062849/http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biod1/demi2.html |date=April 22, 2006 }}&lt;/ref&gt;
== ബന്ധങ്ങൾ ==
പതിനാറാം വയസ്സിൽ, അവരുടെ അമ്മയുടെ പ്രായമുള്ള ഒരു സ്ത്രീയുമായി അവൾ പ്രണയത്തിലായി. അതിനുശേഷം അവർ പരസ്യമായി ലെസ്ബിയൻ ആയിരുന്നു. 1954 മുതൽ 1972 വരെ എഴുത്തുകാരിയും കലാകാരിയുമായ മേരി മേഗ്‌സിന്റെ പ്രണയ പങ്കാളിയായിരുന്നു അവർ. മെഗ്‌സിന്റെ ഭീരുത്വമായ മനോഭാവവും ഡെമിങ്ങിന്റെ അശ്രാന്തമായ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തനവും കാരണം അവരുടെ ബന്ധം ഒടുവിൽ തകർന്നു.

അവർ ഒരുമിച്ചായിരുന്ന കാലത്ത്, മേഗ്‌സും ഡെമിംഗും മസാച്യുസെറ്റ്‌സിലെ വെൽഫ്‌ലീറ്റിലേക്ക് താമസം മാറ്റി. അവിടെ എഴുത്തുകാരനും നിരൂപകനുമായ എഡ്മണ്ട് വിൽസണുമായും അവന്റെ സുഹൃദ് വലയവുമായും അവൾ സൗഹൃദത്തിലായി. അവരിൽ ക്യൂബെക്കോയിസ് രചയിതാവ് മേരി-ക്ലെയർ ബ്ലെയ്‌സും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുമായി മേഗ്‌സ് പ്രണയത്തിലായി. മെയ്ഗ്‌സ്, ബ്ലെയ്‌സ്, ഡെമിംഗ് എന്നിവർ ആറ് വർഷം ഒരുമിച്ച് ജീവിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://andrejkoymasky.com/liv/fam/biom3/meig1.html Andrejkoymasky.com]&lt;/ref&gt;

1976-ൽ, ഡെമിംഗ് തന്റെ പങ്കാളിയായ ജെയ്ൻ വെർലെയ്നോടൊപ്പം ഫ്ലോറിഡയിലേക്ക് മാറി. ഡെമിംഗ് എഴുതിയ നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ വെർലെയ്ൻ ചിത്രം വരയ്ക്കുകയും ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പീഡനത്തിനിരയായ സ്ത്രീകൾക്ക് വേണ്ടി തളരാത്ത വക്താവായിരുന്നു വെർലെയ്ൻ.
== സ്ത്രീകൾക്കുള്ള പണം / ബാർബറ ഡെമിംഗ് മെമ്മോറിയൽ ഫണ്ട് ==

1975-ൽ, ഫെമിനിസ്റ്റ് കലാകാരന്മാരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഡെമിംഗ് ദി മണി ഫോർ വിമൻ ഫണ്ട് സ്ഥാപിച്ചു. ആർട്ടിസ്റ്റ് മേരി മേഗ്സിന്റെ പിന്തുണയോടെ ഡെമിംഗ് ഫണ്ട് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സഹായിച്ചു. 1984-ൽ ഡെമിങ്ങിന്റെ മരണശേഷം, സംഘടനയുടെ പേര് ദി ബാർബറ ഡെമിംഗ് മെമ്മോറിയൽ ഫണ്ട് എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;[http://demingfund.org/our-founders ] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20121206011812/http://demingfund.org/our-founders |date=December 6, 2012 }}&lt;/ref&gt;ഇന്ന്, ഫൗണ്ടേഷൻ &quot;നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പഴയ ഫെമിനിസ്റ്റ് ഗ്രാന്റിംഗ് ഏജൻസി&quot; ആണ്, ഇത് &quot;കലാരംഗത്തെ വ്യക്തിഗത ഫെമിനിസ്റ്റുകൾക്ക് (എഴുത്തുകാരും ദൃശ്യ കലാകാരന്മാരും) പ്രോത്സാഹനവും ഗ്രാന്റുകളും നൽകുന്നു&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://demingfund.org/ |title=Barbara Deming Memorial Fund, Inc. : Home |publisher=Demingfund.org |date= |accessdate=2015-09-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Dusenbery |first=Maya |url=http://feministing.com/2010/12/06/quickhit-calling-all-feminist-fiction-writers/ |title=Quickhit: Calling all Feminist Fiction Writers |publisher=Feministing.com |date= |accessdate=2015-09-25}}&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
&lt;references /&gt;

==പുറംകണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20061220034653/http://homepage.mac.com/deyestone/deming.html ''Barbara Deming: An Activist Life'']
* [http://spot.colorado.edu/~chernus/NonviolenceBook/Deming.htm ''Ira Chernus, American Nonviolence: The History of an Idea'']
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:RAD.SCHL:sch00057 Barbara Deming Papers.] [http://www.radcliffe.edu/schles Schlesinger Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509153246/http://www.radcliffe.edu/schles |date=2012-05-09 }}, Radcliffe Institute, Harvard University.
* [http://www.ecapc.org/articles/WestmoW_2002.09.08.asp A Random Chapter in the History of Nonviolence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125224838/http://www.ecapc.org/articles/WestmoW_2002.09.08.asp |date=2021-01-25 }}, by Michael L. Westmoreland-White
* [http://peacenews.info/node/3611/revolution-and-equilibrium ''On Revolution and Equilibrium''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210413173628/https://peacenews.info/node/3611/revolution-and-equilibrium |date=2021-04-13 }}
* ''[https://peacenews.info/node/7610/anger On Anger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127055324/https://peacenews.info/node/7610/anger |date=2021-01-27 }}''

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1917-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1984-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>ppj0as1bzvkyh29thajrezrijaezosi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാർബറ സീമാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>537187</id>
    <revision>
      <id>4632147</id>
      <parentid>3970545</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11375" sha1="phd3kg27ginqzhww4829id8aylzmbs3" xml:space="preserve">{{prettyurl|Barbara Seaman}}
{{Infobox person
| name         = ബാർബറ സീമാൻ
| image        = Barbara Seaman 1980.jpg
| caption      = 1980 ൽ സീമാൻ
| alt          = A woman with large round glasses speaks into a microphone. Her right hand is raised and a cervical cap is on one of her fingers.
| image_size   = &lt;!-- Only for images narrower than 220 pixels --&gt;
| birth_name   = &lt;!--ബാർബറ ആൻ റോസ്നർ --&gt;
| birth_date   = {{birth date|1935|9|11}}
| birth_place  =
| death_date   = {{Death date and age|2008|2|27|1935|9|11}}
| death_place  = [[Manhattan|മാൻഹട്ടൻ]], [[New York (state)|ന്യൂയോർക്ക്]] 
| occupation   = [[Activism|ആക്റ്റിവിസ്റ്റ്]], [[author|രചയിതാവ്]], [[Journalism|പത്രപ്രവർത്തക]]
| years_active = 1950–2008
}}
ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ എഴുത്തുകാരിയും ആക്ടിവിസ്റ്റും പത്രപ്രവർത്തകയും വനിതാ ആരോഗ്യ ഫെമിനിസം പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ മുഖ്യ സ്ഥാപകയുമായിരുന്നു '''ബാർബറ സീമാൻ''' (സെപ്റ്റംബർ 11, 1935 - ഫെബ്രുവരി 27, 2008).
== ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ==
[[Henry J. Rosner|ഹെൻ‌റി ജെ. റോസ്നർ]], സോഫി കിമെൽസ് എന്നിവരുടെ മകളായി ജനിച്ചു.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;''Personal Communication'', October 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Baker and Kline, p. 122&lt;/ref&gt;

സീമാൻ ഹൈസ്കൂളിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അവരുടെ രചനയ്ക്കുള്ള മത്സരത്തിൽ വിജയിച്ചു. സമ്മാനം എലനോർ റൂസ്‌വെൽറ്റിനൊപ്പം അത്താഴമായിരുന്നുവെന്ന് 1997 ൽ എഴുത്തുകാരനും അഭിഭാഷകനുമായ കാരെൻ വിന്നർ സീമാന്റെ അഭിമുഖത്തിൽ അവർ പറയുകയുണ്ടായി. 1959 ൽ 49 വയസ്സുള്ള അമ്മായി സാലി എൻഡോമെട്രിയൽ ക്യാൻസർ ബാധിച്ച് മരണമടഞ്ഞപ്പോൾ സീമാൻ ചെറുപ്രായത്തിൽ തന്നെ സ്ത്രീകളുടെ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ബോധവതിയായിരുന്നു. &lt;ref&gt;Seaman 2003, pp. 15-16&lt;/ref&gt;
== രചനകളും ആക്ടിവിസവും ==
1960 ൽ ജനന നിയന്ത്രണ ഗുളിക വിപണിയിൽ വന്നപ്പോൾ ബാർബറ വനിതാ മാസികകളായ ബ്രൈഡ്സ്, ലേഡീസ് ഹോം ജേണൽ എന്നിവയ്ക്കായി കോളങ്ങൾ എഴുതുകയായിരുന്നു. ഒരു വനിതാ ആരോഗ്യ പത്രപ്രവർത്തകയെന്ന നിലയിൽ ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ച അവർ ഒരു പുതിയ തരം ആരോഗ്യ റിപ്പോർട്ടിംഗ് രംഗത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. രോഗിയെ കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ലേഖനങ്ങളും അന്നത്തെ മെഡിക്കൽ വിദഗ്ധരെ കുറിച്ചും എഴുതി.

അവരുടെ എഴുത്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് സീമാൻ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘാടകൻ കൂടിയായിരുന്നു. അവർ ന്യൂയോർക്ക് വിമൻസ് ഫോറത്തിന്റെ (1973) സ്ഥാപക അംഗമായിരുന്നു. ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി വിമൻസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിന്റെ (1971) വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. കൂടാതെ നാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ വിമൻ (1973) ന്യൂയോർക്ക് ചാപ്റ്ററിന്റെ ഉപദേശക സമിതിയിലുമുണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref&gt;''Who's Who in America: 46th - 61st edition 2007''&lt;/ref&gt;

1969-ൽ, അവർ തന്റെ ആദ്യ പുസ്തകം, ദ ഡോക്‌ടേഴ്‌സ് കേസ് എഗെയ്ൻസ്റ്റ് ദ പിൽ പൂർത്തിയാക്കി. ഇത് സംയോജിത വാക്കാലുള്ള ഗർഭനിരോധന ഗുളികയുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള നെൽസൺ പിൽ ഹിയറിംഗിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി മാറി. ഹിയറിംഗുകളുടെ ഫലമായി, ഗുളികയിൽ ഏതെങ്കിലും കുറിപ്പടി മരുന്നിന്റെ ആദ്യ വിവര ഉൾപ്പെടുത്തലിൽ ആരോഗ്യ മുന്നറിയിപ്പ് ചേർത്തു.&lt;ref&gt;Jewish Women's Archive&lt;/ref&gt;  HEW യുടെ സെക്രട്ടറി റോബർട്ട് ഫിഞ്ച്, സീമാനെ പ്രശംസിച്ചു. &quot;ഗുളികയ്‌ക്കെതിരായ ഡോക്ടർമാരുടെ കേസ്... ഗുളികയുടെ ഓരോ പാക്കേജിലും ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് ഫെഡറൽ രജിസ്റ്ററിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അന്തിമ മുന്നറിയിപ്പിലെ ഭാഷയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന ഘടകമായിരുന്നു. &quot; ഹിയറിംഗിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള നാടകീയമായ സംഭവങ്ങൾ, താമസിയാതെ പ്രമുഖ ആരോഗ്യ ഫെമിനിസ്റ്റുകളെ ആദ്യമായി ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുവരികയും തുടർനടപടികൾ തുടരാൻ അവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 1975-ൽ സീമാൻ, ആലിസ് വുൾഫ്‌സൺ, ബെലിറ്റ കോവൻ, മേരി ഹോവൽ (എം.ഡി.), ഫില്ലിസ് ചെസ്‌ലർ (പി.എച്ച്. ഡി) എന്നിവരോടൊപ്പം ചേർന്ന് നാഷണൽ വിമൻസ് ഹെൽത്ത് നെറ്റ്‌വർക്ക് സ്ഥാപിച്ചു.

അവളുടെ എഴുത്ത് പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് സീമാൻ ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘാടക കൂടിയായിരുന്നു. അവർ ന്യൂയോർക്ക് വിമൻസ് ഫോറത്തിന്റെ (1973) സ്ഥാപക അംഗമായിരുന്നു, ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റി വിമൻസ് മെഡിക്കൽ സെന്ററിന്റെ (1971) വൈസ് പ്രസിഡന്റായിരുന്നു, കൂടാതെ നാഷണൽ ഓർഗനൈസേഷൻ ഫോർ വിമൻ (1973) ന്യൂയോർക്ക് ചാപ്റ്ററിന്റെ ഉപദേശക സമിതിയിൽ ഇരുന്നു.&lt;ref&gt;''Who's Who in America: 46th – 61st edition 2007''&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{Reflist|33em}}

==ഉറവിടങ്ങൾ==
&lt;!-- *Hartman, Thomas. Personal Communications with Barbara Seaman  (October 2007) Personal communication cites are a temporary measure while I get the wiki page organized. Seaman has indicated that she will either track down a proper cite for all &quot;personal communication&quot; cites or set up a personal blog to provide a second reference for interesting biographical details that we can't find a secondary source for.  --&gt;
* Baker, Christina Looper &amp; and Kline, Christina Baker. ''The Conversation Begins: Mothers and Daughters Talk About Living Feminism'', Bantam Books, 1996. {{ISBN|0-553-09639-7}}.
* Seaman, Barbara. &quot;The Greatest Experiment Ever Performed on Women&quot;, Hyperion, 2003. {{ISBN|0-7868-6853-8}}.
* Science Magazine, article by Charles Mann entitled &quot;Women¹s Health Research Blossoms&quot; (August 11, 1995)
* Barbara Seaman, Jewish Women's Archive series on Jewish Women and the Feminist Revolution ([http://www.jwa.org/feminism/?id=JWA062 JWA])
* Boxer, Sarah. &quot;The Contraception Conundum: It's Not Just Birth Control Anymore&quot;, ''The New York Times'', June 22, 1997
* &quot;A Dozen Who Have Risen to Prominence&quot;, ''The New York Times'', 1997
* Levine, Suzanne Braun ''Inventing the Rest of Our Lives: Women in Second Adulthood'' (New York: Viking, 2005) (page ref needed)
* Seaman, Barbara, &quot;Dear Injurious Physician&quot;, ''The New York Times'', December 2, 1972, p.&amp;nbsp;32 (an early plugs for the commercial edition of [[Our Bodies, Ourselves]], which had previously been an underground pamphlet)
* Nathan, Linda K., &quot;The First Lady Of Women’s Health&quot;, ''Jewish Week'', October 6, 2004
* Science Magazine, &quot;Women's Health Research Blossoms&quot;, August 11, 1995
* Love, Barbara J. &amp; Kott, Nancy F., &quot;Feminists who Changed America, 1963-1975&quot;, University of Illinois Press, 2006.

==പുറംകണ്ണികൾ==
{{wikiquote}}
* [https://www.pbs.org/wgbh/amex/pill/peopleevents/e_effects.html &quot;PBS American Experience: The Pill&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20060708061711/http://www.womensenews.org/article.cfm?aid=1566 &quot;Barbara Seaman: Muckraker for Women's Health&quot;], ''[[Women's eNews]]''
* [http://www.webmd.com/content/Biography/7/81269.htm [[WebMD]] bio]
* [https://web.archive.org/web/20060813225341/http://www.venusproject.com/books_authors/barbara_seaman.html Biodata on Barbara Seaman]
* [https://web.archive.org/web/20120206030432/http://thinkexist.com/quotes/barbara_seaman Barbara Seaman quotes]
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:RAD.SCHL:sch00899 Barbara Seaman Papers, 1920-1983: A Finding Aid.][https://web.archive.org/web/20041016004838/http://www.sfbg.com/lit/march00/smile.html Schlesinger Library], Radcliffe Institute, Harvard University.
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:RAD.SCHL:sch01354 Additional papers of Barbara Seaman, 1933-2008 (inclusive), 1966-2006 (bulk): A Finding Aid.][https://web.archive.org/web/20041016004838/http://www.sfbg.com/lit/march00/smile.html Schlesinger Library], Radcliffe Institute, Harvard University.
* [https://www.nytimes.com/2008/03/01/nyregion/01seaman.html?_r=0 New York Times obituary]

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1935-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:2008-ൽ മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>phd3kg27ginqzhww4829id8aylzmbs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>വിക്കിപീഡിയ:വാക്സിൻ തിരുത്തൽ യജ്ഞം 2021/In English</title>
    <ns>4</ns>
    <id>537664</id>
    <revision>
      <id>4632258</id>
      <parentid>4631673</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>105900</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>4632258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31225" sha1="4b0jkrhgcu5ghoe9k8prgax2c7e74b7" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: ##FFE5B4; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.40)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;10&quot; style=&quot;background:#ffffff; border-style:solid; border-width:4px; border-color:#F99273&quot;
| width=&quot;55%&quot; style=&quot;vertical-align:top;padding: 0; margin:0;&quot; |
&lt;div style=&quot;clear:both; width:100%&quot;&gt;
{{Vaccination header}}
Welcome to the event page of the vaccination edit-a-thon! The Vaccination edit-a-thon is a month long event to create content related to vaccination on Wikipedia. The event spans from 8 to 31 May, 2021.

The World Health Organization has named vaccine hesitancy, or anti-vaccination, as one of the top ten threats to global health in 2019. At the same time, the spread of health-related misinformation has fuelled concerns about the potential dangers or inefficacy of vaccines.

Wikipedia is an important resource for up-to-date, accurate vaccine information, and it is currently one of the most frequently visited sites for healthcare information worldwide. Malayalam Wikimedians are now conducting a month-long edit-a-thon to expand Malayalam Wikipedia’s vaccine-related content. The partners in this initiative are [https://newsq.net/2020/09/30/newsq-know-science-addressing-vaccine-hesitancy/ NewsQ’s KNoW Science initiative], WHO’s [https://www.vaccinesafetynet.org/ Vaccine Safety Net], [https://wikimediadc.org/wiki/Home Wikimedia DC], [https://infoclinic.in/ Infoclinic] and [https://cis-india.org/ Centre for Internet and Society].

The event will be open to anyone interested in promoting accurate vaccine information online. Training will be provided in Malayalam and English- so no experience is necessary to join the event!

==Inaugural event==
&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;When&lt;/span&gt;
:'''8 May 2021''' 18:00 to 21:00 IST

&lt;span style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;Register&lt;/span&gt;
:'''''&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;[https://www.eventbrite.com/e/malayalam-vaccine-safety-wikipedia-edit-a-thon-tickets-150765306089 Register via Eventbrite]&lt;/span&gt;'''''

&lt;span style=&quot;font-size:120%;&quot;&gt;Agenda&lt;/span&gt;
:
* Welcome
* KNoW Science Overview : Andrea Bras (2 min)
* Wikimedia DC Introduction (2 min)
* CIS-A2K Introduction: Tito Dutta (2 min)
* Infoclinic Introduction: Dr. Arun M.A (2 min)
* Inauguration event
** The event will be inaugurated by Dr. Ajay Balachandran, Professor, Amrita Institute of Medical Sciences, Kerala by making the first edit. (4 min)
* Introduction to event page and editing training 
** Introduction in English : [https://wikimediadc.org/wiki/Ariel_Cetrone Ariel Cetrone], Wikimedia DC
** Introduction in Malayalam : Ranjith Siji, Administrator, Malayalam Wikipedia
* Editing time
{{-}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
* 
*

==Participants==
If you are participating in the edit-a-thon in English, please add your name below:Ashtamoorthy T S
* --[[User:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;navy&quot;&gt;നത&lt;/font&gt;]] [[User talk:Netha Hussain|&lt;font color=&quot;purple&quot;&gt;(സംവാദം)&lt;/font&gt;]] 18:32, 4 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC)
* [[ഉപയോക്താവ്:Econterms|Econterms]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Econterms|സംവാദം]]) 16:17, 7 മേയ് 2021 (UTC)
*

== Wikimedia policies, quick tips and related resources==
{{columns-list|colwidth=20em|
'''Policies'''
* [https://wikimediadc.org/wiki/Safe_space_policy Wikimedia DC's Safe Space Policy]
* [[w:en:Wikipedia:Five pillars]]
* [[w:en:Wikipedia:Core content policies]]
* [[w:en:Wikipedia:General notability guideline]]
* [[w:en:Wikipedia:Notability (organizations and companies)]]
* [[w:en:Wikipedia:Verifiability]]
* [[w:en:Wikipedia:Conflict of interest]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying reliable sources]]
* [[w:en:Wikipedia:No original research]] [[w:en:Wikipedia:No original research/Examples|(Examples of Original Research)]]
* [[w:en:Wikipedia:Citing sources]]
* [[w:en:Wikipedia:Identifying and using primary sources]]
* [[w:en:Wikipedia: Quality control]]
* [[w:en:Wikipedia: Patrols]]
* [[w:en:Wikipedia:Admin]]

'''Your first article'''
* [[w:en:Help:Getting started]]
* [[w:en:Wikipedia:Your first article]]
* [[w:en:Help:Referencing for beginners]]

'''Tips'''
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Using_VisualEditor Creating Redirects with Visual Editor]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Redirect#Editing_the_source_directly Creating Redirector with Source Editor]
* [[w:en:Help:Category| Using categories]]
* [[w:en:Help:Cheatsheet|Cheatsheet for Wiki markup]]
* [https://dashboard.wikiedu.org/training/students Wiki Ed Foundation's online training modules]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikicommons]
* [[w:en:Wikipedia:Manual of Style]]

'''Wikimedia and other related projects'''
* [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata]
* [https://wikiedu.org Wiki Education Foundation]
* [[w:en:Wikipedia:Meetup/NYC/SureWeCan3|Covid-oriented ediathon on Sept 6]]

'''Tools, Resources'''
* [https://tools.wmflabs.org/pageviews Track Wikipedia Page Views]
* [https://stats.wikimedia.org Wikimedia Statistics]
* [https://archive.org/ Internet Archive Wayback Machine]
'''Medicine, health, and Wikimedia'''
* [[m:Wiki Project Med]]
* [[w:en:Wikipedia:WikiProject Medicine]]
}}

==Task list==
If you are interested in a task list curated specifically for beginner, intermediate and advanced editors, please go to the Vaccine Safety portal's [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] here. If you are interested in writing India-specific articles in English, some suggestions are as follows:
===Articles for cleanup and expansion===
* [[w:en:Pulse Polio]]
* [[w:en:Universal Immunisation Programme]]
* [[w:en:Accredited Social Health Activist]]
* [[w:en:Green card scheme in Odisha]]
* [[w:en:Deen Dayal Antyoday Upchar Yojna]]
* [[w:en:District Programme Manager]]
* [[w:en:National TB Elimination Program (India)]]
* [[w:en:Tobacco cessation clinics in India]]
* [[w:en:District AIDS Prevention and Control Unit]]
* [[w:en:Swasth Jeevan Sewa Guarantee Yojana]]
===Articles for creation===
'''Select a blue link below to start your article'''
====Public health programs in India====
{{colbegin}}
* [[w:en:National Leprosy Eradication Program]] 
* [[w:en:National Vector Borne Disease Control Program]]
* [[w:en:Revised National Tuberculosis Control Program]]
* [[w:en:National AIDS Control Program]]
* [[w:en:Universal Immunization Program]]
* [[w:en:Yaws Control Program]]
* [[w:en:Integrated Disease Surveillance Program]]
* [[w:en:National Guinea Worm Eradication Program]]
* [[w:en:National Cancer Control Program]]
* [[w:en:National Mental Health Program]]
* [[w:en:National Diabetes Control Program]]
* [[w:en:National Program for Control and Treatment of Occupational Diseases]]
* [[w:en:National Program for Control of Blindness]]
* [[w:en:National Program for Control of Diabetes, Cardiovascular diseases and Stroke]]
* [[w:en:National Program for Prevention and Control of Deafness]]
* [[w:en:Integrated Child Development Services Scheme]]
* [[w:en:Midday Meal Scheme]]
* [[w:en:Special Nutrition Program]]
* [[w:en:National Nutritional Anemia Prophylaxis Program]]
* [[w:en:National Iodine Deficiency Disorders Control Program]]
* [[w:en:20 Points Program]]
* [[w:en:National Water Supply and Sanitation Program]]
* [[w:en:National Rural Health Mission]]
* [[w:en:Reproductive and Child Health Program]]
* [[w:en:National Health Policy 2002]]
* [[w:en:National Population Policy 2000]]
* [[w:en:National Blood Policy]]
* [[w:en:National AIDS Control and Prevention Policy]]
* [[w:en:National Policy for Empowerment of Women 2001]]
* [[w:en:National Charter for Children]]
* [[w:en:National Youth Policy]]
* [[w:en:National Nutrition Policy]]
* [[w:en:Balwadi Nutrition Programme]]
* [[w:en:Family planning in India]]
* [[w:en:Health campaigns in Kerala]] ([https://kerala.gov.in/health-campaigns Link])
{{colend}}

====Institutes in India====
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q494230. ?item wdt:P17 wd:Q668. }
|section=
|columns=label:Article
|thumb=128
|min_section=2
}}
{| class='wikitable sortable'
! Article
|-
| [[ഡോ. സമ്പൂർണാനന്ദ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. സോമർവെൽ മെമ്മോറിയൽ സിഎസ്ഐ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഹൽദ്വാനി]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജു് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ, നാഗ്പൂർ]]
|-
| [[ഗ്രാന്റ് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഐപിജിഎംഇആർ ആൻഡ് എസ്എസ്കെഎം ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[കിംഗ് എഡ്വേർഡ് മെമ്മോറിയൽ ഹോസ്പിറ്റൽ ആന്റ് സേത്ത് ഗോർഡന്ദാസ് സുന്ദർദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഡോ. വി.എം. ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അകോല|സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് (അകോല)]]
|-
| [[ജിപ്മെർ]]
|-
| [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ആംഡ് ഫോഴ്സസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q4671517|അക്കാദമി ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹൈജീൻ ആൻഡ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്]]
|-
| [[അമൃത ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[കൊൽക്കത്ത സ്കൂൾ ഓഫ് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിൻ]]
|-
| ''[[:d:Q5146788|കോളേജ് ഓഫ് നഴ്സിങ്, തിരുവനന്തപുരം]]''
|-
| [[ഇന്ദിരാഗാന്ധി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ബനാറസ് ഹിന്ദു യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
|-
| [[ജവഹർലാൽ നെഹ്റു മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഭഗൽപൂർ]]
|-
| [[കെ.എസ്. ഹെഗ്ഡെ മെഡിക്കൽ അക്കാദമി]]
|-
| ''[[:d:Q6374846|Kasturba Medical College, Mangalore]]''
|-
| [[കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്|കസ്തൂർബ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, മണിപ്പാൽ]]
|-
| [[കെമ്പഗൗഡ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ലാല ലജ്പത് റായ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹർഷി മാർക്കണ്ഡേശ്വർ സർവകലാശാല, മുല്ലാന]]
|-
| [[മാൾഡ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[എൻആർഐ അക്കാദമി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[പട്‌ന മെഡിക്കൽ കോളജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q7165491|People's College of Medical Sciences and Research]]''
|-
| [[പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച് ചണ്ഡീഗഡ്|പോസ്റ്റ്ഗ്രാജുവേറ്റ്ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ എഡ്യൂക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]]
|-
| [[പണ്ഡിറ്റ് ഭഗവത് ദയാൽ ശർമ്മ പോസ്റ്റ് ഗ്രാജുവേറ്റ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ആർ.സി.എസ്.എം. ഗവൺമെന്റ് കോളജ് ആന്റ് സി.പി.ആർ ഹോസ്പിറ്റൽ, കോലാപ്പൂർ]]
|-
| [[രാജേന്ദ്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീകാകുളം]]
|-
| ''[[:d:Q7387852|S. S. Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q7392844|SRM Institute of Science and Technology]]''
|-
| ''[[:d:Q7395054|SUT Academy of Medical Sciences]]''
|-
| [[ഷേർ-ഇ-കശ്മീർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[ശ്രീ വസന്തറാവു നായിക് ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q127393424|All India Institute of Medical Sciences, Darbhanga]]''
|-
| ''[[:d:Q136384237|United Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q136452426|KMC Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q136721736|IQ City Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, രജൗരി]]
|-
| [[ഓട്ടോണമസ് സ്റ്റേറ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ബസ്തി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, രാജ്കോട്ട്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, വിജയ്പൂർ]]
|-
| ''[[:d:Q109561766|Santiniketan Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q115152073|Soban Singh Jeena Government Institute of Medical Science and Research, Almora]]''
|-
| ''[[:d:Q115631919|Himalayan Institute of Medical Sciences, Dehradun]]''
|-
| ''[[:d:Q115801984|Government Medical College, Alibag]]''
|-
| ''[[:d:Q115802202|Government Medical College, Sindhudurg]]''
|-
| ''[[:d:Q118383178|Nalbari Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q118899885|Nagaon Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q119285956|Amrita Schools of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q7917918|Vedanta University]]''
|-
| [[വൈദേഹി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q14957044|Saveetha Institute of Medical And Technical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q14957046|Smt. NHL Municipal Medical College, Ahmedabad]]''
|-
| [[ഇഎസ്ഐസി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊൽക്കത്ത]]
|-
| [[കോളേജ് ഓഫ് മെഡിസിൻ &amp; സാഗോർ ദത്ത ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ന്യൂഡൽഹി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഭോപ്പാൽ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ജോധ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഋഷികേശ്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസ്, ഭുവനേശ്വർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് പട്‌ന]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്പൂർ]]
|-
| [[ബാബ രാഘവ് ദാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഭഗത് ഫൂൽ സിങ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ശ്രീനഗർ]]
|-
| [[മമത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മഹാരാജാ അഗ്രസെൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അഗ്രോഹ]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആലപ്പുഴ|ഗവണ്മെന്റ് ടി ഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[സോറാം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ഗവണ്മെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, കൊല്ലം]]
|-
| [[കൽപന ചൗള ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[രുക്ഷ്മണിബെൻ ദീപ്ചന്ദ് ഗാർഡി മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q22080288|All India Institute of Medical Sciences Delhi Extension, Jhajjar]]''
|-
| [[ഉത്തർപ്രദേശ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[എം.എസ് രാമയ്യ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173184|Dr. D. Y. Patil Medical College, Hospital &amp; Research Centre]]''
|-
| [[ഡോ. പഞ്ചബ്രാവു ദേശ്മുഖ് മെമ്മോറിയൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q28173195|Swami Ramanand Teerth Rural Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q30260701|Smt. Kashibai Navale Medical College and General hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q30261219|മഹാത്മാഗാന്ധി മിഷൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|-
| ''[[:d:Q30280709|Sinhgad Dental College and Hospital]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, കല്ല്യാണി]]
|-
| ''[[:d:Q39046585|The Calcutta Homoeopathic Medical College &amp; Hospital]]''
|-
| [[ശ്രീ വെങ്കടേശ്വര മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[മാണ്ഡ്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
|-
| [[സിസിഎം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ദുർഗ്]]
|-
| [[ഡോ. ബി.സി. റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്|ഡോ ബിസി റോയ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, മംഗളഗിരി]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, നാഗ്പൂർ]]
|-
| ''[[:d:Q61800918|അഹല്യാ സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800921|അൽ ഷിഫ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61800944|അമൃത സ്കൂൾ ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801020|കെമിസ്റ്റ്സ് കോള‍ജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആന്റ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801158|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801160|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801161|കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, ഗവൺമെന്റ് ടി.ഡി.മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801162|കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി - കണ്ണൂർ മെഡിക്കൽ കോളജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801166|ക്രസന്റ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, കണ്ണൂർ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801183|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, മഹാത്മാ ഗാന്ധി യൂനിവേഴ്സിറ്റി, ചെറുവണ്ണൂ‍ ക്യാമ്പസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801185|ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്, റീജിയണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801195|ദേവകി അമ്മ മെമ്മോറിയൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801197|ഡി.എം വിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801200|ഡോ. ജോസഫ് മാർ തോമ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801204|എലിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801330|ഗവൺമെന്റ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801355|ഗ്രേസ് കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801411|ജാമിയ സലഫിയ ഫാർമസി കോളേജ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801414|ജെഡിടി ഇസ്ലാം കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801427|കെ.ടി.എൻ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801428|കെ.വി.എം. കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801430|കരുണ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801455|കെഎംസിടി  കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801537|മാലിക് ദീനാർ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801609|മാർ ഡയോസ്‌കോറസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801731|മൂകാമ്പിക കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് ആൻഡ് റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801734|മൗലാന കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801743|മൌണ്ട് സിയോൺ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61801772|നാഷണൽ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801781|നസ്രെത്ത് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801791|നെഹ്രു കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801809|നിർമ്മല കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി, മൂവാറ്റുപുഴ]]''
|-
| ''[[:d:Q61801846|പ്രൈം കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801870|പുഷ്പഗിരി കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801894|രാജീവ് ഗാന്ധി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61801935|സാൻജോ കോളജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സ്റ്റഡീസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802076|സെന്റ.ജെയിംസ് കോളജ് ഓഫ് ഫ്ർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802087|സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി]]''
|-
| ''[[:d:Q61802096|സെന്റ് ജോൺസ് കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽ സയൻസസ് &amp; റിസർച്ച്]]''
|-
| ''[[:d:Q61802125|ദി ഡേൽ വ്യൂ കോളേജ് ഓഫ് ഫാർമസി &amp; റിസർച്ച് സെന്റർ]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗോരഖ്പൂർ]]
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, റായ്ബറേലി]]
|-
| ''[[:d:Q65284623|All India Institute of Medical Sciences, Madurai]]''
|-
| ''[[:d:Q77977463|ഈസ്റ്റ് പോയിന്റ് കോളേജ് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q84013922|Aditya College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014322|Sapthagiri College of Nursing]]''
|-
| ''[[:d:Q84014484|Vivekananda College of Pharmacy]]''
|-
| ''[[:d:Q84014490|Vydehi Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q84014820|SS Institute of Nursing Sciences]]''
|-
| [[മധുബനി മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
|-
| ''[[:d:Q91774495|Aditya College of Nursing, Kakinada]]''
|-
| ''[[:d:Q91774872|Guntur Medical College, Guntur]]''
|-
| ''[[:d:Q91775902|Andhra Medical College, Visakhapatnam]]''
|-
| [[ബി.കെ.എൽ. വലവൽക്കർ റൂറൽ മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| [[ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്]]
|-
| ''[[:d:Q96376588|Dr. D Y Patil Medical College, Kolhapur]]''
|-
| ''[[:d:Q96376589|Dr. D Y Patil Medical College, Navi Mumbai]]''
|-
| [[ഡോ. വസന്തറാവു പവാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ഹോസ്പിറ്റൽ ആൻഡ് റിസർച്ച് സെന്റർ]]
|-
| ''[[:d:Q96378970|GMERS Medical College and Hospital, Sola]]''
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്|ഗവൺമെൻ്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, അനന്ത്നാഗ്]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഗോണ്ടിയ]]
|-
| [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ഷാഹ്ദോൾ]]
|-
| ''[[:d:Q96384042|Jagannath Gupta Institute of Medical Sciences and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q96384259|ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു മെമ്മോറിയൽ കോളേജ്, വാർദ്ധ]]''
|-
| ''[[:d:Q96398475|Parul Institute of Medical Science and Research]]''
|-
| ''[[:d:Q97256936|Maharajah Institute of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298695|Aligarh Muslim University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298698|Aligarh Muslim University Faculty of Unani Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298699|Annamalai University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298700|Annamalai University Rajah Muthaiah Medical College]]''
|-
| ''[[:d:Q99298701|KLE University's Shri B M Kankanawadi Ayurveda Mahavidyalaya]]''
|-
| ''[[:d:Q99298703|Siksha O Anusandhan University Institute of Medical Sciences and SUM Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298704|Saveetha University Saveetha Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298706|Baba Farid University of Health Sciences Guru Gobind Singh Medical College and Hospital]]''
|-
| ''[[:d:Q99298707|Galgotias University School of Medical and Allied Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298708|Sharda University School of Medical Sciences and Research]]''
|-
| ''[[:d:Q99298710|SRM University College of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298711|Aliah University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298713|Mahatma Gandhi University School of Medical Education]]''
|-
| ''[[:d:Q99298714|Desh Bhagat University School of Ayurveda]]''
|-
| ''[[:d:Q99298715|University of Delhi Faculty of Ayurvedic and Unami Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298716|University of Delhi Faculty of Homeopathic Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298718|University of Delhi Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99298720|Punjabi University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298721|Vinayaka Missions University Faculty of Homoeopathy]]''
|-
| ''[[:d:Q99298723|Vinayaka Missions University Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q99298724|Assam University Susruta School of Medical and Paramedical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q99518028|All India Institute of Medical Sciences, Bilaspur]]''
|-
| [[ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്, ഗുവാഹത്തി]]
|-
| ''[[:d:Q100993109|SRM University - Ramapuram Campus]]''
|-
| ''[[:d:Q101003387|പഞ്ചാബ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി  ഫാക്കൽട്ടി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസെസ്]]''
|-
| ''[[:d:Q101003456|HIHT University]]''
|-
| ''[[:d:Q101003565|Amity University Haryana Medical Program]]''
|-
| ''[[:d:Q101003572|Shree Guru Gobind Singh Tricentenary University Faculty of Medicine and Health Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003679|University of Jammu Faculty of Medicine]]''
|-
| ''[[:d:Q101003709|Rama University Faculty of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003925|Central University of Haryana School of Medical Sciences]]''
|-
| ''[[:d:Q101003976|ഭാരതി വിദ്യാപീഠ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഡെൻ്റൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]''
|}
{{Wikidata list end}}
You are welcome to write about topics that are not included in this list. For more vaccine related articles needing creation, please visit the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety/Task_list|task list]] on the [[w:en:Wikipedia:Vaccine_safety|Vaccine Safety Project]].
{{-}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>4b0jkrhgcu5ghoe9k8prgax2c7e74b7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>540168</id>
    <revision>
      <id>4632141</id>
      <parentid>3981903</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13900" sha1="5nkhs6ej2lqwjbwn5g5pb2vtsvg8h6d" xml:space="preserve">{{prettyurl|Balai Chand Mukhopadhyay}}
{{Infobox person
| title             =
| name              = ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ
| image             = Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg
| image_size        = 
| birth_date        = 19 July 1899
| birth_place       = [[മണിഹാരി]], ഇന്ത്യ
| death_date        = {{death date and age|1979|2|9|1899|7|19|df=y}}
| death_place       = [[കൊൽക്കത്ത]], ഇന്ത്യ
| nationality       = ഇന്ത്യൻ
| alma_mater        = [[Medical College and Hospital, Kolkata|കൊൽക്കത്ത മെഡിക്കൽ കോളേജ്]] &lt;br/&gt; [[Patna Medical College and Hospital|പട്ന മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]]
}}
ഒരു ഇന്ത്യൻ ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനുമായിരുന്നു '''ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ.''' അദ്ദേഹം ബനാഫുൽ (ബംഗാളിയിൽ &quot;കാട്ടുപൂവ്&quot; എന്നർത്ഥം) എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ എഴുതിയിരുന്നു. സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മഭൂഷൺ]] ലഭിച്ചയാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |title=Padma Awards |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |date=2015 |access-date=21 July 2015 |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |archive-date=15 November 2014  }}&lt;/ref&gt;
== ജീവിതം ==
1899 ജൂലൈ 19 ന് ബീഹാറിലെ പൂർണിയ ജില്ലയിലെ (ഇപ്പോൾ കതിഹാർ ജില്ല) മണിഹാരി ഗ്രാമത്തിലാണ് മുഖോപാധ്യായ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം യഥാർത്ഥത്തിൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ഹൂഗ്ലി ജില്ലയിലുള്ള സെഖാലയിൽ നിന്നാണ്.&lt;ref&gt;''BANAPHOOL RACHANABALI'' (VOL.16), MUKHOPADHYAY,  BALAICHAND, Granthagar Pvt. Ltd. , Calcutta, 1955, p. 3&lt;/ref&gt; പിതാവ് സത്യചരൻ മുഖോപാധ്യായ ഒരു ഡോക്ടറും അമ്മ മൃണലിനി ദേവിയുമായിരുന്നു. തന്റെ സാഹിത്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരാകരിക്കുന്ന അധ്യാപകനിൽ നിന്ന് മറച്ചുവെക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ആദ്യം ബനാഫുൽ (&quot;കാട്ടുപൂവ്&quot;) എന്ന തൂലികാനാമം സ്വീകരിച്ചത്. ഹസാരിബാഗ് കോളേജിൽ ചേർന്ന അദ്ദേഹം പിന്നീട് കൊൽക്കത്ത മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ചേർന്നു. മെഡിക്കൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം പട്ന മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റലിലേക്കും നിയോഗിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം പിന്നീട് അസിംഗഞ്ച് ആശുപത്രിയിൽ പ്രാക്ടീസ് ചെയ്യുകയും ഭാഗൽപൂരിൽ പാത്തോളജിസ്റ്റായി ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. 1968 ൽ കൊൽക്കത്തയിലെ ലേക് ടൗണിലേക്ക് താമസം മാറിയ അദ്ദേഹം 1979 ഫെബ്രുവരി 9 ന് അന്തരിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.goodreads.com/author/show/4858944.Banaful|title=Banaful ( of একশ বছরের সেরা গল্প)|work=[[Goodreads]]|access-date=25 May 2014}}&lt;/ref&gt;ഇദ്ദേഹം പ്രശസ്ത ബംഗാളി ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ [[Arabinda Mukhopadhyay|അറബിന്ദ മുഖോപാധ്യായയുടെ]] ജ്യേഷ്ഠനാണ്.
== സാഹിത്യകൃതികൾ ==
പലപ്പോഴും അര പേജ് നീളമുള്ള ഹ്രസ്വവും വിവരണാത്മകവുമായ രചനകളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടത്. അറുപത്തിയഞ്ച് വർഷക്കാലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ &quot;ആയിരക്കണക്കിന് കവിതകൾ, 586 ചെറുകഥകൾ (അവയിൽ ചിലത് ഇംഗ്ലീഷിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-06-13|title=Wildfire and Other Stories by Banaphool|url=https://www.purplepencilproject.com/wildfire-and-other-stories-by-banaphool-review/|access-date=2020-07-05|website=Purple Pencil Project|language=en-US}}&lt;/ref&gt;), 60 നോവലുകൾ, 5 നാടകങ്ങൾ, നിരവധി ഒറ്റ-നാടകങ്ങൾ, ഒരു പാസ്ച്പത് (പശ്ചാത്തലം) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആത്മകഥയും നിരവധി ഉപന്യാസങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. &quot; &lt;ref&gt;[http://www.indiaheritage.org/creative/creative_literature_bengali.htm Spectrum of Bengali literature (modern period)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602215554/http://www.indiaheritage.org/creative/creative_literature_bengali.htm |date=2021-06-02 }}, ''Indiaheritage.org'', Retrieved 1 May 2007.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ananta Ghosh, [http://www.bagc.net/newsletter2000-2.html Great writers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602220035/http://www.bagc.net/newsletter2000-2.html |date=2021-06-02 }}, ''Bengali Association of Greater Chicago Newsletter'', Volume 25: Issue 2 : April 2000. Retrieved 1 May 2007.&lt;/ref&gt;
{{div col|colwidth=15em}}
===നോവലുകൾ===

* ''ട്രിനോഖോണ്ടോ'' তৃণখণ্ড
* ''ബോയിറ്റോറിനി ടയർ'' বৈতরণীর তীরে
* ''നിരഞ്ജന'' নিরঞ্জনা
* ''ഭുബൻ സോം'' ভুবন সোম
* ''മഹാറാണി'' মহারাণী
* ''അഗ്നിശ്വർ'' অগ্নীশ্বর
* ''മനസ്പൂർ'' মানসপুর
* ''ഇറാവോ അച്ചെ'' এরাও আছে
* ''നബിൻ ദത്ത'' নবীন দত্ত
* ''Harishchandra'' হরিশ্চন্দ্র
* ''കിച്ചുക്ഷാൻ'' কিছুক্ষণ
* ''സേ ഒ ആമി'' সে ও আমি
* ''സപ്തർഷി'' সপ্তর্ষি
* ''ഉദയ് അസ്ത'' উদয় অস্ত
* ''ഗാന്ധരാജ്'' গন্ধরাজ
* ''പിത്താംബരേർ പുനാർജന്മ'' পীতাম্বরের পুনর্জন্ম
* ''നെയ്ൻ തത്പുരുഷ്'' নঞ তৎপুরুষ
* ''കൃഷ്ണപക്ഷ'' কৃষ্ণপক্ষ
* ''സന്ധിപുജ'' সন্ধিপূজা
* ''ഹേറ്റ് ബജരേ'' হাটেবাজারে
* ''കന്യാസു'' কন্যাসু
* ''അധിക്ലാൽ'' অধিকলাল
* ''ഗോപാൽഡെബർ സ്വപ്‌ന'' গোপালদেবের স্বপ্ন
* ''സ്വപ്‌ന സംഭാബ്'' স্বপ্নসম্ভব
* ''കഷ്ടി പതാർ'' কষ্টিপাথর
* ''പ്രാച്ച്ഹന്ന മഹിമ'' প্রচ্ছন্ন মহিমা
* ''ഡുയി പാതിക്'' দুই পথিক
* ''രത്രി'' রাত্রি
* ''പിതമഹ'' পিতামহ
* ''പക്ഷിമിത്തുൻ'' পক্ষীমিথুন
* ''തിർതർ കാക്'' তীর্থের কাক
* ''റൂറാബ്'' রৌরব
* ''ജൽതരംഗ'' জলতরঙ্গ
* ''രൂപകാത ഇബാംഗ് ടാർപാർ'' রূপকথা এবং তারপর
* ''പ്രഥം ഗാരൽ'' প্রথম গরল
* ''രംഗതുരംഗ'' রঙ্গতুরঙ্গ
* ''ആശബാരി'' আশাবারি
* ''ലി'' ৯
* ''സാത് സമുദ്ര തേറോ നദി '' সাত সমুদ্র তেরো নদী
* ''ആകാശ്ബാസി'' আকাশবাসী
* ''തുമി'' তুমি
* ''അസങ്‌ലഗ്ന'' অসংলগ্ন
* ''സിമരേഖ'' সীমারেখা
* ''ത്രിബാർണ'' ত্রিবর্ণ
* ''അലങ്കർപുരി'' অলংকারপুরী
* ''ജംഗം'' জঙ্গম
* ''അഗ്നി'' অগ্নি
* ''ദ്വൈറത്ത്'' দ্বৈরথ
* ''മ്രിഗൊയ'' মৃগয়া
* ''നിർമോക്ക്'' নির্মোক
* ''മന്ദണ്ട'' মানদন্ড
* ''നബാദിഗന്ത'' নবদিগন্ত
* ''കോഷ്തിപഥർ'' কষ্টিপাথর
* ''സ്റ്റബാർ'' স্থাবর
* ''ഭീംപാലശ്രീ'' ভীমপলশ্রী
* ''പഞ്ച പർബ'' পঞ্চপর্ব
* ''ലക്ഷ്മിർ അഗമാൻ'' লক্ষ্মীর আগমণ
* ''ഡാന'' ডানা

===ചെറു കഥകൾ===
* പ്രതിബാദ്
* സ്വധിനത
* &quot;ബോണോഫുലർ ഗോൽപോ&quot;
* &quot;ബോണോഫുലർ ആരോ ഗോൽപോ&quot;
* &quot;ബാഹുല്ലോ&quot;
* &quot;ബിന്ദു ബിഷോർഗോ&quot;
* &quot;അഡ്രിഷോലോക്&quot;
* &quot;അനുഗാമിനി&quot;
* &quot;ടോണി&quot;
* &quot;നോബോമോൻജോറി&quot;
* &quot;ഉർമിമല&quot;
* &quot;സോപ്റ്റോമി&quot;
* &quot;ഡർബിൻ&quot;
* &quot;ബോണോഫുലർ ശ്രേഷ്ടോ ഗോൽപോ&quot;
* &quot;ബോണോഫുലർ ഗോൽപോ സോംഗ്രോഹോ-1&quot;
* &quot;ബോണോഫുലർ ഗോൽപോ സോംഗ്രോഹോ-2&quot;
* &quot;ബനഫൂലർ ഛോട്ടോ ഗാൽപ സമാഗ്ര—1 &amp; 2&quot;
* &quot;ഫുൾദാനിർ ഏകതി ഫുൾ&quot;

===അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യത്തിന്റെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്കാരം===
* ''[[Agnishwar|അഗ്നിശ്വർ]]''
* ''[[Bhuvan Shome|ഭുവൻ ഷോം]]''
* ''[[Ekti Raat|എക്തി രാത്]]''
* ''[[Alor Pipasa|അലോർ പിപാസ]]'' (1965)
* ''ഹേറ്റി ബസാരി''
* ''[[Arjun Pandit (1976 film)|അർജുൻ പണ്ഡിറ്റ്]]'' (ഈ ചിത്രത്തിന് [[മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള ഫിലിംഫെയർ അവാർഡ്]] ലഭിച്ചു)
* ''തിലോത്തമ''
* ''[[Paka Dekha|പക്കാ ദേഖ]]''
{{div col end}}

== തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് ==
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിന്റെ നൂറാം വാർഷികത്തിൽ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു തപാൽ സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി.&lt;ref&gt;[http://www.postbeeld.nl/database/landwink.php3?jaar=1999&amp;code=ID India, 1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929015409/http://www.postbeeld.nl/database/landwink.php3?jaar=1999&amp;code=ID |date=29 September 2007 }}. ''Postbeeld.com'', Retrieved 1 May 2007.&lt;/ref&gt;

==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്==

* ''বনফুলের ছোট গল্প সমগ্র'' (Complete Short Stories of Banaphul), published by Banishilpa, Kolkata in January 2003
* ''উপন্যাস সমগ্র'' (Complete Novels), published by New Bengal Press (Private) Limited, Kolkata in July 1999
* ''পশ্চাৎপট'' (Background), the autobiography of Banaphul, published by Banishilpa, Kolkata in 1999

==അവലംബം==
{{Reflist}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*{{Banglapedia|Mukhopadhyay,_Balaichand|Balaichand Mukhopadhyay}}
*{{Store norske leksikon|Balaichand_Mukhopadhyay}}
*{{OL author|2440A|Banaphula}}
*[http://dspace.wbpublibnet.gov.in:8080/jspui/browse?type=author&amp;or&amp;value=MUKHOPADHYAY,+BALAI+CHAND Balai Chand Mukhopadhyay] at the West Bengal Public Library Network
*[http://parabaas.com/translation/database/authors/texts/bonophul.html Parabaas Profile]

{{PadmaBhushanAwardRecipients 1970–79}}
{{National Film Award Best Story}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ബംഗാളി കവികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രബീന്ദ്ര പുരസ്കാർ ജേതാക്കൽ]]
[[വർഗ്ഗം:1899-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മഭൂഷൺ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>5nkhs6ej2lqwjbwn5g5pb2vtsvg8h6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>യോഗി എയ്റോൺ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>540815</id>
    <revision>
      <id>4632018</id>
      <parentid>4544462</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4365" sha1="cx253uitw8tnqh3jdhfiesd907fz3tp" xml:space="preserve">{{Needs Image}}

{{Infobox person
| name               = Yogi Aeron
| birth_date         = {{birth year and age|1937}}
| birth_place        = [[Muzaffarnagar, Uttar Pradesh]], India
| occupation         = Surgeon
| website            = {{url|https://dryogiaeron.com}}
}}
ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പ്ലാസ്റ്റിക് സർജനാണ് '''യോഗി എയ്റോൺ''' (ജനനം: 1937). വൈദ്യരംഗത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകൾ മാനിച്ച് [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ്]] 2020-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് [[പത്മശ്രീ]] പ്രകാരം നൽകി. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/jan/26/meet-padma-shri-recipient-yogi-aeron-himalayan-doctor-who-treats-burn-patients-for-free-2094863.html|title=Meet Padma Shri recipient Yogi Aeron, Himalayan doctor who treats burn patients for free|access-date=2020-03-09|website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; 

== ജീവിതം ==
1937 ൽ ഉത്തർപ്രദേശിലെ മുസാഫർനഗറിലാണ് എയ്‌റോൺ ജനിച്ചത്. കിംഗ് ജോർജ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ അഞ്ചുശ്രമത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹം പ്രവേശനം നേടിയ അദ്ദേഹം ബിരുദം നേടി. നാലുവർഷത്തെ ബാച്ചിലർ കോഴ്‌സ് പൂർത്തിയാക്കാൻ അദ്ദേഹം ഏഴുവർഷമെടുത്തു. പിന്നീട് 1971 ൽ ബീഹാറിലെ [[പട്ന|പട്നയിലെ]] പ്രിൻസ് ഓഫ് വെയിൽസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറി പഠിച്ചു. 1973 ൽ ഡെറാഡൂണിലെ ഒരു ജില്ലാ ആശുപത്രിയിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് സർജനായി ജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. പ്ലാസ്റ്റിക് സർജറിയിൽ വിദഗ്ധനായി 1982 ൽ അദ്ദേഹം അമേരിക്കയിലേക്ക് പോയി. 1983 ൽ അദ്ദേഹം നാല് ഏക്കർ കാമ്പസ് വാങ്ങി, അത് നിരാലംബർക്ക് ചികിത്സാ കേന്ദ്രമായും കുട്ടികൾക്കുള്ള പഠന കേന്ദ്രമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 1985 മുതൽ അദ്ദേഹം പൊള്ളലേറ്റ രോഗികൾക്ക് സൗജന്യമായി ചികിത്സ നൽകുന്നു. വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തെ പ്രവർത്തനത്തിന് 2020 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് പദ്മശ്രീ നൽകി. [[ഡെറാഡൂൺ|ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഡെറാഡൂണിലെ]] മാൽസിയിലാണ് അദ്ദേഹം താമസിക്കുന്നത്.  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/buzz/this-padma-shree-recipient-has-been-treating-burn-patients-for-free-for-27-years-2476799.html|title=This Padma Shree Recipient Has Been Treating Burn Patients for Free for 27 Years|access-date=2020-03-09|date=2020-01-28|website=News18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.republicworld.com/india-news/general-news/padma-shri-awardee-yogi-aeron-has-been-treating-burn-patients-for-free|title=Meet Padma Shri awardee Yogi Aeron, a doctor who has been treating burn patients for free|access-date=2020-03-09|last=World|first=Republic|website=Republic World}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

{{Padma Shri Award Recipients in Medicine}}
[[വർഗ്ഗം:1937-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>cx253uitw8tnqh3jdhfiesd907fz3tp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഇലിയാസ് അലി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>540844</id>
    <revision>
      <id>4632027</id>
      <parentid>4544144</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4771" sha1="aagknwi34mba396440bg6x16axrmwo3" xml:space="preserve">[[File:Dr_Ilias_Ali.jpg | thumb | right]]

ഇന്ത്യയിലെ [[ആസാം|അസമിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധനാണ് '''ഇലിയാസ് അലി''' (ജനനം 1955). 2019-ൽ അസമിലെ പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ കുടുംബാസൂത്രണ ജനനനിയന്ത്രണ നടപടികളുടെ അവബോധയജ്ഞത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് [[രാഷ്ട്രപതി|ഇന്ത്യയുടെ പ്രസിഡന്റ്]], [[റാം നാഥ് കോവിന്ദ്|രാം നാഥ് കൊവിംദ്]] [[പത്മശ്രീ]] ബഹുമതി നൽകി ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/meet-assams-padma-shri-winners-population-expert-illias-ali-and-innovator-uddhab-bharal-5556032/|title=Meet Assam’s Padma Shri winners: surgeon Illias Ali and innovator Uddhab Bharali|access-date=2019-02-09|date=2019-01-26|website=The Indian Express|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
ഇലിയാസ് അലി ഗുവാഹത്തി മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും ആശുപത്രിയിൽ നിന്നും വിരമിച്ച ഒരു മെഡിക്കൽ സർജനാണ്. &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; ഗുവാഹതി മെഡിക്കൽ കോളേജിലും ആശുപത്രിയിലും എമർജൻസി മെഡിസിൻ വിഭാഗം സ്ഥാപിച്ചത് അദ്ദേഹമാണ്. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.time8.in/population-theory-backed-surgeons-knife-nipped-padma-shri-for-assam/|title=Population Theory Backed Surgeon’s Knife Nipped ‘Padma Shri’ For Assam|access-date=2019-02-09|last=T8N|date=2019-01-27|website=Time8|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം ==
1993 മുതൽ, കുടുംബാസൂത്രണത്തിനായി അസമിലെ പിന്നോക്ക പ്രദേശങ്ങളിൽ ജനനനിയന്ത്രണനടപടികൾ സ്വീകരിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ബോധിപ്പിക്കാനുമായി അലി മുന്നിട്ടിറങ്ങി, പ്രത്യേകിച്ച് ഗർഭനിരോധന മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഇസ്ലാമികമല്ലാത്തതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ബംഗാളി മുസ്‌ലിം വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ. ''നോ സ്കാൽപൽ വാസെക്ടമിക്ക്'' (എൻ‌എസ്‌വി) വിധേയരാകാൻ അദ്ദേഹം ആളുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ശക്തമായ എതിർപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, 2008 നും 2018 നും ഇടയിൽ 55,000 ത്തോളം ആളുകളെ എൻ‌എസ്‌വി പ്രക്രിയയ്ക്ക് വിധേയമാക്കാൻ അദ്ദേഹം പ്രേരിപ്പിച്ചു. ബാലവിവാഹത്തിനും ബഹുഭാര്യത്വത്തിനും എതിരെ അലി സംസാരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2019/jan/26/assams-family-planning-jihadi-dr-ilias-ali-finally-gets-his-dues-in-form-of-padma-shri-1930401.html|title=Assam’s ‘family planning jihadi’ Dr. Ilias Ali finally gets his dues in form of Padma Shri|access-date=2019-02-09|website=The New Indian Express|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180456/http://www.newindianexpress.com/nation/2019/jan/26/assams-family-planning-jihadi-dr-ilias-ali-finally-gets-his-dues-in-form-of-padma-shri-1930401.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== പുസ്തകങ്ങൾ ==

* കുരി സതികർ മഹാബാദി - എയ്ഡ്സ് &lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;
* ജന ബിസ്ഫുരാനാർ പോം ഖേഡി &lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}
{{Padma Shri Award Recipients in Medicine}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1956-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ദ്ധർ]]</text>
      <sha1>aagknwi34mba396440bg6x16axrmwo3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ.എ. എബ്രഹാം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541569</id>
    <revision>
      <id>4632009</id>
      <parentid>4610429</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4632009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7925" sha1="kn1f98ruuii6djxj2pn4jaueh9j6whb" xml:space="preserve">{{PU|K. A. Abraham}}
{{Infobox person
| name               = കെ.എ. എബ്രഹാം
| image              = Padmashri Dr K A Abraham.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[കേരളം]]
| nationality        = {{Ind}}
| death_date         = 
| death_place        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| years_active       = 
| known_for          = [[Interventional cardiology]]
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]]
| website            = 
}}
ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] ഇന്റർവെൻഷണൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''കുരുടമണ്ണിൽ എബ്രഹാം എബ്രഹാം.'''&lt;ref name=&quot;Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sehat.com/dr-ka-abraham-cardiologist-chennai|title=Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Sehat}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ചെന്നൈ]]യിലെ ദക്ഷിണ റെയിൽവേ ഹെഡ്കോട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ മുൻ ചീഫ് [[ഹൃദ്രോഗവിദഗ്ദ്ധൻ]] ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 25 വർഷത്തോളം [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]] ചീഫ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;It's the heart that matters&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|title=It's the heart that matters|access-date=October 29, 2015|date=1 April 2002|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20021019175206/http://thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|archive-date=19 October 2002}}&lt;/ref&gt; [[വെല്ലൂർ]] [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ|ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും]] നിന്നും ബിരുദം നേടിയ [[ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധം 1971|അദ്ദേഹം 1971 ലെ ഇന്തോ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധ]] കാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ]] ചേർന്നു. യുദ്ധാനന്തരം പഠനം പുനരാരംഭിച്ച അദ്ദേഹം ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദം നേടി 1973 ൽ ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കും ആശുപത്രിയിലേക്കും മടങ്ങി. 1978-ൽ അദ്ദേഹം പെരമ്പൂരിലേക്ക് മാറി, ചെന്നൈയിലെ സതേൺ റെയിൽ‌വേ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ചേർന്നു. 2002 ൽ അവിടെ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതു വരെ സേവനത്തിൽ തുടർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തന കാലത്ത്, ആശുപത്രി ഒരു റഫറൽ ആശുപത്രിയായി വളർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, അവിടെ പ്രതിവർഷം ആയിരത്തിലധികം ഓപ്പൺ ഹാർട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. 

പെരമ്പൂരിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അബ്രഹാം ഫോർട്ടിസ് മലാർ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാർഡിയോളജി വിഭാഗം മേധാവിയായും,&lt;ref name=&quot;Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging&quot;&gt;{{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി|അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ]] കൺസൾട്ടന്റ് കാർഡിയോളജിസ്റ്റായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.apollohospitals.com/departments/heart/clinical-team-doctors|title=Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Apollo Hospitals}}&lt;/ref&gt; പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത ദേശീയ അന്തർദേശീയ ജേണലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008|archive-date=2016-03-09|access-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309084122/http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1999 ൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=July 21, 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=November 15, 2014}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ ==

* {{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}
* {{Cite journal|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സൈനികർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]</text>
      <sha1>kn1f98ruuii6djxj2pn4jaueh9j6whb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632011</id>
      <parentid>4632009</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* അവലംബം */</comment>
      <origin>4632011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7956" sha1="ileqe20w0y41xao5bf5s329ynjgltz2" xml:space="preserve">{{PU|K. A. Abraham}}
{{Infobox person
| name               = കെ.എ. എബ്രഹാം
| image              = Padmashri Dr K A Abraham.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[കേരളം]]
| nationality        = {{Ind}}
| death_date         = 
| death_place        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| years_active       = 
| known_for          = [[Interventional cardiology]]
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]]
| website            = 
}}
ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] ഇന്റർവെൻഷണൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''കുരുടമണ്ണിൽ എബ്രഹാം എബ്രഹാം.'''&lt;ref name=&quot;Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sehat.com/dr-ka-abraham-cardiologist-chennai|title=Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Sehat}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ചെന്നൈ]]യിലെ ദക്ഷിണ റെയിൽവേ ഹെഡ്കോട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ മുൻ ചീഫ് [[ഹൃദ്രോഗവിദഗ്ദ്ധൻ]] ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 25 വർഷത്തോളം [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]] ചീഫ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;It's the heart that matters&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|title=It's the heart that matters|access-date=October 29, 2015|date=1 April 2002|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20021019175206/http://thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|archive-date=19 October 2002}}&lt;/ref&gt; [[വെല്ലൂർ]] [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ|ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും]] നിന്നും ബിരുദം നേടിയ [[ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധം 1971|അദ്ദേഹം 1971 ലെ ഇന്തോ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധ]] കാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ]] ചേർന്നു. യുദ്ധാനന്തരം പഠനം പുനരാരംഭിച്ച അദ്ദേഹം ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദം നേടി 1973 ൽ ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കും ആശുപത്രിയിലേക്കും മടങ്ങി. 1978-ൽ അദ്ദേഹം പെരമ്പൂരിലേക്ക് മാറി, ചെന്നൈയിലെ സതേൺ റെയിൽ‌വേ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ചേർന്നു. 2002 ൽ അവിടെ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതു വരെ സേവനത്തിൽ തുടർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തന കാലത്ത്, ആശുപത്രി ഒരു റഫറൽ ആശുപത്രിയായി വളർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, അവിടെ പ്രതിവർഷം ആയിരത്തിലധികം ഓപ്പൺ ഹാർട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. 

പെരമ്പൂരിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അബ്രഹാം ഫോർട്ടിസ് മലാർ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാർഡിയോളജി വിഭാഗം മേധാവിയായും,&lt;ref name=&quot;Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging&quot;&gt;{{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി|അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ]] കൺസൾട്ടന്റ് കാർഡിയോളജിസ്റ്റായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.apollohospitals.com/departments/heart/clinical-team-doctors|title=Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Apollo Hospitals}}&lt;/ref&gt; പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത ദേശീയ അന്തർദേശീയ ജേണലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008|archive-date=2016-03-09|access-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309084122/http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1999 ൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=July 21, 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=November 15, 2014}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ ==

* {{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}
* {{Cite journal|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Abraham, K. A.}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സൈനികർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]</text>
      <sha1>ileqe20w0y41xao5bf5s329ynjgltz2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632012</id>
      <parentid>4632011</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി</comment>
      <origin>4632012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7582" sha1="a9m3uxiyqxarkjiu6qowaidunl320ex" xml:space="preserve">{{PU|K. A. Abraham}}
{{Infobox person
| name               = കെ.എ. എബ്രഹാം
| image              = Padmashri Dr K A Abraham.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[കേരളം]]
| nationality        = {{Ind}}
| death_date         = 
| death_place        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| years_active       = 
| known_for          = [[Interventional cardiology]]
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]]
| website            = 
}}
ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] ഇന്റർവെൻഷണൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''കുരുടമണ്ണിൽ എബ്രഹാം എബ്രഹാം.''' [[ചെന്നൈ]]യിലെ ദക്ഷിണ റെയിൽവേ ഹെഡ്കോട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ മുൻ ചീഫ് [[ഹൃദ്രോഗവിദഗ്ദ്ധൻ]] ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 25 വർഷത്തോളം [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]] ചീഫ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;It's the heart that matters&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|title=It's the heart that matters|access-date=October 29, 2015|date=1 April 2002|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20021019175206/http://thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|archive-date=19 October 2002}}&lt;/ref&gt; [[വെല്ലൂർ]] [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ|ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും]] നിന്നും ബിരുദം നേടിയ [[ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധം 1971|അദ്ദേഹം 1971 ലെ ഇന്തോ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധ]] കാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ]] ചേർന്നു. യുദ്ധാനന്തരം പഠനം പുനരാരംഭിച്ച അദ്ദേഹം ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദം നേടി 1973 ൽ ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കും ആശുപത്രിയിലേക്കും മടങ്ങി. 1978-ൽ അദ്ദേഹം പെരമ്പൂരിലേക്ക് മാറി, ചെന്നൈയിലെ സതേൺ റെയിൽ‌വേ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ചേർന്നു. 2002 ൽ അവിടെ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതു വരെ സേവനത്തിൽ തുടർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തന കാലത്ത്, ആശുപത്രി ഒരു റഫറൽ ആശുപത്രിയായി വളർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, അവിടെ പ്രതിവർഷം ആയിരത്തിലധികം ഓപ്പൺ ഹാർട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. 

പെരമ്പൂരിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അബ്രഹാം ഫോർട്ടിസ് മലാർ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാർഡിയോളജി വിഭാഗം മേധാവിയായും,&lt;ref name=&quot;Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging&quot;&gt;{{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി|അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ]] കൺസൾട്ടന്റ് കാർഡിയോളജിസ്റ്റായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.apollohospitals.com/departments/heart/clinical-team-doctors|title=Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Apollo Hospitals}}&lt;/ref&gt; പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത ദേശീയ അന്തർദേശീയ ജേണലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008|archive-date=2016-03-09|access-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309084122/http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1999 ൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=July 21, 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=November 15, 2014}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ ==

* {{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}
* {{Cite journal|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Abraham, K. A.}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സൈനികർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]</text>
      <sha1>a9m3uxiyqxarkjiu6qowaidunl320ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632013</id>
      <parentid>4632012</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8389" sha1="g3fuih0t5774fo8dcha3oogmsacua6o" xml:space="preserve">{{PU|K. A. Abraham}}
{{Infobox person
| name               = കെ.എ. എബ്രഹാം
| image              = Padmashri Dr K A Abraham.jpg
| image_size         = 
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[കേരളം]]
| nationality        = {{Ind}}
| death_date         = 
| death_place        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| occupation         = കാർഡിയോളജിസ്റ്റ്
| years_active       = 
| known_for          = [[Interventional cardiology]]
| spouse             = 
| partner            = 
| children           = 
| parents            = 
| awards             = [[Padma Shri|പത്മശ്രീ]]
| website            = 
}}
ഒരു [[ഇന്ത്യൻ]] ഇന്റർവെൻഷണൽ കാർഡിയോളജിസ്റ്റും മെഡിക്കൽ എഴുത്തുകാരനുമാണ് '''കുരുടമണ്ണിൽ എബ്രഹാം എബ്രഹാം.''' &lt;ref&gt;{{Cite news|date=23 October 2021|title=Cardiologist K.A. Abraham passes away|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/cardiologist-ka-abraham-passes-away/article37132664.ece|access-date=23 October 2021|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ഹൃദ്രോഗവിദഗ്ധൻ ഡോ.കെ.എ.ഏബ്രഹാം അന്തരിച്ചു|url=https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2021/10/23/dr-ka-abraham-passes-away.html|access-date=23 October 2021|website=ManoramaOnline|language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.sehat.com/dr-ka-abraham-cardiologist-chennai | title=Dr.K.A. Abraham, Cardiologist, Chennai | publisher=Sehat | date=2015 | access-date=29 October 2015}}&lt;/ref&gt; [[ചെന്നൈ]]യിലെ ദക്ഷിണ റെയിൽവേ ഹെഡ്കോട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റൽ മുൻ ചീഫ് [[ഹൃദ്രോഗവിദഗ്ദ്ധൻ]] ആയിരുന്ന അദ്ദേഹം 25 വർഷത്തോളം [[ദക്ഷിണ റെയിൽവേ]] ചീഫ് മെഡിക്കൽ ഡയറക്ടർ ആയിരുന്നു.&lt;ref name=&quot;It's the heart that matters&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|title=It's the heart that matters|access-date=October 29, 2015|date=1 April 2002|website=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20021019175206/http://thehindu.com/thehindu/mp/2002/04/01/stories/2002040100080200.htm|archive-date=19 October 2002}}&lt;/ref&gt; [[വെല്ലൂർ]] [[ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജ് &amp; ഹോസ്പിറ്റൽ|ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്നും]] നിന്നും ബിരുദം നേടിയ [[ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധം 1971|അദ്ദേഹം 1971 ലെ ഇന്തോ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധ]] കാലത്ത് [[ഇന്ത്യൻ കരസേന|ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ]] ചേർന്നു. യുദ്ധാനന്തരം പഠനം പുനരാരംഭിച്ച അദ്ദേഹം ഇന്റേണൽ മെഡിസിനിൽ ബിരുദം നേടി 1973 ൽ ക്രിസ്ത്യൻ മെഡിക്കൽ കോളേജിലേക്കും ആശുപത്രിയിലേക്കും മടങ്ങി. 1978-ൽ അദ്ദേഹം പെരമ്പൂരിലേക്ക് മാറി, ചെന്നൈയിലെ സതേൺ റെയിൽ‌വേ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ചേർന്നു. 2002 ൽ അവിടെ നിന്ന് വിരമിക്കുന്നതു വരെ സേവനത്തിൽ തുടർന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തന കാലത്ത്, ആശുപത്രി ഒരു റഫറൽ ആശുപത്രിയായി വളർന്നതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്, അവിടെ പ്രതിവർഷം ആയിരത്തിലധികം ഓപ്പൺ ഹാർട്ട് ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തുന്നു. 

പെരമ്പൂരിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അബ്രഹാം ഫോർട്ടിസ് മലാർ ഹോസ്പിറ്റലിൽ കാർഡിയോളജി വിഭാഗം മേധാവിയായും,&lt;ref name=&quot;Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging&quot;&gt;{{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}&lt;/ref&gt; ചെന്നൈയിലെ [[അപ്പോളോ ആശുപത്രി|അപ്പോളോ ആശുപത്രിയിൽ]] കൺസൾട്ടന്റ് കാർഡിയോളജിസ്റ്റായും പ്രവർത്തിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.apollohospitals.com/departments/heart/clinical-team-doctors|title=Cardiologist &amp; Cardiothoracic Surgeons|access-date=October 29, 2015|date=2015|publisher=Apollo Hospitals}}&lt;/ref&gt; പിയർ റിവ്യൂ ചെയ്ത ദേശീയ അന്തർദേശീയ ജേണലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation&quot;&gt;{{Cite journal|url=http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008|archive-date=2016-03-09|access-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309084122/http://imaging.onlinejacc.org/article.aspx?articleid=1110223|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1999 ൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന നാലാമത്തെ സിവിലിയൻ ബഹുമതിയായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|access-date=July 21, 2015|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=November 15, 2014}}&lt;/ref&gt;

== തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനങ്ങൾ ==

* {{Cite journal|title=Assessment of Left Ventricular systolic function by Vector Velocity imaging|last=Margaret D'Mello, Kurudamannil A. Abraham|journal=Indian Heart J.|year=September 2012|volume=64|issue=5|pages=532|doi=10.1016/j.ihj.2012.07.017|pmid=23102399|pmc=3861280}}
* {{Cite journal|title=Systemic RV in Hypoplastic Left Heart Syndrome After Surgical Palliation|last=Kurudamannil A. Abraham, Margaret C. D'Mello|journal=J Am Coll Cardiol Img.|year=2011|volume=4|issue=6|pages=687-687|doi=10.1016/j.jcmg.2011.04.008}}

== അവലംബം ==
{{reflist}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Abraham, K. A.}}
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ സൈനികർ]]
[[വർഗ്ഗം:മലയാളികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ച മലയാളികൾ]]</text>
      <sha1>g3fuih0t5774fo8dcha3oogmsacua6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പ്രോസ്റ്റസിസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541637</id>
    <revision>
      <id>4631969</id>
      <parentid>4596692</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T13:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11668" sha1="01cgi2stysbwpmfgqr8hcq8arfj3brd" xml:space="preserve">[[വൈദ്യം|വൈദ്യത്തിൽ]], നഷ്ടമായ ശരീരഭാഗത്തെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്ന ഒരു കൃത്രിമ ഉപകരണമാണ് '''പ്രോസ്റ്റസിസ്''' (ബഹുവചനം: പ്രോസ്റ്റെസസ്; [[പ്രാചീന ഗ്രീക്ക് ഭാഷ|പുരാതന ഗ്രീക്ക്]] ''പ്രോസ്റ്റീസിസ്'', &quot;സങ്കലനം, പ്രയോഗം, അറ്റാച്ചുമെന്റ്&quot;) &lt;ref&gt;{{LSJ|pro/sqesis|πρόσθεσις|cite}}&lt;/ref&gt; അല്ലെങ്കിൽ '''പ്രോസ്റ്റെറ്റിക് ഇംപ്ലാന്റ്''' &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theengineer.co.uk/prosthetic-implant-wrist-movement/|title=Prosthetic implant provides realistic wrist movement to amputees|access-date=2019-01-30|last=Nathan|first=Stuart|date=28 November 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.royalfree.nhs.uk/services/services-a-z/plastic-surgery/prosthetic-limbs-and-body-parts/prosthetic-implants/|title=Prosthetic implants – Prosthetic limbs and body parts – Plastic surgery – Services A-Z – Services|access-date=2019-01-30|website=www.royalfree.nhs.uk|archive-date=2019-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190128030333/https://www.royalfree.nhs.uk/services/services-a-z/plastic-surgery/prosthetic-limbs-and-body-parts/prosthetic-implants/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഹൃദയാഘാതം, രോഗം, അല്ലെങ്കിൽ ജനനസമയത്ത് ഉണ്ടാകുന്ന അവസ്ഥ (അപായ രോഗം ) എന്നിവയിലൂടെ. നഷ്ടമായ ശരീരഭാഗത്തിന്റെ സാധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കാനാണ് പ്രോസ്റ്റെസസ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. &lt;ref name=&quot;madehow.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.madehow.com/Volume-1/Artificial-Limb.html|title=How artificial limb is made – material, manufacture, making, used, parts, components, structure, procedure|access-date=2017-10-24|website=www.madehow.com|language=en}}&lt;/ref&gt;  ഫിസിയാട്രിസ്റ്റുകൾ, പ്രോസ്‌തെറ്റിസ്റ്റുകൾ, നഴ്‌സുമാർ, ഫിസിക്കൽ തെറാപ്പിസ്റ്റുകൾ, തൊഴിൽ ചികിത്സകർ എന്നിവരടങ്ങുന്ന ഒരു ഇന്റർ-ഡിസിപ്ലിനറി ടീമിന്റെ ഭാഗമായി ആംപ്യൂട്ടി പുനരധിവാസം പ്രാഥമികമായി ഒരു ഫിസിയാട്രിസ്റ്റ് ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു.. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cumc.columbia.edu/rehab/staywell/document.php|title=Physical Medicine and Rehabilitation Treatment Team|access-date=2019-02-24|website=Department of Rehabilitation and Regenerative Medicine|language=en}}&lt;/ref&gt; കമ്പ്യൂട്ടർ-ജനറേറ്റുചെയ്ത 2-ഡി, 3-ഡി ഗ്രാഫിക്സും വിശകലനവും ഒപ്റ്റിമൈസേഷൻ ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് സൃഷ്ടി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിനും വിശകലനം ചെയ്യുന്നതിനും സ്രഷ്ടാക്കളെ സഹായിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്വെയർ ഇന്റർഫേസ് കൈകൊണ്ടോ കമ്പ്യൂട്ടർ-എയ്ഡഡ് ഡിസൈൻ (സിഎഡി) ഉപയോഗിച്ചോ പ്രോസ്റ്റെസസ് സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.oandplibrary.org/alp/chap04-01.asp|title=4: Prosthetic Management: Overview, Methods, and Materials {{!}} O&amp;P Virtual Library|access-date=2017-10-24|website=www.oandplibrary.org|archive-date=2023-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230131160442/https://www.oandplibrary.org/alp/chap04-01.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[പ്രമാണം:86_ACPS_Atlanta_1996_Swimming_General_Views.jpg|ലഘുചിത്രം|ശരീരത്തിന്റെ താഴ്ന്ന ഭാഗത്തുള്ള പ്രോസ്റ്റസിസ് ഉള്ള ഒരു മനുഷ്യൻ]] 
== തരങ്ങൾ ==
ഒരു വ്യക്തിയുടെ പ്രോസ്റ്റസിസ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുകയും വ്യക്തിയുടെ രൂപത്തിനും പ്രവർത്തനപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയും വേണം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വ്യക്തിക്ക് ഒരു ട്രാൻസ്‌റാഡിയൽ പ്രോസ്റ്റസിസ് ആവശ്യമായി വന്നേക്കാം, എന്നാൽ വ്യക്തിക്ക് ഒരു സൗന്ദര്യാത്മക പ്രവർത്തന ഉപകരണം, ഒരു മയോഇലക്ട്രിക് ഉപകരണം, ബോഡിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപകരണം അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പ്രവർത്തന നിർദ്ദിഷ്ട ഉപകരണം എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒന്നോ അതിലധികമോ ഉപകരണങ്ങൾക്കിടയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ വ്യക്തിയുടെ ഭാവി ലക്ഷ്യങ്ങളും സാമ്പത്തിക ശേഷികളും അവരെ സഹായിച്ചേക്കാം.

ക്രാനിയോഫേസിയൽ പ്രോസ്റ്റസിസുകളിൽ ഇൻട്രാ-ഓറൽ, എക്‌സ്ട്രാ-ഓറൽ പ്രോസ്റ്റസിസുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. എക്സ്ട്രാ-ഓറൽ പ്രോസ്റ്റസിസുകളെ ഹെമിഫേഷ്യൽ, ആൻറിക്യുലാർ (ചെവി), മൂക്ക്, പരിക്രമണം, ഒക്കുലാർ എന്നിങ്ങനെ തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഡെന്റൽ പ്രോസ്റ്റസിസുകളായ ഡെന്ററുകൾ, ഒബ്‌ട്യൂറേറ്ററുകൾ, ഡെന്റൽ ഇംപ്ലാന്റുകൾ എന്നിവ ഇൻട്രാ-ഓറൽ പ്രോസ്റ്റസിസിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.


മുലയുടെ സോമാറ്റോ പ്രോസ്റ്റസിസുകളിൽ ബ്രെസ്റ്റ് പ്രോസ്റ്റസിസുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, അവ ഒറ്റ അല്ലെങ്കിൽ ഉഭയകക്ഷി, പൂർണ്ണ ബ്രെസ്റ്റ് ഉപകരണങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ മുലക്കണ്ണ് പ്രോസ്റ്റസിസുകൾ ആകാം.

ഉദ്ധാരണക്കുറവ് പരിഹരിക്കുന്നതിനും, ലിംഗവൈകല്യത്തെ ശരിയാക്കുന്നതിനും, ബയോളജിക്കൽ പുരുഷന്മാരിൽ ഫാലോപ്ലാസ്റ്റി, മെറ്റോഡിയോപ്ലാസ്റ്റി നടപടിക്രമങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനും , സ്ത്രീ-പുരുഷ-പുരുഷ ലിംഗ പുനർനിയമനം ശസ്ത്രക്രിയകളിൽ ഒരു പുതിയ ലിംഗം നിർമ്മിക്കുന്നതിനും പെനൈൽ പ്രോസ്റ്റസിസ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.

=== അവയവ പ്രോസ്റ്റെസസ് ===
[[പ്രമാണം:A_formation_of_Marines,_firemen_and_policemen_running_across_Manhattan_in_2007.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം| ഉഭയകക്ഷി പ്രോസ്റ്റെറ്റിക് കാലുകളുള്ള ഒരു യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് മറൈൻ ഒരു രൂപീകരണ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു]]
ലിംബ് പ്രോസ്റ്റസിസുകളിൽ മുകളിലെയും താഴത്തെയും ഭാഗത്തെ പ്രോസ്റ്റസിസുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.

== ഇവയും കാണുക ==
{{col div|colwidth=40em}}
* [[Bionics]]
* [[Capua Leg]]
* [[Cybernetics]]
* [[Cyborg]]
* [[Robotic arm]]
* [[Transhumanism]]
* [[Whole brain emulation]]
{{colend}}

== അവലംബം==
{{Reflist}}

=== സ്രോതസ്സുകൾ===
{{refbegin}}
* {{cite book |title=A Primer on Amputations and Artificial Limbs |last1=Murdoch |first1=George |last2=Wilson |first2=A. Bennett, Jr. |year=1997 |publisher=Charles C Thomas Publisher, Ltd. |location=United States of America |isbn=978-0-398-06801-1 |pages=3–31 }}
* [https://web.archive.org/web/20100909070935/http://www.sportsinjurybulletin.com/archive/biomechanics-running.html ‘Biomechanics of running: from faulty movement patterns come injury.' Sports Injury Bulletin.]
* Edelstein, J. E. Prosthetic feet. State of the Art. Physical Therapy 68(12) Dec 1988: 1874–1881.
* [http://www.oandp.com/edge/issues/articles/2002-10_02.asp Gailey, Robert. The Biomechanics of Amputee Running. October 2002.]
* {{cite journal |author1=Hafner B. J. |author2=Sanders J. E. |author3=Czerniecki J. M. |author4=Ferguson J. |year = 2002 | title = Transtibial energy-storage-and-return prosthetic devices: A review of energy concepts and a proposed nomenclature |journal = Journal of Rehabilitation Research and Development |volume = 39 |issue = 1 |pages = 1–11 |pmid=11926321 }}
{{refend}}

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
{{Wiktionary}}
{{Commons category|Prosthetics}}
* [http://www.fayobserver.com/military/afghan-amputees-tell-their-stories-at-texas-gathering/article_45beb9dd-9c3d-5291-ba43-0aa0664a39be.html Afghan amputees tell their stories at Texas gathering], Fayetteville Observer
* [https://www.pbs.org/newshour/bb/can-modern-prosthetics-actually-help-reclaim-sense-touch/ Can modern prosthetics actually help reclaim the sense of touch?], PBS Newshour
* [https://www.fayobserver.com/news/20111030/a-hand-for-rick-underwater-videographer-rick-allen-overcomes-near-fatal-accident A hand for Rick], Fayetteville Observer
*[https://instanttechblog.com/what-is-prosthetic-limbs-and-its-component/ What is prosthesis, prosthetic limb and its various component]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[https://www.inputmag.com/culture/cyborg-chic-bionic-prosthetic-arm-sucks I have one of the most advanced prosthetic arms in the world – and I hate it] by Britt H. Young

{{Human regional anatomy}}
{{Disability navbox}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>01cgi2stysbwpmfgqr8hcq8arfj3brd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കെ. കെ. അഗർവാൾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>541690</id>
    <revision>
      <id>4632019</id>
      <parentid>4598742</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13663" sha1="g00pg6sn75oid9zesqi9g79u452ug24" xml:space="preserve">

{{Infobox person
| name               = Krishan Kumar Aggarwal
| image                     = K. K. Agarwal image.png
| caption            = 
| other_names        = Krishan, Jhepu, Kissu, Dr KK, KK
| birth_date         = {{birth date|1958|9|5|df=y}}
| birth_place        = [[New Delhi]], India
| death_date         = {{Death date and age|2021|05|17|1958|09|05|df=y}}
| death_place        = New Delhi, India
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| alma_mater         = [[Nagpur University]]
| occupation         = Physician and Life Style Interventional Cardiologist
| years_active       = 
| spouse             = Veena AggarwalMoolchand
| partner            = 
| children           = 2 &lt;!-- children : &quot;Typically the number of children (e.g., 3); only list names of independently notable or particularly relevant children.&quot; --&gt;
| parents            = &lt;!-- parents: include only if they are independently notable or particularly relevant. --&gt;
| awards             = {{Ubl
  | [[Padma Shri]]
  | [[Dr. B. C. Roy Award]]
  | National Science Communication Award
  | Vishwa Hindi Samman
  | FICCI Health Care Personality of the Year Award
  | Gold Medalist and Limca Book of Record Holder in CPR 10
  }}
| website            = {{URL|kkaggarwal.com}}
}}
ഒരു [[ഭിഷ്വഗരൻ|ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും]] [[കാർഡിയോളജി|കാർഡിയോളജിസ്റ്റുമായിരുന്നു]] '''കെ കെ അഗർവാൾ''' (5 സെപ്റ്റംബർ 1958 - 17 മെയ് 2021) പ്രസിഡന്റ് സി‌എം‌എ‌ഒ‌ഒ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/eminent-cardiologist-dr-kk-aggarwal-dies-of-covid-19/articleshow/82728423.cms?utm_source=facebook.com&amp;utm_medium=social&amp;utm_campaign=TOI&amp;fbclid=IwAR0BWzOpzhsDnvAZTmxR1sCI8mEqTRCkjQEryYylK-WcHTbFISEqdcDDouU|title=Eminent cardiologist Dr KK Aggarwal dies of Covid-19|access-date=18 May 2021|date=18 May 2021|publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.biospectrumindia.com/news/66/14629/dr-k-k-aggarwal-sworn-in-as-the-president-of-cmaao.html|title=Dr K K Aggarwal sworn in as the President of CMAAO|access-date=2019-10-15|website=www.biospectrumindia.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ഹാർട്ട് കെയർ ഫൗണ്ടേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ പ്രസിഡൻറ്, ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ മുൻ ദേശീയ പ്രസിഡന്റ് എന്നീ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിടുണ്ട് &lt;ref name=&quot;Interview&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sarkarimirror.com/80-ka-fundaa-can-make-you-live-80-years-says-the-renowned-dr-k-k-agarwal-padmashri-awardee-and-renowned-cardiologist-in-an-exclusive-interview-with-our-editor-in-chief-mr-tarun-sharma/|title=Interview|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=Sarkari Mirror}}&lt;/ref&gt; വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്തെ സമഗ്ര സംഭാവനകളെ മാനിച്ച് 2010 ൽ ഇന്ത്യയിലെ നാലാമത്തെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ അവാർഡായ [[പത്മശ്രീ]] നൽകി അദ്ദേഹത്തെ [[ഭാരത സർക്കാർ|ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ ആദരിച്ചു.]] &lt;ref name=&quot;Padmaa 2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=57307|title=Padma 2010|access-date=7 November 2014|date=25 January 2010|publisher=Press Information Bureau, Government of India}}&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
അഗർവാൾ 1979 ൽ നാഗ്പൂർ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് എംബിബിഎസ് ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Heart CareFoundation&quot;&gt;{{Cite web|url=http://heartcarefoundationfund.heartcarefoundation.org/Dr%20K%20K%20Aggarwal.aspx|title=Heart Care Foundation|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=Heart Care Foundation|archive-date=2014-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109154720/http://heartcarefoundationfund.heartcarefoundation.org/Dr%20K%20K%20Aggarwal.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1983 ൽ അതേ സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് എംഡിയും നേടി. &lt;ref name=&quot;Moolchnd&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.moolchandhealthcare.com/index.php?Itemid=315|title=Moolchand|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=Moolchand}}&lt;/ref&gt; 2017 വരെ ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂഡൽഹിയിലെ മൂൽചന്ദ് മെഡ്‌സിറ്റിയിൽ സീനിയർ കൺസൾട്ടന്റായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Hindustan Times&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/you-are-what-you-eat/article1-12846.aspx|title=Hindustan Times|access-date=9 November 2014|date=5 January 2005|publisher=Hindustan Times|archive-date=2014-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109172146/http://www.hindustantimes.com/news-feed/archives/you-are-what-you-eat/article1-12846.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് ധാരാളം പുസ്തകങ്ങൾ അദ്ദേഹം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരുന്നു. അതിൽ പുരാതന വേദ വൈദ്യത്തെ ആധുനിക അലോപ്പതിയുമായി സംയോജിപ്പിച്ച്, [[എക്കോ കാർഡിയോഗ്രാം|എക്കോകാർഡിയോഗ്രാഫി]] സംബന്ധിച്ച 6 പാഠപുസ്തക അധ്യായങ്ങളും ദേശീയ അന്തർദേശീയ പത്രങ്ങളിലെ ആയിരക്കണക്കിന് ലേഖനങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=&quot;Heart Care Foundation&quot;&gt;{{Cite web|url=http://heartcarefoundationfund.heartcarefoundation.org/Dr%20K%20K%20Aggarwal.aspx|title=Heart Care Foundation|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=Heart Care Foundation|archive-date=2014-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109154720/http://heartcarefoundationfund.heartcarefoundation.org/Dr%20K%20K%20Aggarwal.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Moolchand&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.moolchandhealthcare.com/index.php?Itemid=315|title=Moolchand|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=Moolchand}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ ഇതിഹാസം [[മഹാഭാരതം]] നിരവധി മാനസിക പ്രശ്‌നങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകുന്നുണ്ടെന്നും [[കൃഷ്ണൻ|ശ്രീകൃഷ്ണൻ]] ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ ഉപദേഷ്ടാവായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു.  ഇന്ത്യയിൽ ഹൃദയാഘാതത്തിനുള്ള [[സ്ട്രെപ്റ്റോകിനേസ് തെറാപ്പി|സ്ട്രെപ്റ്റോകിനേസ് തെറാപ്പിയുടെ]] തുടക്കക്കാരിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ കളർ ഡോപ്ലർ എക്കോകാർഡിയോഗ്രാഫിയുടെ സാങ്കേതികത അവതരിപ്പിച്ചു.  ഇന്ത്യയിലെ വൈദ്യരംഗത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവാർഡായ [[ബിദാൻ ചന്ദ്ര റോയ് അവാർഡ്|ഡോ. ബിസി റോയ് അവാർഡിന്]] 2005 ൽ നൽകി ഡോ. അഗർവാളിനെ ബഹുമാനിച്ചിരുന്നു.   &lt;ref name=&quot;E Medi News&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.emedinews.in/|title=E Medi News|access-date=9 November 2014|date=9 November 2014|publisher=E Medi News|archive-date=2014-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109162508/http://www.emedinews.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.latestnewssouthafrica.com/2021/05/14/popular-cardiologist-dr-k-k-aggarwal-and-first-person-vaccinated-of-covid-19i-in-india-dies/Popular Cardiologist Dr K K Aggarwal and First person vaccinated of covid-19i in India dies]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഡിസംബർ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; വിശ്വ ഹിന്ദി സമ്മൻ, നാഷണൽ സയൻസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ അവാർഡ്, ഫിക്കി ഹെൽത്ത് കെയർ പേഴ്സണാലിറ്റി ഓഫ് ദി ഇയർ അവാർഡ്, ഡോ. ഡി.എസ്. മുങ്കേക്കർ ദേശീയ ഐ.എം.എ അവാർഡ്, , രാജീവ് ഗാന്ധി എക്സലൻസ് അവാർഡ് എന്നിവയും അദ്ദേഹം നേടി.  2010 ൽ അദ്ദേഹത്തിന് പത്മശ്രീ ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Padma 2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=57307|title=Padma 2010|access-date=7 November 2014|date=25 January 2010|publisher=Press Information Bureau, Government of India}}&lt;/ref&gt; ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ അസോസിയേഷന്റെ ദേശീയ പ്രസിഡന്റും &lt;ref name=&quot;Economic Times&quot;&gt;{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-02/news/53480151_1_ima-indian-medical-association-secretary|title=Economic Times|access-date=9 November 2014|date=2 September 2014|publisher=Economic Times|archive-date=2016-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20160909124041/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-09-02/news/53480151_1_ima-indian-medical-association-secretary|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ഐജെസിപി ഗ്രൂപ്പിന്റെ ചീഫ് എഡിറ്ററുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;IJCP&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ijcpgroup.com/?leadership=dr-kk-aggarwal|title=IJCP|access-date=9 November 2014|date=2014|publisher=IJCP|archive-date=2014-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208185223/http://ijcpgroup.com/?leadership=dr-kk-aggarwal|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[കോവിഡ്-19 ആഗോള മഹാമാരി|കോവിഡ് -19 പാൻഡെമിക്കിന്റെ]] ആദ്യ തരംഗത്തിനിടയിൽ വിളക്ക് തെളിക്കാൻ [[നരേന്ദ്ര മോദി|പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ]] ആഹ്വാനത്തെ ന്യായീകരിച്ചതിന് അഗർവാൾ വിമർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.  2021 ജനുവരിയിൽ, കോവിഡ് -19 വാക്സിനേഷനായി ഭാര്യയെ അദ്ദേഹം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാത്തതിനാൽ അദ്ദേഹത്തെ ഭാര്യ ശകാരിക്കുന്ന വീഡിയോ വൈറലായി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/delhi-doctor-takes-covid-19-vaccine-shot-angry-wife-says-why-couldn-t-you-take-me-along-101611808415708.html|title=Delhi doctor takes Covid-19 vaccine shot, angry wife says ‘why couldn’t you take me along’|access-date=2021-01-28|date=2021-01-28|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

2021 മെയ് മാസത്തിൽ അഗർവാളിന്റെ കുടുംബം ദില്ലിയിൽ ഒരു കോവിഡ് -19 അണുബാധയ്ക്ക് ചികിത്സയിലാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.  2021 മെയ് 17 ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ വെച്ച് അഗർവാൾ അന്തരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;death&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/breaking-dr-kk-aggarwal-no-more-padma-shree-awardee-succumbs-covid-836426|title=Breaking: Dr KK Aggarwal no more; Padma Shree Awardee succumbs to COVID|last=Khan|first=Sami|date=18 May 2021|website=www.ibtimes.co.in|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/dr-kk-aggarwal-passes-away-7319296/|title=Dr KK Aggarwal passes away|date=18 May 2021|website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== അവലംബം ==
{{reflist}}

==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
* {{Official website|http://kkaggarwal.com/}}
* [http://www.sarkarimirror.com/80-ka-fundaa-can-make-you-live-80-years-says-the-renowned-dr-k-k-agarwal-padmashri-awardee-and-renowned-cardiologist-in-an-exclusive-interview-with-our-editor-in-chief-mr-tarun-sharma/ Sarkari Mirror Interview]
* [https://www.updatesarkari.com/ Sarkari Update Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306143130/https://updatesarkari.com/ |date=2021-03-06 }}

{{Padma Shri Award Recipients in Medicine}}

{{Authority control}}
[[വർഗ്ഗം:ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യൻ മെഡിക്കൽ ഡോക്ടർമാർ]]
[[വർഗ്ഗം:2021-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1958-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കോവിഡ്-19 മൂലം മരിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>g00pg6sn75oid9zesqi9g79u452ug24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മൊറേവിയ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>548056</id>
    <revision>
      <id>4632308</id>
      <parentid>3990018</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T11:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10153" sha1="7iftaeh92t2pe66bg5sgdpo242ddwlf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;| name                            = Moravia
| established_title1              = [[Great Moravia|Consolidated]]
| utc_offset_DST                  = +2
| timezone_DST                    = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset                      = +1
| timezone                        = [[Central European Time|CET]]
| type                            = [[Czech lands|Historical land]]
| population_demonym              = [[Moravians|Moravian]]
| population_density_km2          = auto
| population_total                = 3100000&lt;ref name=&quot;ARTEGA&quot;&gt;{{cite web|url=http://ciselnik.artega.cz/kraje_pocet_obyvatel_hruba_mzda_nezamestnanost.php|title=Kraje v ČR – počet obyvatel, hrubá mzda a nezaměstnanost|last=ARTEGA|access-date=2021-07-05|archive-date=2016-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20161015183326/http://ciselnik.artega.cz/kraje_pocet_obyvatel_hruba_mzda_nezamestnanost.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2                  = 22348.87
| parts                           = [[Brno]], [[Ostrava]], [[Olomouc]], [[Zlín]], [[Jihlava]]
| parts_type                      = Major cities
| seat                            = [[Brno]] (1641–1948)&lt;ref name=&quot;enb&quot;&gt;{{cite web | url=http://encyklopedie.brna.cz/home-mmb/?acc=profil_udalosti&amp;load=550 | title=Encyklopedie dějin města Brna| year=2004}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Brno, [[Olomouc]] (until 1641), [[Velehrad]] (9th century)
| seat_type                       = Former capital
| established_date1               = 833&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Bowlus | first = Charles R. | title = Nitra: when did it become a part of the Moravian realm? Evidence in the Frankish sources| journal = Early Medieval Europe | volume = 17 | issue = 3 | pages = 311–328 | year = 2009 | doi=10.1111/j.1468-0254.2009.00279.x}}&lt;/ref&gt;
| established_date                = 822&lt;ref&gt;''Royal Frankish Annals'' (year 822), pp. 111–112.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nasamorava.eu/fakta-o-morave.html|title=Fakta o Moravě – Naša Morava|first=Iniciativa Naša|last=Morava}}&lt;/ref&gt;
| native_name                     = ''Morava''
| established_title               = First mentioned
| subdivision_name1               = [[Moravian-Silesian Region]], [[Olomouc Region]], [[South Moravian Region]], [[Vysočina Region|Vysočina]], [[Zlín Region]], [[South Bohemian Region]], [[Pardubice Region]]
| subdivision_type1               = [[Regions of the Czech Republic|Regions]]
| subdivision_name                = [[Czech Republic]]
| subdivision_type                = Country
| coordinates                     = {{coord|49.5|N|17|E|scale:3000000|display=inline,title}}
| map_caption1                    = Location of Moravia in the [[European Union]]
| image_map1                      = EU-Moravia.png
| map_caption                     = Moravia ''(green)'' in relation to the current [[regions of the Czech Republic]]
| image_map                       = &lt;br&gt;[[File:CZ-cleneni-Morava-wl.png|220px]]
| image_shield                    = [[File:Moravia.svg|70px]]
| image_flag                      = [[File:Banner of arms of Moravia.svg|120px]]
| image_caption                   = The town of [[Mikulov]]
| image_skyline                   = Mikulov pohled 2.jpg
| official_name                   = 
}}
ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കിനു കിഴക്കായി സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന ഒരു ചരിത്ര ജനപദമാണ് '''മൊറേവിയ''' ഇംഗ്ലീഷ്: '''Moravia''' ({{IPAc-en|m|ə|ˈ|r|eɪ|v|i|ə}} {{respell|mə|RAY|vee|ə}},&lt;ref&gt;{{Cite Oxford Dictionaries|Moravia|access-date=22 August 2019}}; {{Cite Merriam-Webster|Moravia|access-date=22 August 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;small&gt;also&lt;/small&gt; {{IPAc-en|UK|m|ɒ|ˈ|-}} {{respell|morr|AY|-}},&lt;ref name=&quot;Collins&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/moravia|title=Moravia|access-date=22 August 2019|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]}}&lt;/ref&gt; {{IPAc-en|US|m|ɔː|ˈ|-|,_|m|oʊ|ˈ|-}} {{respell|mor|AY|-,_|moh|RAY|-}};&lt;ref name=&quot;Collins&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite American Heritage Dictionary|Moravia|access-date=22 August 2019}}&lt;/ref&gt; {{lang-cs|Morava}} {{IPA-cs|ˈmorava||cs-Morava.ogg}}; {{lang-de|Mähren|link=no}} {{IPA-de|ˈmɛːʁən||Mähren.ogg}}; {{lang-pl|Morawy}} {{IPA-pl|mɔˈravɨ|}}; {{lang-szl|Morawa}}; {{lang-la|Moravia}})

1348 മുതൽ 1918 വരെ ബൊഹേമിയൻ കിരീടത്തിന്റെ കിരീടഭൂമിയും മധ്യകാലവും ആധുനികവുമായ മൊറാവിയേറ്റ്, 1004 മുതൽ 1806 വരെ വിശുദ്ധ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്രാജ്യത്വ രാഷ്ട്രം, 1804 മുതൽ 1867 വരെ ഓസ്ട്രിയൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കിരീടഭൂമി, 1867 മുതൽ 1918 വരെ ഓസ്ട്രിയ-ഹംഗറിയുടെ ഒരു ഭാഗം. 1918 ൽ സ്ഥാപിതമായ ചെക്കോസ്ലോവാക്യയുടെ അഞ്ച് ദേശങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു മൊറാവിയ. 1928 ൽ ഇത് ചെക്ക് സിലേഷ്യയുമായി ലയിപ്പിക്കുകയും 1949 ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് അട്ടിമറിയെത്തുടർന്ന് ഭൂമി വ്യവസ്ഥ നിർത്തലാക്കുകയും ചെയ്തു.

22,623.41 ചതുരശ്രകിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയുള്ള &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;{{refn|Including [[Moravian enclaves in Silesia]].&lt;ref name=dodatek1&gt;{{Cite book
 | title = Statistický lexikon obcí v republice Československé. Morava a Slezsko
 | place = Praha
 | publisher = Státní úřad statistický
 | year = 1924
 | chapter-url = http://kramerius.mzk.cz/search/i.jsp?pid=uuid:70ad4530-1e65-11e2-bec6-005056827e51#monograph-page_uuid:c8e2b8eb0aaa787c122b8ce363db55e1
 | chapter = Dodatek I. Přehled Moravy a Slezska podle žup
 | page = 133
 | language = cs
 | archive-date = 2016-09-17
 | access-date = 2021-07-05
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160917044010/http://kramerius.mzk.cz/search/i.jsp?pid=uuid:70ad4530-1e65-11e2-bec6-005056827e51#monograph-page_uuid:c8e2b8eb0aaa787c122b8ce363db55e1
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dodatek4&gt;{{Cite book
 | title = Statistický lexikon obcí v republice Československé. Morava a Slezsko
 | place = Praha
 | publisher = Státní úřad statistický
 | year = 1924
 | chapter-url = http://kramerius.mzk.cz/search/i.jsp?pid=uuid:70ad4530-1e65-11e2-bec6-005056827e51#monograph-page_uuid:c8e2b8eb0aaa787c122b8ce363db55e1
 | chapter = Dodatek IV. Moravské enklávy ve Slezsku
 | page = 138
 | language = cs
 | archive-date = 2016-09-17
 | access-date = 2021-07-05
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160917044010/http://kramerius.mzk.cz/search/i.jsp?pid=uuid:70ad4530-1e65-11e2-bec6-005056827e51#monograph-page_uuid:c8e2b8eb0aaa787c122b8ce363db55e1
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;|group=note}}  മോറേവിയയിൽ 30 ലക്ഷത്തിൽ അധികം പേര് വസിക്കുന്നു &lt;ref name=&quot;ARTEGA&quot;&gt;{{cite web|url=http://ciselnik.artega.cz/kraje_pocet_obyvatel_hruba_mzda_nezamestnanost.php|title=Kraje v ČR – počet obyvatel, hrubá mzda a nezaměstnanost|last=ARTEGA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dodatek1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dodatek4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Statistický lexikon obcí v republice Československé – II. Země Moravskoslezská|year=1935|place=Praha|pages=149 and 151|language=cs|chapter=Změny v rozloze obcí a okresů.}}&lt;/ref&gt; ജനങ്ങളെ ചരിത്രപരമായി മോറേവിയർ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ഇത് ചെക്കുകളുടെ ഒരു ഉപവിഭാഗമാണ്, മറ്റൊരു കൂട്ടമാണ് ബൊഹീമീയർ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archiv.ihned.cz/c1-784432-jsem-moravan|title=Jsem Moravan?|last=a.s.|first=Economia|date=18 February 2000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tn.nova.cz/clanek/zpravy/domaci/rikate-ceske-republice-cechy-pro-moravaky-jste-ignorant.html|title=Říkáte celé ČR Čechy? Pro Moraváky jste ignorant|date=8 February 2010}}&lt;/ref&gt; 1945 ഇൽ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നതുവരെ ജർമ്മൻ സംസാരിക്കുന്ന ബൊഹീമിയൻ ജെർമൻ എന്ന കൂട്ടർ വളരെയധികം ഇവിടെ പാർത്തിരുന്നു.

മൊറേവിയയുടെ ചരിത്രപരമായ തലസ്ഥാനവും ഇപ്പോഴത്തെ എറ്റവും വല്യ നഗരവും ബുർണോ ആണ്.  30 വർഷത്തെ യുദ്ധത്തിനിടെ സ്വീഡീഷ് സൈന്യം തകർത്തെറിയുന്നതു വരെ ഒലുമോക് ആയിരുന്നു മോറേവിയയുടെ തലസ്ഥാനം. ഇന്ന് അത് ഒലുമോക് റോമൻ കത്തോലിക്ക അതിരൂപതയുടെ ആസ്ഥാനമാണ്.&lt;ref name=&quot;enb&quot; /&gt;

== പേരിനു പിന്നിൽ ==
തെക്ക് വടക്കായി ഒഴുകുന്ന മൊറാവ നദിയിൽ നിന്നാണ് മോറേവിയ എന്ന പേരു വന്നത്. ഈ നദിയാണ് ഇവിടത്തെ പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സ്.

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist}}

==കുറിപ്പുകൾ==
&lt;references group=&quot;n&quot;/&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
&lt;references group=&quot;Note&quot;/&gt;

&lt;references group=&quot;note&quot;/&gt;

[[വർഗ്ഗം:രാജ്യങ്ങളുടെ ചരിത്രം]]</text>
      <sha1>7iftaeh92t2pe66bg5sgdpo242ddwlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാലിക് (ചലച്ചിത്രം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>549078</id>
    <revision>
      <id>4632237</id>
      <parentid>4615287</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30023" sha1="szqnxzpntucgz72msabe1t121um76pf" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 മേയ്}}
{{prettyurl|Malik(Movie)}}
{{Infobox film
| name           = മാലിക് (ചലച്ചിത്രം) 
| image          = Malik film poster.jpg
| alt            = 
| caption        = 
| director       = [[മഹേഷ് നാരായണൻ]]
| producer       = ആന്റോ ജോസഫ്
| writer         = മഹേഷ് നാരായണൻ
| starring       = [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]]&lt;br /&gt;[[നിമിഷ സജയൻ]]&lt;br /&gt;[[വിനയ് ഫോർട്ട്]]&lt;br /&gt;[[ഇന്ദ്രൻസ്]]&lt;br /&gt;[[ജോജു ജോർജ്]]&lt;br /&gt;[[ദിലീഷ് പോത്തൻ]]
| music          = [[സുഷിൻ ശ്യാം]]
| cinematography = സനു വർഗ്ഗീസ്
| editing        = [[മഹേഷ് നാരായണൻ]]
| studio         = ആന്റോ ജോസഫ് ഫിലിം കമ്പനി&lt;br /&gt;കാർണിവൽമൂവി നെറ്റ്‍വർക്ക്&lt;br /&gt;എ.പി. ഇന്റർനാഷനൽ
| distributor    = ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ
| released       = {{Film date|df=y|2021|7|15}}
| runtime        = 162 മിനുട്ട്സ്
| country        = ഇന്ത്യ
| language       = മലയാളം
| budget         = {{INR}}27 കോടി&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/01/18/fahadh-faasil-malik-first-look-poster.html|title=Fahadh looks intense in Malik's first look|access-date=2021-07-26}}&lt;/ref&gt;
| gross          = &lt;!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--&gt;
}}

[[മഹേഷ് നാരായണൻ]] രചനയും സംവിധാനവും എഡിറ്റിംഗും നിർവ്വഹിച്ച 2021-ലെ ഇന്ത്യൻ മലയാള ഭാഷാ രാഷ്ട്രീയ ത്രില്ലെർ ചലച്ചിത്രമാണ് '''മാലിക്'''.&lt;ref name='ienews'&gt;{{Cite web |date=5 March 2020 |title=Fahadh Faasil plays a politician in Malik |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/fahadh-faasil-plays-politician-in-malik-6300551/ |url-status=live |website=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;ആന്റോ ജോസഫ് ഫിലിം കമ്പനിയുടെ ബാനറിൽ ആന്റോ ജോസഫ് നിർമിച്ച ചലച്ചിത്രത്തിൽ [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]], [[ജോജു ജോർജ്]], [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]], [[വിനയ് ഫോർട്ട്]], [[നിമിഷ സജയൻ]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=M. |first1=Athira |title=‘Malik’ is a work of fiction, but people can have their own interpretations: Mahesh Narayanan |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mahesh-narayanan-malik-fahadh-faasil-ott-release/article35073054.ece |date=1 Jul 2021}}&lt;/ref&gt;,  ചന്ദുനാഥ് എന്നിവരാണ് കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/malik-fahadh-faasil-mahesh-narayanan-movie-to-release-in-amazon-prime-video-july-15-1.5794889|title=മാലിക് ആമസോൺ പ്രൈമിൽ; റിലീസ് തിയ്യതി പുറത്ത് വിട്ടു|access-date=2021-07-26|language=en}}&lt;/ref&gt; [[സുഷിൻ ശ്യാം]] ആണ് ഈ ചലച്ചിത്രത്തിന് സംഗീതം നൽകിയത്. [[ബീമാപള്ളി പോലീസ് വെടിവെപ്പ്|2009 ലെ ബീമാപ്പള്ളി പോലീസ് വെടിവെപ്പിനെ]] അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഇതിവൃത്തം എന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-07-13|title=‘Malik’ was the toughest film for me to write: Director Mahesh Narayanan to TNM|url=https://www.thenewsminute.com/article/malik-was-toughest-film-me-write-director-mahesh-narayanan-tnm-152255|access-date=2021-07-17|website=The News Minute|language=en}}&lt;/ref&gt;
2019 സെപ്റ്റംബർ 3 ന് ചിത്രീകരണം ആരംഭിച്ച് 2020 ജനുവരി 18 ന് പൂർത്തിയായ ഈ ചലച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ കൊച്ചി, തിരുവനന്തപുരം, ലക്ഷദ്വീപ് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്  ചിത്രീകരിച്ചത്. സാനു ജോൺ വർഗ്ഗീസാണ് ഛായാഗ്രഹണം കൈകാര്യം ചെയ്തത്.കോവിഡ് പശ്ചാത്തലത്തിൽ ചിത്രത്തിന്റെ തിയറ്റർ റിലീസ് പലതവണ മാറ്റിവച്ചിരുന്നു. പിന്നീട് 2021 ജൂലൈ 15 ന് [[ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോ |ആമസോൺ പ്രൈം വീഡിയോയിലൂടെ]] ഡിജിറ്റൽ റിലീസ് ചെയ്തു.
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഒ.ടി.ടി. ഫ്ളാറ്റുഫോമിലൂടെ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാള ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]
== കഥാസംഗ്രഹം ==
മുസ്ലീങ്ങളും ക്രിസ്ത്യാനികളും ഒരുമിച്ചു താമസിക്കുന്ന തിരുവനന്തപുരത്തെ കടലോര പട്ടണമായ രാമടപ്പള്ളിയുടെ ഗോഡ്ഫാദറാണ് അഹമ്മദലി സുലൈമാൻ. ക്രിസ്ത്യൻ ഭാര്യ റോസ്‌ലിൻ്റെ നിർബന്ധത്തിനു വഴങ്ങി മധ്യവയസ്സിൽ ഹജ്ജ് തീർത്ഥാടനം നടത്താൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറെടുക്കുന്നു. തുറമുഖ പദ്ധതിക്കായി നാട്ടുകാരിൽ നിന്ന് ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അലിയും സുഹൃത്ത് രാഷ്ട്രീയ നേതാവുമായ അബൂബക്കറും തർക്കത്തിന്റെ വക്കിലാണ്. വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് പോലീസ് അലിയെ തീവ്രവാദ, വിനാശകരമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ (പ്രിവൻഷൻ) ആക്ട് (ടാഡ) പ്രകാരം അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.

ഷിബു എന്ന ഗുണ്ടയെ കസ്റ്റഡിയിൽ വെച്ച് അലിയെ നിയമവിരുദ്ധമായി കൊല്ലാൻ പോലീസ് നിയോഗിച്ചു, പക്ഷേ അയാൾ ഒരു സ്ഫോടനത്തിൽ മരിക്കുന്നു. പോലീസിന് നേരെ സ്റ്റീൽ ബോംബുകൾ എറിഞ്ഞതിന് അറസ്റ്റിലായ ഫ്രെഡി എന്ന പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തയാളെ അവർ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു. റോസ്‌ലിൻ്റെ മൂത്ത സഹോദരനായ ഡേവിഡ് ക്രിസ്തുദാസിന്റെ മകനാണ് ഫ്രെഡി (അതിനാൽ, ഫ്രെഡി അലിയുടെ അനന്തരവൻ ആയിരിക്കും). ഡേവിഡ് അലിയുടെ സുഹൃത്തായിരുന്നു, എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവനോട് പകയുണ്ട്.

പോലീസിന്റെ നിർബന്ധപ്രകാരം അലിയുടെ അമ്മ ജമീല ഫ്രെഡിയെ കണ്ടു. 1960 കളിൽ രാമടപ്പള്ളിയിലെ മുസ്ലീങ്ങളും ക്രിസ്ത്യാനികളും സൗഹാർദ്ദത്തോടെ ജീവിച്ചിരുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹം പ്രാഥമികമായി അതിന്റെ എടവാതുറ പ്രാന്തപ്രദേശത്താണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. അലി, ഡേവിഡ്, പീറ്റർ, ഹമീദ് എന്നിവർ സ്കൂൾ പഠനം ഉപേക്ഷിച്ച് ചെറിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു, പ്രാദേശിക ഗുണ്ടയായ ചന്ദ്രനുവേണ്ടി ജോലി ചെയ്തു. പ്രാദേശിക മസ്ജിദിൽ വലിച്ചെറിഞ്ഞ മാലിന്യം അലി വിതരണക്കാർക്ക് അയച്ചതിന് ശേഷം ചന്ദ്രൻ അവരെ നിരസിച്ചു. അലിയും സുഹൃത്തുക്കളും സ്വന്തമായി കള്ളക്കടത്ത് തുടങ്ങി, അയാൾ സ്വന്തം കട സ്ഥാപിക്കുന്നു.

അലിയുടെ ആത്മാർത്ഥത സബ് കളക്ടർ അൻവർ അലിയെ ആകർഷിച്ചു. മാലിന്യക്കൂമ്പാരം വൃത്തിയാക്കി അവിടെ ഒരു സ്കൂൾ പണിയാൻ അലി അൻവറിനോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. കണക്കുകൾ തീർക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ചന്ദ്രൻ അവരുടെ ഗോഡൗണിന് തീയിടുകയും അവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്ന കുട്ടികൾ മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പ്രതികാരമായി അലി ചന്ദ്രനെ കൊല്ലുന്നു. തന്റെ കുറ്റം ഏറ്റുപറയുന്ന അലിയെ അൻവർ ചോദ്യം ചെയ്യുകയും രാമടപ്പള്ളി നിവാസികൾക്ക് മുന്നിൽ തന്നെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ അൻവറിനെ വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പോകാൻ നിർബന്ധിതനായ അൻവർ, അലിക്കെതിരെ മൊഴി നൽകാമെന്ന് ജമീലയിൽ നിന്ന് വാക്ക് വാങ്ങി. അലിയെ കൊല്ലരുതെന്ന് ഫ്രെഡിയോട് ജമീല ആവശ്യപ്പെടുകയും അവനെ നിയമത്തിന് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരണമെന്നും പറയുന്നു. ഡേവിഡും ഭാര്യയും ഫ്രെഡിയെ ജയിലിൽ സന്ദർശിക്കുന്നു, ഡേവിഡ് എന്തുകൊണ്ടാണ് അലിയെ വെറുക്കുന്നത് എന്ന് ഫ്രെഡി അന്വേഷിക്കുന്നു.

അലിക്കെതിരെ ലുക്ക് ഔട്ട് നോട്ടീസ് പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ഡേവിഡ്, റോസ്ലിൻ എന്നിവരോടൊപ്പം മിനിക്കോയ്, ലക്ഷദ്വീപ് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ഒളിവിൽ പോവുകയും ചെയ്തു. ഡേവിഡിന്റെ അംഗീകാരത്തോടെയാണ് അലിയും റോസ്‌ലിനും വിവാഹിതരായത്. തങ്ങളുടെ മക്കളെ മുസ്ലീമായി വളർത്താൻ റോസ്‌ലിൻ്റെ അംഗീകാരം അലി നേടി. ഡേവിഡ് തീരത്ത് തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, പോലീസ് അവരുടെ പുരുഷന്മാരെ മർദ്ദിക്കുകയും അവരുടെ സ്ത്രീകളെ ബലാത്സംഗം ചെയ്യുകയും ചെയ്തതായി ഡേവിഡിന്റെ പിതാവ് പറഞ്ഞു. അതിന്റെ നേട്ടം മുസ്ലീങ്ങൾ കൊയ്തെടുത്തെന്നും അതിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ചത് തീരദേശത്തെ ക്രിസ്ത്യൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളാണെന്നും അൻവർ ഡേവിഡിനോട് പറഞ്ഞു. ഡേവിഡ് പരിഭ്രാന്തനായി, പക്ഷേ വഴക്കിട്ടു. കോടതിയിൽ ഹാജരാകാൻ അദ്ദേഹം അലിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി. അലിയുടെ അമ്മ അലിക്കെതിരെ മൊഴി നൽകിയതിനെ തുടർന്ന് മൂന്ന് മാസത്തേക്ക് റിമാൻഡ് ചെയ്തു. റോസ്ലിൻ ഒരു ആൺകുട്ടിക്ക് ജന്മം നൽകി, ഡേവിഡ് ആന്റണി എന്ന് പേരിട്ടു, അവന്റെ സ്നാനം നടത്തി. അലി മോചിതനായപ്പോൾ, അവൻ ആചാരം തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ഡേവിഡിന് നേരെ ആക്രോശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മകന് അമീർ എന്ന് പേരിട്ടു. ഡേവിഡ് സങ്കടപ്പെടുകയും അലിയുമായുള്ള സൗഹൃദം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കള്ളക്കടത്ത് ആയുധങ്ങളുടെ ഒരു ശേഖരം അലിക്ക് ലഭിച്ചു, അത് അദ്ദേഹം നിരസിക്കുകയും ഒരു കുഴിയിൽ ഒളിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. 2004-ലെ ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ ഭൂകമ്പം അവിടെയുള്ള ക്രിസ്ത്യൻ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹത്തിന് ആനുപാതികമല്ലാത്ത നഷ്ടമുണ്ടാക്കി. അലി മനുഷ്യത്വപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു. പ്രദേശവാസികളെ കുടിയിറക്കുന്ന വികസന പദ്ധതികളെ അദ്ദേഹം നിരന്തരം എതിർക്കുന്നു. ഉറൂസ് ആഘോഷത്തിനിടെ പള്ളി വളപ്പിൽ കലാപമുണ്ടാക്കാൻ ഡേവിഡിനെ കൃത്രിമം കാണിച്ച് ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കലിന് ഇരുവശവും കളിക്കുന്ന അൻവറും പോലീസും എം.എൽ.എ പി.എ.അബൂബക്കറും. അബുവിന്റെ ഗുണ്ടകൾ ഒരു സഹപ്രവർത്തകനെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും അത് ഡേവിഡിന്മേൽ കുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു, ഇത് ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലീങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. പോലീസ് വെടിവെപ്പിലാണ് അമീർ കൊല്ലപ്പെട്ടത്. ചില പ്രാദേശിക ഗുണ്ടകൾ ഒളിപ്പിച്ച ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുകയും രക്തരൂക്ഷിതമായ കലാപം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. അലിയുടെ അനുയായികൾ അൻവറിന് മുകളിലൂടെ കാർ ഓടിച്ചു. അലിയുടെ ഗുണ്ടകൾ ഡേവിഡിനെ വികലാംഗനാക്കി വെടിവച്ചു.

ഡേവിഡും ഭാര്യയും ഫ്രെഡിയോട് തന്റെ ദൗത്യം പിന്തുടരാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അവനെ അലിയുടെ സെല്ലിലേക്ക് മാറ്റി. ഫജർ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കിടെ ഫ്രെഡി അലിയെ കഴുത്തു ഞെരിച്ച് കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും പരാജയപ്പെട്ടു. അലി തകർന്നു, തന്റെ മകന്റെ മരണത്തിനും കലാപത്തിനും ഡേവിഡിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. അലിക്ക് ഒരു പരിഭ്രാന്തി അനുഭവപ്പെടുന്നു. ജയിൽ ഡോക്ടർ എത്തി അലിയെ കഴുത്തു ഞെരിച്ച് കൊന്നു, ആത്മഹത്യ ചെയ്തുവെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ശരീരം തളർന്ന് കിടപ്പിലായ അൻവറിന്റെ മകളാണ് ഡോക്ടർ.

ഫ്രെഡി ജയിലിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങി അലിയുടെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ നടത്തുന്ന പള്ളിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അലിയുടെ പേരിൽ വർഗീയ കലാപം ഉണ്ടാക്കിയ അബൂബക്കറിന് നേരെ കല്ലെറിയുന്നു. ഒരു മിഡ്-ക്രെഡിറ്റ് സീനിൽ, രമദാപള്ളിയിലെ കലാപം സർക്കാരിന്റെ സഹായത്തോടെ പോലീസ് പ്രേരിപ്പിച്ചതാണെന്ന് അൻവർ മാധ്യമങ്ങളോട് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

==സംഗീതം==
===സംഗീതസംവിധാനം===
ചലച്ചിത്രത്തിലെ ഗാനങ്ങളും പശ്ചാത്തല സംഗീതവും തയ്യാറാക്കിയത് [[സുഷിൻ ശ്യാം|സുഷിൻ ശ്യാമാണ്]].
===ഗാനങ്ങൾ===
സിനിമയിൽ ഒരു അറബി ഗാനവും രണ്ടു മലയാള ഗാനങ്ങളുമാണുളളത്.

{{Track listing
| title1 = തീരമേ
| length1 = 4:23
| headline = ഗാനങ്ങൾ
| extra_column = ഗായകർ
| lyrics_credits  = yes
| lyrics1 = [[അൻവർ അലി]]
| extra1 = [[ചിത്ര]], [[സൂരജ് സന്തോഷ്]]
| total_length = 10:48
| title2 = ആരാരും കാണാതെ
| length2 = 4:17
| lyrics2 = അൻവർ അലി
| extra2 = [[ഷഹബാസ് അമൻ]]
| title3 = റഹീമുൻ അലീമുൻ
| length3 = 2:08
| lyrics3 = [[സമീർ ബിൻസി]]
| extra3 = ഹിദ ചോക്കാട്, ഇമാം മജ്‍ബൂർ , മിഥുലേഷ് ,സിനാൻ എടക്കര
}}


==അഭിനേതാക്കൾ ==

{{colbegin}}
* [[ഫഹദ് ഫാസിൽ]] - അഹമ്മദലി സുലൈമാൻ, മാലിക് സുലേ മാൻ / അലി ഇക്ക
* [[നിമിഷ സജയൻ]] - റോസലിൻ, സുലൈമാന്റെ ഭാര്യയും ഡേവിഡിന്റെ സഹോദരിയും
* [[വിനയ് ഫോർട്ട്]] - ഡേവിഡ് ക്രിസ്തുദാസ്, സുലൈമാന്റെ സുഹൃത്തും റോസലിന്റെ സഹോദരനും
* ജലജ  - ജമീല, സുലൈമാന്റെ മാതാവ്
* [[സലിം കുമാർ]] - മൂസാക്ക
* ചന്ദു സലിംകുമാർ - യുവാവായ മൂസാക്ക
* [[ജോജു ജോർജ്]] - അൻവർ അലി [[Indian Administrative Service|I.A.S.]], സബ് കളക്ടർ
* [[ദിലീഷ് പോത്തൻ]] - പി.എ. അബൂബക്കർ, രാഷ്ട്രീയ നേതാവ്
* [[ഇന്ദ്രൻസ്]] - ജോർജ് സക്കറിയ, C.I.
* [[ദിനേഷ് പ്രഭാകർ]] - പീറ്റർ എസ്തപ്പാൻ, സുലൈമാന്റെയും ഡേവിഡിന്റെയും സുഹൃത്ത്
* സനൽ അമാൻ - ഫ്രെഡി, ഡേവിഡിന്റെ മകൻ
* അമൽ രാജ്ദേവ് - ഹമീദ് മൊഹമ്മദ്
* പാർവതി ആർ. കൃഷ്ണ - ഡോ. ഷെർമിൻ, അൻവർ അലിയുടെ മകൾ
* [[രാജേഷ് ശർമ്മ]] - ജയിൽ സൂപ്രണ്ട്
* ദേവകി രാജേന്ദ്രൻ - മേരി
* നിഷ്താർ സേട്ട് - ചന്ദ്രൻ
* [[മാല പാർവതി]] - രാജമ്മ
* [[സുധി കോപ്പ]] - ഷാനവാസ്
* [[മീനാക്ഷി രവീന്ദ്രൻ]] - റംലത്ത്, സുലൈമാന്റെ മകൾ
* വാസുദേവ് സലീഷ് - അമീർ, സുലൈമാന്റെ മകൾ
* ദേവി - യുവതിയായ ജമീല
* [[ദിവ്യപ്രഭ]] - സാഹിറ, സുലൈമാന്റെ സഹോദരി
* [[അപ്പാനി ശരത്]] - ഷിബു, പ്രദേശത്തിലെ ഗുണ്ട
* ജോളി ചിറയത്ത് - ജയിൽ ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ
* ചന്ദുനാഥ് - എസ്.പി. ഋഷഭ്
* പ്രശാന്ത് മുരളി - സുലൈമാന്റെ ഡ്രൈവർ
* ഫഹീം സഫർ - ആസിഫ്, സുലൈമാന്റെ മകളുടെ കാമുകൻ
{{colend}}

==വിവാദങ്ങൾ==
മാലികിനെതിരെ വിമർശനങ്ങളും ഉയർന്നു വരികയുണ്ടായി. ചിത്രത്തിൽ [[ബീമാപള്ളി പോലീസ് വെടിവെപ്പ്|ബീമാപള്ളി വെടിവെപ്പ്]] സംഭവത്തെ തെറ്റിദ്ധാരണാജനകമായാണ് ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുള്ളതെന്നാണ് ഒരു വിമർശനം.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=MALAYALAM |first1=NEWS18 |title=മാലിക് സിനിമയ്‌ക്കെതിരെ ബീമാപള്ളിയിൽ പ്രതിഷേധം; യാഥാർഥ്യത്തെ വളച്ചൊടിച്ചു എന്ന് ആരോപണം |url=https://malayalam.news18.com/news/kerala/beemapalli-residents-protest-against-malik-movie-for-distorting-facts-mm-411045.html |website=https://malayalam.news18.com/ |publisher=malayalamNews18 |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=ഡെസ്‌ക് |first1=എന്റർടെയിൻമെന്റ് |title=ഞാനാരുടെയും പേര് പറഞ്ഞിട്ടില്ലല്ലോ; മാലികിലെ ബീമാപള്ളി ബന്ധത്തോട് പ്രതികരിച്ച് മഹേഷ് നാരായണൻ |url=https://www.doolnews.com/director-mahesh-narayanan-about-malik-movie-and-beemapally-firing-5345.html |website=www.doolnews.com |publisher=doolnews |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=കെ മുഹമ്മദ്‌ |first1=ഹാഷിർ |title=മാലിക്: മുൻവിധിക്കും യാഥാർത്ഥ്യത്തിനും ഇടയിൽ |url=https://campusalive.net/malik-film-review/ |website=campusalive.net |publisher=campusalive |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=July 17, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ബീമാപള്ളി വെടിവെപ്പും ഇസ്ലാംഭീതിയും : സിനിമ വിവാദമാകുന്നു |url=https://www.chandrikadaily.com/18-07-2021-news-kerala-fillm-malik.html |website=www.chandrikadaily.com |publisher=chandrikadaily |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=Sunday July 18, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Network |first1=MM |title=മാലിക് സിനിമ ചരിത്രത്തെ വളച്ചൊടിച്ചെന്ന് ഇരുവിഭാ​ഗവും;ബീമാ പള്ളിയിൽ അന്ന് നടന്നത് ഇങ്ങനെ|url=https://mediamangalam.com/protest-against-malik-movie/ |website=mediamangalam.com |publisher=Mangalam |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=July 16, 2021}}&lt;/ref&gt;
മാലിക്കിൽ ഇസ്ലാമോഫോബിയ നിറഞ്ഞ ഉള്ളടക്കം ഉണ്ടെന്ന് കഥാകൃത്തും സാമൂഹ്യ നിരീക്ഷകനുമായ  എൻ.എസ്. മാധവൻ ആരോപിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=MALAYALAM |first1=NEWS18 |title=മാലിക് സിനിമ ഇസ്ലാമോഫോബിക്; മഹേഷ് നാരായണനോട് അഞ്ച് ചോദ്യങ്ങളുമായി എഴുത്തുകാരൻ എൻ.എസ്. മാധവൻ |url=https://malayalam.news18.com/news/film/n-s-madhavan-raises-five-questions-about-malik-n-mm-409551.html |website=malayalam.news18.com |publisher=Malayalam.news18 |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=JULY 19, 2021 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ബീമാപള്ളി കലാപം നടന്ന സമയത്ത് കേരളം ഭരിച്ചിരുന്ന ഇടതുപക്ഷ സർക്കാരിനെയും അന്നത്തെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി കൊടിയേരി ബാലകൃഷ്ണനെയും ചലച്ചിത്രത്തിൽ വെള്ളപൂശിയതായും വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Online Desk |first1=Veekshanam |title=‘മാലിക് സിനിമ മറ്റൊരു മെക്സിക്കൻ അപാരത ‘ ; വിമർശനവുമായി സംവിധായകൻ ഒമർ ലുലു |url=https://veekshanam.com/malik-movie-ldf-govt-kodiyeri-omar-lulu-fb/ |website=veekshanam.com |publisher=Veekshanam |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=Jul 16, 2021 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905071438/https://veekshanam.com/malik-movie-ldf-govt-kodiyeri-omar-lulu-fb/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

മാലിക് എന്ന ചിത്രം ബീമാപള്ളിയെ കൊള്ളക്കാരുടെയും ഭീകരവാദികളുടെയും നാടായി ചിത്രീകരിച്ചു എന്ന് ആരോപിച്ചുകൊണ്ട് ബീമാപള്ളി സാംസ്കാരിക സമിതിയുടെ നേതൃത്ത്വത്തിൽ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Webdesk |first1=Jaihind |title='യാഥാർഥ്യങ്ങളെ വളച്ചൊടിച്ചു, ഭീകരവാദികളുടെ നാടായി ചിത്രീകരിച്ചു';ബീമാപള്ളിയിൽ 'മാലിക്കി' നെതിരെ പ്രതിഷേധം |url=https://jaihindtv.in/protest-against-movie-malik-at-beema-pally/ |website=jaihindtv.in |publisher=jaihindtv |accessdate=5 സെപ്റ്റംബർ 2021 |ref=July 22,2021 |archive-date=2021-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905071436/https://jaihindtv.in/protest-against-movie-malik-at-beema-pally/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ ==
* {{IMDb title|10919240}}
==അനുബന്ധം==</text>
      <sha1>szqnxzpntucgz72msabe1t121um76pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മെയ് നൈറ്റ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>551261</id>
    <revision>
      <id>4632266</id>
      <parentid>4114769</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6599" sha1="jfagieeq540ou66pft8c3n09dmte2y5" xml:space="preserve">{{prettyurl|May Night (Willard Metcalf painting)}}
{{Infobox artwork
|image = Willard Metcalf May Night.png
|title = ''May Night''
|year = 1906
|artist = [[Willard Metcalf]]
|medium = Oil on canvas
|dimensions = 99.5 cm x 91.8 cm
|museum = [[National Gallery of Art]], [[Washington, DC]].
}}
1906 ലെ [[അമേരിക്ക]]ൻ ഇംപ്രഷനിസ്റ്റ് [[Willard Metcalf|വില്ലാർഡ് മെറ്റ്കാഫ്]] വരച്ച ഓയിൽ പെയിന്റിംഗാണ് '''മെയ് നൈറ്റ്'''. കണക്റ്റിക്കട്ടിലെ ഓൾഡ് ലൈമിലുള്ള ഫ്ലോറൻസ് ഗ്രിസ്‌വോൾഡ് മ്യൂസിയമായി മാറിയ  [[Florence Griswold|ഫ്ലോറൻസ് ഗ്രിസ്‌വോൾഡിന്റെ]] വീടിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്ന ഒരു രാത്രികാല ചിത്രീകരണമാണിത്. [[Corcoran Gallery of Art|കോർകോറൻ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ട്]] വാങ്ങിയ ആദ്യത്തെ സമകാലിക ചിത്രമായ ഇത് മെറ്റ്കാഫിന്റെ &quot;ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ചിത്രമാണ്.&quot; &lt;ref name=&quot;Ge&quot;&gt;Gerdts, et al, 62&lt;/ref&gt;
== പശ്ചാത്തലം ==
തന്റെ സുഹൃത്ത് [[Childe Hassam|ചൈൽഡ് ഹസ്സമിന്റെ]] ക്ഷണപ്രകാരം മെറ്റ്കാഫ് ഓൾഡ് ലൈം ആർട്ട് കോളനിയിൽ എത്തി. 1905 മുതൽ 1907 വരെ അവിടെ താമസിച്ചു. 1906 ലെ വസന്തകാലത്തും വേനൽക്കാലത്തും ശരത്കാലത്തും മെറ്റ്കാഫ് തന്റെ ഏറ്റവും സമൃദ്ധമായ വർഷം ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ട് ഇരുപത്തിയാറ് പെയിന്റിംഗുകൾ പൂർത്തിയാക്കി. &lt;ref name=&quot;C1&quot;&gt;Chambers, et al, 52&lt;/ref&gt; ഒരു ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പ് ചിത്രകാരനെന്ന നിലയിൽ കൂടുതൽ സഫലതയോടെ വ്യത്യസ്ത വിഷയങ്ങൾ, സീസണുകൾ, പകൽസമയം എന്നിവയുടെ നിരീക്ഷണം വർദ്ധിച്ചു. കലാകാരന്മാരുടെ ഓൾഡ് ലൈം കോളനിയിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു വിഷയമായ രാത്രികാലമാണ് മെറ്റ്കാഫ് വരയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ച തീമുകളിൽ ഒന്ന്. വിഷയത്തിന്റെ അപൂർവ്വമായ സമ്മേളനങ്ങളും സൂക്ഷ്‌മമായ വർണ്ണങ്ങളുടെ യോജിപ്പുകളും കോളനിക്കുള്ളിലെ ടോണലിസത്തിന്റെയും ഇംപ്രഷനിസത്തിന്റെയും പ്രതികൂലിക്കുന്ന താൽപര്യങ്ങളെ യോജിപ്പിപ്പിച്ചു. &lt;ref name=&quot;C2&quot;&gt;Chambers, et al, 116&lt;/ref&gt; 1903 ഓടെ മോശം കാലാവസ്ഥയിൽ ഔട്ട്ഡോർ പെയിന്റിംഗിന് ഒരു സ്റ്റുഡിയോ ബദലായി [[Frank DuMond|ഫ്രാങ്ക് ഡ്യുമണ്ട്]] ഓൾഡ് ലൈമിലെ തന്റെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് മൂൺലൈറ്റ് വിഷയങ്ങളുടെ പെയിന്റിംഗ് പഠിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ഈ വിഷയം ജനപ്രിയമാകുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;C3&quot;&gt;Chambers, et al, 46&lt;/ref&gt; 1906 ജൂലൈയിൽ [[J. Alden Weir|ജെ. ആൽഡൻ വെയറിനോട്]] മെറ്റ്കാഫിനെക്കുറിച്ച് ഹസ്സാം എഴുതി: &quot;Metty is working hard at a moonlight. We are all doing moonlights. The weather has been so bad that we have been forced to it.&quot; &lt;ref name=&quot;C3&quot;&gt;Chambers, et al, 46&lt;/ref&gt;

==കുറിപ്പുകൾ==
{{Reflist}}

==അവലംബം==
* Chambers, Bruce W., et al. ''May Night: Willard Metcalf at Old Lyme'', 2005. Old Lyme, Florence Griswold Museum. {{ISBN|1-880897-22-9}}
* [[William H. Gerdts|Gerdts, William H.]] ''American Impressionism'', 1984. New York, Abbeville Press. {{ISBN|0-89659-451-3}}
* Gerdts, William H., et al. ''Willard Metcalf: Yankee Impressionist'', 2003. New York, Spanierman Gallery, LLC. {{ISBN|0-945936-58-3}}
* [http://articles.courant.com/2005-05-01/news/0505010490_1_mr-metcalf-painting-miss-florence Kain, Laila. A Painting Comes Home. ''Hartford Courant'', May 1, 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203141800/http://articles.courant.com/2005-05-01/news/0505010490_1_mr-metcalf-painting-miss-florence |date=2015-12-03 }}
* [http://www.neh.gov/news/humanities/2007-09/high_thinking.html Scanlan, Laura Wolff. High Thinking and Low Living: The Story of the Old Lyme Art Colony. ''Humanities'', September/October 2007, Volume 28/Number 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021180048/http://www.neh.gov///news/humanities/2007-09/High_Thinking.html |date=2011-10-21 }} 

==പുറംകണ്ണികൾ==
* [https://web.archive.org/web/20111015135845/http://collection.corcoran.org/collection/work/may-night ''May Night'', Corcoran Gallery of Art]
* [http://www.flogris.org/exhibitions/2005/05Metcalf.html ''May Night'': Willard Metcalf at Old Lyme, The Florence Griswold Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210034513/http://www.flogris.org/exhibitions/2005/05Metcalf.html |date=2012-02-10 }}
* [http://collections.flogris.org/Obj189?sid=38991&amp;x=22448064 ''A Summer's Night'', by Will Howe Foote, The Florence Griswold Museum]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210816051455/http://collections.flogris.org/Obj189?sid=38991&amp;x=22448064 |date=2021-08-16 }}

[[വർഗ്ഗം:നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ടിന്റെ ശേഖരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ലാൻഡ്സ്കേപ്പ് പെയിന്റിംഗുകൾ]]</text>
      <sha1>jfagieeq540ou66pft8c3n09dmte2y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മണ്ടേല: ലോങ് വാക്ക് റ്റു ഫ്രീഡം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>551519</id>
    <revision>
      <id>4632177</id>
      <parentid>3646761</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T00:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="642tum9hbcyl9ymhbrzhko8wdm7wjxj" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Mandela: Long Walk to Freedom
| image          = Mandela - Long Walk to Freedom ZA poster.png
| alt            = 
| caption        = Theatrical release poster
| director       = [[Justin Chadwick]]
| producer       = {{plainlist|
* [[David M. Thompson]]
* Anant Singh
}}
| screenplay     = [[William Nicholson (writer)|William Nicholson]]
| based_on       = {{based on|''[[Long Walk to Freedom]]''|[[Nelson Mandela]]}}
| starring       = {{plainlist|
* [[Idris Elba]]
* [[Naomie Harris]]
* [[Tony Kgoroge]]
* [[Riaad Moosa]]
* Lindiwe Matshikiza
* [[Jamie Bartlett]]
* [[Terry Pheto]]
* [[Deon Lotz]]
}}
| music          = {{plainlist|
* [[Alex Heffes]]
* [[U2]]
}}
| cinematography = [[Lol Crawley]]
| editing        = Rick Russell
| studio         = {{plainlist|
* [[Pathé]]
* Videovision Entertainment
* Distant Horizon
* Origin Pictures
}}
| distributor    = [[20th Century Fox]] (United Kingdom)&lt;br /&gt;[[United International Pictures]] (South Africa)&lt;ref name=&quot;mojo&quot;/&gt;
| released       = {{Film date|2013|9|7|[[Toronto International Film Festival|TIFF]]|2013|11|28|South Africa|2014|1|3|United Kingdom|df=yes}}
| runtime        = 146 minutes&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/mandela-long-walk-freedom-2013 |title=''MANDELA: LONG WALK TO FREEDOM'' (12A) |work=[[British Board of Film Classification]] |date=19 February 2014 |access-date=19 February 2014}}&lt;/ref&gt;
| country        = {{plainlist|
* United Kingdom
* South Africa&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mandela Long Walk to Freedom|url=http://explore.bfi.org.uk/527acf5f06fcf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140218230444/http://explore.bfi.org.uk/527acf5f06fcf|url-status=dead|archive-date=18 February 2014|publisher=British Film Institute|access-date=2 December 2013}}&lt;/ref&gt;
}}
| language       = {{plainlist|
* English
* [[Xhosa language|Xhosa]]
* [[Afrikaans]]
}}
| budget         = $35 million&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140812174739/http://www.darkhorizons.com/films/1782/Mandela-Long-Walk-to-Freedom Mandela: Long Walk to Freedom, Dark Horizons]. [[Dark Horizons]]. Retrieved 4 March 2014.&lt;/ref&gt;
| gross          = $28 million&lt;ref name=&quot;mojo&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=mandela2013.htm |title=Mandela: Long Walk to Freedom (2013) |work=[[Box Office Mojo]] |access-date=1 April 2014}}&lt;/ref&gt;
}}


'''മണ്ടേല: ലോങ് വാക്ക് റ്റു ഫ്രീഡം''' ''Mandela: Long Walk to Freedom''എന്നത് 2013 ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ബ്രിട്ടീഷ് സൗത്ത് ആഫ്രിക്കൻ ജീവചരിത്രാഖ്യായിയായ ചലച്ചിത്രം ആണ്. ജസ്റ്റിൻ ചാഡ്വിക്ക് സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രം രചിച്ചത് വില്യം നിക്കോൾസൻ ആണ്. ഇദ്രിസ് എൽബയും നവോമി ഹാരിസുമാണ് പ്രധാന വേഷങ്ങളിൽ. [[നെൽസൺ മണ്ടേല|നെൽസൺ മണ്ടേലയുടേ]] ആത്മകഥയായ [[ലോങ് വാക്ക് റ്റു ഫ്രീഡം]] എന്ന പുസ്തകത്തെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതാണീ സിനിമ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://movies.yahoo.com/blogs/movie-talk/weinstein-company-release-mandela-long-walk-freedom-010149273.html |title=Weinstein Company to release 'Mandela: Long Walk to Freedom' |work=[[Yahoo! Movies]] |publisher=[[Yahoo!]] |date=22 February 2013 |access-date=20 March 2013}}&lt;/ref&gt;

==റഫറൻസുകൾ==
{{Reflist}}

[[വർഗ്ഗം:ചലച്ചിത്ര കവാടം]]
[[വർഗ്ഗം:നെൽ‌സൺ മണ്ടേല]]</text>
      <sha1>642tum9hbcyl9ymhbrzhko8wdm7wjxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മലീഹ ലോധി</title>
    <ns>0</ns>
    <id>552893</id>
    <revision>
      <id>4632208</id>
      <parentid>4568953</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T03:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18994" sha1="fuqrxbr05vy9d53190cvmzxsonq6auk" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maleeha Lodhi}}
{{Infobox officeholder
| honorific-prefix    = 
| spouse              = 
| president4          = [[Pervez Musharraf]]
| primeminister4      = [[Zafarullah Khan Jamali]]&lt;br&gt;[[Chaudhry Shujaat Hussain]]&lt;br&gt;[[Shaukat Aziz]]
| birth_date          = {{birth date and age|1952|11|15|df=y}}
| death_date          = 
| death_place         = 
| restingplace        = 
| restingplacecoordinates = 
| birthname           = 
| birth_place         = [[Lahore]], [[West Punjab|Punjab]], [[Dominion of Pakistan|Pakistan]]
| citizenship         = 
| nationality         = {{PAK}}
| party               = 
| otherparty          = &lt;!--For additional political affiliations--&gt;
| partner             = &lt;!--For those with a domestic partner and not married--&gt;
| predecessor4        = Abdul Kader Jaffer
| relations           = 
| children            = 
| residence           = 
| alma_mater          = [[London School of Economics]]
| occupation          = Diplomat, strategist, academician
| profession          = 
| cabinet             = 
| committees          = 
| portfolio           = 
| religion            = 
| signature           = 
| signature_alt       = 
| website             = 
| footnotes           = 
| successor4          = [[Wajid Shamsul Hasan]]
| term_end4           = 14 June 2008
| name                = Maleeha Lodhi &lt;BR&gt; {{URDU|مليحه لودھى}}
| country2            = the United States
| honorific-suffix    = [[Hilal-i-Imtiaz|HI]]
| image               = Maleeha Lodhi, Pakistan-US talks 2001.jpg
| caption             = Lodhi present at the Pakistan-US talks, 2001.
| order               = [[Permanent Representative of Pakistan to the United Nations]]
| country             = 
| term_start          = 6 February 2015
| term_end            = 30 October 2019
| predecessor         = [[Masood Khan]]
| successor           = [[Munir Akram]]
| president           = [[Mamnoon Hussain]]&lt;br&gt;[[Arif Alvi]]
| primeminister       = [[Nawaz Sharif]]&lt;br&gt;[[Shahid Khaqan Abbasi]]&lt;br&gt;[[Nasirul Mulk]] [[Caretaker Prime Minister of Pakistan|(Caretaker)]]&lt;br&gt;[[Imran Khan]]
| order2              = [[Pakistan Ambassador to the United States#List of ambassadors|17th]]
| ambassador_from2    = Pakistan
| term_start2         = 17 December 1999
| term_start4         = 1 April 2003
| term_end2           = 4 August 2002
| predecessor2        = [[Riaz Khokhar]]
| successor2          = [[Ashraf Qazi]]
| president2          = [[Pervez Musharraf]]&lt;br&gt;[[Muhammad Rafiq Tarar]]
| primeminister2      = 
| term_start3         = 21 January 1994
| term_end3           = 30 January 1997
| predecessor3        = [[Syeda Abida Hussain]]
| successor3          = [[Riaz Khokhar]]
| president3          = [[Farooq Leghari]]
| primeminister3      = [[Nawaz Sharif]]&lt;br&gt;[[Benazir Bhutto]]
| order4              = [[List of diplomatic missions of Pakistan|High Commissioner of Pakistan to the United Kingdom]]
| ambassador_from4    = 
| country4            = 
| awards              = [[Hilal-e-Imtiaz]] (2002)
}}
പാകിസ്താൻ നയതന്ത്രജ്ഞയും [[ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ|ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ]] മുൻ [[പാകിസ്താൻ]] പ്രതിനിധിയുമായിരുന്നു '''മലീഹ ലോധി'''. ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ. മുമ്പ്, അവർ സെന്റ് ജെയിംസിന്റെ കോടതിയിൽ പാകിസ്താന്റെ പ്രതിനിധിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയും അമേരിക്കയിൽ രണ്ടുതവണ അംബാസഡറായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1508203|title=Munir Akram to replace Maleeha Lodhi as Pakistan's envoy to UN|access-date=2019-09-30|last=Siddiqui|first=Naveed|date=2019-09-30|website=DAWN.COM|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unicef.org/about/execboard/index_82306.html|title=UNICEF Executive Board reaffirms commitment to giving every child a fair chance in life}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Block&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=104730836&amp;ft=1&amp;f=1004&amp;sc=YahooNews|title=Pakistani Ex-Ambassador on Unrest|accessdate=29 August 2010|last=Block|first=Melissa|date=29 May 2009|publisher=[[NPR|National Public Radio]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iop.harvard.edu/dr-maleeha-lodhi|title=Dr. Maleeha Lodhi|access-date=2016-03-10|website=The Institute of Politics at Harvard University}}&lt;/ref&gt;

ലാഹോറിൽ ഒരു ഉയർന്ന മധ്യവർഗ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ലോധി ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്‌സിൽ പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസ് പഠിച്ചു. 1980 ൽ സ്കൂളിൽ നിന്ന് ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ ശേഷം, രാഷ്ട്രീയ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രം പഠിപ്പിക്കുന്ന ഫാക്കൽറ്റി അംഗമായി അവിടെ തുടർന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/press/en/2015/bio4704.doc.htm|title=New Permanent Representative of Pakistan Presents Credentials {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|website=www.un.org|access-date=2016-03-10}}&lt;/ref&gt; 1986 -ൽ പാക്കിസ്ഥാനിൽ തിരിച്ചെത്തിയ അവർ ദി മുസ്ലിമിന്റെ എഡിറ്ററായി. ഏഷ്യയിലെ ഒരു ദേശീയ പത്രം എഡിറ്റ് ചെയ്യുന്ന ആദ്യ വനിതയായി. 1990-ൽ അവർ ന്യൂസ് ഇന്റർനാഷണലിന്റെ സ്ഥാപക പത്രാധിപരായി. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.iop.harvard.edu/dr-maleeha-lodhi|title=Dr. Maleeha Lodhi}}&lt;/ref&gt; 1994 -ൽ, പ്രധാനമന്ത്രി ബേനസീർ ഭൂട്ടോ, അമേരിക്കയിലേക്കുള്ള പാകിസ്താന്റെ പ്രതിനിധിയായി അവരെ നിയമിച്ചു. 1997 വരെ അവർ ആ സ്ഥാനം നിലനിർത്തി. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  1999 -ൽ പ്രസിഡന്റ് മുഷറഫ് 2002 -ൽ തന്റെ പദവി പൂർത്തിയാക്കി യുകെയിൽ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി മാറുന്നതുവരെ അവരെ വീണ്ടും അതേ സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിച്ചു.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.dnd.com.pk/dr-maleeha-lodhi-appointed-pakistans-permanent-representative-un/84416|title=Dr Maleeha Lodhi appointed as Pakistan’s permanent representative to UN Dispatch News Desk|last=Haroon|first=Asad|website=Dispatch News Desk|language=en-US|access-date=2016-03-10}}&lt;/ref&gt;

2001 ൽ, നിരായുധീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ഉപദേശക സമിതിയിൽ ലോധി അംഗമായി. 2005 വരെ അവർ ബോർഡിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2003 ൽ പ്രസിഡന്റ് മുഷറഫ് അവരെ സെന്റ് ജെയിംസ് കോടതിയിൽ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ പാക്കിസ്ഥാൻ ഹൈക്കമ്മീഷണറായി നിയമിച്ചു. 2008 വരെ തുടർന്നു. 2008 നും 2010 നും ഇടയിൽ, ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് പൊളിറ്റിക്സ്, കെന്നഡി സ്കൂൾ ഓഫ് ഹാർവാർഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി എന്നിവിടങ്ങളിൽ റസിഡന്റ് ഫെലോ ആയി അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2015 ഫെബ്രുവരിയിൽ, ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലെ യുഎന്നിലെ സ്ഥിരം പ്രതിനിധിയും പാകിസ്താന്റെ അംബാസഡറുമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഷരീഫ് ലോധിയെ നിയമിച്ചു. അവർ ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതയായി. 

പാക്കിസ്ഥാനിലെ പ്രമുഖ നയതന്ത്രജ്ഞരിൽ ഒരാളാണ് ലോധി. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2001/09/30/world/public-lives-a-pakistani-diplomat-staying-calm-in-the-storm-s-eye.html|title=PUBLIC LIVES; A Pakistani Diplomat, Staying Calm in the Storm's Eye|last=Shenon|first=Philip|date=2001-09-30|newspaper=The New York Times|issn=0362-4331|access-date=2016-09-21}}&lt;/ref&gt;  വുഡ്രോ വിൽസൺ സെന്ററിലെ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര പണ്ഡിതയായി അവർ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 1994 -ൽ, 21 -ആം നൂറ്റാണ്ടിനെ രൂപപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ലോകത്തിലെ നൂറ് പേരിൽ ഒരാളായി ടൈം മെഗസിൻ ലോധിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/pakistan-appoints-journalist-maleeha-lodhi-as-un-envoy-114121500952_1.html|title=Pakistan appoints journalist Maleeha Lodhi as UN envoy|last=IANS|date=15 December 2014|via=Business Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ideaspakistan.gov.pk/download/seminar_speakers/maleeha_lodhi.pdf|title=Speaker-Lodhi|access-date=2021-09-13|archive-date=2022-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701074945/https://ideaspakistan.gov.pk/download/seminar_speakers/maleeha_lodhi.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ലോധി നാഷണൽ ഡിഫൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ സെനറ്റ് അംഗമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഐഐഎസ്എസിന്റെ ഉപദേശക സമിതി അംഗവും ലോക സാമ്പത്തിക ഫോറത്തിന്റെ ആഗോള അജണ്ട കൗൺസിൽ അംഗമായി തുടരുന്നു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/pakistan/1442653/Moderate-voice-of-Islam.html|title=Moderate voice of Islam|date=26 September 2003|via=www.telegraph.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/events/launch-event/maleeha-lodhi.html|title=Maleeha Lodhi {{!}} SOAS, University of London|website=www.soas.ac.uk|access-date=2016-03-10|archive-date=2016-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310210433/https://www.soas.ac.uk/south-asia-institute/events/launch-event/maleeha-lodhi.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; പൊതു സേവനത്തിനുള്ള ഹിലാൽ-ഇ-ഇംതിയാസിന്റെ സ്വീകർത്താവായ ലോധി 2004 മുതൽ ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്‌സിൽ നിന്ന് ഓണററി ഫെലോഷിപ്പ് നേടി. 2005 ൽ ലണ്ടൻ മെട്രോപൊളിറ്റൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഡോക്ടർ ഓഫ് ലെറ്റേഴ്സ് ബിരുദം നേടി. Pakistan: the External Challenge, Pakistan’s Encounter with Democracy തുടങ്ങി അവർ രണ്ട് പുസ്തകങ്ങളുടെ രചയിതാവാണ്. അവർ 2010 ൽ Pakistan: Beyond the Crisis State എഡിറ്റ് ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/idUSnGNX6yGhHc+1ca+GNW20150827|title=Ambassador Dr. Maleeha Lodhi as Chief Guest of Pakistan American Business Association to Ring The Nasdaq Stock Market Opening Bell|date=2015-08-27|newspaper=Reuters|access-date=2016-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310201114/http://www.reuters.com/article/idUSnGNX6yGhHc+1ca+GNW20150827|archive-date=10 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cnbcpakistan.com/UN/Maleeha-Lodhi-appointed-as-permanent-representative-to-UN-news-24330.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310204750/http://www.cnbcpakistan.com/UN/Maleeha-Lodhi-appointed-as-permanent-representative-to-UN-news-24330.html|url-status=dead|archive-date=2016-03-10|title=Maleeha Lodhi appointed as permanent representative to UN - JAAG TV|website=www.cnbcpakistan.com|access-date=2016-03-10}}&lt;/ref&gt;

== ആദ്യകാല ജീവിതവും കുടുംബവും ==
[[File:Main Entrance, 1985.jpg|left|thumb|229x229px|Entrance to Department of Government at [[London School of Economics]], where Lodhi studied and later taught.]]
പഞ്ചാബിലെ ലാഹോറിൽ ഒരു ഉയർന്ന മധ്യവർഗ കുടുംബത്തിലാണ് ലോധി ജനിച്ചത്. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot;&gt;{{cite news|last1=Thompson|first1=Alice|title=Moderate voice of Islam|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/pakistan/1442653/Moderate-voice-of-Islam.html|accessdate=27 January 2015|work=Pakistan's new ambassador talks to Alice Thomson about Iraq, feminism and discos|agency=The Telegraph|publisher=The Telegraph, 2003|date=27 September 2003}}&lt;/ref&gt;  അവരുടെ പിതാവ് ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ആസ്ഥാനമായുള്ള എണ്ണക്കമ്പനിയുടെ ചീഫ് എക്സിക്യൂട്ടീവും പാകിസ്ഥാനിലെ ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനിയുടെ ആദ്യ പാകിസ്ഥാൻ മേധാവിയുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot; /&gt; അവരുടെ അമ്മ ജേർണലിസത്തിൽ എംഎ നേടി, ബിരുദം നേടിയ ശേഷം അമേരിക്കയിൽ പഠിക്കാൻ സ്കോളർഷിപ്പ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. പക്ഷേ ഒരു ഗൃഹനാഥയാകാനും അവരുടെ കുട്ടികളെ നോക്കാനും പത്രപ്രവർത്തന ജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot; /&gt;ലോധിക്ക് രണ്ട് സഹോദരങ്ങളുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot; /&gt; ലോധി ലണ്ടനിലെ ഒരു ബാങ്കറെ വിവാഹം കഴിച്ചു. പക്ഷേ അഞ്ച് വർഷത്തെ ദാമ്പത്യത്തിന് ശേഷം അവർ വിവാഹമോചനം നേടി. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot; /&gt;അവർക്ക് ഫൈസൽ എന്നൊരു മകനുണ്ട്. &lt;ref name=&quot;Telegraph, 2003&quot; /&gt;
==അവലംബം==
{{reflist}}

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
{{Wikiquote}}
*[https://web.archive.org/web/20091126151034/http://www.centerfordialogues.org/about_Dialogues_Islam_US_West/about_lodhi.html Center for Dialogues: New York University | Islamic World – U.S. – The West – Maleeha Lodhi (Pakistan)]
*[http://www.emel.com/article?id=5&amp;a_id=1514 Emel: Issue 4 March / April 2004 – High Society to High Commission] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211108192601/https://www.emel.com/article?id=5&amp;a_id=1514 |date=2021-11-08 }}
*[https://web.archive.org/web/20110617104643/http://www.iop.harvard.edu/Programs/Fellows-Study-Groups/Former-Fellows/Dr.-Maleeha_Lodhi Harvard University: Institute of Politics | Former Fellows – Dr. Maleeha Lodhi]
*[https://web.archive.org/web/20120414054943/http://www.imran.com/pakistan/embassy/Maleeha_Profile.html Imran.com: Biography of Dr. Maleeha Lodhi | Once Again Ambassador – Islamic Republic of Pakistan]
*[http://www.princeton.edu/~lisd/events/talks/talks_2009_6.html Liechtenstein Institute on Self-Determination: Princeton University | 2008–2009 – Pakistan's Current Crisis]
*[http://www.iiss.org/about-us/iiss-governance-and-advisory-structure/the-council/dr-maleeha-lodhi/ The International Institute for Strategic Studies: Council – HE Dr Maleeha Lodhi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120626091759/http://www.iiss.org/about-us/iiss-governance-and-advisory-structure/the-council/dr-maleeha-lodhi/ |date=2012-06-26 }}
*[http://www.the-south-asian.com/dec2000/Maleeha%20Lodhi.htm The-South-Asian.com: Dr. Maleeha Lodhi – Ambassador of Pakistan to the U.S.]
*[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/pakistan/1442653/Moderate-voice-of-Islam.html The Telegraph: Pakistan | Moderate voice of Islam – 27 September 2003]
*[http://www.usip.org/events/pakistan-security-challenges-implications-the-afpak-strategy United States Institute of Peace: Pakistan Security Challenges: Implications of the AFPAK Strategy – A Discussion with Ambassador Maleeha Lodhi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304000033/http://www.usip.org/events/pakistan-security-challenges-implications-the-afpak-strategy |date=2016-03-04 }}
*[http://www.learningpartnership.org/node/1787 Women's Learning Partnership for Rights, Development and Peace: High Commissioner / High Commission for Pakistan in the United Kingdom]
*[http://www.impactmania.com/article/ambassador-lodhi-get-negotiate/ [[impactmania]] &quot;Ambassador Lodhi: You Get What You Negotiate&quot; by Paksy Plackis-Cheng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210923124340/http://www.impactmania.com/article/ambassador-lodhi-get-negotiate/ |date=2021-09-23 }}

{{s-start}}
{{s-dip}}
{{succession box |title=[[Pakistan Ambassador to the United States]]
|years=January 1994 – January 1997
|before=[[Abida Hussain|Syeda Abida Hussain]]
|after=[[Riaz Khokhar]]}}

{{succession box |title=2nd term
|years=December 1999 – August 2002
|before=[[Tariq Fatemi]]
|after=[[Ashraf Qazi]]}}

{{succession box |title=Pakistan High Commissioner to the United Kingdom
|years=April 2003 – June 2008
|before=Abdul Kader Jaffer
|after=[[Wajid Shamsul Hasan]]}}
{{end}}
{{Sharif III Cabinet}}
{{Chairmen and Presidents of UNICEF}}

{{authority control}}

{{DEFAULTSORT:Lodhi, Maleeha}}

[[വർഗ്ഗം:1952-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>fuqrxbr05vy9d53190cvmzxsonq6auk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരിയ ഫെർണാണ്ട എസ്പിനോസ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>554375</id>
    <revision>
      <id>4632190</id>
      <parentid>4598026</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19241" sha1="ohoaox2ajnogu125pudzhaildotfjji" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ജൂലൈ}}
{{prettyurl|María Fernanda Espinosa}}
{{Infobox officeholder
| name                = María Fernanda Espinosa
| image               = Entrevista_de_Canciller_María_Fernanda_Espinosa_(36388035054)_(cropped).jpg
| caption             = 
| office              = [[President of the United Nations General Assembly|President of the 73rd UN General Assembly]]
| term_start          = 18 September 2018
| term_end            = 17 September 2019
| predecessor         = [[Miroslav Lajčák]]
| successor           = [[Tijjani Muhammad-Bande]]
| office1             = [[List of Ministers of Foreign Affairs of Ecuador|Minister of Foreign Affairs]]
| president1          = [[Lenín Moreno]]
| term_start1         = 24 May 2017
| term_end1           = 11 June 2018
| predecessor1        = [[Guillaume Long]]
| successor1          = [[José Valencia Amores]]
| president2          = [[Rafael Correa]]
| term_start2         = 15 January 2007
| term_end2           = 7 December 2007
| predecessor2        = [[Francisco Carrión]]
| successor2          = [[María Isabel Salvador]]
| office3             = Minister of National Defense
| president3          = [[Rafael Correa]]
| term_start3         = 28 November 2012
| term_end3           = 23 September 2014
| predecessor3        = [[Miguel Carvajal]]
| successor3          = [[Fernando Cordero Cueva]]
| office4             = Coordinating Minister of Heritage
| president4          = [[Rafael Correa]]
| term_start4         = 19 October 2009
| term_end4           = 28 November 2012
| predecessor4        = [[Alex Rivas]]
| successor4          = [[María Belén Moncayo]]
| birth_date          = {{birth date and age|1964|9|7|df=y}}
| birth_place         = {{nowrap|[[Salamanca]], [[Spain]]}}
| death_date          = 
| spouse              = Eduardo Mangas
| party               = [[PAIS Alliance]]
| alma_mater          = [[Latin American Social Sciences Institute|Facultad Latinoamericana de Ciencias Sociales]]&lt;br /&gt;[[Pontificia Universidad Católica del Ecuador]]&lt;br /&gt;[[Rutgers University]]
}}
[[ഇക്വഡോർ]] രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും നയതന്ത്രജ്ഞയുമാണ് '''മരിയ ഫെർണാണ്ട എസ്പിനോസ ഗാർസസ്''' (ജനനം 7 സെപ്റ്റംബർ 1964) &lt;ref name=UN&gt;[https://www.un.org/News/Press/docs/2008/bio3968.doc.htm &quot;NEW PERMANENT REPRESENTATIVE OF ECUADOR PRESENTS CREDENTIALS&quot;], United Nations Press Release, BIO/3968, 7 March 2008.&lt;/ref&gt;. 2018 സെപ്റ്റംബറിൽ 73 -ാമത് സെഷനിൽ&lt;ref&gt;{{Cite web|url = https://news.un.org/en/story/2018/06/1011431|title = Ecuadorian politician and poet becomes fourth woman to preside over UN General Assembly|date = 5 June 2018|access-date = 2021-09-16|archive-date = 2020-01-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20200114031850/https://news.un.org/en/story/2018/06/1011431|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ആരംഭിച്ച  ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ജനറൽ അസംബ്ലിയുടെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു അവർ. 2012 നവംബർ 28 മുതൽ 2014 സെപ്റ്റംബർ 23 വരെ അവർ ഇക്വഡോറിന്റെ ദേശീയ പ്രതിരോധ മന്ത്രിയായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Minister Defense&quot;&gt;[http://www.ecuadortimes.net/2012/11/28/maria-fernanda-espinosa-new-defense-minister/ Maria Fernanda Espinosa new Defense Minister] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325053149/http://www.ecuadortimes.net/2012/11/28/maria-fernanda-espinosa-new-defense-minister/ |date=2016-03-25 }} on Ecuador Times, 28 November 2012&lt;/ref&gt;മുമ്പ്, മേയ് 2017 മുതൽ 2018 ജൂൺ വരെ പ്രസിഡന്റ് ലെനിൻ മൊറേനോയുടെ കീഴിൽ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. അതിനുമുമ്പ് അവർ മറ്റ് നിരവധി മന്ത്രി പദവികളും വഹിച്ചു. 2014 ഒക്ടോബർ മുതൽ 2017 മേയ് വരെ ജനീവയിൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ഇക്വഡോറിന്റെ സ്ഥിരം പ്രതിനിധിയായി അവർ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2008 മുതൽ 2009 വരെ അതേ സ്ഥാനം വഹിച്ചു. 
== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
1964 സെപ്റ്റംബർ 7 ന് അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ സ്പെയിനിലെ സലാമാങ്കയിൽ  നഗരത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ എസ്പിനോസ ജനിച്ചു. ഫ്രഞ്ചും ഇംഗ്ലീഷും നന്നായി അവർക്ക് അറിയാം കൂടാതെ പോർച്ചുഗീസിൽ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അറിവുണ്ട്. കവിതയിലും പരിസ്ഥിതിയിലും അവർക്ക് താൽപ്പര്യമുണ്ട്. അവർ ഫ്രാൻസിലെ ലൈസി ലാ കോണ്ടമിനിൽ പഠിക്കുകയും 1980 കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Personal life&quot;&gt;{{in lang|es}} [http://www.eluniverso.com/2007/01/07/0001/8/569464246D0E44209B8956AB5BA933F8.html Poesía y ecología, dos pasiones de María Espinosa] on [[El Universo]], 7 January 2007&lt;/ref&gt;
== വിദ്യാഭ്യാസം ==
അവർ സോഷ്യൽ സയൻസ്, ആമസോണിക് സ്റ്റഡീസ് എന്നിവയിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. ക്വിറ്റോയിലെ ഫാക്കൽടാറ്റ് ലാറ്റിനോഅമേരിക്കാനോ ഡി സിയൻസിയാസ് സൊസൈൽസിൽ നിന്ന് നരവംശശാസ്ത്രത്തിലും പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും പോണ്ടിഫിയ യൂണിവേഴ്സിഡാഡ് കാറ്റിലിക്ക ഡെൽ ഇക്വഡോറിൽ നിന്ന് അപ്ലൈഡ് ലിംഗ്വിസ്റ്റിക്സിൽ ലൈസൻസേറ്റും നേടിയിട്ടുണ്ട്.

എസ്പിനോസ തന്റെ പുനരവലോകനത്തിലും യുഎൻ ഔദ്യോഗിക പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിലും പിഎച്ച്ഡി നേടിയതായി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും റട്ജേഴ്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന്, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.un.org/press/en/2008/bio3968.doc.htm|title=NEW PERMANENT REPRESENTATIVE OF ECUADOR PRESENTS CREDENTIALS {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|website=www.un.org|access-date=2019-11-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=NEW PERMANENT REPRESENTATIVE OF ECUADOR PRESENTS CREDENTIALS {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|url=https://www.un.org/press/en/2008/bio3968.doc.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329142713/https://www.un.org/press/en/2008/bio3968.doc.htm|url-status=dead|archive-date=2019-03-29|date=2019-03-29|access-date=2020-05-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.defensa.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2012/11/hoja-de-vida3.pdf|title=CV María Fernanda Espinosa|last=Espinosa|first=María Fernanda|date=28 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.defensa.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2012/11/hoja-de-vida3.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200327043524/https://www.defensa.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2012/11/hoja-de-vida3.pdf|url-status=dead|archive-date=2020-03-27|date=2020-03-27|access-date=2020-05-25}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ ഡോക്ടറൽ പ്രബന്ധത്തിന്റെ രേഖകളൊന്നും സർവകലാശാലയുടെ ആർക്കൈവുകളിൽ കാണാനില്ല. അവർ പിഎച്ച്ഡി വിദ്യാർത്ഥിയായി തുടർച്ചയായി തുടരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cancilleria.gob.ec/wp-content/uploads/2012/10/cv_maria_fernanda_espinosa.pdf|title=CV Espinosa|last=Espinosa|first=María Fernanda|date=28 November 2019|website=Ecuador's Secretary of State|access-date=2021-09-16|archive-date=2017-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171215055141/http://www.cancilleria.gob.ec/wp-content/uploads/2012/10/cv_maria_fernanda_espinosa.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; റട്ജേഴ്സ് ഇത് നിഷേധിക്കുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/Galoecuador/status/1121911937539956736|title=CONFIRMADO: La Presidenta de la Asamblea General de las Naciones Unidas @mfespinosaEC no tiene un PH.D de la Universidad @RutgersU fue estudiante de 1994-2000. No completó los requerimientos para PH.D. @ONU_espic.twitter.com/Z3vy9l6Rzo|last=Arellano|first=Galo|date=2019-04-26|website=@Galoecuador|language=es|access-date=2019-11-28}}&lt;/ref&gt; 

അതിനുപുറമെ, 1990 ൽ &quot;ഇക്വഡോറിന്റെ ആദ്യ ദേശീയ കവിതാ സമ്മാനം&quot; അവർ നേടി.&lt;ref name=&quot;Curriculea Vitae&quot;&gt;{{in lang|es}} [http://www.defensa.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2012/12/hoja-de-vida6.pdf Hoja de Vida] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202165104/http://www.defensa.gob.ec/wp-content/uploads/downloads/2012/12/hoja-de-vida6.pdf |date=2014-02-02 }} on Ministry of National Defense of Ecuador&lt;/ref&gt;
== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
പ്രസിഡന്റ് റാഫേൽ കൊറിയയുടെ കീഴിൽ, എസ്പിനോസ 2007 ജനുവരി മുതൽ 2007 ഡിസംബർ വരെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലേ വിദേശകാര്യ, വാണിജ്യ, സംയോജന മന്ത്രിയായിരുന്നു . 2008 മാർച്ച് 7 ന് സ്ഥിരം പ്രതിനിധിയായി അവർ തന്റെ യോഗ്യതകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. &lt;ref name=UN/&gt; 2009 ഒക്ടോബർ മുതൽ 2012 നവംബർ വരെ അവർ കോഓർഡിനേറ്റിങ് മിനിസ്റ്റർ ഓഫ് ഹെറിറ്റേജ് ആയിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Minister of Heritage&quot;&gt;{{in lang|es}} [http://elciudadano.gob.ec/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6778:maria-fernanda-espinosa-es-la-nueva-ministra-coordinadora-de-patrimonio-&amp;catid=1:archivo&amp;Itemid=103 Maria Fernanda Espinosa es la nueva Ministra Coordinadora de Patrimonio] {{webarchive|url=https://archive.today/20130412102832/http://elciudadano.gob.ec/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=6778:maria-fernanda-espinosa-es-la-nueva-ministra-coordinadora-de-patrimonio-&amp;catid=1:archivo&amp;Itemid=103 |date=2013-04-12 }} on 19 October 2009&lt;/ref&gt;

2012 നവംബറിൽ അവർക്ക് ദേശീയ പ്രതിരോധ മന്ത്രി സ്ഥാനം ലഭിച്ചു. നിലവിലെ മന്ത്രി മിഗ്വേൽ കാർവാജൽ 2013 ലെ ദേശീയ അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ ഇറങ്ങി. അവർ ഗ്വാഡലൂപ്പ് ലാറിവയ്ക്കും ലോറെന എസ്കുഡെറോയ്ക്കും ശേഷം ദേശീയ പ്രതിരോധ മന്ത്രാലയത്തെ നയിക്കുന്ന മൂന്നാമത്തെ വനിതയാണ്. &lt;ref name=&quot;Third female Minister&quot;&gt;{{in lang|es}} [http://www.ecuavisa.com/noticias/nacionales/67866-maria-fernanda-espinoza-es-la-nueva-ministra-de-defensa.html Maria Fernanda Espninosa es la nueva Ministra de Defensa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106034708/http://www.ecuavisa.com/noticias/nacionales/67866-maria-fernanda-espinoza-es-la-nueva-ministra-de-defensa.html |date=2014-01-06 }} on 28 November 2012&lt;/ref&gt;  2013 മാർച്ചിൽ ടെലിവിഷൻ ചാനലായ ഇക്യുവിസ ചില കേണലുകൾക്ക് ജനറലുകളായി സ്ഥാനക്കയറ്റം നൽകുന്നത് സംബന്ധിച്ച് സൈന്യത്തിൽ അസ്വസ്ഥതയുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതിന് ശേഷം ചില വിവാദങ്ങൾ ഉയർന്നു. ഇക്യുവിസയുടെ കൈവശമുള്ള വിവരങ്ങൾ തെറ്റാണെന്ന് പറഞ്ഞ് ഇക്യുവിസയ്‌ക്കെതിരെ നിയമനടപടി സ്വീകരിക്കാൻ പ്രസിഡന്റ് കൊറിയ എസ്പിനോസയോട് ഉത്തരവിട്ടു. 18 മാർച്ച് 2013 -ന് ഇക്യുവിസ ക്ഷമ ചോദിക്കുകയും അടിസ്ഥാന പരിശോധന നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Army unrest report&quot;&gt;[http://www.ecuadortimes.net/2013/03/19/ecuavisa-apologizes-to-the-armed-forces-for-misinformation/ Ecuavisa apologizes to the armed forces for misinformation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161222000014/http://www.ecuadortimes.net/2013/03/19/ecuavisa-apologizes-to-the-armed-forces-for-misinformation/ |date=2016-12-22 }} on Ecuador Times, 19 March 2013&lt;/ref&gt; 2014 സെപ്റ്റംബർ 23 -ന് അവർ മന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.elcomercio.com/actualidad/maria-fernanda-espinosa-ministerio-defensa.html |title=María Fernanda Espinosa renunció al Ministerio de Defensa |language=es |publisher=El Comercio |date=23 September 2014 |access-date=21 December 2016 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222001812/http://www.elcomercio.com/actualidad/maria-fernanda-espinosa-ministerio-defensa.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2014 ഒക്ടോബറിൽ ജനീവയിലെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിലെ ഇക്വഡോറിന്റെ സ്ഥിരം പ്രതിനിധിയായി എസ്പിനോസയെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അവർ ലൂയിസ് ഗാലേഗോസിന്റെ പിൻഗാമിയായി. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.andes.info.ec/en/news/maria-fernanda-espinosa-new-ambassador-ecuador-geneva.html |title=María Fernanda Espinosa is the new Ambassador of Ecuador before the UN in Geneva |publisher=Andes |date=28 October 2014 |access-date=21 December 2016}}&lt;/ref&gt;  2016 സെപ്റ്റംബറിൽ അനിയന്ത്രിതമായ തടങ്കലിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു ചർച്ചയിൽ സ്ഥിരമായ പ്രതിനിധി എന്ന നിലയിൽ അവർ ജൂലിയൻ അസാഞ്ചിന്റെ കേസ് വാദിച്ചു.

24 മെയ് 2017 ന് എസ്പിനോസയെ പ്രസിഡന്റ് ലെനോൻ മൊറേനോയുടെ സർക്കാരിൽ വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയായി നിയമിച്ചു. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cancilleria.gob.ec/maria-fernanda-espinosa-fue-posesionada-como-canciller-del-ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170531202846/http://www.cancilleria.gob.ec/maria-fernanda-espinosa-fue-posesionada-como-canciller-del-ecuador/ |title=María Fernanda Espinosa fue posesionada como Canciller del Ecuador |publisher=Cancilleria.gob.ec |date=25 May 2017 |archive-date=31 May 2017}}&lt;/ref&gt;

2020 ൽ, എസ്പിനോസ അമേരിക്കൻ സ്റ്റേറ്റ്സ് ഓർഗനൈസേഷന്റെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിച്ചു. ആ വർഷം മാർച്ച് 20 ന് നടന്ന വോട്ടെടുപ്പിൽ നിലവിലെ ലൂയിസ് അൽമാഗ്രോയ്‌ക്കെതിരെ 10 നെതിരെ 23 വോട്ടിന്റെ തോൽവി നേരിട്ടു. അവരുടെ ജന്മനാടായ ഇക്വഡോർ അവരുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തെ പിന്തുണച്ചില്ല. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.oas.org/en/media_center/press_release.asp?sCodigo=E-026/20|title = OAS - Organization of American States: Democracy for peace, security, and development|date = August 2009}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==
{{reflist|3}}
{{-}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*{{commonscat-inline}}
{{s-start}}
|-
{{s-dip}}
{{s-bef|before=[[Luis Gallegos]]}}
{{s-ttl|title= [[Ecuador]] Ambassador to [[United Nations]] in [[Geneva]]|years=2014–2017}}
{{s-aft|after=[[Guillaume Long]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Miroslav Lajčák]]}}
{{s-ttl|title=[[President of the United Nations General Assembly]]|years=2018–2019}}
{{s-aft|after=[[Tijjani Muhammad-Bande]]}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=Francisco Carrión}}
{{s-ttl|title=[[List of Ministers of Foreign Affairs of Ecuador|Minister of Foreign Affairs]]|years=2007–2007}}
{{s-aft|after=[[María Isabel Salvador]]}}
|-
{{s-bef|before=Alex Rivas}}
{{s-ttl|title=Coordinating Minister of Heritage|years=2009–2012}}
{{s-aft|after=María Belén Moncayo}}
|-
{{s-bef|before=Sandra Vela Dávila}}
{{s-ttl|title=Minister of Sports|years=2011–2011}}
{{s-aft|after=[[José Francisco Cevallos]]}}
|-
{{s-bef|before=Miguel Carvajal}}
{{s-ttl|title=Minister of National Defense|years=2012–2014}}
{{s-aft|after=[[Fernando Cordero Cueva]]}}
|-
{{s-bef|before=[[Guillaume Long]]}}
{{s-ttl|title=[[List of Ministers of Foreign Affairs of Ecuador|Minister of Foreign Affairs]]|years=2017–2018}}
{{s-aft|after=José Valencia}}
|-
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Ricardo Patiño]]}}
{{s-ttl|title=Second Vice President of the [[PAIS Alliance]]|years=2017–2018}}
{{s-aft|after=Ricardo Zambrano}}
{{s-end}}
{{Presidents of the UN General Assembly}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]]</text>
      <sha1>ohoaox2ajnogu125pudzhaildotfjji</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരിയ കൊറിന മച്ചാഡോ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>555023</id>
    <revision>
      <id>4632189</id>
      <parentid>4619734</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15089" sha1="g0m95jtgr8w0kghy4oydoi9x1gp2wvz" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ജൂലൈ}}
{{prettyurl|María Corina Machado}}{{Infobox officeholder
| name                = മരിയ കൊറിന മച്ചാഡോ
| image               = 2026 María Corina Machado (cropped).jpg
| caption             = മച്ചാഡോ 2026-ൽ
| office              = Member of the [[National Assembly of Venezuela|National Assembly]]&lt;br&gt;for [[Miranda (state)|Miranda]]
| term_start          = 5 ജനുവരി 2011
| term_end            = 21 മാർച്ച് 2014
| predecessor         = {{ill|ഹിറാം ഗാവിരിയ|es}}
| successor           = [[Ricardo Sánchez Mujica|റിക്കാർഡോ സാഞ്ചസ്]]
| birth_name          = മരിയ കൊറീന മച്ചാഡോ പാരീസ്ക
| birth_date          = {{birth date and age|1967|10|7|df=y}}
| birth_place         = കാരക്കാസ്, വെനിസ്വേല
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[വെന്റെ വെനിസ്വേല]] (since 2012)
| otherparty          = {{ubl
  | [[യൂണിറ്ററി പ്ലാറ്റ്‌ഫോം]]
  | [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂണിറ്റി റൗണ്ട് ടേബിൾ]]
  | [[സുമേറ്റ്]] (2001–2010)
  | [[ജസ്റ്റിസ് ഫസ്റ്റ്]] (2010–2012)
  }}
| children            = 3
| education           = {{ubl
  | [[ആൻഡ്രെസ് ബെല്ലോ കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]] ([[Bachelor of Science|BS]])
  | [[Instituto de Estudios Superiores de Administración|ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് ഓഫ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ]] ([[Master of Science|MS]])
  }}
| awards              = {{ubl
  | [[വാക്ലാവ് ഹാവൽ ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് പ്രൈസ്]] (2024)|[[Sakharov Prize]] (2024)
  | [[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] (2025)
  }}
| signature           = Firma de María Corina Machado.svg
}}

2011 മുതൽ 2014 വരെ [[വെനസ്വേല|വെനസ്വേലയിലെ]] ദേശീയ അസംബ്ലി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഒരു വെനസ്വേലൻ രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും 2025ലെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാവുമാണ് '''മരിയ കൊറിന മച്ചാഡോ പാരിസ്ക''' (ജനനം 7 ഒക്ടോബർ 1967,&lt;ref name=&quot;AsAhoraBio&quot;&gt;{{in lang|es}} Machado, María Corina. [http://www.mariacorina2010.com/?module=bio Mi experiencia.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100322195217/http://www.mariacorina2010.com/?module=bio |date=22 March 2010 }} Es ahora.  María Corina.  Accessed 25 April 2010.&lt;/ref&gt; ചിലപ്പോൾ എംസിഎം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). 2012 ൽ വെനസ്വേല പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന അവർ വിവാദ താൽക്കാലിക പ്രസിഡന്റ് ജുവാൻ ഗ്വയ്ദോ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ക്ഷണിക്കുകയാണെങ്കിൽ 2019 ൽ അവർ വീണ്ടും മത്സരിക്കുമെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news |author=Regan, Trish |work= Fox Business |title=Venezuela could see its first female president |date= 2 February 2019 |access-date= 17 February 2019 |url= https://www.foxbusiness.com/politics/venezuela-to-see-its-first-female-president-if-free-elections-are-called}}&lt;/ref&gt;

2014 വെനസ്വേലൻ പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ, നിക്കോളാസ് മഡുറോ സർക്കാരിനെതിരെ പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ മുൻനിരയിലുള്ളവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു മച്ചാഡോ. &lt;ref&gt;Kurmanaev, Anatoly (23 December 2014).  [http://www.businessweek.com/news/2014-03-13/middle-class-protesting-venezuela-shortages-drive-poor-to-maduro &quot;Venezuela Protests Drive Poor to Maduro as Death Toll Mounts&quot;.] ''Business Week''.  Accessed 23 December 2014.&lt;/ref&gt;

അലജാൻഡ്രോ പ്ലാസിനൊപ്പം മരിയ വെനസ്വേലൻ സന്നദ്ധ സിവിൽ ഓർഗനൈസേഷൻ സൊമാറ്റിന്റെ സ്ഥാപകയും മുൻ നേതാവുമായിരുന്നു&lt;ref name=&quot;Renuncio&quot;&gt;{{in lang|es}} [http://www.eluniversal.com/2010/02/12/pol_esp_comunicado-de-sumate_12A3426731.shtml &quot;Comunicado de Súmate sobre renuncia de María Corina Machado&quot;.] ''[[El Universal (Caracas)|El Universal]]'' (12 February 2010).  Accessed 25 February 2010.&lt;/ref&gt;  മച്ചാഡോ. &lt;ref name=SignOn/&gt;&lt;ref name=EUpresident&gt;{{in lang|es}} de la Rosa, Alicia (11 July 2011). [https://web.archive.org/web/20110712234113/http://politica.eluniversal.com/2011/07/11/diputada-machado-anunciara-su-precandidatura-el-proximo-domingo.shtml &quot;Diputada Machado anunciará su precandidatura el próximo domingo&quot;.] ''El Universal''.  Accessed 12 July 2011.&lt;/ref&gt; നാഷണൽ എൻഡോവ്മെന്റ് ഫോർ ഡെമോക്രസി (എൻഇഡി) യിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച തുകയ്ക്ക് സൊമാറ്റിന് വേണ്ടി ഗൂഢാലോചന നടത്തിയതിന് (മറ്റ് സുമേറ്റ് പ്രതിനിധികൾക്കൊപ്പം) അവൾക്കെതിരെ കുറ്റം ചുമത്തുകയും NED പിന്തുണയ്ക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ നിന്ന് വെനിസ്വേല പ്രസിഡന്റ് ഹ്യൂഗോ ചാവേസിന്റെ ഭരണത്തെ അപലപിക്കുകയും ചെയ്തു. വിചാരണ ജഡ്ജിയുടെ നടപടിക്രമ ലംഘനങ്ങൾ കാരണം വിചാരണ 2006 ഫെബ്രുവരിയിൽ നിർത്തിവച്ചു. ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് വാച്ചിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പലതവണ മാറ്റിവച്ചു. 2018 ൽ, ബിബിസിയുടെ 100 സ്ത്രീകളിൽ ഒരാളായി അവരെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്

&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-46225037|title=BBC 100 Women 2018: Who is on the list?|date=19 November 2018|work=BBC News|access-date=23 July 2019|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;   

2025 ൽ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിന് അർഹയായി.
== ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
നാല് സഹോദരിമാരിൽ മൂത്തവളായി വെനിസ്വേലയിലെ കാരക്കാസിൽ 1967 ഒക്ടോബർ 7 ന് ജനിച്ചു &lt;ref name=AsAhoraBio/&gt;. പ്രമുഖ സ്റ്റീൽ ബിസിനസുകാരനായ ഹെൻറിക് മച്ചാഡോ സുലോഗയുടെയും സൈക്കോളജിസ്റ്റായ കൊറിന പാരിസ്കയുടെയും മകളാണ്. &lt;ref name=&quot;MCM2017&quot;&gt;{{cite web|title=María Corina - Vente Venezuela|date=14 September 2016|url=http://www.ventevenezuela.org/mariacorina/|publisher=[[Vente Venezuela]]|access-date=3 May 2017|language=es-ES}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SignOn/&gt;&lt;ref name=BestLoved&gt;Forero, Juan (19 November 2005). [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D04E3D91E3EF93AA25752C1A9639C8B63 &quot;The Saturday Profile; Venezuela's Best-Loved, or Maybe Most-Hated, Citizen&quot;.] ''[[The New York Times]].  Accessed 24 February 2010.&lt;/ref&gt;അവരുടെ പൂർവ്വികരിൽ 1881 ലെ ക്ലാസിക് [[Venezuela Heroica|വെനിസ്വേല ഹീറോയിക്ക]]യുടെ രചയിതാവും വെനിസ്വേലയിലെ സ്വേച്ഛാധിപതിയായ [[Juan Vicente Gómez|ജുവാൻ വിസെന്റ് ഗോമെസിനെതിരെ]] നടന്ന പ്രക്ഷോഭത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഒരു ബന്ധുവും ഉൾപ്പെടുന്നു. &lt;ref name=BestLoved/&gt;

മച്ചാഡോ ആൻഡ്രസ് ബെല്ലോ കാത്തലിക് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ബിരുദവും കാരക്കാസിലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടോ ഡി എസ്റ്റുഡിയോസ് സൂപ്പീരിയോസ് ഡി അഡ്മിനിസ്ട്രേഷനിൽ (IESA, ബിസിനസ് സ്കൂൾ) ഫിനാൻസിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2009 ൽ യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയുടെ വേൾഡ് ഫെലോസ് പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു അവർ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://worldfellows.yale.edu/maria-corina-machado|title = Maria Corina Machado}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=SignOn/&gt;&lt;ref name=OGrady/&gt;&lt;ref name=&quot;MachadoBio&quot;&gt;[http://english.eluniversal.com/2006/04/24/en_97a_art_23A696905.shtml &quot;María Corina Machado&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250426143904/http://english.eluniversal.com/2006/04/24/en_97a_art_23A696905.shtml |date=2025-04-26 }} ''[[El Universal (Caracas)|El Universal]]'', (24 April 2006).  Accessed 24 February 2010.&lt;/ref&gt;

1992 ൽ മൂന്ന് കുട്ടികളുടെ അമ്മയായ മച്ചാഡോ അനാഥരും കുറ്റവാളികളുമായ കാരക്കാസ് തെരുവ് കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കാൻ സ്വകാര്യ സംഭാവനകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഫണ്ടാസിയൻ അതീനിയ (അറ്റീന ഫൗണ്ടേഷൻ) ആരംഭിച്ചു. ഓപ്പർച്യൂണിറ്റസ് ഫൗണ്ടേഷന്റെ ചെയർമാനായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref name=OGrady/&gt;&lt;ref name=MachadoBio/&gt; വലൻസിയയിലെ ഓട്ടോ ഇൻഡസ്ട്രിയിൽ ജോലി ചെയ്തതിനു ശേഷം അവർ 1993 ൽ കാരക്കാസിലേക്ക് മാറി. &lt;ref name=SignOn/&gt; സോമേറ്റിലെ തുടർന്നുള്ള വേഷം കാരണം മച്ചാഡോ അത് രാഷ്ട്രീയവത്കരിക്കപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഫൗണ്ടേഷൻ ഉപേക്ഷിച്ചു.&lt;ref name=OGrady&gt;O'Grady, Mary A. [http://www.hacer.org/current/Vene009.php &quot;A Young Defender of Democracy Faces Chávez's Wrath&quot;.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808180336/http://www.hacer.org/current/Vene009.php |date=8 August 2006 }}  ''Wall Street Journal'', (10 June 2005); p.  A9.&lt;/ref&gt;

== സുമേറ്റ് ==
[[Image:Maria Corina Machado (Sumate) meets George W. Bush (2002).jpg|thumb|250px|left|[[George W. Bush]] welcomes María Corina Machado to the Oval Office on 31 May 2005.]]
[[ദ വാഷിംഗ്ടൺ പോസ്റ്റ്]] പറയുന്നതനുസരിച്ച് [[വെനസ്വേല|വെനസ്വേലയിലെ]] സന്നദ്ധ സിവിൽ ഓർഗനൈസേഷന്റെ സ്ഥാപനം 2001 -ൽ മച്ചാഡോയും അലജാൻഡ്രോ പ്ലാസും തമ്മിൽ ഒരു ഹോട്ടൽ ലോബിയിൽ നടന്ന തിടുക്കത്തിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്‌ചയുടെ ഫലമായിരുന്നു. അവിടെ വെനിസ്വേലയ്ക്കായി രൂപപ്പെടുന്ന പുരോഗതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക അവർ പങ്കുവെച്ചു. മച്ചാഡോ പറഞ്ഞു, &quot;എന്തോ ക്ലിക്കുചെയ്തു. എനിക്ക് വീട്ടിൽ ഇരിക്കാനും രാജ്യം ഏകീകരിക്കപ്പെടുകയും തകരുകയും  ചെയ്യുന്നത് കാണാനാകില്ലെന്ന അസ്വസ്ഥത തോന്നി ... വെനസ്വേലക്കാർക്ക് എണ്ണാൻ അവസരം നൽകുന്നതിന് ഞങ്ങൾക്ക് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ തുടരേണ്ടിവന്നു. പക്ഷേ പിരിമുറുക്കം ഇല്ലാതാക്കാൻ ഞങ്ങൾ തന്നെ അവർ സംഘർഷം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനുമുമ്പ് ഗതി മാറ്റേണ്ടി വന്നു. ബുള്ളറ്റിന് പകരം ബാലറ്റുകളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പായിരുന്നു അത്. &quot;&lt;ref name=SignOn&gt;Boustany, Nora.  [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A37649-2004Jul8.html &quot;Signing On To Challenge Hugo Chavez&quot;.]  ''The Washington Post''. Washington, D.C.: 9 July 2004. p. A.15. Accessed 24 February 2010.&lt;/ref&gt;

==അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
{{commons category|María Corina Machado}}
*[http://www.sumate.org/ Official Súmate website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211061936/http://www.sumate.org/ |date=2021-02-11 }}
*[https://www.flickr.com/photos/mariacorina2010/sets/ Maria Corina Machado's Flickr photostream]
*[https://web.archive.org/web/20100515201441/http://mariacorina2010.com/ 2010 Election website]

[[വർഗ്ഗം:ബി.ബി.സി. 100 സ്ത്രീകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1967-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>g0m95jtgr8w0kghy4oydoi9x1gp2wvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരുവോക്ക കാസിൽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558994</id>
    <revision>
      <id>4632195</id>
      <parentid>3999528</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15019" sha1="lipnpmmtkyy04rqmdk5izskc0pwsgq8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maruoka Castle}}
{{Infobox military installation
|name = Maruoka Castle &lt;br&gt;丸岡城
|partof = 
|location = [[Sakai, Fukui|Sakai]], [[Fukui Prefecture]], [[Japan]]
|image =Maruoka Castle 20100529-01.jpg
|caption =Donjon of Maruoka Castle
|map_type = Japan Fukui Prefecture#Japan
| map_alt = Location in Japan
| map_relief = 1
| map_caption = 
| map_size =  270px 
|type =hirayama-style [[Japanese castle]]
|coordinates = {{coord|36.152347|136.272097|format=dms|display=inline, title|type:landmark_region:JP_scale:10000}} 
|code = 
|built = 1576
|builder = [[Shibata Katsutoyo]]
|materials = 
|height = 
|used =[[Sengoku period|Sengoku]]-[[Edo period]]
|demolished = 1871
|condition =
|ownership = 
|open_to_public = Yes
|controlledby = 
|garrison = 
|current_commander = 
|commanders = 
|occupants = 
|battles = 
|events = 
|image2 = 
|caption2 = 
}}
ജപ്പാനിലെ ഹൊകുരികു മേഖലയിലെ, ഫുകുയി പ്രിഫെക്ചറിലെ സകായ് നഗരത്തിന്റെ മറുവോക്ക അയൽപക്കത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഹിരായാമ ശൈലിയിലുള്ള ഒരു ജാപ്പനീസ് കോട്ടയാണ് '''മറുവോക കാസിൽ''' (丸岡城, Maruoka-jō) . ഒരു ശത്രു കോട്ടയെ സമീപിക്കുമ്പോഴെല്ലാം കട്ടിയുള്ള മൂടൽമഞ്ഞ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും അതിനെ മറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന ഐതിഹ്യം കാരണം ഇതിനെ കസുമി-ഗാ-ജോ (霞ヶ城, മിസ്റ്റ് കാസിൽ) എന്നും വിളിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web |title=  Maruoka Castle |publisher=  Japan National Tourism Organization |url= https://www.japan.travel/en/spot/1382/|accessdate= September 5, 2020}}&lt;/ref&gt;  സെൻഗോകു കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ പണികഴിപ്പിച്ച ഈ കോട്ട, എഡോ കാലഘട്ടത്തിലെ ടോകുഗാവ ഷോഗുനേറ്റിന്റെ കീഴിലുള്ള മറുവോക ഡൊമെയ്‌നിലെ ഡൈമിയോയുടെ തുടർച്ചയായി കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഈ സൈറ്റ് ഇപ്പോൾ അതിന്റെ സകുരയ്ക്ക് പേരുകേട്ട ഒരു പൊതു പാർക്കാണ്. കോട്ടയുടെ താരതമ്യേന ചെറിയ ടെൻഷു (കാസിൽ കീപ്പ്) രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്നതാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. [[Inuyama Castle|ഇനുയാമ കാസിലും]] [[Matsumoto Castle|മാറ്റ്സുമോട്ടോ കാസിലും]] ഈ അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്നു. 
== പശ്ചാത്തലം ==
ഫുകുയി നഗരത്തിന്റെ വടക്ക് സമതലത്തിലെ ഒരു ചെറിയ കുന്നിൻ മുകളിലാണ് മരുവോക്ക കാസിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. കുന്നിന്റെ അടിവാരത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള പ്രദേശം നിരപ്പാക്കി, കൊത്തളങ്ങളും പഞ്ചകോണാകൃതിയിലുള്ള കിടങ്ങുകളും കൊണ്ട് സംരക്ഷിച്ചു. കാഗ പ്രവിശ്യയെ എക്കിസെൻ പ്രവിശ്യയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഹൊകുരികുഡെ ഹൈവേയിൽ ഉൾനാടൻ മിനോ പ്രവിശ്യയെ ജപ്പാൻ കടലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മിനോ കൈഡോ ഹൈവേയുടെ ജങ്ഷനിലാണ് കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
== ചരിത്രം ==
=== നിർമ്മാണം ===
1576-ൽ ഓഡ നോബുനാഗയുടെ മുൻനിര ജനറൽമാരിലൊരാളായ ഷിബാത കാറ്റ്‌സുയിയുടെ മരുമകനും ദത്തുപുത്രനുമായിരുന്ന ഷിബാത കാറ്റ്‌സുതോയോയാണ് മരുവോക കാസിൽ പണികഴിപ്പിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=Mitchelhill&gt;{{cite book |last= Mitchelhill |first=Jennifer |title= Samurai Castles: History – Architecture- Visitor’s Guides |url= https://archive.org/details/samuraicastleshi0000mitc |location= Osaka, Japan |publisher= Tuttle |date= 2018 |pages= [https://archive.org/details/samuraicastleshi0000mitc/page/108 108]–109 |isbn= 978-4-8053-1387-9 }}&lt;/ref&gt;

&quot;O-shizu, Hitobashira&quot; എന്ന ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ഒരു മനുഷ്യ സ്തംഭം ഉപയോഗിച്ചാണ് കോട്ട നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. നിർമ്മാണ വേളയിൽ തെൻഷുവിന്റെ ശിലാഫലകം എത്ര തവണ കൂട്ടിയിട്ടാലും തകർന്നുകൊണ്ടിരുന്നു. ദേവന്മാരെ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ആരെയെങ്കിലും നരബലി (ഹിതോബഷിര) ചെയ്യണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ച ഒരു സാമന്തനുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ട് കുട്ടികളുള്ള, ദരിദ്രജീവിതം നയിച്ച ഒറ്റക്കണ്ണുള്ള ഒ-ഷിസുവിനെ ഹിറ്റോബഷിരയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. തന്റെ കുട്ടികളിൽ ഒരാളെ കറ്റ്‌സുട്ടോയോ ഏറ്റെടുത്ത് ഒരു സമുറായി ആക്കണമെന്ന വ്യവസ്ഥയിൽ അവർ അതിനായി തയ്യാറായി. നിലത്തു നിൽക്കുമ്പോൾ അടിസ്ഥാന കല്ലുകൾ അവളുടെ ചുറ്റും സ്ഥാനം പിടിച്ചിരുന്നു, ഒടുവിൽ കല്ലുകൾക്കിടയിൽ ഞെരിഞ്ഞമർന്ന് അവർ കൊല്ലപ്പെട്ടു.&lt;ref name= Mitchelhill /&gt; അവളുടെ ത്യാഗം നിർമ്മാണം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാൻ അനുവദിച്ചു.

എന്നിരുന്നാലും, മറ്റൊരു പ്രവിശ്യയിലേക്ക് മാറുന്നതിന് മുമ്പ് ഒ-ഷിസുവിന് നൽകിയ വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റാൻ കത്സുതോയോയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.&lt;ref name= Mitchelhill /&gt; ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, തന്റെ മകനെ സമുറായി ആക്കാത്തതിൽ നീരസപ്പെട്ട അവളുടെ ആത്മാവ് എല്ലാ വർഷവും ഏപ്രിലിൽ പായൽ മുറിക്കുന്ന സീസൺ വരുമ്പോൾ വസന്തകാല മഴയിൽ കിടങ്ങ് കവിഞ്ഞൊഴുകും. ആളുകൾ അതിനെ &quot;ഓ-ഷിസുവിന്റെ സങ്കടത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ മൂലമുണ്ടായ മഴ&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും അവളുടെ ആത്മാവിനെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്താൻ ഒരു ചെറിയ ശവകുടീരം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. &quot;പായൽ വെട്ടുന്ന കാലം വരുമ്പോൾ പെയ്യുന്ന മഴ പാവം ഓ-ഷിജുവിന്റെ സങ്കടത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന മഴയോ&quot; എന്നൊരു കവിത ഉണ്ടായിരുന്നു.&lt;ref name='Fukusima, K. (2013) &quot;The English Found on Signs in the Maruoka Castle Complex Containing the Castle Keep Designated an Important Cultural Property by the Ministry of Education, Culture, Sports, Science &amp; Technology&quot; Series; Tourism English, Information and Communication Studies, 48 (4), pp.1-47'&gt;{{cite journal |last=Fukushima |first=Kazundo |title= The English Found on Signs in the Maruoka Castle Complex Containing the Castle Keep Designated an Important Cultural Property |journal= Information and Communication Studies |date=January 31, 2013|volume= 48 |series= Tourism English |issue= 4 |page= 45 |url= http://sucra.saitama-u.ac.jp/modules/xoonips/download.php/BKSJ480005.pdf?file_id=28486 |accessdate= November 1, 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131103135931/http://sucra.saitama-u.ac.jp/modules/xoonips/download.php/BKSJ480005.pdf?file_id=28486 |archive-date=2013-11-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

മോമോയാമ കാലഘട്ടത്തിൽ (1575-1600) നിർമ്മിച്ചതാണെങ്കിലും, വാറിംഗ് സ്റ്റേറ്റ്സ് കാലഘട്ടത്തിലെ (1477-1575) മുൻ കോട്ടകളെയാണ് ഡിസൈൻ കൂടുതൽ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. താഴ്ന്ന കുന്നിൻ മുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാൽ കൂടുതൽ ഉയരം നേടുന്നതിനായി ഉയർന്ന ശിലാ അടിത്തറയിൽ ടെൻഷു സ്ഥാപിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അക്കാലത്ത്, കുത്തനെയുള്ള ഒരു അടിത്തറ നിർമ്മിക്കുന്നതിനുള്ള വിജയകരമായ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ ഇപ്പോഴും ശൈശവാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് മരുവോക്കയിൽ സ്വീകരിച്ചതുപോലെ, കുത്തനെയുള്ള ചെരിഞ്ഞ അടിത്തറയിൽ പരുക്കൻ മുറിക്കാത്ത കല്ലുകൾ (നൊസുറാസുമി എന്നറിയപ്പെടുന്നു) ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ.&lt;ref name= Mitchelhill /&gt; ഈ ക്രമരഹിതമായ രീതിയിലുള്ള കല്ലുകൾ കൂട്ടിയിടുന്നത് നിർമ്മാണ കാലഘട്ടത്തിലെ ചുവരുകളിലെ അസ്ഥിരതയുടെ ഉറവിടമായി നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite book |last= Mitchelhill |first= Jennifer Mitchelhill |title= Castles of the Samurai : Power and Beauty |location=Tokyo, Japan |publisher=Kodansha International |year=2003 |page= 57 |edition=1st |isbn= 978-4-77002-954-6}}&lt;/ref&gt;
==അവലംബം==

{{Reflist}}

== കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് ==
*{{cite book |last1= Benesch |first1= Oleg |last2= Zwigenberg |first2= Ran |title= Japan's Castles: Citadels of Modernity in War and Peace |location= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |year= 2019 |isbn= 978-1-10848-194-6}}
*{{cite journal |last1= Goto |first1= Osamu |last2= Minamoto |first2= Aihiko |last3= Morris |first3= Martin |last4= Toru |first4= Horie |last5= Ono |first5= Satoshi |title= Tenons and tenoned beams in Japanese castle donjons |publisher= Kogakuin University |place= Tokyo |year= 2008 |url= http://support.sbcindustry.com/Archive/2008/june/Paper_175.pdf |access-date= 2021-11-16 |archive-date= 2021-06-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210610185112/http://support.sbcindustry.com/Archive/2008/june/Paper_175.pdf |url-status= dead }}
*Ikeda, Koichi: ''Maruoka-jo'' in: Miura, Masayuki (Hrsg.): Shiro to jinya. Tokoku-hen. Gakken, 2006. {{ISBN|978-4-05604-378-5}}
*{{cite book |last= Motoo |first= Hinago |title= Japanese Castles |location=Tokyo |publisher= Kodansha |year= 1986 |isbn=0-87011-766-1}}
*{{cite book |last= Mitchelhill |first=Jennifer |title= Castles of the Samurai : Power and Beauty |location= Tokyo, Japan |publisher= Kodansha International |year= 2003|edition=1st |isbn= 978-4-77002-954-6 }}
*{{cite book |last= Schmorleitz |first= Morton S. |title= Castles in Japan |year= 1974 |location= Tokyo |publisher= Charles E. Tuttle Co. |pages= [https://archive.org/details/castlesinjapan00schm/page/144 144–145] |isbn= 0-8048-1102-4 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/castlesinjapan00schm/page/144}}
*{{cite book |last= Turnbull |first= Stephen |title= Japanese Castles 1540-1640 |publisher= Osprey Publishing |year=2008 |isbn= 978-1-84176-429-0}}

==പുറംകണ്ണികൾ==
*{{Commons category-inline}}
*[http://jcastle.info/view/Maruoka_Castle Japan Castle]
*[https://www.jnto.go.jp/eng/spot/castles/maruoka.html JNTO site]
*[https://www.japan-guide.com/e/e6605.html Maruoka Castle]. This guide includes information on how to access the castle
*[https://www.city.fukui-sakai.lg.jp/kanko-bunka/bunka/maruokajo/index.html Maruoka Castle National Treasure Promotion Project)]. The city of Sakai’s official website for the castle. {{in lang|Ja}}
*[https://www.city.fukui-sakai.lg.jp/kokuhou/kankou/bunka/kokuhou/documents/samphletno5.pdf 平成29年度丸岡城調査研究事業成果報告 (2017 Maruoka Castle Research Project Results Report)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211116112529/https://www.city.fukui-sakai.lg.jp/kokuhou/kankou/bunka/kokuhou/documents/samphletno5.pdf |date=2021-11-16 }}. {{in lang|Ja}}
*[https://www.city.fukui-sakai.lg.jp/kokuhou/kankou/bunka/kokuhou/documents/no6-ab.pdf 丸岡城学術調査成果の概要 (Summary of Maruoka Castle Academic Survey Results)]. {{in lang|Ja}}

{{100 Fine Castles of Japan}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ജപ്പാനിലെ 100 മികച്ച കോട്ടകൾ]]</text>
      <sha1>lipnpmmtkyy04rqmdk5izskc0pwsgq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബിഹൈൻഡ് ക്ലോസ്ഡ് ഡോർസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>560339</id>
    <revision>
      <id>4632151</id>
      <parentid>4605641</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6782" sha1="a8kdwy8hnd00iplqw7vkljh7wd88ytz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Behind Closed Doors (2014 film)}}
{{Infobox film
| name           = Behind Closed Doors
| image          = 
| alt            = 
| caption        = 
| native_name    = {{Infobox name module|fr|Derrière les portes fermées}}
| director       = Mohamed Bensouda
| producer       = Mohamed Bensouda &lt;br&gt; Christophe Kay Kourdouly
| writer         = Mohamed Bensouda
| based_on       = 
| starring       = Zineb Obeid &lt;br&gt; Karim Doukkali&lt;br&gt; Ahmed Saguia &lt;br&gt;Amal Ayouch
| music          = 
| cinematography = Youssef Laalioui
| editing        = Mohamed Elouazzani	
| studio         = Emotion Film Factory &lt;br&gt; Les Films 7
| distributor    = MAD Solutions
| released       = {{Film date|df=y|2014|1|15}}
| runtime        = 100 minutes
| country        = Morocco
| language       = French
| gross          = 
| budget         = $1,000,000 (estd.)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MCU Times |url=https://mcutimes.com/Movies/titles/309605/derriere-les-portes-fermees |access-date=2021-10-03 |website=mcutimes.com |archive-date=2021-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003060437/https://mcutimes.com/Movies/titles/309605/derriere-les-portes-fermees |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}
2014-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മൊറോക്കൻ നാടക ചലച്ചിത്രമാണ് '''ബിഹൈൻഡ് ക്ലോസ്ഡ് ഡോർസ്''' (ഫ്രഞ്ച്: Derrière les portes fermées). മുഹമ്മദ് ബെൻസൗദ സംവിധാനം ചെയ്യുകയും ക്രിസ്റ്റോഫ് കേ കൂർദൗലിക്കൊപ്പം അദ്ദേഹം സഹനിർമ്മാണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dale |first=Martin |date=2014-12-06 |title=Moroccan Cinema Continues to Challenge Taboos |url=https://variety.com/2014/film/global/moroccan-cinema-continues-to-challenge-taboos-1201370163/ |access-date=2021-10-03 |website=Variety |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=filmnat14 |url=https://www.ccm.ma/fnf15/derriere.html |access-date=2021-10-03 |website=www.ccm.ma |archive-date=2021-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003060416/https://www.ccm.ma/fnf15/derriere.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Films - Africultures : Derrière les portes fermées |url=http://africultures.com/films/?no=13891 |access-date=2021-10-03 |website=Africultures |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;കരീം ദൗക്കാലി, അഹമ്മദ് സാഗിയ, അമൽ അയൂച്ച് എന്നിവരോടൊപ്പം സൈനബ് ഒബെയ്‌ദും പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dunne |first=Erin |title=Moroccan Documentary ‘Behind Closed Doors’ selected for South African Film Festival |url=https://www.moroccoworldnews.com/2017/06/219804/moroccan-documentary-behind-closed-doors-south-african-film-festival-durban-filmmart |access-date=2021-10-03 |website=www.moroccoworldnews.com/ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Derrière les portes fermées |url=http://www.premiere.fr/film/Derriere-les-portes-fermees |access-date=2021-10-03 |website=Premiere.fr |language=FR}}&lt;/ref&gt; ഓഫീസിലെ പുതിയ ഡയറക്ടറുടെ പീഡനത്തിനിരയായ വിവാഹിതയായ സമീറയെക്കുറിച്ചാണ് ചിത്രം പറയുന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Derrière les portes fermées de Mohamed Ahed Bensouda - (2013) - Drame |url=https://www.telerama.fr/cinema/films/derriere-les-portes-fermees,481783.php |access-date=2021-10-03 |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SPLA: Derrière les portes fermées |url=http://www.spla.pro/en/file.film.derriere-les-portes-fermees.13891.html |access-date=2021-10-03 |website=Spla |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[മൊറോക്കോ]]യിലെ [[കാസബ്ലങ്ക]]യിലാണ് ചിത്രത്തിന്റെ ഷൂട്ടിംഗ് നടന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Namibian Premiere: &quot;Behind Closed Doors&quot; by Mohammed Ah - AfricAvenir International |url=https://www.africavenir.org/event-details/cal/event/detail/2015/08/12/namibian_premiere_behind_closed_doors_by_mohammed_ah/view-list%257cpage_id-765%257coffset-1.html?tx_cal_controller%25255Bcategory%25255D=20%25252Fde&amp;cHash=09c09b0553e46985c44cc9026fab636f |access-date=2021-10-03 |website=www.africavenir.org |language=en |archive-date=2021-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003061140/https://www.africavenir.org/event-details/cal/event/detail/2015/08/12/namibian_premiere_behind_closed_doors_by_mohammed_ah/view-list%257cpage_id-765%257coffset-1.html?tx_cal_controller%25255Bcategory%25255D=20%25252Fde&amp;cHash=09c09b0553e46985c44cc9026fab636f |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Derrière les portes fermées (2014) |url=https://letterboxd.com/film/derriere-les-portes-fermees/ |access-date=2021-10-03 |language=en}}&lt;/ref&gt; ഈ ചിത്രം നിരൂപക പ്രശംസ നേടുകയും ലോകമെമ്പാടും പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=MATIN |first=LE |title=Le Matin - Il n’y aura pas foule &quot;Derrière les portes fermées&quot; de Mohammed Ahed Bensouda |url=https://lematin.ma/journal/2014/cinema_il-n-y-aura-pas-foule--derriere-les-portes--fermees--de-mohammed-ahed-bensouda/194903.html |access-date=2021-10-03 |website=Le Matin |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cinema : &quot;Derrière les portes fermées&quot; le film qui cartonne au box-office national |url=https://aujourdhui.ma/culture/cinema/cinema-derriere-les-portes-fermees-le-film-qui-cartonne-au-box-office-national-109065 |access-date=2021-10-03 |website=Aujourd'hui le Maroc |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Film Marocain Derrière les portes fermées |url=https://foutni.com/derriere-les-portes-fermees-khalf-al-abwab-lmoghlaka-un-film-de-mohammed-ahed-bensouda/ |archive-date=2021-10-02 |access-date=2021-10-02 |website=foutni.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Behind Closed Doors (Derrière les portes fermées) |url=https://cineuropa.org/en/film/247593/ |access-date=2021-10-03 |website=Cineuropa - the best of european cinema |language=en |archive-date=2021-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003060436/https://cineuropa.org/en/film/247593/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം==
{{reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==
* {{IMDb title|tt2825466}}

[[വർഗ്ഗം:2014-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>a8kdwy8hnd00iplqw7vkljh7wd88ytz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേറ്റ് (പാനീയം)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>562748</id>
    <revision>
      <id>4632301</id>
      <parentid>4575366</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6833" sha1="7eprspwkjdimk33iyhxu9sgw3syf2yd" xml:space="preserve">{{prettyurl|Mate (drink)}}
{{Infobox drink
 | name          = {{lang|es|Mate}}
 | original_name = 
 | type          = [[Infusion]], hot
 | image         = Mate en calabaza.jpg
 | caption       = {{lang|es|Mate}} in a traditional [[calabash gourd]]
 | origin        = The territory of the [[Guaraní people]] (present-day Paraguay, the [[Misiones Province|Misiones]] province of Argentina, southeastern Bolivia, southern Brazil and Uruguay)
 | introduced    = [[Pre-Columbian era]]. First recorded by [[Spanish colonization of the Americas|Spanish colonizers]] in the 15th century
}}
കഫീൻ അടങ്ങിയ ഒരു പരമ്പരാഗത ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ പാനീയമാണ് '''മേറ്റ്'''. &lt;ref name=&quot;EB&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/topic/mate-beverage|title=Mate - beverage|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=8 October 2015 |editor-first=Melissa |editor-last=Petruzzello}}&lt;/ref&gt; ഇത് ചിമാരോ അല്ലെങ്കിൽ സിമാരോൺ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. [[അക്വിഫോളിയേസി]] ഇനമായ [[Yerba mate|ഐലെക്‌സ് പാരാഗ്വാറിയൻസിസിന്റെ]] ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ചൂടുവെള്ളത്തിൽ കുതിർത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കുന്നത്. കൂടാതെ ഇത് സാധാരണയായി [[ചുരക്ക|കാലാബാഷ് ഗൗഡ്]] കൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കിയ ഒരു പാത്രത്തിൽ ലോഹംകൊണ്ടുള്ള കുഴൽ കൊണ്ട് വിളമ്പുന്നു. മാത്രമല്ല ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കന്നുകാലികളുടെ കൊമ്പുപയോഗിച്ചും (ഗുവാമ്പ) വിളമ്പുന്നു.

ഗ്വാരാനി, ടുപി എന്നീ ജനവിഭാഗങ്ങളാണ് മേറ്റ് കുടിക്കുന്നത്. യൂറോപ്യന്മാരുടെ വരവിനുമുമ്പ് തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ ഈ പാനീയം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ ഉപഭോഗം പ്രദേശത്തിന്റെ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളിലെ തദ്ദേശീയർക്ക് മാത്രമായിരുന്നു, ഇന്ന് പരാഗ്വേയാണ്, എന്നാൽ മുമ്പ് അത് റിയോ ഡി ലാ പ്ലാറ്റയുടെ (ഇപ്പോൾ അർജന്റീന) യുണൈറ്റഡ് പ്രൊവിൻസ് എന്നായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Historia del Mate (Ilex paraguariensis): Su consumo durante los inicios de la colonización española - LA NACION|language=es-AR|work=La Nación|url=https://www.lanacion.com.ar/sociedad/historia-del-mate-ilex-paraguariensis-su-consumo-nid2331200/|access-date=25 March 2021|issn=0325-0946}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Cervantes|first=Biblioteca Virtual Miguel de|title=En busca del hueso perdido : (tratado de paraguayología) / Helio Vera|url=http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/en-busca-del-hueso-perdido-tratado-de-paraguayologia--0/html/ff4b16b6-82b1-11df-acc7-002185ce6064_17.html|access-date=25 March 2021|website=Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|language=es|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111145945/http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/en-busca-del-hueso-perdido-tratado-de-paraguayologia--0/html/ff4b16b6-82b1-11df-acc7-002185ce6064_17.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; കൂടുതൽ വ്യക്തമായി പറഞ്ഞാൽ അമാംബെ, ആൾട്ടോ പരാന എന്നീ ഡിപ്പാർട്ടുമെന്റുകൾ. അവ, എംബിയ, കൈയോവ എന്നിവയും ഒരു പരിധിവരെ അവരുമായി വ്യാപാരം നടത്തിയിരുന്ന മറ്റ് വംശീയ വിഭാഗങ്ങളായ നന്ദേവ, താലുഹെറ്റ്‌സ്(പുരാതന പമ്പാസ്), കോം (തോബാസ്) എന്നിവയും ഇത് ഉപയോഗിച്ച ചില വംശീയ വിഭാഗങ്ങളാണ്. അർജന്റീന,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.infoleg.gob.ar/infolegInternet/anexos/215000-219999/218040/norma.htm|title=Ley 26.871 - Declárase al Mate como infusión nacional.|work=InfoLEG|publisher=[[Minister of Economy of Argentina|Ministry of Economy and Public Finance]]|access-date=7 October 2010|language=es}}&lt;/ref&gt; പരാഗ്വേ, ഉറുഗ്വേ എന്നിവയുടെ ദേശീയ പാനീയമാണിത്. ബൊളീവിയൻ ചാക്കോ, വടക്കൻ, തെക്കൻ ചിലി, തെക്കൻ ബ്രസീൽ, സിറിയ (ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഇറക്കുമതിക്കാരൻ), ലെബനൻ (പരാഗ്വേയിൽ നിന്നും അർജന്റീനയിൽ നിന്നും കുടിയേറ്റക്കാർ കൊണ്ടുവന്നു) എന്നിവിടങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു.&lt;ref name=&quot;donald&quot;&gt;{{cite book|title=Medical Toxicology of Drug Abuse: Synthesized Chemicals and Psychoactive Plants| last= Barceloux| first= Donald| publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-11810-605-1| date= 3 February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Middle East Online&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.middle-east-online.com/english/?id=64763|title=South American 'mate' tea a long-time Lebanese hit|publisher=Middle East Online|access-date=11 March 2014|archive-date=2014-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312014840/http://www.middle-east-online.com/english/?id=64763|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== അവലംബം==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ==
{{Wiktionary|maté}}
{{Commons category | Mate (beverage)}}
{{Clear}}

== Bibliography ==
* {{cite book|last=Assunção|first=Fernando O.|author-link=Fernando O. Assunção|title=El mate|series=Bolsilibros Arca|year=1967|language=es}}
*  [[Claude Lévi-Strauss]] (1955), ''[[Tristes Tropiques]]'' (1973 English translation by John and Doreen Weightman) New York: Atheneum

{{Yerba mate}}
{{Herbal teas}}
{{Teas}}

{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:ചായ സംസ്കാരം]]
[[വർഗ്ഗം:പാനീയങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>7eprspwkjdimk33iyhxu9sgw3syf2yd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫഖ്റ യൂനുസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>567996</id>
    <revision>
      <id>4631977</id>
      <parentid>4123061</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T14:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4631977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11467" sha1="i5b5ijik5e8oawkazzcco6jtwhgpz4v" xml:space="preserve">{{PU|Fakhra Younus}}
[[ആസിഡ് ആക്രമണം|ആസിഡ് ആക്രമണത്തിന്]] ഇരയായ ഒരു പാകിസ്ഥാൻ സ്ത്രീയാണ് '''ഫഖ്റ യൂനുസ്''' ({{Lang-ur|فاخرہ یونس}}; 1979 - 17 മാർച്ച് 2012). ആസിഡ് ആക്രമണം മൂലം അവരുടെ മുഖത്തിന് ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും, തുടർന്ന് 10 വർഷത്തിനിടെ 39 ശസ്ത്രക്രിയകൾ നടത്തേണ്ടി വരികയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Young woman seared by acid that corrodes a nation's soul |url=http://www.smh.com.au/comment/obituaries/young-woman-seared-by-acid-that-corrodes-a-nations-soul-20120408-1wjem.html|access-date=14 July 2015|work=[[Sydney Morning Herald]]|date=9 April 2012}}&lt;/ref&gt; 33-ാം വയസ്സിൽ അവർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു.

== ജീവചരിത്രം ==
മുൻ ഗവർണറും പാകിസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രവിശ്യയായ [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബിന്റെ]] മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ ഗുലാം മുസ്തഫ ഖറിന്റെ മകനും, തന്റെ ഭാവി ഭർത്താവുമായ ബിലാൽ ഖറിനെ കണ്ടുമുട്ടുന്ന സമയത്ത് പാക്കിസ്ഥാനിലെ ഒരു റെഡ് ലൈറ്റ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ ഒരു നർത്തകിയായിരുന്നു യൂനുസ്.&lt;ref name=&quot;fox&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.foxnews.com/world/2012/03/28/pakistani-former-dancing-girl-who-was-attacked-with-acid-commits-suicide/|title=Pakistani former dancing girl who was attacked with acid commits suicide|date=28 March 2012|publisher=}}&lt;/ref&gt; മൂന്ന് വർഷത്തിന് ശേഷം അവർ വിവാഹിതരായി. വിവാഹ ശേഷം തന്നെ ശാരീരികമായും വാക്കാലും ഉപദ്രവിച്ചെന്ന് പറഞ്ഞ് യൂനുസ് അദ്ദേഹവുമായി പിരിഞ്ഞു. പിന്നീട് 2000 മെയ് മാസത്തിൽ ഭർത്താവ് തന്നെ സന്ദർശിക്കുകയും മറ്റൊരു പുരുഷനിൽ നിന്നുള്ള തന്റെ 5 വയസ്സുള്ള മകന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവരുടെ മേൽ ആസിഡ് ഒഴിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് അവർ അവകാശപ്പെട്ടു.

തന്റെ പേരിലുള്ള മറ്റാരോ ആണ് അക്രമിയെന്ന് ഖാർ അവകാശപ്പെട്ടു. സംഭവത്തിലെ എല്ലാ കുറ്റങ്ങളിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തെ വെറുതെ വിട്ടു. ഖാറിന്റെ രണ്ടാനമ്മ തെഹ്മിന ദുറാനിയാണ് യൂനസിനെ ചികിത്സയ്ക്കായി ഇറ്റലിയിലെ [[റോം|റോമിലേക്ക്]] അയച്ചത്.&lt;ref name=&quot;The Evil That Men Do&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,170879,00.html|title=The Evil That Men Do|last=Lahore|first=HANNAH BLOCH|date=20 August 2001|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20070505071247/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,170879,00.html|archive-date=May 5, 2007}}&lt;/ref&gt; തുടക്കത്തിൽ അവർക്ക് വിസ നിഷേധിച്ചെങ്കിലും പൊതുജനങ്ങളുടെ സമ്മർദ്ദത്തെത്തുടർന്ന് ഇറ്റലിയിലേക്ക് പോകാൻ അവരെ അനുവദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3114323.stm|title=Help for Pakistan's acid attack victims|date=4 August 2003|publisher=|via=news.bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt; ദുറാനി ഇറ്റാലിയൻ സൗന്ദര്യവർദ്ധക സ്ഥാപനമായ സെന്റ് ആഞ്ചലിക്കിനെയും ഇറ്റാലിയൻ ഗവൺമെന്റിനെയും അവരുടെ ചികിത്സയ്ക്കായി ഏർപെടുത്തി. ക്ലാരിസ് ഫെല്ലിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു ഇറ്റാലിയൻ എൻ‌ജി‌ഒ ആയ സ്മൈൽ എഗെയ്ൻ അംഗഭംഗം വന്ന സ്ത്രീകളുടെ പരിചരണത്തിൽ സഹായിക്കാൻ പാകിസ്ഥാനിൽ പ്രവേശിച്ചു.&lt;ref&gt;[http://www.thenews.com.pk/Todays-News-4-99481-Fakhra-shunned-in-life-embraced-in-death Fakhra: shunned in life, embraced in death] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326180513/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-4-99481-Fakhra-shunned-in-life-embraced-in-death|date=March 26, 2012}}&lt;/ref&gt;

ഇറ്റലിയിലെ റോമിലെ ഒരു കെട്ടിടത്തിന്റെ ആറാം നിലയിൽ നിന്ന് ചാടിയാണ് യൂനുസ് ആത്മഹത്യ ചെയ്തത്. അവരുടെ മൃതദേഹം ദുറാനി പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. ഖരദറിലെ ഈദി വസതിയിൽ യൂനസിന്റെ മയ്യിത്ത് നമസ്‌കാരം നടന്നു. അവരെ പാകിസ്ഥാനിലെ [[കറാച്ചി|കറാച്ചിയിൽ]]&lt;ref&gt;[https://www.amnesty.org/en/documents/asa33/006/2002/en/ Amnesty International Document – Pakistan: Insufficient protection of women]&lt;/ref&gt; ഡിഫൻസ് ഏരിയയിൽ അടക്കം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/NewsDetail.aspx?ID=41474|title=The News International: Latest News Breaking, Pakistan News|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325193137/https://www.thenews.com.pk/NewsDetail.aspx?ID=41474|archive-date=2012-03-25}}&lt;/ref&gt;

=== ലെഗസി ===
അവരുടെ ആക്രമണവും വിചാരണയും ആത്മഹത്യയും അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടുകയും പാക്കിസ്ഥാനിലെ ആസിഡ് ആക്രമണത്തിന് ഇരയായവരുടെ ദുരവസ്ഥ ഉയർത്തിക്കാട്ടുകയും ചെയ്തു. 2007 നും 2016 നും ഇടയിൽ രാജ്യത്ത് 1,375 ആസിഡ് ആക്രമണങ്ങൾ നടന്നു.&lt;ref name=&quot;Hassan Abbas (February 28th, 2018).&quot;&gt;Hassan Abbas (February 28th, 2018). ''[http://pakrtidata.org/2018/02/28/pakistan-acid-attacks-decrease/ In Pakistan, Acid Attacks Decrease But Challenges Remain]''. Media Matters for Democracy. ''[https://web.archive.org/web/20200218151816/http://pakrtidata.org/2018/02/28/pakistan-acid-attacks-decrease/ Archived]''. Retrieved February 18th, 2020.&lt;/ref&gt; ഏകദേശം 153 പ്രതിവർഷം; എന്നിരുന്നാലും ഇതിൽ 56% മാത്രമാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്ത്രീകൾ ഇരകളാകുന്നത്. നിരൂപക പ്രശംസ നേടിയ ഡോക്യുമെന്ററി ചിത്രമായ ''സേവിംഗ് ഫേസിൽ'' (2012) അവരെ ഫീച്ചർ ചെയ്തു, ആത്മഹത്യയ്ക്ക് ഒരു മാസം മുമ്പ് രാജ്യത്തെ ആദ്യത്തെ [[അക്കാദമി അവാർഡ്|ഓസ്കാർ]] അവാർഡ് ഇതിന് ലഭിച്ചു.&lt;ref name=&quot;fox&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.huffingtonpost.com/2012/03/28/fakhra-younus-dead-pakistan-acid_n_1384612.html &quot;Fakhra Younus Dead: Pakistani Acid Victim Commits Suicide&quot;, Sebastian Abbot, ''Huffington Post'', March 28 2012]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=149510651 &quot;Prominent Pakistani Acid Victim Commits Suicide&quot;, ''National Public Radio''/The Associated Press, March 28, 2012 ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.suntimes.com/news/world/11575212-418/prominent-pakistani-acid-victim-fakhra-younus-commits-suicide.html|title=&quot;Prominent Pakistani acid victim Fakhra Younus commits suicide&quot;|publisher=}}&lt;/ref&gt; അവരുണ്ടാക്കിയ അവബോധത്തിന്റെ ഫലമായി ആസിഡ് ആക്രമണങ്ങൾ രാജ്യത്ത് തുടർച്ചയായി കുറഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;gulfnewsacidattacks&quot;&gt;[https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/pakistan-cases-of-acid-attacks-on-women-drop-by-half-1.65626299 Pakistan: Cases of acid attacks on women drop by half]. August 4th, 2019. Gulf News. [https://web.archive.org/web/20200218155831/https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/coronavirus-pakistan-deploys-two-member-task-force-in-wuhan-to-assist-students-1.69782138 Archived]. Retrieved February 18th, 2020.&lt;/ref&gt;

2016 ലും 2017 ലും ആസിഡ് ആക്രമണത്തിന് ഇരയായവരുടെ എണ്ണം 71 ആയിരുന്നു, അതേസമയം 2018 നും 2019 നും ഇടയിൽ ആസിഡ് എറിയുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ 62 ആയി കുറഞ്ഞു.&lt;ref name=&quot;gulfnewsacidattacks&quot;/&gt; &quot;ആജീവനാന്ത ശാരീരികവും മാനസികവുമായ വൈകല്യങ്ങൾ പലപ്പോഴും അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന ആസിഡ് പൊള്ളലേറ്റ ഇരകൾക്ക് സൗജന്യ വൈദ്യചികിത്സയും പുനരധിവാസവും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന&quot; ഏറ്റവും പുതിയ ആസിഡ് ആൻഡ് ബേൺ ക്രൈം ബിൽ (2017) ഉൾപ്പെടെ പിന്നീട് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.&lt;ref name=&quot;gulfnewsacidattacks&quot; /&gt; യൂനുസ് നേരിട്ട് പങ്കെടുത്ത സിനിമ അത്തരം നിയമനിർമ്മാണം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുവരുന്നതിനും പാർലമെന്റ് പാസാക്കുന്നതിനും സഹായിച്ചു.&lt;ref name=&quot;gulfnewsacidattacks&quot; /&gt;

== അവലംബം ==
{{Reflist}}

== പുറം കണ്ണികൾ ==

* https://web.archive.org/web/20120326205334/http://images.thenews.com.pk/24-03-2012/ethenews/e-99279.htm
[[വർഗ്ഗം:ആസിഡ് ആക്രമണ ഇരകൾ]]
[[വർഗ്ഗം:1979-ൽ ജനിച്ചവർ]]</text>
      <sha1>i5b5ijik5e8oawkazzcco6jtwhgpz4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൾ അസീസ് അൽ സൗദ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581941</id>
    <revision>
      <id>4632260</id>
      <parentid>4021649</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46351" sha1="td6rbwictb5qhvr5jnp2va2z385kjov" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|consort=yes
| image           =Princemo.jpg
| caption         = മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ് 
| alt             = 
| full name       = മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്മാൻ
| spouse          = സാറാ ബിൻത് സാദ് ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്മാൻ അൽ സൗദ്
| issue           = {{Collapsible list|state=collapsed|
|ഫഹദ് രാജകുമാരൻ
| അബ്ദുൾ റഹ്മാൻ രാജകുമാരൻ
| ബന്ദർ രാജകുമാരൻ
| ബദർ രാജകുമാരൻ
| സഅദ് രാജകുമാരൻ
| അബ്ദുള്ള രാജകുമാരൻ
| അബ്ദുൽ അസീസ് രാജകുമാരൻ
| അൽ അനൗദ് രാജകുമാരി  }}
| succession      = [[സൗദി അറേബ്യയുടെ കിരീടാവകാശി]]
| reign           = 2 നവംബർ 1964 - 29 മാർച്ച് 1965
| predecessor     = [[ഫൈസൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]]
| successor       = [[ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]]
| reg-type        = രാജവാഴ്ച
| regent          = ഫൈസൽ
| succession1     = [[അൽ മദീന പ്രവിശ്യ]] ഗവർണർ
| reign1          = ഡിസംബർ 1925–1954
| predecessor1    = ''ഓഫീസ് സ്ഥാപിച്ചു'
| successor1      = [[അബ്ദുൽ മുഹ്സിൻ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]]
| reg-type1       = രാജവാഴ്ച
| regent1         = ഇബ്നു സൗദ്&lt;br&gt;[[സൗദ്]]&lt;br&gt;ഫൈസൽ
| father          = [[കിംഗ് അബ്ദുൽ അസീസ്]]
| mother          = [[അൽ ജവ്ഹറ ബിൻത് മുസൈദ് അൽ ജിലുവി]]
| birth_date      = {{birth date|1910|3|4|df=y}}
| birth_place     = [[റിയാദ്]], [[റിയാദ് എമിറേറ്റ്]]
| death_date      = {{death date and age|1988|11|25|1910|3|4|df=y}}
| death_place     = റിയാദ്, [[സൗദി അറേബ്യ]]
| burial_date     = 1988 നവംബർ 25
| burial_place    = [[അൽ ഊദ് സെമിത്തേരി]], റിയാദ്
| house           = സൗദ്
| occupation      = രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ • വ്യവസായി • മനുഷ്യസ്‌നേഹി
}}


'''മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അൽ സൗദ്''' (4 മാർച്ച് 1910{{Spaced en dash}}25 നവംബർ 1988) ( {{Lang-ar|محمد بن عبدالعزيز أل سعود}}   1964 മുതൽ 1965 വരെ [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] കിരീടാവകാശിയും 1925 മുതൽ 1954 വരെ [[മദീന പ്രവിശ്യ|അൽ മദീന പ്രവിശ്യയുടെ]] നാമമാത്ര ഗവർണറുമായിരുന്നു. തന്റെ സഹോദരൻ [[ഖാലിദ്‌ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്|ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസിന്]] അവകാശിയാകാൻ വഴിയൊരുക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം കിരീടാവകാശി സ്ഥാനം രാജിവച്ചു. [[സൗദി രാജവംശം|ഹൗസ് ഓഫ് സൗദിലെ]] ഏറ്റവും സമ്പന്നനും ശക്തനുമായ അംഗങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ. എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉപദേശം തേടുകയും മാറ്റിവയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
{{multiple image|total_width=400
|image1=King Abdulaziz with Prince Faisal and Prince Saud.jpg
|caption1=മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ പിതാവ് അബ്ദുൽ അസീസ് (ഇരിക്കുന്നു), മൂത്ത സഹോദരന്മാരായ ഫൈസൽ (ഇടത്), സൗദ്(വലത്). ഇവർ സൗദി അറേബ്യയുടെ രാജാക്കന്മാരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചവർ ആണ്. 
|image2=King Khalid bin Abdulaziz.jpg
|caption2=[[കിംഗ് ഖാലിദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]], മുഹമ്മദിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ
|image3=Mohammed bin Abdul Aziz Al Saud and Prince Mohammed bin Saud Al-Kabeer Al Saud.jpg
}}
മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ [[ഇബ്ൻ സൗദ്|അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിന്റെയും]] അൽ ജവ്ഹറ ബിൻത് മുസൈദ് അൽ ജിലുവിയുടെയും മകനാണ് . [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] രൂപീകരണത്തിന് കാരണമായ പിതാവിന്റെ പ്രചാരണങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം പലപ്പോഴും ഒരു പങ്കുവഹിച്ചു. തന്റെ മൂത്ത അർദ്ധസഹോദരൻ [[സൗദ് ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌|സൗദിനെ]] സൗദി അറേബ്യയുടെ കിരീടാവകാശിയായി നിയമിക്കുന്നതിനെ അദ്ദേഹം എതിർത്തു. 1932-ൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ തന്റെ അർദ്ധസഹോദരന്മാരിൽ ഒരാളായ വൈസ്രോയി [[ഫൈസൽ ഇബ്ൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌ അൽ സൗദ്|ഫൈസൽ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്]] (പിന്നീട് രാജാവ്) രാജ്യത്ത് നിന്ന് അഭാവത്തിൽ [[ഹിജാസ്|ഹെജാസിന്റെ]] വൈസ്രോയിയായി പ്രവർത്തിക്കുകയായിരുന്നു. മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ രാജകുടുംബ കൗൺസിൽ 1964-ൽ സൗദ് രാജാവിനെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാക്കി ഫൈസലിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.

സിംഹാസനം ഏറ്റെടുത്ത ശേഷം, ഫൈസൽ രാജാവ് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനെ കിരീടാവകാശിയായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു, പക്ഷേ അദ്ദേഹം പിൻഗാമി സ്ഥാനത്ത്  നിന്ന് മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ഖാലിദ് രാജകുമാരൻ അതുകൊണ്ട് പിന്നീട് കിരീടാവകാശിയായി. 1975ൽ ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ കൊലപാതകത്തെ തുടർന്ന് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള രാജകുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങൾ ഖാലിദിനെ രാജാവായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഖാലിദ് രാജാവിന്റെ പ്രധാന ഉപദേശകനായിരുന്നു മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ. 1970 കളുടെ അവസാനത്തിൽ സൗദി അറേബ്യയെ നവീകരിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളെ എതിർത്ത ഒരു പാരമ്പര്യവാദിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം, പരിഷ്കാരങ്ങൾ രാജ്യത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത ഇസ്ലാമിക മൂല്യങ്ങൾക്ക് ഹാനികരമാകുമെന്ന് വിശ്വസിച്ചു. വ്യഭിചാര കുറ്റം ചുമത്തി 1977ൽ തന്റെ ചെറുമകൾ [[മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദ് അൽ സൗദ്|മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദിനെ]] വധിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉത്തരവിട്ടു. 1982-ൽ ഖാലിദ് രാജാവിന്റെ മരണത്തെത്തുടർന്ന് തന്റെ ഇളയ അർദ്ധസഹോദരൻ [[ഫഹദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌|ഫഹദിനോട്]] കൂറ് പുലർത്തുമെന്ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഫാമിലി കൗൺസിലിനെ നയിച്ചു. ആറ് വർഷത്തിന് ശേഷം മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ 78 ആം വയസ്സിൽ മരിച്ചു.

== മുൻകാലജീവിതം ==
{{Auto images|total_width=400|image1=King Abdulaziz with Prince Faisal and Prince Saud.jpg|caption1=Prince Muhammad's father, [[Ibn Saud|Abdulaziz]] (seated), and older brothers [[Faisal of Saudi Arabia|Faisal]] (left) and [[Saud of Saudi Arabia|Saud]], who all served as [[king of Saudi Arabia]]|image2=King Khalid bin Abdulaziz.jpg|caption2=[[King Khalid bin Abdulaziz]], Muhammad's younger brother}}
[[Category:Pages using multiple image with auto scaled images]]
അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിന്റെ നാലാമത്തെ മകനാണ് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Nabil Mouline|title=Power and generational transition in Saudi Arabia|journal=Critique Internationale|date=April–June 2012|volume=46|pages=1,22|doi=10.3917/crii.046.0125}}&lt;/ref&gt; 1910-ൽ റിയാദിലെ ഖസർ അൽ ഹുക്കിൽ ജനിച്ചു.  &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lh4bENPP_HEC&amp;pg=PA193|title=Saudi Arabia: A Modern Reader|publisher=University of Indianapolis Press|year=2005|isbn=978-0-88093-859-4|editor-last=Winberg Chai|location=Indianapolis, IN|page=193}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oxEIEAAAQBAJ&amp;pg=PA433|title=The Naval Miscellany|publisher=Routledge|year=2020|isbn=978-1-00-034082-2|editor-last=Susan Rose|volume=VI|location=New York|page=433}}&lt;/ref&gt; അൽ സൗദ് കുടുംബത്തിന്റെ തന്നെ ഒരു ശാഖയായ അൽ ജിലുവി കുടുംബത്തിലെ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://countrystudies.us/saudi-arabia/53.htm|title=Saudi Arabia: A Country Study|access-date=9 May 2012|year=1992|editor-last=Helen Chapin Metz|editor-link=Helen Chapin Metz}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kke.com.sa/eng/khalid-trips|title=Personal trips|access-date=7 May 2012|website=King Khalid Exhibition|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022000726/http://www.kke.com.sa/eng/khalid-trips|archive-date=22 October 2012}}&lt;/ref&gt; ജവഹറ ബിൻത് മുസൈദ് ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാതാവ്. അവരും ഭർത്താവും രണ്ടാമത്തെ കസിൻസായിരുന്നു. അവരുടെ പിതാക്കൻമാരായ മുസായ്ദ് ബിൻ ജിലുവിയും അബ്ദുൽ റഹ്മാൻ ബിൻ ഫൈസലും ബന്ധുക്കളും അവരുടെ പിതാമഹന്മാരായ ജിലുവി ബിൻ തുർക്കിയും ഫൈസൽ ബിൻ തുർക്കിയും സഹോദരന്മാരായിരുന്നു. ഇത് അറേബ്യയിലെ ദീർഘകാല പാരമ്പര്യങ്ങൾക്ക് അനുസൃതമായിരുന്നു, ഒരേ വംശത്തിൽ നിന്നുള്ള വിവാഹം, അൽ ജിലുവിയിലെ അംഗങ്ങൾ അൽ സൗദിലെ അംഗങ്ങളുമായി ഇടയ്ക്കിടെ മിശ്രവിവാഹം നടത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.biu.ac.il/SOC/besa/docs/perspectives153.pdf|title=Saudi Succession and Stability|access-date=24 April 2012|last=Joshua Teitelbaum|date=1 November 2011|website=BESA Center Perspectives|archive-date=2012-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614053719/http://www.biu.ac.il/SOC/besa/docs/perspectives153.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

അൽ ജവ്ഹറ ബിൻത് മുസൈദിനും അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിനും ജനിച്ച മൂന്ന് മക്കളിൽ ഒരാളാണ് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർണ സഹോദരൻ ഖാലിദ് രാജകുമാരൻ പിന്നീട് രാജാവായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു, &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lh4bENPP_HEC&amp;pg=PA193|title=Saudi Arabia: A Modern Reader|publisher=University of Indianapolis Press|year=2005|isbn=978-0-88093-859-4|editor-last=Winberg Chai|location=Indianapolis, IN|page=193}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൂർണ സഹോദരി അൽ അനൗദ് അവരുടെ അമ്മാവൻ സാദ് ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്മാന്റെ രണ്ട് ആൺമക്കളെ തുടർച്ചയായി വിവാഹം കഴിച്ചു. ആദ്യം അൽ അനൂദ് വിവാഹം കഴിച്ചത് സൗദ് ബിൻ സാദിനെയാണ്. പിന്നീട് സൗദും അൽ അനൗദും വിവാഹമോചനം നേടി, അവൾ അവന്റെ സഹോദരൻ ഫഹദ് ബിൻ സാദിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.datarabia.com/royals/famtree.do?id=176921|title=Family Tree of Al Anoud bint Abdulaziz bin Abdul Rahman Al Saud|access-date=10 August 2012|website=Datarabia}}&lt;/ref&gt;

== രാജകീയ ചുമതലകൾ ==
ചെറുപ്പം മുതലേ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ തന്റെ ജ്യേഷ്ഠന്മാരോടും അർദ്ധ സഹോദരന്മാരോടും ഒപ്പം രാജ്യത്തിന്റെ രൂപീകരണ വർഷങ്ങളിൽ യുദ്ധങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. 1920-കളുടെ മധ്യത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനും ഫൈസൽ രാജകുമാരനും ഇഖ്‌വാന്റെ ചുമതല നൽകി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9_miHZ6G-mUC&amp;pg=PA30|title=The Saudi Royal Family|last=Jennifer Reed|publisher=Infobase Publishing|year=2009|isbn=978-1-4381-0476-8|page=40}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YKAvDwAAQBAJ&amp;pg=PT185|title=Saudi, Inc.|last=Ellen R. Wald|publisher=Pegasus Books|year=2018|isbn=978-1-68177-718-4|page=185}}&lt;/ref&gt; 1925 ഡിസംബറിൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്ന സംഘം നഗരം കീഴടക്കിയതിനെ തുടർന്ന് മദീനയുടെ ഗവർണറായി അദ്ദേഹം നിയമിക്കപ്പെട്ടു.   &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oxEIEAAAQBAJ&amp;pg=PA433|title=The Naval Miscellany|publisher=Routledge|year=2020|isbn=978-1-00-034082-2|editor-last=Susan Rose|volume=VI|location=New York|page=433}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഭരണകാലം 1954 വരെ നീണ്ടുനിന്നു.

1932-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ഹിജാസിന്റെ വൈസ്രോയി ഫൈസൽ രാജകുമാരന്റെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലെ നീണ്ട സന്ദർശനത്തെത്തുടർന്ന് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനെ ഹിജാസിന്റെ ആക്ടിംഗ് വൈസ്രോയിയായി നിയമിച്ചു.  എന്നിരുന്നാലും, പ്രദേശത്തെ അശ്രദ്ധമായ ഭരണം കാരണം താമസിയാതെ ഖാലിദ് രാജകുമാരൻ അദ്ദേഹത്തെ മാറ്റി.  1934-ൽ [[യെമൻ|യെമന്റെ]] മുൻനിര പ്രതിരോധം ആക്രമിക്കാൻ അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവ് തന്റെ സൈന്യത്തിന് ഉത്തരവിട്ടു. &lt;ref name=&quot;alahwe&quot; /&gt; രാജാവ് തന്റെ അനന്തരവൻ ഫൈസൽ ബിൻ സാദിനെ ബഖേമിലേക്കും മറ്റൊരു സഹോദരപുത്രനായ ഖാലിദ് ബിൻ മുഹമ്മദിനെ [[നജ്റാൻ|നജ്‌റാനിലേക്കും]] സാദയിലേക്കും അയച്ചു. രാജാവിന്റെ മകൻ ഫൈസൽ രാജകുമാരൻ തിഹാമ തീരത്തെ സേനയുടെ കമാൻഡറായി ചുമതലയേറ്റു, മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ നജ്ദിൽ നിന്ന് സഊദ് രാജകുമാരനെ പിന്തുണയ്ക്കാൻ റിസർവ് സേനയുടെ തലവനായി മുന്നേറി. 

1937 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.saudiembassy.net/files/PDF/Publications/Magazine/2001-Fall/Working.htm|title=Saudi Foreign Policy|access-date=18 July 2013|date=Fall 2001|website=Saudi Embassy Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807160420/http://www.saudiembassy.net/files/PDF/Publications/Magazine/2001-Fall/Working.htm|archive-date=7 August 2013}}&lt;/ref&gt; ൽ ലണ്ടനിൽ  ജോർജ്ജ് ആറാമൻ രാജാവിന്റെയും എലിസബത്ത് രാജ്ഞിയുടെയും കിരീടധാരണത്തിൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനും കിരീടാവകാശി സൗദ് രാജകുമാരനും അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. 1945 ഫെബ്രുവരി 14-ന് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് [[ഫ്രാങ്ക്ളിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റ്|ഫ്രാങ്ക്ലിൻ ഡി. റൂസ്‌വെൽറ്റുമായുള്ള]] കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനും മൻസൂർ രാജകുമാരനും പിതാവിനൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;Eddy&quot;&gt;{{Cite book|url=http://www.social-sciences-and-humanities.com/pdf/FDR_Meets_Ibn_Saud.pdf|title=FDR meets Ibn Saud|last=William A. Eddy|publisher=Selwa Press|year=2005|location=Vista|author-link=William A. Eddy|access-date=2022-11-28|archive-date=2016-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408003707/http://social-sciences-and-humanities.com/pdf/FDR_Meets_Ibn_Saud.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Thomas W. Lippman|title=The Day FDR Met Saudi Arabia's Ibn Saud|journal=The Link|date=April–May 2005|volume=38|issue=2|pages=1–12|url=http://www.hlinstruments.com/Worldpeace_Forum/Iraq-Moslems-War/AMEU-vol38_issue2_2005-FDR-KingSaud.pdf|archive-date=2021-02-13|access-date=2022-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213015516/https://hlinstruments.com/Worldpeace_Forum/Iraq-Moslems-War/AMEU-vol38_issue2_2005-FDR-KingSaud.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1945 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഈജിപ്തിൽ അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവും ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രി [[വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിൽ|വിൻസ്റ്റൺ ചർച്ചിലും]] തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയിൽ രാജാവിന്റെ രണ്ട് മക്കളായ മുഹമ്മദും &lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Riyadh. The capital of monotheism|journal=Business and Finance Group|url=http://www.bfg-global.com/pdfnw/pdf/eng/1-ensalman.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091014223725/http://www.bfg-global.com/pdfnw/pdf/eng/1-ensalman.pdf|archivedate=14 October 2009}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ അമ്മാവൻ അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്മാനും പങ്കെടുത്തു. 1962 ജനുവരിയിൽ സൗദ് രാജാവിന്റെ യുഎസ് സന്ദർശന വേളയിൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു  .

കിംഗ് മേക്കർ എന്നായിരുന്നു മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Stig Stenslie|title=Salman's Succession: Challenges to Stability in Saudi Arabia|journal=The Washington Quarterly|date=Summer 2016|volume=39|issue=3|pages=117–138|doi=10.1080/0163660X.2016.1204413}}&lt;/ref&gt; സൗദ് രാജാവിനെതിരായ സഖ്യത്തിലെ പ്രധാന രാജകുമാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=g3gf5fKvv_4C&amp;pg=PA1|title=Saudi Arabia in the 1980s: Foreign Policy, Security, and Oil|last=William Quandt|publisher=The Brookings Institution|year=1981|isbn=0815720513|location=Washington DC|page=79}}&lt;/ref&gt; രാജകുടുംബ സമിതിയുടെ തലവനായിരുന്ന അദ്ദേഹം സൗദ് രാജാവും കിരീടാവകാശി ഫൈസൽ രാജകുമാരനും തമ്മിലുള്ള തർക്കത്തിൽ മധ്യസ്ഥനായി പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref name=&quot;jman&quot;&gt;{{Cite journal|last=Joseph Mann|title=King without a Kingdom: Deposed King Saud and his intrigues|journal=Studia Orientalia Electronica|year=2013|volume=1|url=https://journal.fi/store/issue/view/1056|archivedate=2 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200802044112/https://journal.fi/store/article/view/9272}}&lt;/ref&gt; തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട രാജാവായ ഫൈസലിനോട് തൻറെയും മക്കളുടെയും വിശ്വസ്തത ആവശ്യപ്പെടാൻ 1964 ലെ ശരത്കാലത്തിലാണ് അദ്ദേഹത്തെ സൗദ് രാജാവിന്റെ അൽ നശരിയ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് അയച്ചത്. &lt;ref name=&quot;jman&quot; /&gt; 1964 നവംബർ 28-ന്  സൗദിൻ്റെ പതിനൊന്ന് മക്കളും ഫൈസൽ രാജാവിനോടുള്ള കൂറ് പ്രഖ്യാപിച്ചു എന്ന് റേഡിയോ മക്ക വാർത്ത പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു . &lt;ref name=&quot;jman&quot; /&gt;

== രാജകീയ ഉപദേഷ്ടാവ് ==
ഫൈസൽ രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിന്റെ ആദ്യ ഏതാനും മാസങ്ങളിൽ (നവംബർ 1964 - മാർച്ച് 1965) മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് കിരീടാവകാശിയായിരുന്നു. തന്റെ ഇളയതും ഏക പൂർണ്ണ സഹോദരനുമായ ഖാലിദ് രാജകുമാരനെ സൗദി സിംഹാസനത്തിന്റെ അവകാശിയാകാൻ അനുവദിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം സ്വമേധയാ സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞു. എന്നിരുന്നാലും, ഇത് സ്വമേധയാ ഉള്ള നീക്കമല്ലെന്നും അൽ സൗദ് കുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗങ്ങളും ഉലമകളും പിൻതുടർച്ചാവകാശത്തിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കാൻ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനെ നിർബന്ധിതനാക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിപരമായ പ്രത്യേകതകൾ കാരണമാണെന്നും ([[വഹാബിസം|വഹാബിസത്തിന്]] അനുയോജ്യമല്ലായിരുന്നവ) അയ്മാൻ അൽ യാസിനി വാദിക്കുന്നു. . 

മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ വിളിപ്പേര് അബു ഷറൈൻ അല്ലെങ്കിൽ &quot;രണ്ട് തിന്മകളുടെ പിതാവ്&quot; എന്നായിരുന്നു. അത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മോശം സ്വഭാവത്തെയും മദ്യപാന ശീലത്തെയും പരാമർശിക്കുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ, യൗവനത്തിലെ ആക്രമണാത്മകവും അക്രമാസക്തവുമായ സ്വഭാവം കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിളിപ്പേര് &quot;തിന്മയുടെ പിതാവ്&quot; എന്നായിരുന്നു. ഇത് ആദ്യം പറഞ്ഞത് അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവാണ്.   കൂടാതെ, മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ [[ബെയ്‌റൂത്ത്|ബെയ്‌റൂട്ടിലെ]] പാർട്ടികളിൽ പതിവ് സന്ദർശകനായിരുന്നു. അത് ഒരു രാജകീയ പ്രവർത്തനമായി അദ്ദേഹം തന്നെ കണക്കാക്കിയിരുന്നില്ല. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YKAvDwAAQBAJ&amp;pg=PT185|title=Saudi, Inc.|last=Ellen R. Wald|publisher=Pegasus Books|year=2018|isbn=978-1-68177-718-4|page=185}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ രാജാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാത്തതിന്റെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു അത്തരം സ്വഭാവങ്ങളെല്ലാം. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=i6hd9w64lcgC&amp;pg=PR102|title=All in the family|last=Michael Herb|publisher=State University of New York Press|year=1999|isbn=0-7914-4168-7|location=Albany|page=102}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lfU5ldbBOasC&amp;pg=PA9|title=The Battle for Saudi Arabia. Royalty, fundamentalism and global power|last=As'ad AbuKhalil|publisher=Seven Stories Press|year=2004|isbn=1-58322-610-9|location=New York City}}&lt;/ref&gt; ഫൈസലിന് ശേഷം അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവിന്റെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഏറ്റവും മൂത്ത മകനായ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ ഒന്നുകിൽ കിരീടാവകാശിയുടെ പങ്ക് നിരസിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ പിന്നീട് രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത് സൗദ് രാജാവുമായുള്ള അടുപ്പം കാരണം കൈമാറുകയോ ചെയ്തുവെന്നും വാദമുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=A. R. Kelidar|title=The problem of succession in Saudi Arabia|journal=Asian Affairs|year=1978|volume=9|issue=1|pages=23–30|doi=10.1080/03068377808729875}}&lt;/ref&gt;

ഖാലിദ് രാജാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത്, രാജാവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കുടുംബ കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അർദ്ധസഹോദരൻമാരായ [[ഫഹദ്‌ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ്‌|കിരീടാവകാശി ഫഹദ്]] [[അബ്ദുല്ല രാജാവ്|രാജകുമാരൻ, അബ്ദുല്ല]] രാജകുമാരൻ, സുൽത്താൻ രാജകുമാരൻ, അബ്ദുൾ മുഹ്സിൻ രാജകുമാരൻ എന്നിവരും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന അമ്മാവന്മാരായ രണ്ടുപേരും (അഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ, മുസൈദ് രാജകുമാരൻ ) ഉൾപ്പെടുന്നു . &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Gulshan Dhahani|title=Political Institutions in Saudi Arabia|year=1980|volume=19|journal=International Studies|issue=1|pages=59–69|doi=10.1177/002088178001900104}}&lt;/ref&gt; അബ്ദുല്ല രാജകുമാരന്റെ ഭാവി കിരീടാവകാശി സ്ഥാനം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ച സുദൈരി സെവൻസിന്റെ ശക്തി കുറയ്ക്കുന്നതിൽ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ വളരെ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zpLyDwAAQBAJ&amp;pg=PA128|title=Vision or Mirage: Saudi Arabia at the Crossroads|last=David Rundell|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2020|isbn=978-1-83860-595-7|page=58}}&lt;/ref&gt; 1982 ജൂൺ 13-ന് ഖാലിദ് രാജാവിന്റെ മരണശേഷം, മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രാജകുടുംബ കൗൺസിൽ പുതിയ രാജാവായ ഫഹദിനോട് കൂറ് പ്രകടിപ്പിച്ചു.  മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ 1988 നവംബർ 25-ന് ഏകദേശം 78 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ മരിച്ചു  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PP_37_AFTERKINGFAHD.pdf|title=After King Fahd|access-date=2 February 2013|last=Simon Henderson|year=1994|website=Washington Institute|format=Policy Paper|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517194450/http://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PP_37_AFTERKINGFAHD.pdf|archive-date=17 May 2013}}&lt;/ref&gt; റിയാദിൽ സംസ്‌കരിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldwhoswho.com/public/views/royal_families.html?country=SAUDI_ARABIA|title=Reigning Royal Families|access-date=4 March 2013|website=World Who's Who|archive-date=2017-05-05|archive-url=https://archive.today/20170505202317/http://www.worldwhoswho.com/public/views/royal_families.html?country=SAUDI_ARABIA|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== വിവാദം ===
മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ ചെറുമകൾ [[മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദ് അൽ സൗദ്|മിഷാൽ ബിൻത് ഫഹദ്]] സൗദി അറേബ്യയിൽ വ്യഭിചാരത്തിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; രാജകുടുംബത്തിലെ മുതിർന്ന അംഗമായിരുന്ന മുത്തച്ഛൻ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ വ്യക്തമായ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അവളെയും കാമുകനെയും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിച്ചു. അവരെ, പൊതു വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധേയമായിരുന്നു. സംഭവം [[സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ|സ്ത്രീകളുടെ അവകാശ]] ലംഘനമാണെന്ന് പാശ്ചാത്യ മാധ്യമങ്ങൾ വിമർശിച്ചു. ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് ടിവി ചാനൽ ഈ സംഭവത്തെ ആസ്പദമാക്കി ഡെത്ത് ഓഫ് എ പ്രിൻസസ് എന്ന ഡോക്യുമെന്ററി അവതരിപ്പിച്ചു. ആ പരിപാടിയുടെ പ്രക്ഷേപണം സൗദി-യുകെ ബന്ധത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/after-king-abdullah-succession-in-saudi-arabia|title=After King Abdullah: Succession in Saudi Arabia|access-date=27 May 2012|last=Simon Henderson|date=August 2009|website=The Washington Institute}}&lt;/ref&gt;

വധശിക്ഷയ്ക്ക് ശേഷം, സ്ത്രീകളുടെ വേർതിരിവ് കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി,  കൂടാതെ മതപരമായ പോലീസും ബസാറുകളിലും ഷോപ്പിംഗ് മാളുകളിലും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും കണ്ടുമുട്ടാൻ സാധ്യതയുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും സ്ഥലങ്ങളിലും പട്രോളിംഗ് ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;prophets&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EEEFsVYLko4C&amp;pg=PA240|title=Prophets and Princes: Saudi Arabia from Muhammad to the Present|last=Mark Weston|date=28 July 2008|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=9780470182574}}&lt;/ref&gt; രണ്ട് മരണങ്ങളും ആവശ്യമാണോ എന്ന് പിന്നീട് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, &quot;എനിക്ക് അവർ ഒരുമിച്ച് ഒരേ മുറിയിൽ ആയിരുന്നാൽ മതിയായിരുന്നു&quot; എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;prophets&quot; /&gt;

== സമ്പത്ത് ==
മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന് വിവിധ ബിസിനസ് താൽപ്പര്യങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.  [[പെട്രോളിയം|ക്രൂഡ് ഓയിൽ]] വിൽപ്പനയുടെ വിഹിതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഗണ്യമായ സമ്പത്ത് അദ്ദേഹത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;WG16&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tIoYDQAAQBAJ&amp;pg=PT32|title=Saudi Arabia: The Coming Storm|last=Peter W. Wilson|last2=Douglas F. Graham|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-315-28699-0|location=New York|page=32}}&lt;/ref&gt; 1980-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിദിന വിഹിതം അര ദശലക്ഷം ബാരൽ എണ്ണയായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;WG16&quot; /&gt;

== കാഴ്ചകൾ ==
അബ്ദുൽ അസീസ് രാജാവ് തന്റെ മൂത്തമകൻ സൗദിനെ കിരീടാവകാശിയായി നിയമിച്ചതിനെ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ എതിർത്തു. സംസ്ഥാനം ഭരിക്കാനുള്ള സൗദ് രാജകുമാരന്റെ കഴിവിനെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ നിഷേധാത്മക വീക്ഷണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അദ്ദേഹം പിതാവിന് കത്തയച്ചു. 

1965 മാർച്ച് 29 ന് ഖാലിദ് രാജകുമാരനെ കിരീടാവകാശിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തുവെന്ന പ്രഖ്യാപനത്തെത്തുടർന്ന് റേഡിയോ മക്ക മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ &quot;സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും പദവികളിൽ നിന്നും ഞാൻ വിട്ടുനിൽക്കുന്നതാണ് നല്ലത്.&quot; എന്ന ഒരു പ്രസ്താവന റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.  രാജാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ താൻ ഒരു നല്ല രാജാവാകില്ലെന്ന് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ പിന്നീട് പ്രസ്താവിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=YKAvDwAAQBAJ&amp;pg=PT185|title=Saudi, Inc.|last=Ellen R. Wald|publisher=Pegasus Books|year=2018|isbn=978-1-68177-718-4|page=185}}&lt;/ref&gt;

രാജകുടുംബത്തിലെ യാഥാസ്ഥിതിക അംഗങ്ങളെ മുഹമ്മദ് രാജകുമാരൻ നയിച്ചു. &lt;ref name=&quot;intsec&quot;&gt;{{Cite journal|last=Andrew J. Pierre|title=Beyond the &quot;Plane Package&quot;: Arms and Politics in the Middle East|url=https://archive.org/details/sim_international-security_winter-1978_2_3/page/148|journal=International Security|date=Summer 1978|volume=3|pages=148–161|jstor=2626647|doi=10.2307/2626647}}&lt;/ref&gt; 1970 കളുടെ അവസാനത്തിൽ സമൂഹത്തിന്റെ അതിവേഗ നവീകരണത്തെ അവർ പിന്തുണച്ചില്ല, ആധുനികവൽക്കരണവും രാജ്യത്ത് ധാരാളം വിദേശ തൊഴിലാളികളുടെ സാന്നിധ്യവും പരമ്പരാഗത മുസ്ലീം മൂല്യങ്ങളുടെ ശോഷണത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന് അവർ കരുതി. &lt;ref name=&quot;intsec&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lincoln P. Bloomfield Jr.|title=Saudi Arabia Faces the 1980s: Saudi Security Problems and American Interests|journal=Fletcher Forum|date=1981|url=https://heinonline.org/HOL/Page?collection=journals&amp;handle=hein.journals/forwa5&amp;id=252&amp;men_tab=srchresults}}&lt;/ref&gt;

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
അൽ സൗദ് കുടുംബവുമായി ബന്ധമുള്ള സ്ത്രീകളെ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അഞ്ച് തവണ വിവാഹം കഴിച്ചു.  അവരിലൊരാളാണ് പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ സാദ് ബിൻ അബ്ദുൾ റഹ്മാന്റെ മകൾ സാറ.  1945-ൽ യുഎസിലെ ഒരു അറബ്-അമേരിക്കൻ സ്ത്രീയുമായി അദ്ദേഹത്തിന് വിവാഹേതര ബന്ധമുണ്ടെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെട്ടു, റിപ്പോർട്ടുകൾ അദ്ദേഹം നിഷേധിച്ചുവെങ്കിലും, സംഭവം മുഹമ്മദ് രാജകുമാരനും ഭാവി രാജാവായ ഫൈസലും തമ്മിൽ സംഘർഷത്തിന് കാരണമായി. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.7312/mcfa19726/html|title=Oil Powers. A History of the U.S.-Saudi Alliance|last=Victor McFarland|date=July 2020|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231197267|pages=42, 205|doi=10.7312/mcfa19726}}&lt;/ref&gt;

മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന് ഇരുപത്തിയൊമ്പത് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു - പതിനേഴു ആൺമക്കളും പന്ത്രണ്ട് പെൺമക്കളും.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ പെൺമക്കളിൽ ഒരാളായ അൽ അനൗദ്, സൗദ് രാജാവിന്റെ മകനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവൻ ഖാലിദ് ബിൻ സൗദിന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നു.  2000 ജൂണിൽ കിരീടാവകാശി അബ്ദുല്ല രാജകുമാരൻ സ്ഥാപിച്ച അൽ സൗദ് ഫാമിലി കൗൺസിലിലെ അംഗങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകൻ ഫഹദ് രാജകുമാരൻ, ബിസിനസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സൗദ് ഹൗസിൽ അംഗങ്ങളല്ലാത്ത വ്യക്തികളുമായുള്ള രാജകുടുംബത്തിലെ ഇളയവരുടെ വിവാഹം തുടങ്ങിയ സ്വകാര്യ വിഷയങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യാൻ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/after-king-abdullah-succession-in-saudi-arabia|title=After King Abdullah: Succession in Saudi Arabia|access-date=27 May 2012|last=Simon Henderson|date=August 2009|website=The Washington Institute}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചെറുമക്കളിൽ ഒരാളായ മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ മുഹമ്മദ്  മെയ് മാസത്തിൽ [[ജിസാൻ പ്രവിശ്യ|ജിസാൻ പ്രവിശ്യയുടെ]] ഡെപ്യൂട്ടി ഗവർണറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

ഫാൽക്കണുകളും റൈഫിളുകളും ഉപയോഗിച്ച് വേട്ടയാടുന്നത് മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന് ഇഷ്ടമായിരുന്നു.  ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിരവധി പള്ളികളുടെ സ്ഥാപകനായിരുന്നു. 

== പാരമ്പര്യം ==
[[മദീന|മദീനയിലെ]] പ്രിൻസ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം മുഹമ്മദ് രാജകുമാരന്റെ പേരിലാണ്. റിയാദിലെ ഒരു ആശുപത്രി, പ്രിൻസ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ഹോസ്പിറ്റലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിലാണ്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.pmah.med.sa/index.php|title=Prince Mohammed bin Abdulaziz Hospital website|access-date=19 June 2020|website=Prince Mohammed bin Abdulaziz Hospital}}&lt;/ref&gt; 2014-ൽ സൗദി ആരോഗ്യ മന്ത്രാലയം [[അൽ ജൗഫ് പ്രവിശ്യ|അൽ ജൗഫ് മേഖലയിലെ]] [[സകാക|സകാക്കയിൽ]] പ്രിൻസ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് മെഡിക്കൽ സിറ്റി എന്ന പേരിൽ ഒരു മെഡിക്കൽ കോംപ്ലക്സ് ആരംഭിച്ചു. 

== വംശപരമ്പര ==
{{Ahnentafel-compact5|1. '''Muhammad bin Abdulaziz Al Saud'''|2. [[Ibn Saud|Abdulaziz ibn Saud]]|3. [[Al Jawhara bint Musaed Al Jiluwi]]|4. [[Abdul Rahman bin Faisal]]|5. [[Sara bint Ahmed Al Sudairi]]|6. Musaed bin Jiluwi bin Turki|7. Hussa bint Abdullah bin Turki Al Turki|8. [[Faisal bin Turki bin Abdullah Al Saud]]|9. Sara bint Mishari bin Abdulrahman bin Hassan Al Saud|10. Ahmed Al Kabir bin Mohammed bin Turki Al Sudairi|12=12. [[Jiluwi bin Turki Al Saud|Jiluwi bin Turki bin Abdullah]]|16=16. [[Turki bin Abdullah bin Muhammad]] (=24)|17=17. Hia bint Hamad bin Ali Al Faqih Angari Tamimi|18=18. Mishari bin Abdulrahman bin Hassan Al Saud|20=20. Mohammed bin Turki bin Suleiman Al Sudairi|24=24. Turki bin Abdullah bin Muhammad (=16)|48=48. Abdullah bin Muhammad bin Saud}}

== റഫറൻസുകൾ ==
{{Reflist|colwidth=33em}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

[[വർഗ്ഗം:1988-ൽ മരിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1910-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:സൗദി അറേബ്യ]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>td6rbwictb5qhvr5jnp2va2z385kjov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മേരി ലൊവ് ക്ലെമന്റ്സ്-മാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>588741</id>
    <revision>
      <id>4632297</id>
      <parentid>4532170</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7127" sha1="mwairqj0f3bt1w4rvxs4t59md2w6kz0" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = മേരി ലൊവ് ക്ലെമന്റ്സ്-മാൻ
| image              = Mary_Lou_Clements-Mann.jpg
| birth_name         = മേരി ലൊവ് ക്ലെമെന്റ്സ്
| birth_date         = {{birth date|1946|09|17}}&lt;ref name=&quot;independent&quot;/&gt;
| birth_place        = [[ലോങ്‌വ്യൂ, ടെക്സസ്]], യു.എസ്.
| death_date         = {{Death date and age|1998|09|02|1946|09|17}}
| death_place        = [[സ്വിസ്സെയർ ഫ്ലൈറ്റ് 111]], [[അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രം]], [[St. Margaret's Bay, Nova Scotia|സെന്റ് മാർഗരറ്റ്സ് ബേ]]യിൽനിന്നകലെ, [[നോവ സ്കോട്ടിയ]], കാനഡ
| death_cause        = [[വിമാനാപകടം]]
| nationality        = [[Americans|അമേരിക്കൻ]]
| alma_mater         = [[ടെക്സസ് ടെക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]&lt;br&gt;[[ടെക്സസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]&lt;br&gt;[[ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]&lt;br&gt;[[ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]]
| known_for          = Head of the Division of Vaccine Sciences in the Department of International Health at the [[Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health]]
| spouse             = [[Jonathan Mann (WHO official)|ജോനാഥൻ മാൻ]] (1996–1998; their deaths)
}}
[[ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്|ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബ്ലൂംബെർഗ് സ്കൂൾ ഓഫ് പബ്ലിക് ഹെൽത്തിലെ]] വാക്സിൻ സയൻസസ് വിഭാഗത്തിന്റെ ദീർഘകാല മേധാവിയായിരുന്നു '''മേരി ലൂ ക്ലെമന്റ്സ്-മാൻ.''' ഇംഗ്ലീഷ്:'''Mary Lou Clements-Mann.''' (സെപ്റ്റംബർ 17, 1946 &amp;#x2013; സെപ്തംബർ 2, 1998) [[എച്ച്.ഐ.വി.|എച്ച്ഐവി]], [[എയ്‌ഡ്‌സ്‌|എയ്ഡ്സ്]] ഗവേഷണങ്ങളിലെ അറിവിനും പ്രവർത്തനത്തിനും പേരുകേട്ടയാളാണ്. &lt;ref name=&quot;johnhopkins1&quot;&gt;[http://www.jhu.edu/~gazette/julsep98/sep0898/08obit.html Johns Hopkins Gazette Story about Death of Clements-Mann and her husband]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1998-ൽ ഭർത്താവ് [[ജോനാഥൻ മാൻ (WHO ഉദ്യോഗസ്ഥൻ)|ജോനാഥൻ മാനിനൊപ്പം]] [[ജനീവ|ജനീവയിൽ]] നടന്ന [[ലോകാരോഗ്യസംഘടന|ലോകാരോഗ്യ സംഘടനാ]] യോഗത്തിന് യാത്ര ചെയ്യുന്നതിനിടെ [[സ്വിസ്സർ ഫ്ലൈറ്റ് 111|സ്വിസ് എയർ 111 വിമാനം അപകടത്തിൽപ്പെട്ട്]] അവർ മരിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

== ജീവിതരേഖ ==
1968-ൽ [[ടെക്സസ് ടെക് യൂണിവേഴ്സിറ്റി|ടെക്‌സസ് ടെക് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ മേരി 1972 [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്സസ്|-ൽ ടെക്‌സസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് മെഡിക്കൽ ബിരുദം നേടി. 1975- [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ലണ്ടൻ|ൽ ലണ്ടൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് ട്രോപ്പിക്കൽ മെഡിസിനിൽ ഡോക്ടറേറ്റും 1979 &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; ൽ [[ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് സർവകലാശാല|ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ]] നിന്ന് പബ്ലിക് ഹെൽത്ത്, പ്രത്യേകിച്ച് [[സാംക്രമികരോഗവിജ്ഞാനീയം|എപ്പിഡെമിയോളജിയിൽ]] ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും നേടി.

== ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ==
1975 മുതൽ, മേരി ക്ലെമന്റ്സ്-മാൻ ഇന്ത്യയിൽ ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ വസൂരി നിർമാർജന പരിപാടിയുടെ കൺസൾട്ടന്റായി പ്രവർത്തിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://centerforimmunizationresearch.org/about-us/founder/|title=Founder - Mary Lou Clements-Mann|access-date=2020-11-30|website=Center for Immunization Research|language=en}}&lt;/ref&gt; പിന്നീട്, 1979 മുതൽ 1985 വരെ [[യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മേരിലാൻഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിൻ|യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മേരിലാൻഡ് സ്കൂൾ ഓഫ് മെഡിസിനിൽ]] അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായിരുന്നു &lt;ref name=&quot;independent&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt; . ഈ സമയത്ത്, അവൾ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വാക്സിൻ വികസന കേന്ദ്രത്തിൽ ചേർന്നു. പിന്നീട് 1985-ൽ ക്ലിനിക്കൽ സ്റ്റഡീസ് വിഭാഗത്തിന്റെ മേധാവിയായി. [[ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ഹോസ്പിറ്റൽ|ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ഹോസ്പിറ്റലിലെയും]] [[ജോൺസ് ഹോപ്കിൻസ് ബേവ്യൂ മെഡിക്കൽ സെന്റർ|ബേവ്യൂ മെഡിക്കൽ സെന്ററിലെയും]] മെഡിക്കൽ സ്റ്റാഫിൽ അംഗമായി മേരി ക്ലെമന്റ്സ്-മാൻ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1990-ൽ, ഇമ്മ്യൂണോളജി, മോളിക്യുലാർ ബയോളജി എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിൽ സംയുക്ത നിയമനത്തോടെ അവർക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര ആരോഗ്യ വിഭാഗത്തിൽ പ്രൊഫസറായി നിയമനം ലഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite news}}&lt;/ref&gt;

== റഫറൻസുകൾ ==</text>
      <sha1>mwairqj0f3bt1w4rvxs4t59md2w6kz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാല (നടൻ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>591517</id>
    <revision>
      <id>4632140</id>
      <parentid>4582758</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14968" sha1="s4b8551b4go71919queoor07jhjj4ov" xml:space="preserve">{{Needs Image}}

{{Infobox person
| name               = ബാല
| image              = 
| caption            = 
| birth_name         = ബാല കുമാർ
| birth_date         = &lt;!-- requires cited [[WP:RS|reliable source]] --&gt;
| birth_place        = [[ചെന്നൈ]], [[തമിഴ്നാട്]], ഇന്ത്യ
| nationality        = [[ഇന്ത്യൻ]]
| occupation         = {{hlist|നടൻ|സംവിധായകൻ}}
| years_active       = 2003 – present
| spouse             = {{Unbulleted_list|{{Marriage|[[അമൃത സുരേഷ്]]|2010|2019|end=divorced}}|{{Marriage|ഡോ. എലിസബത്ത് ഉദയൻ|m 2021}} }}
| children           = 1
| relatives          = ശിവ (സഹോദരൻ)
}}
[[Category:Articles with hCards]]

[[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാളം]], [[തമിഴ്‌ചലച്ചിത്രം|തമിഴ് സിനിമകളിൽ]] പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ നടനും സംവിധായകനുമാണ് '''ബാല കുമാർ''' . ''2 മച്ച്'' (2002) എന്ന തെലുങ്ക് ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.  ''[[ബിഗ് ബി (ചലച്ചിത്രം)|ബിഗ് ബി]]'' (2007), ''[[സൗണ്ട് ഓഫ് ബൂട്ട്]]'' (2008), ''പുതിയ മുഖം'' (2009), ''[[ഹീറോ (ചലച്ചിത്രം)|ഹീറോ]]'' (2012), ''വീരം'' (2014), ''[[എന്ന് നിന്റെ മൊയ്തീൻ]]'' (2015), ''[[പുലിമുരുകൻ]]'' (2016), ''ആനക്കള്ളൻ'' (2018),  ''[[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]]'' (2019), ''തമ്പി'' (2019) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലെ സപ്പോർട്ടിംഗ് റോളുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
സിനിമാ വ്യവസായവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുള്ള കുടുംബത്തിലാണ് ബാല ജനിച്ചത്. മുത്തച്ഛൻ അരുണാചല സ്റ്റുഡിയോയുടെ ഉടമയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ജയകുമാർ 350-ലധികം സിനിമകളും ഡോക്യുമെന്ററികളും സംവിധാനം ചെയ്തു, സഹോദരൻ ശിവ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമകളിൽ സംവിധായകനായും ഛായാഗ്രാഹകനായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiaglitz.com/-anbu-bala--smiling-at-success--tamil-news-13434|title=- Tamil News|website=IndiaGlitz.com|access-date=2023-02-06|archive-date=2014-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225070809/http://www.indiaglitz.com/-anbu-bala--smiling-at-success--tamil-news-13434|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== കരിയർ ==
''അൻബു'' (2003) എന്ന തമിഴ് ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം നിരവധി മലയാള സിനിമകളിൽ അഭിനയിക്കുകയും വിജയം കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു. 2009 ലെ ''പുതിയ മുഖം'' എന്ന ചിത്രത്തിലെ അഭിനയത്തിന് അദ്ദേഹത്തിന് അഭിനന്ദനങ്ങൾ ലഭിച്ചു. 2014-ൽ [[അജിത് കുമാർ]] നായകനായ ''വീരം'' എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തമിഴ് സിനിമയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/140119/entertainment-kollywood/article/bala%e2%80%99s-second-innings-tamil-thanks-ajith|title=Bala's second innings in Tamil, thanks to Ajith|last=Subramanian|first=Anupama|date=19 January 2014|website=Deccan Chronicle}}&lt;/ref&gt; അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ ശിവ സംവിധാനം ചെയ്ത ചിത്രം നിരൂപകപരവും വാണിജ്യപരവുമായ വിജയമായിരുന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-14/actor-bala-on-working-in-veeram-and-with-thala-ajith.html|title=Actor Bala on working in Veeram and with Thala Ajith|website=behindwoods.com}}&lt;/ref&gt;

2012-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ മലയാളം ആക്ഷൻ ചിത്രമായ ''ദി ഹിറ്റ്‌ലിസ്റ്റിലൂടെയാണ്'' ബാല സംവിധായകനായി അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്, അതിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചു. 2015 ലും 2016 ലും, കാലഘട്ടത്തിലെ റൊമാന്റിക് ചിത്രമായ [[എന്ന് നിന്റെ മൊയ്തീൻ|''എന്ന് നിന്റെ മൊയ്തീൻ'']], ആക്ഷൻ ചിത്രമായ ''[[പുലിമുരുകൻ]]'', 2019 ൽ ''[[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]]'' എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ സഹകഥാപാത്രങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു, ഇവ മൂന്നും എക്കാലത്തെയും ഏറ്റവും കൂടുതൽ കളക്ഷൻ നേടിയ മലയാള ചിത്രങ്ങളാണ്.

== സ്വകാര്യ ജീവിതം ==
2010 ഓഗസ്റ്റ് 27-ന് അദ്ദേഹം ''[[സ്റ്റാർ സിങ്ങർ|ഐഡിയ സ്റ്റാർ സിംഗർ]]'' -ഫെയിം [[മലയാളി]] ഗായിക [[അമൃത സുരേഷ്|അമൃത സുരേഷിനെ]] വിവാഹം കഴിച്ചു.  അവർക്ക് 2012 സെപ്റ്റംബറിൽ അവന്തിക എന്നൊരു മകൾ ജനിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/movies/interview/75532/|title=ഞാനൊരു പാവം പയ്യൻ|access-date=19 December 2013|website=Mathrubhumi|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219050935/http://www.mathrubhumi.com/movies/interview/75532/|archive-date=19 December 2013}}&lt;/ref&gt; മൂന്ന് വർഷത്തോളം വേർപിരിഞ്ഞ് ജീവിച്ചതിനു ശേഷം 2019ൽ ഇരുവരും നിയമപരമായി വേർപിരിഞ്ഞു.

2021 സെപ്തംബർ 5-ന് അദ്ദേഹം പ്രൊഫഷനൽ ഡോക്ടറായ എലിസബത്ത് ഉദയനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. 

== അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങൾ ==

=== സിനിമകൾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം
!ചിത്രം
!കഥാപാത്രം
!ഭാഷ
!കുറിപ്പുകൾ
|-
|2002
|''2 മച്ച്''
|ബുല്ലെഭായ്
|[[തെലുഗു ഭാഷ|തെലുഗു]]
|ബാല കുമാർ എന്ന പേരിൽ
|-
|2003
|''അൻബ്''
|അൻബ്
|[[തമിഴ്]]
|
|-
|2003
|''കാതൽ കിശ് കിശ്''
|ശ്രീറാം
|തമിഴ്
|
|-
|2004
|''അമ്മ അപ്പ ചെല്ലം''
|ചെല്ലം
|തമിഴ്
|
|-
|2006
|''കലിംഗ''
|കലിംഗ
|തമിഴ്
|
|-
|2006
|''[[കളഭം (ചലച്ചിത്രം)|കളഭം]]''
|ഷാജഹാൻ/അർജുൻ
|[[മലയാളം]]
|
|-
|2007
|''ഹരീന്ദ്രൻ ഒരു നിഷ്കളങ്കൻ''
|കമ്മീഷണർ രാജൻ മാത്യൂ
|മലയാളം
|
|-
|2007
|[[ബിഗ് ബി (ചലച്ചിത്രം)|''ബിഗ് ബി'']]
|മുരുഗൻ ജോൺ കുരിശിങ്കൽ
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''[[ആയുധം (ചലച്ചിത്രം)|ആയുധം]]''
|അൻവർ
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''ബുള്ളറ്റ്''
|
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''എസ്.എം.എസ്.''
|കിച്ചൻ
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''[[സൗണ്ട് ഓഫ് ബൂട്ട്]]''
|രാഹുൽ കൃഷ്ണ
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''[[ദ്രോണ 2010]]''
|അനന്തപദ്മനാഭൻ
|മലയാളം
|
|-
|2008
|''[[ചെമ്പട (വിവക്ഷകൾ)|ചെമ്പട]]''
|മനു
|മലയാളം
|
|-
|2009
|''മഞ്ചൾ വെയിൽ''
|രവി
|തമിഴ്
|
|-
|2009
|''വേനൽമരം''
|വിനായകൻ
|മലയാളം
|
|-
|2009
|''പുതിയ മുഖം''
|സുധി
|മലയാളം
|
|-
|2009
|''[[സാഗർ എലിയാസ് ജാക്കി റീലോഡഡ്|സാഗർ ഏലിയാസ് ജാക്കി റീലോഡഡ്]]''
|അതിഥിവേഷം
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''ബ്ലാക്ക് സ്റ്റാലിയൺ''
|അമീർ ഉസ്മാൻ
|മലയാളം
|
|-
|2010
|[[അലക്സാണ്ടർ ദി ഗ്രേറ്റ്|''അലക്സാണ്ടർ ദി ഗ്രേറ്റ്'']]
|മനു
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''റിങ്ടോൺ''
|കൃഷ്ണ
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''അവൻ''
|P. V. കൃഷ്ണൻ
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''പത്താം അദ്ധ്യായം''
|അച്ചു
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''ചാപ്റ്റർ 6''
|
|തെലുഗു
|
|-
|2010
|''[[സഹസ്രം (ചലച്ചിത്രം)|സഹസ്രം]]''
|വൈശാഖൻ
|മലയാളം
|
|-
|2010
|''[[ചാവേർപ്പട (ചലച്ചിത്രം)|ചാവേർപ്പട]]''
|വിശാൽ സഭാപതി
|മലയാളം
|
|-
|2011
|''[[കയം (2011 ചലച്ചിത്രം)|കയം]]''
|ശശിക്കുട്ടൻ
|മലയാളം
|
|-
|2011
|''പ്രിയപ്പെട്ട നാട്ടുകാരേ''
|സതീഷ് കുമാർ
|മലയാളം
|
|-
|2011
|''ശിവപുരം''
|ശിവൻ
|മലയാളം
|
|-
|2011
|''സ്ഥലം''
|
|മലയാളം
|
|-
|2011
|''[[മകരമഞ്ഞ്]]''
|രാജരാജ വർമ്മ
|മലയാളം
|
|-
|2012
|''[[മുല്ലശ്ശേരി മാധവൻകുട്ടി നേമം പി.ഒ.]]''
|ഖാലിദ്
|മലയാളം
|
|-
|2012
|''[[ഹീറോ (ചലച്ചിത്രം)|ഹീറോ]]''
|ഉദയ്
|മലയാളം
|
|-
|2012
|''മുസാഫിർ''
|ശക്തിധരൻ
|മലയാളം
|
|-
|2012
|''ദി ഹിറ്റ്ലിസ്റ്റ്''
|വിക്രം റാത്തോർ
|മലയാളം 
[[കന്നഡ]]
|Directorial debut
|-
|2013
|''[[കൗബോയ് (ചലച്ചിത്രം)|കൗബോയ്]]''
|സേവ്യർ
|മലയാളം
|
|-
|2014
|''വീരം''
|മുരുഗൻ
|തമിഴ്
|
|-
|2015
|''[[എന്ന് നിന്റെ മൊയ്തീൻ]]''
|സേതു
|മലയാളം
|
|-
|2016
|''[[പുലിമുരുകൻ]]''
|ശിവ
|മലയാളം
|
|-
|2017
|''നിലാവറിയാതെ''
|പൊക്കൻ
|മലയാളം
|
|-
|2018
|''വണ്ടർ ബോയ്സ്''
|
|മലയാളം
|
|-
|2018
|''ആനക്കള്ളൻ''
|സൂര്യനാരായണൻ
|മലയാളം
|
|-
|2019
|''[[ലൂസിഫർ (ചലച്ചിത്രം)|ലൂസിഫർ]]''
|ഭദ്രൻ
|മലയാളം
|Cameo appearance
|-
|2019
|''1948 കാലം പറഞ്ഞത്''
|
|മലയാളം
|
|-
|2019
|''ആൻ ഇന്റെർനാഷണൽ ലോക്കൽ സ്റ്റോറി''
|
|മലയാളം
|
|-
|2019
|''ഫാൻസി ഡ്രസ്സ്''
|ഗബ്രിയേൽ
|മലയാളം
|
|-
|2019
|''തമ്പി''
|MLA മണിമാരൻ
|തമിഴ്
|
|-
|2021
|''മൈ ഡിയർ മച്ചാൻസ്''
|രംഗനാഥൻ
|മലയാളം
|
|-
|2021
|''അണ്ണാത്തെ''
|അർജ്ജുൻ
|തമിഴ്
|
|-
|2022
|''ഷെഫീക്കിന്റെ സന്തോഷം''
|
|മലയാളം
|
|}

=== ടെലിവിഷൻ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!വർഷം
! ഷോ
! പങ്ക്
! ചാനൽ
! ഭാഷ
! കുറിപ്പുകൾ
|-
| 2007
| ''[[സ്റ്റാർ സിങ്ങർ|ഐഡിയ സ്റ്റാർ സിംഗർ]]''
| സെലിബ്രിറ്റി ജഡ്ജി
| [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]]
| rowspan=&quot;10&quot; | [[മലയാളം]]
|
|-
| 2011
| ''വിവൽ ബിഗ് ബ്രേക്ക്''
| ജഡ്ജി
| [[സൂര്യ ടി.വി.|സൂര്യ ടി.വി]]
|
|-
| 2015
| ''ഉഗ്രം ഉജ്ജ്വലം''
| ജഡ്ജി
| [[മഴവിൽ മനോരമ]]
|
|-
| 2019
| ''തകർപ്പൻ കോമഡി''
| ജഡ്ജി
| [[മഴവിൽ മനോരമ]]
|
|-
| 2020
| സ്നേഹത്തോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന്
| സ്വയം
| [[മഴവിൽ മനോരമ]]
| ക്വാറന്റൈൻ പ്രത്യേക ഷോ
|-
| 2021
| സ്റ്റാർ മാജിക്
| ഉപദേശകൻ
| ഫ്ലവേഴ്സ് ടി.വി
|
|-
| 2022-2023
| കോമഡി മാസ്റ്റേഴ്സ്
| ജഡ്ജി
| [[അമൃത ടി.വി.|അമൃത ടി.വി]]
|
|}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{Facebook|ActorBalaOfficial}}
* {{IMDb name|2636112}}
* [http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&amp;artist=Bala&amp;limit=27 Bala on Msidb]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230206102513/https://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&amp;artist=Bala&amp;limit=27 |date=2023-02-06 }}
[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]</text>
      <sha1>s4b8551b4go71919queoor07jhjj4ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ബാർവിനോക്ക് വോളോഡിമിർ ഇവാനോവിച്ച്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>593860</id>
    <revision>
      <id>4632148</id>
      <parentid>3971354</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T19:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6305" sha1="bl88lp0ncz5gtqk1b3cybzg48he5w0d" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox scientist
| name              = Volodymyr Ivanovych Barvinok
| image             = 1913VolodymyrBarvinok.jpg
| image_size        = 148px
| caption           = Володимир Іванович Барвінок
| birth_date        = July 22, 1879
| birth_place       = [[Ohramyyevychi]], [[Ukraine]], [[Russian Empire]]
| death_date        = 1943
| death_place       = [[Kiev]], [[Ukrainian SSR]], [[Soviet Union]]
| nationality       = [[Ukrainians|Ukrainian]]
| field             = Historian, writer, [[bibliographer]], [[theologist]], statesman
| work_institutions = [[National Academy of Science of Ukraine]]
| alma_mater        = [[Kyiv Mohyla Academy]]&lt;br&gt;[[Saint Petersburg State University|Saint Petersburg University]]&lt;br&gt;[[St.Petersburg Archeologic Institute]]
| doctoral_advisor  =
| doctoral_students = 
| known_for         = Work on ancient Ukrainian and Russian manuscripts and prints
| prizes            = 
| religion          = 
| footnotes         =  
}}ഒരു ഉക്രേനിയൻ ചരിത്രകാരനും, ദൈവശാസ്ത്രജ്ഞനും, ഗ്രന്ഥസൂചിക, എഴുത്തുകാരനും, പുരാവസ്തു ഗവേഷകനും, റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ ദേശീയ പുരാവസ്തു ഗവേഷകനും, പ്രമുഖ പൗരനും. ചെർണിഹിവ് മേഖല, ഉക്രേനിയൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസിലെ പണ്ഡിതനും, ഉക്രേനിയൻ സംസ്കാരത്തിന്റെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും അധ്യാപകനുമാണ് '''ബാർവിനോക്ക് വോളോഡിമിർ ഇവാനോവിച്ച്''' (ജൂലൈ 22, 1879 ഒഹ്രാമിയേവിച്ചി, ചെർണിഹിവ് ഒബ്ലാസ്റ്റ്, റഷ്യൻ സാമ്രാജ്യം - 1943 സോവിയറ്റ് യൂണിയനിലെ കീവിൽ) .&lt;ref&gt;Vladimir Lurye [http://pravlib.narod.ru/dogmatika9.html Byzantine Theology of the 13th century] (В.Лурье. Византийское богословие XIII века)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://irp.cn.ua/site/topicpage.jsp?category_id=49485785&amp;page=55 Prominent and honorary citizens of the Chernihiv region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071029161707/http://irp.cn.ua/site/topicpage.jsp?category_id=49485785&amp;page=55 |date=2007-10-29 }}. ''Chernihiv Regional Information Portal: Sivershyna.''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Matyash, Irene. [http://www.nbuv.gov.ua/books/19/kiev_97/311.html Questions of the archival field of work on the pages of the &quot;Biblical news&quot; magazine]. ''Materials of the International Science conference &quot;Problems of the catalogs of scientific libraries&quot;''.&lt;/ref&gt;


== ജീവചരിത്രം ==
1879-ൽ ചെർണിഹിവ് മേഖലയിലെ ഒഗ്രമിയേവിച്ചി ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ഫാമിലി കൺട്രി ഹൗസിലാണ് വോളോഡിമർ ബാർവിനോക്ക് ജനിച്ചത്. 1905-ൽ, ബാർവിനോക്ക് കൈവ് മൊഹില അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി, അതിനെ ഇന്ന് നാഷണൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കൈവ്-മൊഹില അക്കാദമി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. അതേ വർഷം തന്നെ, ഉമാനിൽ നിന്നുള്ള യെവെനിയ വോലോവിക്കിനെ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചു. കിയെവിലെ പോഡിൽ ജില്ലയിൽ 31 ഫ്രൺസ് സ്ട്രീറ്റിൽ ബാർവിനോക്ക് കുടുംബം താമസിച്ചിരുന്നു.

1905 മുതൽ 1917 വരെ, വോളോഡിമർ ബാർവിനോക്കും കുടുംബവും സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിൽ താമസിച്ചു, അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ ബോറിസ് ജനിച്ചു. 1905 മുതൽ 1908 വരെ, ബാർവിനോക്ക് സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ് ആർക്കിയോളജിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ പഠിച്ചു. 1908 മുതൽ 1911 വരെ, അദ്ദേഹം സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗ് സർവകലാശാലയിൽ ചരിത്രത്തിലും ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലും പ്രാവീണ്യം നേടി. പിന്നീട് പെട്രോഗ്രാഡ് സർവകലാശാല എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു. തത്ഫലമായി, അദ്ദേഹം ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി. കുടുംബം അവരുടെ ഒഴിവുസമയങ്ങളിൽ കിയെവിലേക്ക് പതിവായി യാത്രകൾ നടത്തി.

== Notes ==
{{reflist|2}}

== External links ==
* [http://irp.cn.ua/site/topicitem.jsp?category_id=49485785&amp;item_id=895626726 Chernihiv Regional Information Portal: Sivershchyna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070907213019/http://irp.cn.ua/site/topicitem.jsp?category_id=49485785&amp;item_id=895626726 |date=2007-09-07 }}
* [http://www.nbuv.gov.ua/books/19/kiev_97/314.html National Library of V.I. Vernadskyy]
* [http://slovar.plib.ru/dictionary/d4/1040.html Explanatory dictionaries]
* [http://journlib.univ.kiev.ua/index.php?act=article&amp;article=1311 Electronic library of journalism institute]
* [http://www.history.org.ua/uahist/index.htm UKRAINIAN HISTORIANS of XX CENTURY]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828210718/http://history.org.ua/uahist/index.htm |date=2008-08-28 }}

{{authority control}}</text>
      <sha1>bl88lp0ncz5gtqk1b3cybzg48he5w0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരിയ റാസ്പുടിൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>601584</id>
    <revision>
      <id>4632191</id>
      <parentid>4618301</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40697" sha1="jln7yy3i0q3dd1f90ipvcadpx074689" xml:space="preserve">{{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 ഓഗസ്റ്റ്}}
{{Family name hatnote|Grigorievna|Rasputina|lang=Eastern Slavic}}'''മരിയ റാസ്പുടിൻ''' (  മാട്രിയോണ  '''റാസ്പുടിന''', {{Lang-ru|Матрёна Григорьевна Распутина}} ; 27 മാർച്ച് 1898 &amp;#x2013; 27 സെപ്റ്റംബർ 1977) 
{{Infobox person
| name               = Maria Rasputin
| native_name        = Матрёна Распутина
| image              = Maria Rasputin in 1911 (cropped).jpg
| birth_name         = Matryona Grigorievna Rasputina
| other_names        = Mara, Matrena, Marochka, Maria Rasputina
| birth_date         = March 27, 1898
| birth_place        = [[Pokrovskoye, Tyumen Oblast|Pokrovskoye]], [[Russian Empire]]
| death_date         = {{death date and age|1977|9|27|1898|3|27}}
| death_place        = [[Los Angeles]], California, U.S.
| occupation         = Writer, [[cabaret]] dancer, circus performer, [[rivet]]er
| father             = [[Grigori Rasputin]]
| mother             = Praskovya Fedorovna Dubrovina
| spouse             = {{plainlist|
*{{marriage|Boris Soloviev|1917|1926|end=div}} 
*{{marriage|Gregory Bernadsky|1940|1946|end=div}}}}
| children           = 2
}}
[[ഗ്രിഗോറി റാസ്പ്യൂട്ടിൻ|ഗ്രിഗോറി റാസ്പുട്ടിന്റെയും]] ഭാര്യ പ്രസ്കോവ്യ ഫിയോഡോറോവ്ന ഡുബ്രോവിനയുടെയും മകളായിരുന്നു ഒരു റഷ്യൻ വനിത. [[നിക്കോളാസ് രണ്ടാമൻ|സാർ നിക്കോളാസ് രണ്ടാമൻ]], സാരിത്സ അലക്സാണ്ട്ര ഫിയോഡോറോവ്ന, ഖിയോണിയ ഗുസേവയുടെ ആക്രമണം, 1916-ലെ കൊലപാതകം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അവൾ തന്റെ പിതാവിനെക്കുറിച്ച് മൂന്ന് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ എഴുതി. മൂന്നാമത്തേത്, ''ദി മാൻ ബിഹൈൻഡ് ദി മിത്ത്'', 1977-ൽ പട്ടേ ബർഹാമുമായി സഹകരിച്ച് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. അവളുടെ മൂന്ന് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ, അതിന്റെ സത്യസന്ധത ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു, &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Meiden|van der Meiden]], p. 84.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrman|Fuhrmann]], p. x&lt;/ref&gt; അവൾ തന്റെ പിതാവിന്റെ ഏതാണ്ട് വിശുദ്ധമായ ഒരു ചിത്രം വരച്ചു, മിക്ക നെഗറ്റീവ് കഥകളും [[അപകീർത്തി|പരദൂഷണത്തെയും]] അവന്റെ ശത്രുക്കൾ വസ്തുതകളുടെ തെറ്റായ വ്യാഖ്യാനത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്ന് വാദിച്ചു.

== ആദ്യകാല ജീവിതം ==
[[File:Raspoutine_et_ses_enfants.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|റാസ്പുടിൻ മക്കളോടൊപ്പം]]

മാട്രിയോണ (അല്ലെങ്കിൽ മരിയ) റാസ്പുടിൻ 1898 മാർച്ച് 26 ന് ടോബോൾസ്ക് ഗവർണറേറ്റിലെ പോക്രോവ്സ്കോയ് എന്ന [[പടിഞ്ഞാറൻ സൈബീരിയൻ സമതലം|സൈബീരിയൻ]] ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ചു, അടുത്ത ദിവസം സ്നാനമേറ്റു. അവർ 1899-ലാണ് ജനിച്ചതെന്ന് ചിലർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ആ വർഷം അവളുടെ ശവകുടീരത്തിലും ഉണ്ട്, എന്നാൽ 1990 മുതൽ റഷ്യയിലെ ആർക്കൈവ്സ് തുറക്കുകയും കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ ഗവേഷകർക്ക് ലഭ്യമായിരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1910 സെപ്തംബറിൽ &lt;ref&gt;Douglas Smith (2016) ''Rasputin'', pp. 170, 182.&lt;/ref&gt; അവർ കസാനിലേക്ക് പോയി (ഒരുപക്ഷേ [[ജിംനേഷ്യം (വിദ്യാലയം)|മാരിൻസ്കി വനിതാ ജിംനേഷ്യം]] ) തുടർന്ന് [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ്ബർഗിൽ]] എത്തി, അവിടെ അവരുടെ സാമൂഹിക അഭിലാഷങ്ങളുമായി നന്നായി യോജിക്കുന്നതിനായി അവളുടെ ആദ്യ പേര് മരിയ എന്ന് മാറ്റി. &lt;ref name=&quot;Robert Alexander&quot;&gt;Alexander, Robert, ''Rasputin's Daughter,'' Penguin Books, 2006, {{ISBN|978-0-14-303865-8}}, pp. 297–98&lt;/ref&gt; മരിയയെയും അവരുടെ ഇളയ സഹോദരി വാർവരയെയും (ബാർബറ) തലസ്ഥാനത്ത് തന്നോടൊപ്പം താമസിക്കാൻ റാസ്പുടിൻ കൊണ്ടുവന്നത് അവരെ &quot;ചെറിയ സ്ത്രീകളായി&quot; മാറ്റാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെയാണ്. &lt;ref&gt;Edvard Radzinsky, ''The Rasputin File,'' Doubleday, 2000, {{ISBN|0-385-48909-9}}, p. 201.&lt;/ref&gt; സ്മോൾനി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് നിരസിച്ചതിന് ശേഷം, &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrmann|Fuhrmann]], p. 134.&lt;/ref&gt; അവർ 1913 ഒക്ടോബറിൽ സ്റ്റെബ്ലിൻ-കാമെൻസ്കി പ്രൈവറ്റ് പ്രിപ്പറേറ്ററി സ്കൂളിൽ ചേർന്നു.
== വിപ്ലവത്തെ തുടർന്നുള്ള ജീവിതം ==
[[File:Maria_Rasputin_1930.jpg|ലഘുചിത്രം|1930-ൽ സ്പാനിഷ് മാസികയായ ''എസ്താമ്പയിൽ'' നിന്നുള്ള ഒരു പത്രപ്രവർത്തകൻ മരിയ റാസ്പുടിൻ അഭിമുഖം നടത്തുന്നു]]

വിശുദ്ധ സുന്നഹദോസിന്റെ ട്രഷററും അവരുടെ പിതാവിന്റെ ആരാധകരിൽ ഒരാളുമായ നിക്കോളായ് സോളോവിയേവിന്റെ കരിസ്മാറ്റിക് മകൻ ബോറിസ് സോളോവീവ് വിവാഹം കഴിക്കാൻ റാസ്പുടിൻ മരിയയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://allrus.me/favorite-daughter-grigori-rasputin-maria/|title=Russian culture|date=December 19, 2013}}&lt;/ref&gt; മിസ്റ്റിസിസം സ്കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ ബോറിസ് സോളോവീവ് കൊലപാതകത്തിന് ശേഷം റാസ്പുടിന്റെ പിൻഗാമിയായി പെട്ടെന്ന് ഉയർന്നു. മാഡം ബ്ലാവറ്റ്സ്കിയുടെ തിയോസഫിയും &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Moe|Moe]], p. 628.&lt;/ref&gt; [[ഹിപ്നോട്ടിസം|ഹിപ്നോട്ടിസവും]] പഠിച്ചിരുന്ന ബോറിസ്, റാസ്പുടിന്റെ അനുയായികൾ പ്രാർത്ഥനാ യോഗങ്ങളിലൂടെയും സമ്മേളനങ്ങളിലൂടെയും മരിച്ചവരുമായി ആശയവിനിമയം നടത്താൻ ശ്രമിച്ച യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു. &lt;ref&gt;Robert K. Massie, ''Nicholas and Alexandra,'' Dell Publishing Co., 1967, {{ISBN|0-440-16358-7}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-440-16358-7|0-440-16358-7]], p. 487&lt;/ref&gt; മരിയയും മീറ്റിംഗുകളിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നു, എന്നാൽ പിന്നീട് തന്റെ ഡയറിയിൽ എഴുതിയത് എന്താണ് ബോറിസിനെ സ്നേഹിക്കാൻ എന്ന് അവരുടെ പിതാവ് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് മനസ്സിലായില്ല. തനിക്ക് ബോറിസിനെ ഒട്ടും ഇഷ്ടമല്ലെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;Massie, p. 487&quot;&gt;Massie, p. 487&lt;/ref&gt; ബോറിസ് മരിയയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ആവേശഭരിതനായിരുന്നില്ല. 1917 സെപ്റ്റംബറിൽ, ബോറിസിന് സാറീനയിൽ നിന്ന് ആഭരണങ്ങൾ ലഭിച്ചു, അവർക്ക് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള സൗകര്യമൊരുക്കാൻ സഹായിച്ചു, &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Moe|Moe]], pp. 628–29.&lt;/ref&gt; എന്നാൽ റാഡ്‌സിൻസ്‌കി പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അദ്ദേഹം ഫണ്ട് തനിക്കായി സൂക്ഷിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അവർ 1917 ഒക്ടോബർ 5-ന് ടൗറൈഡ് കൊട്ടാരത്തിലെ ചാപ്പലിൽ വച്ച് ബോറിസിനെ വിവാഹം കഴിച്ചു. റഷ്യൻ താൽക്കാലിക ഗവൺമെന്റിന്റെ പതനത്തിനുശേഷം സ്ഥിതി കൂടുതൽ വഷളായി. 1918 ലെ വസന്തകാലത്ത് ദമ്പതികൾ അമ്മയുടെ അടുത്തേക്ക് ഓടിപ്പോയി. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrmann|Fuhrmann]], p. 233.&lt;/ref&gt; അവർ Pokrovskoye &lt;ref name=&quot;Massie, p. 487&quot; /&gt; Tyumen, Tobolsk എന്നിവിടങ്ങളിൽ താമസിച്ചു.

റൊമാനോവുകളുടെ രക്ഷപ്പെടൽ ആസൂത്രണം ചെയ്യാൻ [[യെകാർതെറിൻബർഗ്ഗ്|എകറ്റെറിൻബർഗിലെത്തിയ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ബോറിസും അവരുടെെ സഹോദരൻ ദിമിത്രിയും തിരിഞ്ഞു. റഷ്യൻ ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിൽ ബോറിസിന് ആഭരണങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച പണം നഷ്ടപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;Radzinsky, ''The Rasputin File,'' pp. 493–94&lt;/ref&gt; ചൈനയിലേക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ റൊമാനോവ് വഞ്ചകനോട് പണം ചോദിച്ച് ബോറിസ് പ്രമുഖ റഷ്യൻ കുടുംബങ്ങളെ വഞ്ചിച്ചു. താൻ വഞ്ചിച്ച കുടുംബങ്ങളുടെ നേട്ടത്തിനായി ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചസുമാരിൽ ഒരാളായി വേഷമിടാൻ തയ്യാറായ യുവതികളെയും ബോറിസ് കണ്ടെത്തി. &lt;ref&gt;Occleshaw, Michael, ''The Romanov Conspiracies: The Romanovs and the House of Windsor,'' Orion Publishing Group Ltd., 1993, {{ISBN|1-85592-518-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/1-85592-518-4|1-85592-518-4]] p. 47&lt;/ref&gt; (വഞ്ചനയെയും ആഭരണങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ബറോണസ് സോഫി ബക്‌ഷോവെഡന്റെ അക്കൗണ്ട് കാണുക.)
== Legacy ==
തനിക്ക് ആവശ്യമുള്ള സമയങ്ങളിൽ പോലും ഉദാരമനസ്കത കാണിക്കാൻ പിതാവ് തന്നെ പഠിപ്പിച്ചുവെന്ന് മരിയ തന്റെ കൊച്ചുമക്കളോട് പറഞ്ഞു. അവൾ ഒരിക്കലും ഒഴിഞ്ഞ പോക്കറ്റുകളുമായി വീട്ടിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങരുത്, പക്ഷേ പാവപ്പെട്ടവർക്ക് നൽകാൻ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്ന് റാസ്പുടിൻ പറഞ്ഞു. &lt;ref name=&quot;Stolyarova&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&amp;story_id=15435|title=Rasputin's Notoriety Dismays Relative|access-date=February 18, 2007|last=Stolyarova, Galina|year=2005|website=The St. Petersburg Times(St. Petersburg, Russia)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206151504/http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&amp;story_id=15435|archive-date=February 6, 2012}}&lt;/ref&gt; മരിയയുടെ മകൾ ടാറ്റിയാനയുടെ മകളായ അവരുടെ ചെറുമകൾ ലോറൻസ് ഹൂട്ട്-സോളോവിഫ് 2005-ൽ അനുസ്മരിച്ചു &lt;ref name=&quot;Stolyarova&quot; /&gt; മരിയയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അവരുടെ കുപ്രസിദ്ധനായ മുത്തച്ഛൻ &quot;റഷ്യയെ സ്നേഹിച്ച, വലിയ ഹൃദയവും ശക്തമായ ആത്മീയ ശക്തിയുമുള്ള ഒരു ലളിത മനുഷ്യനായിരുന്നു, ദൈവം, ഒപ്പം സാർ.&quot;
== പ്രവാസം ==
[[File:Maria_Rasputin_promoting_Circus_Busch_in_1928.jpg|ലഘുചിത്രം|മരിയ റാസ്പുടിൻ 1928-ൽ സർക്കസ് ബുഷിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു]]

[[File:Maria_Rasputin_1932.jpg|ലഘുചിത്രം|പാരീസിൽ പോണി ആക്ടുമായി മരിയ റാസ്പുടിന (1932)  ]]

ബോറിസും മരിയയും [[വ്ലാഡിവോസ്റ്റോക്|വ്ലാഡിവോസ്റ്റോക്കിലേക്ക്]] രക്ഷപ്പെട്ടു, അവിടെ അവർ ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം താമസിച്ചു. ബോറിസിനെ വൈറ്റ് ആർമി അറസ്റ്റ് ചെയ്തു, സബയ്കൽസ്കി ക്രൈയിലെ ചിറ്റയിലേക്ക് അയച്ചു. അപ്രത്യക്ഷമായ റൊമാനോവ് ആഭരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് നിക്കോളായ് സോകോലോവ് മരിയയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbth.com/arts/2015/04/18/nikolai_sokolov_the_man_who_revealed_the_story_of_the_romanov_killings_45299.html|title=Nikolai Sokolov: The man who revealed the story of the Romanov killings|last=Astanina|first=Alla|last2=RBTH|first2=special to|date=April 18, 2015|website=rbth.com}}&lt;/ref&gt;

വെള്ളക്കാരായ കുടിയേറ്റക്കാരെ വിപ്ലവകാരികൾ തടഞ്ഞുവച്ചു. ടാറ്റിയാന (1920-2009) ജനിച്ചതിനുശേഷം അവർ കപ്പലിൽ സിലോൺ, സൂയസ്, [[ട്രിയെസ്റ്റെ|ട്രീസ്റ്റെ]], [[പ്രാഗ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ദമ്പതികൾ ഒരു റഷ്യൻ റെസ്റ്റോറന്റ് തുറന്നു, പക്ഷേ ബിസിനസ്സ് മന്ദഗതിയിലായിരുന്നു. തുടർന്ന് [[വിയന്ന|വിയന്നയിൽ]] ജോലിക്ക് ക്ഷണിച്ചു. അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മകൾ മരിയ (1922-1976) ഓസ്ട്രിയയിലെ ബാഡനിൽ ജനിച്ചു. &lt;ref name=&quot;thepeerage.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thepeerage.com/p64178.htm#c641776.2|title=Person Page|website=thepeerage.com}}&lt;/ref&gt; മരിയ [[ബെർലിൻ|ബെർലിനിൽ]] നൃത്ത പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചു, അവരുടെ പിതാവിന്റെ മുൻ &quot;ബുക്ക് കീപ്പർ&quot; ആരോൺ സിമനോവിച്ചിനൊപ്പം താമസിച്ചു. അവർ പാരീസിലെ മോണ്ട്മാർട്രിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി, അവിടെ ബോറിസ് ഒരു സോപ്പ് ഫാക്ടറിയിലും നൈറ്റ് പോർട്ടറായും കാർ വാഷറായും വാട്ടർമാൻ പെൻ കമ്പനിയിലും ജോലി ചെയ്തു; അവർ അവന്യൂ ജീൻ ജൗറസ് എന്ന സ്ഥലത്താണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. [[ക്ഷയം|ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ച്]] 1926 ജൂലൈയിൽ കൊച്ചിയിലെ ഹോപ്പിറ്റലിൽ വച്ച് അദ്ദേഹം മരിച്ചു. മരിയയുടെ പേര് കാരണം [[കാബറെ|കാബറേ]] നർത്തകിയായി ജോലി വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Barry&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.freewarehof.org/manahans.html|title=Kind Rasputin|access-date=February 18, 2007|last=Barry, Rey|year=1968|website=The Daily Progress (Charlottesville, Virginia, US)}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ രണ്ട് ചെറിയ പെൺമക്കളെ സഹായിക്കാൻ അവർ കൂടുതൽ നൃത്ത പാഠങ്ങൾ എടുക്കുകയും അവരുടെ സഹോദരി വർവരയെ പാരീസിലേക്ക് വരാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്തു, പക്ഷേ അവൾ മോസ്കോയിൽ വച്ച് മരിച്ചു.

ഫെലിക്‌സ് യൂസുപോവ് തന്റെ പിതാവിന്റെ മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തന്റെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പ് (1928-ൽ) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിന് ശേഷം, മരിയ യൂസുപോവിനും റഷ്യയിലെ ഗ്രാൻഡ് ഡ്യൂക്ക് ദിമിത്രി പാവ്‌ലോവിച്ചിനുമെതിരെ പാരീസ് കോടതിയിൽ $800,000 നഷ്ടപരിഹാരത്തിന് കേസ് കൊടുത്തു. രണ്ടുപേരെയും കൊലയാളികളായി അപലപിച്ച അവർ, റാസ്പുടിന്റെ കൊലപാതകത്തിന്റെ ക്രൂരതയിൽ മാന്യരായ ഏതൊരു വ്യക്തിയും വെറുപ്പുളവാക്കുമെന്ന് പറഞ്ഞു. &lt;ref&gt;King, Greg, ''The Man Who Killed Rasputin,'' Carol Publishing Group, 1995, {{ISBN|0-8065-1971-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-8065-1971-1|0-8065-1971-1]], p. 232&lt;/ref&gt; മരിയയുടെ വാദം തള്ളി. റഷ്യയിൽ നടന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ കൊലപാതകത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് കോടതിക്ക് അധികാരമില്ലെന്ന് വിധിച്ചു. &lt;ref&gt;King, p. 233&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrman|Fuhrmann]], p. 236&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Moe|Moe]], p. 630.&lt;/ref&gt; റാസ്പുടിനെക്കുറിച്ചുള്ള മൂന്ന് ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളിൽ ആദ്യത്തേത് മരിയ 1929-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു: ''ദി റിയൽ റാസ്പുടിൻ'' . 

1929-ൽ, അവൾ ബുഷ് സർക്കസിൽ ജോലി ചെയ്തു, അവിടെ അവൾക്ക് &quot;എന്റെ പിതാവിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ദുരന്തത്തിന് നൃത്തം ചെയ്യേണ്ടിവന്നു, ഒപ്പം അവനും കൊലപാതകികളും ആൾമാറാട്ടം നടത്തുന്ന അഭിനേതാക്കളുമായി വേദിയിൽ മുഖാമുഖം കൊണ്ടുവരണം. വേദിയിൽ അച്ഛനെ അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ടി വരുമ്പോഴെല്ലാം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു വേദനാജനകമായ ഓർമ്മകൾ പടരുന്നു, എനിക്ക് പൊട്ടിക്കരയാൻ കഴിയും.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nla.gov.au/nla.news-article35328511|title=MME. RASPUTIN'S CIRCUS ORDEAL|date=February 19, 1929|pages=18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gettyimages.nl/detail/nieuwsfoto%27s/rasputin-maria-author-russia-27-03-1898-as-dancer-in-the-nieuwsfotos/548166177|title=Rasputin, Maria - Author, Russia *27.03.1898-+ - as dancer in the...|website=Getty Images}}&lt;/ref&gt; 1932-ൽ ''റാസ്പുടിൻ, മൈ ഫാദർ'' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1933 ജനുവരിയിൽ, അവർ ഒരു പോണി ആക്ടിനൊപ്പം സർക്കി ഡി ഹൈവറിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1917&amp;dat=19330112&amp;id=QVchAAAAIBAJ&amp;pg=3321,909195|title=Schenectady Gazette - Google News Archive Search|website=news.google.com}}&lt;/ref&gt; 1934 ഡിസംബറിൽ മരിയ ലണ്ടനിലായിരുന്നു. 1935-ൽ ഇൻഡ്യാനയിലെ പെറു ആസ്ഥാനമായുള്ള ഹേഗൻബെക്ക്-വാലസ് സർക്കസിൽ അവൾ ജോലി കണ്ടെത്തി. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://bucklesw.blogspot.com/2011/05/bert-nelson-maria-rasputin-hw-peru-1935.html|title=Bert Nelson &amp; Maria Rasputin HW Peru 1935}}&lt;/ref&gt; സർക്കസ് അമേരിക്കയിൽ പര്യടനം നടത്തി, മരിയ ഒരു സിംഹത്തെ മെരുക്കുന്നവളായി ഒരു സീസണിൽ അഭിനയിച്ചു, &quot;റഷ്യയിൽ ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിച്ച പ്രസിദ്ധമായ ഭ്രാന്തൻ സന്യാസിയുടെ മകൾ&quot; എന്ന് മരിയയെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Massie, p. 526&quot;&gt;Massie, p. 526&lt;/ref&gt; 1935 മെയ് മാസത്തിൽ ഒരു കരടി അവരെ ഉപദ്രവിച്ചു &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://librarium.fr/ru/newspapers/russiaillustrated/1935/05/19/5|title=сайт-архив эмигрантской прессы|website=Librarium.fr|access-date=2023-07-31|archive-date=2023-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731163057/https://librarium.fr/ru/newspapers/russiaillustrated/1935/05/19/5|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; എന്നാൽ അത് ഫ്ലോറിഡയിലെ [[മയാമി|മിയാമിയിൽ]] എത്തുന്നതുവരെ സർക്കസിനൊപ്പം നിന്നു. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=cp0Die6QcuIC&amp;pg=PA162|title=Women of the American Circus, 1880-1940|last=Adams|first=Katherine H.|last2=Keene|first2=Michael L.|date=October 16, 2012|publisher=McFarland|isbn=9781476600796|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; 1938-ൽ അവളുടെ രണ്ട് പെൺമക്കൾക്ക് യുഎസിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1955&amp;dat=19380323&amp;id=8rEhAAAAIBAJ&amp;pg=4239,4923043|title=Reading Eagle - Google News Archive Search|website=news.google.com}}&lt;/ref&gt; 90 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ രാജ്യം വിടാൻ മരിയയ്ക്ക് ഉത്തരവിട്ടിരുന്നു, എന്നാൽ 1940 മാർച്ചിൽ അവൾ ബാല്യകാല സുഹൃത്തും മുൻ വൈറ്റ് റഷ്യൻ ആർമി ഓഫീസറുമായ ഗ്രിഗറി ബെർനാഡ്സ്കിയെ മിയാമിയിൽ വച്ച് വിവാഹം കഴിച്ചു.  1946-ൽ അവർ വിവാഹമോചനം നേടി, അവൾ യുഎസ് പൗരനായി . 1947-ൽ അവരുടെ ഇളയ മകൾ മരിയ പാരീസിൽ വെച്ച് ഗിഡിയോൺ വാൽറേവ് ബോയ്‌സെവെയ്‌നെ (1897-1985) വിവാഹം കഴിച്ചു, ഗ്രീസ്, ചിലി, ഇസ്രായേൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രി പ്ലിനിപൊട്ടൻഷ്യറിയും പിന്നീട് ക്യൂബയിലെ ഡച്ച് അംബാസഡറുമായിരുന്നു. &lt;ref name=&quot;thepeerage.com&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archief.amsterdam/inventarissen/inventaris/394.nl.html?p=1:302:377&amp;t=379|title=Inventaris Archief van de Familie Boissevain en Aanverwante Families|website=archief.amsterdam}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

[[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] അവൾ മിയാമിയിലോ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ സാൻ പെഡ്രോയിലോ കാലിഫോർണിയ കപ്പൽശാലയിലോ ഒരു റിവേറ്ററായി ജോലി ആരംഭിച്ചു. &lt;ref name=&quot;Barry&quot;/&gt;
[[Category:Articles with unsourced statements from September 2014]] 
മരിയ 1955 വരെ പ്രതിരോധ പ്ലാന്റുകളിൽ ജോലി ചെയ്തു, പ്രായമായതിനാൽ വിരമിക്കാൻ നിർബന്ധിതയായി. അതിനുശേഷം, ആശുപത്രികളിൽ ജോലി ചെയ്തും [[റഷ്യൻ ഭാഷ|റഷ്യൻ]] പാഠങ്ങൾ പറഞ്ഞും സുഹൃത്തുക്കൾക്കായി ബേബി സിറ്റിംഗ് ചെയ്തും അവൾ സ്വയം പിന്തുണച്ചു. &lt;ref name=&quot;Wallechinsky and Wallace&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.trivia-library.com/b/famous-family-history-grigori-rasputin-children.htm|title=People's Almanac Series|access-date=February 18, 2007|last=Wallechinsky, David|last2=Wallace, Irving|year=1975–1981|website=Famous Family History Grigori Rasputin Children|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205020021/http://www.trivia-library.com/b/famous-family-history-grigori-rasputin-children.htm|archive-date=2012-02-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1968-ൽ, മരിയ താൻ മാനസികാവസ്ഥയിലാണെന്ന് അവകാശപ്പെടുകയും [[പാറ്റ് നിക്സൺ]] ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ തന്റെ അടുക്കൽ വന്നതായി പറയുകയും ചെയ്തു. &lt;ref name=&quot;Barry&quot;/&gt; ഒരു ഘട്ടത്തിൽ, അന്ന ആൻഡേഴ്സനെ റഷ്യയിലെ ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചസ് അനസ്താസിയ നിക്കോളേവ്നയായി താൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞുവെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു, പിന്നീട് അവൾ അത് നിരസിക്കും. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.freewarehof.org/manahans.html|title=Freeware Hall of Fame &amp; Anastasia|website=freewarehof.org}}&lt;/ref&gt; മരിയയ്ക്ക് രണ്ട് വളർത്തു നായ്ക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവയെ ഫെലിക്സ് യൂസുപോവിന്റെ പേരിൽ യൂസു എന്നും പോവ് എന്നും വിളിച്ചു. &lt;ref&gt;King, p. 277&lt;/ref&gt;

അവളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ, അവർ [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്|ലോസ് ഏഞ്ചൽസിൽ]] താമസിച്ചു, സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ആനുകൂല്യങ്ങളിൽ ജീവിച്ചു. ഒരു വലിയ റഷ്യൻ-അമേരിക്കൻ സമൂഹമുള്ള വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ലോസ് ഏഞ്ചൽസിലെ ഒരു പ്രദേശമായ സിൽവർ ലേക്കിലായിരുന്നു അവളുടെ വീട്. മരിയയെ ആഞ്ചലസ്-റോസെഡേൽ സെമിത്തേരിയിൽ അടക്കം ചെയ്തു.
== പിതാവ് ==
[[File:Петербург._Дом_на_Гороховой.jpg|ലഘുചിത്രം|ഗോരോചോവയയുടെ പ്രവേശനം 64. റാസ്‌പുടിന്റെ അപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് നമ്പർ 20, മുറ്റത്ത്  കാഴ്ചയുള്ള മൂന്നാം നിലയിലായിരുന്നു, എന്നാൽ അടുത്തുള്ള Tsarskoe റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ . 1914 മെയ് മുതൽ അദ്ദേഹം ഈ 5 മുറികളുള്ള അപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ ഒരു വീട്ടുജോലിക്കാരിക്കും അവളുടെ മരുമകൾക്കും രണ്ട് പെൺമക്കൾക്കും ഒപ്പം താമസിച്ചു.]]

റാസ്പുടിന്റെ ബാല്യകാലത്തെക്കുറിച്ച് അധികം അറിയാത്തത് മരിയ കൈമാറി. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]].&lt;/ref&gt; മരിയ അവരുടെ കുടുംബപ്പേരിനെക്കുറിച്ച് തന്റെ ആശയങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു; റാസ്പുടിൻ.അവളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, അവൻ ഒരിക്കലും ഒരു സന്യാസി ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു നക്ഷത്രമാണ് . (അദ്ദേഹം ഒരു മൂപ്പനല്ലാത്തതിനാൽ, അദ്ദേഹത്തെ ഒരു തീർത്ഥാടകൻ എന്ന് വിളിക്കും.) മരിയയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, സാരെവിച്ച് അലക്സിയിൽ അവരുടെ പിതാവിന്റെ രോഗശാന്തി രീതികൾ കാന്തികതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതായിരുന്നു. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]], p. 33.&lt;/ref&gt; മരിയ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ഗ്രിഗറി ഖ്ലിസ്റ്റിയുടെ ആശയങ്ങൾ &quot;പരിശോധിച്ചു&quot;. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Moynahan|Moynahan]], p. 37.&lt;/ref&gt;

{{OldStyleDate|12 July|1914|29 June}} ന് ഖിയോണിയ ഗുസേവയുടെ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം റാസ്പുടിൻ ഒരിക്കലും സമാനമല്ലെന്ന് മരിയ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.&amp;nbsp;&amp;#x5B; [[Old Style and New Style dates|OS]]  &amp;#x5D;&amp;nbsp; . &lt;ref&gt;''Mon père Grigory Raspoutine. Mémoires et notes'' (par Marie Solovieff-Raspoutine) J. Povolozky &amp; Cie. Paris 1923; Matrena Rasputina, [http://www.lib.ru/MEMUARY/ZHZL/rasputin.txt ''Memoirs of The Daughter''], Moscow 2001. {{ISBN|5-8159-0180-6}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/5-8159-0180-6|5-8159-0180-6]] {{In lang|ru}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;M. Rasputin 1934 p. 12&quot;&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]], p. 12.&lt;/ref&gt; മരിയയും അമ്മയും പിതാവിനൊപ്പം ത്യുമെനിലെ ആശുപത്രിയിൽ പോയി. ഏഴ് ആഴ്ചകൾക്കുശേഷം, റാസ്പുടിൻ ആശുപത്രി വിട്ട് സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗിലേക്ക് മടങ്ങി. മരിയ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, അവളുടെ അച്ഛൻ ഡെസേർട്ട് വൈൻ കുടിക്കാൻ തുടങ്ങി. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]], p. 88.&lt;/ref&gt;

[[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം|ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] ജോർജിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ പൻഖഡ്‌സെയുമായി മരിയ ഹ്രസ്വമായി വിവാഹനിശ്ചയം നടത്തിയിരുന്നു. റാസ്പുടിന്റെ ഇടപെടൽ കാരണം പങ്കഡ്സെ യുദ്ധമുന്നണിയിലേക്ക് അയക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുകയും [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ്ബർഗ്|പെട്രോഗ്രാഡിലെ]] റിസർവ് ബറ്റാലിയനുകളിൽ സൈനികസേവനം നടത്തുകയും ചെയ്തു. &lt;ref&gt;Radzinsky, ''The Rasputin File,'' p. 385&lt;/ref&gt; ഓപ്പറയും സിനിസെല്ലി സർക്കസും സന്ദർശിക്കാൻ മരിയ ഇഷ്ടപ്പെട്ടു.

1916 ഡിസംബർ 17 ന്, റാസ്പുടിൻ &quot;ദി ലിറ്റിൽ വൺ&quot; എന്ന് വിളിച്ചിരുന്ന ഫെലിക്സ് യൂസുപോവ് സംഘടിപ്പിച്ച ഹൗസ് വാമിംഗ് പാർട്ടിക്കായി മൊയ്ക കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു. &lt;ref&gt;Radzinsky, ''The Rasputin File'', pp. 452–54&lt;/ref&gt; കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ആഴ്ചകളിലോ മാസങ്ങളിലോ യൂസുപോവ് പതിവായി റാസ്പുടിൻ സന്ദർശിച്ചിരുന്നു. &lt;ref&gt;Maria Rasputin, p. 13&lt;/ref&gt; അടുത്ത ദിവസം, രണ്ട് സഹോദരിമാരും തങ്ങളുടെ പിതാവിനെ കാണാനില്ലെന്ന് അന്ന വൈരുബോവയോട് പറഞ്ഞു. ബോൾഷോയ് പെട്രോവ്സ്കി പാലത്തിന്റെ പാരപെറ്റിലും റാസ്പുടിന്റെ ഗാലോഷുകളിലൊന്നും പാലത്തിന്റെ കൂമ്പാരത്തിനിടയിൽ കുടുങ്ങിയ രക്തത്തിന്റെ അംശം കണ്ടെത്തി. ബൂട്ട് പിതാവിന്റേതാണെന്ന് മരിയയും സഹോദരിയും സ്ഥിരീകരിച്ചു. &lt;ref&gt;Radzinsky, ''The Rasputin File,'' pp. 452–54&lt;/ref&gt;

ഗുസേവയുടെ ആക്രമണത്തിന് ശേഷം, തന്റെ പിതാവിന് ഹൈപ്പർ അസിഡിറ്റി ഉണ്ടാകുകയും പഞ്ചസാര ഉപയോഗിച്ച് ഒന്നും ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്തുവെന്ന് മരിയ ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]], pp. 12, 71, 111.&lt;/ref&gt; അവളും അവളുടെ പിതാവിന്റെ മുൻ സെക്രട്ടറി സിമനോവിച്ചും അവൻ വിഷം കഴിച്ചതായി സംശയിച്ചു. &lt;ref&gt;A. Simanotwitsch (1928) ''Rasputin. Der allmächtige Bauer''. p. 37&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Radzinsky2000|Radzinsky (2000)]], p. 477.&lt;/ref&gt; ഫെലിക്‌സ് യൂസുപോവ് തന്റെ പിതാവിനോടുള്ള സ്വവർഗരതിയെ കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചത് മരിയയാണ്. ഇത് നിഷേധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അയാൾ കൊലചെയ്യപ്പെട്ടു എന്നാണ് അവരുടെ പക്ഷം. യൂസുപോവ് റാസ്പുടിൻ ആകർഷകമാണെന്ന് ഫ്യൂർമാൻ വിശ്വസിക്കുന്നില്ല. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrmann|Fuhrmann]], p. 204.&lt;/ref&gt;

അലക്‌സാണ്ടർ കൊട്ടാരത്തിനും ചുറ്റുമുള്ള പാർക്കിനും അടുത്തുള്ള വൈരുബോവയുടെ പൂന്തോട്ടത്തിൽ റാസ്‌പുടിന്റെ ശ്മശാനത്തിൽ റാസ്‌പുടിന്റെ രണ്ട് പെൺമക്കൾ ഉണ്ടായിരുന്നോ എന്ന് വ്യക്തമല്ല, എന്നിരുന്നാലും മരിയ താനാണ്. &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Rasputin|Rasputin]], p. 16&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Maria Rasputin#Fuhrman|Fuhrmann]], p. 222&lt;/ref&gt; രണ്ട് സഹോദരിമാരെ അലക്‌സാന്ദ്ര കൊട്ടാരത്തിൽ നാല് ഗ്രാൻഡ് ഡച്ചസുമാരോടൊപ്പം കളിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു, പലപ്പോഴും OTMA എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനിടയിൽ, മരിയയും അവളുടെ സഹോദരിയും അവളുടെ ഫ്രഞ്ച് ടീച്ചറുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഒരു ചെറിയ അപ്പാർട്ട്മെന്റിലേക്ക് മാറി. അവർക്ക് ഓരോരുത്തർക്കും 50,000 റൂബിൾസ് അലവൻസ് ലഭിച്ചു. 1917 ഏപ്രിലിൽ അവരുടെ അമ്മ പോക്രോവ്സ്കോയിയിലേക്ക് മടങ്ങി. അടുത്ത ദിവസം, രണ്ട് സഹോദരിമാരെ ടൗറൈഡ് കൊട്ടാരത്തിൽ പൂട്ടിയിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്തു. ബോറിസ് സോളോവീവ് അവരുടെ മോചനം നേടുന്നതിൽ വിജയിച്ചു.

==അവലംബം==</text>
      <sha1>jln7yy3i0q3dd1f90ipvcadpx074689</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മരുന്നീശ്വരർ ക്ഷേത്രം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>604969</id>
    <revision>
      <id>4632193</id>
      <parentid>4012462</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T02:29:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10120" sha1="k9lh89sdbn6fg4pggtrdpd40w93a8wa" xml:space="preserve">{{prettyurl/wikidata}}{{Infobox Hindu temple
| name               = Marundeeswarar Temple
| image              = marundeeswarar7.jpg
| alt                = 
| caption            = Marundeeswarar Temple and Tank in the morning sunlight
| map_type        = India Tamil Nadu
| map_caption        = Location in Tamil Nadu
| coordinates        = {{coord|12|59|08|N|80|15|41|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| country            = [[India]]
| state     = [[Tamil Nadu]]
| district           = 
| locale             = [[Tiruvanmiyur]], [[Chennai]]
| elevation_m        = 
| deity      = Marundeeswarar ([[Shiva]])
| festivals= Panguni Brahmmotsavam in March- April, Shivrathri in February–March&lt;ref&gt;{{cite web|title=Festivals of the temple|url=http://www.marundeeswarartemple.tnhrce.in/festival-marndesswar.html|year=2014|publisher=Marundeeswarar Temple administration|access-date=6 January 2016|archive-date=2016-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220102442/http://www.marundeeswarartemple.tnhrce.in/festival-marndesswar.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| architecture       = [[Tamil architecture]]
| temple_quantity  = 
| monument_quantity= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = [[Cholas]]
| website            = 
}}
ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ ബീച്ചിനോട് ചേർന്ന് ചെന്നൈയിലെ തിരുവാൻമിയൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ശിവക്ഷേത്രമാണ് '''മരുന്നീശ്വരർ ക്ഷേത്രം'''. ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ശൈവ സന്യാസിമാർ, അപ്പർ, തിരുജ്ഞാന സംബന്ധർ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ കീർത്തനങ്ങളാൽ ക്ഷേത്രത്തെ മഹത്വപ്പെടുത്തിയ 275 പാടൽപെട്ര സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. 11-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജാക്കന്മാർ ഈ ക്ഷേത്രം വിപുലീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;matters&quot;/&gt;  ക്ഷേത്രത്തിന് ഏഴ് നിലകളുള്ള രണ്ട് ഗോപുരങ്ങളും, ഒരു വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളം എന്നിവയുണ്ട്.  ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം 1 ഏക്കറാണ്. രോഗബാധിതർക്കുള്ള രോഗശമന ആരാധനാലയമാണ് മരുന്ദീശ്വരർ ക്ഷേത്രം.

ക്ഷേത്രത്തിൽ രാവിലെ 5:30 മുതൽ രാത്രി 10 വരെ വിവിധ സമയങ്ങളിലായി ആറ് ദൈനംദിന പൂജകളും അതിന്റെ കലണ്ടറിൽ പന്ത്രണ്ട് വാർഷിക ഉത്സവങ്ങളും ഉണ്ട്. 9-ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചോള രാജവംശത്തിന്റെ കാലത്താണ് ഇന്നത്തെ കൊത്തുപണികൾ ചെയ്തത്. എന്നാൽ പിന്നീടുള്ള വിപുലീകരണങ്ങൾ വിജയനഗര ഭരണാധികാരികളുടേതാണ്. തമിഴ്‌നാട് സർക്കാരിന്റെ ഹിന്ദു റിലീജിയസ് ആൻഡ് ചാരിറ്റബിൾ എൻഡോവ്‌മെന്റ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിപാലനവും നടത്തിപ്പും. പുനരുദ്ധാരണത്തിനു ശേഷമുള്ള ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പ്രതിഷ്ഠ 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടത്തി. ഇതിനുമുൻപ് 2008 മെയ് മാസത്തിലായിരുന്നു പുനഃരുദ്ധാരണം നടന്നത്.

== ഇതിഹാസം ==
[[File:Thiruvanmiyur5.jpg|250px|left|thumb|മരുന്ദീശ്വരർ ശ്രീകോവിൽ]]
വിവിധ ഔഷധസസ്യങ്ങളുടെ രോഗശാന്തി ഗുണങ്ങളെക്കുറിച്ച് അഗസ്ത്യമുനിക്ക് നൽകിയതിനാലാണ് മരുന്നീശ്വരർ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.&lt;ref name=&quot;matters&quot;&gt;[[#Hodgetts|Hodgetts 2008]], p.55&lt;/ref&gt;  അന്നുമുതൽ രോഗങ്ങളും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളും ഉള്ളവരുടെ ആരാധനാലയമാണ് മരുന്ദീശ്വർ ക്ഷേത്രം.&lt;ref name=&quot;ttdc&quot;&gt;{{cite web|title=Tamil Nadu Tourism Newsletter March 2009|url=http://tamilnadutourism.org/pdf/NEWSLETTER-MARCH-2009.pdf|publisher=Tamil Nadu Tourism|page=2|date=Mar 2009|access-date=2012-06-18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120515202312/http://tamilnadutourism.org/pdf/NEWSLETTER-MARCH-2009.pdf|archive-date=2012-05-15}}&lt;/ref&gt;[[വാല്മീകി|വാൽമീകി മഹർഷി]] ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ശിവനെ ആരാധിച്ചിരുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=&quot;kamath&quot;&gt;[[#Kamath|Kamath 2002]], pp.40-41&lt;/ref&gt; വാല്മീകി ഇവിടെ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഈ സ്ഥലം  'തിരുവാൻമീകിയൂർ' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.  അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം തിരുവാൻമിയൂരിൽ വാൽമീകി നഗർ എന്നൊരു സ്ഥലമുണ്ട്. ഇപ്പോൾ ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് റോഡ് (ECR) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് മുനിയുടെ ഒരു ശ്രീകോവിലുമുണ്ട്.&lt;ref name=&quot;V.&quot;&gt;[[#V.|V. 2006]], p. 14&lt;/ref&gt;ഹനുമാൻ പൂജ ചെയ്ത ലിംഗം, ഇന്ദ്രന്റെ ശാപം പരിഹരിച്ച ലിംഗം (മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വരർ), സന്യാസി ഭരദ്വാജ പൂജ നടത്തിയ ലിംഗം എന്നിവ ഇവിടെയുണ്ട്. മാർക്കണ്ഡേയർ ഇവിടെ തപസ്സുചെയ്ത് ശിവനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് ഇവിടെ ശിവന് ഉത്സവം നടത്തി. കാമധേനു എന്ന പുണ്യ പശു ശിവലിംഗത്തിൽ പാൽ കൊണ്ട് വഴിപാട് നടത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്നതിനാൽ അധിപനായ ദേവനെ പൽവണ്ണനാഥർ എന്നും വിളിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്,  ദിവസവും സൂര്യാസ്തമയ സമയത്ത് സൂര്യന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും ആരാധനാക്രമങ്ങൾ ഇവിടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രധാന ആരാധനാലയം പടിഞ്ഞാറോട്ട് ദർശനമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.&lt;ref name=A&gt;{{cite book|title=Temples of South India|url=https://archive.org/details/templesofsouthin0000anan|first=Ambujam |last=Anantharaman|page=[https://archive.org/details/templesofsouthin0000anan/page/24 24]|publisher=East West Books (Madras)|year=2006|isbn=978-81-88661-42-8}}&lt;/ref&gt;

==ചിത്രശാല==
{{Commons category}}
&lt;gallery&gt;
File:Tiruvanmiyurmarundeesartemple2.jpg|ക്ഷേത്രക്കുളം
File:Maruntheswara Temple Gopuram.jpg|പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരം
File:Lord Maruntheswara Sannathi.jpg|ദേവാലയം
File:Tiruvanmiyurmarundeesartemple3.jpg|കൊടിമരം
File:Tiruvanmiyurmarundeesartemple5.jpg|മണ്ഡപം
File:Tiruvanmiyurmarundeesartemple6.jpg|ക്ഷേത്രമകുടം
&lt;/gallery&gt;

==Notes==
{{Portal|India|Hinduism}}
{{Reflist|20em}}

==References==
{{Refbegin|3}}
*{{Citation |last=Hodgetts|first=Jim Brayley|title=Madras Matters At Home in South India |year=2008|publisher=Hodgetts |isbn=978-1-4357-0887-7|url=https://books.google.com/books?id=jTbDI2N2lL4C&amp;q=marundeeswarar+temple&amp;pg=PA56|ref=Hodgetts}}.
*{{Citation |last=Kamath|first=Rina |title=Chennai |year=2000|publisher=Orient Longman Limited | location  =Chennai|isbn= 9788125013785|url=https://books.google.com/books?id=bw2vDg2fTrMC&amp;q=parthasarathy+temple+legend&amp;pg=PA31|ref=Kamath}}.
*{{Citation |last=V. |first=Subburaj |title=Tourist Guide to Chennai|year=2006|publisher=Sura Books | location  =Chennai|url=https://books.google.com/books?id=Wy9ZtMmsZmQC&amp;q=marundeeswarar+temple&amp;pg=PA14|isbn=81-7478-040-8|ref=V.}}.
{{Refend}}

== External links ==
* [https://web.archive.org/web/20071205081427/http://www.indiantemples.com/Tamilnadu/maruchen.html Website for temples of India]
* [https://web.archive.org/web/20071205081427/http://goppuradarisanam.blogspot.in/2017/10/marudeeswarar-temple-thiruvanmiyur.html Goppuradarisanam - Temple visits]
{{Chennai Topics}}
{{Places of worship in Chennai}}
{{Authority control}}

[[വർഗ്ഗം:തേവാരസ്തുതി ചെയ്യപ്പെട്ട ശിവക്ഷേത്രങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>k9lh89sdbn6fg4pggtrdpd40w93a8wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കരട്:ഗോപകുമാർ ആർ</title>
    <ns>118</ns>
    <id>605325</id>
    <revision>
      <id>4631959</id>
      <parentid>4584259</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <origin>4631959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30370" sha1="hh0yondjmtu4qwacyip7pwjw6g0t5dw" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name               = ഗോപകുമാർ ആർ
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ''' ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും) '''
| birth_date         = {{Birth date |1972|5|17}}
| birth_place        = [[ഓച്ചിറ]], [[കൊ‍​​​​ല്ലം]], [[കേരളം]] [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = ബിരുദം
| occupation         = [[ചിത്രകാരൻ]], [[ക്യൂറേറ്റർ]], [[ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്ന ആൾ 
| spouse             = പ്രിയ ഗോപകുമാർ 
| parents            = എൻ. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള, കെ. ജാനമ്മ
| children           = അഭിജിത് ഗോപകുമാർ, അൻവിത ഗോപകുമാർ
| signature          = 
}}

ഗോപകുമാർ ആർ ([[ഓച്ചിറ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]], 17 മെയ് 1972) ഒരു സമകാലിക ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്നയാളുമാണ്.&lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
[[File:R._Gopakumar.jpg|thumb|ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും)]]
[[File:R_Gopakumar-Curated_Artist-Sedition_Art_Platform.jpg|thumb|2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റായ ആർ. ഗോപകുമാർ, 'ദി വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ്' എന്ന തന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോയ്ക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.)]]
[[File:R. Gopakumar, Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019.jpg|thumb|ഏഫിമിറൽ വോയിഡ് - എലമെന്റുകൾ (ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം) - 2019, ഈ ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശിപ്പിച്ചത്: കാടാഫ്, ക്രിപ്‌റ്റോ ആൻഡ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ഫെയര്, പാരീസ്, ഫ്രാൻസ്.]]
[[File:The_Wild_Awakening1.png|thumb|വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് പരമ്പര, 2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ലോകപ്രശസ്ത സമകാലീന മുൻനിര ചിത്രകാരന്മാരോടൊത്തു പ്രദര്ശിക്കപ്പെട്ടു.]]

ഗോപകുമാർ ആർ [[കൊല്ലം]] ജില്ലയിൽ, [[ഓച്ചിറ]] പഞ്ചായത്തിൽ, [[ചങ്ങൻകുളങ്ങര]] യിൽ 1972-ൽ ജനിച്ചു. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷമുള്ള വരയ്ക്കാനുള്ള താല്പര്യവുമായി, അദ്ദേഹം പ്രമുഖ കലാകാരന്മാരായ മാധവൻ, സുരാസു എന്നിവരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ കലാ പഠനം ആരംഭിച്ചു. മാവേലിക്കരയിലെ [[രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ്]] ലെ ബിരുദം ലഭിച്ച ശേഷം, ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ആർട്ട് ഡിപ്ലോമ പഠിച്ചു.

2012-ൽ, ന്യൂയോർക്ക് ന്യൂയോർക്കിലെ [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക ആർട്ട് കോഴ്‌സിലും, നവ മാധ്യമ കലാ കോഴ്‌സിലും പങ്കെടുത്തു. സമകാലിക സാമൂഹ്യ, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്‌ഥിതീയ, പ്രശ്നങ്ങൾ  ആണ് ഗോപകുമാറിന്റെ കലയുടെ അടിസ്ഥാനം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ &quot;കലാസൃഷ്ടികൾ നമ്മുടെ ദൃശ്യ, ബൗദ്ധിക, സൗന്ദര്യാത്മക സംവേദനക്ഷമതകളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം പുതിയ ദൃശ്യ പ്രതിഭാസങ്ങളെ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കണമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.&quot; 

2007-ൽ [[ഇറ്റലി]] യിയിലെ ടൂറിനിൽ പ്രശസ്ത വെൽഷ് കവിയും എഴുത്തുകാരനും ആയ[[ഡിലൻ തോമസ്]]ന്റെ മകളായ[[എയ്‌റോൺവി തോമസ്]] സ്ഥാപിച്ച ഇമാജിൻ &amp; പോയസിയ എന്ന കലാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ [[ഇന്ത്യ]] യുടെയും [[ബഹ്‌റൈൻ]] യും പ്രതിനിധി ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html&lt;/ref&gt;

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ [[സാച്ചി ഗാലറി]] യിലെ [[മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] പ്രൈസിനും വേണ്ടിയുള്ള ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ജൂറി അംഗങ്ങൾ: സംവിധായകൻ [[ബാസ് ലുഹ്‌മാൻ]], കലാകാരന്മാരായ [[ഷെസാദ് ദാവൂദ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[സിണ്ടി ഷെർമാൻ]], സാച്ചി ഗാലറി സിഇഒ [[നൈജൽ ഹർസ്റ്റ്]] എന്നിവരായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

[[ഇറ്റലി]], [[സ്വീഡൻ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[യുഎസ്എ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[ബൾഗേറിയ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[ഉക്രെയ്ൻ]], [[ബഹ്റൈൻ]], [[സ്പെയിൻ]], [[ഇന്ത്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന പ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2015, [[ബാംഗ്ലൂർ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]], ബാച്ചിലർ ഓഫ് വിഷ്വൽ ആർട്‌സ് ബിരുദത്തിനുള്ള പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്]] ആന്റ് ടെക്‌നോളജി എന്ന അക്കാദമിക് കോഴ്‌സിൽ ഗോപകുമാർ ആറിന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് പ്രാക്ടീസും ജീവചരിത്രവും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2022-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926011719/https://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

2022 മുതൽ, ഇന്ത്യൻ ഏരിയയിലെ ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായ ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref&gt;https://techspressionism.com/nodes/?fbclid=IwAR0SYvG9i2uL-b3AExlF1pdUQMbbuTZdQzWWXnyBVD-76Pv1nG81rXie75k/Founders&lt;/ref&gt;, ഈ പ്രസ്ഥാനത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ സൂചികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/Artists&lt;/ref&gt; ആത്മനിഷ്ഠവും വൈകാരികവുമായ ഉള്ളടക്കം അറിയിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരെ വിവരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ ആർട്ട് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ പദമായാണ് ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസം അവതരിപ്പിച്ചത്.

വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പരമ്പര 2025 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് പ്രമുഖ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൊന്നായ സെഡിഷനിൽ അവരുടെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. [[ഡാമിയൻ ഹിർസ്റ്റ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[ഷെപ്പേർഡ് ഫെയറി]], [[യോക്കോ ഓനോ]], [[ജെന്നി ഹോൾസർ]], [[വിം വെൻഡേഴ്‌സ്]], [[ബിൽ വിയോള]], [[ആരോൺ കോബ്ലിൻ]], [[റെഫിക് അനഡോൾ]], [[ഐസക് ജൂലിയൻ]] തുടങ്ങി നിരവധി പ്രശസ്ത സമകാലിക കലാകാരന്മാരുടെ കൃതികൾ ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്നത്തെ കലാകാരന്മാരുടെ നൂതനമായ മനോഭാവം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിലെ ഒരു സുപ്രധാന നിമിഷമാണ് ഈ ലോഞ്ച്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== പ്രദർശനങ്ങൾ ==
[[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009
കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആർട്ട് ഗാലറി യുഎസ്‌എയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവർ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.]]
[[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണാ ലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ആർട്ടിൽ രചിച്ച മൾട്ടി ലെയർഡഡ് ഡിജിറ്റൽ കല. ഈ ചിത്രം ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ് ഇൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.]]

* 2026 കലാ-കവിതാ മത്സരം – “സൃഷ്ടിപരത്വം, പൈതൃകം, ചികിത്സ എന്നിവയുടെ ആഘോഷം” ബിർലാൻഡ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 11-ാം സ്ഥാപക വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ആഫ്രിക്കയിലെ ബിർ ത്വിൽ.

* 2026 സെഡിഷൻ സ്റ്റുഡിയോ – ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രദർശനം – ആർട്ട്’ഓട്ടൽ, ലണ്ടൻ, ഹോക്‌സ്റ്റൺ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://artotel.com/en/hotels/london/hoxton/event/sedition-studio/}}&lt;/ref&gt;

* 2026 “ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!” // ടെക്‌സ്‌പ്രെഷനിസം, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശനം, സമർക്കന്ദ്, ഖാർശി (യു.എസ്. എംബസി, ദി അമേരിക്കൻ കോർണർ).

* 2025 സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സെക്ഷൻ. ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാകാരന്മാരുടെ അസാധാരണമായ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://seditionart.com/users/144454/}}&lt;/ref&gt;

2025/2026 — “ദി റാങ് ബിയന്നാലെ”, സ്പെയിനിലെ അലിക്കാന്റെയിൽ. (പ്രോജക്ടുകൾ: “പ്രേയേഴ്സ് ടു എഐ – ചാപ്റ്റർ വൺ”, “ലോ സിഎഫ്ജി പ്രോജക്ട്”, “മെറ്റാടോപിയ”)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/PrayersToAi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/LowCFG}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/Metatopia}}&lt;/ref&gt;

* 2025 &quot;ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!&quot; // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്ട്, ഉർഗെഞ്ച്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism-texekspressionizm.blogspot.com/}}&lt;/ref&gt;

* 2025 ആർട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് നോൺ വയലൻസ്, കാസ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, കൊച്ചി, കേരളം, ഇന്ത്യ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace}}&lt;/ref&gt; 

* 2025 ഹലോ, ചെൽസി! // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, ഹഡ്‌സൺ ഗിൽഡ് ഗാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism.com/chelsea/}}&lt;/ref&gt;

* 2024, മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ്, അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2024 “ഹലോ ബ്രൂക്ലിൻ!” // ടെക്സ്പ്രഷനിസം 2024, കിംഗ്സ്ബറോ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ബ്രൂക്ലിൻ, യുഎസ്എ&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism.com/wp-content/uploads/2024/08/HELLO_BROOKLYN_TECHSPRESSIONISM_2024CATALOG.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2023/2024 ദി റോംഗ് ബിനാലെ, അലികാന്റെ, സ്പെയിൻ&lt;ref&gt;https://thewrong.org/Cyberiana&lt;/ref&gt;

* 2021 കഡാഫ്, സമകാലിക, ഡിജിറ്റൽ കലാമേള, - [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works&lt;/ref&gt;

* 2021 വി-ആർട്ട് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് സ്പേസ്ഷിപ്പ് എക്സിബിഷൻ – [[ഉക്രെയ്ൻ]]&lt;ref&gt;https://arte8lusso.net/art/art-spaceship}}&lt;/ref&gt;

* 2021 വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ, ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ, [[ലണ്ടൻ]], [[യുകെ]].

* 2020 മൺസൂൺ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റ്, കേരളം, ഇന്ത്യ.

* 2020 കലാ ശില്പശാലയും പ്രദർശനവും മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 151-ാം ജന്മവാർഷികം, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, [[ന്യൂഡൽഹി]], ഇന്ത്യ

* 2019-ലെ മൂന്നാമത്തെ കലാ ഭൂകമ്പം ക്യോട്ടോ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി ബിനാലെ, [[ജപ്പാൻ]].

* 2019 ഒബ്ജക്റ്റിഫൈഡ് 2019 സിഐസിഎ മ്യൂസിയം, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]].

* 2016 ലെ ആർട്ട് റൈസ് സവന്നയുടെ ഗിഫ് ഫെസ്റ്റിവൽ, സവന്ന, [[ജോർജിയ]].

* 2016 അലർട്ട് അല്ല അലാറം - അവതരണത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, ദർബാർ ഹാൾ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Sending-an-Alert-not-an-Alarm/2016/01/20/article3234748.ece|title=Alert{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Not Alarm - Unpresentable in Presentation&lt;/ref&gt;

* 2015 വാസ്തു - പ്രകടനാനന്തര വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, നാണപ്പ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=Vastu – Dialogues on Post-Performance Object&lt;/ref&gt;

* 2015 [[സോഫിയ]] അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്&amp;nbsp;– ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]].&lt;ref&gt;https://novini.bg/razvlecheniq/kultura/279865|title=Sofia{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Underground – International Performance Art Festival - 2015&lt;/ref&gt;

* 2014 ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ, [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]], [[കൊച്ചി]], [[ഇന്ത്യ]] (പ്രദർശനവും, താമസവും).&lt;ref&gt;http://criticaljuncture.info&lt;/ref&gt;

* 2014 ടേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, യുകെ - സോഴ്‌സ് സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ് ലൈറ്റ് ഡിസ്‌പ്ലേ - ടെക്‌സ്‌ചർ &amp; കൊളാഷ് എക്സിബിഷൻ.

* 2014 ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട്, ട്യൂൺ ലൈബ്രറി, [[സാർപ്സ്ബർഗ്]], [[നോർവേ]].

* 2014 [[സാച്ചി ഗാലറി]], സാച്ചി ആർട്ട്, [[ഗൂഗിൾ]] + ദി മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പ്രൈസ് എക്സിബിഷൻ, [[സാച്ചി ഗാലറി]], [[ലണ്ടൻ]], യുകെ.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

* 2014 സീസർ ഗാർസിയ (ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ട് കളക്ഷൻ) സാച്ചി ആർട്ട് ഓൺലൈൻ

* 2013 ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത, ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്തത്, ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, [[ടൂറിൻ]], [[ഇറ്റലി]].

* 2013-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്കയിലെ ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്ത 2013-ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത.

* 2013 കളേഴ്‌സ് - പീസ് &amp; സോളിഡാരിറ്റി, അർജാങ്സ് ബിബ്ലിയോടെക്, ഗാലറി പാസജൻ, സ്വീഡൻ.

* 2012-ൽ ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിയുടെ കവിതാ പ്രദർശനം - ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2012 ഇമാജിൻ &amp; പോയേഷ്യ ബ്യൂസോയിൽ: ഗിയാൻപിയറോ ആക്റ്റിസും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും - മുനിസിപ്പൽ സൈബർസ്‌പേസ് ബ്യൂസോയിൽ, ഫ്രാൻസ്.

* 2011-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഏകീകരണത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എക്സിബിഷൻ - ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിക്ക് ആദരാഞ്ജലി.

* 2011-ൽ ഗ്രാഫിക്ക മൻസോണി കണ്ടംപററി ആർട്ട് ഗാലറി, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2010 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലായ്മ [[ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലെ]] യോക്കോ ഓനോയുടെ വിഷ് ട്രീയുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രിന്റ്.

* * 2010 &quot;നേച്ചർ &amp; നർച്ചർ&quot;, [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സെക്സ്, ജെൻഡർ, ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] ആർട്ട് ഗാലറി, [[യുഎസ്എ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031035653/https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 2010 ലെ രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനവും മത്സരവും, മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട്, [[ബ്രൂക്ലിൻ]] ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2009 ലെ കലാ പ്രദർശനം, ഐഎസ്ഇ കൾച്ചറൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2000 [[ബഹ്‌റൈൻ നാഷണൽ മ്യൂസിയം]], [[മനാമ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]].

* 1996 [[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ.

* 1991 - 1995 [[രാജ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സ്]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]].
== വെബ്സൈറ്റ് ==
* http://www.gopakumar.in

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] എഡ്യൂക്കേഷണൽ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പദ്ധതി]]
* ലിഡിയ ചിയാരെല്ലി ''ഇമാജിൻ &amp; പൊസിയ - പുരോഗതിയിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം - '' ഒരു ക്രോസ്-കൾച്ചറൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പതിപ്പ്, മെറിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ISBN 978-0-89304-994-2

* പി.കെ (പ്രദീപ് കെ.ആർ. മഹേശ്വരി) - ആർട്ടിസ്റ്റ് എക്സ്പോസ്ഡ് - ആർ. ഗോപകുമാർ - ഗുണസ് പബ്ലിഷിംഗ് - ഇന്ത്യ, 2010 - ISBN 978-1-4505-5907-2

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, ഒന്നാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4415-7085-7

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, രണ്ടാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4500-4995-5

* MOCA: മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട് - രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനം 2010, ബ്രൂക്ലിൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഡോണാർച്ചർ.[http://www.blurb.com/bookstore/detail/1587141]

* അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലിക കലാകാരന്മാർ - ഓൾഗ അന്റോണിയാഡോയും ഈവ് ലെമോണിഡോയും ചേർന്ന് 2010

* എബിസി ഓഫ് അർട്ണർഷിപ് , വാല്യം, 2, പ്രദീപ് കെ. മഹേശ്വരി, 2009 ISBN 978-1-4421-9309-3

* സെർബിയയിലെ നോവി സാഡ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജേണൽ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ, വാല്യം 9, E-ISSN 2217-9860

* ഡിജിറ്റൽ ആർട്ടിലേക്കുള്ള ആമുഖം [https://he.kendallhunt.com/node/45613]

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട് ആൻഡ് പെയിന്റിംഗ്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132310952

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132339939

* ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ആർട്സ് ആൻഡ് മൈൻഡ്സ്, വാല്യം 1, നമ്പർ 1 - ജൂൺ 2015[https://issuu.com/jumboartsinternational/docs/jcam_draft_10]

* മനോഹരമായ ഒരു ചോദ്യം: പ്രകൃതിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപകൽപ്പന കണ്ടെത്തൽ - [[ഫ്രാങ്ക് വിൽസെക്]] ISBN 9781594205262 [https://www.amazon.com/Beautiful-Question-Finding-Natures-Design/dp/1594205264/ref=mt_hardcover]

* പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും കലയും: പോസ്റ്റ്ഡിജിറ്റലിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ISBN 949230208X [https://www.amazon.de/New-Aesthetic-Art-Constellations-Postdigital/dp/949230208X]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* http://www.gopakumar.in
* http://www.itv.com/news/london/story/2014-04-16/saatchi-gallery-exhibits-finalists-in-new-competitionExhibits
* http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306034235/http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize |date=2014-03-06 }}
* http://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf
* https://itsartlaw.org/2019/12/05/lets-get-digital/
* https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313044327/https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ |date=2024-03-13 }}

{{Painters from Kerala}}
[[:വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കൊ‍​​​​ല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>hh0yondjmtu4qwacyip7pwjw6g0t5dw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631962</id>
      <parentid>4631959</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <comment>/* പ്രദർശനങ്ങൾ */</comment>
      <origin>4631962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30373" sha1="mpip0aqn8o4flbw9qmb4usvik8muzl4" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name               = ഗോപകുമാർ ആർ
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ''' ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും) '''
| birth_date         = {{Birth date |1972|5|17}}
| birth_place        = [[ഓച്ചിറ]], [[കൊ‍​​​​ല്ലം]], [[കേരളം]] [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = ബിരുദം
| occupation         = [[ചിത്രകാരൻ]], [[ക്യൂറേറ്റർ]], [[ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്ന ആൾ 
| spouse             = പ്രിയ ഗോപകുമാർ 
| parents            = എൻ. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള, കെ. ജാനമ്മ
| children           = അഭിജിത് ഗോപകുമാർ, അൻവിത ഗോപകുമാർ
| signature          = 
}}

ഗോപകുമാർ ആർ ([[ഓച്ചിറ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]], 17 മെയ് 1972) ഒരു സമകാലിക ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്നയാളുമാണ്.&lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
[[File:R._Gopakumar.jpg|thumb|ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും)]]
[[File:R_Gopakumar-Curated_Artist-Sedition_Art_Platform.jpg|thumb|2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റായ ആർ. ഗോപകുമാർ, 'ദി വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ്' എന്ന തന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോയ്ക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.)]]
[[File:R. Gopakumar, Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019.jpg|thumb|ഏഫിമിറൽ വോയിഡ് - എലമെന്റുകൾ (ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം) - 2019, ഈ ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശിപ്പിച്ചത്: കാടാഫ്, ക്രിപ്‌റ്റോ ആൻഡ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ഫെയര്, പാരീസ്, ഫ്രാൻസ്.]]
[[File:The_Wild_Awakening1.png|thumb|വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് പരമ്പര, 2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ലോകപ്രശസ്ത സമകാലീന മുൻനിര ചിത്രകാരന്മാരോടൊത്തു പ്രദര്ശിക്കപ്പെട്ടു.]]

ഗോപകുമാർ ആർ [[കൊല്ലം]] ജില്ലയിൽ, [[ഓച്ചിറ]] പഞ്ചായത്തിൽ, [[ചങ്ങൻകുളങ്ങര]] യിൽ 1972-ൽ ജനിച്ചു. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷമുള്ള വരയ്ക്കാനുള്ള താല്പര്യവുമായി, അദ്ദേഹം പ്രമുഖ കലാകാരന്മാരായ മാധവൻ, സുരാസു എന്നിവരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ കലാ പഠനം ആരംഭിച്ചു. മാവേലിക്കരയിലെ [[രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ്]] ലെ ബിരുദം ലഭിച്ച ശേഷം, ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ആർട്ട് ഡിപ്ലോമ പഠിച്ചു.

2012-ൽ, ന്യൂയോർക്ക് ന്യൂയോർക്കിലെ [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക ആർട്ട് കോഴ്‌സിലും, നവ മാധ്യമ കലാ കോഴ്‌സിലും പങ്കെടുത്തു. സമകാലിക സാമൂഹ്യ, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്‌ഥിതീയ, പ്രശ്നങ്ങൾ  ആണ് ഗോപകുമാറിന്റെ കലയുടെ അടിസ്ഥാനം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ &quot;കലാസൃഷ്ടികൾ നമ്മുടെ ദൃശ്യ, ബൗദ്ധിക, സൗന്ദര്യാത്മക സംവേദനക്ഷമതകളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം പുതിയ ദൃശ്യ പ്രതിഭാസങ്ങളെ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കണമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.&quot; 

2007-ൽ [[ഇറ്റലി]] യിയിലെ ടൂറിനിൽ പ്രശസ്ത വെൽഷ് കവിയും എഴുത്തുകാരനും ആയ[[ഡിലൻ തോമസ്]]ന്റെ മകളായ[[എയ്‌റോൺവി തോമസ്]] സ്ഥാപിച്ച ഇമാജിൻ &amp; പോയസിയ എന്ന കലാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ [[ഇന്ത്യ]] യുടെയും [[ബഹ്‌റൈൻ]] യും പ്രതിനിധി ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html&lt;/ref&gt;

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ [[സാച്ചി ഗാലറി]] യിലെ [[മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] പ്രൈസിനും വേണ്ടിയുള്ള ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ജൂറി അംഗങ്ങൾ: സംവിധായകൻ [[ബാസ് ലുഹ്‌മാൻ]], കലാകാരന്മാരായ [[ഷെസാദ് ദാവൂദ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[സിണ്ടി ഷെർമാൻ]], സാച്ചി ഗാലറി സിഇഒ [[നൈജൽ ഹർസ്റ്റ്]] എന്നിവരായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

[[ഇറ്റലി]], [[സ്വീഡൻ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[യുഎസ്എ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[ബൾഗേറിയ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[ഉക്രെയ്ൻ]], [[ബഹ്റൈൻ]], [[സ്പെയിൻ]], [[ഇന്ത്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന പ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2015, [[ബാംഗ്ലൂർ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]], ബാച്ചിലർ ഓഫ് വിഷ്വൽ ആർട്‌സ് ബിരുദത്തിനുള്ള പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്]] ആന്റ് ടെക്‌നോളജി എന്ന അക്കാദമിക് കോഴ്‌സിൽ ഗോപകുമാർ ആറിന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് പ്രാക്ടീസും ജീവചരിത്രവും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2022-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926011719/https://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

2022 മുതൽ, ഇന്ത്യൻ ഏരിയയിലെ ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായ ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref&gt;https://techspressionism.com/nodes/?fbclid=IwAR0SYvG9i2uL-b3AExlF1pdUQMbbuTZdQzWWXnyBVD-76Pv1nG81rXie75k/Founders&lt;/ref&gt;, ഈ പ്രസ്ഥാനത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ സൂചികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/Artists&lt;/ref&gt; ആത്മനിഷ്ഠവും വൈകാരികവുമായ ഉള്ളടക്കം അറിയിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരെ വിവരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ ആർട്ട് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ പദമായാണ് ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസം അവതരിപ്പിച്ചത്.

വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പരമ്പര 2025 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് പ്രമുഖ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൊന്നായ സെഡിഷനിൽ അവരുടെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. [[ഡാമിയൻ ഹിർസ്റ്റ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[ഷെപ്പേർഡ് ഫെയറി]], [[യോക്കോ ഓനോ]], [[ജെന്നി ഹോൾസർ]], [[വിം വെൻഡേഴ്‌സ്]], [[ബിൽ വിയോള]], [[ആരോൺ കോബ്ലിൻ]], [[റെഫിക് അനഡോൾ]], [[ഐസക് ജൂലിയൻ]] തുടങ്ങി നിരവധി പ്രശസ്ത സമകാലിക കലാകാരന്മാരുടെ കൃതികൾ ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്നത്തെ കലാകാരന്മാരുടെ നൂതനമായ മനോഭാവം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിലെ ഒരു സുപ്രധാന നിമിഷമാണ് ഈ ലോഞ്ച്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== പ്രദർശനങ്ങൾ ==
[[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009
കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആർട്ട് ഗാലറി യുഎസ്‌എയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവർ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.]]
[[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണാ ലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ആർട്ടിൽ രചിച്ച മൾട്ടി ലെയർഡഡ് ഡിജിറ്റൽ കല. ഈ ചിത്രം ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ് ഇൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.]]

* 2026 കലാ-കവിതാ മത്സരം – “സൃഷ്ടിപരത്വം, പൈതൃകം, ചികിത്സ എന്നിവയുടെ ആഘോഷം” ബിർലാൻഡ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 11-ാം സ്ഥാപക വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ആഫ്രിക്കയിലെ ബിർ ത്വിൽ.

* 2026 സെഡിഷൻ സ്റ്റുഡിയോ – ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രദർശനം – ആർട്ട്’ഓട്ടൽ, ലണ്ടൻ, ഹോക്‌സ്റ്റൺ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://artotel.com/en/hotels/london/hoxton/event/sedition-studio/}}&lt;/ref&gt;

* 2026 “ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!” // ടെക്‌സ്‌പ്രെഷനിസം, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശനം, സമർക്കന്ദ്, ഖാർശി (യു.എസ്. എംബസി, ദി അമേരിക്കൻ കോർണർ).

* 2025 സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സെക്ഷൻ. ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാകാരന്മാരുടെ അസാധാരണമായ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://seditionart.com/users/144454/}}&lt;/ref&gt;

* 2025/2026 — “ദി റാങ് ബിയന്നാലെ”, സ്പെയിനിലെ അലിക്കാന്റെയിൽ. (പ്രോജക്ടുകൾ: “പ്രേയേഴ്സ് ടു എഐ – ചാപ്റ്റർ വൺ”, “ലോ സിഎഫ്ജി പ്രോജക്ട്”, “മെറ്റാടോപിയ”)&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/PrayersToAi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/LowCFG}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://thewrong.org/Metatopia}}&lt;/ref&gt;

* 2025 &quot;ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!&quot; // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്ട്, ഉർഗെഞ്ച്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism-texekspressionizm.blogspot.com/}}&lt;/ref&gt;

* 2025 ആർട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് നോൺ വയലൻസ്, കാസ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, കൊച്ചി, കേരളം, ഇന്ത്യ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace}}&lt;/ref&gt; 

* 2025 ഹലോ, ചെൽസി! // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, ഹഡ്‌സൺ ഗിൽഡ് ഗാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism.com/chelsea/}}&lt;/ref&gt;

* 2024, മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ്, അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ.&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2024 “ഹലോ ബ്രൂക്ലിൻ!” // ടെക്സ്പ്രഷനിസം 2024, കിംഗ്സ്ബറോ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ബ്രൂക്ലിൻ, യുഎസ്എ&lt;ref&gt;{{Cita web|url=https://techspressionism.com/wp-content/uploads/2024/08/HELLO_BROOKLYN_TECHSPRESSIONISM_2024CATALOG.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2023/2024 ദി റോംഗ് ബിനാലെ, അലികാന്റെ, സ്പെയിൻ&lt;ref&gt;https://thewrong.org/Cyberiana&lt;/ref&gt;

* 2021 കഡാഫ്, സമകാലിക, ഡിജിറ്റൽ കലാമേള, - [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works&lt;/ref&gt;

* 2021 വി-ആർട്ട് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് സ്പേസ്ഷിപ്പ് എക്സിബിഷൻ – [[ഉക്രെയ്ൻ]]&lt;ref&gt;https://arte8lusso.net/art/art-spaceship}}&lt;/ref&gt;

* 2021 വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ, ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ, [[ലണ്ടൻ]], [[യുകെ]].

* 2020 മൺസൂൺ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റ്, കേരളം, ഇന്ത്യ.

* 2020 കലാ ശില്പശാലയും പ്രദർശനവും മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 151-ാം ജന്മവാർഷികം, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, [[ന്യൂഡൽഹി]], ഇന്ത്യ

* 2019-ലെ മൂന്നാമത്തെ കലാ ഭൂകമ്പം ക്യോട്ടോ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി ബിനാലെ, [[ജപ്പാൻ]].

* 2019 ഒബ്ജക്റ്റിഫൈഡ് 2019 സിഐസിഎ മ്യൂസിയം, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]].

* 2016 ലെ ആർട്ട് റൈസ് സവന്നയുടെ ഗിഫ് ഫെസ്റ്റിവൽ, സവന്ന, [[ജോർജിയ]].

* 2016 അലർട്ട് അല്ല അലാറം - അവതരണത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, ദർബാർ ഹാൾ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Sending-an-Alert-not-an-Alarm/2016/01/20/article3234748.ece|title=Alert{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Not Alarm - Unpresentable in Presentation&lt;/ref&gt;

* 2015 വാസ്തു - പ്രകടനാനന്തര വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, നാണപ്പ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=Vastu – Dialogues on Post-Performance Object&lt;/ref&gt;

* 2015 [[സോഫിയ]] അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്&amp;nbsp;– ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]].&lt;ref&gt;https://novini.bg/razvlecheniq/kultura/279865|title=Sofia{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Underground – International Performance Art Festival - 2015&lt;/ref&gt;

* 2014 ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ, [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]], [[കൊച്ചി]], [[ഇന്ത്യ]] (പ്രദർശനവും, താമസവും).&lt;ref&gt;http://criticaljuncture.info&lt;/ref&gt;

* 2014 ടേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, യുകെ - സോഴ്‌സ് സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ് ലൈറ്റ് ഡിസ്‌പ്ലേ - ടെക്‌സ്‌ചർ &amp; കൊളാഷ് എക്സിബിഷൻ.

* 2014 ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട്, ട്യൂൺ ലൈബ്രറി, [[സാർപ്സ്ബർഗ്]], [[നോർവേ]].

* 2014 [[സാച്ചി ഗാലറി]], സാച്ചി ആർട്ട്, [[ഗൂഗിൾ]] + ദി മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പ്രൈസ് എക്സിബിഷൻ, [[സാച്ചി ഗാലറി]], [[ലണ്ടൻ]], യുകെ.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

* 2014 സീസർ ഗാർസിയ (ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ട് കളക്ഷൻ) സാച്ചി ആർട്ട് ഓൺലൈൻ

* 2013 ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത, ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്തത്, ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, [[ടൂറിൻ]], [[ഇറ്റലി]].

* 2013-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്കയിലെ ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്ത 2013-ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത.

* 2013 കളേഴ്‌സ് - പീസ് &amp; സോളിഡാരിറ്റി, അർജാങ്സ് ബിബ്ലിയോടെക്, ഗാലറി പാസജൻ, സ്വീഡൻ.

* 2012-ൽ ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിയുടെ കവിതാ പ്രദർശനം - ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2012 ഇമാജിൻ &amp; പോയേഷ്യ ബ്യൂസോയിൽ: ഗിയാൻപിയറോ ആക്റ്റിസും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും - മുനിസിപ്പൽ സൈബർസ്‌പേസ് ബ്യൂസോയിൽ, ഫ്രാൻസ്.

* 2011-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഏകീകരണത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എക്സിബിഷൻ - ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിക്ക് ആദരാഞ്ജലി.

* 2011-ൽ ഗ്രാഫിക്ക മൻസോണി കണ്ടംപററി ആർട്ട് ഗാലറി, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2010 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലായ്മ [[ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലെ]] യോക്കോ ഓനോയുടെ വിഷ് ട്രീയുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രിന്റ്.

* * 2010 &quot;നേച്ചർ &amp; നർച്ചർ&quot;, [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സെക്സ്, ജെൻഡർ, ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] ആർട്ട് ഗാലറി, [[യുഎസ്എ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031035653/https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 2010 ലെ രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനവും മത്സരവും, മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട്, [[ബ്രൂക്ലിൻ]] ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2009 ലെ കലാ പ്രദർശനം, ഐഎസ്ഇ കൾച്ചറൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2000 [[ബഹ്‌റൈൻ നാഷണൽ മ്യൂസിയം]], [[മനാമ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]].

* 1996 [[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ.

* 1991 - 1995 [[രാജ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സ്]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]].

== വെബ്സൈറ്റ് ==
* http://www.gopakumar.in

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] എഡ്യൂക്കേഷണൽ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പദ്ധതി]]
* ലിഡിയ ചിയാരെല്ലി ''ഇമാജിൻ &amp; പൊസിയ - പുരോഗതിയിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം - '' ഒരു ക്രോസ്-കൾച്ചറൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പതിപ്പ്, മെറിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ISBN 978-0-89304-994-2

* പി.കെ (പ്രദീപ് കെ.ആർ. മഹേശ്വരി) - ആർട്ടിസ്റ്റ് എക്സ്പോസ്ഡ് - ആർ. ഗോപകുമാർ - ഗുണസ് പബ്ലിഷിംഗ് - ഇന്ത്യ, 2010 - ISBN 978-1-4505-5907-2

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, ഒന്നാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4415-7085-7

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, രണ്ടാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4500-4995-5

* MOCA: മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട് - രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനം 2010, ബ്രൂക്ലിൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഡോണാർച്ചർ.[http://www.blurb.com/bookstore/detail/1587141]

* അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലിക കലാകാരന്മാർ - ഓൾഗ അന്റോണിയാഡോയും ഈവ് ലെമോണിഡോയും ചേർന്ന് 2010

* എബിസി ഓഫ് അർട്ണർഷിപ് , വാല്യം, 2, പ്രദീപ് കെ. മഹേശ്വരി, 2009 ISBN 978-1-4421-9309-3

* സെർബിയയിലെ നോവി സാഡ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജേണൽ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ, വാല്യം 9, E-ISSN 2217-9860

* ഡിജിറ്റൽ ആർട്ടിലേക്കുള്ള ആമുഖം [https://he.kendallhunt.com/node/45613]

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട് ആൻഡ് പെയിന്റിംഗ്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132310952

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132339939

* ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ആർട്സ് ആൻഡ് മൈൻഡ്സ്, വാല്യം 1, നമ്പർ 1 - ജൂൺ 2015[https://issuu.com/jumboartsinternational/docs/jcam_draft_10]

* മനോഹരമായ ഒരു ചോദ്യം: പ്രകൃതിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപകൽപ്പന കണ്ടെത്തൽ - [[ഫ്രാങ്ക് വിൽസെക്]] ISBN 9781594205262 [https://www.amazon.com/Beautiful-Question-Finding-Natures-Design/dp/1594205264/ref=mt_hardcover]

* പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും കലയും: പോസ്റ്റ്ഡിജിറ്റലിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ISBN 949230208X [https://www.amazon.de/New-Aesthetic-Art-Constellations-Postdigital/dp/949230208X]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* http://www.gopakumar.in
* http://www.itv.com/news/london/story/2014-04-16/saatchi-gallery-exhibits-finalists-in-new-competitionExhibits
* http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306034235/http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize |date=2014-03-06 }}
* http://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf
* https://itsartlaw.org/2019/12/05/lets-get-digital/
* https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313044327/https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ |date=2024-03-13 }}

{{Painters from Kerala}}
[[:വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കൊ‍​​​​ല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>mpip0aqn8o4flbw9qmb4usvik8muzl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631963</id>
      <parentid>4631962</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T12:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <origin>4631963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30373" sha1="ivswvpgircp3lwnlfntcs4u2s6y3wqy" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name               = ഗോപകുമാർ ആർ
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ''' ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും) '''
| birth_date         = {{Birth date |1972|5|17}}
| birth_place        = [[ഓച്ചിറ]], [[കൊ‍​​​​ല്ലം]], [[കേരളം]] [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = ബിരുദം
| occupation         = [[ചിത്രകാരൻ]], [[ക്യൂറേറ്റർ]], [[ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്ന ആൾ 
| spouse             = പ്രിയ ഗോപകുമാർ 
| parents            = എൻ. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള, കെ. ജാനമ്മ
| children           = അഭിജിത് ഗോപകുമാർ, അൻവിത ഗോപകുമാർ
| signature          = 
}}

ഗോപകുമാർ ആർ ([[ഓച്ചിറ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]], 17 മെയ് 1972) ഒരു സമകാലിക ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്നയാളുമാണ്.&lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
[[File:R._Gopakumar.jpg|thumb|ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും)]]
[[File:R_Gopakumar-Curated_Artist-Sedition_Art_Platform.jpg|thumb|2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റായ ആർ. ഗോപകുമാർ, 'ദി വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ്' എന്ന തന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോയ്ക്ക് മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു.)]]
[[File:R. Gopakumar, Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019.jpg|thumb|ഏഫിമിറൽ വോയിഡ് - എലമെന്റുകൾ (ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം) - 2019, ഈ ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശിപ്പിച്ചത്: കാടാഫ്, ക്രിപ്‌റ്റോ ആൻഡ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ഫെയര്, പാരീസ്, ഫ്രാൻസ്.]]
[[File:The_Wild_Awakening1.png|thumb|വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് പരമ്പര, 2025, സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്‌ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ലോകപ്രശസ്ത സമകാലീന മുൻനിര ചിത്രകാരന്മാരോടൊത്തു പ്രദര്ശിക്കപ്പെട്ടു.]]

ഗോപകുമാർ ആർ [[കൊല്ലം]] ജില്ലയിൽ, [[ഓച്ചിറ]] പഞ്ചായത്തിൽ, [[ചങ്ങൻകുളങ്ങര]] യിൽ 1972-ൽ ജനിച്ചു. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷമുള്ള വരയ്ക്കാനുള്ള താല്പര്യവുമായി, അദ്ദേഹം പ്രമുഖ കലാകാരന്മാരായ മാധവൻ, സുരാസു എന്നിവരുടെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിൽ കലാ പഠനം ആരംഭിച്ചു. മാവേലിക്കരയിലെ [[രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ്]] ലെ ബിരുദം ലഭിച്ച ശേഷം, ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ആർട്ട് ഡിപ്ലോമ പഠിച്ചു.

2012-ൽ, ന്യൂയോർക്ക് ന്യൂയോർക്കിലെ [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക ആർട്ട് കോഴ്‌സിലും, നവ മാധ്യമ കലാ കോഴ്‌സിലും പങ്കെടുത്തു. സമകാലിക സാമൂഹ്യ, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്‌ഥിതീയ, പ്രശ്നങ്ങൾ  ആണ് ഗോപകുമാറിന്റെ കലയുടെ അടിസ്ഥാനം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ &quot;കലാസൃഷ്ടികൾ നമ്മുടെ ദൃശ്യ, ബൗദ്ധിക, സൗന്ദര്യാത്മക സംവേദനക്ഷമതകളെ പരിവർത്തനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം പുതിയ ദൃശ്യ പ്രതിഭാസങ്ങളെ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതായിരിക്കണമെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു.&quot; 

2007-ൽ [[ഇറ്റലി]] യിയിലെ ടൂറിനിൽ പ്രശസ്ത വെൽഷ് കവിയും എഴുത്തുകാരനും ആയ[[ഡിലൻ തോമസ്]]ന്റെ മകളായ[[എയ്‌റോൺവി തോമസ്]] സ്ഥാപിച്ച ഇമാജിൻ &amp; പോയസിയ എന്ന കലാ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ [[ഇന്ത്യ]] യുടെയും [[ബഹ്‌റൈൻ]] യും പ്രതിനിധി ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html&lt;/ref&gt;

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ [[സാച്ചി ഗാലറി]] യിലെ [[മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] പ്രൈസിനും വേണ്ടിയുള്ള ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ജൂറി അംഗങ്ങൾ: സംവിധായകൻ [[ബാസ് ലുഹ്‌മാൻ]], കലാകാരന്മാരായ [[ഷെസാദ് ദാവൂദ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[സിണ്ടി ഷെർമാൻ]], സാച്ചി ഗാലറി സിഇഒ [[നൈജൽ ഹർസ്റ്റ്]] എന്നിവരായിരുന്നു.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

[[ഇറ്റലി]], [[സ്വീഡൻ]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[യുഎസ്എ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[ബൾഗേറിയ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[ഉക്രെയ്ൻ]], [[ബഹ്റൈൻ]], [[സ്പെയിൻ]], [[ഇന്ത്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന പ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2015, [[ബാംഗ്ലൂർ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി]], ബാച്ചിലർ ഓഫ് വിഷ്വൽ ആർട്‌സ് ബിരുദത്തിനുള്ള പാഠ്യപദ്ധതിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്]] ആന്റ് ടെക്‌നോളജി എന്ന അക്കാദമിക് കോഴ്‌സിൽ ഗോപകുമാർ ആറിന്റെ ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് പ്രാക്ടീസും ജീവചരിത്രവും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2022-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926011719/https://bangaloreuniversity.ac.in/wp-content/uploads/2014/10/BVA-syllabus.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

2022 മുതൽ, ഇന്ത്യൻ ഏരിയയിലെ ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസത്തിന്റെ സ്ഥാപകരിലൊരാളായ ആർട്ടിസ്റ്റ് &lt;ref&gt;https://techspressionism.com/nodes/?fbclid=IwAR0SYvG9i2uL-b3AExlF1pdUQMbbuTZdQzWWXnyBVD-76Pv1nG81rXie75k/Founders&lt;/ref&gt;, ഈ പ്രസ്ഥാനത്തോട് ചേർന്നുനിൽക്കുന്ന കലാകാരന്മാരുടെ സൂചികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/Artists&lt;/ref&gt; ആത്മനിഷ്ഠവും വൈകാരികവുമായ ഉള്ളടക്കം അറിയിക്കാൻ ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിക്കുന്ന കലാകാരന്മാരെ വിവരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു പുതിയ ആർട്ട് ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ പദമായാണ് ടെക് എക്സ്പ്രഷനിസം അവതരിപ്പിച്ചത്.

വൈൽഡ് അവേക്കണിംഗ് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പരമ്പര 2025 ഓഗസ്റ്റ് 22-ന് പ്രമുഖ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലൊന്നായ സെഡിഷനിൽ അവരുടെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. [[ഡാമിയൻ ഹിർസ്റ്റ്]], [[ട്രേസി എമിൻ]], [[ഷെപ്പേർഡ് ഫെയറി]], [[യോക്കോ ഓനോ]], [[ജെന്നി ഹോൾസർ]], [[വിം വെൻഡേഴ്‌സ്]], [[ബിൽ വിയോള]], [[ആരോൺ കോബ്ലിൻ]], [[റെഫിക് അനഡോൾ]], [[ഐസക് ജൂലിയൻ]] തുടങ്ങി നിരവധി പ്രശസ്ത സമകാലിക കലാകാരന്മാരുടെ കൃതികൾ ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്നത്തെ കലാകാരന്മാരുടെ നൂതനമായ മനോഭാവം പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് ലാൻഡ്‌സ്‌കേപ്പിലെ ഒരു സുപ്രധാന നിമിഷമാണ് ഈ ലോഞ്ച്.&lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== പ്രദർശനങ്ങൾ ==
[[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009
കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആർട്ട് ഗാലറി യുഎസ്‌എയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവർ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.]]
[[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണാ ലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ആർട്ടിൽ രചിച്ച മൾട്ടി ലെയർഡഡ് ഡിജിറ്റൽ കല. ഈ ചിത്രം ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ് ഇൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.]]

* 2026 കലാ-കവിതാ മത്സരം – “സൃഷ്ടിപരത്വം, പൈതൃകം, ചികിത്സ എന്നിവയുടെ ആഘോഷം” ബിർലാൻഡ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 11-ാം സ്ഥാപക വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ആഫ്രിക്കയിലെ ബിർ ത്വിൽ.

* 2026 സെഡിഷൻ സ്റ്റുഡിയോ – ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രദർശനം – ആർട്ട്’ഓട്ടൽ, ലണ്ടൻ, ഹോക്‌സ്റ്റൺ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://artotel.com/en/hotels/london/hoxton/event/sedition-studio/}}&lt;/ref&gt;

* 2026 “ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!” // ടെക്‌സ്‌പ്രെഷനിസം, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശനം, സമർക്കന്ദ്, ഖാർശി (യു.എസ്. എംബസി, ദി അമേരിക്കൻ കോർണർ).

* 2025 സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സെക്ഷൻ. ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാകാരന്മാരുടെ അസാധാരണമായ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://seditionart.com/users/144454/}}&lt;/ref&gt;

* 2025/2026 — “ദി റാങ് ബിയന്നാലെ”, സ്പെയിനിലെ അലിക്കാന്റെയിൽ. (പ്രോജക്ടുകൾ: “പ്രേയേഴ്സ് ടു എഐ – ചാപ്റ്റർ വൺ”, “ലോ സിഎഫ്ജി പ്രോജക്ട്”, “മെറ്റാടോപിയ”)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewrong.org/PrayersToAi}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewrong.org/LowCFG}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thewrong.org/Metatopia}}&lt;/ref&gt;

* 2025 &quot;ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!&quot; // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്ട്, ഉർഗെഞ്ച്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techspressionism-texekspressionizm.blogspot.com/}}&lt;/ref&gt;

* 2025 ആർട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് നോൺ വയലൻസ്, കാസ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, കൊച്ചി, കേരളം, ഇന്ത്യ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace}}&lt;/ref&gt; 

* 2025 ഹലോ, ചെൽസി! // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, ഹഡ്‌സൺ ഗിൽഡ് ഗാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techspressionism.com/chelsea/}}&lt;/ref&gt;

* 2024, മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ്, അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2024 “ഹലോ ബ്രൂക്ലിൻ!” // ടെക്സ്പ്രഷനിസം 2024, കിംഗ്സ്ബറോ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ബ്രൂക്ലിൻ, യുഎസ്എ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://techspressionism.com/wp-content/uploads/2024/08/HELLO_BROOKLYN_TECHSPRESSIONISM_2024CATALOG.pdf}}&lt;/ref&gt;

* 2023/2024 ദി റോംഗ് ബിനാലെ, അലികാന്റെ, സ്പെയിൻ&lt;ref&gt;https://thewrong.org/Cyberiana&lt;/ref&gt;

* 2021 കഡാഫ്, സമകാലിക, ഡിജിറ്റൽ കലാമേള, - [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works&lt;/ref&gt;

* 2021 വി-ആർട്ട് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് സ്പേസ്ഷിപ്പ് എക്സിബിഷൻ – [[ഉക്രെയ്ൻ]]&lt;ref&gt;https://arte8lusso.net/art/art-spaceship}}&lt;/ref&gt;

* 2021 വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ, ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ, [[ലണ്ടൻ]], [[യുകെ]].

* 2020 മൺസൂൺ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റ്, കേരളം, ഇന്ത്യ.

* 2020 കലാ ശില്പശാലയും പ്രദർശനവും മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 151-ാം ജന്മവാർഷികം, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, [[ന്യൂഡൽഹി]], ഇന്ത്യ

* 2019-ലെ മൂന്നാമത്തെ കലാ ഭൂകമ്പം ക്യോട്ടോ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി ബിനാലെ, [[ജപ്പാൻ]].

* 2019 ഒബ്ജക്റ്റിഫൈഡ് 2019 സിഐസിഎ മ്യൂസിയം, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]].

* 2016 ലെ ആർട്ട് റൈസ് സവന്നയുടെ ഗിഫ് ഫെസ്റ്റിവൽ, സവന്ന, [[ജോർജിയ]].

* 2016 അലർട്ട് അല്ല അലാറം - അവതരണത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, ദർബാർ ഹാൾ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Sending-an-Alert-not-an-Alarm/2016/01/20/article3234748.ece|title=Alert{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Not Alarm - Unpresentable in Presentation&lt;/ref&gt;

* 2015 വാസ്തു - പ്രകടനാനന്തര വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, നാണപ്പ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=Vastu – Dialogues on Post-Performance Object&lt;/ref&gt;

* 2015 [[സോഫിയ]] അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്&amp;nbsp;– ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]].&lt;ref&gt;https://novini.bg/razvlecheniq/kultura/279865|title=Sofia{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Underground – International Performance Art Festival - 2015&lt;/ref&gt;

* 2014 ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ, [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]], [[കൊച്ചി]], [[ഇന്ത്യ]] (പ്രദർശനവും, താമസവും).&lt;ref&gt;http://criticaljuncture.info&lt;/ref&gt;

* 2014 ടേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, യുകെ - സോഴ്‌സ് സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ് ലൈറ്റ് ഡിസ്‌പ്ലേ - ടെക്‌സ്‌ചർ &amp; കൊളാഷ് എക്സിബിഷൻ.

* 2014 ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട്, ട്യൂൺ ലൈബ്രറി, [[സാർപ്സ്ബർഗ്]], [[നോർവേ]].

* 2014 [[സാച്ചി ഗാലറി]], സാച്ചി ആർട്ട്, [[ഗൂഗിൾ]] + ദി മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പ്രൈസ് എക്സിബിഷൻ, [[സാച്ചി ഗാലറി]], [[ലണ്ടൻ]], യുകെ.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

* 2014 സീസർ ഗാർസിയ (ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ട് കളക്ഷൻ) സാച്ചി ആർട്ട് ഓൺലൈൻ

* 2013 ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത, ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്തത്, ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, [[ടൂറിൻ]], [[ഇറ്റലി]].

* 2013-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്കയിലെ ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്ത 2013-ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത.

* 2013 കളേഴ്‌സ് - പീസ് &amp; സോളിഡാരിറ്റി, അർജാങ്സ് ബിബ്ലിയോടെക്, ഗാലറി പാസജൻ, സ്വീഡൻ.

* 2012-ൽ ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിയുടെ കവിതാ പ്രദർശനം - ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2012 ഇമാജിൻ &amp; പോയേഷ്യ ബ്യൂസോയിൽ: ഗിയാൻപിയറോ ആക്റ്റിസും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും - മുനിസിപ്പൽ സൈബർസ്‌പേസ് ബ്യൂസോയിൽ, ഫ്രാൻസ്.

* 2011-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഏകീകരണത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എക്സിബിഷൻ - ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിക്ക് ആദരാഞ്ജലി.

* 2011-ൽ ഗ്രാഫിക്ക മൻസോണി കണ്ടംപററി ആർട്ട് ഗാലറി, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2010 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലായ്മ [[ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലെ]] യോക്കോ ഓനോയുടെ വിഷ് ട്രീയുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രിന്റ്.

* * 2010 &quot;നേച്ചർ &amp; നർച്ചർ&quot;, [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സെക്സ്, ജെൻഡർ, ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] ആർട്ട് ഗാലറി, [[യുഎസ്എ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2023-09-19 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031035653/https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 2010 ലെ രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനവും മത്സരവും, മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട്, [[ബ്രൂക്ലിൻ]] ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2009 ലെ കലാ പ്രദർശനം, ഐഎസ്ഇ കൾച്ചറൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2000 [[ബഹ്‌റൈൻ നാഷണൽ മ്യൂസിയം]], [[മനാമ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]].

* 1996 [[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ.

* 1991 - 1995 [[രാജ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സ്]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]].

== വെബ്സൈറ്റ് ==
* http://www.gopakumar.in

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] എഡ്യൂക്കേഷണൽ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പദ്ധതി]]
* ലിഡിയ ചിയാരെല്ലി ''ഇമാജിൻ &amp; പൊസിയ - പുരോഗതിയിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം - '' ഒരു ക്രോസ്-കൾച്ചറൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പതിപ്പ്, മെറിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ISBN 978-0-89304-994-2

* പി.കെ (പ്രദീപ് കെ.ആർ. മഹേശ്വരി) - ആർട്ടിസ്റ്റ് എക്സ്പോസ്ഡ് - ആർ. ഗോപകുമാർ - ഗുണസ് പബ്ലിഷിംഗ് - ഇന്ത്യ, 2010 - ISBN 978-1-4505-5907-2

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, ഒന്നാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4415-7085-7

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, രണ്ടാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4500-4995-5

* MOCA: മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട് - രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനം 2010, ബ്രൂക്ലിൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഡോണാർച്ചർ.[http://www.blurb.com/bookstore/detail/1587141]

* അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലിക കലാകാരന്മാർ - ഓൾഗ അന്റോണിയാഡോയും ഈവ് ലെമോണിഡോയും ചേർന്ന് 2010

* എബിസി ഓഫ് അർട്ണർഷിപ് , വാല്യം, 2, പ്രദീപ് കെ. മഹേശ്വരി, 2009 ISBN 978-1-4421-9309-3

* സെർബിയയിലെ നോവി സാഡ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജേണൽ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ, വാല്യം 9, E-ISSN 2217-9860

* ഡിജിറ്റൽ ആർട്ടിലേക്കുള്ള ആമുഖം [https://he.kendallhunt.com/node/45613]

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട് ആൻഡ് പെയിന്റിംഗ്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132310952

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132339939

* ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ആർട്സ് ആൻഡ് മൈൻഡ്സ്, വാല്യം 1, നമ്പർ 1 - ജൂൺ 2015[https://issuu.com/jumboartsinternational/docs/jcam_draft_10]

* മനോഹരമായ ഒരു ചോദ്യം: പ്രകൃതിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപകൽപ്പന കണ്ടെത്തൽ - [[ഫ്രാങ്ക് വിൽസെക്]] ISBN 9781594205262 [https://www.amazon.com/Beautiful-Question-Finding-Natures-Design/dp/1594205264/ref=mt_hardcover]

* പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും കലയും: പോസ്റ്റ്ഡിജിറ്റലിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ISBN 949230208X [https://www.amazon.de/New-Aesthetic-Art-Constellations-Postdigital/dp/949230208X]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* http://www.gopakumar.in
* http://www.itv.com/news/london/story/2014-04-16/saatchi-gallery-exhibits-finalists-in-new-competitionExhibits
* http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140306034235/http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize |date=2014-03-06 }}
* http://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf
* https://itsartlaw.org/2019/12/05/lets-get-digital/
* https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313044327/https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/ |date=2024-03-13 }}

{{Painters from Kerala}}
[[:വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കൊ‍​​​​ല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>ivswvpgircp3lwnlfntcs4u2s6y3wqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632233</id>
      <parentid>4631963</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T05:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <origin>4632233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23865" sha1="3ttdc044bfauniiad6kaxc1pt27wk6g" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name               = ഗോപകുമാർ ആർ
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ''' ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും) '''
| birth_date         = {{Birth date |1972|5|17}}
| birth_place        = [[ഓച്ചിറ]], [[കൊ‍​​​​ല്ലം]], [[കേരളം]] [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = ബിരുദം
| occupation         = [[ചിത്രകാരൻ]], [[ക്യൂറേറ്റർ]], [[ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്ന ആൾ 
| spouse             = പ്രിയ ഗോപകുമാർ 
| parents            = എൻ. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള, കെ. ജാനമ്മ
| children           = അഭിജിത് ഗോപകുമാർ, അൻവിത ഗോപകുമാർ
| signature          = 
}}

ഗോപകുമാർ ആർ ([[ഓച്ചിറ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]], 17 മെയ് 1972) ഒരു സമകാലിക ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്നയാളുമാണ്.&lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==

'''ആർ ഗോപകുമാർ''' (ജനനം: 17 മേയ് 1972, [[ഓച്ചിറ]], [[കൊല്ലം]], [[കേരളം]]) ഒരു ഇന്ത്യൻ സമകാലിക കലാകാരനും ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് പ്രാക്ടീഷണറുമാണ്. രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ആർട്ട് പഠനം നടത്തി. &lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt; 

ഗോപകുമാറിന്റെ കലാസൃഷ്ടികൾ സമകാലിക സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്ഥിതിക വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. [[ചിത്രകല]], [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]], [[ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്]] എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2012-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക കലയും ന്യൂ മീഡിയ കലയും സംബന്ധിച്ച ഓൺലൈൻ കോഴ്‌സുകളിൽ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref&gt;https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.atlasobscura.com/places/kinsey-institute-gallery&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf&lt;/ref&gt;  

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ [[സാച്ചി ഗാലറി]] യും ഗൂഗിളും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച [[മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] പ്രൈസിന്റെ ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അതേ വർഷം [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]] യുടെ അനുബന്ധ പ്രദർശനമായ &quot;ക്രിട്ടിക്കൽ ജംഗ്ചർ&quot; പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref&gt;https://culture.pl/en/event/critical-juncture-a-polish-indian-exhibition-of-contemporary-art-in-india&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt; 

[[ഇന്ത്യ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ഇറ്റലി]], [[സ്വീഡൻ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ബൾഗേറിയ]], [[യുക്രെയിൻ]], [[സ്പെയിൻ]], [[ബഹ്റൈൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന വിവിധ കലാപ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും കലയും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന സമകാലിക കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്. &lt;ref&gt;https://digitalartsblog.com/artist-spotlights/artist-interview-r-gopakumar&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://itsartlaw.org/art-law/lets-get-digital/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/&lt;/ref&gt;  

== പ്രദർശനങ്ങൾ ==
[[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009
കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആർട്ട് ഗാലറി യുഎസ്‌എയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവർ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.]]
[[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണാ ലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ആർട്ടിൽ രചിച്ച മൾട്ടി ലെയർഡഡ് ഡിജിറ്റൽ കല. ഈ ചിത്രം ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ് ഇൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.]]

* 2026 കലാ-കവിതാ മത്സരം – “സൃഷ്ടിപരത്വം, പൈതൃകം, ചികിത്സ എന്നിവയുടെ ആഘോഷം” ബിർലാൻഡ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 11-ാം സ്ഥാപക വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ആഫ്രിക്കയിലെ ബിർ ത്വിൽ.

* 2026 സെഡിഷൻ സ്റ്റുഡിയോ – ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രദർശനം – ആർട്ട്’ഓട്ടൽ, ലണ്ടൻ, ഹോക്‌സ്റ്റൺ.&lt;ref&gt;https://artotel.com/en/hotels/london/hoxton/event/sedition-studio/&lt;/ref&gt;

* 2026 “ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!” // ടെക്‌സ്‌പ്രെഷനിസം, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശനം, സമർക്കന്ദ്, ഖാർശി (യു.എസ്. എംബസി, ദി അമേരിക്കൻ കോർണർ).

* 2025 സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സെക്ഷൻ. ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാകാരന്മാരുടെ അസാധാരണമായ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://seditionart.com/users/144454/&lt;/ref&gt;

* 2025/2026 — “ദി റാങ് ബിയന്നാലെ”, സ്പെയിനിലെ അലിക്കാന്റെയിൽ. (പ്രോജക്ടുകൾ: “പ്രേയേഴ്സ് ടു എഐ – ചാപ്റ്റർ വൺ”, “ലോ സിഎഫ്ജി പ്രോജക്ട്”, “മെറ്റാടോപിയ”)&lt;ref&gt;https://thewrong.org/PrayersToAi&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://thewrong.org/LowCFG&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://thewrong.org/Metatopia&lt;/ref&gt;

* 2025 &quot;ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!&quot; // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്ട്, ഉർഗെഞ്ച്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ&lt;ref&gt;https://techspressionism-texekspressionizm.blogspot.com/&lt;/ref&gt;

* 2025 ആർട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് നോൺ വയലൻസ്, കാസ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, കൊച്ചി, കേരളം, ഇന്ത്യ.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace&lt;/ref&gt; 

* 2025 ഹലോ, ചെൽസി! // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, ഹഡ്‌സൺ ഗിൽഡ് ഗാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/chelsea/&lt;/ref&gt;

* 2024, മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ്, അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ.&lt;ref&gt;https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf&lt;/ref&gt;

* 2024 “ഹലോ ബ്രൂക്ലിൻ!” // ടെക്സ്പ്രഷനിസം 2024, കിംഗ്സ്ബറോ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ബ്രൂക്ലിൻ, യുഎസ്എ&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/wp-content/uploads/2024/08/HELLO_BROOKLYN_TECHSPRESSIONISM_2024CATALOG.pdf&lt;/ref&gt;

* 2023/2024 ദി റോംഗ് ബിനാലെ, അലികാന്റെ, സ്പെയിൻ&lt;ref&gt;https://thewrong.org/Cyberiana&lt;/ref&gt;

* 2021 കഡാഫ്, സമകാലിക, ഡിജിറ്റൽ കലാമേള, - [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works&lt;/ref&gt;

* 2021 വി-ആർട്ട് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് സ്പേസ്ഷിപ്പ് എക്സിബിഷൻ – [[ഉക്രെയ്ൻ]]&lt;ref&gt;https://arte8lusso.net/art/art-spaceship}}&lt;/ref&gt;

* 2021 വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ, ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ, [[ലണ്ടൻ]], [[യുകെ]].

* 2020 മൺസൂൺ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റ്, കേരളം, ഇന്ത്യ.

* 2020 കലാ ശില്പശാലയും പ്രദർശനവും മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 151-ാം ജന്മവാർഷികം, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, [[ന്യൂഡൽഹി]], ഇന്ത്യ

* 2019-ലെ മൂന്നാമത്തെ കലാ ഭൂകമ്പം ക്യോട്ടോ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി ബിനാലെ, [[ജപ്പാൻ]].

* 2019 ഒബ്ജക്റ്റിഫൈഡ് 2019 സിഐസിഎ മ്യൂസിയം, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]].

* 2016 ലെ ആർട്ട് റൈസ് സവന്നയുടെ ഗിഫ് ഫെസ്റ്റിവൽ, സവന്ന, [[ജോർജിയ]].

* 2016 അലർട്ട് അല്ല അലാറം - അവതരണത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, ദർബാർ ഹാൾ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Sending-an-Alert-not-an-Alarm/2016/01/20/article3234748.ece|title=Alert{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Not Alarm - Unpresentable in Presentation&lt;/ref&gt;

* 2015 വാസ്തു - പ്രകടനാനന്തര വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, നാണപ്പ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=Vastu – Dialogues on Post-Performance Object&lt;/ref&gt;

* 2015 [[സോഫിയ]] അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്&amp;nbsp;– ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]].&lt;ref&gt;https://novini.bg/razvlecheniq/kultura/279865|title=Sofia{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Underground – International Performance Art Festival - 2015&lt;/ref&gt;

* 2014 ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ, [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]], [[കൊച്ചി]], [[ഇന്ത്യ]] (പ്രദർശനവും, താമസവും).&lt;ref&gt;http://criticaljuncture.info&lt;/ref&gt;

* 2014 ടേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, യുകെ - സോഴ്‌സ് സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ് ലൈറ്റ് ഡിസ്‌പ്ലേ - ടെക്‌സ്‌ചർ &amp; കൊളാഷ് എക്സിബിഷൻ.

* 2014 ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട്, ട്യൂൺ ലൈബ്രറി, [[സാർപ്സ്ബർഗ്]], [[നോർവേ]].

* 2014 [[സാച്ചി ഗാലറി]], സാച്ചി ആർട്ട്, [[ഗൂഗിൾ]] + ദി മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പ്രൈസ് എക്സിബിഷൻ, [[സാച്ചി ഗാലറി]], [[ലണ്ടൻ]], യുകെ.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

* 2014 സീസർ ഗാർസിയ (ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ട് കളക്ഷൻ) സാച്ചി ആർട്ട് ഓൺലൈൻ

* 2013 ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത, ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്തത്, ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, [[ടൂറിൻ]], [[ഇറ്റലി]].

* 2013-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്കയിലെ ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്ത 2013-ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത.

* 2013 കളേഴ്‌സ് - പീസ് &amp; സോളിഡാരിറ്റി, അർജാങ്സ് ബിബ്ലിയോടെക്, ഗാലറി പാസജൻ, സ്വീഡൻ.

* 2012-ൽ ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിയുടെ കവിതാ പ്രദർശനം - ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2012 ഇമാജിൻ &amp; പോയേഷ്യ ബ്യൂസോയിൽ: ഗിയാൻപിയറോ ആക്റ്റിസും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും - മുനിസിപ്പൽ സൈബർസ്‌പേസ് ബ്യൂസോയിൽ, ഫ്രാൻസ്.

* 2011-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഏകീകരണത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എക്സിബിഷൻ - ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിക്ക് ആദരാഞ്ജലി.

* 2011-ൽ ഗ്രാഫിക്ക മൻസോണി കണ്ടംപററി ആർട്ട് ഗാലറി, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2010 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലായ്മ [[ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലെ]] യോക്കോ ഓനോയുടെ വിഷ് ട്രീയുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രിന്റ്.

* * 2010 &quot;നേച്ചർ &amp; നർച്ചർ&quot;, [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സെക്സ്, ജെൻഡർ, ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] ആർട്ട് ഗാലറി, [[യുഎസ്എ]]&lt;ref&gt;https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php&lt;/ref&gt;

* 2010 ലെ രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനവും മത്സരവും, മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട്, [[ബ്രൂക്ലിൻ]] ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2009 ലെ കലാ പ്രദർശനം, ഐഎസ്ഇ കൾച്ചറൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2000 [[ബഹ്‌റൈൻ നാഷണൽ മ്യൂസിയം]], [[മനാമ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]].

* 1996 [[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ.

* 1991 - 1995 [[രാജ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സ്]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]].

== വെബ്സൈറ്റ് ==
* http://www.gopakumar.in

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] എഡ്യൂക്കേഷണൽ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പദ്ധതി]]
* ലിഡിയ ചിയാരെല്ലി ''ഇമാജിൻ &amp; പൊസിയ - പുരോഗതിയിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം - '' ഒരു ക്രോസ്-കൾച്ചറൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പതിപ്പ്, മെറിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ISBN 978-0-89304-994-2

* പി.കെ (പ്രദീപ് കെ.ആർ. മഹേശ്വരി) - ആർട്ടിസ്റ്റ് എക്സ്പോസ്ഡ് - ആർ. ഗോപകുമാർ - ഗുണസ് പബ്ലിഷിംഗ് - ഇന്ത്യ, 2010 - ISBN 978-1-4505-5907-2

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, ഒന്നാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4415-7085-7

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, രണ്ടാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4500-4995-5

* MOCA: മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട് - രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനം 2010, ബ്രൂക്ലിൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഡോണാർച്ചർ.[http://www.blurb.com/bookstore/detail/1587141]

* അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലിക കലാകാരന്മാർ - ഓൾഗ അന്റോണിയാഡോയും ഈവ് ലെമോണിഡോയും ചേർന്ന് 2010

* എബിസി ഓഫ് അർട്ണർഷിപ് , വാല്യം, 2, പ്രദീപ് കെ. മഹേശ്വരി, 2009 ISBN 978-1-4421-9309-3

* സെർബിയയിലെ നോവി സാഡ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജേണൽ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ, വാല്യം 9, E-ISSN 2217-9860

* ഡിജിറ്റൽ ആർട്ടിലേക്കുള്ള ആമുഖം [https://he.kendallhunt.com/node/45613]

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട് ആൻഡ് പെയിന്റിംഗ്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132310952

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132339939

* ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ആർട്സ് ആൻഡ് മൈൻഡ്സ്, വാല്യം 1, നമ്പർ 1 - ജൂൺ 2015[https://issuu.com/jumboartsinternational/docs/jcam_draft_10]

* മനോഹരമായ ഒരു ചോദ്യം: പ്രകൃതിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപകൽപ്പന കണ്ടെത്തൽ - [[ഫ്രാങ്ക് വിൽസെക്]] ISBN 9781594205262 [https://www.amazon.com/Beautiful-Question-Finding-Natures-Design/dp/1594205264/ref=mt_hardcover]

* പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും കലയും: പോസ്റ്റ്ഡിജിറ്റലിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ISBN 949230208X [https://www.amazon.de/New-Aesthetic-Art-Constellations-Postdigital/dp/949230208X]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* http://www.gopakumar.in
* http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize 
* http://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf
* https://itsartlaw.org/2019/12/05/lets-get-digital/
* https:https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu

{{Painters from Kerala}}
[[:വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കൊ‍​​​​ല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>3ttdc044bfauniiad6kaxc1pt27wk6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632265</id>
      <parentid>4632233</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T09:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <origin>4632265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24622" sha1="lfcpap845668m1xejispyhnp6p2suou" xml:space="preserve">{{Infobox Person
| name               = ഗോപകുമാർ ആർ
| image              =
| image_size         = 
| caption            = ''' ആർ.ഗോപകുമാർ കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ - 2014, കൊളാറ്ററൽ പ്രോജക്ടിൽ പങ്കെടുത്തു (ഇൻഡോ-പോളീഷ് എക്സിബിഷനും, റെസിഡെൻസിയും) '''
| birth_date         = {{Birth date |1972|5|17}}
| birth_place        = [[ഓച്ചിറ]], [[കൊ‍​​​​ല്ലം]], [[കേരളം]] [[ഇന്ത്യ]]
| death_date         = 
| death_place        = 
| education          = ബിരുദം
| occupation         = [[ചിത്രകാരൻ]], [[ക്യൂറേറ്റർ]], [[ഡിജിറ്റൽ ആര്ട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്ന ആൾ 
| spouse             = പ്രിയ ഗോപകുമാർ 
| parents            = എൻ. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള, കെ. ജാനമ്മ
| children           = അഭിജിത് ഗോപകുമാർ, അൻവിത ഗോപകുമാർ
| signature          = 
}}
ഗോപകുമാർ ആർ ([[ഓച്ചിറ]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]], 17 മെയ് 1972) ഒരു സമകാലിക ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]] ശേഖരിക്കുന്നയാളുമാണ്.&lt;ref&gt; https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt;

== ജീവചരിത്രം ==
[[File:R._Gopakumar.jpg|thumb|Artist R. Gopakumar in front of the venue, Critical Juncture, at the [[Kochi-Muziris Biennale]] 2014 (Collateral Projects) in Kochi, India (exhibition and residency)]]
[[File:R_Gopakumar-Curated_Artist-Sedition_Art_Platform.jpg|thumb|2025, R. Gopakumar, curated artist on the Sedition art platform, stands in front of his digital art video, 'The Wild Awakening.')]]
[[File:R. Gopakumar, Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019.jpg|thumb|Ephemeral Void - Elements (Earth, Water, Fire, Air and Space) - 2019, Exhibited: CADAF, Crypto and Digital Art Fair, Paris, France]]
[[File:The_Wild_Awakening1.png|thumb|The Wild Awakening Series, 2025, featured in the curated section of Sedition Art platform]]

'''ആർ ഗോപകുമാർ''' (ജനനം: 17 മേയ് 1972, [[ഓച്ചിറ]], [[കൊല്ലം]], [[കേരളം]]) ഒരു ഇന്ത്യൻ സമകാലിക കലാകാരനും ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് പ്രാക്ടീഷണറുമാണ്. രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് ആർട്ട് പഠനം നടത്തി. &lt;ref&gt;https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html&lt;/ref&gt; 

ഗോപകുമാറിന്റെ കലാസൃഷ്ടികൾ സമകാലിക സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, പാരിസ്ഥിതിക വിഷയങ്ങളെ ആസ്പദമാക്കിയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. [[ചിത്രകല]], [[ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്]], [[ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്]] എന്നിവയിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2012-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക കലയും ന്യൂ മീഡിയ കലയും സംബന്ധിച്ച ഓൺലൈൻ കോഴ്‌സുകളിൽ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref&gt;https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.atlasobscura.com/places/kinsey-institute-gallery&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf&lt;/ref&gt;  

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ [[സാച്ചി ഗാലറി]] യും ഗൂഗിളും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച [[മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി]] പ്രൈസിന്റെ ഫൈനലിസ്റ്റുകളിൽ ഒരാളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അതേ വർഷം [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]] യുടെ അനുബന്ധ പ്രദർശനമായ &quot;ക്രിട്ടിക്കൽ ജംഗ്ചർ&quot; പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തു. &lt;ref&gt;https://culture.pl/en/event/critical-juncture-a-polish-indian-exhibition-of-contemporary-art-in-india&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt; 

[[ഇന്ത്യ]], [[യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ഇറ്റലി]], [[സ്വീഡൻ]], [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]], [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]], [[ബൾഗേറിയ]], [[യുക്രെയിൻ]], [[സ്പെയിൻ]], [[ബഹ്റൈൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന വിവിധ കലാപ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതികവിദ്യയും കലയും സംയോജിപ്പിക്കുന്ന സമകാലിക കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്. &lt;ref&gt;https://digitalartsblog.com/artist-spotlights/artist-interview-r-gopakumar&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://itsartlaw.org/art-law/lets-get-digital/&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu/&lt;/ref&gt;  

== പ്രദർശനങ്ങൾ ==
[[File:Cognition_Libido.jpg|thumb|കോഗ്നിഷൻ ലിബിഡോ, 2009
കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ആർട്ട് ഗാലറി യുഎസ്‌എയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും പിന്നീട് അവർ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു.]]
[[File:Mona_Lisa_2024.jpg|thumb|മോണാ ലിസ, 2024, ജനറേറ്റീവ് ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് ആർട്ടിൽ രചിച്ച മൾട്ടി ലെയർഡഡ് ഡിജിറ്റൽ കല. ഈ ചിത്രം ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ് ഇൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചു.]]

* 2026 കലാ-കവിതാ മത്സരം – “സൃഷ്ടിപരത്വം, പൈതൃകം, ചികിത്സ എന്നിവയുടെ ആഘോഷം” ബിർലാൻഡ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ 11-ാം സ്ഥാപക വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ച്, ആഫ്രിക്കയിലെ ബിർ ത്വിൽ.

* 2026 സെഡിഷൻ സ്റ്റുഡിയോ – ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്ന ഡിജിറ്റൽ പ്രദർശനം – ആർട്ട്’ഓട്ടൽ, ലണ്ടൻ, ഹോക്‌സ്റ്റൺ.&lt;ref&gt;https://artotel.com/en/hotels/london/hoxton/event/sedition-studio/&lt;/ref&gt;

* 2026 “ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!” // ടെക്‌സ്‌പ്രെഷനിസം, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് വീഡിയോ പ്രദർശനം, സമർക്കന്ദ്, ഖാർശി (യു.എസ്. എംബസി, ദി അമേരിക്കൻ കോർണർ).

* 2025 സെഡിഷൻ ആർട്ട് പ്ലാറ്റ്ഫോം ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് സെക്ഷൻ. ഈ ക്യൂറേറ്റഡ് വിഭാഗത്തിൽ പ്രശസ്ത അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലീന കലാകാരന്മാരുടെ അസാധാരണമായ സൃഷ്ടികൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.&lt;ref&gt;https://seditionart.com/users/144454/&lt;/ref&gt;

* 2025/2026 — “ദി റാങ് ബിയന്നാലെ”, സ്പെയിനിലെ അലിക്കാന്റെയിൽ. (പ്രോജക്ടുകൾ: “പ്രേയേഴ്സ് ടു എഐ – ചാപ്റ്റർ വൺ”, “ലോ സിഎഫ്ജി പ്രോജക്ട്”, “മെറ്റാടോപിയ”)&lt;ref&gt;https://thewrong.org/PrayersToAi&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://thewrong.org/LowCFG&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://thewrong.org/Metatopia&lt;/ref&gt;

* 2025 &quot;ഹലോ ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ!&quot; // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്ട്, ഉർഗെഞ്ച്, ഉസ്ബെക്കിസ്ഥാൻ&lt;ref&gt;https://techspressionism-texekspressionizm.blogspot.com/&lt;/ref&gt;

* 2025 ആർട്ട് ഫോർ പീസ് ആൻഡ് നോൺ വയലൻസ്, കാസ് ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്, കൊച്ചി, കേരളം, ഇന്ത്യ.&lt;ref&gt;https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace&lt;/ref&gt; 

* 2025 ഹലോ, ചെൽസി! // ടെക്സ്പ്രഷനിസം, ഹഡ്‌സൺ ഗിൽഡ് ഗാലറി, ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/chelsea/&lt;/ref&gt;

* 2024, മോക എൽ.ഐ.ജി.ടി.എസ്, അമേരിക്കയിലെ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള മ്യൂസിയം ഓഫ് കണ്ടംപററി ആർട്‌സിൽ.&lt;ref&gt;https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf&lt;/ref&gt;

* 2024 “ഹലോ ബ്രൂക്ലിൻ!” // ടെക്സ്പ്രഷനിസം 2024, കിംഗ്സ്ബറോ ആർട്ട് മ്യൂസിയം, ബ്രൂക്ലിൻ, യുഎസ്എ&lt;ref&gt;https://techspressionism.com/wp-content/uploads/2024/08/HELLO_BROOKLYN_TECHSPRESSIONISM_2024CATALOG.pdf&lt;/ref&gt;

* 2023/2024 ദി റോംഗ് ബിനാലെ, അലികാന്റെ, സ്പെയിൻ&lt;ref&gt;https://thewrong.org/Cyberiana&lt;/ref&gt;

* 2021 കഡാഫ്, സമകാലിക, ഡിജിറ്റൽ കലാമേള, - [[പാരീസ്]], [[ഫ്രാൻസ്]]&lt;ref&gt;https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works&lt;/ref&gt;

* 2021 വി-ആർട്ട് ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട് സ്പേസ്ഷിപ്പ് എക്സിബിഷൻ – [[ഉക്രെയ്ൻ]]&lt;ref&gt;https://arte8lusso.net/art/art-spaceship}}&lt;/ref&gt;

* 2021 വിഷ്വൽ ആർട്ടിസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ, ആർട്ട് എക്സിബിഷൻ, [[ലണ്ടൻ]], [[യുകെ]].

* 2020 മൺസൂൺ ആർട്ട് ഫെസ്റ്റ്, കേരളം, ഇന്ത്യ.

* 2020 കലാ ശില്പശാലയും പ്രദർശനവും മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ 151-ാം ജന്മവാർഷികം, നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്, [[ന്യൂഡൽഹി]], ഇന്ത്യ

* 2019-ലെ മൂന്നാമത്തെ കലാ ഭൂകമ്പം ക്യോട്ടോ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി ബിനാലെ, [[ജപ്പാൻ]].

* 2019 ഒബ്ജക്റ്റിഫൈഡ് 2019 സിഐസിഎ മ്യൂസിയം, [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]].

* 2016 ലെ ആർട്ട് റൈസ് സവന്നയുടെ ഗിഫ് ഫെസ്റ്റിവൽ, സവന്ന, [[ജോർജിയ]].

* 2016 അലർട്ട് അല്ല അലാറം - അവതരണത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തത്, ദർബാർ ഹാൾ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/Sending-an-Alert-not-an-Alarm/2016/01/20/article3234748.ece|title=Alert{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഫെബ്രുവരി 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Not Alarm - Unpresentable in Presentation&lt;/ref&gt;

* 2015 വാസ്തു - പ്രകടനാനന്തര വസ്തുവിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങൾ, നാണപ്പ ആർട്ട് ഗാലറി, [[കൊച്ചി]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]&lt;ref&gt;http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=Vastu – Dialogues on Post-Performance Object&lt;/ref&gt;

* 2015 [[സോഫിയ]] അണ്ടർഗ്രൗണ്ട്&amp;nbsp;– ഇന്റർനാഷണൽ പെർഫോമൻസ് ആർട്ട് ഫെസ്റ്റിവൽ, [[സോഫിയ]], [[ബൾഗേറിയ]].&lt;ref&gt;https://novini.bg/razvlecheniq/kultura/279865|title=Sofia{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Underground – International Performance Art Festival - 2015&lt;/ref&gt;

* 2014 ക്രിട്ടിക്കൽ ജങ്ക്ചർ, [[കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെ]], [[കൊച്ചി]], [[ഇന്ത്യ]] (പ്രദർശനവും, താമസവും).&lt;ref&gt;http://criticaljuncture.info&lt;/ref&gt;

* 2014 ടേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ, യുകെ - സോഴ്‌സ് സ്‌പോട്ട്‌ലൈറ്റ് ലൈറ്റ് ഡിസ്‌പ്ലേ - ടെക്‌സ്‌ചർ &amp; കൊളാഷ് എക്സിബിഷൻ.

* 2014 ദി പവർ ഓഫ് ആർട്ട്, ട്യൂൺ ലൈബ്രറി, [[സാർപ്സ്ബർഗ്]], [[നോർവേ]].

* 2014 [[സാച്ചി ഗാലറി]], സാച്ചി ആർട്ട്, [[ഗൂഗിൾ]] + ദി മോഷൻ ഫോട്ടോഗ്രാഫി പ്രൈസ് എക്സിബിഷൻ, [[സാച്ചി ഗാലറി]], [[ലണ്ടൻ]], യുകെ.&lt;ref&gt;https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize&lt;/ref&gt;

* 2014 സീസർ ഗാർസിയ (ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ട് കളക്ഷൻ) സാച്ചി ആർട്ട് ഓൺലൈൻ

* 2013 ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത, ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്തത്, ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, [[ടൂറിൻ]], [[ഇറ്റലി]].

* 2013-ൽ ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്കയിലെ ടൂറിൻ നഗരം സ്പോൺസർ ചെയ്ത 2013-ലെ ആർട്ട് മീറ്റ്സ് കവിത.

* 2013 കളേഴ്‌സ് - പീസ് &amp; സോളിഡാരിറ്റി, അർജാങ്സ് ബിബ്ലിയോടെക്, ഗാലറി പാസജൻ, സ്വീഡൻ.

* 2012-ൽ ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിയുടെ കവിതാ പ്രദർശനം - ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2012 ഇമാജിൻ &amp; പോയേഷ്യ ബ്യൂസോയിൽ: ഗിയാൻപിയറോ ആക്റ്റിസും പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളും - മുനിസിപ്പൽ സൈബർസ്‌പേസ് ബ്യൂസോയിൽ, ഫ്രാൻസ്.

* 2011-ൽ ഇറ്റാലിയൻ ഏകീകരണത്തിന്റെ 150-ാം വാർഷികത്തോടനുബന്ധിച്ചുള്ള എക്സിബിഷൻ - ഇറ്റലിയിലെ ടൂറിനിലെ ആർട്ടെ സിറ്റ അമിക്ക, ലോറൻസ് ഫെർലിംഗെട്ടിക്ക് ആദരാഞ്ജലി.

* 2011-ൽ ഗ്രാഫിക്ക മൻസോണി കണ്ടംപററി ആർട്ട് ഗാലറി, ടൂറിൻ, ഇറ്റലി.

* 2010 ലെ സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലായ്മ [[ന്യൂയോർക്കിലെ]] [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ടിലെ]] യോക്കോ ഓനോയുടെ വിഷ് ട്രീയുടെ ഡിജിറ്റൽ പ്രിന്റ്.

* * 2010 &quot;നേച്ചർ &amp; നർച്ചർ&quot;, [[കിൻസി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ റിസർച്ച് ഇൻ സെക്സ്, ജെൻഡർ, ആൻഡ് റീപ്രൊഡക്ഷൻ]] ആർട്ട് ഗാലറി, [[യുഎസ്എ]]&lt;ref&gt;https://kinseyinstitute.org/collections/art-artifacts-photographs/nature-and-nurture.php&lt;/ref&gt;

* 2010 ലെ രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനവും മത്സരവും, മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട്, [[ബ്രൂക്ലിൻ]] ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2009 ലെ കലാ പ്രദർശനം, ഐഎസ്ഇ കൾച്ചറൽ ഫൗണ്ടേഷൻ ന്യൂയോർക്ക്, യുഎസ്എ.

* 2000 [[ബഹ്‌റൈൻ നാഷണൽ മ്യൂസിയം]], [[മനാമ]], [[ബഹ്‌റൈൻ]].

* 1996 [[കേരള ലളിതകലാ അക്കാദമി]], [[കേരള]], ഇന്ത്യ.

* 1991 - 1995 [[രാജ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്‌സ്]], [[കേരള]], [[ഇന്ത്യ]].

== വെബ്സൈറ്റ് ==
* http://www.gopakumar.in

== പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ ==
[[File:Linguistics_River.jpg|thumb|ഭാഷശാസ്ത്ര നദി, 2012 [[മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട്]] എഡ്യൂക്കേഷണൽ [[നെറ്റ് ആർട്ട്]] പദ്ധതി]]
* ലിഡിയ ചിയാരെല്ലി ''ഇമാജിൻ &amp; പൊസിയ - പുരോഗതിയിലുള്ള പ്രസ്ഥാനം - '' ഒരു ക്രോസ്-കൾച്ചറൽ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ് പതിപ്പ്, മെറിക്ക്, ന്യൂയോർക്ക്, 2013 ISBN 978-0-89304-994-2

* പി.കെ (പ്രദീപ് കെ.ആർ. മഹേശ്വരി) - ആർട്ടിസ്റ്റ് എക്സ്പോസ്ഡ് - ആർ. ഗോപകുമാർ - ഗുണസ് പബ്ലിഷിംഗ് - ഇന്ത്യ, 2010 - ISBN 978-1-4505-5907-2

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, ഒന്നാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4415-7085-7

* നിയോപോപ്പ് റിയലിസം സ്റ്റാർസ്: 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ കല, രണ്ടാം വാല്യം, നാദിയ റസ് എഴുതിയ ഒരു ഉയർന്ന കലാപരമായ അഭിലാഷമായി ലൈംഗികത, 2010 ISBN 978-1-4500-4995-5

* MOCA: മ്യൂസിയം ഓഫ് കമ്പ്യൂട്ടർ ആർട്ട് - രണ്ടാം വാർഷിക പ്രദർശനം 2010, ബ്രൂക്ലിൻ, ന്യൂയോർക്ക്, ഡോണാർച്ചർ.[http://www.blurb.com/bookstore/detail/1587141]

* അന്താരാഷ്ട്ര സമകാലിക കലാകാരന്മാർ - ഓൾഗ അന്റോണിയാഡോയും ഈവ് ലെമോണിഡോയും ചേർന്ന് 2010

* എബിസി ഓഫ് അർട്ണർഷിപ് , വാല്യം, 2, പ്രദീപ് കെ. മഹേശ്വരി, 2009 ISBN 978-1-4421-9309-3

* സെർബിയയിലെ നോവി സാഡ് സർവകലാശാല പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ജേണൽ ഓഫ് ഗ്രാഫിക് എഞ്ചിനീയറിംഗ് ആൻഡ് ഡിസൈൻ, വാല്യം 9, E-ISSN 2217-9860

* ഡിജിറ്റൽ ആർട്ടിലേക്കുള്ള ആമുഖം [https://he.kendallhunt.com/node/45613]

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട് ആൻഡ് പെയിന്റിംഗ്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132310952

* എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് ഡ്രോയിംഗ് ആർട്ട്, പ്രസാധകർ - വേൾഡ് ടെക്നോളജീസ്, വർഷം - 2014, ISBN 9788132339939

* ജേണൽ ഓഫ് ക്രിയേറ്റീവ് ആർട്സ് ആൻഡ് മൈൻഡ്സ്, വാല്യം 1, നമ്പർ 1 - ജൂൺ 2015[https://issuu.com/jumboartsinternational/docs/jcam_draft_10]

* മനോഹരമായ ഒരു ചോദ്യം: പ്രകൃതിയുടെ ആഴത്തിലുള്ള രൂപകൽപ്പന കണ്ടെത്തൽ - [[ഫ്രാങ്ക് വിൽസെക്]] ISBN 9781594205262 [https://www.amazon.com/Beautiful-Question-Finding-Natures-Design/dp/1594205264/ref=mt_hardcover]

* പുതിയ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രവും കലയും: പോസ്റ്റ്ഡിജിറ്റലിന്റെ നക്ഷത്രസമൂഹങ്ങൾ ISBN 949230208X [https://www.amazon.de/New-Aesthetic-Art-Constellations-Postdigital/dp/949230208X]

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{reflist|2}}

==പുറം കണ്ണികൾ==
* http://www.gopakumar.in
* http://www.complex.com/art-design/2014/02/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize 
* http://www.artecittaamica.it/mostre/2011/0527/to7.pdf
* https://itsartlaw.org/2019/12/05/lets-get-digital/
* https:https://www.climateartcollection.com/artworks/z8p5i5Op3vverjLv5Neu

{{Painters from Kerala}}
[[:വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കൊ‍​​​​ല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>lfcpap845668m1xejispyhnp6p2suou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632295</id>
      <parentid>4632265</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36140-81</username>
        <id>219555</id>
      </contributor>
      <origin>4632295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7820" sha1="52i78qth7d3wdt4scvury89g2z2u3et" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ഗോപകുമാർ ആർ
| birth_date = {{Birth date and age|1972|5|17}}
| birth_place = ഓച്ചിറ, കൊല്ലം, കേരളം, ഇന്ത്യ
| occupation = ഡിജിറ്റൽ കലാകാരൻ
| education = രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ്
}}

'''ഗോപകുമാർ ആർ''' (ജനനം: 17 മേയ് 1972) ഒരു ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ കലാകാരനാണ്. ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്, ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട്, സമകാലിക കല എന്നിവയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി വിവിധ കലാപ്രദർശനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html|title=ഡിജിറ്റൽ കലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായി ആർ. ഗോപകുമാർ|website=മനോരമ ഓൺലൈൻ}}

== പ്രാരംഭജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==

കേരളത്തിലെ കൊല്ലം ജില്ലയിലെ ഓച്ചിറയിൽ ജനിച്ച ഗോപകുമാർ ബാല്യകാലം മുതൽ ചിത്രരചനയിൽ താത്പര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. മാവേലിക്കരയിലെ രാജാ രവിവർമ്മ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സിൽ നിന്ന് കലാവിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ലണ്ടൻ ആർട്ട് കോളേജിൽ കലാചരിത്രം പഠിച്ചു.{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/art-and-culture/2025/08/13/r-gopakumar-digital-art.html|title=ഡിജിറ്റൽ കലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായി ആർ. ഗോപകുമാർ|website=മനോരമ ഓൺലൈൻ}}

== കലാജീവിതം ==

ചിത്രകല, ഡിജിറ്റൽ ആർട്ട്, ന്യൂ മീഡിയ ആർട്ട് എന്നിവയാണ് ഗോപകുമാറിന്റെ പ്രധാന പ്രവർത്തനമേഖലകൾ. ഇന്ത്യൻ പാരമ്പര്യവും സമകാലിക സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും സംയോജിപ്പിച്ച കലാസൃഷ്ടികളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയനായത്.

2012-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ മ്യൂസിയം ഓഫ് മോഡേൺ ആർട്ട് (MoMA) സംഘടിപ്പിച്ച സമകാലിക കലയും ന്യൂ മീഡിയ കലയും സംബന്ധിച്ച പഠനപരിപാടികളിൽ പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://image-poesie.over-blog.com/article-article-in-malayalam-language-r-gopakumar-april-2014-123377952.html|title=Article in Malayalam Language: R. Gopakumar}}

2014-ൽ ലണ്ടനിലെ സാച്ചി ഗാലറിയും ഗൂഗിളും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച ''Motion Photography Prize''-ന്റെ അന്തിമപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.complex.com/style/a/miabelle-bocicault/gifs-saatchi-gallery-google-motion-photography-prize|title=GIFs in Saatchi Gallery Motion Photography Prize}} അതേ വർഷം കൊച്ചി-മുസിരിസ് ബിനാലെയുടെ അനുബന്ധ പദ്ധതിയായ ''Critical Juncture'' പ്രദർശനത്തിലും റെസിഡൻസി പരിപാടിയിലും പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://culture.pl/en/event/critical-juncture-a-polish-indian-exhibition-of-contemporary-art-in-india|title=Critical Juncture: A Polish-Indian Exhibition of Contemporary Art}}

തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ, യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം, ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി, സ്വീഡൻ, ദക്ഷിണ കൊറിയ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ, ബൾഗേറിയ, സ്പെയിൻ, ബഹ്റൈൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ നടന്ന സമകാലിക കലാ-ഡിജിറ്റൽ കലാ പ്രദർശനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/a-postperformance-dialogue/article7797858.ece|title=A Post-Performance Dialogue|website=The Hindu}}{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace|title=Art of No War|website=The New Indian Express}}

2021-ൽ പാരീസിൽ നടന്ന Contemporary and Digital Art Fair (CADAF)-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികൾ പ്രദർശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://www.theartnewspaper.com/blog/how-a-crypto-and-digital-art-fair-is-using-instagram-to-show-and-sell-works|title=How a Crypto and Digital Art Fair is Using Instagram to Show and Sell Works}}

2024-ൽ ന്യൂയോർക്കിലെ ലോംഗ് ഐലൻഡിലുള്ള Museum of Contemporary Arts സംഘടിപ്പിച്ച ''MoCA L.I.ghts'' പ്രദർശനത്തിലും അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://patchoguearts.org/wp-content/uploads/2024/10/MoCA-L.I.ghts-2024_English_Map.pdf|title=MoCA L.I.ghts 2024}}

2025-ൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ''The Wild Awakening'' എന്ന ഡിജിറ്റൽ കലാസൃഷ്ടി പരമ്പര Sedition കലാപ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ക്യൂറേറ്റഡ് ആർട്ടിസ്റ്റ് വിഭാഗത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.{{Cite web|url=https://seditionart.com/users/144454/|title=Gopakumar R – Sedition}}

അതേ വർഷം കൊച്ചിയിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ''Art for Peace and Nonviolence'' പ്രദർശനത്തിലും പങ്കെടുത്തു.{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/May/07/art-of-no-war-how-kerala-artists-are-using-their-works-as-a-call-for-peace|title=Art of No War|website=The New Indian Express}}

== അവലംബങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

== പുറംകണ്ണികൾ ==

[http://www.gopakumar.in ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ്]

[[വർഗ്ഗം:1972-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചിത്രകാരന്മാർ]]
[[വർഗ്ഗം:കൊല്ലം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഡിജിറ്റൽ കലാകാരന്മാർ]]</text>
      <sha1>52i78qth7d3wdt4scvury89g2z2u3et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sree1959</title>
    <ns>3</ns>
    <id>605563</id>
    <revision>
      <id>4632000</id>
      <parentid>4622415</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>53155</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter */ പുതിയ ഉപവിഭാഗം</comment>
      <origin>4632000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47516" sha1="s3dvxjqjysuu0fla343gdvn77a5s9u8" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Sree1959 | Sree1959 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 04:48, 24 സെപ്റ്റംബർ 2023 (UTC)

:നന്ദി, മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് അംഗത്വം എടുത്തു. [[ഉപയോക്താവ്: Sree1959|ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാരായണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം:Sree1959|സംവാദം]]) 16:49, 17 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC)
== വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം ==

{| style=&quot;border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;&quot;
|- 
! style=&quot;background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;&quot; align=left |
&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
പ്രിയ {{BASEPAGENAME}},

വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും.

[[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]]


വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. 

ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.

[[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|&lt;span style=&quot;color:#990000&quot;&gt;❙❚❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#000&quot;&gt; ജിനോയ് &lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#006699&quot;&gt;❚❙❚&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#339966&quot;&gt;❙❙&lt;/span&gt;]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 17:50, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC)
|}

:@[[ഉപയോക്താവ്:Gnoeee|Gnoeee]]  നന്ദി, പക്ഷെ ടിക്കറ്റ് കിട്ടാത്തത് കാരണം ഞാൻ പങ്കെടുക്കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നത് ഖേദപൂർവം അറിയിച്ചു കൊള്ളുന്നു. ഏതായാലും പരിപാടികൾ വിജയകരമായി തന്നെ നടക്കുവാൻ എൻ്റെ ആത്മാർത്ഥമായ അനുമോദനങ്ങൾ അറിയിച്ചു കൊള്ളുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്: Sree1959|ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാരായണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം:Sree1959|സംവാദം]]) 00:58, 22 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

== സംവാദത്താൾ ==

പ്രിയ  {{ping|Sree1959}},  താങ്കൾ  [[ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം:Sree1959|ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം താൾ]]  പ്രത്യേകമായി സൃഷ്ടിച്ചതായിക്കാണുന്നു. അതിന്റെ ആവശ്യമില്ല,  [[ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം:Sree1959|'''ഈ താൾ''']]  നീക്കം ചെയ്യുന്നതാണ് എന്നറിയിക്കുന്നു. ഇതേ പേജിൽത്തന്നെ തുടർന്നും ആശയവിനിമയം നടത്താവുന്നതാണ്. ക്ഷേമം ആശംസിക്കുന്നു.   [[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px;&quot;&gt;Vijayan Rajapuram &lt;/span&gt;{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|&lt;span style=&quot;color:green;font-size:13px; font-weight:bold;&quot; title=&quot;സംവാദം&quot;&gt; ✉&lt;/span&gt;]]  08:58, 22 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

:നന്ദി, അതൊരു കൈയബദ്ധമായിരുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്: Sree1959|ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാരായണൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റ്റെ സംവാദം:Sree1959|സംവാദം]]) 17:06, 24 ഡിസംബർ 2023 (UTC)

== ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്സ് ഉപയോക്തൃ ഗ്രൂപ്പ്സാ - ങ്കേതിക കൂടിയാലോചനകൾ 2024 ==

സുഹൃത്തുക്കളേ,

വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിൽ സംഭാവന നൽകുമ്പോൾ വിവിധ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ നേരിടുന്ന കമ്മ്യൂണിറ്റി അംഗങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നതിനായി [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പേഴ്‌സ് യൂസർ ഗ്രൂപ്പ്]] ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി സാങ്കേതിക കൂടിയാലോചന നടത്തുന്നു. വിക്കിസമൂഹങ്ങളിലുടനീളമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ നന്നായി മനസിലാക്കുക, പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ മനസിലാക്കുക, ഭാവി സാങ്കേതിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാര്യക്ഷമമാക്കുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.

താങ്കളുടെ  പൊതുവായ പ്രശ്നങ്ങൾ, ആശയങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യേണ്ട ഒരു സർവേയാണ്. ദയവായി (താങ്കളുടെ ഇഷ്ടമുള്ള ഭാഷയിൽ) സർവേ പൂരിപ്പിക്കുക. https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link

അവസാന തീയതി 2024 സെപ്റ്റംബർ 21 ആണ്.

പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വായിക്കാൻ, ദയവായി സന്ദർശിക്കുക: https://w.wiki/AV78

മുകളിലെ ലിങ്കിൽ സർവേ മലയാളത്തിൽ വായിക്കാൻ ലഭ്യമാണ്.

ഒന്നിലധികം പ്രശ്നങ്ങളോ ആശയങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ താങ്കൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം തവണ താങ്കൾക്ക് സർവേ പൂരിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.

താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നന്ദി!

സസ്നേഹം,
[[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 13:38, 9 സെപ്റ്റംബർ 2024 (UTC) 
ഇൻഡിക് മീഡിയവിക്കി ഡെവലപ്പർമാരുടെ പേരിൽ
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/ml&amp;oldid=27434524 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:KCVelaga@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/November 2025|Wikimedians of Kerala - November 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* On 22&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; November 2025, we held our user group’s monthly meeting online via Google Meet. The agenda for the meeting was shared by [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and welcomed everyone to the meeting. Fifteen members attended the meeting.
** Ranjith shared updates about the Wikidata Workshop and 13&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebration that has been happened during [[:OSMwiki:State of the Map Kerala 2025|State of the Map Kerala 2025]] event at Payyannur, Kannur.
** [[:User:Manojk|Manoj]] and Ranjith shared updates about the upcoming [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] which will be held on 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December at Kerala Institute of Local Administration (KILA), Thrissur, Kerala.
** Ranjith shared the updates on organising the [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] along with the WCK 2025.
** Ranjith shared the invitation received on organising [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop at Amal Jyothi College of Engineering Kanjirappally]].
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared the updates about the [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|Initial discussions about WikiConference India 2026]]. Inviting the community members to signup and endorse the Grant proposal. 
** Athul shared the plans about documenting [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] at Wikimedia Commons.
** Manoj shared the updates about 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; edition of Wiki Loves Birds India photography campaign in Wikimedia Commons.
** [[:User:SijiR|SijiR]] shared the idea of organising #SheSaid campaign as part of the Wiki Loves Women initiative on Malayalam Wikiquote.. ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/November 2025|Read more...]])
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 - 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] – A campaign on Wikimedia Commons that aims to capture and celebrate the stunning avian diversity of India. ''(12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Nov 2025 – 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:q:ml:Wq:SheSaid|SheSaid]] – A campaign to celebrate leading women and their voices by encouraging the creation and improvement of Wikiquote articles that feature women’s quotations in Malayalam Wikiquote. ''(1&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Sept – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Dec 2025)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi year campaign to document the Villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025 – [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|Annual General Body Meetup 2025]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Join [[:m:Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|Malayalam Wikipedia 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday]] Celebration'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:41, 17 ഡിസംബർ 2025 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29733777 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/December 2025|Wikimedians of Kerala - December 2025 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* In the month of December, we did not have an online meeting as we held our AGM.
* On 5–6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 at AJCE|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Amal Jyothi College of Engineering, Kanjirappally, Kottayam.
** 52 students participated in this event and were trained on the Wikimedia ecosystem. The students presented their tools and outcomes on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], [[:User:MatthewsM2]], and [[:User:Ranjithsiji]] joined the workshop as mentors.
* On 15–16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, a [[:m:Event:Wikimedia Technical Workshop 2025 Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom|Wikimedia Technical Workshop]] was conducted at Chinmaya Vishwa Vidyapeeth - Global Campus, Piravom.
** 50 students participated in this event and received training on the Wikimedia technical ecosystem. The students worked on fixing issues and developing tools, which they presented on the last day of the event.
** [[:User:Athulvis]], [[:User:Gnoeee]], and [[:User:Ranjithsiji]] from the UG attended as mentors.
* 980 contributions were made to the [[c:Commons:Wiki Loves Museums|Wiki Loves Museums]] initiative from 20 November to 31 December 2025. 
* On 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; December 2025, [[:m:WikiConference Kerala 2025|WikiConference Kerala 2025]] was organised at the Kerala Institute of Local Administration, Thrissur.
** The [[Event:Malayalam Wikipedia 23rd Birthday Celebration|23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Birthday Celebration]] of Malayalam Wikipedia was held during this time.
** 90+ participants attended the WCK and its sessions.
* This month, we held our [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025|4&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Annual General Body Meeting (AGBM)]] at the Kerala Institute of Local Administration on 21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; December 2025. 
** Twenty-two UG members and two guests attended the meeting.
** Shared and discussed upcoming annual plans and the Wikipedia 25th Birthday celebrations.
** Discussed preparations for [[WikiConference India 2026]]. ''([[m:Event:Wikimedians of Kerala/Events/Annual General Body Meetup 2025/Report|Read the detailed report here...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:c:Commons:Quantum Century Exhibition 2025|Quantum Century Exhibition 2025]] – A campaign to document the International Year of Quantum Science &amp; Technology on Wikimedia Commons.
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Jan 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026 –  [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/2973|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 17:43, 30 ജനുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/January 2026|Wikimedians of Kerala - January 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 24&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; January 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/January 2026|January 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 12 community members participated in the discussion.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared the Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised across different districts of Kerala (Thrissur, Kannur, Kozhikode, Kollam, Wayanad, Ernakulam, Kottayam). [[User:Fotokannan|Kannan]] master shared the updates about organising the event at Kollam.
** A short update about the Wikimedia Hackathon planned at Kaprassery IHRD as part of Tarang on 7–8&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February was shared.
** Discussed about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The campaign was conducted on Wikimedia Commons and Malayalam Wikipedia.
*** The program was originally started in 2014 as 'Ende Gramam'.
** [[User:Irvin calicut|Irvin]] shared the outcomes of [[:c:Commons:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign at Wikimedia Commons.
*** More than 6000 images have been uploaded and 9 bird walk programs have been conducted.
*** Education programs are ongoing and the campaign continues for another month.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the SheSaid campaign updates on Wikiquote. 9 contributors participated and 61 new articles were created during the timeperiod.
** Jinoy shared the status updates of [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]
*** Athul Invited Community members interested in volunteering to [[:m:WikiConference India 2026/Initial conversations|register on the interest page]] on the WCI 2026 page.
* Discussions were also held about organising:
** Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore program
** International mother language day
** Womens month editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] – A photography campaign to collect and add high-quality, freely licensed images of educational institutions. ''(16&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Sept 2025 – 31&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
** [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] – A multi-year campaign to document villages on Wikimedia Commons and Wikipedia. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Dec 2025 – 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Feb 2026)''
** [[:d:Wd:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] – Datathon on Wikidata. ''(21&lt;sup&gt;st&lt;/sup&gt; Feb 2026 – 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; Mar 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3209|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 01:31, 28 ഫെബ്രുവരി 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=29828009 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/February 2026|Wikimedians of Kerala - February 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; February 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/February 2026|February 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 PM to 8:30 PM IST. The agenda for the meeting was shared by Jinoy and welcomed everyone to the meeting. 13 community members participated in the discussion.
** Shared the details about the [[:m:Wiki Loves Village|Wiki Loves Village]] campaign.
*** The program was organized to improve geographical details about villages.
*** 135 articles were written, 38 articles improved and 59 images were uploaded as part of the campaign.
** Shared the details about [[:m:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day]] program
*** A datathon was conducted from Feb 1 and it will end by March 3.
*** Tasks shared for the same was less difficult compared to the one shared last time.
** [[User:Sree1959|Sree1959]] updated on efforts to move Malayalam Wikivoyage out of the Incubator.
*** Introducing Wikivoyage day - Contributing to Malayalam Wikivoyage for atleast 1 day per month was announced.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared details about Wikipedia 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Birthday Celebrations organised in and around Kerala.
** Discussed about Women's Day campaign.
*** Planning to conduct Wiki Loves Women followed by an offline workshop program was discussed.
** Discussed about [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign.
*** Ranjithsiji shared about documentation of Theyyam which is currently in progress.
*** Planned to start [[:m:Wiki Loves Theyyam|Wiki Loves Theyyam]] campaign by mid of March.
*** Ranjithsiji and [[User:Gnoeee|Jinoy]] planning to visit Kannur during March 7-8 for documenting Theyyam.
** Discussions were also held about organizing
*** Wiki Loves Birds
*** Open Data Day
*** Wiki Loves Earth

&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:ml:WP:WHM2026|Womens Day Edit-a-athon 2026]] - 3rd March - 31 March 2026 a edit-a-thon on Malayalam Wikipedia related to creating and improving articles realted to Women health.
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] - a 2 month campaign from 17th March - 17 May 2026 photography campaign in Wikimedia commons related to Theyyam.
&lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3345|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[:m:User_talk:Adithyak1997|talk]]) and [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 09:45, 28 മാർച്ച് 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/March 2026|Wikimedians of Kerala - March 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 26&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; March 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/March 2026|March 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared an update about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Mother Language Day 2026 Datathon|International Mother Language Day 2026 Datathon]] organized on the Wikidata from February 21, 2026 to March 3, 2026. A total of 31 contributors signed up for the event and contributed during the campaign period.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared  an update about the [[:m:Wiki Loves Birds India 2025|Wiki Loves Birds India 2025]] campaign that was organized online and offline. Around 6,000 images was recieved during the campaing period and bird walks were also organized as part of the campaign.
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:SijiR|Siji]] shared the updates about the [[d:Wikidata:WikiProject India/Events/International Womens Day 2026 Datathon|International Womens Day 2026 Datathon]] on Wikidata. A total of 21 contributors signed up during the campaign period.
** Ranjithsiji shared status updates on [[:m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] including the ongoing scholarship call, and encouraged everyone to apply.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17. Updates on [[m:Wiki Folklore Documentation|on-going documentation initatives]] as part of this campaign were also shared.
** Ranjithsiji shared the updates about the [[m:Wiki Loves Schools|Wiki Loves Schools]] hich received around 4,800 images during the campaign period.
*** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia and make use of the uploaded images.
* Discussions were also held about organising:
** International Women's Day Editathon
&lt;/div&gt;

;Events &amp; Activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* ''Ongoing events &amp; activities by the User Group''
** [[:c:Commons:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] – photo campaign on Wikimedia Commons. ''(17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; Mar 2026 – 17&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; May 2026)''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3549|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) on 13:34, 25 ഏപ്രിൽ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/April 2026|Wikimedians of Kerala - April 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|80px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;User group news
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; April 2026, we held our [[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|April 2026 Monthly Meetup]] from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. A total of 6 community members participated in the meeting and discussions.
** [[User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] and [[User:Adithyak1997|Adithyak]] shared updates from the [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], which was organized at Calicut University. Participants from Malayalam, Tamil and Tulu community members also attended the two-day event.
** [[User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates about the [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026]] campaign organized in collaboration with the Embassy of Ukraine in New Delhi and communities in India. 47 people joined and contributed during the campaign period in India
** Ranjithsiji and [[User:Sree1959|Sreekrishnan]] shared the updates about the ongoing Malayalam Wikivoyage activities and improvements. Discussed the need for further enhancements and issues.
** [[User:Athulvis|Athul]] shared the updates about closure of [[m:Community Resources and Partnerships/India Rapid Project/Wikimedians of Kerala Anniversary Programme/Final Report|Wikimedians of Kerala Anniversary Programme]] and submission of final report.
** Ranjithsiji shared the Wikivoyage Day plan announced by [[User:Sree1959|Sreekrishnan]]. Plans to organize activities were discussed.
** [[User:Vijayanrajapuram|Vijayanrajapuram]] shared plans to create school related pages on Wikipedia. Athul and Ranjith shared their thoughs on doing follow up activies.
** Jinoy and Athul shared the updates about the [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] which is going to happen in Kochi. Around 400+ applications have been received for scholarships and the team is currently reviewing the applications.
*** For those who missed applying for the scholarship the self funded registration will be opened.
** Ranjithsiji shared updates about the [[m:Wiki Loves Theyyam 2026|Wiki Loves Theyyam 2026]] which started on March 17 and will end on May 17.
** Jinoy shared and invited the community members to share the stories, community highlights and activities from across South Asia to [[m:South Asia/Newsletter|WikiDhara - The echoes from South Asia]]. ''([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/April 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
This message was sent with 14:44, 24 മേയ് 2026 (UTC) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[:m:User_talk:Gnoeee|talk]]) [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;

== [[:m:Wikimedians of Kerala/Newsletter/May 2026|Wikimedians of Kerala - May 2026 Newsletter]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; margin: 10px; text-align: center;&quot;&gt;
&lt;small&gt;This is the Wikimedians of Kerala UG's 28&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; newsletter.&lt;/small&gt;
&lt;br&gt;
[[File:Wikimedians_of_Kerala_User_Group.svg|90px|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Kerala]]&lt;/div&gt;

;Updates / Discussions
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;

* On 25th May 2026, we held our May 2026 Monthly Meetup from 7:30 pm to 8:30 pm IST. The agenda for the meeting was shared and everyone was welcomed. 10 community members participated in the meeting and discussions.
** [[:User:Ranjithsiji|Ranjithsiji]] shared updates about Wiki Loves Theyyam 2026, which was conducted as a pilot project from 17 April to 17 May 2026. Around 650 images were uploaded to Wikimedia Commons by 16 contributors. Discussions were held on organizing follow-up activities closer to the Theyyam season.
** [[:User:Gnoeee|Jinoy]] shared updates from [[m:Event:Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India|Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026 in India]], organized in collaboration with Wikimedia communities and partner organizations.
*** Around 45 participants took part in the campaign by creating 71 new pages and improving around 327 pages across Wikimedia projects. An offline Wikipedia editing workshop was organised at [[w:Embassy of Ukraine, New Delhi|Embassy of Ukraine, New Delhi]] along with a cultural activity and continued the online campaign till the end of April.
** Ranjithsiji shared updates from [[m:Event:Wikisource Summit 2026|Wikisource Summit 2026]], organized at the University of Calicut. A total of 18 participants attended the event, including contributors from other language communities. Discussions focused on collaboration and technical improvements for Wikisource projects.
** Jinoy shared updates about [[m:WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]]. The conference theme has been announced. The theme for WCI 2026 is ''&quot;Reimagining the Knowledge Commons&quot; - Community Leadership in an Evolving Wikimedia Ecosystem.''
** Ranjithsiji shared plans for a Wiki Loves Schools edit-a-thon, aimed at creating and improving school-related articles using information collected through the SchoolWiki project and previous photography campaigns.
** Ranjithsiji announced preparations for Wiki Loves Earth India 2026, which is planned to begin on 1 July 2026. Community members were encouraged to participate and help document natural heritage sites across India.
** Jinoy and Ranjith shared updates from [[mw:Wikimedia Hackathon 2026|Wikimedia Hackathon 2026]] in Milan. The [[toolforge:glues|GLUES tool]] (Global Wikimedia User Information and Statistics) was developed and improved during the hackathon and was presented during the event. The tool provides a centralized dashboard for Wikimedia contributor information and receives valuable feedback from participants across multiple communities. Further enhancements to the tool were discussed.
** Ranjithsiji shared updates about Coordinate Me 2026, an international Wikidata campaign focused on improving geographic coordinates of Wikidata items. Community members were encouraged to participate before the campaign concluded at the end of May.
** Ranjithsiji shared updates on the Malayalam Wikivoyage initiative. Monthly community meetings have been held regularly over the past three months. An analysis tool named [[toolforge:inkpen|Inkpen]] has been developed and support was requested for the Malayalam Wikivoyage approval proposal.
** Community members also discussed the ongoing digitization of M. P. Parameswaran's works, potential collaborations with DC Books for bibliographic data sharing, plans for Kerala Cultural Month, the [[toolforge:wir-redlist-explorer|Women in Red tool]] developed by [[:User:Netha Hussain|Netha Hussain]] for identifying missing articles, improvements to mobile navigation templates.
** Ranjith and Jinoy shared an update received on Village pump of Malayalam Wikipedia and to User group's email regarding the participation in the Abstract Wikipedia pilot project.'' ([[:m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/May 2026|read more...]])''
&lt;/div&gt;

;Events &amp; activities
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 30px;&quot;&gt;
* &lt;u&gt;''On-going events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[c:Commons:Wiki Loves Earth 2026 in India|Wiki Loves Earth 2026 in India]] – Photography campaign dedicated to documenting and digitally preserving India's diverse natural heritage sites on Wikimedia Commons.

* &lt;u&gt;''Up-coming events &amp; activities by User Group''&lt;/u&gt;
** [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026|Wikiwomen Camp 2026]] - 11th July 2026 - 12th July 2026. Last date to [[m:Event:Wikiwomen Camp 2026#Application|apply for the scholarship]] is 27 June 2026.
&lt;/div&gt;

&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
'''Upcoming meeting: 27&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; June 2026 –  [[m:Event:Wikimedians of Kerala/Monthly Meetup/June 2026|Meeting page]] | [[:m:Special:RegisterForEvent/3891|Meetup Registration]]'''
&lt;hr&gt;
This message was sent with [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) by [[:m:User:Gnoeee|Gnoeee]] on 15:42, 21 ജൂൺ 2026 (UTC) • [[m:Wikimedians_of_Kerala/Newsletter|Contribute]] • [[m:Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter|Manage subscription]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedians_of_Kerala_newsletter&amp;oldid=30188373 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Gnoeee@metawiki അയച്ച സന്ദേശം  --&gt;</text>
      <sha1>s3dvxjqjysuu0fla343gdvn77a5s9u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>പൂജ ചിത്ഗോപേക്കർ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>621946</id>
    <revision>
      <id>4632248</id>
      <parentid>4136578</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T07:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zyanya0018</username>
        <id>219572</id>
      </contributor>
      <origin>4632248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5988" sha1="rn22g7fbtm9yzti99h59kyyce1oi6ne" xml:space="preserve">{{Infobox pageant titleholder
| name = Pooja Chitgopekar
| birth_name = Pooja Chitgopekar
| title   = {{ubl|[[Miss Earth India| Miss Earth India 2007]]|[[Miss Earth 2007|Miss Earth Air 2007]]}}
| image  = MissIndiaEarth2007 (Pooja Chitgopekar).jpg
| caption = Pooja at the [[Miss Earth 2007]] contest
| height = {{height|ft=5|in=8.5}}
| hair_color = Black
| eye_color = Dark brown
| birth_place = [[Manchester, England]]&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://shoot.indiatimes.com/pooja_c_pro.htm | title = India Times | access-date = 26 February 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080106101942/http://shoot.indiatimes.com/pooja_c_pro.htm &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archive-date = 6 January 2008}}&lt;/ref&gt;
| education= [[University of Auckland]]
|competitions=[[Miss Earth 2007]]&lt;br /&gt;(Miss Earth – Air)}}
'''പൂജാ ചിത്ഗോപേക്കർ''' (ജനനം 1985) ഒരു ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും സൗന്ദര്യമത്സര ടൈറ്റിൽ ഹോൾഡറുമാണ്. അവർ നവംബർ 11 ന് നടന്ന അന്താരാഷ്ട്ര മിസ്സ് എർത്ത് 2007 സൗന്ദര്യമത്സരത്തിൽ ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. അവർ പിന്നീട് 2007-ൽ മിസ് എർത്ത് എയർ ആയിത്തീർന്നു.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/Pooja-Chitgopekar/articleshow/2475038.cms |title=Pooja Chitgopekar |author= Kesharwani, Manoj |newspaper=[[Times of India]] |date= 19 October 2007 |access-date=20 September 2012}}&lt;/ref&gt; 
അവർ ആദ്യ റണ്ണറപ്പിന് തുല്യമാണ്. ഓക്ക്‌ലൻഡിലെ പെൺകുട്ടികൾക്കായുള്ള രൂപത സ്‌കൂൾ എന്ന മുൻനിര സ്വകാര്യ സ്‌കൂളിലാണ് അവർ പീന്നീട് പോയത്.

മുംബൈയിൽ ഫെമിന ഇന്ത്യ വർഷം തോറും നൽകുന്ന മൂന്ന് കിരീടങ്ങളിലൊന്നായ മിസ് ഇന്ത്യ എർത്ത് അവർ നേടി. മറ്റ് രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ പൂജ ഗുപ്ത മിസ് ഇന്ത്യ യൂണിവേഴ്‌സിനും സാറാ ജെയ്ൻ ഡയസ് മിസ് ഇന്ത്യ വേൾഡിനും ലഭിച്ചു. 2006 ലെ മിസ് എർത്തിൽ ഫസ്റ്റ് റണ്ണറപ്പായ അമൃത പട്കി അവരെ കിരീടമണിയിച്ചു. അമൃതയെപ്പോലെ മിസ് എർത്ത് മത്സരത്തിൽ അവരും ഫസ്റ്റ് റണ്ണറപ്പായി.

പൂജ 2011-ൽ ഓക്ക്‌ലാൻഡ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് എംഡിക്ക് ആനുപാതികമായി മെഡിസിൻ ആൻ്റ് സർജറി ബിരുദം നേടി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.veethi.com/india-people/pooja_chitgopekar-profile-8365-41.htm|title=Pooja Chitgopekar|website=veethi.com|access-date=2017-04-22}}&lt;/ref&gt;

2011 ജനുവരി 7-ന് ചിക്കാഗോ IL-ൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന എവിജി അഡ്വാൻസ്ഡ് ടെക്നോളജീസിൻ്റെ വൈസ് ചെയർമാൻ വിക്രം കുമാറുമായി പൂജ വിവാഹിതയായി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indianweddingsite.com/wedding-ideas/iws-blog/2011/01/20/real-wedding-vikram-kumar-and-pooja-chitgopeker-(2)|title=Real Wedding: Vikram Kumar and Pooja Chitgopeker (2)|website=www.indianweddingsite.com|language=en|access-date=2017-04-22|archive-date=2017-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170423065801/http://www.indianweddingsite.com/wedding-ideas/iws-blog/2011/01/20/real-wedding-vikram-kumar-and-pooja-chitgopeker-(2)|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; അവരുടെ വിവാഹം ന്യൂസിലാൻഡിലെ ഓക്ക്‌ലൻഡിലാണ് നടന്നത്.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/lifestyle/news/article.cfm?c_id=6&amp;objectid=10698659|title=Wedding bill heads for $10m|last=Morton|first=Frances|date=2011-01-09|work=New Zealand Herald|access-date=2017-04-22|language=en-NZ|issn=1170-0777}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wn.com/vikram_wedding_in_nz_indian_wedding_an_'opportunity_to_put_nz_on_the_map'|title=Vikram Wedding In Nz Indian Wedding An 'opportunity To Put Nz On The Map'|website=World News|language=en|access-date=2017-04-22}}&lt;/ref&gt; പൂജ നിലവിൽ ചിക്കാഗോയിലെ മെഡിക്കൽ ഡെർമറ്റോളജി അസോസിയേറ്റ്സിൽ ഡെർമറ്റോളജിസ്റ്റും മോസ് സർജനുമാണ്.

==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ==
* [http://www.missearth.tv/ Miss Earth official website]
* [http://feminamissindia.indiatimes.com/ Miss India - Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515052736/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/18497435.cms?curpg=11 |date=2013-05-15 }}
* [http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=13 Miss India - Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110416065056/http://feminamissindia.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=13 |date=2011-04-16 }}
* [http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=13 Indiatimes - Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202180148/http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=13 |date=2014-02-02 }}
==അവലംബം==</text>
      <sha1>rn22g7fbtm9yzti99h59kyyce1oi6ne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മണ്ഡ്യ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>654400</id>
    <revision>
      <id>4632178</id>
      <parentid>4518905</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T00:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16747" sha1="295kwk882rsmqz4d0xjg6l2pswxplep" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = Mandya
| native_name                     = 
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| settlement_type                 = City
| nickname                        = Sugar City
| image_skyline                   = File:Mandya bus stand.jpg
| image_map                       = {{maplink|frame=yes|frame-align=center|plain=y|type=shape-inverse|id=Q1185|frame-width=270|frame-height=350|frame-lat=15.04|frame-long=76.40|stroke-width=3|zoom=6|type2=point|coord2={{coord|12.52|N|76.9|E}}|marker-size2=medium}}
| map_alt                         = 
| map_caption                     = Mandya in Karnataka
| pushpin_map                     = 
| pushpin_label_position          = 
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = 
| coordinates                     = {{coord|12.52|N|76.9|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = {{flag|India}}
| subdivision_type1               = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_name1               = {{flagicon image|Seal of Karnataka.svg|Emblem of Karnataka}} [[Karnataka]]
| subdivision_type2               = [[Administrative divisions of India|Division]]
| subdivision_name2               = [[Mysore division|Mysore]]
| subdivision_type3               = [[List of districts of Karnataka|District]]
| subdivision_name3               = [[Mandya district|Mandya]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = City Municipal Council
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 17.03
| area_rural_km2                  = 692.14
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 678
| population_total                = 137735
| population_rural                = 277795 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/625/download/2148/DH_2011_2919_PART_B_DCHB_MANDYA.pdf|access-date= 3 August 2023|title=Census Data Handbook 2011}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of                = 2011
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| timezone1                       = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1                     = +5:30
| postal_code_type                = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code                     = 571401&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.citypincode.pk/Lahore/MANDYA/MANDYA_PINCODE|title=Pin Code|access-date=6 May 2016|work=citypincode.pk}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| registration_plate              = [[List of RTO districts in India#KA—Karnataka|KA-11]]
| website                         = {{url|mandyacity.mrc.gov.in}}
| footnotes                       = 
| official_name                   = 
}}
[[കർണാടക|കർണാടകയിലെ]] ഒരു നഗരമാണ് '''മണ്ഡ്യ'''.  [[മണ്ഡ്യ ജില്ല|മാണ്ഡ്യ ജില്ലയുടെ]] ആസ്ഥാനമായ ഇവിടത്തെ [[പഞ്ചസാര]] ഫാക്ടറികൾ പ്രധാന സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സാണ്. കരിമ്പ് കൃഷി ഒരു പ്രധാന വിളയായതിനാൽ ഇതിനെ '''ഷുഗർ സിറ്റി''' എന്നും വിളിക്കുന്നു. ജില്ലാ ഓഫീസുകൾ ഇവിടെയാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. മണ്ഡ്യ സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ കൌൺസിലിന്റെ 35 വാർഡുകളായി നഗരത്തെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.

== ചരിത്രം ==
2015ൽ മണ്ഡ്യ അതിന്റെ 75-ാം വാർഷികം (''അമൃത മഹോത്സവം'') ആഘോഷിച്ചു. 1932ൽ തുറന്ന [[കൃഷ്ണരാജസാഗര|കെ. ആർ. എസ് അണക്കെട്ട്]] കൃഷ്ണ രാജ വാഡിയാർ നാലാമനും എം വിശ്വേശ്വരൈയും ചേർന്നാണ് നിർമ്മിച്ചത്. ചരിത്രപരമായി പ്രധാനപ്പെട്ട നിരവധി സ്ഥലങ്ങൾ മണ്ഡ്യയിലുണ്ട്. ജൈനമതക്കാർക്കിടയിൽ ഏറെ ആദരിക്കപ്പെടുന്ന [[ഗോമതേശ്വരപ്രതിമ|ബാഹുബലിയുടെ]] {{Convert|13|feet|m|adj=on|abbr=on}}  ഉയരമുള്ള പ്രതിമ 2016ൽ [[ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ]]  (ASI) ഖനനം ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Girish|first=M. B.|title=Another Jain centre under excavation in Mandya district|date=23 February 2016|url=https://www.deccanchronicle.com/151204/nation-current-affairs/article/another-jain-centre-under-excavation-mandya-district|orig-year=4 December 2015|periodical=[[Deccan Chronicle]]|author-link=M. B. Girish}}&lt;/ref&gt; ബാഹുബലിയുടെ എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ,  പ്രതിമ കൂടി കർണാടകയിലെ മണ്ഡ്യയിലെ മദ്ദൂരിലെ അർത്ഥിപുരയിൽ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതിന്  {{Convert|3|feet|m|adj=on|abbr=on}} അടി (0.91 മീറ്റർ) വീതിയും {{Convert|3.5|feet|m|abbr=on}} ഉയരവുമുണ്ട്. &lt;ref&gt;{{Citation|title=Eighth Century Jain Temple Discovered in Maddur|date=7 January 2015|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Eighth-Century-Jain-Temple-Discovered-in-Maddur/2015/01/07/article2607640.ece|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110053310/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/Eighth-Century-Jain-Temple-Discovered-in-Maddur/2015/01/07/article2607640.ece|periodical=[[The New Indian Express]]|archive-date=10 January 2015}}&lt;/ref&gt;

മാണ്ഡ്യ ആർടിഒ കോഡ് KA11 ആണ്&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://etc.karnataka.gov.in/General/rto_office.aspx|title=Transport Department,Karnataka|access-date=2024-06-05|website=etc.karnataka.gov.in}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ജനസംഖ്യാശാസ്ത്രം ==
2011ലെ ഇന്ത്യൻ [[കാനേഷുമാരി|സെൻസസ്]] പ്രകാരം മണ്ഡ്യയിലെ ജനസംഖ്യ 137,358 ആണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mandyacity.mrc.gov.in/en/city-summary|title=City summary}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1000 സ്ത്രീകൾ എന്ന ലിംഗാനുപാതം സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 973 നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. മാണ്ഡ്യയുടെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്ക് 85.32% ആണ്, ഇത് സംസ്ഥാന ശരാശരിയായ 75.36% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. പുരുഷ സാക്ഷരത 89.39%വും , സ്ത്രീ സാക്ഷരത 81.29%വും ആണ്.  ജനസംഖ്യയുടെ 10.14%   6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരാണ്. മാണ്ഡ്യയിലെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ 13.40%  [[പട്ടികജാതി പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ|പട്ടികജാതിയും]]   1.17 % പട്ടികവർഗ്ഗക്കാരുമാണ്.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/town/803168-mandya-karnataka.html|title=Census of India 2011|access-date=|publisher=Census Commission of India}}&lt;/ref&gt; 
 
{{bar box
|title=Religions in Mandya city (2011)&lt;ref name=&quot;Religion&quot;&gt;{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community - Karnataka|url=https://censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW29C-01%20MDDS.XLS|publisher=Census of India}}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=Religion
|right1=Percent
|float=left
|bars=
{{bar percent|[[Hinduism in Karnataka|Hinduism]]|darkorange|78.55}}
{{bar percent|[[Islam]]|green|17.71}}
{{bar percent|[[Christianity in Karnataka|Christianity]]|dodgerblue|2.20}}
{{bar percent|[[Jainism]]|pink|1.44}}
{{bar percent|Other or not stated|grey|0.11}}
}}

{{Pie chart
|caption = Languages of Mandya City&lt;ref name=&quot;language&quot;&gt;{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Karnataka (Urban)|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10255/download/13367/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-2900.XLSX|website=[[Census of India]] |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}&lt;/ref&gt;
|label1 = [[Kannada]]                  |value1 = 69.88 |color1= darkslateblue
|label2 = [[Urdu]]                     |value2 = 17.76 |color2 = green
|label3 = [[Tamil language|Tamil]]     |value3 = 4.79  |color3 = royalblue
|label4 = [[Telugu language|Telugu]]   |value4 = 3.16  |color4 = brown
|label5 = [[Hindi]]                    |value5 = 1.87  |color5 = orange
|label6 = [[Marathi language|Marathi]] |value6 = 1.46  |color6 = red
|label7 = Others                       |value7 = 1.39  |color7 = grey
}}

== ഗതാഗതം ==
നഗര മധ്യത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മണ്ഡ്യ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ മൈസൂരുവുമായും ബെംഗളൂരുവുമായും നന്നായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. [[ചെന്നൈ]], [[ഹൈദരാബാദ്]], [[തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത് തീവണ്ടി നിലയം|കൊച്ചുവേളി]], [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]], [[ബെൽഗാം]], ബാഗൽകോട്ട്, [[ഹുബ്ലി]], ബല്ലാരി എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് ദിവസേനയുള്ള ട്രെയിൻ സർവീസുകളും [[വാരാണസി|വാരണാസി]], ദർഭംഗ, [[ജയ്‌പൂർ|ജയ്പൂർ]], [[അജ്മീർ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പ്രതിവാര ട്രെയിനുകളും ഉണ്ട്. ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും മൈസൂരിലേക്കും പതിവായി ബസുകളുള്ള ഒരു [[കർണാടക സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെഎസ്ആർടിസി]] ബസ് സ്റ്റാൻഡ് നഗരത്തിലുണ്ട്. [[:en:National_Highway_275_(India)|NH-275/SH-88]] നഗരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ഒരു പ്രധാന ഹൈവേയാണ്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.karnataka.com/industry/sugar/|title=Sugar industry|access-date=6 May 2016|website=karnataka.com}}&lt;/ref&gt;

== കാലാവസ്ഥ ==
{{Weather box
| location = Mandya (1991–2020, extremes 1972–2020)
| metric first = Yes
| single line = Yes
| Jan record high C = 35.6
| Feb record high C = 36.8
| Mar record high C = 38.0
| Apr record high C = 39.6
| May record high C = 39.1
| Jun record high C = 37.9
| Jul record high C = 34.4
| Aug record high C = 34.0
| Sep record high C = 35.1
| Oct record high C = 33.5
| Nov record high C = 33.0
| Dec record high C = 36.6
| year record high C = 39.6
| Jan high C = 30.1
| Feb high C = 32.4
| Mar high C = 34.7
| Apr high C = 35.0
| May high C = 33.9
| Jun high C = 30.6
| Jul high C = 29.5
| Aug high C = 29.3
| Sep high C = 30.1
| Oct high C = 29.7
| Nov high C = 29.1
| Dec high C = 28.6
| year high C = 31.1
| Jan low C = 15.5
| Feb low C = 17.3
| Mar low C = 19.9
| Apr low C = 21.9
| May low C = 21.7
| Jun low C = 20.7
| Jul low C = 20.3
| Aug low C = 20.3
| Sep low C = 20.0
| Oct low C = 19.8
| Nov low C = 18.2
| Dec low C = 16.1
| year low C = 19.3
| Jan record low C = 8.0
| Feb record low C = 9.0
| Mar record low C = 11.1
| Apr record low C = 15.0
| May record low C = 11.7
| Jun record low C = 12.1
| Jul record low C = 15.0
| Aug record low C = 12.2
| Sep record low C = 12.7
| Oct record low C = 12.3
| Nov record low C = 10.1
| Dec record low C = 8.1
| year record low C = 8.0
| rain colour = green
| Jan rain mm = 0.8
| Feb rain mm = 1.1
| Mar rain mm = 13.7
| Apr rain mm = 53.2
| May rain mm = 94.8
| Jun rain mm = 60.4
| Jul rain mm = 50.5
| Aug rain mm = 91.4
| Sep rain mm = 122.5
| Oct rain mm = 176.9
| Nov rain mm = 54.6
| Dec rain mm = 12.9
| year rain mm = 732.8
| Jan rain days = 0.2
| Feb rain days = 0.2
| Mar rain days = 1.0
| Apr rain days = 3.4
| May rain days = 5.7
| Jun rain days = 4.0
| Jul rain days = 4.7
| Aug rain days = 6.0
| Sep rain days = 6.5
| Oct rain days = 8.9
| Nov rain days = 4.1
| Dec rain days = 1.1
| year rain days = 45.7
|time day = 17:30 [[Indian Standard Time|IST]]
| Jan humidity = 41
| Feb humidity = 35
| Mar humidity = 33
| Apr humidity = 42
| May humidity = 51
| Jun humidity = 65
| Jul humidity = 67
| Aug humidity = 67
| Sep humidity = 63
| Oct humidity = 67
| Nov humidity = 64
| Dec humidity = 54
|year humidity = 54
|source 1 = [[India Meteorological Department]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf
| title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020
| publisher = [[India Meteorological Department]]
| access-date = April 8, 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDnormals&gt;
{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| archive-date = 5 February 2020
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf
| title = Station: Mandya Climatological Table 1981–2010
| work = Climatological Normals 1981–2010
| publisher = India Meteorological Department
| date = January 2015
| pages = 473–474
| access-date = 19 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDextremes&gt;
{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| archive-date = 5 February 2020
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
| title = Extremes of Temperature &amp; Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)
| publisher = India Meteorological Department
| date = December 2016
| page = M100
| access-date = 18 April 2020}}&lt;/ref&gt;
}}

== ചിത്രശാല ==
&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
പ്രമാണം:Ambedkar statue in front of DC office, Mandya.jpg|DC office
പ്രമാണം:Kaveri park in Mandya.jpg|കാവേരി പാർക്ക്
പ്രമാണം:Horticulture department in Mandya.jpg|ഫലപുഷ്പ പ്രദർശനം നടക്കാറുള്ള ഹോർട്ടികൾച്ചർ കേന്ദ്രം.
പ്രമാണം:Carmel convent school, Mandya.jpg|കാർമൽ സ്കൂൾ
പ്രമാണം:Court complex, Mandya.jpg|കോടതി സമുച്ചയം
പ്രമാണം:Vishveshwaraiah stadium.jpg|വിശ്വേശരയ്യ സ്റ്റേഡിയം
&lt;/gallery&gt;

== ഇതും കാണുക ==

* മാണ്ഡ്യയിലെ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ

== പരാമർശങ്ങൾ ==
{{Reflist}}

* [https://web.archive.org/web/20121103194101/http://www.mandyacity.gov.in/ മാണ്ഡ്യയുടെ ഹോം പേജ്]
{{Authority Control}}
[[വർഗ്ഗം:കർണ്ണാടകയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]]</text>
      <sha1>295kwk882rsmqz4d0xjg6l2pswxplep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ജിത്തു മാധവൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>655078</id>
    <revision>
      <id>4632142</id>
      <parentid>4543325</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:43:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navas 1977</username>
        <id>207985</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>അപ്ഡേറ്റ് ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3423" sha1="s15nrdv77rw9il175e7f4i6rar2wg3e" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = ജിത്തു മാധവൻ
| image              =
| occupation         = {{Hlist |സംവിധായകൻ}}
| yearsactive        = 2016–നിലവിൽ
| spouse             = ഷിഫിന ബബിൻ പക്കർ
}}

മലയാള ചലച്ചിത്രമേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനാണ് '''ജിത്തു മാധവൻ''' . തന്റെ ആദ്യ ചിത്രമായ [[രോമാഞ്ചം]](2023), ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമായ [[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]] (2024) എന്നീ വിജയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനാണ്. ചിദംബരം സംവിധാനം ചെയ്ത ബാലൻ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ ജിത്തു മാധവന്റെ ആയിരുന്നു 

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! വർഷം!! പേര് !! സംവിധായകൻ!! എഴുത്തുകാരൻ !! {{Reference}}
|-
| 2016 || ''[[ഗപ്പി (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|ഗപ്പി]]''|| {{partial|അസിസ്റ്റൻ്റ്}} || {{no}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2023-02-07 |title=Jithu Madhavan recalls incident that inspired his debut movie ‘Romancham’|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/02/07/jithu-madhavan-recalls-incident-inspired-debut-movie-romancham.html |access-date=2025-05-05 |website=Onmanorama |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || ''[[രോമാഞ്ചം]]''|| {{yes}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2023-02-07 |title='Romancham' Malayalam film review: Rewarding horror-comedy high on laughs |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/Feb/07/romancham-malayalam-film-review-rewarding-horror-comedy-high-on-laughs-2544949.html |access-date=2025-05-05 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]''|| {{yes}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jithu Madhavan explains why he avoided showing Ranga's past in 'Aavesham' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/26/jithu-madhavan-aavesham-movie-fahadh-faasil-ranga.html |access-date=2025-05-05 |website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 || ''പൈങ്കിളി'' ||{{no}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{cite web |title=ആവേശം ടീം വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു; കൗതുകം നിറച്ച് പൈങ്കിളിയുടെ ഫസ്റ്റ് ലുക്ക്, നിർമാണം ഫഹദ് ഫാസിൽ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/painkili-movie-first-look-poster-1.10125807 |publisher=[[Mathrubhumi]] |access-date=5 May 2025 |date=1 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|}
==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{IMDb title|8527635}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>s15nrdv77rw9il175e7f4i6rar2wg3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632143</id>
      <parentid>4632142</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T18:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Navas 1977</username>
        <id>207985</id>
      </contributor>
      <comment>ജനനം കൂട്ടി ചേർത്തു</comment>
      <origin>4632143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="7q2w3exyt619s9mc6algggda4byqemk" xml:space="preserve">{{Needs Image}}
{{Infobox person
| name               = ജിത്തു മാധവൻ
| image              =
| occupation         = {{Hlist |സംവിധായകൻ}}
| yearsactive        = 2016–നിലവിൽ
| spouse             = ഷിഫിന ബബിൻ പക്കർ
}}

മലയാള ചലച്ചിത്രമേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംവിധായകനാണ് '''ജിത്തു മാധവൻ''' .1979 ജനുവരി 1 ന് ജനിച്ചു. 
തന്റെ ആദ്യ ചിത്രമായ [[രോമാഞ്ചം]](2023), ആക്ഷൻ കോമഡി ചിത്രമായ [[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]] (2024) എന്നീ വിജയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനാണ്. ചിദംബരം സംവിധാനം ചെയ്ത ബാലൻ എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ തിരക്കഥ ജിത്തു മാധവന്റെ ആയിരുന്നു 

== ചലച്ചിത്രങ്ങൾ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! വർഷം!! പേര് !! സംവിധായകൻ!! എഴുത്തുകാരൻ !! {{Reference}}
|-
| 2016 || ''[[ഗപ്പി (മലയാള ചലച്ചിത്രം)|ഗപ്പി]]''|| {{partial|അസിസ്റ്റൻ്റ്}} || {{no}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2023-02-07 |title=Jithu Madhavan recalls incident that inspired his debut movie ‘Romancham’|url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2023/02/07/jithu-madhavan-recalls-incident-inspired-debut-movie-romancham.html |access-date=2025-05-05 |website=Onmanorama |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023 || ''[[രോമാഞ്ചം]]''|| {{yes}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shrijith |first=Sajin |date=2023-02-07 |title='Romancham' Malayalam film review: Rewarding horror-comedy high on laughs |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2023/Feb/07/romancham-malayalam-film-review-rewarding-horror-comedy-high-on-laughs-2544949.html |access-date=2025-05-05 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024 || ''[[ആവേശം (2024-ലെ ചലച്ചിത്രം)|ആവേശം]]''|| {{yes}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jithu Madhavan explains why he avoided showing Ranga's past in 'Aavesham' |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2024/04/26/jithu-madhavan-aavesham-movie-fahadh-faasil-ranga.html |access-date=2025-05-05 |website=Onmanorama}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025 || ''പൈങ്കിളി'' ||{{no}} || {{yes}} ||&lt;ref&gt;{{cite web |title=ആവേശം ടീം വീണ്ടും ഒന്നിക്കുന്നു; കൗതുകം നിറച്ച് പൈങ്കിളിയുടെ ഫസ്റ്റ് ലുക്ക്, നിർമാണം ഫഹദ് ഫാസിൽ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/painkili-movie-first-look-poster-1.10125807 |publisher=[[Mathrubhumi]] |access-date=5 May 2025 |date=1 December 2024}}&lt;/ref&gt;
|}
==അവലംബം==
{{reflist}}
==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ==
{{IMDb title|8527635}}

[[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രസംവിധായകർ]]</text>
      <sha1>7q2w3exyt619s9mc6algggda4byqemk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>660932</id>
    <revision>
      <id>4632217</id>
      <parentid>4621460</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T04:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>146798</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>4632217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71133" sha1="3qpnzqr446i5vkstnk3w1wrw9lepmiv" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ
| image               = Masoud Pezeshkian 14040616 (cropped).jpg
| caption             = പെസെഷ്കിയാൻ 2025-ൽ.
| office              = ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ്
| order               = 9th
| 1blankname          = {{nowrap|[[Supreme Leader of Iran|പരമോന്നത നേതാവ്]]}}
| 1namedata           = [[അലി ഖമേനി]]
| 2blankname          = [[Vice President of Iran|ഉപരാഷ്ട്രപതി]]
| 2namedata           = [[മുഹമ്മദ് റെസ അരീഫ്]]
| termstart           = 28 ജൂലൈ 2024
| termend             = 
| predecessor         = [[ഇബ്രാഹിം റൈസി]] &lt;br&gt; [[മുഹമ്മദ് മൊഖ്ബർ]] (acting)
| office1             = [[Islamic Consultative Assembly|Member of the Consultative Assembly]]
| termstart1          = 27 മെയ് 2008
| termend1            = 28 ജൂലൈ 2024
| constituency1       = [[Tabriz, Osku and Azarshahr (electoral district)|Tabriz, Osku and Azarshahr]], ([[East Azerbaijan]])
| majority1           = 261,605 (36.27%)
| alongside1          = [[Mohammad Hossein Farhanghi|Farhanghi]], [[Ahmad Alirezabeigi|Alirezabeigi]], [[Zahra Saei|Saei]], [[Mohammad Esmaeil Saeidi|Saeidi]] and [[Shahabaddin Bimeghdar|Bimeghdar]]
| order2              = [[Ministry of Health and Medical Education (Iran)|Minister of Health and Medical Education]]
| termstart2          = 22 ആഗസ്റ്റ് 2001
| termend2            = 24 ആഗസ്റ്റ് 2005
| president2          = [[മുഹമ്മദ് ഖതാമി]]
| predecessor2        = [[മുഹമ്മദ് ഫർഹാദി]]
| successor2          = [[കമ്രാൻ ബാഗേരി ലൻകറാണി]]
| birth_date          = {{birth date and age|1954|9|29|df=y}}
| birth_place         = [[മഹാബാദ്]], [[Pahlavi Iran|ഇറാൻ സാമ്രാജ്യത്വ രാഷ്ട്രം]]
| website             = {{URL|drpezeshkian.ir}}
| profession          = [[ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധൻ]]
| alma_mater          = [[താബ്രിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]] ([[Bachelor of Medicine and Bachelor of Surgery|MBBS]])&lt;br /&gt;[[ഇറാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസ്]]
| spouse              = ഫാത്തിമ മജിദി (മരണം 1994)
| children            = 4&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ahangar |first1=Ali |title=مسعود پزشكيان؛ كسي كه مثل هيچ كس نيست |url=https://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/218050/ |website=Etemaad Daily |access-date=29 June 2024 |language=fa |archive-date=11 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611082300/http://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/218050 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| native_name_lang    = fa
| native_name         = {{nobold|مسعود پزشکیان}}
| allegiance          = ഇറാൻ
| branch              = [[ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ്]]
| battles             = [[ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം]]
| party               = [[Independent politician|സ്വതന്ത്രൻ]]
| signature           = Masoud Pezeshkian signature.svg
| otherparty          = [[Iranian reformists|പരിഷ്കരണവാദികൾ]]
}}

'''മസൂദ് പെസെഷ്കിയാൻ''' (ജനനംഃ സെപ്റ്റംബർ 29,1954).{{Efn|{{langx|fa|مسعود پزشکیان}}, {{IPA|fa|mæˈsuːd pezeʃkiˈjɒːn|}}}} 2024 ൽ സ്ഥാനമേറ്റെടുത്ത [[ഇറാൻ|ഇറാനിലെ]] ഒമ്പതാമത്തെ പ്രസിഡന്റാണ്. പരിഷ്കരണവാദി വിഭാഗത്തിലെ ഒരംഗമായി അറിയപ്പെടുന്ന അദ്ദേഹം 69-ാം വയസ്സിൽ [[ഇറാൻ|ഇറാന്റെ]] പ്രസിഡന്റ് പദവിയേറ്റെടുത്തതോടെ രാജ്യത്ത് ഈ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ വ്യക്തിയായി മാറി.

പശ്ചിമ അസർബൈജാനിയിലെ മഹാബാദ് നഗരത്തിൽ ഒരു ഇറാനിയൻ-അസർബൈജാനി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച പെസെഷ്കിയൻ, താബ്രിസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ നിന്ന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്ര]] ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് [[ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം|ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത്]] (1980–1988) ഇറാനിയൻ സൈനികർക്കിടയിൽ ഒരു ഡോക്ടറായി അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. മുമ്പ് പിരാൻഷഹർ, നഘദെ എന്നീ കൌണ്ടികളുടെ ഗവർണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച് പരിചയമുള്ള പെസെഷ്കിയാൻ 1997 ൽ [[മുഹമ്മദ്‌ ഖാതമി|മുഹമ്മദ് ഖാതമിയുടെ]] ഭരണകാലത്ത് ആരോഗ്യ സഹ മന്ത്രിയായി നിയമിക്കപ്പെട്ടതോടെയാണ് തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ssj.news/p/iran-elects-new-president-after-death|title=Iran Elects New President After Death Of Former President Raisi}}&lt;/ref&gt; 2001 മുതൽ 2005 വരെയുള്ള കാലത്ത് ആരോഗ്യ, മെഡിക്കൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയായി അദ്ദേഹം രാജ്യത്ത് സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പിന്നീട് 2008 മുതൽ 2024 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ തബ്രീസ്, ഓസ്കു, അസർഷർ എന്നീ ഇലക്ടറൽ ജില്ലകളെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് അഞ്ച് തവണ [[ഇറാൻ പാർലമെന്റ്|ഇറാൻ പാർലമെന്റിലേക്ക്]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ 2020 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ പാർലമെന്റിന്റെ ആദ്യത്തെ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചിരുന്നു. 2013ൽ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽനിന്ന് പിന്മാറിയതും 2021ൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് നിരസിക്കപ്പെട്ടതുമായ രണ്ട് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും അദ്ദേഹം മുമ്പ് പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. സ്വയം ഒരു മിതവാദിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന അദ്ദേഹം [[മൗലികവാദം|മൗലികവാദികളുടെ]] സ്ഥാനാർത്ഥിയായിരുന്ന സയീദ് ജലിലിക്കെതിരെയാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ചത്.

ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ പ്രോക്സി സംഘർഷത്തിൽ &quot;പ്രതിരോധത്തിന്റെ അച്ചുതണ്ടിനുള്ള&quot; തന്റെ പിന്തുണ തുടർന്നുകൊണ്ടാണ് പെസെഷ്കിയൻ പ്രസിഡന്റ് പദവി ആരംഭിച്ചത്. [[ഹമാസ്]] നേതാവ് [[ഇസ്മായീൽ ഹനിയ്യ|ഇസ്മായിൽ ഹനിയ്യ]], [[ഹിസ്‌ബുല്ല|ഹിസ്ബുല്ല]] നേതാവ് [[ഹസൻ നസ്‌റുല്ല|ഹസ്സൻ നസ്റുല്ല]], ഇറാനിയൻ സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥൻ അബ്ബാസ് നിൽഫോറോഷൻ എന്നിവരെ ഇസ്രായേൽ വധിച്ചതിന് മറുപടിയായി 2024 ഒക്ടോബറിൽ ഇസ്രായേലിനെതിരായ ഇറാന്റെ ആക്രമണത്തിന് അദ്ദേഹം കാർമ്മികത്വം വഹിച്ചു. ഇറാനെതിരായ അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധം നീക്കുന്നതിന് പകരമായി [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായുള്ള]] ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട [[ഇറാൻ ആണവ കരാർ|കരാർ]] പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുമെന്ന് പെസെഷ്കിയൻ പ്രത്യാശിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, 2025-ൽ തന്റെ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുത്താനുള്ള ഉദ്യമം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇറാനെതിരായ ഇസ്രായേൽ ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതികാരപരമായ പ്രത്യാക്രമണങ്ങൾക്ക് അദ്ദേഹം നേതൃത്വം വഹിക്കുകയും തുടർന്നുള്ള പിരിമുറുക്കങ്ങൾ ഒരു ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

== ആദ്യകാലവും വിദ്യാഭ്യാസവും ==
പടിഞ്ഞാറൻ അസർബൈജാനിലെ മഹാബാദിൽ ഇറാനിയൻ അസർബെയ്ജാനി മാതാപിതാക്കളുടെ മകനായാണ് 1954 സെപ്റ്റംബർ 29 ന് പെസെഷ്കിയാൻ ജനിച്ചത്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.entekhab.ir/fa/news/790680/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|title=مسعود پزشکیان کیست؟|access-date=28 June 2024|date=21 May 2024|website=[[Entekhab]]|language=fa|trans-title=Who is Masoud Pezeshkian?|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618200636/https://www.entekhab.ir/fa/news/790680/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|archive-date=18 June 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fararu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://fararu.com/fa/news/747553/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%8F%D8%B1%DA%A9-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%AA%D8%A3%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%86%D8%AF|title=مسعود پزشکیان در هر فرصتی بر تُرک بودن خود تأکید می‌کند|access-date=2024-07-17|date=|website=Fararu|language=fa|trans-title=Masoud Pezeshkian emphasizes his Turkishness at every opportunity}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cmm25dq14j3o|title=Masoud Pezeshkian: The reformist now Iran's president-elect|access-date=2024-07-17|date=8 July 2024|website=BBC|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; താനും മാതാപിതാക്കളും തുർക്കി വംശ പാരമ്പര്യമുള്ളവരാണെന്ന് പെസെഷ്കിയാൻ കരുതുന്നു.&lt;ref name=&quot;Fararu&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mobile.poliqon.info/iranin-yeni-prezidenti-kimdir-%C2%A0-atam-da,-anam-da-turkdur-demisdi-552266-xeber.html?lang=az|title=İranın yeni prezidenti kimdir? - &quot;Atam da, anam da türkdür&quot; demişdi|date=2024-07-06|website=Poliqon.info|language=az|quote=Qətiyyətlə demişəm, mən türkəm. Atam da türkdür, anam da. Türk olmağımla fəxr edirəm|access-date=2025-11-04|archive-date=2024-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202045558/https://mobile.poliqon.info/iranin-yeni-prezidenti-kimdir-%C2%A0-atam-da,-anam-da-turkdur-demisdi-552266-xeber.html?lang=az|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tr.euronews.com/2024/07/06/iranin-yeni-cumhurbaskani-mesud-pezeskiyan-kimdir|title=İran'ın yeni Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan kimdir?|date=19 March 2025|website=[[Euronews]]|language=tr|quote=''Evde çocuklarımla Farsça yerine Türkçe konuşuyorum. Annem de babam da Türk. Türklüğümle gurur duyuyorum'' diyen Mesud Pezeşkiyan}}&lt;/ref&gt; 1973-ൽ ഡിപ്ലോമ നേടിയ അദ്ദേഹം [[നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനം|നിർബന്ധിത സൈനിക സേവനത്തിനായി]] ഇറാനിലെ സാബോൾ നഗരത്തിലേയ്ക്ക് താമസം മാറി. ഇക്കാലത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ]] താൽപര്യം ജനിച്ചത്. സൈനിക സേവനമെന്ന ദൌത്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ സ്വന്തം പ്രവിശ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകുകയും അവിടെ തബ്രീസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ പ്രവേശനം നേടുകയും അവിടെനിന്ന് [[വൈദ്യശാസ്ത്രം|വൈദ്യശാസ്ത്ര]] ബിരുദം നേടുകയും ചെയ്തു. 

[[ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം|ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത്]], പെസെഷ്കിയൻ പതിവായി സൈന്യത്തിന്റെ മുൻനിര സന്ദർശകനായിരുന്നുകൊണ്ട് മെഡിക്കൽ സംഘങ്ങളെ അയയ്ക്കുകയും പോരാളി, ഡോക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ യുദ്ധ മുഖത്ത് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. 1985ൽ ജനറൽ പ്രാക്ടീഷണർ കോഴ്സ് പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹം മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ [[ഫിസിയോളജി]] വിഭാഗത്തിൽ അദ്ധ്യാപനം നടത്താൻ തുടങ്ങി. 

യുദ്ധാനന്തരം, തബ്രീസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ ജനറൽ സർജറിയിൽ സ്പെഷ്യലൈസ് ചെയ്തുകൊണ്ട് പെസെഷ്കിയാൻ തന്റെ വൈദ്യശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസം തുടർന്നു. 1993ൽ ഇറാൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിൽ നിന്ന് കാർഡിയാക് സർജറിയിൽ [[സബ്സ്പെഷ്യാലിറ്റി|സബ് സ്പെഷ്യാലിറ്റി]] ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് അദ്ദേഹം [[ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയ|ഹൃദയ ശസ്ത്രക്രിയിൽ]] ഒരു വിദഗ്ധനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും 1994 മുതൽ 1999 വരെ തബ്രീസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/5287/1/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=در مورد مسعود پزشکیان در ویکی‌تابناک بیشتر بخوانید|access-date=13 June 2024|website=Tabnak|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530101616/https://www.tabnak.ir/fa/tags/5287/1/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86|archive-date=30 May 2024}}&lt;/ref&gt;

== രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം ==
1997ൽ [[മുഹമ്മദ്‌ ഖാതമി|മുഹമ്മദ് ഖാതമിയുടെ]] ഭരണകൂടത്തിൽ ആരോഗ്യ ഉപമന്ത്രിയായി ചേർന്നുകൊണ്ടാണ് പെസെഷ്കിയാൻ തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. 2001 മുതൽ 2005 വരെയുള്ള കാലത്ത് അദ്ദേഹം [[ഇറാൻ|ഇറാനിലെ]] ആരോഗ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=220282|title=Persian Press Review|access-date=9 September 2010|date=29 May 2010|website=[[Tehran Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110614005045/http://www.tehrantimes.com/index_View.asp?code=220282|archive-date=14 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tabnak.ir/fa/tags/5287/1/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86|title=در مورد مسعود پزشکیان در ویکی‌تابناک بیشتر بخوانید|access-date=10 June 2024|website=Tabnak|language=fa|trans-title=Who is Masoud Pezeshkian?|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530101616/https://www.tabnak.ir/fa/tags/5287/1/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86|archive-date=30 May 2024}}&lt;/ref&gt; 2008 മുതൽ 2024 വരെ തബ്രീസ്, ഓസ്കു, അസർഷഹ്ർ എന്നിവിടങ്ങൾ പ്രതിനിധീകരിച്ച് അഞ്ച് തവണ ഇറാൻ പാർലമെന്റിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/opinion/irans-gets-a-reformist-president-but-heres-a-catch-he-is-also-a-loyalist-13791618.html|title=Iran's gets a 'reformist' President, but here's a catch: He is also a 'loyalist'|access-date=2024-11-15|date=2024-07-10|website=Firstpost|language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ssj.news/p/iran-elects-new-president-after-death|title=Iran Elects New President After Death Of Former President Raisi|access-date=2024-11-15|last=Standeford|first=Donald|website=SSJ News|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://goftarnews.com/masoud-pezeshkian-muharram-mourning-ceremony/|title=Masoud Pezeshkian at Muharram Mourning Ceremony with Revolution Leader|access-date=2024-11-15|date=2024-07-13|language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2016 മുതൽ 2020 വരെ പാർലമെന്റിന്റെ ആദ്യ ഡെപ്യൂട്ടി സ്പീക്കറായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ഇറാനിൽ തുർക്കിക് (തുർക്ക് ദിലി) ഭാഷാ വിദ്യാഭ്യാസം സൌജന്യമായിരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amerikaninsesi.org/a/masoud-pezeshkian/3189521.html|title=Təbriz millət vəkilindən türk dilində təhsil yasağına etiraz|date=13 February 2016|website=[[Voice of America]]|language=az|trans-title=Tabriz MP protests ban on Turkic language education}}&lt;/ref&gt; 2016-ൽ, ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിലെ തുർക്കിക് മേഖലകളുടെ ഭാഗത്തിന്റെ തലവനായി അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. തുർക്കിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുള്ള അവകാശത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ഇത് സ്ഥാപിതമായി. ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിൽ ഒരു വംശീയ നാമത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഇറാന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഗ്രൂപ്പാണിത്. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.al-monitor.com/originals/2017/01/iran-parliament-faction-turkic-speakers-azeri-pezeshkian.html|title=Turkic speakers join forces in Iran's parliament|access-date=10 April 2025|date=18 January 2017|publisher=[[Al Monitor]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520150202/https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2017/01/iran-parliament-faction-turkic-speakers-azeri-pezeshkian.html|archive-date=20 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amerikaninsesi.org/a/iran-parlamenti-turk-bolgeler-fraksiyasi/3572649.html|title=İran Parlamentinin 100 millət vəkili ‘Türk Bölgələri Fraksiyası’nı təsis edib|access-date=10 April 2025|date=31 October 2016|publisher=[[Voice of America]]|language=az|trans-title=100 MPs of the Iranian Parliament establish the 'Turkish Regions Faction'|archive-url=https://web.archive.org/web/20250322153253/https://www.amerikaninsesi.org/a/iran-parlamenti-turk-bolgeler-fraksiyasi/3572649.html|archive-date=22 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/azeri/international-37827914|title=İran parlamentində &quot;türk deputatlardan ibarət fraksiya yaradılıb&quot;|access-date=10 April 2025|date=31 October 2016|publisher=[[BBC]]|language=az|trans-title=&quot;A faction consisting of Turkish deputies has been established in the Iranian parliament&quot;|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707131911/https://www.bbc.com/azeri/international-37827914|archive-date=7 July 2022}}&lt;/ref&gt;

=== പ്രസിഡൻസി (2024-ഇന്നുവരെ) ===
2024 ജൂലൈ 6 ന് നടന്ന 2024 ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ സയീദ് ജലീലിയുടെ 13.5 ദശലക്ഷം വോട്ടുകൾക്കെതിരെ (44.3%) 16.3 ദശലക്ഷം വോട്ടുകൾ (53.7%) നേടി വിജയിച്ചതിന് ശേഷം പെസെഷ്കിയാൻ ഇറാന്റെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2024 ജൂലൈ 28 ന് ഇറാനിലെ പരമോന്നത നേതാവായ [[ആയത്തുല്ല അലി ഖാം‌നഇ|അലി ഖമേനി]] അദ്ദേഹത്തെ ഇറാനിലെ പ്രസിഡന്റായി ഔദ്യോഗികമായി നിയമിക്കുകയും ജൂലൈ 30 ന് ഇറാനിയൻ പാർലമെന്റിന് മുന്നിൽ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേൽക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/khamenei-officially-endorses-relative-moderate-irans-president-2024-07-28/|title=Khamenei officially endorses relative moderate as Iran's president|access-date=28 July 2024|last=Hafezi|first=Parisa|date=28 July 2024|publisher=Reuters}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khabaronline.ir/news/1928466/%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D8%AF-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2|title=پزشکیان در کنار آیت الله خامنه ای رکورد زد /کدام شهرها رئیس جمهورساز بوده اند؟ +جدول|access-date=7 July 2024|last=Molaei|first=Niloofar|date=6 July 2024|publisher=KhabarOnline|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706062048/https://www.khabaronline.ir/news/1928466/%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B2%D8%AF-%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%B2|archive-date=6 July 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/07/05/middleeast/pezeshkian-wins-irans-vote-intl-hnk/index.html|title=Reformist lawmaker Masoud Pezeshkian wins Iran's presidential vote|access-date=6 July 2024|date=6 July 2024|website=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706184935/https://www.cnn.com/2024/07/05/middleeast/pezeshkian-wins-irans-vote-intl-hnk/index.html|archive-date=6 July 2024}}&lt;/ref&gt;

അധികാരമേറ്റതിനുശേഷം, അദ്ദേഹം മുഹമ്മദ് എസ്ലാമിയെ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്, ആറ്റോമിക് എനർജി ഓർഗനൈസേഷന്റെ തലവൻ എന്നീ തസ്തികകളിൽ നിലനിർത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 August 2024|title=Mohammad Eslami retained as VP, Iran's nuclear chief|url=https://www.uniindia.com/news/world/mohammad-eslami-retained-as-vp-iran-s-nuclear-chief/3259887.html|access-date=11 August 2024|work=[[United News of India]]}}&lt;/ref&gt; മുൻ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി മൊഹ്‌സെൻ ഹാജി-മിർസായിയെ തന്റെ ചീഫ് ഓഫ് സ്റ്റാഫായി നിയമിച്ചതിന് പുറമേ, ഇറാന്റെ മുൻ പ്രഥമ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മുഹമ്മദ് റെസ അരീഫിനെയും മുൻ വൈസ് പ്രസിഡന്റും രക്തസാക്ഷികളുടെയും വെറ്ററൻസ് കാര്യങ്ങളുടെയും ഫൗണ്ടേഷന്റെ തലവനുമായ സയീദ് ഒഹാദിയെയും അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് തിരികെ നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Karimi|first=Nasser|date=28 July 2024|title=Reformist formally takes over as Iran's president after supreme leader offers endorsement|url=https://apnews.com/article/iran-supreme-leader-endorsement-new-president-khamenei-pezeshkian-a9ecb0eb8e20ed8b92602e5d507fe616|access-date=28 July 2024|work=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=28 July 2024|title=Iran's President Pezeshkian makes first appointments, names First Vice President|url=https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1211588|access-date=28 July 2024|work=Daijiworld|agency=[[Indo-Asian News Service]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 August 2024|title=سعید اوحدی دوباره رئیس بنیاد شهید شد/سعی سعید بین حج و بنیاد شهید!|url=https://www.tabnak.ir/fa/news/1253081/%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D8%AD%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%D8%B3%D8%B9%DB%8C-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AD%D8%AC-%D9%88-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF|access-date=11 August 2024|work=Tabnak News Agency|lang=fa}}&lt;/ref&gt; മുൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി മുഹമ്മദ് ജവാദ് സരീഫിനെ തന്ത്രപരമായ കാര്യങ്ങളുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി നിയമിച്ച അദ്ദേഹം&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 August 2024|title=Negotiator of 2015 nuclear deal Mohammad Javad Zarif named Iran VP|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2024/08/02/negotiator-of-2015-nuclear-deal-mohammad-javad-zarif-named-iran-vp|access-date=3 August 2024|work=Daijiworld|agency=[[Agence-France Presse]]}}&lt;/ref&gt; എക്സിക്യൂട്ടീവ് അഫയേഴ്‌സ് വൈസ് പ്രസിഡന്റായി മുഹമ്മദ് ജാഫർ ഗഹീം പനാഹിനെയും&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2 August 2024|title=محمدجعفر قائم پناه، معاون اجرایی دولت پزشکیان کیست؟|url=https://www.khabaronline.ir/news/1939701/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|access-date=3 August 2024|work=KhabarOnline News Agency|lang=fa}}&lt;/ref&gt; മുൻ ധനകാര്യ മന്ത്രി അലി തയേബ്‌നിയയെ മുതിർന്ന ഉപദേഷ്ടാവായും നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 August 2024|title=علی طیب‌نیا کیست؟ «آقای ضد تورم» یا مقصر «سقوط بازار»|url=https://www.bbc.com/persian/articles/c3gw5ynq8w2o|access-date=4 August 2024|work=BBC|lang=fa}}&lt;/ref&gt; പ്ലാൻ ആൻഡ് ബജറ്റ് ഓർഗനൈസേഷന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റും തലവനുമായി ഹമീദ് പൗർമൊഹമ്മദിയെയും പാർലമെന്ററി കാര്യങ്ങളുടെ ഡെപ്യൂട്ടിയായി ഷഹ്‌റാം ദാബിരി ഓസ്‌കുയിയെയും നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=4 August 2024|url=https://ifpnews.com/iran-president-new-appointments/|title=Iran president makes new appointments|access-date=4 August 2024|work=Iran Front Page}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വിജ്ഞാനാധിഷ്ഠിത കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി ഹൊസൈൻ അഫ്ഷിൻ,&lt;ref&gt;{{Cite news|date=11 August 2024|title=حسین افشین معاون علمی رئیس جمهور شد + سوابق|url=https://www.mojnews.com/n/2reC|access-date=11 August 2024|work=Moj News Agency|lang=fa}}&lt;/ref&gt; വനിതാ, കുടുംബകാര്യങ്ങൾക്കായുള്ള വൈസ് പ്രസിഡന്റായി ഗൈഡൻസ് പട്രോളിന്റെ (ഇറാനിലെ സദാചാര പോലീസ്) വിമർശകയായ സഹ്‌റ ബെഹ്‌റൂസ് അസർ എന്നിവരെയും നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite news|date=10 August 2024|title=Iran's Pezeshkian Names Morality Police Critic as Vice President|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-08-10/iran-s-pezeshkian-names-morality-police-critic-as-vice-president|first=Arsalan|last=Shahla|access-date=11 August 2024|work=Bloomberg News|url-access=limited|archive-url=https://archive.today/20240810220528/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-08-10/iran-s-pezeshkian-names-morality-police-critic-as-vice-president|archive-date=10 August 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


2024 ജൂലൈയിൽ [[ഇസ്മായീൽ ഹനിയ്യ|ഇസ്മായിൽ ഹനിയ്യയെ]] വധിച്ചതിന് പ്രതികാരമായി ഇസ്രായേലിനെ ആക്രമിക്കുമെന്ന് ഇറാൻ ഭീഷണി മുഴക്കിയതിനെത്തുടർന്ന്, ഇത്തരമൊരു ആക്രമണം നടത്തിയാൽ ഇറാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്കും ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിക്കൊണ്ട് ഖമേനിയോട് ഇക്കാര്യം പുനഃപരിശോധിക്കാൻ അദ്ദേഹം പ്രേരിപ്പിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-813784|title=Iranian president Pezeshkian asks supreme leader to refrain from attacking Israel - report|access-date=2024-08-08|date=2024-08-07|website=The Jerusalem Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808091036/https://www.jpost.com/breaking-news/article-813784|archive-date=8 August 2024}}&lt;/ref&gt; [[ദി ടെലഗ്രാഫ് (പത്രം)|ദി ടെലിഗ്രാഫ്]] റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതനുസരിച്ച്, ഇസ്രായേലിനെതിരെ നേരിട്ടുള്ള ആക്രമണം നടത്താൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്‌സുമായി (IRGC) ഏറ്റുമുട്ടിയ പെസെഷ്കിയൻ അതേസമയം ഒരു പൂർണ്ണ തോതിലുള്ള യുദ്ധം ഒഴിവാക്കാൻ അയൽരാജ്യങ്ങളിലെ ഇസ്രായേലി താവളങ്ങളാണ് ലക്ഷ്യമിടേണ്ടതെന്ന് വാദിച്ചു. ഈ ആക്രമണത്തിൽ ഇസ്രായേലിനെതിരെ പ്രതികരിക്കാൻ ഇറാന് അവകാശമുണ്ടെന്ന് പെസെഷ്കിയാൻ പ്രസ്താവിച്ചു.

2024 ഓഗസ്റ്റ് 11 ന് പെസെഷ്കിയൻ മന്ത്രിസഭയുടെ ഭാഗമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ട 19 മന്ത്രിമാരുടെ പേരുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. പ്രഖ്യാപനത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, മന്ത്രിസഭയുടെ ഘടനയിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഒരു മന്ത്രിസഭാംഗമായ സരിഫ് രാജി താൻ രാജി വയ്ക്കുകയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2001 ന് ശേഷം ആദ്യമായി ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് ഇറാൻ പാർലമെന്റ് മുഴുവൻ മന്ത്രിസഭയ്ക്കും അംഗീകാരം നൽകി. ഇറാനിയൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ എല്ലാ ക്യാമ്പുകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ തക്കവണ്ണം കഴിവുള്ള തിരഞ്ഞെടുത്ത മന്ത്രിമാരായിരുന്നു പെസെഷ്കിയൻ  മന്ത്രിസഭയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1979 ലെ ഇറാനിയൻ വിപ്ലവത്തിനുശേഷം ഇറാനിൽ മന്ത്രിയായ രണ്ടാമത്തെ വനിതയായ ഫർസാനെ സാദെഗ്, 2015 ലെ ആണവ കരാർ ചർച്ച ചെയ്യാൻ സഹായിച്ച അബ്ബാസ് അരഘ്ചി എന്നിവരും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/8/21/iran-parliament-approves-presidents-entire-cabinet-a-first-since-2001|title=Iran parliament approves president's entire cabinet, a first since 2001|access-date=22 August 2024|date=21 August 2024|website=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;

പ്രസിഡന്റ് എന്ന നിലയിൽ പെസെഷ്കിയന്റെ ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര സന്ദർശനം 2024 സെപ്റ്റംബറിൽ ഇറാഖിലേക്കായിരുന്നു. ഗാസ യുദ്ധസമയത്ത് യു.എസും ഇറാൻ അനുകൂല പൌരസേനകളും തമ്മിലുള്ള ആക്രമണങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഇറാഖിലെ സഖ്യകക്ഷികളായ ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വഷളായിക്കൊണ്ടിരിക്കെയായിരുന്നു ഈ യാത്ര.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-president-visits-iraq-first-foreign-trip-2024-09-11/|title=Iran parliament approves president's entire cabinet, a first since 2001|access-date=11 September 2024|last=Elwelly|first=Elwely|last2=Azhari|first2=Timour|date=11 September 2024|website=Reuters}}&lt;/ref&gt; ഇറാഖി കുർദിസ്ഥാനിലെ നേതാക്കളുമായും അദ്ദേഹം എർബിലിൽ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240912-iran-president-arrives-in-iraqi-kurdistan-on-day-two-of-visit|title=Iran president arrives in Iraqi Kurdistan on day two of visit|access-date=12 September 2024|date=12 September 2024|website=France 24}}&lt;/ref&gt;

ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം രൂക്ഷമായ 2024 സെപ്റ്റംബറിലെ [[ലെബനാൻ|ലെബനാനിൽ]] ഹിസ്ബുള്ള അംഗങ്ങൾ വഹിച്ച പേജറുകൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ച സംഭവത്തിനു ശേഷം, ഇസ്രായേലുമായുള്ള ശത്രുത ലഘൂകരിക്കാൻ ഇറാൻ തയ്യാറാണെന്ന് പെസെഷ്കിയൻ പ്രസ്താവിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-09-23/iran-s-president-says-he-s-prepared-to-ease-tensions-with-israel|title=Iran's President Says He's Prepared to Ease Tensions With Israel|access-date=24 September 2024|last=Saraiva|first=Augusta|last2=Shahla|first2=Arsalan|date=23 September 2024|website=Bloomberg|archive-url=https://archive.today/20240923160605/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-09-23/iran-s-president-says-he-s-prepared-to-ease-tensions-with-israel|archive-date=23 September 2024}}&lt;/ref&gt; എന്നിരുന്നാലും, ഇറാനിയൻ കമാൻഡർ അബ്ബാസ് നിൽഫറൂഷാൻ, ഹസ്സൻ നസ്രല്ല ഉൾപ്പെടെയുള്ള [[ഹിസ്‌ബുല്ല|ഹിസ്ബുള്ള]] നേതാക്കൾ എന്നിവരുടെ വധത്തിനും തെക്കൻ ലെബനനിലെ ഇസ്രായേൽ അധിനിവേശത്തിനും ശേഷം 2024 ഒക്ടോബറിൽ ഇറാൻ ഇസ്രായേലിനെതിരെ മിസൈലുകൾ വിക്ഷേപിച്ചു. ഇസ്രായേലിന്റെ ആക്രമണത്തോടുള്ള പ്രതികരണമാണ് ഈ മിസൈൽ ആക്രമണമെന്ന് പെസെഷ്കിയൻ പ്രസ്താവിക്കുകയും ഇറാനുമായി വീണ്ടുമൊരു സംഘർഷത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനെതിരെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/world/irans-president-masoud-pezeshkian-warns-israel-after-missile-attack-let-netanyahu-know-9070861.html|title=Iran's President Masoud Pezeshkian Warns Israel After Missile Attack: 'Let Netanyahu Know...'|access-date=2 October 2024|last=Negi|first=Shrishti|date=2 October 2024|website=News18}}&lt;/ref&gt;

=== ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധം ===
2025 ജൂൺ 13 ന് ഇസ്രായേൽ ഇറാനെതിരെ വ്യോമാക്രമണം നടത്തിയതോടെ, ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ യുദ്ധത്തിന്റെ തുടക്കമായി. ഇതിന് മറുപടിയെന്ന നിലയിൽ, [[അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജസമിതി|അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജ ഏജൻസിയുമായുള്ള]] ഇറാന്റെ സഹകരണം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കാൻ പെസെഷ്കിയാൻ ഉത്തരവിട്ടു.

ജൂൺ 16 ന് ഇസ്രായേൽ സൈന്യം പെസെഷ്കിയനെ വധിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതായി ഫാർസ് വാർത്താ ഏജൻസിയോടൊപ്പം യു.എസ്. രഹസ്യാന്വേഷണ വൃത്തങ്ങളും സ്ഥിരീകരിച്ചു.&lt;ref name=&quot;cbsnews20250717&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/irans-president-injured-during-israeli-strikes-u-s-intelligence-sources-say/|title=Iran's president injured during Israeli strikes, U.S. intelligence sources say|date=17 July 2025|website=CBS News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.middleeasteye.net/news/iran-president-masoud-pezeshkian-tells-tucker-carlson-israel-tried-assassinate-him|title=Iran's President Masoud Pezeshkian says Israel tried to assassinate him|access-date=7 July 2025|website=Middle East Eye|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-860301|title=Iranian President Masoud Pezeshkian claims Israel tried to kill him|access-date=7 July 2025|date=7 July 2025|website=[[The Jerusalem Post]]|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/world/story/irans-president-claims-israel-tried-to-assassinate-him-during-12-day-war-glbs-2752304-2025-07-08|title=Iran's president claims Israel tried to assassinate him during 12-day war|access-date=7 July 2025|date=8 July 2025|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn0z8n037p6o|title=Iran President Pezeshkian was reportedly injured in Israeli strikes|access-date=2025-07-13|date=2025-07-13|website=BBC News|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യ മണിക്കൂറുകളിൽ ഇസ്രായേലി വ്യോമസേന ഇറാനിലെ പ്രമുഖ സൈനിക നേതാക്കളെയും, ആണവ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരെയും, രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരെയും വധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;aljazeera20250713&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/iranian-president-lightly-wounded-while-escaping-israeli-attack|title=Iranian president lightly wounded while escaping Israeli attack|website=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt; ഇറാനിലെ മറ്റ് ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരുമായി പെസെഷ്കിയാൻ കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്ന കെട്ടിടത്തിന് നേരെയുണ്ടായ ആക്രമണവും കൊലപാതക ശ്രമത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. രക്ഷപ്പെടാനുള്ള വഴികൾ തടയുന്നതിനും വായുസഞ്ചാരം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി കെട്ടിടത്തിന്റെ പ്രവേശന കവാടങ്ങളും പുറത്തേയ്ക്കുള്ള വാതിലുകളും ലക്ഷ്യമാക്കി ആറ് മിസൈലുകളോ ബോംബുകളോ ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ ആക്രമണം നടത്തിയത്.&lt;ref name=&quot;ndtv20250713&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-president-masoud-pezeshkian-injured-in-israels-nasrallah-style-assassination-plot-report-8867547|title=Iran's President Was Injured In Israel's Nasrallah-Style Assassination Plot: Report|website=NDTV}}&lt;/ref&gt; ലക്ഷ്യമിട്ട നിലയിലേക്കുള്ള വൈദ്യുതി മുടങ്ങിയെങ്കിലും, പെസെഷ്കിയാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇറാനിയൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് മുൻകൂട്ടി ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്ന അടിയന്തര വഴിയിലൂടെ രക്ഷപ്പെടാൻ സാധിച്ചു.&lt;ref name=&quot;aljazeera20250713&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ndtv20250713&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/news/wounded-iranian-president-forced-escape-092000139.html|title=Wounded Iranian president forced to escape through emergency hatch during Israeli air strike|date=13 July 2025|website=Yahoo News}}&lt;/ref&gt; കൊലപാതകശ്രമത്തിൽ പെസെഷ്കിയൻ്റെ കാലിന് ചെറിയ പരുക്കേറ്റിട്ടുണ്ടെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. &lt;ref name=&quot;aljazeera20250713&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/07/13/iranian-president-injured-during-israeli-airstrike/|title=Wounded Iranian president forced to escape through emergency hatch during Israeli air strike|last=Swan|first=Melanie|date=13 July 2025|website=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;

== വീക്ഷണങ്ങൾ ==
 
[[പ്രമാണം:Iranian_MPs_Wear_IRGC_Uniforms_07.jpg|ലഘുചിത്രം|[[ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്‌സ്|ഐആർജിസി]] യൂണിഫോം ധരിച്ച പെസെഷ്കിയനും മഹ്മൂദ് സാദിഗിയും, 2019.]]

=== ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് ===
[[ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്‌സ്|ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സിന്റെ]] ( IRGC) ഉറച്ച പിന്തുണക്കാരനാായ പെസെഷ്കിയാൻ അതിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ അവതാരം &quot;ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.rokna.net/video/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-100/1006449-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D9%85-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|title=مسعود پزشکیان: من بازهم لباس سپاه می‌پوشم/ سپاه با چیزی که الآن می‌بینید متفاوت است|date=13 June 2024|language=fa|access-date=13 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613215502/https://www.rokna.net/video/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-100/1006449-%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B4%D9%85-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|archive-date=13 June 2024}}&lt;/ref&gt; 2019ൽ [[ഡോണൾഡ് ട്രംപ്|ട്രംപ്]] ഭരണകൂടം IRGCയെ തീവ്രവാദ സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിനെ അദ്ദേഹം അപലപിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alef.ir/news/3980118119.html|title=ملت با قدرت از سپاه مقتدر دفاع می‌کند|access-date=16 June 2024|date=16 June 2024|website=Alef|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114024319/https://www.alef.ir/news/3980118119.html|archive-date=14 January 2020}}&lt;/ref&gt; 2019-ൽ ഒരു അമേരിക്കൻ ഡ്രോൺ ഇറാനിൽ വെടിവച്ചിട്ടതിന് ശേഷം, പെസെഷ്കിയാൻ അമേരിക്കൻ സർക്കാരിനെ &quot;തീവ്രവാദി&quot; എന്ന് വിളിക്കുകയും ഡ്രോണിനെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഐആർജിസിയുടെ നടപടിയെ &quot;ക്രിമിനൽ അമേരിക്കയുടെ നേതാക്കളുടെ മുഖത്തേയ്ക്കുള്ള ശക്തമായ ഒരു പ്രഹരം&quot; എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alef.ir/news/3980402045.html?show=text|title=پزشکیان: سپاه مشت محکمی به دهان یاوه‌گویی‌های آمریکا زد/ طنین شعار «مرگ بر آمریکا» در مجلس|access-date=16 June 2024|date=16 June 2024|website=Alef|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618201655/https://www.alef.ir/news/3980402045.html?show=text|archive-date=18 June 2024}}&lt;/ref&gt; 2024 ജൂണിൽ ഒരു സർവകലാശാലാ യോഗത്തിലും ചില വിമർശനങ്ങൾക്ക് മറുപടിയെന്ന നിലയിലും പെസെഷ്കിയൻ ഐആർജിസി യൂണിഫോം ധരിക്കുകയും ഐആർജിസിയാണ് രാജ്യം ഏകീകൃതമായിരിക്കുന്നതിന്റെ കാരണം എന്നതിനാൽ അത് വീണ്ടും ധരിക്കുമെന്ന് ഊന്നിപ്പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref name=&quot;esla1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://eslahatnews.com/%d9%be%d8%b2%d8%b4%da%a9%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%85%d9%86-%d8%a8%d8%a7%d8%b2-%d9%87%d9%85-%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%b3-%d8%b3%d9%be%d8%a7%d9%87-%d9%85%db%8c%d9%be%d9%88%d8%b4%d9%85%d8%9b-%d8%b3/|title=پزشکیان: من بازهم لباس سپاه می‌پوشم؛ سپاه اگر نبود کشور تجزیه شده بود|access-date=16 June 2024|date=16 June 2024|website=اصلاحات نیوز|language=fa-IR|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618201643/https://eslahatnews.com/%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D9%85-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D9%85%DB%8C%D9%BE%D9%88%D8%B4%D9%85%D8%9B-%D8%B3/|archive-date=18 June 2024}}&lt;/ref&gt;

=== സർക്കാർ വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭം ===
ഇറാനിയൻ സംവിധാനത്തെ പെസെഷ്കിയാൻ പലതവണ വിമർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2009ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷമുള്ള പ്രതിഷേധത്തിനിടെ, ഒരു പ്രസംഗത്തിൽ, പ്രതിഷേധക്കാരോടുള്ള പെരുമാറ്റത്തെ പെസെഷ്കിയാൻ വിമർശിച്ചിരുന്നു. ആളുകളെ &quot;ഒരു വന്യമൃഗത്തെപ്പോലെ&quot; കണക്കാക്കരുതെന്ന് മാലിക് അഷ്തറിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് ആദ്യത്തെ ഷിയാ ഇമാം [&lt;nowiki/&gt;[[അലി ബിൻ അബീത്വാലിബ്|അലി]]] പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രസംഗത്തിൽ പരാമർശിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://iranwire.com/en/politics/130417-who-is-masoud-pezeshkian-the-only-pro-reform-candidate/|title=Who is Masoud Pezeshkian, the Only Pro-Reform Candidate?|access-date=21 June 2024|last=Mehrabi|first=Ehsan|date=10 June 2024|website=Iran Wire|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617071558/https://iranwire.com/en/politics/130417-who-is-masoud-pezeshkian-the-only-pro-reform-candidate/|archive-date=17 June 2024}}&lt;/ref&gt;

2018 ലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്ത ഇറാന്റെ രീതി &quot;ശാസ്ത്രീയമായും ബൌദ്ധികമായും തെറ്റാണ്&quot; എന്ന് പെസെഷ്കിയാൻ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എല്ലാ സംഭവങ്ങൾക്കും രാജ്യത്തെ സംവിധാനത്തെ കുറ്റപ്പെടുത്തിയ അദ്ദേഹം, &quot;ഞങ്ങൾ കൂടുതൽ നന്നായി ചെയ്യേണ്ടതായിരുന്നു&quot; എന്ന് പറഞ്ഞു. 2022 ലെ പ്രതിഷേധത്തിന് ശേഷം, [[മഹ്സ അമിനിയുടെ മരണം|മഹ്സ അമിനിയുടെ]] [[മഹ്സ അമിനിയുടെ മരണം|മരണം]] സംബന്ധമായി ഒരു വിലയിരുത്തലും ഒപ്പം വിശദീകരണ സംഘവും രൂപീകരിക്കണമെന്ന് പെസെഷ്കിയാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/persian/articles/czdd70dk37qo|title=انتخابات ریاست‌جمهوری ایران؛ مهدی کروبی از نامزدی مسعود پزشکیان حمایت کرد|access-date=21 June 2024|date=19 June 2024|website=BBC News فارسی|language=fa|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620012726/https://www.bbc.com/persian/articles/czdd70dk37qo|archive-date=20 June 2024}}&lt;/ref&gt; പ്രതിഷേധക്കാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രീതിയും വിചാരണയും ഇറാനിലെ ഭരണഘടനയ്ക്ക് വിരുദ്ധമാണെന്ന് അദ്ദേഹം കണക്കാക്കുകയും പ്രതികൾക്ക് അഭിഭാഷകരെ നിയമിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, പിന്നീട് അദ്ദേഹം ഒരു തിരുത്തൽ പ്രസ്താവന ഇറക്കുകയും, പ്രതിഷേധങ്ങളെ അപലപിച്ചുകൊണ്ട്, അത് ജനങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യത്തിന് അനുയോജ്യമാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല എന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/masoud-pezeshkian-reformist-game-changer-election-president/|title=Masoud Pezeshkian is a possible game changer in the upcoming Iranian presidential election|access-date=21 June 2024|last=Dagres|first=Holly|date=19 June 2024|website=Atlantic Council|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20240620044823/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/masoud-pezeshkian-reformist-game-changer-election-president/|archive-date=20 June 2024}}&lt;/ref&gt;

=== വിദേശ നയം ===
[[പ്രമാണം:PM_Narendra_Modi_meeting_President_of_Iran_Masoud_Pezeshkian_in_Kazan_(2024)_02.jpg|ലഘുചിത്രം|ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[നരേന്ദ്ര മോദി|നരേന്ദ്ര മോദിയും]] പെസെഷ്കിയാനും (22 ഒക്ടോബർ 2024 ).]]
[[പ്രമാണം:2024_BRICS_Summit_(1729758535).jpg|ലഘുചിത്രം|2024 ഒക്ടോബർ 24 ന് റഷ്യയിലെ കസാനിൽ നടന്ന 16-ാമത് ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയിൽ ഷി ജിൻപിംഗ്, അബ്ദുൽ ഫത്താഹ് അൽ-സിസി, മറ്റ് നേതാക്കൾ എന്നിവരോടൊപ്പം പെസെഷ്കിയാൻ.]]
ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കയുമായി]] ചർച്ചകൾ പുനരാരംഭിക്കുന്നതിനെ  പിന്തുണച്ചിട്ടുള്ള പെസെഷ്കിയൻ, ഇറാനെതിരെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ഉപരോധങ്ങൾ നീക്കുന്നതിന് പകരമായി 2015 ൽ അമേരിക്കയുമായും മറ്റ് ലോകശക്തികളുമായും ഇറാൻ ഉണ്ടാക്കിയ കരാർ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.

[[ഇസ്രയേൽ|ഇസ്രായേൽ]] ഒഴികെയുള്ള മറ്റെല്ലാ രാജ്യങ്ങളുമായും സൌഹാർദ്ദപരമായ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന അദ്ദേഹം, ഇസ്രായേലിനെതിരെ &quot;പ്രതിരോധത്തിന്റെ അച്ചുതണ്ടിനെ&quot; പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് ഇറാൻ തുടരുമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. പ്രസിഡന്റായി ചുമതലയേറ്റ ശേഷം, ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷത്തിൽ ഫലസ്തീനികളെ ഇറാൻ പിന്തുണയ്ക്കുന്നത് തുടരുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചു. ഗാസ മുനമ്പിൽ ഫലസ്തീനികൾക്കെതിരെ ഇസ്രായേൽ വംശഹത്യ നടത്തിയതായി പെസെഷ്കിയൻ ആരോപിച്ചു.

ഇറാന്റെ മിസൈൽ പദ്ധതിയെ ന്യായീകരിച്ച പെസെഷ്കിയാൻ, ഇസ്രായേലിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധത്തിന് ഇത് തികച്ചും ആവശ്യമാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുകയും, ഈ വിഷയത്തിൽ അമേരിക്കയുമായും സഖ്യകക്ഷികളുമായും ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിന് ആദ്യം ഇസ്രായേലിനെയാണ് നിരായുധീകരിക്കേണ്ടതെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്തു.

=== വംശീയ കാഴ്ചപ്പാടുകളും വനിതാവിഷയങ്ങളും ===
അസെറികൾ, [[കുർദ്|കുർദുകൾ]], [[ബലൂചികൾ]] തുടങ്ങിയ വംശീയ വിഭാഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകിയിരുന്ന പെസെഷ്കിയൻ ഈ വിഭാഗങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇറാനിയൻ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 15 എല്ലാ വംശങ്ങൾക്കിടയിലും നടപ്പാക്കുന്നതിനെ അദ്ദേഹം സർവ്വാത്മനാ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. ഈ തത്വം (ആർട്ടിക്കിൾ 15) പറയുന്നുഃ &quot;ഇറാനിലെ ജനങ്ങളുടെ ഔദ്യോഗികവും പൊതുവുമായ ഭാഷയും ലിപിയും പേർഷ്യൻ ആണ്. രേഖകൾ, കത്തിടപാടുകൾ, ഔദ്യോഗിക ഗ്രന്ഥങ്ങൾ, പാഠപുസ്തകങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ഭാഷയിലും ലിപിയിലും ആയിരിക്കണം, എന്നാൽ പത്രങ്ങളിലും ബഹുജന മാധ്യമങ്ങളിലും പ്രാദേശിക, വംശീയ ഭാഷകളുടെ ഉപയോഗവും വിദ്യാലയങ്ങളിൽ അവരുടെ സാഹിത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നതും പേർഷ്യന് ഭാഷയ്ക്കൊപ്പം സൌജന്യമാണ്&quot;. ഈ തത്വം നടപ്പിലാക്കുന്നത് വിഘടനവാദ, വിമത പ്രേരണകളെ ലഘൂകരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിക്കുന്നു. ഇറാനിയൻ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ [[അസർബൈജാനി ഭാഷ]] പഠിപ്പിക്കുന്നതിനെയും പെസെഷ്കിയാൻ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണ വേളയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു പ്രകാരം പെസെഷ്കിയൻ തന്റെ സർക്കാരിൽ വിവിധ വംശീയ, മത പശ്ചാത്തലങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വനിതകളുടേയും വ്യക്തികളുടേയും എണ്ണം ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. രണ്ട് വനിതകളെ വൈസ് പ്രസിഡന്റുമാരായും ഒരു വനിതയെ മന്ത്രിയായും മറ്റൊരു വനിതയെ സർക്കാർ വക്താവായും അദ്ദേഹം നിയമിച്ചു. കൂടാതെ, അദ്ദേഹം ഒരു [[സുന്നി]] രാഷ്ട്രീയക്കാരനെ സംസ്ഥാനത്തെ ആദ്യത്തെ സുന്നി ഗവർണറെന്ന നിലയിൽ  ഗ്രാമവികസനത്തിന്റെ വൈസ് പ്രസിഡന്റായും നിരവധി വൈസ് മന്ത്രിമാരായും നിയമിച്ചു.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.entekhab.ir/fa/news/815434/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D9%88%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%AF|title=محمد نبی شهیکی، شهروند بلوچ اهل سنت معاون وزير علوم شد|access-date=2025-11-04|archive-date=2024-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113201139/https://www.entekhab.ir/fa/news/815434/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D9%87%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D9%88%D8%B2%D9%8A%D8%B1-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%B4%D8%AF|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/882654/%D8%A2%D8%B1%D8%B4-%D8%B2%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86-%D9%84%D9%87%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|title=آرش زره تن لهونی استاندارد جوان و اهل تسنن کردستان کیست؟|date=18 September 2024|access-date=2025-11-04|archive-date=2025-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250501031544/https://www.hamshahrionline.ir/news/882654/%D8%A2%D8%B1%D8%B4-%D8%B2%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86-%D9%84%D9%87%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D9%86%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; രാജ്യത്തുടനീളം നിരവധി വനിതകളെ സംസ്ഥാനങ്ങളുടേയും, നഗരങ്ങളുടേയും ഗവർണർമാരായി അദ്ദേഹം നിയമിച്ചിട്ടുണ്ട്.

== വ്യക്തി ജീവിതം ==
പെസെഷ്കിയാന്റെ പത്നിയായിരുന്ന ഫാത്തിമ മജിദി ഒരു [[ഗൈനക്കോളജി|ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റായിരുന്നു]]. 1994ൽ അവർ തന്റെ ഇളയ മകനോടൊപ്പം ഒരു വാഹനാപകടത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. അവശേഷിച്ച രണ്ട് ആൺമക്കളെയും ഒരു മകളെയും ഒറ്റയ്ക്ക് വളർത്തിയ അദ്ദേഹം, ഒരിക്കലും പുനർവിവാഹം ചെയ്തിട്ടില്ല.&lt;ref&gt;{{Citation|title=مسعود پزشکیان|date=13 June 2024|url=https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;oldid=39723192|archive-url=https://web.archive.org/web/20240707042202/https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF_%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;oldid=39723192|periodical=ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد|language=fa|access-date=13 June 2024|archive-date=7 July 2024}}&lt;/ref&gt; ഷെരീഫ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ടെക്നോളജിയിൽ നിന്ന് [[രസതന്ത്രം|രസതന്ത്രത്തിൽ]] ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയിട്ടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ സഹ്ര, [[ഹസ്സൻ റൂഹാനി|റൂഹാനി]] സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വരുന്നതിന് മുമ്പുള്ള കാലത്ത് ജാം പെട്രോകെമിക്കലിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഉപദേഷ്ടാവായും അവർ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

[[ഖുർആൻ]] അദ്ധ്യാപകനും [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയാ മുസ്ലീങ്ങളുടെ]] പ്രധാന ഗ്രന്ഥമായ നഹ്ജ് അൽ-ബലഗയുടെ പാരായണക്കാരനുമാണ് പെസെഷ്കിയാൻ.

[[പേർഷ്യൻ ഭാഷ|പേർഷ്യൻ]] ഭാഷയ്ക്ക് പുറമെ [[അസർബൈജാനി ഭാഷ|അസർബൈജാനി]], [[കുർദിഷ് ഭാഷകൾ|കുർദിഷ്]], [[അറബി ഭാഷ|അറബി]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] എന്നീ ഭാഷകളിലും പെസെഷ്കിയാന് പ്രാവീണ്യമുണ്ട്.

ട്രാക്ടർ എസ്. സി. എന്ന ഇറാനിയൻ പ്രൊഫഷണൽ ഫുട്ബോൾ ക്ലബ്ബിന്റെ ആരാധകനാണ് പെസെഷ്കിയൻ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.khabaronline.ir/news/1919716/پزشکیان-اکثر-بازی-های-تراکتور-را-با-محمدحسینم-به-استادیوم-می/|title=پزشکیان: اکثر بازی‌های تراکتور را با نوه‌ام محمدحسین به استادیوم می‌رویم /با هم بحث می‌کنیم؛ نقدم می‌کند، اما هیچ‌وقت دعوا نمی‌کنیم – خبرآنلاین|access-date=16 June 2024|website=Khabar|archive-url=https://web.archive.org/web/20240707042204/https://www.khabaronline.ir/amp/1919716/|archive-date=7 July 2024}}&lt;/ref&gt;{{Notelist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==

* {{Commons category-inline}}
{{Masoud Pezeshkian}}

== അവലംബം ==
[[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]]
[[വർഗ്ഗം:1954-ൽ ജനിച്ചവർ]]
[[വർഗ്ഗം:Articles containing Persian-language text]]
[[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>3qpnzqr446i5vkstnk3w1wrw9lepmiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ദിവ്യകോകിലം</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668867</id>
    <revision>
      <id>4631987</id>
      <timestamp>2026-06-21T15:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <comment>'മഹാകവി കുമാരനാശാൻ രചിച്ച ഒരു മംഗള ശ്ലോകമാണ് '''ദിവ്യകോകിലം'''. 1922 നവംബർ 15 ന് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറും ശ്രീനാരായണഗുരുവും ശിവഗിരിയിൽ വെച്ച് കണ്ടു മുട്ടി. തിരുവിതാംകൂർ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4631987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3696" sha1="hdezish9634oo9lwkkrk71beh6froyn" xml:space="preserve">മഹാകവി കുമാരനാശാൻ രചിച്ച ഒരു മംഗള ശ്ലോകമാണ് '''ദിവ്യകോകിലം'''. 1922 നവംബർ 15 ന് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറും
ശ്രീനാരായണഗുരുവും ശിവഗിരിയിൽ വെച്ച് കണ്ടു മുട്ടി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന മൂലം തിരുനാളിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചാണ് ടാഗോർ നവംബർ ഒൻപതിന് അനന്തപുരിയിലെത്തിയത്. ശിവഗിരിയിലെത്തും മുമ്പ് നവംബർ ഒൻപതിന് തിരുവനന്തപുരത്ത് ടാഗോറിന് പ്രൗഢഗംഭീരമായൊരു പൗരസ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. ആ സ്വീകരണ സമ്മേളനത്തിൽ ടാഗോർ മംഗളമായി അവതരിപ്പിച്ച കവിതയാണിത്.  

ടാഗോറിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന മഹായോഗത്തിൽ ടി.ലക്ഷ്മണൻ പിള്ള തമിഴിലും ഉള്ളൂർ എസ്.പരമേശ്വര അയ്യർ, മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപ്പിള്ള എന്നിവർ മലയാളത്തിലും എഴുതിയ സ്വാഗത ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ മഹാകവി കുമാരനാശാൻ ഈഴവനായതിനാൽ ആഘോഷ ഭാരവാഹികൾ അവഗണിച്ചതായി അവിടെ എത്തിയ സി.കേശവനോട് ചിലർ പരാതിപ്പെട്ടു. സി.കേശവനും
സുഹൃത്തുക്കളും ആഘോഷഭാരവാഹികളെ കണ്ട് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചു. ഉള്ളൂരിനോട് കാര്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം എതിർപ്പ്
പ്രകടിപ്പിക്കാതെ ആശാന്റെ ഒരു മംഗളഗാനം കൂടി ആകാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇതേപ്പറ്റി സി.കേശവൻ തന്റെ ഏറെ പ്രശസ്തമായ ആത്മകഥ 'ജീവിതസമര' ത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.  ആശാന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സി.കേശവൻ ആ കിളിപ്പാട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായ ശൈലിയിൽ
പാടി. &lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=946660&lt;/ref&gt;
{{Cquote|''
അവ്യനാമീശന്റെ ആരാമരത്നം തന്നി-&lt;br/&gt;

ലവ്യാജകുതൂഹലം പാടി സഞ്ചരിക്കുന്ന&lt;br/&gt;

ദിവ്യകോകിലമേ' നിൻ പൊൻ കണ്ഠനാളം തൂകും&lt;br/&gt;

ഭവ്യകാകളീപരിപാടികൾ ജയിക്കുന്നു. ''}}

തന്റെയും
ആശാന്റെയും ഒരു വിജയദിനമായിരുന്നു അതെന്ന് സി.കേശവൻ 'ജീവിതസമര'ത്തിൽ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>hdezish9634oo9lwkkrk71beh6froyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631988</id>
      <parentid>4631987</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:കുമാരനാശാന്റെ കൃതികൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4631988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3779" sha1="8sbnddhl7kc7rkdccpbioa30g5a7ko5" xml:space="preserve">മഹാകവി കുമാരനാശാൻ രചിച്ച ഒരു മംഗള ശ്ലോകമാണ് '''ദിവ്യകോകിലം'''. 1922 നവംബർ 15 ന് രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറും
ശ്രീനാരായണഗുരുവും ശിവഗിരിയിൽ വെച്ച് കണ്ടു മുട്ടി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന മൂലം തിരുനാളിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചാണ് ടാഗോർ നവംബർ ഒൻപതിന് അനന്തപുരിയിലെത്തിയത്. ശിവഗിരിയിലെത്തും മുമ്പ് നവംബർ ഒൻപതിന് തിരുവനന്തപുരത്ത് ടാഗോറിന് പ്രൗഢഗംഭീരമായൊരു പൗരസ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. ആ സ്വീകരണ സമ്മേളനത്തിൽ ടാഗോർ മംഗളമായി അവതരിപ്പിച്ച കവിതയാണിത്.  

ടാഗോറിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന മഹായോഗത്തിൽ ടി.ലക്ഷ്മണൻ പിള്ള തമിഴിലും ഉള്ളൂർ എസ്.പരമേശ്വര അയ്യർ, മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപ്പിള്ള എന്നിവർ മലയാളത്തിലും എഴുതിയ സ്വാഗത ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ മഹാകവി കുമാരനാശാൻ ഈഴവനായതിനാൽ ആഘോഷ ഭാരവാഹികൾ അവഗണിച്ചതായി അവിടെ എത്തിയ സി.കേശവനോട് ചിലർ പരാതിപ്പെട്ടു. സി.കേശവനും
സുഹൃത്തുക്കളും ആഘോഷഭാരവാഹികളെ കണ്ട് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചു. ഉള്ളൂരിനോട് കാര്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം എതിർപ്പ്
പ്രകടിപ്പിക്കാതെ ആശാന്റെ ഒരു മംഗളഗാനം കൂടി ആകാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇതേപ്പറ്റി സി.കേശവൻ തന്റെ ഏറെ പ്രശസ്തമായ ആത്മകഥ 'ജീവിതസമര' ത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.  ആശാന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സി.കേശവൻ ആ കിളിപ്പാട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായ ശൈലിയിൽ
പാടി. &lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=946660&lt;/ref&gt;
{{Cquote|''
അവ്യനാമീശന്റെ ആരാമരത്നം തന്നി-&lt;br/&gt;

ലവ്യാജകുതൂഹലം പാടി സഞ്ചരിക്കുന്ന&lt;br/&gt;

ദിവ്യകോകിലമേ' നിൻ പൊൻ കണ്ഠനാളം തൂകും&lt;br/&gt;

ഭവ്യകാകളീപരിപാടികൾ ജയിക്കുന്നു. ''}}

തന്റെയും
ആശാന്റെയും ഒരു വിജയദിനമായിരുന്നു അതെന്ന് സി.കേശവൻ 'ജീവിതസമര'ത്തിൽ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കുമാരനാശാന്റെ കൃതികൾ]]</text>
      <sha1>8sbnddhl7kc7rkdccpbioa30g5a7ko5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631990</id>
      <parentid>4631988</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <origin>4631990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4142" sha1="dmbsmc6gyopk8lcx0vkj0n3ih8jr0cp" xml:space="preserve">[[കുമാരനാശാൻ|മഹാകവി കുമാരനാശാൻ]] രചിച്ച ഒരു മംഗള ശ്ലോകമാണ് '''ദിവ്യകോകിലം'''. 1922 നവംബർ 15 ന് [[രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ|രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ശ്രീനാരായണഗുരുവും]] [[ശിവഗിരി|ശിവഗിരിയിൽ]] വെച്ച് കണ്ടു മുട്ടി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന മൂലം തിരുനാളിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചാണ് ടാഗോർ നവംബർ ഒൻപതിന് അനന്തപുരിയിലെത്തിയത്. ശിവഗിരിയിലെത്തും മുമ്പ് നവംബർ ഒൻപതിന് തിരുവനന്തപുരത്ത് ടാഗോറിന് പ്രൗഢഗംഭീരമായൊരു പൗരസ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. ആ സ്വീകരണ സമ്മേളനത്തിൽ ടാഗോർ മംഗളമായി അവതരിപ്പിച്ച കവിതയാണിത്.  

ടാഗോറിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന മഹായോഗത്തിൽ [[ടി. ലക്ഷ്മണൻ പിള്ള]] തമിഴിലും [[ഉള്ളൂർ എസ്. പരമേശ്വരയ്യർ|ഉള്ളൂർ എസ്.പരമേശ്വര അയ്യർ]], [[മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപിള്ള|മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപ്പിള്ള]] എന്നിവർ മലയാളത്തിലും എഴുതിയ സ്വാഗത ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ മഹാകവി കുമാരനാശാൻ ഈഴവനായതിനാൽ ആഘോഷ ഭാരവാഹികൾ അവഗണിച്ചതായി അവിടെ എത്തിയ [[സി. കേശവൻ|സി. കേശവനോട്]] ചിലർ പരാതിപ്പെട്ടു. സി.കേശവനും സുഹൃത്തുക്കളും ആഘോഷഭാരവാഹികളെ കണ്ട് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചു. ഉള്ളൂരിനോട് കാര്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കാതെ ആശാന്റെ ഒരു മംഗളഗാനം കൂടി ആകാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇതേപ്പറ്റി സി. കേശവൻ തന്റെ ഏറെ പ്രശസ്തമായ ആത്മകഥ '[[ജീവിതസമരം|ജീവിതസമര]]' ത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.  ആശാന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സി.കേശവൻ ആ കിളിപ്പാട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായ ശൈലിയിൽ പാടി. &lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=946660&lt;/ref&gt;
{{Cquote|''
അവ്യനാമീശന്റെ ആരാമരത്നം തന്നി-&lt;br/&gt;

ലവ്യാജകുതൂഹലം പാടി സഞ്ചരിക്കുന്ന&lt;br/&gt;

ദിവ്യകോകിലമേ' നിൻ പൊൻ കണ്ഠനാളം തൂകും&lt;br/&gt;

ഭവ്യകാകളീപരിപാടികൾ ജയിക്കുന്നു. ''}}

തന്റെയും
ആശാന്റെയും ഒരു വിജയദിനമായിരുന്നു അതെന്ന് സി.കേശവൻ 'ജീവിതസമര'ത്തിൽ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കുമാരനാശാന്റെ കൃതികൾ]]</text>
      <sha1>dmbsmc6gyopk8lcx0vkj0n3ih8jr0cp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4631991</id>
      <parentid>4631990</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T15:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fotokannan</username>
        <id>14472</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4631991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4218" sha1="tg18oj2rabuttvbopsrderagh5k5h6g" xml:space="preserve">[[കുമാരനാശാൻ|മഹാകവി കുമാരനാശാൻ]] രചിച്ച ഒരു മംഗള ശ്ലോകമാണ് '''ദിവ്യകോകിലം'''. 1922 നവംബർ 15 ന് [[രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ|രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോറും]] [[ശ്രീനാരായണഗുരു|ശ്രീനാരായണഗുരുവും]] [[ശിവഗിരി|ശിവഗിരിയിൽ]] വെച്ച് കണ്ടു മുട്ടി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന മൂലം തിരുനാളിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചാണ് ടാഗോർ നവംബർ ഒൻപതിന് അനന്തപുരിയിലെത്തിയത്. ശിവഗിരിയിലെത്തും മുമ്പ് നവംബർ ഒൻപതിന് തിരുവനന്തപുരത്ത് ടാഗോറിന് പ്രൗഢഗംഭീരമായൊരു പൗരസ്വീകരണം നൽകിയിരുന്നു. ആ സ്വീകരണ സമ്മേളനത്തിൽ ടാഗോർ മംഗളമായി അവതരിപ്പിച്ച കവിതയാണിത്.  

ടാഗോറിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന മഹായോഗത്തിൽ [[ടി. ലക്ഷ്മണൻ പിള്ള]] തമിഴിലും [[ഉള്ളൂർ എസ്. പരമേശ്വരയ്യർ|ഉള്ളൂർ എസ്.പരമേശ്വര അയ്യർ]], [[മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപിള്ള|മള്ളൂർ ഗോവിന്ദപ്പിള്ള]] എന്നിവർ മലയാളത്തിലും എഴുതിയ സ്വാഗത ഗാനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താനായിരുന്നു തീരുമാനം. എന്നാൽ മഹാകവി കുമാരനാശാൻ ഈഴവനായതിനാൽ ആഘോഷ ഭാരവാഹികൾ അവഗണിച്ചതായി അവിടെ എത്തിയ [[സി. കേശവൻ|സി. കേശവനോട്]] ചിലർ പരാതിപ്പെട്ടു. സി.കേശവനും സുഹൃത്തുക്കളും ആഘോഷഭാരവാഹികളെ കണ്ട് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചു. ഉള്ളൂരിനോട് കാര്യം പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം എതിർപ്പ് പ്രകടിപ്പിക്കാതെ ആശാന്റെ ഒരു മംഗളഗാനം കൂടി ആകാമെന്ന് അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇതേപ്പറ്റി സി. കേശവൻ തന്റെ ഏറെ പ്രശസ്തമായ ആത്മകഥ '[[ജീവിതസമരം|ജീവിതസമര]]' ത്തിൽ പറയുന്നുണ്ട്.  ആശാന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സി.കേശവൻ ആ കിളിപ്പാട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റേതായ ശൈലിയിൽ പാടി. &lt;ref&gt;https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=946660&lt;/ref&gt;
{{Cquote|''
അവ്യനാമീശന്റെ ആരാമരത്നം തന്നി-&lt;br/&gt;

ലവ്യാജകുതൂഹലം പാടി സഞ്ചരിക്കുന്ന&lt;br/&gt;

ദിവ്യകോകിലമേ' നിൻ പൊൻ കണ്ഠനാളം തൂകും&lt;br/&gt;

ഭവ്യകാകളീപരിപാടികൾ ജയിക്കുന്നു. ''}}

തന്റെയും
ആശാന്റെയും ഒരു വിജയദിനമായിരുന്നു അതെന്ന് സി.കേശവൻ 'ജീവിതസമര'ത്തിൽ കുറിച്ചിട്ടുണ്ട്.
==അവലംബം==
&lt;references/&gt;

[[വർഗ്ഗം:കുമാരനാശാന്റെ കൃതികൾ]]
[[വർഗ്ഗം:രബീന്ദ്രനാഥ് ടാഗോർ]]</text>
      <sha1>tg18oj2rabuttvbopsrderagh5k5h6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Savemaxim</title>
    <ns>3</ns>
    <id>668868</id>
    <redirect title="ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bless1ng" />
    <revision>
      <id>4632023</id>
      <timestamp>2026-06-21T15:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>212183</id>
      </contributor>
      <comment>Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Savemaxim]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bless1ng]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: &quot;[[Special:CentralAuth/Savemaxim|Savemaxim]]&quot; എന്ന ഉപയോക്താവിനെ &quot;[[Special:CentralAuth/Bless1ng|Bless1ng]]&quot; എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്.</comment>
      <origin>4632023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="ntky2md2gnmmr9mil8fxezv4j7fozx3" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bless1ng]]</text>
      <sha1>ntky2md2gnmmr9mil8fxezv4j7fozx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Argus aeroengines</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668869</id>
    <revision>
      <id>4632030</id>
      <timestamp>2008-12-10T03:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Create new aircraft engine navigation template</comment>
      <origin>4632030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="34apqcoueacvxgw8m9tk4bodjuapa53" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34apqcoueacvxgw8m9tk4bodjuapa53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632031</id>
      <parentid>4632030</parentid>
      <timestamp>2009-08-19T04:26:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;LanceBarber</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add I and II, 1913/1914 respectively</comment>
      <origin>4632031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As I|As I]]{{·}}
[[Argus As II|As II]]{{·}}
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632032</id>
      <parentid>4632031</parentid>
      <timestamp>2010-08-14T18:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Avions volent haut</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>4632032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="783" sha1="nflug6y2dlrxpaj7mrqt639jpai465z" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As I|As I]]{{·}}
[[Argus As II|As II]]{{·}}
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
[[id:Templat:Argus aeroengines]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nflug6y2dlrxpaj7mrqt639jpai465z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632033</id>
      <parentid>4632032</parentid>
      <timestamp>2010-11-10T22:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rm deleted Indonesian template interwiki link</comment>
      <origin>4632033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As I|As I]]{{·}}
[[Argus As II|As II]]{{·}}
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632034</id>
      <parentid>4632033</parentid>
      <timestamp>2011-09-10T01:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Buster40004</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>added link</comment>
      <origin>4632034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="234kukx6rggde4hxixeq8q7tvmfslw1" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engines|aeroengines]]

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As I|As I]]{{·}}
[[Argus As II|As II]]{{·}}
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>234kukx6rggde4hxixeq8q7tvmfslw1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632035</id>
      <parentid>4632034</parentid>
      <timestamp>2011-09-10T20:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision 449426832 by [[Special:Contributions/Buster40004|Buster40004]] ([[User talk:Buster40004|talk]]) Discussed on user talk page</comment>
      <origin>4632035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = &lt;div&gt;
[[Argus As I|As I]]{{·}}
[[Argus As II|As II]]{{·}}
[[Argus As III|As III]]{{·}}
[[Argus As 5|As 5]]{{·}}
[[Argus As 8|As 8]]{{·}}
[[Argus As 10|As 10]]{{·}}
[[Argus As 16|As 16]]{{·}}
[[Argus As 17|As 17]]{{·}}
[[Argus As 401|As 401]]{{·}}
[[Argus As 402|As 402]]{{·}}
[[Argus As 410|As 410]]{{·}}
[[Argus As 411|As 411]]{{·}}
[[Argus As 412|As 412]]{{·}}
[[Argus As 413|As 413]]
&lt;/div&gt;
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = &lt;div&gt;
[[Argus As 014|As 014]]
&lt;div&gt; 
}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s74dai7swxbelnsjo3etymompex303h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632036</id>
      <parentid>4632035</parentid>
      <timestamp>2012-03-30T23:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;WOSlinker</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>use listclass = hlist in navbox as per [[WP:HLIST]]</comment>
      <origin>4632036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="684" sha1="qjd1z23ny1gy2lncq40wz7xibrtxwwp" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 401|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qjd1z23ny1gy2lncq40wz7xibrtxwwp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632037</id>
      <parentid>4632036</parentid>
      <timestamp>2012-11-08T21:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Interwiki link</comment>
      <origin>4632037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="9g01t7i709bbhuw84o3dreig68m0f1m" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 401|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;

[[it:Template:Motori aeronautici Argus]]</text>
      <sha1>9g01t7i709bbhuw84o3dreig68m0f1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632038</id>
      <parentid>4632037</parentid>
      <timestamp>2012-12-07T12:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bypass redirect to enable auto bolding</comment>
      <origin>4632038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="725" sha1="qmv5z3xchhh804gm9k0gkpchk50t1f4" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;

[[it:Template:Motori aeronautici Argus]]</text>
      <sha1>qmv5z3xchhh804gm9k0gkpchk50t1f4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632039</id>
      <parentid>4632038</parentid>
      <timestamp>2013-03-19T21:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Addbot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q6685113]]</comment>
      <origin>4632039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="ciuy2dntzioq0puwfd12gyk2gz7ege8" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ciuy2dntzioq0puwfd12gyk2gz7ege8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632040</id>
      <parentid>4632039</parentid>
      <timestamp>2014-07-14T16:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Petebutt</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>4632040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="709" sha1="20wdkcggk9s9y74bzzl3a3eiamlrfto" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20wdkcggk9s9y74bzzl3a3eiamlrfto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632041</id>
      <parentid>4632040</parentid>
      <timestamp>2015-06-24T15:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Collapse after project navbox removal</comment>
      <origin>4632041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="jceebpji5w4aournd1wpncyymznqkx2" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jceebpji5w4aournd1wpncyymznqkx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632042</id>
      <parentid>4632041</parentid>
      <timestamp>2020-10-19T08:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Add</comment>
      <origin>4632042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="fnh9wqndr2858aql5cm4foxvm653nbx" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 115 hp|100 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnh9wqndr2858aql5cm4foxvm653nbx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632043</id>
      <parentid>4632042</parentid>
      <timestamp>2020-10-30T22:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Add types</comment>
      <origin>4632043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="dm3o0cn0e63tliunlsngdy7e17zndba" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 115 hp|100 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dm3o0cn0e63tliunlsngdy7e17zndba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632044</id>
      <parentid>4632043</parentid>
      <timestamp>2020-10-31T17:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;MikWes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>updated 110 hp type</comment>
      <origin>4632044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="cj6c32bbu9j11whj9fg6qowjp2uuqxp" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cj6c32bbu9j11whj9fg6qowjp2uuqxp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632045</id>
      <parentid>4632044</parentid>
      <timestamp>2020-10-31T22:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;MikWes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added 50 hp</comment>
      <origin>4632045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="j9gwa4y7985ie9yz4vcplyq930y63jc" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 6-cylinder (1913)|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j9gwa4y7985ie9yz4vcplyq930y63jc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632046</id>
      <parentid>4632045</parentid>
      <timestamp>2020-11-01T09:01:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;BilCat</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Updated links</comment>
      <origin>4632046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="870" sha1="7il2ouyfi8dl1x9msci4yo8kuu4ek16" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7il2ouyfi8dl1x9msci4yo8kuu4ek16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632047</id>
      <parentid>4632046</parentid>
      <timestamp>2020-11-05T09:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bypass redirect to enable auto bolding in parent article</comment>
      <origin>4632047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="rgflf4m6njzi9pmx0q6q5i5091jlh29" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 4-cylinder|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rgflf4m6njzi9pmx0q6q5i5091jlh29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632048</id>
      <parentid>4632047</parentid>
      <timestamp>2020-11-06T22:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;MikWes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added Argus 70 hp</comment>
      <origin>4632048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="19pwm4e9xk4sy8c06z5ajfzbkgp1ca3" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 70 hp|70 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp 4-cylinder|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19pwm4e9xk4sy8c06z5ajfzbkgp1ca3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632049</id>
      <parentid>4632048</parentid>
      <timestamp>2021-01-16T13:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bypass redirect to enable auto bolding in parent article after page move</comment>
      <origin>4632049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="pcd5jfwyqe1cspravqy62x0izc1n6md" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 70 hp|70 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pcd5jfwyqe1cspravqy62x0izc1n6md</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632050</id>
      <parentid>4632049</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Argus_aeroengines]] എന്നതിൽ നിന്ന് 20 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="pcd5jfwyqe1cspravqy62x0izc1n6md" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Argus aeroengines
|title = [[Argus Motoren|Argus]] [[aircraft engine]]s
|state=collapsed
|listclass = hlist

|group1 = [[Reciprocating engine|Piston engine]]s
|list1 = 
* [[Argus 50 hp|50 hp]]
* [[Argus 70 hp|70 hp]]
* [[Argus 110 hp|110 hp]]
* [[Argus 115 hp|115 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|120/130 hp]]
* [[Argus 140/150 hp|140/150 hp]]
* [[Argus As I|As I]]
* [[Argus As II|As II]]
* [[Argus As III|As III]]
* [[Argus As 5|As 5]]
* [[Argus As 8|As 8]]
* [[Argus As 10|As 10]]
* [[Argus As 16|As 16]]
* [[Argus As 17|As 17]]
* [[Argus As 10|As 401]]
* [[Argus As 402|As 402]]
* [[Argus As 410|As 410]]
* [[Argus As 411|As 411]]
* [[Argus As 412|As 412]]
* [[Argus As 413|As 413]]
|group2 = [[pulse jet engine|Pulse jet]]
|list2 = 
* [[Argus As 014|As 014]]
* [[Argus As 044|As 044]]

}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Manufacturer-based aircraft engine navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pcd5jfwyqe1cspravqy62x0izc1n6md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Aeroengine-specs</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668870</id>
    <revision>
      <id>4632051</id>
      <timestamp>2008-09-11T16:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Create 'aeroengine-specs' template</comment>
      <origin>4632051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="522" sha1="5bzhb0khr4k31lba5zgidj7g23s9w3f" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;metadata plainlinks&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;[[Image:Aero-stub img.svg]]''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/page content#Aircraft specifications|specifications]]. If you have a source, you can [[Wikipedia:Find or fix a stub|help Wikipedia]] by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them]''.&lt;/div&gt;[[Category:Aircraft engines without specifications]]&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bzhb0khr4k31lba5zgidj7g23s9w3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632052</id>
      <parentid>4632051</parentid>
      <timestamp>2009-02-18T05:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nami-ja</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4632052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="ial5h2pzt26cab8r6lduawoobv878dw" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;metadata plainlinks&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;[[Image:Aero-stub img.svg]]''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/page content#Aircraft specifications|specifications]]. If you have a source, you can [[Wikipedia:Find or fix a stub|help Wikipedia]] by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them]''.&lt;/div&gt;[[Category:Aircraft engines without specifications]]&lt;noinclude&gt;{{documentation}}[[ja:Template:Aeroengine-specs]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ial5h2pzt26cab8r6lduawoobv878dw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632053</id>
      <parentid>4632052</parentid>
      <timestamp>2009-08-25T18:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;WOSlinker</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>update template code to table format instead of div to match asbox</comment>
      <origin>4632053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="7xs17tlggd25e7qog0uc9h7eo1t8w1f" xml:space="preserve">&lt;table class=&quot;metadata plainlinks stub&quot; style=&quot;background: transparent;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;[[File:Aero-stub img.svg]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/page content#Aircraft specifications|specifications]]. If you have a source, you can help Wikipedia by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them].''&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[Category:Aircraft engines without specifications]]}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template|[[Category:Aircraft engines without specifications| {{PAGENAME}}]]}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}
[[ja:Template:Aeroengine-specs]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xs17tlggd25e7qog0uc9h7eo1t8w1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632054</id>
      <parentid>4632053</parentid>
      <timestamp>2011-04-14T21:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;MerlIwBot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>robot Removing: [[ja:Template:Aeroengine-specs]]</comment>
      <origin>4632054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="699" sha1="k01n1qq9w9k3z2ehr6uafo8r3pks0tu" xml:space="preserve">&lt;table class=&quot;metadata plainlinks stub&quot; style=&quot;background: transparent;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;[[File:Aero-stub img.svg]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/page content#Aircraft specifications|specifications]]. If you have a source, you can help Wikipedia by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them].''&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[Category:Aircraft engines without specifications]]}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template|[[Category:Aircraft engines without specifications| {{PAGENAME}}]]}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k01n1qq9w9k3z2ehr6uafo8r3pks0tu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632055</id>
      <parentid>4632054</parentid>
      <timestamp>2012-02-23T00:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Nimbus227</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Switch link from aircraft specs guideline to engine specs guideline</comment>
      <origin>4632055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="8xyrn9s2n0v98jb9pflwcrl1glh3wbn" xml:space="preserve">&lt;table class=&quot;metadata plainlinks stub&quot; style=&quot;background: transparent;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;[[File:Aero-stub img.svg]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/Engines/page content#Engine specifications|specifications]]. If you have a source, you can help Wikipedia by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them].''&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[Category:Aircraft engines without specifications]]}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template|[[Category:Aircraft engines without specifications| {{PAGENAME}}]]}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xyrn9s2n0v98jb9pflwcrl1glh3wbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632056</id>
      <parentid>4632055</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Aeroengine-specs]] എന്നതിൽ നിന്ന് 5 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="705" sha1="8xyrn9s2n0v98jb9pflwcrl1glh3wbn" xml:space="preserve">&lt;table class=&quot;metadata plainlinks stub&quot; style=&quot;background: transparent;&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;[[File:Aero-stub img.svg]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;''This [[aircraft engine]] article is missing {{{2|some (or all)}}} of its {{#if: {{{1|}}}
  |[[{{{1}}} system|{{{1}}}]]
  |
}} [[Wikipedia:WikiProject Aircraft/Engines/page content#Engine specifications|specifications]]. If you have a source, you can help Wikipedia by [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} adding them].''&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}||[[Category:Aircraft engines without specifications]]}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template|[[Category:Aircraft engines without specifications| {{PAGENAME}}]]}}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xyrn9s2n0v98jb9pflwcrl1glh3wbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Programming paradigms navbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668871</id>
    <revision>
      <id>4632068</id>
      <timestamp>2024-01-25T01:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>try out a navbox template</comment>
      <origin>4632068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="j0no4xgn5qk5jj3stvdilmk5hrvb95v" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Dataflow programming|Dataflow]] ([[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
| list6 =
{{Navbox|child
| group1= [[Domain-specific language]]
| list1=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
| list2 =
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0no4xgn5qk5jj3stvdilmk5hrvb95v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632069</id>
      <parentid>4632068</parentid>
      <timestamp>2024-01-25T01:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add modular</comment>
      <origin>4632069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3502" sha1="m99s8en0orun2g0lts0ug802dx9yz9t" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Dataflow programming|Dataflow]] ([[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
| list6 =
{{Navbox|child
| group1= [[Domain-specific language]]
| list1=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
| list2 =
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
}}
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m99s8en0orun2g0lts0ug802dx9yz9t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632070</id>
      <parentid>4632069</parentid>
      <timestamp>2024-01-25T01:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>merge DSL row into declarative</comment>
      <origin>4632070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="8v25bb7qwpsk3egpdj4hv8fztscw8sm" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Dataflow programming|Dataflow]] ([[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8v25bb7qwpsk3egpdj4hv8fztscw8sm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632071</id>
      <parentid>4632070</parentid>
      <timestamp>2024-01-25T01:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add modeling</comment>
      <origin>4632071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="tf9r93kuobdadk7sf6oy5mwla05uebp" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Dataflow programming|Dataflow]] ([[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tf9r93kuobdadk7sf6oy5mwla05uebp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632072</id>
      <parentid>4632071</parentid>
      <timestamp>2024-01-25T03:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add higher-order</comment>
      <origin>4632072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="ovf1fq6tddnswnnh7ojnh2h1knwjofl" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Dataflow programming|Dataflow]] ([[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ovf1fq6tddnswnnh7ojnh2h1knwjofl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632073</id>
      <parentid>4632072</parentid>
      <timestamp>2024-01-25T03:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>move FRP to functional</comment>
      <origin>4632073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="4w0gpxtt2r61vta0i8unjq9ukn8i2v2" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4w0gpxtt2r61vta0i8unjq9ukn8i2v2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632074</id>
      <parentid>4632073</parentid>
      <timestamp>2024-01-26T18:59:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>parallel -&gt; distributed as that term is used more often in the articles</comment>
      <origin>4632074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3542" sha1="9zdcpbfkhxgtq4ccy3fa3fmbu21l8mf" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zdcpbfkhxgtq4ccy3fa3fmbu21l8mf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632075</id>
      <parentid>4632074</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T00:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add some stray pages that include the template</comment>
      <origin>4632075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="hdfl6r9cgzodi7ywzopznauoudutj58" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdfl6r9cgzodi7ywzopznauoudutj58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632076</id>
      <parentid>4632075</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T00:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mathnerd314159 moved page [[Template:Programming paradigms/sandbox]] to [[Template:Programming paradigms navbox]]: make it a new template, doesn't make sense to directly replace it</comment>
      <origin>4632075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3826" sha1="hdfl6r9cgzodi7ywzopznauoudutj58" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name  = Programming paradigms
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hdfl6r9cgzodi7ywzopznauoudutj58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632077</id>
      <parentid>4632076</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T00:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>fix name</comment>
      <origin>4632077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3833" sha1="kyby6johc1cv4zzdpv8xsk2hft5h634" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name  = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kyby6johc1cv4zzdpv8xsk2hft5h634</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632078</id>
      <parentid>4632077</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T00:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add back parallel as it uses the template</comment>
      <origin>4632078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3865" sha1="5l3mfdn52oxguwww66y6vcizmeyn5ro" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name  = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5l3mfdn52oxguwww66y6vcizmeyn5ro</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632079</id>
      <parentid>4632078</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T06:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add end-user development and feature-oriented programming</comment>
      <origin>4632079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3945" sha1="bkq0hhhq8jqr58bf23z6kpekypktsof" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name  = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bkq0hhhq8jqr58bf23z6kpekypktsof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632080</id>
      <parentid>4632079</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T15:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>dummy edit for posterity: this template's first edit was based on [[Template:Programming paradigms]]</comment>
      <origin>4632080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3944" sha1="6tz1fyzq5lwppksgpqmhng33yfrixh6" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Program synthesis]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6tz1fyzq5lwppksgpqmhng33yfrixh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632081</id>
      <parentid>4632080</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T17:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add some pages from [[Category:Programming paradigms]]</comment>
      <origin>4632081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5128" sha1="5a6job57ko07vx1pv94gp9042d5bn12" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Functional reactive programming|Functional reactive]] ([[Dataflow programming|Dataflow]], [[Flow-based programming|Flow-based]], [[Reactive programming|Reactive]], [[Signal programming|Signals]], [[Stream processing|Streams]])
| group2= [[Logic programming|Logic]]
| list2 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5a6job57ko07vx1pv94gp9042d5bn12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632082</id>
      <parentid>4632081</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T21:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>move dataflow to a new row, it has a decent number of topics</comment>
      <origin>4632082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="e6a51pqfso68ju9blcmrtlh05ss5kno" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group3= [[Domain-specific language|DSL]]
| list3=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e6a51pqfso68ju9blcmrtlh05ss5kno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632083</id>
      <parentid>4632082</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T22:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>forgot to renumber</comment>
      <origin>4632083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5150" sha1="7i46v9kdn8jhq31ilsjbqm4hynt85mf" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7i46v9kdn8jhq31ilsjbqm4hynt85mf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632084</id>
      <parentid>4632083</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T22:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add homoiconicity</comment>
      <origin>4632084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5170" sha1="4pi8j318banqzcpbex1xj4r6dqckmaj" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4pi8j318banqzcpbex1xj4r6dqckmaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632085</id>
      <parentid>4632084</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T23:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add some pages from [[Template:Template:Types of programming languages]]</comment>
      <origin>4632085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5364" sha1="0cyoi1m7cehxxryk4fjg4ud1v9mw5aa" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0cyoi1m7cehxxryk4fjg4ud1v9mw5aa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632086</id>
      <parentid>4632085</parentid>
      <timestamp>2024-02-03T16:41:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Felix QW</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Add new page to navbox</comment>
      <origin>4632086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5422" sha1="1zl1e6ub389mx4p5v6ssx1fgljjne40" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}
&lt;noinclude&gt;
{{Documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1zl1e6ub389mx4p5v6ssx1fgljjne40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632087</id>
      <parentid>4632086</parentid>
      <timestamp>2024-02-08T15:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jonesey95</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add documentation template</comment>
      <origin>4632087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5438" sha1="nh4kw27lvzz6jm8nd5vrv2pl11g30oy" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
{{uncat}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nh4kw27lvzz6jm8nd5vrv2pl11g30oy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632088</id>
      <parentid>4632087</parentid>
      <timestamp>2024-02-08T16:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;DB1729</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Category:Computing navigational boxes</comment>
      <origin>4632088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5470" sha1="njjh9w9hkshkuqea4e9ny7i4tfyuyel" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]]
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>njjh9w9hkshkuqea4e9ny7i4tfyuyel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632089</id>
      <parentid>4632088</parentid>
      <timestamp>2024-02-16T21:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add pages from subcategories of [[Category:Programming paradigms]]. I tried to look for [[linguistic paradigm]]s</comment>
      <origin>4632089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6468" sha1="33gjn4ozs3xtutuuw8oleyi3qis4zqp" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]] ([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|Comparison]], [[List of object-oriented programming languages|List]])
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform Function Call Syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]] ([[Comparison of functional programming languages|Comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]] / [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>33gjn4ozs3xtutuuw8oleyi3qis4zqp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632090</id>
      <parentid>4632089</parentid>
      <timestamp>2024-02-16T21:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>linebreaks</comment>
      <origin>4632090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6478" sha1="g59zjnz9pufg3myrdmdg7uhkdotps1a" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]{{br}}([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|Comparison]], [[List of object-oriented programming languages|List]])
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform Function Call Syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]{{br}}([[Comparison of functional programming languages|Comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]] / [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]] / [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]]/[[Distributed computing|Distributed]]/[[Parallel computing|Parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g59zjnz9pufg3myrdmdg7uhkdotps1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632091</id>
      <parentid>4632090</parentid>
      <timestamp>2024-03-07T10:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jerryobject</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nonlead-word non[[proper noun]] [[MOS:CAPS]] &gt; [[WP:LOWERCASE]] [[sentence case]]. Avoidable spaced [[WP:SLASH]]es &gt; commas. Layout shrink via: [[newline]]s, [[WP:PIPE]].</comment>
      <origin>4632091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6511" sha1="24k1v13nro6ifvqfl69ykcg9nuv9e1v" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Class-based programming|Class-based]]
* [[Prototype-based programming|Prototype-based]]
* [[Object-based language|Object-based]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform Function Call Syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24k1v13nro6ifvqfl69ykcg9nuv9e1v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632092</id>
      <parentid>4632091</parentid>
      <timestamp>2024-06-25T18:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>combine class, prototype, object based under OO</comment>
      <origin>4632092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6509" sha1="82urgbes7wzm28n2ctfh0div8k218uz" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform Function Call Syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Intentional programming|Intentional]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>82urgbes7wzm28n2ctfh0div8k218uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632093</id>
      <parentid>4632092</parentid>
      <timestamp>2025-02-24T01:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Explicit</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Removing link(s) [[Wikipedia:Articles for deletion/Intentional programming (2nd nomination)]] closed as delete ([[WP:XFDC#4.0.16|XFDcloser]])</comment>
      <origin>4632093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6467" sha1="hcm26e0atk0pnomm18mxm357vjt8cq4" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform Function Call Syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hcm26e0atk0pnomm18mxm357vjt8cq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632094</id>
      <parentid>4632093</parentid>
      <timestamp>2025-04-10T02:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mikhail Ryazanov</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[MOS:CAPS]]</comment>
      <origin>4632094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6467" sha1="o3gg4x5yuky4efbw67k0evmmogmiq6s" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|DSL]]
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o3gg4x5yuky4efbw67k0evmmogmiq6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632095</id>
      <parentid>4632094</parentid>
      <timestamp>2025-08-17T05:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jerryobject</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[MOS:FIRSTABBR]]eviation define-clarify before [[WP:ABBR]] parenthetic.</comment>
      <origin>4632095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6507" sha1="t2d7dnu2ydy9z9g3xu8mnnm9x6hqcmi" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}
| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child
| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t2d7dnu2ydy9z9g3xu8mnnm9x6hqcmi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632096</id>
      <parentid>4632095</parentid>
      <timestamp>2025-09-02T01:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;QuantumNinus</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Added monad into functional programming</comment>
      <origin>4632096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6555" sha1="719bd1dp3ihiwv2tf4qmouudnnxw3o8" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Inferential programming|Inferential]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>719bd1dp3ihiwv2tf4qmouudnnxw3o8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632097</id>
      <parentid>4632096</parentid>
      <timestamp>2025-12-20T07:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Seraphimblade</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Removing link(s) / list item(s) [[Wikipedia:Articles for deletion/Inferential programming]] closed as delete ([[WP:XFDC#4.0.16|XFDcloser]])</comment>
      <origin>4632097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6358" sha1="szjflj61skfr4orkz8l663y94u9108h" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szjflj61skfr4orkz8l663y94u9108h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632098</id>
      <parentid>4632097</parentid>
      <timestamp>2025-12-20T23:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>restore the other links, still useful</comment>
      <origin>4632098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6514" sha1="jvw4sb5k9zd11k70fupoh78ut1y4vn4" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jvw4sb5k9zd11k70fupoh78ut1y4vn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632099</id>
      <parentid>4632098</parentid>
      <timestamp>2025-12-20T23:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>actually vibe coding is a direct replacement</comment>
      <origin>4632099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6531" sha1="51m75as4jkcv2v91xx46ugvevstk223" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural-language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51m75as4jkcv2v91xx46ugvevstk223</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632100</id>
      <parentid>4632099</parentid>
      <timestamp>2026-01-01T02:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;~2026-2699</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>4632100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6531" sha1="4jigbfosg9w4wjdmy5s3ngxge9gsy6k" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signal programming|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jigbfosg9w4wjdmy5s3ngxge9gsy6k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632101</id>
      <parentid>4632100</parentid>
      <timestamp>2026-01-01T02:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;~2026-2699</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>4632101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6542" sha1="2y8y25kg9hw8lnd7zbq8kfq9438if29" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[SIGNAL (programming language)|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Distributed computing|distributed]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y8y25kg9hw8lnd7zbq8kfq9438if29</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632102</id>
      <parentid>4632101</parentid>
      <timestamp>2026-01-01T02:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;~2026-2699</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>This is already a sub-class of parallel computing</comment>
      <origin>4632102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6499" sha1="a6k9n9rykt6yrsymvqsyk40tfwzcxs7" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]])
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[SIGNAL (programming language)|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a6k9n9rykt6yrsymvqsyk40tfwzcxs7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632103</id>
      <parentid>4632102</parentid>
      <timestamp>2026-01-01T05:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Caleb Stanford</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>move ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|Comparison by language]]) - not of primary relevance to target articles</comment>
      <origin>4632103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6542" sha1="3sqy0e2nhas3d8tx8z3o9zwepick2m4" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]&lt;br/&gt;([[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|comparison]], [[List of object-oriented programming languages|list]])
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]&lt;br/&gt;([[Comparison of functional programming languages|comparison]])
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[SIGNAL (programming language)|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = Other
| list6 = [[Comparison of programming languages]], [[Comparison of multi-paradigm programming languages]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3sqy0e2nhas3d8tx8z3o9zwepick2m4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632104</id>
      <parentid>4632103</parentid>
      <timestamp>2026-01-01T22:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Mathnerd314159</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>move the rest of the comparisons and lists to the row</comment>
      <origin>4632104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6666" sha1="5zblgejvumtm5qu7byl8u01yqmbj68a" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[SIGNAL (programming language)|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = Comparisons/Lists
| list6 = [[Comparison of programming languages|Comparison]] ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|multi-paradigm]], [[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|object-oriented]], [[Comparison of functional programming languages|functional]]), [[List of programming languages|List]] ([[List of object-oriented programming languages|OO]], [[List of programming languages by type|by type]])
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5zblgejvumtm5qu7byl8u01yqmbj68a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632105</id>
      <parentid>4632104</parentid>
      <timestamp>2026-06-03T08:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Error</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>* [[Signals and slots|Signals]]</comment>
      <origin>4632105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6654" sha1="jzyikq4vmsbuvtmb5z78bdwhdm4qyjp" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signals and slots|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = Comparisons/Lists
| list6 = [[Comparison of programming languages|Comparison]] ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|multi-paradigm]], [[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|object-oriented]], [[Comparison of functional programming languages|functional]]), [[List of programming languages|List]] ([[List of object-oriented programming languages|OO]], [[List of programming languages by type|by type]])
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzyikq4vmsbuvtmb5z78bdwhdm4qyjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632106</id>
      <parentid>4632105</parentid>
      <timestamp>2026-06-21T16:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Programming_paradigms_navbox]] എന്നതിൽ നിന്ന് 38 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6654" sha1="jzyikq4vmsbuvtmb5z78bdwhdm4qyjp" xml:space="preserve">{{Navbox
| title = [[Programming paradigm]]s
| name = Programming paradigms navbox
| listclass = hlist
| group1 = [[Imperative programming|Imperative]]
| list1 = 
{{Navbox|child
| group1= [[Structured programming|Structured]]
| list1=
* [[Jackson structured programming|Jackson structures]]
* [[Block (programming)|Block-structured]]
* [[Modular programming|Modular]]
* [[Non-structured programming|Non-structured]]
* [[Procedural programming|Procedural]]
* [[Programming in the large and programming in the small|Programming in the large and in the small]]
* [[Design by contract]]
* [[Invariant-based programming|Invariant-based]]
* [[Nested function]]
|group2= [[Object-oriented programming|Object-oriented]]
|list2=
* [[Class-based programming|Class-based]], [[Prototype-based programming|Prototype-based]], [[Object-based language|Object-based]]
* [[Agent-oriented programming|Agent]]
* [[Immutable object]]
* [[Persistent programming language|Persistent]]
* [[Uniform function call syntax]]
}}

| group2 = [[Declarative programming|Declarative]]
| list2 =
{{Navbox|child

| group1= [[Functional programming|Functional]]
| list1 =
* [[Recursion (computer science)|Recursive]]
* [[Anonymous function]] ([[Partial application]])
* [[Higher-order programming|Higher-order]]
* [[Purely functional programming|Purely functional]]
* [[Total functional programming|Total]]
* [[Strict programming language|Strict]]
* [[Generalized algebraic data type|GADTs]]
* [[Dependent type]]s
* [[Functional logic programming|Functional logic]]
* [[Tacit programming|Point-free style]]
* [[Expression-oriented programming language|Expression-oriented]]
* [[Applicative programming language|Applicative]], [[Concatenative programming language|Concatenative]]
* [[Function-level programming|Function-level]], [[Value-level programming|Value-level]]
* [[Monad (functional programming) |Monad]]
 
| group2= [[Dataflow programming|Dataflow]]
| list2 =
* [[Flow-based programming|Flow-based]]
* [[Reactive programming|Reactive]] ([[Functional reactive programming|Functional reactive]])
* [[Signals and slots|Signals]]
* [[Stream processing|Streams]]
* [[Synchronous programming language|Synchronous]]
| group3= [[Logic programming|Logic]]
| list3 =
* [[Abductive logic programming|Abductive logic]]
* [[Answer set programming|Answer set]]
* [[Constraint programming|Constraint]] ([[Constraint logic programming|Constraint logic]])
* [[Inductive logic programming|Inductive logic]]
* [[Nondeterministic programming|Nondeterministic]]
* [[Ontology language|Ontology]]
* [[Probabilistic logic programming|Probabilistic logic]]
* [[Query language|Query]]
| group4= [[Domain-specific language|Domain-&lt;br/&gt;specific&lt;br/&gt;language]]&lt;br/&gt;(DSL)
| list4=
* [[Algebraic modeling language|Algebraic modeling]]
* [[Array programming|Array]]
* [[Automata-based programming|Automata-based]] ([[Action language|Action]])
* [[Command language|Command]] ([[Spacecraft command language|Spacecraft]])
* [[Differentiable programming|Differentiable]]
* [[End-user development|End-user]]
* [[Grammar-oriented programming|Grammar-oriented]]
* [[Interface description language|Interface description]]
* [[Language-oriented programming|Language-oriented]]
* [[List comprehension]]
* [[Low-code development platform|Low-code]]
* [[Modeling language|Modeling]]
* [[Natural language programming|Natural language]]
* [[Non-English-based programming languages|Non-English-based]]
* [[Page description language|Page description]]
* [[Pipeline (software)|Pipes]] and [[Filter (software)|filters]]
* [[Probabilistic programming|Probabilistic]]
* [[Quantum programming|Quantum]]
* [[Scientific programming language|Scientific]]
* [[Scripting language|Scripting]]
* [[Set theoretic programming|Set-theoretic]]
* [[Simulation language|Simulation]]
* [[Stack-oriented programming|Stack-based]]
* [[System programming language|System]]
* [[Tactile programming language|Tactile]]
* [[Template processor|Templating]]
* [[Transformation language|Transformation]] ([[Graph rewriting]], [[Production system (computer science)|Production]], [[Pattern matching|Pattern]])
* [[Visual programming language|Visual]]
}}
| group3 = [[Concurrent computing|Concurrent]],&lt;br/&gt;[[Parallel computing|parallel]]
| list3 =
* [[Actor model|Actor-based]]
* [[Automatic mutual exclusion]]
* [[Choreographic programming]]
* [[Concurrent logic programming|Concurrent logic]] ([[Concurrent constraint logic programming|Concurrent constraint logic]])
* [[Concurrent object-oriented programming|Concurrent OO]]
* [[Macroprogramming]]
* [[Multitier programming]]
* [[Organic computing]]
* [[Parallel programming model]]s
* [[Partitioned global address space]]
* [[Process-oriented programming|Process-oriented]]
* [[Relativistic programming]]
* [[Service-oriented programming|Service-oriented]]
* [[Structured concurrency]]
| group4 = [[Metaprogramming]]
| list4 =
* [[Attribute-oriented programming|Attribute-oriented]]
* [[Automatic programming|Automatic]] ([[Inductive programming|Inductive]])
* [[Dynamic programming language|Dynamic]]
* [[Extensible programming|Extensible]]
* [[Generic programming|Generic]]
* [[Homoiconicity]]
* [[Interactive programming|Interactive]]
* [[Macro (computer science)|Macro]] ([[Hygienic macro|Hygienic]])
* [[Metalinguistic abstraction]]
* [[Multi-stage programming|Multi-stage]]
* [[Program synthesis]] ([[Bayesian program synthesis|Bayesian]], [[Programming by demonstration|by demonstration]], [[Programming by example|by example]], [[vibe coding]])
* [[Reflective programming|Reflective]]
* [[Self-modifying code]]
* [[Symbolic programming|Symbolic]]
* [[Template metaprogramming|Template]]
| group5 = [[Separation of concerns|Separation&lt;br/&gt;of concerns]]
| list5 =
* [[Aspect-oriented programming|Aspects]]
* [[Component-based software engineering|Components]]
* [[Data-driven programming|Data-driven]]
* [[Data-oriented design|Data-oriented]]
* [[Event-driven programming|Event-driven]]
* [[Feature-oriented programming|Features]]
* [[Literate programming|Literate]]
* [[Role-oriented programming|Roles]]
* [[Subject-oriented programming|Subjects]]
| group6 = Comparisons/Lists
| list6 = [[Comparison of programming languages|Comparison]] ([[Comparison of multi-paradigm programming languages|multi-paradigm]], [[Comparison of programming languages (object-oriented programming)|object-oriented]], [[Comparison of functional programming languages|functional]]), [[List of programming languages|List]] ([[List of object-oriented programming languages|OO]], [[List of programming languages by type|by type]])
}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Computing navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jzyikq4vmsbuvtmb5z78bdwhdm4qyjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>കവാടം:സമകാലികം/2026 ജൂൺ 21</title>
    <ns>100</ns>
    <id>668872</id>
    <revision>
      <id>4632116</id>
      <timestamp>2026-06-21T17:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aby John Vannilam</username>
        <id>13754</id>
      </contributor>
      <comment>പുതിയത്</comment>
      <origin>4632116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4268" sha1="e95s3goa0hoz759et91qkpdzy7j6nue" xml:space="preserve">=== 2026 ജൂൺ 21 ഞായറാഴ്ച ===
'''1201 മിഥുനം 07'''

ലോകം
*പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷ സാഹചര്യം പൂർണമായും അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ ഇറാനും യുഎസും തമ്മിൽ സ്വിറ്റ്‌സർലൻഡിൽ നിർണായക ചർച്ച. ഇറാനും യുഎസും വെടിനിറുത്തൽ ധാരണയിലെത്തിയിട്ടും ഇസ്രായേൽ ലെബാനോനിൽ കൂട്ടക്കുരുതി തുടരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ കൂടിയാണ് ഇത്. 

ഇന്ത്യ

*ശേഷിക്കുന്ന സി.ബി.എസ്.ഇ. പരീക്ഷാ ഫലങ്ങൾ ഉടൻ പുറത്തുവിടുമെന്ന് കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാൻ
*നീറ്റ് പുനഃപരീക്ഷ നടന്നു.
*തമിഴ്‌നാട്ടിൽ അമോണിയ ചോർച്ച; രണ്ട് മരണം, 65 ലധികം പേരുടെ നില ഗുരുതരം
*ഗോവ അനധികൃത ഇരുമ്പയിര് ഖനന അഴിമതിക്കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[സാൽഗോക്കർ ഗ്രൂപ്പ്|സാൽഗോക്കർ ഗ്രൂപ്പും]] അതിന്റെ അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങളായ [[എ.വി.എസ്. ഗ്രൂപ്പ്|എ.വി.എസ്. ഗ്രൂപ്പുമായി]] ചേർന്ന് നടത്തിയ കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ ഇടപാടുകളിൽ [[എൻഫോഴ്‌സ്‌മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റ്]] (ഇ.ഡി.) ശക്തമായ നടപടി സ്വീകരിച്ചു. കേസന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഇന്ത്യയിലും സിംഗപ്പൂരിലുമായി 1,023.85 കോടി രൂപയുടെ സ്വത്തുക്കൾ ഇ.ഡി കണ്ടുകെട്ടി.

കേരളം

* മലയാള ചലച്ചിത്ര  അഭിനേതാക്കളുടെ സംഘടനയായ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് മലയാളം മൂവി ആർട്ടിസ്റ്റ്സ് (Association of Malayalam Movie Artistes - എ.എം.എം.എ.)  അധ്യക്ഷ [[ശ്വേത മേനോൻ|ശ്വേത മേനോനും]]17 അംഗ ഭരണസമിതിയും രാജിവച്ചു. അതിന് പിന്നാലെ അടിയന്തരമായി അഡ്ഹോക്ക് കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. നടൻ രമേഷ് പിഷാരടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഈ കമ്മിറ്റിക്ക് നാല് മാസത്തെ കാലാവധിയാണുള്ളത്. ഈ കാലയളവിനുള്ളിൽ പുതിയ ഭരണസമിതിയെ കണ്ടെത്താനുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കും.ഭരണസമിതിയിലെ ട്രഷറർ ഉണ്ണി ശിവപാൽ ആരെയും അറിയിക്കാതെ പെട്ടെന്ന് മുങ്ങിപ്പോയതാണ് നിലവിലെ പ്രതിസന്ധികൾക്കെല്ലാം കാരണമെന്നും ശ്വേത വെളിപ്പെടുത്തി. മെയിലോ മറ്റ് വിവരങ്ങളോ നൽകാതെ മെയ് ഒന്നിനാണ് അദ്ദേഹം ഓടിപ്പോയത്.

{{തിരുത്തുക| കവാടം:സമകാലികം/2026 ജൂൺ 21}}
-------
&lt;!-- ലോകം
ഇന്ത്യ
കേരളം
--&gt;</text>
      <sha1>e95s3goa0hoz759et91qkpdzy7j6nue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവ്:Attappady</title>
    <ns>2</ns>
    <id>668873</id>
    <revision>
      <id>4632197</id>
      <timestamp>2026-06-22T02:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Attappady</username>
        <id>117053</id>
      </contributor>
      <comment>ആമുഖം (Introduction)</comment>
      <origin>4632197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1363" sha1="qy5ojs2s298zfp751aq35a70ycx0k3w" xml:space="preserve">നിഖിൽ എം.സെഡ് കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പ്രാഥമിക വിദ്യാലയ അധ്യാപകനും ഗണിതശാസ്ത്ര ബോധനരീതികളിലൂടെ ശ്രദ്ധേയനായ ഒരു എഡ്യൂക്കേറ്ററുമാണ്. ഗണിതത്തിലെ അടിസ്ഥാന ക്രിയകൾ എളുപ്പമാക്കുന്നതിനുള്ള 'ചുരുക്കവഴികളും' (Shortcuts) പഠനതന്ത്രങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തുന്നതിലും, അവ കുട്ടികളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം സജീവമായി ഇടപെടുന്നു. പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ അട്ടപ്പാടി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഗോത്രവർഗ്ഗ മേഖലകളിലെ കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത്.</text>
      <sha1>qy5ojs2s298zfp751aq35a70ycx0k3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Zyanya0018</title>
    <ns>3</ns>
    <id>668874</id>
    <revision>
      <id>4632249</id>
      <timestamp>2026-06-22T07:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>സ്വാഗതസംഘം</username>
        <id>39256</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു</comment>
      <origin>4632249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6827" sha1="egd48n6vuhttyqi6cvfe1bt3x7eqr5n" xml:space="preserve">'''നമസ്കാരം  {{#if: Zyanya0018 | Zyanya0018 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', 

[[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
[[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]]
* [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]]
* [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]]
* [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]]
* [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]]
* [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]]
* [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]]
* [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]]

താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു.

[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് &quot;ടിൽഡ&quot; (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു.

വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.

ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്.

-- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:09, 22 ജൂൺ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>egd48n6vuhttyqi6cvfe1bt3x7eqr5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668875</id>
    <revision>
      <id>4632267</id>
      <timestamp>2026-06-22T10:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>'{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox |image = Maackia amurensis.jpg |image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]] |genus = Maackia |species = amurensis |authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]] }}ഫാബേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു</comment>
      <origin>4632267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5726" sha1="4ndirsx0416hnst0k9ke86vsqwx83ih" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}ഫാബേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈന, [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ  കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|Botanical plate from the journal ''[[Addisonia (journal)|Addisonia]]'' showing anatomical detail of ssp. ''buergeri''
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|Information board (showing range of species) in Moscow’s [[Biryulevsky arboretum]]
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}</text>
      <sha1>4ndirsx0416hnst0k9ke86vsqwx83ih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632269</id>
      <parentid>4632267</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4632269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5791" sha1="iysaq6ah0dtypz88snxteynooznqoyo" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}ഫാബേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈന, [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ  കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|Botanical plate from the journal ''[[Addisonia (journal)|Addisonia]]'' showing anatomical detail of ssp. ''buergeri''
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|Information board (showing range of species) in Moscow’s [[Biryulevsky arboretum]]
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]</text>
      <sha1>iysaq6ah0dtypz88snxteynooznqoyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632281</id>
      <parentid>4632269</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:15:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച്</comment>
      <origin>4632281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5833" sha1="mhogel4yb6zszb3dqmgcdsr035i0erx" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}ഫാബേസി കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ ചൈന, [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ  കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|Botanical plate from the journal ''[[Addisonia (journal)|Addisonia]]'' showing anatomical detail of ssp. ''buergeri''
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|Information board (showing range of species) in Moscow’s [[Biryulevsky arboretum]]
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>mhogel4yb6zszb3dqmgcdsr035i0erx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632282</id>
      <parentid>4632281</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5911" sha1="jtx1apmv5dup0kx8vgbs2bw7igkjbfz" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|Botanical plate from the journal ''[[Addisonia (journal)|Addisonia]]'' showing anatomical detail of ssp. ''buergeri''
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|Information board (showing range of species) in Moscow’s [[Biryulevsky arboretum]]
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>jtx1apmv5dup0kx8vgbs2bw7igkjbfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632286</id>
      <parentid>4632282</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഗാലറി */</comment>
      <origin>4632286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6084" sha1="9wolm5rkvz08awng39fx0imp1mkfg5u" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|എസ്‌എസ്‌പി. ബ്യൂർഗെറിയുടെ ശരീരഘടനാപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന അഡിസോണിയ ജേണലിൽ നിന്നുള്ള സസ്യ പ്ലേറ്റ്.
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|Information board (showing range of species) in Moscow’s [[Biryulevsky arboretum]]
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>9wolm5rkvz08awng39fx0imp1mkfg5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632287</id>
      <parentid>4632286</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഗാലറി */</comment>
      <origin>4632287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6318" sha1="s154i4nlinabnx7lg7wmmv278z74ep6" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|എസ്‌എസ്‌പി. ബ്യൂർഗെറിയുടെ ശരീരഘടനാപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന അഡിസോണിയ ജേണലിൽ നിന്നുള്ള സസ്യ പ്ലേറ്റ്.
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|മോസ്കോയിലെ ബിരിയുലെവ്സ്കി അർബോറേറ്റത്തിലെ വിവര ബോർഡ് (ഇനങ്ങളുടെ ശ്രേണി കാണിക്കുന്നു)
വസന്തകാല യുവ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|Closeup of young leaves, showing silvery pubescence 
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|Mature pinnate leaf and bumblebee-pollinated inflorescence
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|Close-up of bumblebee pollinating flowers
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|Mature shoots bearing upright inflorescences
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|Upright inflorescence, street tree, [[Bozeman]], Montana, US
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|Flowers in extreme closeup
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|Ripe seed pods 
File:Maackia amurensis2.jpg|Diamond-patterned bark of mature tree trunk&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>s154i4nlinabnx7lg7wmmv278z74ep6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632288</id>
      <parentid>4632287</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* ഗാലറി */</comment>
      <origin>4632288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7034" sha1="69beb9oie1q8nieh7vn3tnaq7sc9lmn" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള അമുർ നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|എസ്‌എസ്‌പി. ബ്യൂർഗെറിയുടെ ശരീരഘടനാപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന അഡിസോണിയ ജേണലിൽ നിന്നുള്ള സസ്യ പ്ലേറ്റ്.
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|മോസ്കോയിലെ ബിരിയുലെവ്സ്കി അർബോറേറ്റത്തിലെ വിവര ബോർഡ് (ഇനങ്ങളുടെ ശ്രേണി കാണിക്കുന്നു)
വസന്തകാല യുവ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|വെള്ളി നിറത്തിലുള്ള രോമങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന ഇളം ഇലകളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|പക്വമായ പിന്നേറ്റ് ഇലയും ബംബിൾബീ-പരാഗണം നടത്തിയ പൂങ്കുലയും
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|പരാഗണം നടത്തുന്ന ബംബിൾബീ പൂക്കളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുലകൾ വഹിക്കുന്ന  പക്വമായ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുല, തെരുവ് മരം, [[ബോസ്മാൻ]], മൊണ്ടാന, യുഎസ്എ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|പൂക്കൾ വളരെ അടുത്തായി കാണാം
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|പഴുത്ത വിത്ത് കായ്കൾ 
File:Maackia amurensis2.jpg|വിളഞ്ഞ മരത്തടിയുടെ വജ്ര മാതൃകയിലുള്ള പുറംതൊലി&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>69beb9oie1q8nieh7vn3tnaq7sc9lmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632293</id>
      <parentid>4632288</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <origin>4632293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7061" sha1="5o334bptsoa21m4r8kq3edy3g1hnsd8" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|എസ്‌എസ്‌പി. ബ്യൂർഗെറിയുടെ ശരീരഘടനാപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന അഡിസോണിയ ജേണലിൽ നിന്നുള്ള സസ്യ പ്ലേറ്റ്.
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|മോസ്കോയിലെ ബിരിയുലെവ്സ്കി അർബോറേറ്റത്തിലെ വിവര ബോർഡ് (ഇനങ്ങളുടെ ശ്രേണി കാണിക്കുന്നു)
വസന്തകാല യുവ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|വെള്ളി നിറത്തിലുള്ള രോമങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന ഇളം ഇലകളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|പക്വമായ പിന്നേറ്റ് ഇലയും ബംബിൾബീ-പരാഗണം നടത്തിയ പൂങ്കുലയും
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|പരാഗണം നടത്തുന്ന ബംബിൾബീ പൂക്കളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുലകൾ വഹിക്കുന്ന  പക്വമായ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുല, തെരുവ് മരം, [[ബോസ്മാൻ]], മൊണ്ടാന, യുഎസ്എ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|പൂക്കൾ വളരെ അടുത്തായി കാണാം
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|പഴുത്ത വിത്ത് കായ്കൾ 
File:Maackia amurensis2.jpg|വിളഞ്ഞ മരത്തടിയുടെ വജ്ര മാതൃകയിലുള്ള പുറംതൊലി&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>5o334bptsoa21m4r8kq3edy3g1hnsd8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632294</id>
      <parentid>4632293</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>/* രസതന്ത്രം */</comment>
      <origin>4632294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7071" sha1="c92b98p304xgtqpqs2yh7hdpvlzao80" xml:space="preserve">{{prettyurl|Maackia amurensis}}{{Speciesbox
|image = Maackia amurensis.jpg
|image_caption = ''Maackia amurensis'' at [[Morton Arboretum]]
|genus = Maackia
|species = amurensis
|authority = [[Franz Josef Ruprecht|Rupr.]]
}}[[ഫാബേസീ|ഫാബേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷ ഇനമാണ് '''മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്'''. അമുർ മാക്കിയ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഇനം 15 മീറ്റർ (49 അടി) ഉയരത്തിൽ വളരുന്നു. ഈ ഇനത്തിന്റെ വിശേഷണവും പൊതുവായ പേരുകളും ഈ വൃക്ഷം ഉത്ഭവിച്ച [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്. ഈ വൃക്ഷം വടക്കുകിഴക്കൻ [[ചൈന]], [[കൊറിയ]], [[റഷ്യ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ സുലഭമായി കാണപ്പെടുന്നു.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200012206 |title=''Maackia amurensis'' |author=Bojian Bao &amp; Michael A. Vincent |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO &amp; Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |accessdate=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

കടുത്ത വരൾച്ച,  ഈർപ്പമുള്ള ഗാഢതയേറിയ മണ്ണ് എന്നിവ അമുർ മാക്കിയയ്ക്ക് സഹിക്കാൻ കഴിയും. വേനൽക്കാല പൂക്കളേക്കാൾ രസകരമായത് വസന്തകാലത്ത് വിടരുന്ന മുകുളങ്ങളാണ്. അവ മഞ്ഞുമൂടിയ പൂക്കൾ പോലെ വെള്ളി നിറത്തിലും ആകർഷകമായും കാണപ്പെടുന്നു.

പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈബീരിയൻ പര്യവേക്ഷകനായ റിച്ചാർഡ് ഓട്ടോ കാർലോവിച്ച് മാക്കിന്റെ (റിച്ചാർഡ് മാക്ക്) പേരിലാണ് ഈ വൃക്ഷം അറിയപ്പെടുന്നത്. അദ്ദേഹം [[സൈബീരിയ]]യ്ക്കും [[ചൈന]]യ്ക്കും ഇടയിൽ അതിർത്തിയിലുള്ള [[അമുർ നദി|അമുർ]] നദീതീരത്ത് നിന്നാണ് ഈ മരം കണ്ടെത്തിയത്.
== രസതന്ത്രം ==
ഐസോഫ്ലേവോണുകളായ ഡെയ്‌ഡ്‌സീൻ, റെറ്റുസിൻ, ജെനിസ്റ്റീൻ, ഫോർമോണോനെറ്റിൻ എന്നിവയും ടെറോകാർപൻസ് മാക്കിയെയ്ൻ, മെഡികാർപിൻ എന്നിവയും എം. അമുറെൻസിസ് സെൽ കൾച്ചറിൽ കാണാം.&lt;ref&gt;Isoflavonoid production by callus cultures of Maackia amurensis. S.A Fedoreyev, T.V Pokushalov, M.V Veselova, L.I Glebko, N.I Kulesh, T.I Muzarok, L.D Seletskaya, V.P Bulgakov and Yu.N Zhuravlev, Fitoterapia, 1 August 2000, Volume 71, Issue 4, Pages 365–372, {{doi|10.1016/S0367-326X(00)00129-5}}&lt;/ref&gt;

ക്വിനോലിസിഡൈൻ ആൽക്കലോയിഡുകളായ ടെട്രാഹൈഡ്രോലിയോൺടിഡിൻ, 11-എപിലിയോൺടിഡെയ്ൻ എന്നിവ ഈ സ്പീഷീസിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുത്തിട്ടുണ്ട് (ഇതുവരെയുള്ള അവയുടെ ഏക സ്വാഭാവിക ഉറവിടം).&lt;ref&gt;https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ejoc.202100270
‘Diastereodivergent Synthesis of the Quinolizidine-[[Indolizidine alkaloids|Indolizidine Alkaloids]] of the Leontidine/Camoensine Family’
Authors: Stefan Wagner, Susanne Sigl, Melanie Schenkl, Prof. Dr. Matthias Breuning
First published: 16 April 2021
https://doi.org/10.1002/ejoc.202100270
In memoriam of Professor Siegfried Hünig.&lt;/ref&gt;

==ഗാലറി==
&lt;gallery&gt;File:Addisonia (PLATE 087) (8592456132).jpg|എസ്‌എസ്‌പി. ബ്യൂർഗെറിയുടെ ശരീരഘടനാപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന അഡിസോണിയ ജേണലിൽ നിന്നുള്ള സസ്യ പ്ലേറ്റ്.
File:Табличка «Маакия амурская» на участке 30 Бирюлёвского дендрария.jpg|മോസ്കോയിലെ ബിരിയുലെവ്സ്കി അർബോറേറ്റത്തിലെ വിവര ബോർഡ് (ഇനങ്ങളുടെ ശ്രേണി കാണിക്കുന്നു)
വസന്തകാല യുവ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maachia amurensis0.jpg|Young Spring shoots
File:Maackia amurensis 2016-05-09 9624.jpg|വെള്ളി നിറത്തിലുള്ള രോമങ്ങൾ കാണിക്കുന്ന ഇളം ഇലകളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis JPG1Fe2.jpg|പക്വമായ പിന്നേറ്റ് ഇലയും ബംബിൾബീ-പരാഗണം നടത്തിയ പൂങ്കുലയും
File:Maackia amurensis JPG1Fl.jpg|പരാഗണം നടത്തുന്ന ബംബിൾബീ പൂക്കളുടെ ക്ലോസ്-അപ്പ്
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273115577.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുലകൾ വഹിക്കുന്ന  പക്വമായ ചിനപ്പുപൊട്ടലുകൾ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52273113922.jpg|കുത്തനെയുള്ള പൂങ്കുല, തെരുവ് മരം, [[ബോസ്മാൻ]], മൊണ്ടാന, യുഎസ്എ
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274582105.jpg|പൂക്കൾ വളരെ അടുത്തായി കാണാം
File:Maackia amurensis - Amur maackia - 52274345044.jpg|പഴുത്ത വിത്ത് കായ്കൾ 
File:Maackia amurensis2.jpg|വിളഞ്ഞ മരത്തടിയുടെ വജ്ര മാതൃകയിലുള്ള പുറംതൊലി&lt;/gallery&gt;

== അവലംബങ്ങൾ==
{{Reflist}}

== ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ ==
* [http://www.cirrusimage.com/tree_Amur_maackia.htm ''Maackia amurensis''] Diagnostic photographs and information, [[Morton Arboretum]] acc. 147-71-5

{{Taxonbar|from=Q1353893}}

[[വർഗ്ഗം:ചൈനയിലെ മരങ്ങൾ]]
[[വർഗ്ഗം:ഫാബേസീ]]</text>
      <sha1>c92b98p304xgtqpqs2yh7hdpvlzao80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maackia amurensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>668876</id>
    <redirect title="മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്" />
    <revision>
      <id>4632268</id>
      <timestamp>2026-06-22T10:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <comment>[[മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു</comment>
      <origin>4632268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="hps6mzrblpu9b4dezk9cnt7f4rg0sv5" xml:space="preserve">#തിരിച്ചുവിടുക[[മാക്കിയ അമുറെൻസിസ്]]</text>
      <sha1>hps6mzrblpu9b4dezk9cnt7f4rg0sv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Taxonomy/Maackia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668877</id>
    <revision>
      <id>4632271</id>
      <timestamp>2021-12-23T20:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link={{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent=Sophoreae |refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|vol...'</comment>
      <origin>4632271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="520" sha1="qjwcrgacjxgaespadlqfxe44gdnhv95" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Maackia
|parent=Sophoreae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=02546299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>qjwcrgacjxgaespadlqfxe44gdnhv95</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632272</id>
      <parentid>4632271</parentid>
      <timestamp>2022-04-21T22:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Citation bot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Alter: issn. | [[WP:UCB|Use this bot]]. [[WP:DBUG|Report bugs]]. | Suggested by Headbomb | #UCB_webform 1/655</comment>
      <origin>4632272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="ki7k5o50bq5ozd0k5lpm3los1kt21ad" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Maackia
|parent=Sophoreae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>ki7k5o50bq5ozd0k5lpm3los1kt21ad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632273</id>
      <parentid>4632272</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:13:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Taxonomy/Maackia]] എന്നതിൽ നിന്ന് 2 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="ki7k5o50bq5ozd0k5lpm3los1kt21ad" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Maackia
|parent=Sophoreae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>ki7k5o50bq5ozd0k5lpm3los1kt21ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Taxonomy/Sophoreae</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668878</id>
    <revision>
      <id>4632275</id>
      <timestamp>2020-03-08T02:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Loopy30</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=tribus |link={{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent=Faboideae |refs= &lt;!--Shown on this page only;...'</comment>
      <origin>4632275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="i2w4gy3a31xbmtv5xb7i5jooj6e28l2" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=tribus
|link=Sophoreae
|parent=Faboideae
|refs= &lt;!--Shown on this page only; don't include &lt;ref&gt; tags --&gt;
}}</text>
      <sha1>i2w4gy3a31xbmtv5xb7i5jooj6e28l2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632276</id>
      <parentid>4632275</parentid>
      <timestamp>2021-12-16T17:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>ref</comment>
      <origin>4632276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="471" sha1="s2gfr0xz0q0k7eg1cmzo2oy8gls0fgq" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=tribus
|link=Sophoreae
|parent=Faboideae
|refs={{cite journal |vauthors=Cardoso D, Pennington RT, de Queiroz LP, Boatwright JS, ((Van Wyk B-E)), Wojciechowski MF, Lavin M | year = 2013 | title = Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes | journal = [[South African Journal of Botany|S Afr J Bot]] | volume = 89 | pages = 58–75 | doi = 10.1016/j.sajb.2013.05.001 | doi-access = free }}
}}</text>
      <sha1>s2gfr0xz0q0k7eg1cmzo2oy8gls0fgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632277</id>
      <parentid>4632276</parentid>
      <timestamp>2021-12-23T20:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>ref, parent</comment>
      <origin>4632277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="o0b04mo5wcud38f4gzawvnlb3dwwn89" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=tribus
|link=Sophoreae
|parent=Core Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=02546299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>o0b04mo5wcud38f4gzawvnlb3dwwn89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632278</id>
      <parentid>4632277</parentid>
      <timestamp>2022-04-22T19:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Citation bot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Alter: issn. | [[WP:UCB|Use this bot]]. [[WP:DBUG|Report bugs]]. | Suggested by Headbomb | #UCB_webform 205/656</comment>
      <origin>4632278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="ls4lryfwz108yqbae5j5ai7uevide02" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=tribus
|link=Sophoreae
|parent=Core Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>ls4lryfwz108yqbae5j5ai7uevide02</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632279</id>
      <parentid>4632278</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Taxonomy/Sophoreae]] എന്നതിൽ നിന്ന് 4 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="ls4lryfwz108yqbae5j5ai7uevide02" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=tribus
|link=Sophoreae
|parent=Core Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>ls4lryfwz108yqbae5j5ai7uevide02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Taxonomy/Core Genistoids</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668879</id>
    <revision>
      <id>4632283</id>
      <timestamp>2021-12-23T20:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=cladus |link={{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent=Genistoids |refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|v...'</comment>
      <origin>4632283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="530" sha1="gq9sf5r7rq1o7n97b00gbugadbkg0l0" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=cladus
|link=Core Genistoids
|parent=Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=02546299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>gq9sf5r7rq1o7n97b00gbugadbkg0l0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632284</id>
      <parentid>4632283</parentid>
      <timestamp>2022-04-21T05:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Citation bot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Alter: issn. | [[WP:UCB|Use this bot]]. [[WP:DBUG|Report bugs]]. | Suggested by Headbomb | #UCB_webform 429/623</comment>
      <origin>4632284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="0nbro0n2wza2xdlaj9ejrmdtnwruyht" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=cladus
|link=Core Genistoids
|parent=Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>0nbro0n2wza2xdlaj9ejrmdtnwruyht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632285</id>
      <parentid>4632284</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Taxonomy/Core_Genistoids]] എന്നതിൽ നിന്ന് 2 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="531" sha1="0nbro0n2wza2xdlaj9ejrmdtnwruyht" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=cladus
|link=Core Genistoids
|parent=Genistoids
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>0nbro0n2wza2xdlaj9ejrmdtnwruyht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ഫലകം:Taxonomy/Genistoids</title>
    <ns>10</ns>
    <id>668880</id>
    <revision>
      <id>4632289</id>
      <timestamp>2021-08-26T04:53:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>[[WP:AES|←]]Created page with '{{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=clade |link={{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} |parent=Papilionoideae |refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botan...'</comment>
      <origin>4632289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="h0irfztb0wimivp3wnchu005rdn57v1" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=clade
|link=Genistoids
|parent=Papilionoideae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=02546299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>h0irfztb0wimivp3wnchu005rdn57v1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632290</id>
      <parentid>4632289</parentid>
      <timestamp>2021-12-23T00:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Plantdrew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>parent</comment>
      <origin>4632290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="533" sha1="jlevtq85qntwrgj7821rmt0hlzugm09" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=clade
|link=Genistoids
|parent=Meso-Papilionoideae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=02546299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>jlevtq85qntwrgj7821rmt0hlzugm09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632291</id>
      <parentid>4632290</parentid>
      <timestamp>2022-04-21T19:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Citation bot</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Alter: issn. | [[WP:UCB|Use this bot]]. [[WP:DBUG|Report bugs]]. | Suggested by Headbomb | #UCB_webform 114/248</comment>
      <origin>4632291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="534" sha1="mp1qp5ed8j739dwc7rbyxt023510m0b" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=clade
|link=Genistoids
|parent=Meso-Papilionoideae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>mp1qp5ed8j739dwc7rbyxt023510m0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>4632292</id>
      <parentid>4632291</parentid>
      <timestamp>2026-06-22T10:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Meenakshi nandhini</username>
        <id>99060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Taxonomy/Genistoids]] എന്നതിൽ നിന്ന് 3 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു</comment>
      <origin>4632291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="534" sha1="mp1qp5ed8j739dwc7rbyxt023510m0b" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=clade
|link=Genistoids
|parent=Meso-Papilionoideae
|refs={{cite journal|last1=Cardoso|first1=D.|last2=Pennington|first2=R.T.|last3=de Queiroz|first3=L.P.|last4=Boatwright|first4=J.S.|last5=Van Wyk|first5=B.-E.|last6=Wojciechowski|first6=M.F.|last7=Lavin|first7=M.|title=Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes|journal=South African Journal of Botany|volume=89|year=2013|pages=58–75|issn=0254-6299|doi=10.1016/j.sajb.2013.05.001|doi-access=free}}
}}</text>
      <sha1>mp1qp5ed8j739dwc7rbyxt023510m0b</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>